Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk Македонци 0 878 5562014 5561994 2026-05-21T12:07:19Z Buli 2648 /* Македонско (Кресненско) */ 5562014 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ |group = Македонци | flag= Flag of Macedonia (1992–1995).svg |flag_caption=Првото знаме на независна [[Република Македонија]], знаме со кое најмногу се идентификуваат Македонците. |title= |population = ~ '''2 — 3 милиони'''<ref name="Nasevski">{{Наведена книга |title= Македонски Иселенички Алманах '95 |last= Nasevski |first= Boško |authorlink= |author2= Angelova, Dora. Gerovska, Dragica |year= 1995 |publisher= Матица на Иселениците на Македонија |location= Skopje |pages= 52 & 53 }}</ref> |popplace={{Flag icon|Macedonia}} [[Македонија]] 1,297,981{{lower|<ref>[http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 2002 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040621055714/http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |date=2004-06-21 }}.</ref>}} |region1 = {{flagcountry|Australia}} |pop1 = 189,000 - 200,000 |ref1 = {{lower|<ref>[http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/PopularAreas?ReadForm&prenavtabname=Popular%20Locations&type=popular&&navmapdisplayed=true&javascript=true&textversion=false&collection=Census&period=2006&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&productlabel=Ancestry%20by%20Country%20of%20Birth%20of%20Parents&breadcrumb=POTL&topic=Ancestry& 2006 Census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130815034010/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/PopularAreas?ReadForm&prenavtabname=Popular%20Locations&type=popular&&navmapdisplayed=true&javascript=true&textversion=false&collection=Census&period=2006&producttype=Census%20Tables&method=Place%20of%20Usual%20Residence&productlabel=Ancestry%20by%20Country%20of%20Birth%20of%20Parents&breadcrumb=POTL&topic=Ancestry& |date=2013-08-15 }}.</ref><ref name="autogenerated1">[http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc Population Estimate from the MFA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080530070621/http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc |date=2008-05-30 }}.</ref>}} |region2 = {{fl |ref4 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/><ref>[http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/22/publ.Document.88215.pdf 2005 Figures].</ref>}} |region5 = {{flagcountry|United States}} |pop5 = 57,200&ndash;200,000 |ref5 = {{lower|<ref name=autogenerated1 /><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-state=dt&-context=dt&-reg=DEC_2000_SF4_U_PCT001:001|547;&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-TABLE_NAMEX=&-ci_type=A&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2009_1YR_G2000_B04003&-tree_id=4001&-all_geo_types=N&-redoLog=false&-geo_id=01000US&-search_results=01000US&-format=&-_lang=en 2009 Community Survey] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120105033050/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y |date=2012-01-05 }}.</ref>}} |region6 = {{flagcountry|Brazil}} |pop6 = 45,000 |ref6 = {{lower|<ref name="Nasevski"/> }} |region7 = {{flagcountry|Canada}} |pop7 = 37,055 - 200,000 |ref7 = {{lower|<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=26258490&lId=2 |title=Mac. Information Agency |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118090345/http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=26258490&lId=2 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= 2006 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181225044404/https://www12.statcan.gc.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=%20 |date=2018-12-25 }}.</ref>}} |region8 = {{flagcountry|Turkey}} |pop8 = 31,518 |ref8 = {{lower|<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/extraction/retrieve/en/theme3/cens/cens_nscbirth?OutputDir=EJOutputDir_107&user=unknown&clientsessionid=977006CF24C55C1E56E251C52D2EDAE8.extraction-worker-1&OutputFile=cens_nscbirth.htm&OutputMode=U&NumberOfCells=4&Language=en&OutputMime=text%2Fhtml& 2001 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090215085128/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/extraction/retrieve/en/theme3/cens/cens_nscbirth?OutputDir=EJOutputDir_107&user=unknown&clientsessionid=977006CF24C55C1E56E251C52D2EDAE8.extraction-worker-1&OutputFile=cens_nscbirth.htm&OutputMode=U&NumberOfCells=4&Language=en&OutputMime=text%2Fhtml& |date=2009-02-15 }}.</ref>}} |region9 = {{flagcountry|Argentina}} |pop9 = 30,000 |ref9 = {{lower|<ref name="Nasevski" />}} |region10 = {{flagcountry|Serbia}} |pop10 = 22,755 |ref10 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://popis2011.stat.rs/?lang=en |title=Попис у Србији 2011 |accessdate=2014-08-01 |archive-date=2020-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509063534/http://popis2011.stat.rs/?lang=en |url-status=dead }}</ref> |region11 = {{flagcountry|Austria}} |pop11 = 13,696 - 15,000 |ref11 = {{lower|<ref name=autogenerated1 /><ref>[ftp://www.statistik.at/pub/neuerscheinungen/vzaustriaweb.pdf 2001 census] - Tabelle 13: Ausländer nach Staatsangehörigkeit (ausgewählte Staaten), Altersgruppen und Geschlecht&nbsp;— p. 74.</ref>}} |region12 = {{flagcountry|The Netherlands}} |pop12 = 10,000 - 15,000 |ref12 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/>}} |region13 = {{flagcountry|Czech Republic}} |pop13 = 11,623 |ref13 = {{lower|<ref name=autogenerated4>[http://faq.macedonia.org/history/12 јануари 3.html 1996 Estimate]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref>}} |region14 = {{flagcountry|United Kingdom}} |pop14 = 9,000 |ref14 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/>}} |region15 = {{flagcountry|Hungary}} |pop15 = 7,253 |ref15 = {{lower|<ref name=autogenerated4 />}} |region16 = {{flagcountry|Albania}} |pop16 = 4,697 - 35,000 (проц.) |ref16 = {{lower|<ref>http://www.fes.hr/E-books/pdf/Local%20Self%20Government/09.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121025205442/https://www.fes.hr/E-books/pdf/Local%20Self%20Government/09.pdf |date=2012-10-25 }} Artan Hoxha and Alma Gurraj "LOCAL SELF-GOVERNMENT AND DECENTRALIZATION: CASE OF ALBANIA. HISTORY, REFORMES AND CHALLENGES" "...According to latest Albanian census conducted in April 1989, 98% of Albanian population are Albanian ethnic. The remaining 2% (or 64816 people) belong to ethnic minorities: the vast majority is composed by ethnic Greeks (58758 ); ethnic Macedonians (4697)...",[http://www.culturalpolicies.net/web/albania.php?aid=422] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100626074805/http://www.culturalpolicies.net/web/albania.php?aid=422 |date=2010-06-26 }}, [http://www.joshuaproject.net/peopctry.php Joshua Project].</ref>}} |region17 = {{flagcountry|Slovakia}} |pop17 = 4,600 |ref17 = {{lower|<ref>[http://www.oecd.org/dataoecd/26/42/39332415.xls OECD Statistics].</ref>}} |region18 = {{flagcountry|Croatia}} |pop18 = 4,270 |ref18 = {{lower|<ref>[http://www.dzs.hr/ 2002 census].</ref>}} |region19 = {{flagcountry|Slovenia}} |pop19 = 3,972 |ref19 = {{lower|<ref>[http://www.stat.si/popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=7 2002 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170426055815/http://www.stat.si/popis2002/si/rezultati/rezultati_red.asp?ter=SLO&st=7 |date=2017-04-26 }}.</ref>}} '''GREECE''' {{Наведена мрежна страница |url=http://www.dofi.fgov.be/fr/statistieken/statistiques_etrangers/Stat_ETRANGERS.htm |title=Belgium population statistics |publisher=www.dofi.fgov.be |accessdate=2008-06-09 |last= |first= }} [b]GREECE[/b] </ref>}} |region22 = {{flagcountry|Denmark}} |pop22 = 21,000 |ref22 = {{lower|<ref name="autogenerated1"/><ref>[http://www.statbank.dk/statbank5a/default.asp?w=1024 2008 census].</ref>}} |region23 = {{flagcountry|Norway}} |pop23 = 9,000 |ref23 = {{lower|<ref>[http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/arkiv/tab-2007-05-24-05-en.html 2008 figures] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090112145417/http://www.ssb.no/english/subjects/02/01/10/innvbef_en/arkiv/tab-2007-05-24-05-en.html |date=2009-01-12 }}.</ref>}} |region24 = {{flagcountry|France}} |pop24 = 29,000 |ref24 = {{lower|<ref>[http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/pays-zones-geo_833/macedoine-arym_442/presentation-macedoine-arym_991/donnees-generales_12144.html 2003 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141006102733/http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/pays-zones-geo_833/macedoine-arym_442/presentation-macedoine-arym_991/donnees-generales_12144.html |date=2014-10-06 }},[http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc Population Estimate from the MFA] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080530070621/http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc |date=2008-05-30 }}.</ref>}} |region25 = {{flagcountry|Bosnia and Herzegovina}} |pop25 = 1,175 |ref25 = {{lower|<ref>[http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/BiH/BiH_Marko_Railic.pdf 2005 census] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180916045719/http://www.uni-koeln.de/jur-fak/ostrecht/minderheitenschutz/Vortraege/BiH/BiH_Marko_Railic.pdf |date=2018-09-16 }}.</ref>}} |region26 = {{flagcountry|Poland}} |pop26 = 3,000 |ref26 = {{lower|<ref name=autogenerated3>[https://web.archive.org/web/20090319050952/https://mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc Makedonci vo Svetot] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080530070621/http://www.mfa.gov.mk//Upload/ContentManagement/Files/Broj%20na%20makedonski%20iselenici%20vo%20svetot.doc |date=2008-05-30 }}.</ref><ref>[http://books.google.com.au/books?id=hC0-dk7vpM8C&pg=PA260&dq=250+000+macedonians Polands Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide in the Second Republic, 1918-1947], p. 260.</ref>}} |region27 = {{flagcountry|Bulgaria}} |pop27 = 160,000-250,000 |ref27 = {{lower|<ref>1.[http://www.nsi.bg/census2011/NPDOCS/Census2011final.pdf Bulgarian census data.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.focus-fen.net/?id=f1218 |title=Focus Information Agrncy - EFA and OMO Ilinden Pirin at a Press Conference in Brussels, Bulgarian National Radio, 29 ноември 2006. |accessdate=2015-02-24 |archive-date=2008-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629090416/http://www.focus-fen.net/?id=f1218 |url-status=dead }}</ref><ref name=svet>[https://zase.mk/articles/148059/kolku-vkupno-makedonci-ima-vo-svetot Колку вкупно Македонци има во светот? (2014) од Медиа.мк]</ref>}} |region28 = {{flagcountry|Russia}} |pop28 = 1,000 |ref28 = {{lower|<ref name=autogenerated3 />}} |region29 = {{flagcountry|Montenegro}} |pop29 = 900 |ref29 = {{lower|<ref>[http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Montenegrin 2011 census -].</ref>}} |region30 = {{flagcountry|Greece}} |pop30 = 250,000-450,000 |ref30 = {{lower|<ref name="ELSTAT">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf |title=Πίνακας 7: Αλλοδαποί κατά υπηκοότητα, φύλο και επίπεδο εκπαίδευσης - Σύνολο Ελλάδας και Νομοί |work=Greek National Statistics Agency |accessdate=20 April 2011 |archive-date=2011-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428131729/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="GHM">{{Наведена мрежна страница |url=http://dev.eurac.edu:8085/mugs2/do/blob.html?type=html&serial=1044526702223 |title=Greece – Report about Compliance with the Principles of the Framework Convention for the Protection of National Minorities (along guidelines for state reports according to Article 25.1 of the Convention) |date=1999-09-18 |work=Greek Helsinki Monitor (GHM) & Minority Rights Group – Greece (MRG-G) |accessdate=2009-01-12 |archive-date=2003-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030523145306/http://dev.eurac.edu:8085/mugs2/do/blob.html?type=html&serial=1044526702223 |url-status=dead }}</ref><ref name=VE>[http://www.youtube.com/watch?v=R-LU2hzhgJc&feature=related Во Центар со Васко Ефтов, Македонците во Грција]</ref>}} |region31 = {{flagcountry|Romania}} |pop31 = 15,000 |ref31 = {{lower|<ref>[http://www.recensamant.ro 2002 census].</ref>}} |region32 = Насекаде |pop32 = ''н/п'' |ref32 = |languages = [[македонски јазик|македонски]] |rels = главно [[Македонска православна црква|православие]], а во помала мера [[Ислам во Македонија|ислам]] и [[Католицизмот во Македонија|католицизам]] |related=Балканските народи |region3={{flagcountry|USA}}|pop3=178,000|ref3=<ref name=svet />|region4={{flagcountry|Germany}}|pop4=119,000|ref4=<ref name=svet />|region5={{flagcountry|Canada}}|pop5=206,000|ref5=<ref name=svet />|region6={{flagcountry|Italy}}|pop6=92,000}} '''Македонци''' — посебен и автохтон народ што го населува [[Македонија (регион)|историско-географскиот регион Македонија]]. Поголемиот дел од Македонците живеат во [[Македонија]], а има значителни македонски малцинства во [[Албански Македонци|Албанија]], [[Пирински Македонци|Бугарија]], [[Македонци во Грција|Грција]] и [[Српски Македонци|Србија]]. Македонците го говорат [[Македонски јазик|македонскиот јазик]], кој припаѓа во групата на [[јужнословенски јазици]]. Само поради јазикот, Македонците ги третираат како [[Јужни Словени|јужнословенски народ]].<ref>[https://www.britannica.com/topic/Slav Словени]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://www.academia.edu/32675557/Cultural_Proximity_of_the_Slavic_Nations |title=Културна близина на словенските народи |accessdate=2018-08-29 |archive-date=2019-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208053220/https://www.academia.edu/32675557/Cultural_Proximity_of_the_Slavic_Nations |url-status=dead }}</ref><ref name="ristovski1">„Историја на македонскиот народ“, Д-р Блаже Ристовски.</ref><ref name="pribicevic">„Македонија, нејзините луѓе и историја“, Стојан Прибичевиќ, Македонска Книга, Скопје, 1990</ref> Целата историја на македонскиот народ е една непрекината борба за зачувување на својата слобода и достоинство. Почнувајќи од [[Античка Македонија|Државата на Аргеадите]], потпаѓањето под [[Римска република|Рим]], контактот на [[Антички Македонци|Старите Македонци]] и останатите антички народи во Македонија со [[македонските Словени|Словените]], потпаѓањето на Македонија под [[Османлиско Царство|Османлиите]] и подоцнежните буни на Македонците против османлиската власт, масовните вооружени [[Востание|востанија]] против Османлиите на крајот од XIX и почекотокот на XX век, сѐ до револуционерното движење и [[НОБ|антифашистичката народносослободителна борба]] 1941 — 1944 во [[Вардарска Македонија|Вардарскиот дел на Македонија]] и 1943 — 1949 во [[Егејска Македонија|Егејскиот дел на Македонија]]. Македонците се претежно православни христијани, припадници на [[МПЦ]]. Втори по бројност се [[Македонци муслимани|Македонците муслимани]], а по нив се католиците и протестантите. Исто така, постои одреден број на атеисти. == Антрополошки одлики == === Теории за потеклото === ==== Официјален став ==== [[File:PLOS 3.PNG|thumb|Балто-словенска генетска споредба заснована на А (автосомна ДНК), B (Y-ДНК) и C (мтДНК).]] Официјалниот македонски став за генетскиот карактер на македонскиот народ е дека современите Македонци се производ на мешањето на [[Стари Словени|словенските]] племиња што се населуваат во [[Македонија]] во [[6|VI]] и [[7 век|VII век]], со месното население ([[Антички Македонци]], [[Стара Грција|Стари Грци,]] [[Тракијци]], [[Илири]], и др.)<ref name="ristovski1" /><ref name="macedonian people">"Macedonia and the Macedonian People: The History of the Macedonian People" Blaže Ristovski. Macedonian Academy of Sciences and Arts, Skopje, 1983 [http://www.makedonika.org/mp_1.pdf] стр. 6-7</ref><ref name="ivanoski" /> Официјалниот став за културолошкиот карактер на Македонците е дека македонското културно наследство е [[Словени|словенско]], со силни [[Византија|византиски]] и [[Отоманско Царство|отомански]] влијанија и примеси.<ref name="sozdavanje tashkovski">„Создавање на македонската нација“, Драган Ташковски</ref> Македонците имаат богат средновековен културен фонд, чиј показатели се многубројните [[фреска|фрески]], [[иконостас]]и и дрворези во црквите и манастирите, народните носии, книжевноста и друго. Македонскиот народ исто така има голема историска улога во создавањето на [[словенска писменост|словенската писменост]]. Имено, гласовниот инвентар на дијалектот на [[Македонски Словени|македонските Словени]] од околината на [[Солун]] е земен за основа на првото словенско писмо ([[глаголица]]та), а самиот дијалект издигнат до ниво на прв книжевен словенски јазик (во науката познат како [[Старословенски јазик|старословенски]]), што чини Македонците да имаат извонреден придонес за [[Панславизам|општословенската]] и [[Европа|европската култура]].<ref name="ivanoski">„Македонските Словени од VI до IX век“, д-р Орде Иваноски</ref> Постојат неколку други теории за карактерот на македонскиот народ. Најпопуларната од нив е тезата за директна врска меѓу [[Антички Македонци|античките]] со денешните Македонци. Според оваа теорија, поддржувана особено од [[Александар Донски]] и [[Васил Иљов]], Македонците се автохтоно население, кое и покрај преодот на други народи на овие подрачја, сепак ги има задржано цртите од своите антички предци.<ref>„Етно-културните врски меѓу античките и денешните Македонци“, Александар Донски</ref> === Генетски истражувања=== Со развојот на генетика на населението во [[21 век|XXI век]] почнуваат истражувањата на македонскиот [[ДНК]]-профил. Меѓу праисториските настани наведени во набљудуваните хаплогрупи, голем е придонесот (околу 25-30%) на месните ловци-собирачи од [[мезолит]]от. Македонскиот [[генетски фонд]] носи големи траги (околу 45-50%) од проширувањето на неолитски земјоделци од Блискиот Исток. Истотака голем придонес (околу 20-25%) имаат Индоевропските популации кои се доселиле за време на [[Бронзено време|бронзената доба]]. Според резултатите од анализата на Y-ДНК и мтДНК, Македонците припаѓаат на групата на европските народи, но се наоѓаат малку настрана од главното јато. Како најзастапена Y-хаплогрупа кај Македонците е I со околу 25-30%, втора по застапеност е E со околу 25%, а трета по застапеност е R со околу 20-25%, останатите Y-хаплогрупи се Ј со околу 15%, G со околу 5% и останатите 1-5% се T, Q, L, C и H. Генетски, денешните Македонци се потесно поврзани со соседните балкански народи (копнените Грци, Албанци, Бугари, Романци и Црногорци), отколку со другите Европејци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nature.com/ejhg/journal/v11/n7/full/5200992a.html |title=''European Journal of Human Genetics'' - Y chromosomal heritage of Croatian population and its island isolates.}}</ref><ref>[http://www.fsigenetics.com/article/S1872-4973(11)00079-2/fulltext Forensic Science International: Genetics, Volume 5, Issue 4, Pages e108-e111, August 2011, Genetic data for 17 Y-chromosomal STR loci in Macedonians in the Republic of Macedonia, Zlatko Jakovski, Ksenija Nikolova, Renata Jankova-Ajanovska, Damir Marjanovic, Naris Pojskic, Biljana Janeska.]</ref><ref name="pmid15361127">{{Наведено списание |author=Petlichkovski A, Efinska-Mladenovska O, Trajkov D, Arsov T, Strezova A, Spiroski M |title=High-resolution typing of HLA-DRB1 locus in the Macedonian population |journal=Tissue Antigens |volume=64 |issue=4 |pages=486–91 |year=2004 |pmid=15361127 |doi=10.1111/j.1399-0039.2004.00273.x}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.nature.com/ejhg/journal/v11/n7/full/5200992a.html |title=''European Journal of Human Genetics'' – Y chromosomal heritage of Croatian population and its island isolates.}}</ref><ref>{{Наведено списание | last = Semino | first = Ornella | url = http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf | format = PDF | title = The Genetic Legacy of Paleolithic ''Homo sapiens sapiens'' in Extant Europeans: A Y Chromosome Perspective | journal = Science | volume = 290 | pages = 1155–59 | year = 2000 | pmid = 11073453 | doi = 10.1126/science.290.5494.1155 | last2 = Passarino | first2 = G | last3 = Oefner | first3 = PJ | last4 = Lin | first4 = AA | last5 = Arbuzova | first5 = S | last6 = Beckman | first6 = LE | last7 = De Benedictis | first7 = G | last8 = Francalacci | first8 = P | last9 = Kouvatsi | first9 = A | issue = 5494 | access-date = 2008-01-16 | archive-date = 2003-11-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20031125151213/http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>[http://www.ingentaconnect.com/content/mksg/tan/2000/00000055/00000001/art00009;jsessionid=t6k1ukjgmoic.alexandra HLA-DRB and -DQB1 polymorphism in the Macedonian population, Hristova-Dimceva et al., Tissue Antigens, Volume 55, Number 1, January 2000 , pp. 53–56(4), Publisher: Wiley-Blackwell]</ref><ref>[http://www.springerlink.com/content/c3ht013txp686v71/ Rebala K et al. (2007), ''Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin'', Journal of Human Genetics, 52:406-14] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090923004507/http://www.springerlink.com/content/c3ht013txp686v71/ |date=2009-09-23 }}.</ref> Според комбинираните ДНК истражувања со различни варијанти на тестови, конструирани врз основа на автосомна ДНК, хаплоидна ДНК, Y-ДНК и мтДНК, даваат најдобра идеја за „потеклото“ и „сличноста“ помеѓу народите. Иако Македонците се дел од словенската група, тие како и повеќето други Јужни Словени се одликуваат со доминантен генетски супстрат кој е различен од оној на Западните и Источните Словени. Овој феномен се објаснува со јазичната асимилација на побројното староседелско балканско население од средновековните словенски доселеници.<ref>Genetic Heritage of the Balto-Slavic Speaking Populations: A Synthesis of Autosomal, Mitochondrial and Y-Chromosomal Datap Alena Kushniarevich et al., September 2, 2015, Plos One, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0135820</ref><ref>Standing at the Gateway to Europe - The Genetic Structure of Western Balkan Populations Based on Autosomal and Haploid Markers, Lejla Kovacevic et al, Plos One, August 22, 2014, http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0105090</ref><ref>Y-STR variation among Slavs: evidence for the Slavic homeland in the middle Dnieper basin, Krzysztof Rebala et al. Japan Society of Human Genetics and Springer 2007, DOI 10.1007/s10038-007-0125-6</ref><ref>Expansions: Competition and Conquest in Europe Since the Bronze Age, Reykjavíkur Akademían, 2010, ISBN 9979992212, p. 194.</ref> Современата машка генетска структура кај Македонците укажува на силна комбинација од палеобалканско автохтоно наследство и средновековни миграциски влијанија. Најзастапени Y-ДНК хаплогрупи се E1b-M35 (25.3%), I2a-Y3120 (23.9%), R1a (13.7%), R1b (10.0%) и Ј2 (10.7%), кои заедно опфаќаат над две третини од целокупниот машки генетски фонд. Поголемиот дел од овие линии се претсловенски / палеобалкански или неолитско-анадолски по потекло, и претставуваат директно биолошко наследство од старите Палеобалкански популации — како Тракијците, Дакијците, Пајонците, Македонците, Дарданците, Бригите, Илирите и други сродни групи. Од друга страна, присуството на динарската I2a-Y3120 (I2-Din), како и словенските гранки R1a-Z280 и R1a-M458, заедно со I1, Q1, H1-M82, и R2, укажува на средновековни миграции во периодот од 6 до 10 век н.е., кои дополнително го обликувале современиот генетски профил. Овој генетски спој прикажува јасна слика на континуитет и автохтоност, засилена со постепени миграциски слоеви низ милениумите на балканската историја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15607593/|title=Y-Chromosomal STR Haplotypes in Macedonian Population Samples|last=Mirko Spiroski, Todor Arsov, Carmen Krüger, Sascha Willuweit, Lutz Roewer|first=|date=2005|work=Forensic Sci Int}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academia.edu/14205263/Genetic_data_for_17_Y_chromosomal_STR_loci_in_Macedonians_in_the_Republic_of_Macedonia|title=Genetic data for 17 Y-chromosomal STR loci in Macedonians in the Republic of Macedonia|last=Damir Marjanovic|date=2011|work=Forensic Science International: Genetics}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31351212/|title=Y-chromosome diversity of the three major ethno-linguistic groups in the Republic of Macedonia|last=Renata Jankova, Maria Seidel, Alja Videtič Paska, Sascha Willuweit, Lutz Roewer|date=2019|work=Elsevier B.V.}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1872497314000842|title=A Global Analysis of Y-Chromosomal Haplotype Diversity for 23 STR Loci|last=Josephine Purps, Sabine Siegert, Sascha Willuweit, Marion Nagy, Cíntia Alves, Renato Salazar, Sheila M.T. Angustia, Lorna H. Santos, Katja Anslinger, Birgit Bayer, Qasim Ayub, Wei Wei, Yali Xue, Chris Tyler-Smith, Miriam Baeta Bafalluy, Begoña Martínez-Jarreta, Balazs Egyed, Beate Balitzki , Sibylle Tschumi, David Ballard, Lutz Roewer|date=2014|work=Forensic Science International: Genetics}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16759179/|title=Paternal and maternal lineages in the Balkans show a homogeneous landscape over linguistic barriers, except for the isolated Aromuns|last=E Bosch, F Calafell, A González-Neira, C Flaiz, E Mateu, H-G Scheil, W Huckenbeck, L Efremovska, I Mikerezi, N Xirotiris, C Grasa, H Schmidt, D Comas|date=2006|work=Ann Hum Genet}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16182975/|title=Population genetics of 8 Y chromosome STR loci in Macedonians and Macedonian Romani (Gypsy)|last=Marijana Pericić, Irena Martinović Klarić, Lovorka Barać Lauc, Branka Janićijević, Dobrivoje Dordević, Ljudmila Efremovska, Pavao Rudan|date=2005|work=Forensic Sci Int}}</ref> === Култура === [[Податотека:Women_from_Smilevo,_1913.jpg|мини|лево|Македонки од [[Смилево]] во 1913 година]] Културата на Македонците е импресионистичко-традиционалистичка. Таа е силно поврзана со родната земја и поднебјето во коешто живеат. Богатото културно наследство на Македонците доаѓа до израз во народното творештво, раскошните народни носии, украсите и орнаментите во градските и селските куќи, самиот [[архитектура|архитектурен]] стил, манастирите и црквите, иконостасите, иконите, дрвозерите, книжевните дела итн. Македонија се смета за лулката на словенската писменост и култура, а градот [[Охрид]] за [[Ерусалим]] на словенското православие. {{факт}} Имено во Македонија била создадена првата словенска азбука, и се направила прва кодификација на старословенскиот јазик. Солунскиот македонски дијалект се зел како основа за црковно-словенскиот јазик на кој до ден-денес се држи богослужба. === Вероисповед и религија === Македонците во најголем дел се христијани и се еден од првите народи кои го примиле [[христијанство]]то. Најголемото мнозниство припаѓа на [[православие]]то, односно Македонците се претежно православни христијани. Втори по бројност се [[Македонци муслимани|Македонците муслимани]], а по нив се католиците кои во најголемиот дел се унијати односно со источен (православен) обред под духовенство на папата и протестантите. Исто така, постои одреден број на атеисти. Во последно време, може да се сретнат и следбеници на [[агностицизам|агностицизмот.]] === Градителство и архитектура === [[Податотека:Makedonski drvorez.JPG|мини|181x181px|лево|Традиционален македонски дрворез.]] Типичниот образец за македонската градска куќа е двокатна нискоградба со испакнат горен кат, варосана бела фасада, и црно-обоени дрвени носечки столбови и рамки за прозорци. Селската куќа, пак, е изградена најчесто од камен, со здрава камена фасада и чардак на вториот кат. == Идентитет на Македонците == [[Податотека:Hellenism in the Near East 1918.jpg|thumb|right|170px|Распространетост на хеленизмот на Балканот и етничкиот состав на регионот.]] Македонците, иако посебен народ со своја посебна култура, поради [[Теократија|теократскиот]] милетски систем се делеле на [[Грци]] и [[Бугари]] (односно таканаречените „[[Цариградска Патријаршија|патријаршисти]]“ и „[[Бугарска егзархија|егзархисти]]“),<ref>„Спомени“, Димитар Влахов</ref> но и во недамнешно време како [[Срби]] (види [[Србомани]]). Но во втората половина на [[XIX век]] и почетокот на [[XX век]], започнува Македонската преродба, која трае до периодот меѓу двете светски војни, кога македонската самоличност добива масовен карактер, а врвната точка ја достигнува пред, и за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], кога се создаваат македонски воено-политички организации, се печати современа литература на изворен [[македонски јазик]], и се отвораат училишта, кои на младите Македонци им овозможуваат да го учат и негуваат мајчиниот јазик.<ref>„Историја на Балканот“, Барбара Јелавич</ref> Сепак, со новите истражувања и отворање на ватиканските архиви се увидува дека официјален Ватикан уште во 1612 година Македонците ги признава како одделен народ, посебен од Србите и Бугарите и давал посебни стипендии за Македонци.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=32512204537&id=9&prilog=0&setIzdanie=22540 |title=Светата столица одвојувала посебни стипендии за Македонци пред четири века! |accessdate=2012-03-26 |archive-date=2012-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329015747/http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=32512204537&id=9&prilog=0&setIzdanie=22540 |url-status=dead }}</ref> Со постепеното освојување на Југоисточна Европа од страна на Османлиите во доцниот XIV век, името на Македонија исчезнало како административен ознака. Сепак, подоцна под влијание на ренесансата и враќањето на античкиите вредности почнале да се појавуваат заборавените антички имиња. Ова доведува до силна афирмација кон Македонија и Македонците, како план за обновуваање на славните антички држави, чии територии се наоѓале под турска власт. Како што истакнува Блаже Ристовски, идеите за македонски идентитет се јавуваат во [[15 век|XV]] — [[18 век|XVIII]] век надвор од Македонија и потекнуваат од географскиот поим Македонија и од античкото народно име Македонци. Според Ристовски, кон XVIII век, со разгорувањето на интересот кон словенството и посебно кон старословенскиот јазик, бугарското име почнало да се реактивира во Македонија, бидејќи истражувачите го наоѓале во старите пишани споменици на словенски и други јазици. Тоа според него не може да се објаснува како резулатат на некаква бугарска пропаганда, зашто за таква не може да се зборува до 60-тите и 70-тите години на XIX в. Сè дотогаш според Ристовски, може да се смета дека е имало истоименост на претставниците на двата народа. Македонското национално име било прифатено од самите македонски Словени во втората половина на [[19 век|XIX век]].<ref>Блаже Ристовски, Македонскиот народ и македонската нација. Скопје 1983. I. 57; 66-67.</ref> При прифаќањето на ова име македонските Словени биле сфаќани како како потомци на античките Македонци, кои биле прогласени за најстари Словени на Балканот. Во 1903 Павел Шатев го забележал процесот на идентитетска диференцијација во затворот Једи Куле, каде утврдил постоење на луѓе кои се сметале како „Бугари по националност“, но „пред сè за Македонци“. Политичкиот контекст на постосманлиската епоха ја фаворизирал трансформацијата на овој идентитет во еден важен социокултуролошки феномен. Според Иван Катарџиев македонската свест почнала да се развива помасовно по Првата светска војна, највеќе во Србија и во Грција, бидејќи таму се спречила бугарската пропаганда. Инаку за посебна македонска нација може да се зборува по 1944 година благодарение постоењето на државниот субјект НР Македонија во рамките на Југославија.<ref>Реч одржана на “Меѓународен научен собир 100 години “За македонцките работи” на Мисирков” во МАНУ од 2003 година.</ref> === Причини за проблемот со идентификацијата во минатото === Управниците на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], преку создавањето на Рум-милетот исклучителното право за раководење со духовниот и политичкиот живот на христијаните во империјата им го дала на [[Цариградска Патријаршија|грчките црковни власти]]. На овој начин, грчката црква станала официјална институција во отоманска Турција, и започнала да се бори против секоја национална пројава кај различните народи — осoбено на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]].<ref>„''Histoire de la Grèce moderne''“, Nikolaos Svoronos</ref> Имено, овој милетски систем довел до тоа Македонците да се определуваат според црквата под чија ингеренција се наоѓале. Со создавањето и на [[Бугари|бугарскиот]] и [[Срби|српскиот]] милет, Македонците биле третирани како [[Грци]], а подоцна и како [[Бугари]] и [[Срби]].<ref name="sozdavanje tashkovski" /> Со создавањето на училиштата на црковно-просветната пропаганда на соседните држави, овие разделби уште повеќе се задлабочиле. === Македонската преродба === И покрај силната активност на странските црковно-просветни пропаганди, коишто се бореле за создавање на грчка, бугарска и српска националност во Македонија, се појавуваат Македонци кои сметаат дека не се ниту [[Грци]], ниту [[Срби]], ниту [[Бугари]], туку дека се посебен словенски народ — Македонци<ref name="ristovski2">„Кон македонската преродба“, Блаже Конески</ref>. Со појавувањето на вакви личности кои пропагираат постоење на посебен македонски народ, започнува периодот наречен ''Македонска преродба''. А луѓето кои се директно влкучени во овој процес се наречени ''македонски преродбеници''. Некои преродбеници се изјаснуваат како директни потомци на [[Стари Словени|Словените]] што се населиле во [[Македонија]] во [[6 век|VI век]];<ref>„За македонцките работи“, Крсте Мисирков</ref> други сметаат дека се потомци на [[Антички Македонци|античките Македонци]] и на [[Александар Македонски]] (кого го сметаат за [[Словен]]),<ref>Статија во весник „''Македонски Голос''“, Димитрија Чуповски</ref> а трети пак мислат дека се мешавина од двата народа.<ref>Статија во весник „''Македония''“, (16 февруари 1871), Димитар Македонски.</ref> Едно е важно и кај трите мислења — тоа што се застапуват за посебноста на македонскиот народ. === Истакнати преродбеници === Првиот позначаен македонски преродбеник е [[Ѓорѓи Пулевски]]. Пулевски целиот живот го оддава на борбата против турското ропство. Учествува како доброволец во [[Русија|руската]] армија во војните за ослободување на [[Србија]] и [[Бугарија]]. Учесник е и во [[Кресненско востание|Кресненското востание]]. Го издава првиот речник на говорен македонски јазик, насловен „Речник од три јазика“, во [[1875]] година. Во [[1880]] ја издава и книгата „Слогница речовска“, којашто се смета за прв обид да се направи граматика на македонски јазик. Во неа [[Пулевски]] се обидува да создаде основни норми на македонски литературен јазик, комбинирајќи го централно-македонското наречје со словенската писмена традиција во Македонија, притоа создавајќи мошне интересна лексика и позајмувајќи зборови и од другите словенски јазици, но секогаш изразито македонизирани. Во неговата револуционерна поема „Самовила Македонска“, тој говори за посебен македонски народ, независна македонска држава и македонски јазик. Во [[1888]] во [[Софија]] ја формира Славјано-Македонската Книжевна Дружина. [[Податотека:RS-II-98-1913-1 Македонски глас.pdf|мини|200п|десно|page=5|Македонски Глас.]] [[Податотека:Za makedonckite raboti.jpg|мини|200п|десно|За Македонцките Работи.]] [[Податотека:Trijazicnik.PNG|мини|200п|десно|Од „Речник од три јазика“ на Ѓорѓи Пулевски, 1875]] Посебноста на Македонците се споменува и во писмото што [[Исаија Мажовски]], за време на својата посета на [[Петербург]] во 1885, му го предава на [[Русија|рускиот]] цар Александар III од името на македонското (словенското) население од дебарскиот крај, со надеж дека ќе го заинтригира за состојбата во [[Македонија]]. Своевидна прокламација на македонскиот национален индивидуалитет и засебност претставува и неговиот говор на рускиот брод „Рицар“ на 18 јули 1888 година, на пат за [[Киев]], по повод прославата на 900-годишнината од покрстувањето на Русите, кога тој ја истакнува својата теза дека Македонците се директни потомци на античките Македонци, донесени на балканските простори од цар [[Каран]] пред 2500 години. Иако историски неточна, оваа изјава е многу важна за процесот на оформување на Македонците.<ref name="sozdavanje tashkovski" /> Преродбеникот [[Димитар Македонски]] бил првиот Македонец кој уште во 1871 година во својата статија во весникот „Македонија“ од 16 февруари 1871, по повод македонското прашање запишал: „''не зинала земјата па да ги голтне старите Македонци, ами тие се влеале во масата на овој народ''“. Оваа негова изјава се смета за прва прокламација на тезата за мешање на [[Македонски Словени|македонските Словени]] и [[Антички Македонци|Античките Македонци]].<ref>„Македонија. Лист за политика и книжевност“, Цариград</ref> Докази за пројава на македонски идентитет се и изјаснувањата на војниците од [[Македонски полк|Македонскиот полк во Русија]], кои во своите документи, при пристигнувањето во [[Русија]] во [[1752]] година, запишуваат дека се припадници на ''Македонската нација.''<ref>„Македонскиот полк во Украина“, Д-р Александар Матковски</ref> Подоцна, во времето на [[Разловечко востание|Разловечкото]] и [[Македонско востание|Кресненското востание]], во периодот на [[1875]] и [[1878]] година, востаниците себеси јасно се декларираат како ''Македонци'', припадници на македонскиот народ, кој е посебен [[Словени|словенски]] народ различен од бугарскиот и српскиот. Доказ за ова е Уставот на револуционерниот комитет на [[Кресненско востание|Кресненското востание]] напишан од [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]], во кој јасно се говори дека во [[Македонија]] живеат ''Македонци христијани и муслимани'' и во кој е зацртано создавање на македонска држава.<ref>„Правилник - Устав на македонскиот востанички комитет“ од 1878</ref> Во овој период за силната национална свест на Македонците, сведочи и големиот македонист, и еден од најнационлно освестените Македонци во тоа време, [[Охрид|охриѓанецот]] [[Темко Попов]]. Тој во своето дело „Кој е крив“, напишано на македонски народен јазик во [[1887]] година, ја запишува реченицата од суштинско значење за свеста за нацоналната посебност кај Македонците: ''„И сам Исус Христос ако слезит од небоно не можит да го уверит Македонеца оти е Б’лгарин иљи Србин“''. Прв странски автор кој пишува за постоење на луѓе од [[Македонија]] кои се декларираат како припадници на посебен македонски народ е [[Бугари|бугарскиот]] писател [[Петко Славејков]], во својата статија насловена „Македонското прашање“ објавена на 18 јануари 1871 година, во весникот „Македонија“. Неговата статија е сведоштво за постоење на силната македонска национална свест меѓу Македонците за нивната национална посебност од останатите соседни народи. Во неговата статија тој вели: ''Македонците себеси се сметале за потомци на старите Македонци, и сметале дека немале ништо заедничко со Бугарите, кои погрдно ги нарекувале „Шопи“'', и исто така дека ''оваа „опасност“ земала големи размери во многу македонски средини ([[Велес]], [[Скопје]], [[Прилеп]], [[Битола]]).''<ref>[http://en.wikisource.org/wiki/The_Macedonian_question „''The Macedonian question''“], Petko Slaveikov</ref> Во тоа време се прават и првите обиди за воведување на народен македонски јазик во училиштата, на местото на [[грчки јазик|грчкиот јазик]] што се изучувал дотогаш. Пример за тоа е и одлуката на [[Костур (град)|Костурската црковна општина]] во [[1882]] да воведе народен македонски јазик во училиштата, како и да се изработат учебници на македонски јазик. Ова, тие го побарале и од [[Турци|турските]] власти, во што јасно се изјасниле дека се ''Македонци'' и сакаат да се учи на [[македонски јазик]] во нивната област. Треба да се спомене весникот „[[Лоза]]“, којшто се издава во [[1892]] година од страна на Младата македонска дружина во [[Софија]] (по кој и целото ова движење ќе го добие името „лозари“), уредувано од страна на [[Петар Попарсов]] и други македонски дејци. Иако карактерот на весникот е спорен (заради учество на врховисти како [[Милан Матов]] и [[Андреј Љапчев]] во редакцијата), весникот е од огромно значење за посебноста на македонскиот јазик, а со тоа и народ - заради фактот што и покрај тоа што издавачите го владееле [[бугарски јазик|бугарскиот јазик]], тие сепак сите статии ги пишуваат на изработена од нив азбука (слична со денешната македонска) и на народен македонски говор. Токму поради јазикот на кој бил издаван (македонски народни говори, фонетски правопис, воведување на нови букви), како и заради својата содржина која обработува етнографски, политички и културни елементи од животот на Македонците, наскоро бил забранет од бугарските власти со образложение дека бил ''сепаратистички''. Определено највлијателниот македонски преродбеник е [[Крсте Петков Мисирков]], кој во 1903 година во Софија ја печати својата фундаментална книга „За македонцките работи“. Во книгата Мисирков на детален начин ги образложува филозофските основи на современиот македонски идентитет — дека Македонецот иако е сроден со Бугаринот и Србинот, тој сепак е посебен, и треба да се бори за таа своја посебност. Објаснува дека училиштата на соседните држави во Македонија треба да се заменат со македонски училишта во кои ќе се предава на [[македонски јазик]] и ќе се учи македонска историја. Мисирков, заедно со Димитрија Чуповски и други македонски студенти и емигранти, на 28 октомври 1902 година во Петербург го основа ''Македонското научно-литературно другарство „Св. Кирил и Методиј“''. Автор е на многу дела кои ја разгледуваат тематиката на посебноста и самобитноста на Македонецот. Кон крајот на животот, тој го искажува своето национално самосознание во неговиот последен текст „Самоопределувањето на Македонците“, објавен во весникот „Мир“ на 25 март 1925 год, во кој вели: „''Свеста и чувството дека сум Македонец треба да стојат повисоко од сè друго на светов. Македонецот не треба да се слева и да се обезличува живеејќи меѓу Бугари и Срби. Ние можеме да ја констатираме блискоста на српските, бугарските и македонските интереси, но сè треба да биде оценувано од македонско гледиште''“.<ref>[http://www.misirkov.org/samoopredeluvanjeto.htm „Самоопределувањето на Македонците“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070928102721/http://misirkov.org/samoopredeluvanjeto.htm |date=2007-09-28 }}, Крсте Мисирков</ref> Прв сериозен весник издаван од Македонци, во којшто се потенцира посебноста на македонскиот народ и Македонија, е весникот издаван од страна на Димитрија Чуповски и дејците од Петербуршката Македонска Колонија, „Македонски Глас“. Весникот се издава во периодот 1912-1918 на руски јазик. Опфаќа теми од историското минато и сегашност на Македонците, политичката ситуација, како и за културното богатство. Во неговата статија „За Македонија и Македонците“ издадена во „Македонски Глас“ на 9 јуни 1913, Димитрија Чуповски дава детален опис на историјата на македонскиот народ, неговиот бит и борбите за ослободување. Димитрија Чуповски и весникот што тој го печати, „Македонски Глас“, се многу важен момент во изградувањето на Македонците, зашто претставува прв обид на Македонците, преку создавање на нивен сопствен медиум, да пропагираат дека Македонците не се Бугари или Срби, туку посебен словенски народ<ref>[http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm Весник „Македонски глас“ бр. 1 од 9 јуни 1913 година]</ref>. === Странски видни личности — поддржувачи на Македонците === [[File:Народноста на Македонските Словени - Карл Хрон.pdf|thumb|мини|десно|Делото „Народноста на македонските словени“ од 1890 (кликнете за да го читате во целост, преведно на македонски јазик)]] При зацврстувањето на положбите на Македонците во светската научна јавност имале удел и странски видни личности, кои ги поддржувале Македонците и посебноста на македонската самоличност. Еден од позначајните поддржувачи на Македонците бил [[Вилијам Гладстон]], кој во еден допис објавен во ''[[Тајмс]]'' во [[Лондон]] вели: {{Quotation|... Уште полошо и посрамно од самата турска управа е постоењето на љубомора помеѓу Грците и Словените и плановите на постојаните држави за присвојување на туѓи територии. А зошто да не биде Македонија на Македонците, како што е Бугарија на Бугарите и Србија на Србите?|Вилијам Гладстон|Тајмс, 6 февруари 1897}} Покрај Гладстон, интересна историска личност која ги поддржувала Македонците бил и [[Анатол Франс]]. Тој за време на својот говор во Женева на тема „Македонија и Ерменија“ на 17 март 1903, меѓу другото изјавил: {{Quotation|Граѓани, интересирајќи се за судбината на Ерменците и Македонците, не затоа што се христијани, ами затоа што се луѓе, ние бараме, како гаранција за нивната благосостојба и за зацврстување на општиот мир, полно и целосно извршување на Берлинскиот конгрес, што се однесува за Ерменија и Македонија.|Анатол Франс|Женева, 17 март 1903}} Доста значајна странска личност поддржувач на Македонците е австрискиот публицист од [[Чеси|чешко]] потекло, [[Карл Хрон]], кој во 1890 година во [[Виена]] ја објавил својата научна студија насловена [[Народноста на македонските Словени]], во која на основа на своите истражувања на јазикот, историјата и одликите јасно ја истакнал националната посебност на македонскиот народ. {{Quotation|'''По моите сопствени студии на српско-бугарскиот спор дојдов до убедување дека Македонците, како по својата историја така и по својот јазик, се посебна народност. Значи, ниту се Срби, уште помалку Бугари, туку се потомци на оние словенски прадоселеници кои го населувале Балканскиот Полуостров веќе долго пред српската и бугарската инвазија и кои подоцна со ниту една од овие две нации не се измешале.“'''|Карл Хрон| Das Volksthum der Slaven Makedoniens, Виена 1890<ref>[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c8/%D0%9D%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%A1%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD%D0%B8_-_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB_%D0%A5%D1%80%D0%BE%D0%BD.pdf Das Volksthum der Slaven Makedoniens]</ref>}} == Етнографски групи на Македонците == [[File:Етнографски_групи_на_македонците.png|thumb|300px|десно|Поделба на Република Македонија на етнографски целини]] [[File:Етнографски предели во Република Македонија.jpg|thumb|300px|десно|Поделба на Република Македонија на етнографски целини]] Во однос на населеноста во одредени предели на [[Македонија]] и нивното влијание врз начинот на секојдневниот живот во рамки на македонскиот народ, во етнографски поглед се издвоиле засебни целини со свои одлики во контекст на говорот, носијата, обичаите, сфаќањата, свеста, умотворбите, градителството и изгледот на куќите, занимањата, исхраната па и душевните психолошки одлики и телесниот изглед и антрополошкиот тип. Повеќе различни етнографи и истражувања ги делат Македонците на различни етнографски групи. Големиот македонски деец [[Ѓорѓија Пулевски]] во своето капитално дело „[[Славјанско-маќедонска општа историја]]“ од [[1892]] во XI книга каде се содржани раскажувања за племињата (соевите) полуостровски на Балканот наведува дванаесетина македонски етнографски групи од различни области и предели на [[Македонија]].<ref name="Ѓорѓија Пулевски">{{наведена книга|title=[[Славјанско-маќедонска општа историја]]|last=Пулевски|first=Ѓорѓија|date=1892|publisher=МАНУ|year=|isbn=|editor=Блаже Ристовски|location=Скопје|pages=903 – 913|authorlink=Ѓорѓија Пулевски}}</ref> Етнографските групи кои ги споменува и опишува Ѓорѓија Пулевски и чии места на живеење влегуваат во границите на [[Македонија (регион)|етничка Македонија]] се: [[Мијаци]], [[Брсјаци]], [[Мариовци]], Пчинци, Бондарци, Свеневци, Шопи кои ги дели на Црни и Бели, Јеновци, Кардалиња, Врбаци, Ајрани и македонски граѓани во смисла на жителите на македонските градови. Македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ од [[1896]] година, запишал дека целото македонско население етнографски е многу правилно разделено на 4 големи гранки.<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|title=Материјали по изучувањето на Македонија|last=Петров|first=Ѓорче|date=1896|publisher=Единствена Македонија|year=|isbn=|editor=Марио Шаревски|location=Скопје|page=468|pages=|authorlink=Ѓорче Петров}}</ref> Тој смета дека Со текот на времето поднебјето наложило месни одликувачки црти на делови од тие гранки и така се произвела подразделбата<ref name="Ѓорче Петров" />. Според [[Ѓорче Петров]], населението на поголемиот дел од [[Македонија]] се разделува на 4 големи групи, дојдени по 4 патишта во 4 струи.<ref name="Ѓорче Петров" /> Тие групи се разликуваат по носијата и говорот.<ref name="Ѓорче Петров" /> Забележително е тоа што на извесен говор одговара извесен тип-носија којашто ќе се пројави таму каде што се јавува соодветниот говор и ќе прекине таму каде што прекинува говорот<ref name="Ѓорче Петров" />. Според етнографските белешки на Ѓорче Петров, првата група населена во североисточна и источна Македонија е по потекло од племето Шопи, втората група ја населува јужна Македонија односно [[Егејска Македонија|егејска]] и најјужните делови денешна [[Република Македонија]], третата група може да се нарече вардарска зашто ја населува повеќе долината на реката [[Вардар]] и четвртата група ја зафаќа западна Македонија и во нејзиниот состав се вбројуваат [[Мијаци]]те, [[Брсјаци]]те и [[Мариовци]]те.<ref name="Ѓорче Петров" /> Главни етнографски групи и подгрупи во рамки на Македонците чиишто црти и одлики се задржани до денес се: ===Мијаци=== {{Главна|Мијаци}} [[Мијаци]]те се населени во планинските предели на крајниот западен дел на [[Македонија]] во [[Рекански регион|Реканско]] и [[Дебарско]]. Главни и најпознати мијачки места се [[Галичник]], [[Лазарополе]], [[Тресонче]], [[Гари]]. Нивни оази од по едно или неколку села се среќаваат и во [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] и [[Ореше]] во областа [[Азот (област)|Азот]] во [[Велешко]], [[Смилево]] во [[Демирхисарско]] и [[Ехлоец]] во [[Кичевско]]. Мијачката или мијачко-дебарската етнографска група на Македонците ги опфаќа следните етногеографски предели: Мијачија во Мала и Долна Река, [[Мавровска Котлина|Мавровско Поле]], Горна Река, [[Дебарско|Дебарско Поле]], [[Голо Брдо]] и дебарски [[Дримкол]].<ref name="Етнологија на Македонците" /> Според записите на [[Ѓорѓија Пулевски]] името на Мијаците произлегува од нивната бистроумност и од скратената форма на името Македонци.<ref name="Ѓорѓија Пулевски" /> Бистроумноста односно високиот степен на интелект и образованост и денес е запазена одлика поради што многу македонски научници, стопанственици, уметници, јавни личности, успешни раководители и високи функционери во стопанството, политиката и општеството се со мијачко потекло. Изразита одликувачка црта е [[Галички дијалект|мијачкиот говор]] со препознатливата употреба на ''о'' наместо ''а'' која што денес е сѐ уште живо задржана во [[Рекански дијалект|реканскиот дијалект]] во македонските муслимански села во [[Рекански регион|Долна Река]]. Останати одлики на мијачката етнографска група се: препознатливата богата [[Мијачко-дебарска носија]], сточарството како некогашна главна стопанска гранка и занимање при што во XIX век постоеле голем број на многу богати големопоседници на стада и големите куќи целосно изѕидани од камен. * [[Шкрети]] — преодна етнографска целина на православните Македонци кои го примиле и говореле [[Албански јазик|албанскиот јазик]] во пределот [[Рекански регион|Горна Река]]. ===Брсјаци=== {{Главна|Брсјаци}} Брсјачката етнографска целина го зафаќа југозападниот дел на [[Македонија]] и според бројноста и распространетоста таа всушност претставува најголема етнографска групна Македонците во чиј состав влегуваат многу помали и поголеми пределски целини, секоја со свои етнички особини и со карактеристични народни носии<ref name="Етнологија на Македонците">{{наведена книга|last=Петрушева |first=Аница|title=Етнологија на Македонците|year=1996|publisher=МАНУ|location=Скопје|pages=143–157}}</ref>. Поточно, [[Брсјаци]]те се населени во средишниот западен дел на [[Македонија]] десно од [[Вардар]] во најголемата котлина [[Пелагонија]], крај [[Охридско Езеро|Охридското]] и [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]], [[Кичевско]], Железник ([[Демир Хисар]]), [[Порече]] и [[Азот (област)|Азот]] во Велешко. Во составот на брсјачката етнографска група влегуваат етногеографските передели: струшки [[Дримкол]], [[Струшко|Струшко Поле]], [[Малесија]], [[Дебрца]], [[Кичевска Котлина|Кичевија]], [[Порече]], [[Општина Демир Хисар|Железник]], [[Преспа]], [[Пелагонија|Поле]] (Пелагонија), [[Мариово]], [[Тиквеш]], [[Бабуна]] (Азот).<ref name="Етнологија на Македонците" /> Според записите [[Ѓорѓија Пулевски]] тие своето име го добиле од својата јуначка ''брзина'' во трчањето и телесната јачина, а нивни одлики биле најголема одушевеност за чување на старината, најголемо гостопримство од сите други македонски соеви, најголема верност за народните работи и задачи и способност за слушање наука.<ref name="Ѓорѓија Пулевски" /> Овие особини, како телесна снажност, висока свест за националната припадност, старините, традициите и преданијата, посветеност на националното дело, гостопримливост, и денес се одлика на брсјачката етнографска група на македонскиот народ. Останати одлики на Брсјаците се: познатата [[Брсјачка носија]], заемното занимавање со земјоделство и сточарство, градителството на куќи со [[камен]], [[тула]], [[дрво]] и [[плитар]] итн. Брсјачките говори од централните дијалекти на западното наречје со своите главни одлики како третосложното нагласување, акцентските целости се земени како основа во кодифицирањето на стандардниот и литературен современ [[македонски јазик]]. *[[Мариовци]] — преодна македонска етнографска подгрупа помеѓу Брсјаците и Средновардарската група, населени во [[Мариово]] ===Шопи=== {{Главна|Шопи}} Шопската етничка целина всушност претстаува поголема етнографска група која што ги зафаќа пошироките делови на североисточна [[Македонија]], а преоѓа и во западна [[Бугарија]] и југоисточна [[Србија]]. Ваквата распореденост соодветствува со распространетоста на т.н. „''торлачки говори''“ помеѓу [[Македонија]], [[Србија]] и [[Бугарија]]. Шопите се пошироко познати како етнографска група на Македонците и [[Бугари]]те кои живеат на просторот меѓу [[Софија]] и [[Штип]]<ref name=olgaivanova>{{наведена книга| last = Иванова| first = Олга| title = Речник на имињата на населените места во Р Македонија| publisher = Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“| year = 2014 | pages = 206}}</ref>. Шопската група на Македонците е населена во планинските предели на североисточна и источна Македонија од [[Кривопаланечко]] па сѐ до [[Малешево]] и Шоплукот во [[Радовишко]]. Таквата група населува делови од [[Кратовско|Кратовската]], [[Кривопаланечко|Кривопаланчеката]], [[Кочанско|Кочанската]], Радовишката, Струмичката и Петричката област и ги опфаќа целите Осоговски Планини со исклучок на овие места: Лакавичкото Поле и јужното подножје на [[Плавица]], планината [[Плачковица]] по двете нејзини падини со мали исклучоци.<ref name="Ѓорче Петров" /> Населението на планината [[Голак]], во [[Малеш]] и [[Пијанец]], исто така, влегува во шопската етнографска група<ref name="Ѓорче Петров" />. Во поново време, по Втората светска војна, поради миграционите процеси села и предели како своевидни оази на македонско население со потекло до шопската група се среќаваат и во [[Скопско]] посебно селата [[Марино]], [[Мралино]], [[Миладиновци]] во [[Општина Илинден]], [[Овче Поле]] посебно селата во [[Општина Лозово]] и [[Горобинци]] каде некогаш живеело турско население и североисточниот дел на [[Велешко]] во селата [[Иванковци]], [[Мамутчево]] каде исто така на местото на иселеното турско муслиманско население се доселиле Македонци од околината на [[Кривопаланечко]] и [[Кратовско]]. Главни карактерни црти и одлики на Македонците од шопската група се: животот во раштркани села од разбиен тип во зафрлените планински и ридски предели на [[Осогово]], традиционално занимавање со сточарство, како и шумарство, ѕидарство и рударство, но и лични особини на борбеност и тврдоглавост<ref name="Ѓорче Петров" />. Поради ваквите особини зборовите ''Шоп'', ''Шопи'', ''Шопје'' често имаат негативно значење на прости и заостанати луѓе од планини, за што постојат голем број на изреки и потсмевливи шеги меѓу жителите на градовите и рамничарските места во [[источна Македонија]], па и [[Софија]]. * Торлаци — населени во крајниот северен дел на [[Македонија]] во Кумановско. Поради распространетоста на т.н. „''торлачки говори''“, етнографски луѓето од овие предели меѓу североисточна [[Македонија]], југоисточна [[Србија]] и северозападна [[Бугарија]] се познати под името ''Торлаци'', кое пак исто така како и ''Шопи'' има делумно негативна смисла на прости и заостанати луѓе. * Которци — преодна македонска етнографска група помеѓу Кумановско и [[Овче Поле]]. === Повардарска=== [[File:Поттрчано оро - МК.jpg|thumb|мини|десно|Сценска изведба на македонското народно оро [[Потрчано]] од [[Скопско]]]] Повардарска група или Вардарскиот комплекс од централнобалканскиот етнографски регион е всушност срцевината и сврзното јадро на Македонците од сите делови на [[Македонија]] во етнографски погед. Во поширока смисла во овој Вардарски етнографски комплекс влегуваат Горновардарската, Средновардарската како подгрупа на Брсјачката, Јужно-македонската, Струмско-местанската и Мијачко-дебарската етнографска целина.<ref name="Етнологија на Македонците" /> Повардарската етнографска целина е поделена по течението на реката [[Вардар]] на: Горновардарска во [[Полог]] и [[Скопско]] со делови од [[Овче Поле]] и [[Кумановско]], Средновардарска во [[Велешко]] и [[Тиквеш]] со и Долновардарска или Јужно-македонска група која ги опфаќа областите [[Бојмија]] (Гевгелиско-Валандовско) и [[Солунско]], како и во јужните и западните делови на [[Егејска Македонија]] - [[Воденско]], [[Кајларско]] сѐ до [[Костурско]]. === Струмска === Источниот дел на етничката територија на [[Македонија]], односно пределите околу реките [[Струма]], [[Струмица (река)|Струмица]] и [[Места]] влегуваат во составот на Струмско-местанската етнографска целина<ref name="Етнологија на Македонците" />. Струмска група е населена во [[Струмичко]], полето во [[Радовишко]] и долините на [[Струма]] и [[Места]] односно во цела [[Пиринска Македонија]]. Во овие предели се населени и протераните Македонци од [[Драмско]], [[Серско]], [[Валовишко]] и крајните источни делови на [[Кукушко]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел на Македонија]] кои исто така припаѓаат на оваа етнографска група. Главни одлики и особини на Македонците од оваа етнографска група се питомоста и кроткоста во духот на кои се надоврзуваат изразитата веселост, добро расположение, гостољубивост, дарежливост во каркатерните црти со поопуштен, удобен и весел начин на живот со поголема отвореност, потоа занимавањето со земјоделство, а посебно со градинарство кое поради големите работни обврски кај овие луѓе развиле особено изразити црти на работливост и трудољубивост. == Историја на Македонците == {{Историја на македонскиот народ}}Целата историја на македонскиот народ е една непрекината борба за зачувување на својата слобода и достоинството. Целата таа непрекината борба, на Македонците им го дава епитетот непокорни. Непокорот на Македонецот ја воодушевува европската и американската општественост, и големи историски личности како Вилијам Гладстон, Лав Толстој, Жан Жорес, Фридрих Енгелс, Хенри Брејлсфорд, А.Г. Хелс, Владимир Ленин, Џејмс Баучер, Франц де Јенсен, Ромуалд Пржевалски, Виктор Берар, Терезина Јенкова, Максим Горки, Казимјеж Мочарски и многу други.<ref name="poljanski" /> ===Македонците во античкиот период=== Историјата на Македонците во античкиот период најмногу се поистоветува со Државата на [[Аргеади]]те која била нарекувана [[Античка Македонија|Македон/Македонија]] која се наоѓала во јужниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]]. Постоеле и други македонски владенија од други мали кралеви како што биле кралството на [[Линкести]]те и [[Пајонија|Пајонското кралство]], и др. По [[Филип II Македонски|филиповите]] проширувања во етнички сродните земји, и тие територии биле испосоветувани со терминот Македонија. Со римските освојувања Македонија, како кралство и како регион на Македонците, потпаднала под римска власт (прво како република, а потоа како империја која имала владенија во Македонија сè до [[Кралство Србија (средновековно)|српските освојувања]] во [[14 век|XIV век]]). === Среден век === Овој период се одликува со словенското навлегување во Македонија и кога Словените ја преземаат месната власт врз домородното македонското и друго античко население во регионот. Поради иселувањето на одреден број на побогати Македонци од Македонија, поради заштита од Словените, кои се преселиле во околината на [[Адријанопол]] поради што во иднина тој дел на западна [[Тракија]] ќе биде наречен [[Македонија (тема)|Тема Македонија]]. ==== Македонските склавинии ==== [[Податотека:Makedonski Sloveni.JPG|мини|200п|лево|Македонските Словени, водени од кнез Хацон, пред нападот на град Солун.]] За време на [[Словени|словенската]] инвазија врз [[Римско Царство|Римското Царство]], Словените кои успеале да извојуваат пат до најјужните предели на империјата. До крајот на [[6 век|VI век]], целата територија на [[Македонија]] (освен [[Солун]] и приморските тврдини) била во рацете на Словените. Словенските племиња кои се населуваат во Македонија се [[Берзити]], [[Вајонити]], [[Драговити]], [[Ринхини]], [[Сагудати]], [[Смолјани]] и [[Струмјани]].<ref name="ristovski1" /> Во најстарите историски извори за [[македонските Словени]], „Животот на Св. Димитрија Солунски“, тие се опишани како физички издржливи, имуни на многу болести коишто за Римјаните/Ромеите се смртоносни, и многу лукави во војувањето. Откако се населуваат на територијата на географска Македонија, Словените се самоорганизираат во ''Склавинии'' - коишто претставуваат полудржавни воено-племенски сојузи, коишто, пак, се обединети во кнежевства - управувани од ''[[кнез]].''<ref name="ivanoski" /> [[Македонските Словени]] ја создаваат својата прва држава (сојуз на склавинии) уште во дваесеттите години на [[7 век|VII век]], под водството на кнезот [[Хацон]]. Хацон ја води армијата на македонските Словени во неколку успешни битки против визаниската армија, натерувајќи ја притоа да се сокрие во утврдениот град Солун. Хацон подоцна решава да изврши напад врз Солун. Словените од 584 до 677 година извршуваат пет напади и две долги опсади на градот Солун. Најголем е нападот организиран од кнез Хатсон, 614-616. По почетните триумфи, во самата битка за градот, кнез Хацон загинува, а армијата на македонските склавинии е поразена. 50 години подоцна, македонските склавинии се соземаат и почнуваат нов напад врз Солун под водството на кнез [[Пребонд]]. Градот е под опсада долго време, но армијата на кнезот е поразена, и македонските Словени потпаѓаат под византиска власт<ref name="ivanoski" />. ==== Самуилово Царство ==== По ослабувањето на [[Бугарско Царство|Бугарската држава]] заради долгогодишните војни со [[Римско Царство|Римското Царство]], управникот на еден дел од [[Македонија (регион)|Македонија]], комитот [[Никола (комес)|Никола]], во 969 година се одделува, формирајќи своја држава. По краткотрајна борба за превласт помеѓу неговите четири сина, во 976 година на чело на новоформираната држава застанува [[Самуил]]. Престолнината на новата држава е градот [[Преспав|Пресп]]<nowiki/>а.<ref name="dokumenti za borbata">„Документи за борбата на македонскиот народ за независност“, том I. [[НУБСК|Универзитетска Библиотека „Св. Кирил и Методиј“]], Скопје, 1985</ref> Ова е период кога поголемиот дел на македонскиот народ потпаднал под власта на [[Комитопули]]те. [[Податотека:RizMap10.jpg|мини|десно|250п|Самоиловото царство во 996 година.]] Самуил води 30 годишна војна со Римското Царство, којашто цело време врши напади врз неговата држава. По почетните победи, неговото царство се проширува кон териториите на денешна [[Република Македонија]], [[Албанија]], [[Србија]], [[Црна Гора]], северозападна [[Грција]], северна и западна [[Бугарија]]. Следните десет години, Самуил води успешни борби за сочувување на териториите на својата држава. Но во јули 1014 година, во [[Беласичка битка|Битката кај Беласица]], неговата армија е поразена од римскиот цар [[Василиј II|Василиј II Македонски]].<ref name="dokumenti za borbata" /> Иако потеклото на Самуил е спорно (постојат повеќе тези дека е [[Ерменци|Ерменец]]), треба да се потенцира дека неговата армија е составена најголем дел од луѓе од Македонија. Неговото име и дело е врежано во традициите на македонскиот народ и понатаму неговото име се спомнува како дел од процесот на народната преродба. ==== Државата на Добромир Хрс ==== Позначајни македонски буни против римската власт се организираните буни од страна на [[Добромир Хрс]] и [[Петар Делјан]].<ref name="ristovski1" /> Во моментот кога римската држава започнува поход против бугарските востаници во [[Велико Трново]], во околината на градот [[Струмица]], се дигнало востание. Востанието било водено од македонскиот бољар Добромир Хрс. Во 1190 година, востаничка војска од 600 души под негова команда го напаѓа и освојува од Римјаните, утврдениот град Струмица. Веднаш потоа, мобилизирајќи го месното население ги раширува границите на своите владенија.<ref name="dokumenti za borbata" /> Добромир хрс се покажува како итар дипломат кога во 1193 година склучува пакт со Римјаните, кои му ги признаваат територијалните придобивки околу Струмица, и почнува војна против [[Второ Бугарско Царство|Бугарите]]. Кога гледа дека Римјаните си ја повраќаат силата и постигнуваат успеси во борбата против Бугарите, Хрс го раскинува пактот со Ромеите и ги напаѓа нивните владенија на запад од [[Вардар]]. Успевајќи да им нанесе десетици порази на Римјаните, Хрс ги освојува градовите [[Прилеп]] и [[Битола]], како и гратчето Просек (близу [[Демир Капија]]), коешто го прогласува за престолнина. Следните неколку години успева да осигура стабилност на неговата држава, војувајќи и против Римското Царство, и против Бугарија<ref name="ristovski1" />. Но во 1205 година, под ударот на десет пати поголемата византиска армија, државата на Хрс е покорена. Хрс засекогаш останува во македонската историја како најуспешниуот и најлукавиот владетел-дипломат. === Борбите со Османлиите === Во почетокот на [[14 век|XIV век]], по сеодајна борба против османлиските [[Турци]], територијата на [[Македонија]] паѓа под [[Отоманско Царство|Османлиска]] власт. Периодот од 1400 до 1912 година од страна на македонската наука се нарекува ''османлиско ропство'', или едноставно ''турско ропство''<ref name="ristovski1" />. Целиот овој период, македонскиот народ, како и други [[Христијанство|христијански]] народи, е изложен на еден постојан физички гнет. Честите колежи и насилното [[исламизирање]] доведуваат до драстични демографски промени кај македонскиот народ. Специјалните закони за ограничување на правата на немуслиманите, прават Македонецот да биде слуга на Турците и другите азијатски народи-колонизатори на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]].<ref>„Македонија, нејзините народи и нивната иднина“, Хенри Ноел Брејлсфорд</ref> Но македонскиот народ својот револт го манифестира со многуте буни и востанија. Уште од првите децении на османлиското ропство, македонските планини се полнат со ''ајдути'' - заштитници на народот и борци против неправдата.<ref name="ristovski1" /> Првите вооружени пројави се неорганизирани, спонтани, и најчесто имаат карактер на селски буни. Но на крајот на XIX и почетокот XX, особено по формирањето на ВМОРО, востанијата се организрани и даваат забележителни резултати.<ref name="siljanov">„Ослободитените борби на Македонија“, Христо Сиљанов</ref> И покрај петвековното ропство, македонскиот народ успеал да го сочува својот јазик, традиција и културно наследство. === Востанија === ==== Карпошовото востание ==== {{Главна|Карпошово востание}} [[Податотека:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 1.jpg|мини|Писмо од [[Австрија|австрискиот]] император [[Леополд I (Свето Римско Царство)|Леополд I]] со кое македонското население се прима под царска и кралска заштита.]] [[Податотека:Karposh.JPG|мини|лево|180п|Карпош - реконструкција.]] Првото поголемо и позначајно македонско востание е [[Карпошовото востание]]. Тоа е организирано од страна на легендарниот македонски водач [[Карпош]]. Карпош е роден во [[Куманово|кумановското]] село [[Војник (село)|Војник]]. Отпрвин Карпош бил [[рудар]], но не можејќи да ги поднесе тешките услови и понижувањето, се вооружал и отишол во планина како [[Ајдутство|ајдутин]]. За време на Австро-Турската војна, Карпош почнал да го организира народот по селата создавајќи притоа силна востаничка армија. Стапува во контакт со [[Австрија|австриската]] армија, којашто му дава дури и еден одред од [[Австријци]] и [[Унгарци]], којшто ќе биде под негова команда.<ref name="karposh tashovski">„Карпошевото востание“, Драган Ташковски</ref> Карпошовата востаничка армија од 5000 души води неколку битки со Турците, кои завршуваат со пораз за Турците, притоа успевајќи во цела Северна Македонија да создаде слободна востаничка територија. Благодарение на активноста на Карпошовата војска, Австријците успеваат да стигнат до стратешки победи, и како благодарност и признание за борбата на македонските востаници на Карпош, австрискиот император го прогласува Карпош за ''Крал на Куманово'' и ''вазал на Австрија.''<ref name="karposh tashovski" /> Во понатамошниот тек на војната, Австрија не успева да ја донесе ветената помош, и слободната територија во Северна Македонија е покорена и востанието брутално задушено. Самиот Карпош е обесен во [[Скопје]], на [[Камен мост|Камениот мост]] во [[1689]] година. ==== Разловечко ==== [[Податотека:Ethnographic map of the South Balkans, Pallas Nagy Lexikon, 1897.jpg|thumb|десно|350px|Народностите на Балканскиот Полуостров во доцниот 19 век (Pallas Nagy Lexikona, [[1897]]): {{легенда|#D1E231|[[Срби]]}} {{легенда|#4CBB17|Срби и Македонци}} {{легенда|#29AB87|[[Бугари]]}} {{легенда|#FDE910|[[Албанци]]}} {{легенда|#FFBF00|[[Грци]]}} {{легенда|#FF3F00|[[Турци|Османлии]]}} {{легенда|#964B00|[[Романци]] и [[Власи|Цинцари]]}} {{легенда|#EC5800|Албанци и Срби}} {{легенда|#C80815|Грци и Албанци}} {{легенда|#EF9B0F|Грци и Османлии}} {{легенда|#92000a|Бугари и Османлии}}]] {{Главна|Разловечко востание}} Повлијаени од Херцеговското востание и од подготовките на [[Русија]] за војна против [[Отоманско Царство|османлиска Турција]], во источна Македонија започнува една револуционерна дејност. [[Берово|Беровскиот]] првенец [[Димитар Поп Георгиев]] и неговиот дедо [[Поп Стојан Разловечки]] се водачи на ова движење. Тие прават конспиративна група која подготвува и почнува да исполнува план за востание во Источна Македонија. Без да разберат турските власти, групата предводена од Димитар Поп-Георгиев агититира по селата и започнува да ги вооружува селаните со пушки купени од [[Кочани]] и од [[Ќустендил]].<ref name="trajanovski">„Димитар Поп Георгиев - Беровски (1840-1907)“, Д-р Александар Трајановски.</ref> [[Податотека:Dimitar-Popgeorgiev-portrait.jpg|мини|лево|150п|Димитар Поп Георгиев.]] Иако успеваат да вооружат неколку села, заради едно недоразборање - имено мислејќи дека се откриени од властите, раководителите на [[8 мај]] [[1876]] година објавуваат предвремено востание. Востаниците го преземаат селото [[Разловци]], а следните денови во битки со Турците ги освојуваат и останатите села во регионот. Востанието заради тоа што е неподготвено трае само една недела, но е од големо значење за Македонците, затоа што претставува прво современо македонско востание, што е навистина израз на самостојна револуционерна дејност, со учество на сите општествени слоеви: учители, свештеници, трговци и занаетчии, а најмасовно учество земаат македонските селани.<ref name="trajanovski" /> Четите под раководство на Димитар Поп Георгиев се префрлаат во [[Пиринска Македонија]] и Бервско, каде што следната година го организираат попознатото и поуспешно [[Кресненско востание]]. ==== Македонско (Кресненско) ==== {{Главна|Македонско востание}} По Разловечкото востание, Димитар Поп Георгиев се пријавува како доброволец во [[Русија|Руската]] армија во [[Одеса]], и од 1877 до 1878 учествува во сите поважни битки во војната. Имено, од редовите на македонските војници во Руската армија се раѓаат раководителите на Кресненското востание. [[Податотека:Ilio voivoda.jpg|лево|мини|234x234пкс|Илија Малешевски.]] Кресненското Востание е организирано од македонските војници што служат во [[Македонски полк|македонскиот полк]] во Руската армија, за време на Руско-турската Војна од 1877-1878. Разочарани од тоа што Великите Сили не ѝ дозволуваат на Русија да навлезе во Македонија, дел од македонските војници под командата на поручникот Димитар Поп Георгиев во соработка со месни луѓе од [[Пијанец|Пијанечко]] и [[Малешевски Планини|Малешевско]], организираат превоз на оружје и муниција за вооружување на востанието. Како доброволци во востаничката војска се пријавуваат и [[Украинци]] од Руската армија.<ref name="trajanovski" /> [[Податотека:Pecat na Kresnensko-razloveckoto vostanie.jpg|мини|десно|200п|Печат на Македонското востание.]] Востанието започнува на [[17 октомври]] [[1878]] година со нападот на [[Кресна|Кресненските]] анови во кои била сместена турската војска. Во нападот учествувале 700 востаници и селани од околните села. При самиот напад на турскиот гарнизон на востаниците им се предале 119 турски војници. По ослободувањето на [[Кресна]], востанието се проширило во околината и подалеку во [[Мелник|Мелничко]], [[Берово|Беровско]], [[Делчево|Делчевско]], [[Демир Хисар|Демирхисарско]], при што се создава голема слободна територија во областа на денешна источна Македонија.<ref name="dokumenti za borbata" /> Значајното за Кресненското востание е тоа што востаничките водачи, во ослободените територии воведуваат административна власт. Штабот на востанието на чело со [[Димитар Поп-Георгиев Беровски]] и Украинецот Калмиков, се нарекува „штаб на македонското востание“, прави свој печат, и издава правилник во кој востанието се нарекува ''Македонско'', а населението ''Македонци.''<ref name="trajanovski" /> По првите успеси, настанува спор и недоразбирање меѓу востаниците и Бугарската егзархија. Турците го искористуваат расцепот, и на [[11 ноември]], по долготрајни борби успеваат да го задушат востанието. ==== Илинденско ==== {{Главна|Илинденско востание}} [[Податотека:Makedonski_Vostanici.jpg|мини|десно|200п|Група македонски востаници во 1903 година.]] Илинденското вистание е организирано од револуционерната организација [[ВМОРО]]. По неколкугодишно вооружување на населението, притоа создавајќи една вистинска држава во држава, на [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] на организацијатана на [[20 јули]] ([[2 август]] нов стил) е решено 1903 година во Битолскиот вилает да се дигне сенародно востание.<ref name="siljanov" /> 8000 вооружени Македонци востануваат на 2 август 1903 година и ги растресуваат темелите на [[Отоманско Царство|отоманската]] власт во Македонија. Во првите два дена од востанието, македонските востаници со пушка во раце ослободуваат 150 села и три града ([[Крушево]], [[Невеска]] и [[Клисура (село)|Клисура]]). Се создава една ослободена територија која се протега од [[дебар]]ско-[[Кичево|кичевскиот]] регион, преку [[Охрид]]ско, [[Струга|Струшко]], [[Битола|Битолско]], [[Лерин]]ско, [[Костур (град)|Костурско]], и [[Воден]]ско. Целата турска војска и администрацијата од оваа територија е или ликвидирана или пребегната. [[Податотека:Kosturski_vostanici.jpg|мини|десно|200п|Костурските востаници го преземаат градот Клисура.]] Вооружени битки се водат и во Пиринскиот крај, во [[Куманово|Кумановско]], во [[Гевгелија|Гевгелиско]], и во [[Делчево|Делчевско]]. Востанието трае цели 4 месеци (почнува на 2 август, а последните вооружени дејствија завршуваат во ноември).<ref name="siljanov" /> Илинденското востание се смета од многу Македонци како највеликиот ден во историјата на македонскиот народ - затоа што 8000 вооружени луѓе водат војна против 300&nbsp;000 редовна армија и за време на четиримесечни битки ѝ нанесуваат големи жртви (востаничките загуби се 860, а турските се околу 5&nbsp;900)<ref name="dokumenti za borbata" />. Илинденското востание успева да постигне дел од своите цели — европската опшественост е раздвижена, и се почнува дебата за иднината на Македонија, која води до [[Австрија|австриско]]-[[Русија|рускиот]] договор за реформи во Македонија познат под името ''Мирцштешки договор.''<ref name="siljanov" /> === 1912 — 1941 === [[Податотека:Macedonia Bukureshti.PNG|мини|десно|200п|Македонија по поделбата со Букурешкиот договор од 1913 година.]] До [[Илинденско востание|Илинденското востание]], [[ВМОРО]] се бори за независна Македонија во која сите македонски народности ќе бидат рамноправни. Но по 1903 година, раководството на ВМОРО преоѓа во рацете на оние Македонци што сметаат дека Македонија треба по нејзиното ослободување да биде дел од Велика Бугарија. До 1912 година, Македонија ќе се претвори во арена на која три различни движења (бугарофилски, србомански и гркомански) водат крвави борби една против друга за превласт над Македонија.<ref name="vlahov">„Предавниците на македонското дело“, Димитар Влахов</ref> Во [[1913]] година, по [[Балкански војни|Балканските војни]], со Договорот од [[Букурешт]], [[Македонија|географска Македонија]] е поделена меѓу трите балкански монархии, Грција, Србија и Бугарија. Доаѓа и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], која не носи решавање на Македонското прашање. Голем дел од македонскиот народ, очаен од војни, назадувања и поделби, успева да биде придобиен од пробугарската автономистичка организација ВМРО, која преку лажни ветувања за независна Македонија прави востанија и буни, во кои најмногу страда обичниот Македонец.<ref name="vlahov" /> Во тоа време има две организации што навистина се борат за слобода на македонскиот народ, и што пропагираат дека Македонците се посебен народ, а не [[Срби]], [[Бугари]] и [[Грци]] — тоа се Петербуршкото македонско друштво водено од [[Димитрија Чуповски]], и [[ВМРО (обединета)]] водена од [[Димитар Влахов]], [[Панко Брашнаров]] и [[Павел Шатев]].<ref name="dokumenti za borbata" /> Значајното во овој период е тоа што, разочарани од империјалистичките политики на балканските држави, кај Македонците се зацврстува и кристализира нивната посебност — т.е. се раширува идејата дека тие се посебен народ, различен од Грците, Бугарите и Србите, и дека се обесправен народ, разделен, кој заслужува да си има своја држава и сам да управува со својата судбина.<ref name="ristovski2" /> Овој процес го достигнува својот врв во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и непосредно по неа, кога на териториите на сите три дела од географска Македонија ([[Вардарска Македонија|Вардарски]], [[Пиринска Македонија|Пирински]] и [[Егејска Македонија|Егејски]]) се отвораат училишта на македонски јазик и се создаваат македонски институции.<ref>„Демократски и аитифашистички партии и организации во Егејскиот дел на Македонија (1941-1949)“, Ристо Кирјазовски</ref> === Народноослободителна војна === [[Податотека:Dimitar Vlahov 41.JPG|мини|200п|Димитар Влахов, водачот на [[ВМРО (обединета)]].|лево]]Македонскиот народ во својот поголем дел ја пречекува [[Втора светска војна|Втората светска војна]] национално освестен. Меѓу двете Светски војни, Македонците осознаваат дека само со помош на комунистичките партии и со [[Социјализам|социјалистичка]] револуција ќе успеат да се изборат за своите права и да создадат своја држава. Во тој правец дејствува [[ВМРО (обединета)]], а во исто време се создаваат и првите комунистички организации во сите делови на Македонија ([[Вардарска Македонија|Вардарски]], [[Пиринска Македонија|Пирински]] и [[Егејска Македонија|Егејски]]).<ref>„Егејска Македонија во НОБ“, уредил Ристо Кирјазовски</ref> [[Фашизам|Фашистичките]] агресии на [[Балкан]]от отвораат пат на една нова борба, во која Македонците истакнувајќи се со хероизам и пожртвуваност ќе успеат да ги исполнат вековните стремежи. ==== Вардарска Македонија ==== {{Главна|Народноослободителната борба}} Востанието против фашистичките окупатори во Македонија започнува во октомври 1941 година со партизански акции во Прилеп и Куманово. Партизанска активност се забележува и во велешко и Тиквешијата. [[Податотека:Makedonski partizani.JPG|мини|десно|200п|Методија Андонов Ченто со група партизани.]] Во 1943 година на [[Славеј Планина]] е формиран партизанскиот баталјон „Мирче Ацев“ од кој е создадена народноослободителната војска на Македонија. Вистинскиот пресврт на настаните настанува во почетокот на 1944 година, кога македонската партизанска армија брои неколку илјади души и го извршува познатиот ''[[Февруарски поход]]''. За задушување на партизанското движење во Македонија, освен целосниот состав на бугарската Петта армија, биле ангажирани и 91-от германски армиски корпус од [[Солун]] со 4 бригадни групи.<ref name="apostolski">„Ослободителната војна и револуцијата во Македонија“, Михајло Апостолски</ref> По капитулацијата на фашистичка Бугарија, целата народноослободителна војска во Вардарска Македонија започнува директен напад за ликвидирање на германските воени единици стационирани во Македонија. На [[2 август]] [[1944]] година, во манастирот „Прохор Пчињски“ се одржува [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание]] на [[АСНОМ]], со кое се поставуваат темелите на современата македонска државност. Исто така на заседанието се даваат главните насоки за завршните операции за ослободување на Македонија.<ref name="apostolski" /> До крајот на 1944 година, целата територија на Вардарска Македонија е во рацете на Народноослободителната војска. ==== Егејска Македонија ==== {{Главна|Народно Ослободителен Фронт}} [[Податотека:Makedonci NOF 2.JPG|мини|200п|десно|Млади Македонци од Костурското село [[Бапчор]] во редовите на НОФ.]] По капитулирањето на [[Грција]], грчката партизанска амрија [[ЕЛАС]] прави неколку неуспешни обиди да го мобилизира целосно македонското население за нејзината кауза. По неуспешните обиди, дозволува македонските членови на [[Комунистичка партија на Грција|КПГ]], да формираат нивна посебна организација СНОФ и посебни баталјони.<ref>Бугарската пропаганда во југозападна и централна Егејска Македонија (1941-1944)</ref> Во 1944 година СНОФ е расформирана по наредба на КПГ, и еден нејзин баталјон, незадоволен од оваа одлука се префрла во [[Вардарска Македонија]], и тука зема учество во завршните операции на НОБ. Во 1945 година овие единици се префрлаат во [[Егејска Македонија]] и учествуваат во создавањето на Народно Ослободителниот Фронт на Македонците од Егејска Македонија, а потоа учествуваат во [[Грчка граѓанска војна|Граѓанската војна во Грција]].<ref>Егеjски бури - Револуционерното движење во Воденско и НОФ во Егеjска Македонија. Вангел Ајановски Оче</ref> Македонците кои претставуваат 60% од силите на ДАГ, се борат од 1945 до 1949 година и успеваат да создадат слободни територии во кои се води македонска културна дејност. Но, поради отворената [[Англија|англо]]-[[САД|американска]] помош на владината армија, ДАГ е поразена, и 50&nbsp;000 луѓе се протерани од земјата.<ref>„Народно Ослободителниот Фронт и други организации на Македонците од Егејскиот дел на Македонија“, Ристо Кирјазовски</ref> ==== Пиринска Македонија ==== Во [[Пиринска Македонија]] всушност и започнува антифашистичката борба во [[Бугарија]]. Таму се води првата битка меѓу партизанска единица во Бугарија продив владини фашистички сили. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], [[Бугарска комунистичка партија|БКП]] на чело со [[Георги Димитров]] е подготвена да ја отстапи Пиринска Македонија за да се спои со [[Вардарска Македонија|Вардарска]]. Затоа и до 1949 е дозволено македонски учители да бидат испраќани таму за да ги учат децата на [[македонски јазик]] и историја.<ref>„Националната афирмација на Македонците во Пиринскиот дел на Македонија 1944-1948“, Васил Јотевски</ref> Но заради судирот на [[Тито]] со [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] и остатокот од Источниот блок, овој процес е прекинат. == Населеност на Македонците == === Македонците во Република Македонија === [[Податотека:Карта на Македонците во Македонија (2021).svg|лево|мини|280x280px|Карта на Македонците во Македонија (2021)]] Според последниот попис на насленито во [[Република Македонија]] во 2002 година, бројот на Македонци во државата е '''1&nbsp;297&nbsp;981 (64,18%)'''.<ref name="popis 2002">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |title=Попис на населението во Република Македонија од 2002 година |accessdate=2006-10-29 |archive-date=2004-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040621055714/http://www.stat.gov.mk/english/glavna_eng.asp?br=18 |url-status=dead }}</ref> Најголем број на Македонци — 1 328 187 жители, се запишани во пописната 1991 година. Според податоците од пописот во 2002 година, бројот на граѓани чиј мајчин јазик е [[Македонски јазик|македонскиот]] изнесува '''1&nbsp;401&nbsp;897 (69,31%)''' души.<ref name="popis 2002" /> === Македонци во соседните земји === {{Повеќе|Македонци во Бугарија|Македонци во Грција|Македонци во Албанија|Македонци во Србија}} Во соседните земји, односно во [[Пиринска Македонија]], [[Егејска Македонија]], [[Мала Преспа]], [[Голо Брдо]] (географски територии на регионот [[Македонија (регион)|Македонија]]), [[Гора]] (македонска етничка територија поделена меѓу [[Албанија]] и [[Косово]]) и во [[Србија]] живеат околу 500&nbsp;000 души кои го говорат [[Македонски јазик|македонскиот јазик]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorities=153 |title=Македонски малцинства на Балканот |accessdate=2007-10-07 |archive-date=2007-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071210230033/http://www.eurominority.org/version/eng/minority-detail.asp?id_minorities=153 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?rop3=105968 Македонскиот народ на Балканот]</ref> [[Македонската емиграција во Бугарија]] е најголема македонска емиграција во светот, со огромен интелектуален потенцијал и големо културно наследство.<ref>[http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=2140B7F8C3C982449AB7993F60FDA72A "ЗАБОРАВЕНАТА ЕМИГРАЦИЈА СЕ ВРАЌА ДОМА"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090215073919/http://www.globusmagazin.com.mk/?ItemID=2140B7F8C3C982449AB7993F60FDA72A |date=2009-02-15 }}, "Глобус", брoj 81, 4 ноември 2008.</ref> Официјалната теза на [[Република Македонија]] е дека овие луѓе се Македонци по потекло, иако дел од нив не успеал да оформи, или пак го загубил националното чувство поради репресиите и пропагандите во минатото, како и заради денешната асимилаторска политика од страна на државите во коишто живеат, а и поради неможноста да го изучуваат и да се образуваат на мајчиниот македонски јазик. Огромниот дел од нив го говорат мајчиниот дијалект и ги негуваат македонските културни традиции и родови врски.<gallery widths="200" heights="200"> Податотека:Pirin_1937.png|Карта на Македонците во Пиринска Македонија (1937 г.) Податотека:Pirin_1946.png|Карта на Македонците во Пиринска Македонија (1946 г.) Податотека:Pirin_1956.png|Карта на Македонците во Пиринска Македонија (1956 г.) </gallery> === Македонците во светот === [[Податотека:Mace-map.gif|thumb|150px|Бројност на Македонците во светот]] {{Повеќе|Македонска дијаспора}} Официјалната македонска статистика за бројот на Македонци во странство е несигурна, но се претпоставува дека се движи меѓу 300&nbsp;000 и 500&nbsp;000 души, најмногу населени во [[САД]], [[Австралија]], [[Канада]], [[Германија]], [[Швајцарија]], а во помал број и во [[Шведска]], [[Италија]], [[Австрија]], па дури и во [[Бразил]], [[Аргентина]] и [[Јужноафриканска Република|Јужноафриканската Република]]. Во западноевропските и прекуокеанските земји, Македонците слободно и достојно ги негуваат своите македонски традиции и се организирани во македонски клубови и друштва, имаат свои културно-уметнички друштва, цркви, радио и телевизиски програми, а во [[Австралија|австралискиот]] град [[Сиднеј]] постои и гиманзиска паралелка на [[македонски јазик]].{{факт}} Официјално бројот на Македонците во Република Македонија, соседството и во светот е околу 2 милиона. Постојат и некои мислења дека бројот изнесува 3 до 4 милиони,<ref name=GEO>„Географија“ за 2 година во реформираното гимназиско образование, Просветно дело, Скопје 2002</ref> но тие не се докажани со официјални статистики. == Национални симболи == {{double image|right|Flag_of_the_Republic_of_Macedonia_1992-1995.svg|240|Macedonian lion.svg|100|Шеснаесет-зрачното сонце од Кутлеш и златниот лав, симбол на средновековна Македонија и на Илинденската епопеја.}} Како неофицијални македонски национални симболи се користат шеснаесет-зрачното [[Ѕвезда од Вергина|сонце од Кутлеш]], коешто било симбол на [[Античка Македонија]] и државно знаме на [[Република Македонија]] во периодот од 1992 до 1995, и жолтиот лав на црвена подлога, кој бил симбол на средновековна Македонија и официјално знаме на Илинденското востание. И двата симбола се користат на културни манифестации, спортски натпревари, митинзи, а се забелжува и нивна масовна употреба од страна на емиграцијата. == Македонскиот народ денес == Македонците ги уживаат придобивките од борбата на нивните предци и слободно ја градат својата современа култура. Во својата најголема придобивка — слободната [[Република Македонија]], Македонците се образуваат, надградуваат и се борат за подобро општество и животен стандард. Со развојот на плурализмот, особено по 1992 година, и Македонците што живеат во соседните [[балкан]]ски земји работат на афирмирање на нивните културни и социјални права. Најзначајни организации на Македонците од соседните земји се партијата „[[Виножито (политичка партија)|Виножито]]“ во [[Грција]], „[[ОМО Илинден - Пирин|ОМО Илинден — Пирин]]“ во [[Бугарија]], „[[Демократска партија на Македонците од Албанија]]“ и „[[Здружение на Македонците во Србија|Здружението на Македонците во Србија]]“. Јавното мислење во Република Македонија е дека државата треба повеќе да се заинтересира и заложи за своите сонародници во соседните земји за сочувување на македонскиот јазик и традиции таму, како и за почитување на човековите и малцинските права на Македонците. Иако секој обид на Република Македонија да помогне на Македонците од соседните земји на било кое поле (културно, научно, образовно, економско), од соседните земји се смета за „територијална претензија“ на Република Македонија, јавното мислење е дека тоа не треба да ја спречува Република Македонија да ги помага и поддржува Македонците надвор од нејзините граници. Стратешки цели на Македонците и на Република Македонија се стабилна политичка ситуација, силна економија и полноправно членство во [[НАТО]] и [[Европска Унија|Европската Унија]]. == Македонци низ историјата == <center> <gallery> Податотека:Filip II Macedonia.jpg|[[Филип II Македонски]] — антички крал, освојувач на цела Стара Грција. Податотека:BattleofIssus333BC-mosaic-detail1.jpg|[[Александар III Македонски]] — антички крал, создавач на најголемото царство во Античкиот Свет. Податотека:Cyril Methodius25K.jpg|[[Св. Кирил и Методиј]] — просветители, создавачи на глаголицата. Податотека:Samoil.jpg|[[Цар Самоил]] — цар, создавач на големото Македонско Царство. Податотека:Kirilpeichinovich.jpg|[[Кирил Пејчиновиќ]] — македонски преродбеник. Податотека:Georgi Pulevski.jpg|[[Ѓорѓија Пулевски]] — македонски револуционер и писател. Податотека:Даме Груев.jpg|[[Даме Груев]] — револуционер, еден од основачите на [[ТМОРО]]. Податотека:G Delchev.jpg|[[Гоце Делчев]] — најголем македонски револуционер. Податотека:Krste P. Misirkov.jpg|[[Крсте Петков Мисирков]] — писател, еден од кодификаторите на [[Македонски јазик|македонскиот јазик]]. Податотека:Blaze koneski.jpg|[[Блаже Конески]] — модерен публицист, писател и историчар. Податотека:Branko-Crvenkovski.JPG|[[Бранко Црвенковски]] — поранешен македонски претседател. Податотека:Toseproeski.jpg|[[Тоше Проески]] — македонска и [[балкан]]ска поп-икона. Податотека:Goceva-ESC2007-portrait.jpg|[[Каролина Гочева]] — македонска поп-пејачка. Податотека:Simon Trpceski.jpg|[[Симон Трпчески]] — светски македонски познат пијанист. Податотека:Kaliopi koncert.jpg|[[Калиопи]] — македонска пејачка. Податотека:BorisTrajkovski1.jpg|[[Борис Трајковски]] — македонски претседател. Податотека:Katarina Ivanovska3.jpg|[[Катарина Ивановска]] — македонска манекенка. Податотека:Dimitrija Cupovski- portret.jpg|[[Димитрија Чуповски]] — македонски преродбеник. Податотека:Kiril Lazarov 06.jpg|[[Кирил Лазаров|Кире Лазаров]] — македонски ракометар. Податотека:VrbicaStefanov01.jpg|[[Врбица Стефанов]] — македонски кошаркар. Податотека:Goran Pandev.JPG|[[Горан Пандев]] — македонски фудбалер. Податотека:PeroAntic66.png|[[Перо Антиќ]] — најпознат македонски кошаркар. Податотека:Ratkojanev.jpg|[[Ратко Јанев]] — македонски физичар (атомска физика). </gallery> </center> == Бугарски ставови == Според бугарски извори од XXI век Ѓорѓија Пулевски е првата позната личност, која во средината на 1870-тите настојувала на постоењето на посебен Словенски македонски јазик и Македонска етничка припадност.<ref>Roumen Daskalov, Alexander Vezenkov as ed., Entangled Histories of the Balkans - Volume Three: Shared Pasts, Disputed Legacies; Balkan Studies Library, BRILL, 2015; {{ISBN|9004290362}}, p. 454.</ref> * [[Македонски јазик]] * [[Македонска православна црква - Охридска Архиепископија]] * [[Историја на македонскиот народ]] * [[Географска распространетост на македонскиот народ]] * [[Македонската емиграција во Бугарија]] * [[Македонија]] * [[Македонци муслимани]] * [[Македонците во Бугарија]] * [[Егејци]] * [[Словени]] * [[Антички Македонци]] * [[Тези за потеклото на македонскиот народ]] == Наводи == {{reflist|2}} ==Литература== * Игор Јанев, Legal Aspects of the Use of a Provisional Name for Macedonia in the United Nations System, AJIL, Vol. 93. no 1. 1999 == Надворешни врски == * [http://www.misirkov.org/sostavuvala_li_makedonija.htm Составувала ли, составува ли и може ли Македонија да составува од себе одделна етнографска и политичка единица?] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060928095709/http://www.misirkov.org/sostavuvala_li_makedonija.htm |date=2006-09-28 }}, Крсте Мисирков, „За Македонцките работи“ * [http://ejournals.pp.net.ua/_ld/1/129_kmw_kniga_c1.pdf - Кирчанов М.В. Националистическая модель политической модернизации и трансформации европейских периферий / М.В. Кирчанов. — Воронеж: Факультет междуна­родных отноше­ний Воронежского государст­венного университета, 2009. — 219 с.] {{Етнички групи во Македонија}} {{Европски етнички групи}} {{Словенски народи}} {{Православни народи}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} __ИНДЕКС__ [[Категорија:Македонци| ]] q7qrlb6569ystet364lyjxjmilbr25e Димитрија Чуповски 0 6379 5562035 5390503 2026-05-21T13:45:51Z Buli 2648 /* Научно-литературна дејност */ 5562035 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Димитрија Чуповски | image = Dimitrija Cupovski- portret.jpg | imagesize = | alt = | caption = Портрет на македонскиот национален деец и борец. | pseudonym = | birth_name = Димитрија Димов Чуповски <small>(Димитрија Павле Чуповски)</small> | birth_date = {{роден на|8|ноември|1878}} | birth_place = [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1940|10|29|1878|11|08}} | death_place = [[Ленинград]], [[Руска СФСР]], [[СССР]] | occupation = [[Македонци|македонски]] [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]]. | ethnicity = [[Македонец]] | education = | alma_mater = [[Петербуршки универзитет]] | period = | genre = лингвистика, филологија, политика, историја, етнографија, дипломатија и аналитика | subject = македонска историја, филологија, етнографија, аналитика, дипломатија и политика | movement = [[Македонско научно-литературно друштво „Свети Климент“]], македонска преродба | notableworks = „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски глас]]“ | spouse = [[Лидија Чуповска]] | partner = | children = | relatives =[[Ростислав Чуповски]] (син), [[Наце Димов]] (брат) | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Димитрија Чуповски''' ({{роден на|8|ноември|1878}} во {{роден во|Папрадиште (Велешко){{!}}Папрадиште}} — {{починат на|29|октомври|1940}} во {{починат во|Санкт Петербург{{!}}Ленинград}}) — [[Македонци|македонски]] национален деец, [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]] и еден од најистакнатите и најдоследни организатори и афирматори на македонската национална мисла.<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|date=2009|volume=II|pages=1633|isbn=978-608-203-024-2}}</ref> Чуповски е силен заштитник и бранител на [[Македонци|македонската национална самобитност и посебност]], а по поделбата на [[Македонија]] во [[1913]] година, силно се залагал за нејзино обединување и конституирање како национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]]. Познат и како '''Димитрија Павле Чуповски''' или '''Димитрија Димов Чуповски'''. Чуповски е член-основач и претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург]] ([[1902]]–[[1917]]), член-основач и претседател на [[Славеномакедонско национално-просветно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Словеномакедонското национално-просветно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1912]]–[[1913]]), член-основач на [[Руско-македонско благотворно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Руско-македонското благотворно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1913]]–[[1914]]) и член-основач и претседател на [[Македонски револуционерен комитет во Петроград|Македонскиот револуционерен комитет во Петроград]] ([[1917]]–[[1924]]), но и потпретседател на ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на [[Русија]]'' ([[1915]]) и редовен член на Санкт-петербуршкото словенско благотворно друштво, на Друштвото за словенска заемност и на други руски асоцијации. == Животопис == Димитрија Чуповски е роден на [[8 ноември]] [[1878]] година во [[Велес|велешкото]] село [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]]<ref>[http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски]</ref>. Роден е како посмртче, откако неговиот татко бил убиен од страна на албански платеници. Кога имал десет години неговото родно село било изгорено од албански качаци и семејството му се сели во [[Крушево]], родното место на неговата мајка. Тој го започнал своето образование во родното село, потоа по преселбата го продолжува во Крушево каде и го научил молерскиот [[занает]]. Потоа тој и неговите браќа заминуваат на печалба во [[Софија]], каде го продолжил своето дообразование кај „[[Лозари]]те“ во [[1892]] година. Во престолнината на штотуку создадената [[Бугарија|бугарска држава]], Димитрија дење работел, а ноќе го посетувал училиштето што било организирано за [[Македонци]]те од страна на [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]] и други будни македонски студенти. Така, покрај образованието, Димитрија имал можност да навлезе подлабоко и во македонското ослободително движење, со што бил зацртан неговиот иден животен пат. Своето образование го продолжил во [[Белград]] во вечерната светосавска учителска школа каде, меѓувремено, членувал и во [[Ученичка дружина „Вардар”|ученичко друштво „Вардар“]] во периодот од [[1893]] до [[1894]] година. По завршувањето на образованието во Белград, Чуповски се вработил како учител во своето родно село, во [[Папрадиште]] и предавал во учебната 1895/1896 година. Но тоа учителување е краткотрајно бидејќи е затворен во затвор под обвинение дека работи со револуционерното движење. Чуповски по кратко време успева да избега од затворот и преку Белград се упатува за [[Русија]]. Во Русија, Димитрија се запишал во Духовната богословија во [[Новогород]] и во [[Симферопол]] во периодот од [[1897]] до [[1900]] година. По овие семинарии, Чуповски своето високо образование го продолжува на [[Петербуршки универзитет|Петербуршкиот Универзитет]], но набрзо е исклучен од програмата поради учество во студентски штрајк кој се одвивал во [[1905]] година. Чуповски бил иницијатор и прв претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Славјанско-македонското научно литературно друштво]], основано во Петроград во [[1902]] година. Го основал и Национално-просветното ([[1912]]) и Руско-македонското друштво ([[1914]]) во Петроград, а во периодот од [[1912]] до [[1915]] година на [[руски јазик]] го издавал списанието „Македонски глас“ (''Македонскiи голосъ''). Димитрија Чуповски починал во [[Ленинград]] ([[Санкт Петербург]]), на [[29 октомври]] [[1940]] година како турски поданик, изнесен за погреб прекриен со знамето на Македонската колонија изработено во 1914 г. На крстот син му му ги напишал зборовите што самиот му ги поставил на брата му Наце: {{Цитатник|Борец за правото и слободата на македонскиот народ}}. По половина век, во [[1990]] година неговите посмртни остатоци со државни свечености биле пренесени од Ленинград во [[Скопје]]. == Научно-литературна дејност == Во Русија тој го формира „[[Македонското научно-литературно другарство во С. Петерсбург|Македонското научно-литературно другарство во Петербург]]“ (МНЛД), предвесникот на денешната [[МАНУ|Македонска академија на науките и уметностите]]. Другарство развива широка мрежа од активности, пред сè за запознавање на руската и пошироката европска јавност со вистинските состојби во кои се наоѓале [[Македонија]] и [[Македонци]]те во тоа време. [[Податотека:Димитрија Чуповски.jpg|мини|лево|250п|Споменик на Чуповски, плоштад Македонија, Скопје]][[Податотека:Makedonski Glas.jpg|right|170px|thumb|Првата страница од првиот број на списанието „Македонски Глас“.]] Како претседател на МНЛД, Чуповски ги подготвува акциите и плановите на другарството, активно води разговори со руските власти и со турската и австроунгарската амбасада во [[Русија]], држи предавања во рамките на МНЛД и надвор од него. Во текот на својот творечки живот, Чуповски патувал и во Македонија заради подготовките за отворање на училишта на [[македонски јазик]] во периодот од [[1905]] до [[1911]] година. Покрај дејностите во МНЛД, тој бил и сопственик на Посредничкото биро „Трудовој Посредник“ и тогаш го издава годишникот ''„Д{{Уникод|ѣ}}ловой Петербургъ“'' во [[1909]] и [[1910]] година. Пред самиот почеток на [[Балканските војни]], Чуповски со останатите членови на МЛНД настапувале на јавни собири во рускиот печат и јавен живот. По почетокот на војните, Димитрија пристигнува во [[Велес]] и со [[Петар Попарсов]] организираат ''Општомакедонска конференција'' во [[декември]] [[1912]] година. Целта на конференцијата била да се донесат заклучоци, а воедно и да се испрати сигнал, за зачувување на целоста на Македонија и обезбедување на слободата и државноста на истата. На самата конференција и од нејзиниот исход, Чуповски добива полна поддршка и полномошност за застапување на тие интереси преку [[Македонска колонија во Петроград|Македонската колонија во Петроград]] и да ги презентира истите тие интереси пред Русија и [[Европа]], воопшто. [[Податотека:Map_of_Macedonia_by_Chupovski1913_copy.jpg|мини|267x267пкс|Карта на етнографска и географска Македонија, изработена од Димитрија Чуповски во [[1913]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Македонски албум|last2=Проф.д-р Билјана Ристовска-Јосифовска|first2=Академик Блаже Ристовски|publisher=МАНУ|year=2014|isbn=978-608-203-109-5|location=Скопје|pages=287}}</ref>]] Со самиот почеток на реализацијата на остварувањето на овие зацртани определби, Чуповски и Попарсов заминуваат за [[Лондон]] и [[Париз]]. Таму тој ги создава своите статии за македонската државност и за завојувачкиот карактер на војната. Во тој момент Чуповски ја објавува и првата карта за Македонија во боја и на македонски јазик - „Карта Македониіа“. Покрај картата, Чуповски ги објавува и „Македонски народници“ во март [[1913]] година и „Меморандум на Македонците“<ref>[http://www.mn.mk/aktuelno/2964-Memorandum-za-nezavisnost-na-Makedonija-od-1-mart-1913-godina Меморандум за независност на Македонија од 1 март 1913 година]</ref> на [[1 март]] [[1913]] година. Сите три, Чуповски ги испраќа до [[Лондонска конференција|Лондонската конференција]] и до рускиот печат за подобро запознавање со [[Македонско прашање|македонското прашање]] и желбата на Македонците за своја слободна татковина. На [[7 јуни]] бил потпишан и „Меморандумот на Македонците“ кој пак бил испратен до владите на балканските држави, додека пак на [[9 јуни]] [[1913]] година Чуповски и МНЛД го издаваат својот прв број на македонското списание на [[руски јазик]] „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски Глас]]“. Ова списание со 11 броја кое излегувало од [[20 ноември]] [[1914]] година е важен историски архив за борбата на Македонците за зачувување на територијалната целост на Македонија и за извојувањето на македонската национална слобода. [[Податотека:"Krale Marko" — Dimitrija Čupovski.jpg|мини|десно|Песната Креле Марко]] Покрај сите овие дејности кои ги организирале Чуповски и МЛНД, тие заедно со [[Крсте Петков Мисирков]] како заеднички акт од Петроградската и [[Јужноруска колонија|Јужноруската колонија]] поднесуваат опширен Меморандум до рускиот министер за надворешни работи на [[14 август]] [[1914]] година. Заедно со [[Наце Димов]] и ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на Русија'' тие организираат и ''Словенски лазарет за ранетите руски воини'' во [[1915]] година. Следната 1916 година Чуповски се обидува да дојде во Македонија, но тој обид завршува на [[Романија|романската]] граница. Во текот на истата година но во наредната [[1917]] година пропаѓаат и обидите за создавање на ''Балканска Федеративна Демократска Република'', зацртан план на Македонскиот револуционерен комитет, кој пак бил задушен од самата [[Октомвриска револуција]] во [[Русија]] во [[1917]] година. Обидите на Чуповски и понатака да придонесува за судбината на својот народ и татковина не запираат, па така тој започнал со подготовките да создаде македонско-руски речник. Исто така, Чуповски во ракопис имал и лексикон за историјата, етнографијата, јазикот, фолклорот и културата на Македонија. Сите овие последни дела на Чуповски се засекогаш изгубени при бомбардирањето на [[Ленинград]] во [[1942]] година. == Делото на Чуповски == Димитрија Чуповски ќе остане забележен во историјата како еден од најголемите борци за самобитноста на македонскиот народ како и за обединувањето на [[Македонија]] и нејзино конституирање во национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]], за што со неговите соработници испратиле повеќе меморандуми до европските дипломати на Париската мировна конференција, а учествувале и на сесловенските конгреси во одбрана на правото на самоопределување на [[Македонци]]те и нивната татковина. == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Makedonski Glas.jpg|Првиот број на списанието “МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ (мк: Македонски Глас) во коешто Чуповски и неговите соработници се борат за посебноста на Македонците. Податотека:Dimitrija Cupovski.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 1.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, прв дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 2.jpg|Молбата до Советот на “Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, втор дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 3.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, трет дел Податотека:Cupovski, Dimov i Konstantinovic.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски, брат му Наце Димов и [[Гаврил Константинович]] од Костурско. Податотека:Stefan Dedov.jpg|[[Стефан Дедов]], македонски деец и пријател на Чуповски. Податотека:Ustavot na MD vo Sankt Peterburg.jpg|Уставот на македонското другарство во Санкт Петербург, Русија. </gallery> </center> == Литература == * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски: (1878-1940) и македонското научно-литературно друштво во Петроград: прилози кон проучувањето на македонско-руските врски и развитокот на македонската национална мисла“, Култура, Скопје, 1978. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонската национална свест“, Скопје, 1996. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонское националное сознание“, Москва, 1999. == Поврзано == * „[[Македонски глас]]“ * [[Македонска колонија во Петроград]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [[:s:Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит|Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит]] на [[Викиизвор]]. * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=3&ppid=46 Димитрија Чуповски] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm „МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ - Број 1 (9 јуни 1913 година)] * [http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски] * [http://www.makedonika.org/NarodnaVolja/stat_link17.html Националната дејност на Чуповски] {{Македонско национално движење}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чуповски, Димитрија}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Македонски научници]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски картографи]] [[Категорија:Македонски филолози]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Починати во Санкт Петербург]] 7zoqdy54kpl0mycgs4hhikaxw8opf73 5562037 5562035 2026-05-21T13:50:05Z Buli 2648 /* Научно-литературна дејност */ 5562037 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Димитрија Чуповски | image = Dimitrija Cupovski- portret.jpg | imagesize = | alt = | caption = Портрет на македонскиот национален деец и борец. | pseudonym = | birth_name = Димитрија Димов Чуповски <small>(Димитрија Павле Чуповски)</small> | birth_date = {{роден на|8|ноември|1878}} | birth_place = [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1940|10|29|1878|11|08}} | death_place = [[Ленинград]], [[Руска СФСР]], [[СССР]] | occupation = [[Македонци|македонски]] [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]]. | ethnicity = [[Македонец]] | education = | alma_mater = [[Петербуршки универзитет]] | period = | genre = лингвистика, филологија, политика, историја, етнографија, дипломатија и аналитика | subject = македонска историја, филологија, етнографија, аналитика, дипломатија и политика | movement = [[Македонско научно-литературно друштво „Свети Климент“]], македонска преродба | notableworks = „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски глас]]“ | spouse = [[Лидија Чуповска]] | partner = | children = | relatives =[[Ростислав Чуповски]] (син), [[Наце Димов]] (брат) | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Димитрија Чуповски''' ({{роден на|8|ноември|1878}} во {{роден во|Папрадиште (Велешко){{!}}Папрадиште}} — {{починат на|29|октомври|1940}} во {{починат во|Санкт Петербург{{!}}Ленинград}}) — [[Македонци|македонски]] национален деец, [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]] и еден од најистакнатите и најдоследни организатори и афирматори на македонската национална мисла.<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|date=2009|volume=II|pages=1633|isbn=978-608-203-024-2}}</ref> Чуповски е силен заштитник и бранител на [[Македонци|македонската национална самобитност и посебност]], а по поделбата на [[Македонија]] во [[1913]] година, силно се залагал за нејзино обединување и конституирање како национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]]. Познат и како '''Димитрија Павле Чуповски''' или '''Димитрија Димов Чуповски'''. Чуповски е член-основач и претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург]] ([[1902]]–[[1917]]), член-основач и претседател на [[Славеномакедонско национално-просветно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Словеномакедонското национално-просветно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1912]]–[[1913]]), член-основач на [[Руско-македонско благотворно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Руско-македонското благотворно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1913]]–[[1914]]) и член-основач и претседател на [[Македонски револуционерен комитет во Петроград|Македонскиот револуционерен комитет во Петроград]] ([[1917]]–[[1924]]), но и потпретседател на ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на [[Русија]]'' ([[1915]]) и редовен член на Санкт-петербуршкото словенско благотворно друштво, на Друштвото за словенска заемност и на други руски асоцијации. == Животопис == Димитрија Чуповски е роден на [[8 ноември]] [[1878]] година во [[Велес|велешкото]] село [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]]<ref>[http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски]</ref>. Роден е како посмртче, откако неговиот татко бил убиен од страна на албански платеници. Кога имал десет години неговото родно село било изгорено од албански качаци и семејството му се сели во [[Крушево]], родното место на неговата мајка. Тој го започнал своето образование во родното село, потоа по преселбата го продолжува во Крушево каде и го научил молерскиот [[занает]]. Потоа тој и неговите браќа заминуваат на печалба во [[Софија]], каде го продолжил своето дообразование кај „[[Лозари]]те“ во [[1892]] година. Во престолнината на штотуку создадената [[Бугарија|бугарска држава]], Димитрија дење работел, а ноќе го посетувал училиштето што било организирано за [[Македонци]]те од страна на [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]] и други будни македонски студенти. Така, покрај образованието, Димитрија имал можност да навлезе подлабоко и во македонското ослободително движење, со што бил зацртан неговиот иден животен пат. Своето образование го продолжил во [[Белград]] во вечерната светосавска учителска школа каде, меѓувремено, членувал и во [[Ученичка дружина „Вардар”|ученичко друштво „Вардар“]] во периодот од [[1893]] до [[1894]] година. По завршувањето на образованието во Белград, Чуповски се вработил како учител во своето родно село, во [[Папрадиште]] и предавал во учебната 1895/1896 година. Но тоа учителување е краткотрајно бидејќи е затворен во затвор под обвинение дека работи со револуционерното движење. Чуповски по кратко време успева да избега од затворот и преку Белград се упатува за [[Русија]]. Во Русија, Димитрија се запишал во Духовната богословија во [[Новогород]] и во [[Симферопол]] во периодот од [[1897]] до [[1900]] година. По овие семинарии, Чуповски своето високо образование го продолжува на [[Петербуршки универзитет|Петербуршкиот Универзитет]], но набрзо е исклучен од програмата поради учество во студентски штрајк кој се одвивал во [[1905]] година. Чуповски бил иницијатор и прв претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Славјанско-македонското научно литературно друштво]], основано во Петроград во [[1902]] година. Го основал и Национално-просветното ([[1912]]) и Руско-македонското друштво ([[1914]]) во Петроград, а во периодот од [[1912]] до [[1915]] година на [[руски јазик]] го издавал списанието „Македонски глас“ (''Македонскiи голосъ''). Димитрија Чуповски починал во [[Ленинград]] ([[Санкт Петербург]]), на [[29 октомври]] [[1940]] година како турски поданик, изнесен за погреб прекриен со знамето на Македонската колонија изработено во 1914 г. На крстот син му му ги напишал зборовите што самиот му ги поставил на брата му Наце: {{Цитатник|Борец за правото и слободата на македонскиот народ}}. По половина век, во [[1990]] година неговите посмртни остатоци со државни свечености биле пренесени од Ленинград во [[Скопје]]. == Научно-литературна дејност == Во Русија тој го формира „[[Македонското научно-литературно другарство во С. Петерсбург|Македонското научно-литературно другарство во Петербург]]“ (МНЛД), предвесникот на денешната [[МАНУ|Македонска академија на науките и уметностите]]. Другарство развива широка мрежа од активности, пред сè за запознавање на руската и пошироката европска јавност со вистинските состојби во кои се наоѓале [[Македонија]] и [[Македонци]]те во тоа време. [[Податотека:Димитрија Чуповски.jpg|мини|лево|250п|Споменик на Чуповски, плоштад Македонија, Скопје]][[Податотека:Makedonski Glas.jpg|right|170px|thumb|Првата страница од првиот број на списанието „Македонски Глас“.]] Како претседател на МНЛД, Чуповски ги подготвува акциите и плановите на другарството, активно води разговори со руските власти и со турската и австроунгарската амбасада во [[Русија]], држи предавања во рамките на МНЛД и надвор од него. Во текот на својот творечки живот, Чуповски патувал и во Македонија заради подготовките за отворање на училишта на [[македонски јазик]] во периодот од [[1905]] до [[1911]] година. Покрај дејностите во МНЛД, тој бил и сопственик на Посредничкото биро „Трудовој Посредник“ и тогаш го издава годишникот ''„Д{{Уникод|ѣ}}ловой Петербургъ“'' во [[1909]] и [[1910]] година. Пред самиот почеток на [[Балканските војни]], Чуповски со останатите членови на МЛНД настапувале на јавни собири во рускиот печат и јавен живот. По почетокот на војните, Димитрија пристигнува во [[Велес]] и со [[Петар Попарсов]] организираат ''Општомакедонска конференција'' во [[декември]] [[1912]] година. Целта на конференцијата била да се донесат заклучоци, а воедно и да се испрати сигнал, за зачувување на целоста на Македонија и обезбедување на слободата и државноста на истата. На самата конференција и од нејзиниот исход, Чуповски добива полна поддршка и полномошност за застапување на тие интереси преку [[Македонска колонија во Петроград|Македонската колонија во Петроград]] и да ги презентира истите тие интереси пред Русија и [[Европа]], воопшто. [[Податотека:Map_of_Macedonia_by_Chupovski1913_copy.jpg|мини|267x267пкс|Карта на етнографска и географска Македонија, изработена од Димитрија Чуповски во [[1913]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Македонски албум|last2=Проф.д-р Билјана Ристовска-Јосифовска|first2=Академик Блаже Ристовски|publisher=МАНУ|year=2014|isbn=978-608-203-109-5|location=Скопје|pages=287}}</ref>]] Со самиот почеток на реализацијата на остварувањето на овие зацртани определби, Чуповски и Попарсов заминуваат за [[Лондон]] и [[Париз]]. Таму тој ги создава своите статии за македонската државност и за завојувачкиот карактер на војната. Во тој момент Чуповски ја објавува и првата карта за Македонија во боја и на македонски јазик - „Карта Македониіа“. Покрај картата, Чуповски ги објавува и „Македонски народници“ во март [[1913]] година и „Меморандум на Македонците“<ref>[http://www.mn.mk/aktuelno/2964-Memorandum-za-nezavisnost-na-Makedonija-od-1-mart-1913-godina Меморандум за независност на Македонија од 1 март 1913 година]</ref> на [[1 март]] [[1913]] година. Сите три, Чуповски ги испраќа до [[Лондонска конференција|Лондонската конференција]] и до рускиот печат за подобро запознавање со [[Македонско прашање|македонското прашање]] и желбата на Македонците за своја слободна татковина. На [[7 јуни]] бил потпишан и „Меморандумот на Македонците“ кој пак бил испратен до владите на балканските држави, додека пак на [[9 јуни]] [[1913]] година Чуповски и МНЛД го издаваат својот прв број на македонското списание на [[руски јазик]] „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски Глас]]“. Ова списание со 11 броја кое излегувало од [[20 ноември]] [[1914]] година е важен историски архив за борбата на Македонците за зачувување на територијалната целост на Македонија и за извојувањето на македонската национална слобода. [[Податотека:"Krale Marko" — Dimitrija Čupovski.jpg|мини|Авторството на песната ''Крале Марко'' објавена во Македонски глас, му се припишува на Чуповски врз основа на мијачкиот дијалект на кој е напишана, како и поради потписот „Посмртче“.|лево]] Покрај сите овие дејности кои ги организирале Чуповски и МЛНД, тие заедно со [[Крсте Петков Мисирков]] како заеднички акт од Петроградската и [[Јужноруска колонија|Јужноруската колонија]] поднесуваат опширен Меморандум до рускиот министер за надворешни работи на [[14 август]] [[1914]] година. Заедно со [[Наце Димов]] и ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на Русија'' тие организираат и ''Словенски лазарет за ранетите руски воини'' во [[1915]] година. Следната 1916 година Чуповски се обидува да дојде во Македонија, но тој обид завршува на [[Романија|романската]] граница. Во текот на истата година но во наредната [[1917]] година пропаѓаат и обидите за создавање на ''Балканска Федеративна Демократска Република'', зацртан план на Македонскиот револуционерен комитет, кој пак бил задушен од самата [[Октомвриска револуција]] во [[Русија]] во [[1917]] година. Обидите на Чуповски и понатака да придонесува за судбината на својот народ и татковина не запираат, па така тој започнал со подготовките да создаде македонско-руски речник. Исто така, Чуповски во ракопис имал и лексикон за историјата, етнографијата, јазикот, фолклорот и културата на Македонија. Сите овие последни дела на Чуповски се засекогаш изгубени при бомбардирањето на [[Ленинград]] во [[1942]] година. == Делото на Чуповски == Димитрија Чуповски ќе остане забележен во историјата како еден од најголемите борци за самобитноста на македонскиот народ како и за обединувањето на [[Македонија]] и нејзино конституирање во национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]], за што со неговите соработници испратиле повеќе меморандуми до европските дипломати на Париската мировна конференција, а учествувале и на сесловенските конгреси во одбрана на правото на самоопределување на [[Македонци]]те и нивната татковина. == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Makedonski Glas.jpg|Првиот број на списанието “МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ (мк: Македонски Глас) во коешто Чуповски и неговите соработници се борат за посебноста на Македонците. Податотека:Dimitrija Cupovski.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 1.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, прв дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 2.jpg|Молбата до Советот на “Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, втор дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 3.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, трет дел Податотека:Cupovski, Dimov i Konstantinovic.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски, брат му Наце Димов и [[Гаврил Константинович]] од Костурско. Податотека:Stefan Dedov.jpg|[[Стефан Дедов]], македонски деец и пријател на Чуповски. Податотека:Ustavot na MD vo Sankt Peterburg.jpg|Уставот на македонското другарство во Санкт Петербург, Русија. </gallery> </center> == Литература == * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски: (1878-1940) и македонското научно-литературно друштво во Петроград: прилози кон проучувањето на македонско-руските врски и развитокот на македонската национална мисла“, Култура, Скопје, 1978. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонската национална свест“, Скопје, 1996. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонское националное сознание“, Москва, 1999. == Поврзано == * „[[Македонски глас]]“ * [[Македонска колонија во Петроград]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [[:s:Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит|Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит]] на [[Викиизвор]]. * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=3&ppid=46 Димитрија Чуповски] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm „МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ - Број 1 (9 јуни 1913 година)] * [http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски] * [http://www.makedonika.org/NarodnaVolja/stat_link17.html Националната дејност на Чуповски] {{Македонско национално движење}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чуповски, Димитрија}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Македонски научници]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски картографи]] [[Категорија:Македонски филолози]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Починати во Санкт Петербург]] 96pj67cmhevpvkjap3y9r40vey69ehs 5562038 5562037 2026-05-21T13:54:48Z Buli 2648 /* Животопис */ 5562038 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Димитрија Чуповски | image = Dimitrija Cupovski- portret.jpg | imagesize = | alt = | caption = Портрет на македонскиот национален деец и борец. | pseudonym = | birth_name = Димитрија Димов Чуповски <small>(Димитрија Павле Чуповски)</small> | birth_date = {{роден на|8|ноември|1878}} | birth_place = [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1940|10|29|1878|11|08}} | death_place = [[Ленинград]], [[Руска СФСР]], [[СССР]] | occupation = [[Македонци|македонски]] [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]]. | ethnicity = [[Македонец]] | education = | alma_mater = [[Петербуршки универзитет]] | period = | genre = лингвистика, филологија, политика, историја, етнографија, дипломатија и аналитика | subject = македонска историја, филологија, етнографија, аналитика, дипломатија и политика | movement = [[Македонско научно-литературно друштво „Свети Климент“]], македонска преродба | notableworks = „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски глас]]“ | spouse = [[Лидија Чуповска]] | partner = | children = | relatives =[[Ростислав Чуповски]] (син), [[Наце Димов]] (брат) | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Димитрија Чуповски''' ({{роден на|8|ноември|1878}} во {{роден во|Папрадиште (Велешко){{!}}Папрадиште}} — {{починат на|29|октомври|1940}} во {{починат во|Санкт Петербург{{!}}Ленинград}}) — [[Македонци|македонски]] национален деец, [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]] и еден од најистакнатите и најдоследни организатори и афирматори на македонската национална мисла.<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|date=2009|volume=II|pages=1633|isbn=978-608-203-024-2}}</ref> Чуповски е силен заштитник и бранител на [[Македонци|македонската национална самобитност и посебност]], а по поделбата на [[Македонија]] во [[1913]] година, силно се залагал за нејзино обединување и конституирање како национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]]. Познат и како '''Димитрија Павле Чуповски''' или '''Димитрија Димов Чуповски'''. Чуповски е член-основач и претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург]] ([[1902]]–[[1917]]), член-основач и претседател на [[Славеномакедонско национално-просветно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Словеномакедонското национално-просветно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1912]]–[[1913]]), член-основач на [[Руско-македонско благотворно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Руско-македонското благотворно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1913]]–[[1914]]) и член-основач и претседател на [[Македонски револуционерен комитет во Петроград|Македонскиот револуционерен комитет во Петроград]] ([[1917]]–[[1924]]), но и потпретседател на ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на [[Русија]]'' ([[1915]]) и редовен член на Санкт-петербуршкото словенско благотворно друштво, на Друштвото за словенска заемност и на други руски асоцијации. == Животопис == Димитрија Чуповски е роден на [[8 ноември]] [[1878]] година во [[Велес|велешкото]] село [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]].<ref>[http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски]</ref> Роден е како посмртче, откако неговиот татко бил убиен од страна на албански платеници. Кога имал десет години неговото родно село било изгорено од албански качаци и семејството му се сели во [[Крушево]], родното место на неговата мајка. Тој го започнал своето образование во родното село, потоа по преселбата го продолжува во Крушево каде и го научил молерскиот [[занает]]. Потоа тој и неговите браќа заминуваат на печалба во [[Софија]], каде го продолжил своето дообразование кај „[[Лозари]]те“ во [[1892]] година. Во престолнината на штотуку создадената [[Бугарија|бугарска држава]], Димитрија дење работел, а ноќе го посетувал училиштето што било организирано за [[Македонци]]те од страна на [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]] и други будни македонски студенти. Така, покрај образованието, Димитрија имал можност да навлезе подлабоко и во македонското ослободително движење, со што бил зацртан неговиот иден животен пат. Своето образование го продолжил во [[Белград]] во вечерната светосавска учителска школа каде, меѓувремено, членувал и во [[Ученичка дружина „Вардар”|ученичко друштво „Вардар“]] во периодот од [[1893]] до [[1894]] година. По завршувањето на образованието во Белград, Чуповски се вработил како учител во своето родно село, во [[Папрадиште]] и предавал во учебната 1895/1896 година. Но тоа учителување е краткотрајно бидејќи е затворен во затвор под обвинение дека работи со револуционерното движење. Чуповски по кратко време успева да избега од затворот и преку Белград се упатува за [[Русија]]. Во Русија, Димитрија се запишал во Духовната богословија во [[Новогород]] и во [[Симферопол]] во периодот од [[1897]] до [[1900]] година. По овие семинарии, Чуповски своето високо образование го продолжува на [[Петербуршки универзитет|Петербуршкиот Универзитет]], но набрзо е исклучен од програмата поради учество во студентски штрајк кој се одвивал во [[1905]] година. Чуповски бил иницијатор и прв претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Славјанско-македонското научно литературно друштво]], основано во Петроград во [[1902]] година. Го основал и Национално-просветното ([[1912]]) и Руско-македонското друштво ([[1914]]) во Петроград, а во периодот од [[1912]] до [[1915]] година на [[руски јазик]] го издавал списанието „Македонски глас“ (''Македонскiи голосъ''). Димитрија Чуповски починал во [[Ленинград]] ([[Санкт Петербург]]), на [[29 октомври]] [[1940]] година како турски поданик, изнесен за погреб прекриен со знамето на Македонската колонија изработено во 1914 г. На крстот син му му ги напишал зборовите што самиот му ги поставил на брата му Наце: {{Цитатник|Борец за правото и слободата на македонскиот народ}}. По половина век, во [[1990]] година неговите посмртни остатоци со државни свечености биле пренесени од Ленинград во [[Скопје]]. == Научно-литературна дејност == Во Русија тој го формира „[[Македонското научно-литературно другарство во С. Петерсбург|Македонското научно-литературно другарство во Петербург]]“ (МНЛД), предвесникот на денешната [[МАНУ|Македонска академија на науките и уметностите]]. Другарство развива широка мрежа од активности, пред сè за запознавање на руската и пошироката европска јавност со вистинските состојби во кои се наоѓале [[Македонија]] и [[Македонци]]те во тоа време. [[Податотека:Димитрија Чуповски.jpg|мини|лево|250п|Споменик на Чуповски, плоштад Македонија, Скопје]][[Податотека:Makedonski Glas.jpg|right|170px|thumb|Првата страница од првиот број на списанието „Македонски Глас“.]] Како претседател на МНЛД, Чуповски ги подготвува акциите и плановите на другарството, активно води разговори со руските власти и со турската и австроунгарската амбасада во [[Русија]], држи предавања во рамките на МНЛД и надвор од него. Во текот на својот творечки живот, Чуповски патувал и во Македонија заради подготовките за отворање на училишта на [[македонски јазик]] во периодот од [[1905]] до [[1911]] година. Покрај дејностите во МНЛД, тој бил и сопственик на Посредничкото биро „Трудовој Посредник“ и тогаш го издава годишникот ''„Д{{Уникод|ѣ}}ловой Петербургъ“'' во [[1909]] и [[1910]] година. Пред самиот почеток на [[Балканските војни]], Чуповски со останатите членови на МЛНД настапувале на јавни собири во рускиот печат и јавен живот. По почетокот на војните, Димитрија пристигнува во [[Велес]] и со [[Петар Попарсов]] организираат ''Општомакедонска конференција'' во [[декември]] [[1912]] година. Целта на конференцијата била да се донесат заклучоци, а воедно и да се испрати сигнал, за зачувување на целоста на Македонија и обезбедување на слободата и државноста на истата. На самата конференција и од нејзиниот исход, Чуповски добива полна поддршка и полномошност за застапување на тие интереси преку [[Македонска колонија во Петроград|Македонската колонија во Петроград]] и да ги презентира истите тие интереси пред Русија и [[Европа]], воопшто. [[Податотека:Map_of_Macedonia_by_Chupovski1913_copy.jpg|мини|267x267пкс|Карта на етнографска и географска Македонија, изработена од Димитрија Чуповски во [[1913]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Македонски албум|last2=Проф.д-р Билјана Ристовска-Јосифовска|first2=Академик Блаже Ристовски|publisher=МАНУ|year=2014|isbn=978-608-203-109-5|location=Скопје|pages=287}}</ref>]] Со самиот почеток на реализацијата на остварувањето на овие зацртани определби, Чуповски и Попарсов заминуваат за [[Лондон]] и [[Париз]]. Таму тој ги создава своите статии за македонската државност и за завојувачкиот карактер на војната. Во тој момент Чуповски ја објавува и првата карта за Македонија во боја и на македонски јазик - „Карта Македониіа“. Покрај картата, Чуповски ги објавува и „Македонски народници“ во март [[1913]] година и „Меморандум на Македонците“<ref>[http://www.mn.mk/aktuelno/2964-Memorandum-za-nezavisnost-na-Makedonija-od-1-mart-1913-godina Меморандум за независност на Македонија од 1 март 1913 година]</ref> на [[1 март]] [[1913]] година. Сите три, Чуповски ги испраќа до [[Лондонска конференција|Лондонската конференција]] и до рускиот печат за подобро запознавање со [[Македонско прашање|македонското прашање]] и желбата на Македонците за своја слободна татковина. На [[7 јуни]] бил потпишан и „Меморандумот на Македонците“ кој пак бил испратен до владите на балканските држави, додека пак на [[9 јуни]] [[1913]] година Чуповски и МНЛД го издаваат својот прв број на македонското списание на [[руски јазик]] „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски Глас]]“. Ова списание со 11 броја кое излегувало од [[20 ноември]] [[1914]] година е важен историски архив за борбата на Македонците за зачувување на територијалната целост на Македонија и за извојувањето на македонската национална слобода. [[Податотека:"Krale Marko" — Dimitrija Čupovski.jpg|мини|Авторството на песната ''Крале Марко'' објавена во Македонски глас, му се припишува на Чуповски врз основа на мијачкиот дијалект на кој е напишана, како и поради потписот „Посмртче“.|лево]] Покрај сите овие дејности кои ги организирале Чуповски и МЛНД, тие заедно со [[Крсте Петков Мисирков]] како заеднички акт од Петроградската и [[Јужноруска колонија|Јужноруската колонија]] поднесуваат опширен Меморандум до рускиот министер за надворешни работи на [[14 август]] [[1914]] година. Заедно со [[Наце Димов]] и ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на Русија'' тие организираат и ''Словенски лазарет за ранетите руски воини'' во [[1915]] година. Следната 1916 година Чуповски се обидува да дојде во Македонија, но тој обид завршува на [[Романија|романската]] граница. Во текот на истата година но во наредната [[1917]] година пропаѓаат и обидите за создавање на ''Балканска Федеративна Демократска Република'', зацртан план на Македонскиот револуционерен комитет, кој пак бил задушен од самата [[Октомвриска револуција]] во [[Русија]] во [[1917]] година. Обидите на Чуповски и понатака да придонесува за судбината на својот народ и татковина не запираат, па така тој започнал со подготовките да создаде македонско-руски речник. Исто така, Чуповски во ракопис имал и лексикон за историјата, етнографијата, јазикот, фолклорот и културата на Македонија. Сите овие последни дела на Чуповски се засекогаш изгубени при бомбардирањето на [[Ленинград]] во [[1942]] година. == Делото на Чуповски == Димитрија Чуповски ќе остане забележен во историјата како еден од најголемите борци за самобитноста на македонскиот народ како и за обединувањето на [[Македонија]] и нејзино конституирање во национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]], за што со неговите соработници испратиле повеќе меморандуми до европските дипломати на Париската мировна конференција, а учествувале и на сесловенските конгреси во одбрана на правото на самоопределување на [[Македонци]]те и нивната татковина. == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Makedonski Glas.jpg|Првиот број на списанието “МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ (мк: Македонски Глас) во коешто Чуповски и неговите соработници се борат за посебноста на Македонците. Податотека:Dimitrija Cupovski.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 1.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, прв дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 2.jpg|Молбата до Советот на “Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, втор дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 3.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, трет дел Податотека:Cupovski, Dimov i Konstantinovic.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски, брат му Наце Димов и [[Гаврил Константинович]] од Костурско. Податотека:Stefan Dedov.jpg|[[Стефан Дедов]], македонски деец и пријател на Чуповски. Податотека:Ustavot na MD vo Sankt Peterburg.jpg|Уставот на македонското другарство во Санкт Петербург, Русија. </gallery> </center> == Литература == * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски: (1878-1940) и македонското научно-литературно друштво во Петроград: прилози кон проучувањето на македонско-руските врски и развитокот на македонската национална мисла“, Култура, Скопје, 1978. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонската национална свест“, Скопје, 1996. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонское националное сознание“, Москва, 1999. == Поврзано == * „[[Македонски глас]]“ * [[Македонска колонија во Петроград]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [[:s:Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит|Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит]] на [[Викиизвор]]. * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=3&ppid=46 Димитрија Чуповски] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm „МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ - Број 1 (9 јуни 1913 година)] * [http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски] * [http://www.makedonika.org/NarodnaVolja/stat_link17.html Националната дејност на Чуповски] {{Македонско национално движење}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чуповски, Димитрија}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Македонски научници]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски картографи]] [[Категорија:Македонски филолози]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Починати во Санкт Петербург]] 26beys50rehgbe9muzhrufuosnqz7b6 5562155 5562038 2026-05-21T16:55:37Z Buli 2648 /* Научно-литературна дејност */ 5562155 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Димитрија Чуповски | image = Dimitrija Cupovski- portret.jpg | imagesize = | alt = | caption = Портрет на македонскиот национален деец и борец. | pseudonym = | birth_name = Димитрија Димов Чуповски <small>(Димитрија Павле Чуповски)</small> | birth_date = {{роден на|8|ноември|1878}} | birth_place = [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1940|10|29|1878|11|08}} | death_place = [[Ленинград]], [[Руска СФСР]], [[СССР]] | occupation = [[Македонци|македонски]] [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]]. | ethnicity = [[Македонец]] | education = | alma_mater = [[Петербуршки универзитет]] | period = | genre = лингвистика, филологија, политика, историја, етнографија, дипломатија и аналитика | subject = македонска историја, филологија, етнографија, аналитика, дипломатија и политика | movement = [[Македонско научно-литературно друштво „Свети Климент“]], македонска преродба | notableworks = „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски глас]]“ | spouse = [[Лидија Чуповска]] | partner = | children = | relatives =[[Ростислав Чуповски]] (син), [[Наце Димов]] (брат) | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Димитрија Чуповски''' ({{роден на|8|ноември|1878}} во {{роден во|Папрадиште (Велешко){{!}}Папрадиште}} — {{починат на|29|октомври|1940}} во {{починат во|Санкт Петербург{{!}}Ленинград}}) — [[Македонци|македонски]] национален деец, [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]] и еден од најистакнатите и најдоследни организатори и афирматори на македонската национална мисла.<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|date=2009|volume=II|pages=1633|isbn=978-608-203-024-2}}</ref> Чуповски е силен заштитник и бранител на [[Македонци|македонската национална самобитност и посебност]], а по поделбата на [[Македонија]] во [[1913]] година, силно се залагал за нејзино обединување и конституирање како национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]]. Познат и како '''Димитрија Павле Чуповски''' или '''Димитрија Димов Чуповски'''. Чуповски е член-основач и претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург]] ([[1902]]–[[1917]]), член-основач и претседател на [[Славеномакедонско национално-просветно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Словеномакедонското национално-просветно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1912]]–[[1913]]), член-основач на [[Руско-македонско благотворно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Руско-македонското благотворно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1913]]–[[1914]]) и член-основач и претседател на [[Македонски револуционерен комитет во Петроград|Македонскиот револуционерен комитет во Петроград]] ([[1917]]–[[1924]]), но и потпретседател на ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на [[Русија]]'' ([[1915]]) и редовен член на Санкт-петербуршкото словенско благотворно друштво, на Друштвото за словенска заемност и на други руски асоцијации. == Животопис == Димитрија Чуповски е роден на [[8 ноември]] [[1878]] година во [[Велес|велешкото]] село [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]].<ref>[http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски]</ref> Роден е како посмртче, откако неговиот татко бил убиен од страна на албански платеници. Кога имал десет години неговото родно село било изгорено од албански качаци и семејството му се сели во [[Крушево]], родното место на неговата мајка. Тој го започнал своето образование во родното село, потоа по преселбата го продолжува во Крушево каде и го научил молерскиот [[занает]]. Потоа тој и неговите браќа заминуваат на печалба во [[Софија]], каде го продолжил своето дообразование кај „[[Лозари]]те“ во [[1892]] година. Во престолнината на штотуку создадената [[Бугарија|бугарска држава]], Димитрија дење работел, а ноќе го посетувал училиштето што било организирано за [[Македонци]]те од страна на [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]] и други будни македонски студенти. Така, покрај образованието, Димитрија имал можност да навлезе подлабоко и во македонското ослободително движење, со што бил зацртан неговиот иден животен пат. Своето образование го продолжил во [[Белград]] во вечерната светосавска учителска школа каде, меѓувремено, членувал и во [[Ученичка дружина „Вардар”|ученичко друштво „Вардар“]] во периодот од [[1893]] до [[1894]] година. По завршувањето на образованието во Белград, Чуповски се вработил како учител во своето родно село, во [[Папрадиште]] и предавал во учебната 1895/1896 година. Но тоа учителување е краткотрајно бидејќи е затворен во затвор под обвинение дека работи со револуционерното движење. Чуповски по кратко време успева да избега од затворот и преку Белград се упатува за [[Русија]]. Во Русија, Димитрија се запишал во Духовната богословија во [[Новогород]] и во [[Симферопол]] во периодот од [[1897]] до [[1900]] година. По овие семинарии, Чуповски своето високо образование го продолжува на [[Петербуршки универзитет|Петербуршкиот Универзитет]], но набрзо е исклучен од програмата поради учество во студентски штрајк кој се одвивал во [[1905]] година. Чуповски бил иницијатор и прв претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Славјанско-македонското научно литературно друштво]], основано во Петроград во [[1902]] година. Го основал и Национално-просветното ([[1912]]) и Руско-македонското друштво ([[1914]]) во Петроград, а во периодот од [[1912]] до [[1915]] година на [[руски јазик]] го издавал списанието „Македонски глас“ (''Македонскiи голосъ''). Димитрија Чуповски починал во [[Ленинград]] ([[Санкт Петербург]]), на [[29 октомври]] [[1940]] година како турски поданик, изнесен за погреб прекриен со знамето на Македонската колонија изработено во 1914 г. На крстот син му му ги напишал зборовите што самиот му ги поставил на брата му Наце: {{Цитатник|Борец за правото и слободата на македонскиот народ}}. По половина век, во [[1990]] година неговите посмртни остатоци со државни свечености биле пренесени од Ленинград во [[Скопје]]. == Научно-литературна дејност == Во Русија тој го формира „[[Македонското научно-литературно другарство во С. Петерсбург|Македонското научно-литературно другарство во Петербург]]“ (МНЛД), предвесникот на денешната [[МАНУ|Македонска академија на науките и уметностите]]. Другарство развива широка мрежа од активности, пред сè за запознавање на руската и пошироката европска јавност со вистинските состојби во кои се наоѓале [[Македонија]] и [[Македонци]]те во тоа време. [[Податотека:Димитрија Чуповски.jpg|мини|лево|250п|Споменик на Чуповски, плоштад Македонија, Скопје]][[Податотека:Makedonski Glas.jpg|right|170px|thumb|Првата страница од првиот број на списанието „Македонски Глас“.]] Како претседател на МНЛД, Чуповски ги подготвува акциите и плановите на другарството, активно води разговори со руските власти и со турската и австроунгарската амбасада во [[Русија]], држи предавања во рамките на МНЛД и надвор од него. Во текот на својот творечки живот, Чуповски патувал и во Македонија заради подготовките за отворање на училишта на [[македонски јазик]] во периодот од [[1905]] до [[1911]] година. Покрај дејностите во МНЛД, тој бил и сопственик на Посредничкото биро „Трудовој Посредник“ и тогаш го издава годишникот ''„Д{{Уникод|ѣ}}ловой Петербургъ“'' во [[1909]] и [[1910]] година. Пред самиот почеток на [[Балканските војни]], Чуповски со останатите членови на МЛНД настапувале на јавни собири во рускиот печат и јавен живот. По почетокот на војните, Димитрија пристигнува во [[Велес]] и со [[Петар Попарсов]] организираат ''Општомакедонска конференција'' во [[декември]] [[1912]] година. Целта на конференцијата била да се донесат заклучоци, а воедно и да се испрати сигнал, за зачувување на целоста на Македонија и обезбедување на слободата и државноста на истата. На самата конференција и од нејзиниот исход, Чуповски добива полна поддршка и полномошност за застапување на тие интереси преку [[Македонска колонија во Петроград|Македонската колонија во Петроград]] и да ги презентира истите тие интереси пред Русија и [[Европа]], воопшто. [[Податотека:Map_of_Macedonia_by_Chupovski1913_copy.jpg|мини|267x267пкс|Карта на етнографска и географска Македонија, изработена од Димитрија Чуповски во [[1913]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Македонски албум|last2=Проф.д-р Билјана Ристовска-Јосифовска|first2=Академик Блаже Ристовски|publisher=МАНУ|year=2014|isbn=978-608-203-109-5|location=Скопје|pages=287}}</ref>]] Со самиот почеток на реализацијата на остварувањето на овие зацртани определби, Чуповски и Попарсов заминуваат за [[Лондон]] и [[Париз]]. Таму тој ги создава своите статии за македонската државност и за завојувачкиот карактер на војната. Во тој момент Чуповски ја објавува и првата карта за Македонија во боја и на македонски јазик - „Карта Македониіа“. Покрај картата, Чуповски ги објавува и „Македонски народници“ во март [[1913]] година и „Меморандум на Македонците“<ref>[http://www.mn.mk/aktuelno/2964-Memorandum-za-nezavisnost-na-Makedonija-od-1-mart-1913-godina Меморандум за независност на Македонија од 1 март 1913 година]</ref> на [[1 март]] [[1913]] година. Сите три, Чуповски ги испраќа до [[Лондонска конференција|Лондонската конференција]] и до рускиот печат за подобро запознавање со [[Македонско прашање|македонското прашање]] и желбата на Македонците за своја слободна татковина. На [[7 јуни]] бил потпишан и „Меморандумот на Македонците“ кој пак бил испратен до владите на балканските држави, додека пак на [[9 јуни]] [[1913]] година Чуповски и МНЛД го издаваат својот прв број на македонското списание на [[руски јазик]] „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски Глас]]“. Ова списание со 11 броја кое излегувало од [[20 ноември]] [[1914]] година е важен историски архив за борбата на Македонците за зачувување на територијалната целост на Македонија и за извојувањето на македонската национална слобода. [[Податотека:"Krale Marko" — Dimitrija Čupovski.jpg|мини|Авторството на песната ''Крале Марко'' објавена во Македонски глас (год. II, бр.9 од 2 март 1914), му се припишува на Чуповски врз основа на мијачкиот дијалект на кој е напишана, како и поради потписот „Посмртче“.|лево]] Покрај сите овие дејности кои ги организирале Чуповски и МЛНД, тие заедно со [[Крсте Петков Мисирков]] како заеднички акт од Петроградската и [[Јужноруска колонија|Јужноруската колонија]] поднесуваат опширен Меморандум до рускиот министер за надворешни работи на [[14 август]] [[1914]] година. Заедно со [[Наце Димов]] и ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на Русија'' тие организираат и ''Словенски лазарет за ранетите руски воини'' во [[1915]] година. Следната 1916 година Чуповски се обидува да дојде во Македонија, но тој обид завршува на [[Романија|романската]] граница. Во текот на истата година но во наредната [[1917]] година пропаѓаат и обидите за создавање на ''Балканска Федеративна Демократска Република'', зацртан план на Македонскиот револуционерен комитет, кој пак бил задушен од самата [[Октомвриска револуција]] во [[Русија]] во [[1917]] година. Обидите на Чуповски и понатака да придонесува за судбината на својот народ и татковина не запираат, па така тој започнал со подготовките да создаде македонско-руски речник. Исто така, Чуповски во ракопис имал и лексикон за историјата, етнографијата, јазикот, фолклорот и културата на Македонија. Сите овие последни дела на Чуповски се засекогаш изгубени при бомбардирањето на [[Ленинград]] во [[1942]] година. == Делото на Чуповски == Димитрија Чуповски ќе остане забележен во историјата како еден од најголемите борци за самобитноста на македонскиот народ како и за обединувањето на [[Македонија]] и нејзино конституирање во национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]], за што со неговите соработници испратиле повеќе меморандуми до европските дипломати на Париската мировна конференција, а учествувале и на сесловенските конгреси во одбрана на правото на самоопределување на [[Македонци]]те и нивната татковина. == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Makedonski Glas.jpg|Првиот број на списанието “МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ (мк: Македонски Глас) во коешто Чуповски и неговите соработници се борат за посебноста на Македонците. Податотека:Dimitrija Cupovski.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 1.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, прв дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 2.jpg|Молбата до Советот на “Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, втор дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 3.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, трет дел Податотека:Cupovski, Dimov i Konstantinovic.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски, брат му Наце Димов и [[Гаврил Константинович]] од Костурско. Податотека:Stefan Dedov.jpg|[[Стефан Дедов]], македонски деец и пријател на Чуповски. Податотека:Ustavot na MD vo Sankt Peterburg.jpg|Уставот на македонското другарство во Санкт Петербург, Русија. </gallery> </center> == Литература == * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски: (1878-1940) и македонското научно-литературно друштво во Петроград: прилози кон проучувањето на македонско-руските врски и развитокот на македонската национална мисла“, Култура, Скопје, 1978. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонската национална свест“, Скопје, 1996. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонское националное сознание“, Москва, 1999. == Поврзано == * „[[Македонски глас]]“ * [[Македонска колонија во Петроград]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [[:s:Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит|Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит]] на [[Викиизвор]]. * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=3&ppid=46 Димитрија Чуповски] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm „МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ - Број 1 (9 јуни 1913 година)] * [http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски] * [http://www.makedonika.org/NarodnaVolja/stat_link17.html Националната дејност на Чуповски] {{Македонско национално движење}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чуповски, Димитрија}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Македонски научници]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски картографи]] [[Категорија:Македонски филолози]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Починати во Санкт Петербург]] hgj4n38jyxca5438tim6cd5xf7dqjp1 5562170 5562155 2026-05-21T17:09:23Z Buli 2648 /* Животопис */ 5562170 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Димитрија Чуповски | image = Dimitrija Cupovski- portret.jpg | imagesize = | alt = | caption = Портрет на македонскиот национален деец и борец. | pseudonym = | birth_name = Димитрија Димов Чуповски <small>(Димитрија Павле Чуповски)</small> | birth_date = {{роден на|8|ноември|1878}} | birth_place = [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]], [[Солунски Вилает]], [[Отоманско Царство]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1940|10|29|1878|11|08}} | death_place = [[Ленинград]], [[Руска СФСР]], [[СССР]] | occupation = [[Македонци|македонски]] [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]]. | ethnicity = [[Македонец]] | education = | alma_mater = [[Петербуршки универзитет]] | period = | genre = лингвистика, филологија, политика, историја, етнографија, дипломатија и аналитика | subject = македонска историја, филологија, етнографија, аналитика, дипломатија и политика | movement = [[Македонско научно-литературно друштво „Свети Климент“]], македонска преродба | notableworks = „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски глас]]“ | spouse = [[Лидија Чуповска]] | partner = | children = | relatives =[[Ростислав Чуповски]] (син), [[Наце Димов]] (брат) | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Димитрија Чуповски''' ({{роден на|8|ноември|1878}} во {{роден во|Папрадиште (Велешко){{!}}Папрадиште}} — {{починат на|29|октомври|1940}} во {{починат во|Санкт Петербург{{!}}Ленинград}}) — [[Македонци|македонски]] национален деец, [[општественик]], [[револуционер]], [[политичар]], [[дипломат]], [[публицист]], [[научник]], [[издавач]], [[историчар]], [[картограф]] и [[филолог]] и еден од најистакнатите и најдоследни организатори и афирматори на македонската национална мисла.<ref>{{наведена книга|title=Македонска енциклопедија|publisher=[[МАНУ]]|location=Скопје|date=2009|volume=II|pages=1633|isbn=978-608-203-024-2}}</ref> Чуповски е силен заштитник и бранител на [[Македонци|македонската национална самобитност и посебност]], а по поделбата на [[Македонија]] во [[1913]] година, силно се залагал за нејзино обединување и конституирање како национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]]. Познат и како '''Димитрија Павле Чуповски''' или '''Димитрија Димов Чуповски'''. Чуповски е член-основач и претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Македонското научно-литературно другарство во Санкт Петербург]] ([[1902]]–[[1917]]), член-основач и претседател на [[Славеномакедонско национално-просветно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Словеномакедонското национално-просветно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1912]]–[[1913]]), член-основач на [[Руско-македонско благотворно друштво „Свети Кирил и Методиј“|Руско-македонското благотворно друштво „Св. Кирил и Методиј“]] ([[1913]]–[[1914]]) и член-основач и претседател на [[Македонски револуционерен комитет во Петроград|Македонскиот револуционерен комитет во Петроград]] ([[1917]]–[[1924]]), но и потпретседател на ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на [[Русија]]'' ([[1915]]) и редовен член на Санкт-петербуршкото словенско благотворно друштво, на Друштвото за словенска заемност и на други руски асоцијации. == Животопис == === Рани години === Димитрија Чуповски е роден на [[8 ноември]] [[1878]] година во [[Велес|велешкото]] село [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]].<ref>[http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски]</ref> Роден е како посмртче, откако неговиот татко бил убиен од страна на албански платеници. Кога имал десет години неговото родно село било изгорено од албански качаци и семејството му се сели во [[Крушево]], родното место на неговата мајка. Тој го започнал своето образование во родното село, потоа по преселбата го продолжува во Крушево каде и го научил молерскиот [[занает]]. Потоа тој и неговите браќа заминуваат на печалба во [[Софија]], каде го продолжил своето дообразование кај „[[Лозари]]те“ во [[1892]] година. Во престолнината на штотуку создадената [[Бугарија|бугарска држава]], Димитрија дење работел, а ноќе го посетувал училиштето што било организирано за [[Македонци]]те од страна на [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]] и други будни македонски студенти. Така, покрај образованието, Димитрија имал можност да навлезе подлабоко и во македонското ослободително движење, со што бил зацртан неговиот иден животен пат. Своето образование го продолжил во [[Белград]] во вечерната светосавска учителска школа каде, меѓувремено, членувал и во [[Ученичка дружина „Вардар”|ученичко друштво „Вардар“]] во периодот од [[1893]] до [[1894]] година. По завршувањето на образованието во Белград, Чуповски се вработил како учител во своето родно село, во [[Папрадиште]] и предавал во учебната 1895/1896 година. Но тоа учителување е краткотрајно бидејќи е затворен во затвор под обвинение дека работи со револуционерното движење. Чуповски по кратко време успева да избега од затворот и преку Белград се упатува за [[Русија]]. === Дејноста во Русија === Во Русија, Димитрија се запишал во Духовната богословија во [[Новогород]] и во [[Симферопол]] во периодот од [[1897]] до [[1900]] година. По овие семинарии, Чуповски своето високо образование го продолжува на [[Петербуршки универзитет|Петербуршкиот Универзитет]], но набрзо е исклучен од програмата поради учество во студентски штрајк кој се одвивал во [[1905]] година. Чуповски бил иницијатор и прв претседател на [[Македонско научно-литературно другарство во Санкт Петербург|Славјанско-македонското научно литературно друштво]], основано во Петроград во [[1902]] година. Го основал и Национално-просветното ([[1912]]) и Руско-македонското друштво ([[1914]]) во Петроград, а во периодот од [[1912]] до [[1915]] година на [[руски јазик]] го издавал списанието „Македонски глас“ (''Македонскiи голосъ''). Димитрија Чуповски починал во [[Ленинград]] ([[Санкт Петербург]]), на [[29 октомври]] [[1940]] година како турски поданик, изнесен за погреб прекриен со знамето на Македонската колонија изработено во 1914 г. На крстот син му му ги напишал зборовите што самиот му ги поставил на брата му Наце: {{Цитатник|Борец за правото и слободата на македонскиот народ}}. По половина век, во [[1990]] година неговите посмртни остатоци со државни свечености биле пренесени од Ленинград во [[Скопје]]. == Научно-литературна дејност == Во Русија тој го формира „[[Македонското научно-литературно другарство во С. Петерсбург|Македонското научно-литературно другарство во Петербург]]“ (МНЛД), предвесникот на денешната [[МАНУ|Македонска академија на науките и уметностите]]. Другарство развива широка мрежа од активности, пред сè за запознавање на руската и пошироката европска јавност со вистинските состојби во кои се наоѓале [[Македонија]] и [[Македонци]]те во тоа време. [[Податотека:Димитрија Чуповски.jpg|мини|лево|250п|Споменик на Чуповски, плоштад Македонија, Скопје]][[Податотека:Makedonski Glas.jpg|right|170px|thumb|Првата страница од првиот број на списанието „Македонски Глас“.]] Како претседател на МНЛД, Чуповски ги подготвува акциите и плановите на другарството, активно води разговори со руските власти и со турската и австроунгарската амбасада во [[Русија]], држи предавања во рамките на МНЛД и надвор од него. Во текот на својот творечки живот, Чуповски патувал и во Македонија заради подготовките за отворање на училишта на [[македонски јазик]] во периодот од [[1905]] до [[1911]] година. Покрај дејностите во МНЛД, тој бил и сопственик на Посредничкото биро „Трудовој Посредник“ и тогаш го издава годишникот ''„Д{{Уникод|ѣ}}ловой Петербургъ“'' во [[1909]] и [[1910]] година. Пред самиот почеток на [[Балканските војни]], Чуповски со останатите членови на МЛНД настапувале на јавни собири во рускиот печат и јавен живот. По почетокот на војните, Димитрија пристигнува во [[Велес]] и со [[Петар Попарсов]] организираат ''Општомакедонска конференција'' во [[декември]] [[1912]] година. Целта на конференцијата била да се донесат заклучоци, а воедно и да се испрати сигнал, за зачувување на целоста на Македонија и обезбедување на слободата и државноста на истата. На самата конференција и од нејзиниот исход, Чуповски добива полна поддршка и полномошност за застапување на тие интереси преку [[Македонска колонија во Петроград|Македонската колонија во Петроград]] и да ги презентира истите тие интереси пред Русија и [[Европа]], воопшто. [[Податотека:Map_of_Macedonia_by_Chupovski1913_copy.jpg|мини|267x267пкс|Карта на етнографска и географска Македонија, изработена од Димитрија Чуповски во [[1913]] година.<ref>{{Наведена книга|title=Македонски албум|last2=Проф.д-р Билјана Ристовска-Јосифовска|first2=Академик Блаже Ристовски|publisher=МАНУ|year=2014|isbn=978-608-203-109-5|location=Скопје|pages=287}}</ref>]] Со самиот почеток на реализацијата на остварувањето на овие зацртани определби, Чуповски и Попарсов заминуваат за [[Лондон]] и [[Париз]]. Таму тој ги создава своите статии за македонската државност и за завојувачкиот карактер на војната. Во тој момент Чуповски ја објавува и првата карта за Македонија во боја и на македонски јазик - „Карта Македониіа“. Покрај картата, Чуповски ги објавува и „Македонски народници“ во март [[1913]] година и „Меморандум на Македонците“<ref>[http://www.mn.mk/aktuelno/2964-Memorandum-za-nezavisnost-na-Makedonija-od-1-mart-1913-godina Меморандум за независност на Македонија од 1 март 1913 година]</ref> на [[1 март]] [[1913]] година. Сите три, Чуповски ги испраќа до [[Лондонска конференција|Лондонската конференција]] и до рускиот печат за подобро запознавање со [[Македонско прашање|македонското прашање]] и желбата на Македонците за своја слободна татковина. На [[7 јуни]] бил потпишан и „Меморандумот на Македонците“ кој пак бил испратен до владите на балканските држави, додека пак на [[9 јуни]] [[1913]] година Чуповски и МНЛД го издаваат својот прв број на македонското списание на [[руски јазик]] „[[Македонски глас (Петроград)|Македонски Глас]]“. Ова списание со 11 броја кое излегувало од [[20 ноември]] [[1914]] година е важен историски архив за борбата на Македонците за зачувување на територијалната целост на Македонија и за извојувањето на македонската национална слобода. [[Податотека:"Krale Marko" — Dimitrija Čupovski.jpg|мини|Авторството на песната ''Крале Марко'' објавена во Македонски глас (год. II, бр.9 од 2 март 1914), му се припишува на Чуповски врз основа на мијачкиот дијалект на кој е напишана, како и поради потписот „Посмртче“.|лево]] Покрај сите овие дејности кои ги организирале Чуповски и МЛНД, тие заедно со [[Крсте Петков Мисирков]] како заеднички акт од Петроградската и [[Јужноруска колонија|Јужноруската колонија]] поднесуваат опширен Меморандум до рускиот министер за надворешни работи на [[14 август]] [[1914]] година. Заедно со [[Наце Димов]] и ''Друштвото за помош на почетниците литератори, артисти, уметници и научници на Русија'' тие организираат и ''Словенски лазарет за ранетите руски воини'' во [[1915]] година. Следната 1916 година Чуповски се обидува да дојде во Македонија, но тој обид завршува на [[Романија|романската]] граница. Во текот на истата година но во наредната [[1917]] година пропаѓаат и обидите за создавање на ''Балканска Федеративна Демократска Република'', зацртан план на Македонскиот револуционерен комитет, кој пак бил задушен од самата [[Октомвриска револуција]] во [[Русија]] во [[1917]] година. Обидите на Чуповски и понатака да придонесува за судбината на својот народ и татковина не запираат, па така тој започнал со подготовките да создаде македонско-руски речник. Исто така, Чуповски во ракопис имал и лексикон за историјата, етнографијата, јазикот, фолклорот и културата на Македонија. Сите овие последни дела на Чуповски се засекогаш изгубени при бомбардирањето на [[Ленинград]] во [[1942]] година. == Делото на Чуповски == Димитрија Чуповски ќе остане забележен во историјата како еден од најголемите борци за самобитноста на македонскиот народ како и за обединувањето на [[Македонија]] и нејзино конституирање во национална држава на [[Македонци|македонскиот народ]], за што со неговите соработници испратиле повеќе меморандуми до европските дипломати на Париската мировна конференција, а учествувале и на сесловенските конгреси во одбрана на правото на самоопределување на [[Македонци]]те и нивната татковина. == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Makedonski Glas.jpg|Првиот број на списанието “МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ (мк: Македонски Глас) во коешто Чуповски и неговите соработници се борат за посебноста на Македонците. Податотека:Dimitrija Cupovski.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 1.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, прв дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 2.jpg|Молбата до Советот на “Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, втор дел Податотека:Molba na MNLD Sv. Kliment Ohridski 3.jpg|Молбата до Советот на „Петербуршкото словенско благотворно друштво” од 1902 година, трет дел Податотека:Cupovski, Dimov i Konstantinovic.jpg|Портрет на Димитрија Чуповски, брат му Наце Димов и [[Гаврил Константинович]] од Костурско. Податотека:Stefan Dedov.jpg|[[Стефан Дедов]], македонски деец и пријател на Чуповски. Податотека:Ustavot na MD vo Sankt Peterburg.jpg|Уставот на македонското другарство во Санкт Петербург, Русија. </gallery> </center> == Литература == * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски: (1878-1940) и македонското научно-литературно друштво во Петроград: прилози кон проучувањето на македонско-руските врски и развитокот на македонската национална мисла“, Култура, Скопје, 1978. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонската национална свест“, Скопје, 1996. * [[Блаже Ристовски]], „Димитрија Чуповски и македонское националное сознание“, Москва, 1999. == Поврзано == * „[[Македонски глас]]“ * [[Македонска колонија во Петроград]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [[:s:Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит|Писмо на Димитрија Чуповски до Неофит]] на [[Викиизвор]]. * [http://www.macedonium.org/Macedonium.aspx?jazik=2&kid=1&pid=3&ppid=46 Димитрија Чуповски] * [http://macedonian.atspace.com/knigi/mak_golos.htm „МАКЕДОНСКIЙ ГОЛОСЪ“ - Број 1 (9 јуни 1913 година)] * [http://mn.mk/istorija/298-dimitrija-cupovski Димитрија Чуповски] * [http://www.makedonika.org/NarodnaVolja/stat_link17.html Националната дејност на Чуповски] {{Македонско национално движење}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чуповски, Димитрија}} [[Категорија:Македонски револуционери]] [[Категорија:Македонски политичари]] [[Категорија:Македонски дипломати]] [[Категорија:Македонски научници]] [[Категорија:Македонски публицисти]] [[Категорија:Македонски историчари]] [[Категорија:Македонски картографи]] [[Категорија:Македонски филолози]] [[Категорија:Македонски македонисти]] [[Категорија:Починати во Санкт Петербург]] djm2gjlgcj4q2zossas1euf0mgudexo Разговор со корисник:Bjankuloski06 3 6824 5562135 5561681 2026-05-21T16:24:09Z Andrew012p 85224 /* Преместување */ ново заглавие 5562135 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува. Поздрав. -- [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) t167f70r4d6fjzp76zf4aihypl0e19u 5562137 5562135 2026-05-21T16:25:51Z Andrew012p 85224 /* Преместување */ 5562137 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. -- [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) hacfbr6wj2o9dv6xlj5hnjjmrlqmv65 5562138 5562137 2026-05-21T16:26:09Z Andrew012p 85224 /* Преместување */ 5562138 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) 74wlr4mmadufd3zn8txxnsiis0q1epj 5562245 5562138 2026-05-21T20:47:56Z Bjankuloski06 332 /* Преместување */ Одговор 5562245 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) oiorti773ttpsqsmzfog76cddy4eijb 5562247 5562245 2026-05-21T20:48:42Z Bjankuloski06 332 /* Преместување */ 5562247 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ Еверест ’89]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) t00j54sh3902zrevw1oz2904cdgra43 5562248 5562247 2026-05-21T20:49:05Z Bjankuloski06 332 /* Преместување */ 5562248 wikitext text/x-wiki {{Корисничкикоментар}} {{Архиви| 2006<br /> [[/Архива 1|јануари - април]]<br /> [[/Архива 2|мај - август]]<br /> [[/Архива 3|септемвриа - декември]]<br /> 2007<br /> [[/Архива 4|јануари - април]]<br /> [[/Архива 5|мај - август]]<br /> [[/Архива 6|септември - декември]]<br /> 2008<br /> [[/Архива 7|јануари - април]]<br /> [[/Архива 8|мај - август]]<br /> [[/Архива 9|септември - декември]]<br /> 2009<br /> [[/Архива 10|јануари - април]]<br /> [[/Архива 11|мај - август]]<br /> [[/Архива 12|септември - декември]]<br /> 2010-2013<br /> [[/Архива 13|јануари - април 2010]]<br /> [[/Архива 15|јануари 2010 - мај 2013]]<br /> 2012-2013<br /> [[/Архива 14|април 2013 - јануари 2012]]<br /> [[/Архива 16|мај - октомври 2013]]<br /> 2013-2015<br /> [[/Архива 17|мај 2013 - април 2015]]<br /> 2015-2018<br /> [[/Архива 18|април 2015 - мај 2018]]<br /> 2018-2020<br /> [[/Архива 19|мај 2018 - февруари 2021]]<br /> 2020-2025<br /> [[/Архива 20|февруари 2021 - јули 2024]]<br /> [[/Архива 21|јули 2024 - мај 2025]] }} == Барање за оценувачки статус == Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 11:52, 16 мај 2025 (CEST) == Отфрлање на текстови == Почитуван, Имам проблем со Ehrlich91. Имам неколку текстови кои се преводи од англиски јазик, прилагодени и делумно комплетирани на македонски јазик. За тоа имам потрошено многу време. Администраторот Ehrlich91 некои од текстовите ги отфрла со несфатливи објаснувања. На пример, текстот за непрекинати функции го отфрли бидејќи имало веќе таква тема која била оценета како добра. Таа тема можеби била оценета како добра, но oд кого? Би требало да има влијание кој ја оценува таа страница. Текстот кој јас го поставив беше далеку покомплетен и поточен, во математичка и лексичка смисла. Дали оценувачите можат да ги споредат старата и новата верзија или тоа воопшто никого не го интересира? Па и реномираните енциклопедии имаат повеќе изданија, подобрени и надополнети. Инаку, текстот на македонски беше одличен за тема која е интересна за секој љубител на математичката анализа и техничките науки. Од друга страна, текстот за итерирани граници Ehrlich91 ми го има отфрлено без никакво објаснување уште истиот ден како што видов. Ме интересира, како може да се избегне од ова негово изживување и насилничко и деструктивно однесување со што нанесува голема штета на текстовите и содржината на математичките теми на македонски јазик на Wikipedia. Јас сум професор по математика и знам за што зборувам, а за Ehrlich91 се сомневам дека има и елементарни познавања на темите кои ги осакатува со неговото несоодветно постапување и непрофесионалност. Администраторите треба да имаат пошироки погледи и да знаат што предизвикуваат со нивните постапки. Реков дека повеќе нема да преведувам после првата негова рецензија, но по подолго време пак се навратив на оваа работа, затоа што верувам дека Wikipedia на македонски може да биде значаен ресурс за македонскиот народ. Но, дотичниот како тоа да го чекаше и веднаш го отфрли првиот текст што го поставив. Ве молам погледнете и пишете ми. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:50, 23 мај 2025 (CEST) :Добар ден, професоре. Јас и прегледав обете Ваши статии (во првиот случај, преработка на статијата) и ги направив потребните прилагодувања за да се прикажуваат како што треба. Веројатно колегата мисли дека ако статијата некогаш била избрана, таа не треба да се менува (Една статија добива статус на „Избрана“ ако се смета за доволно добра и претставителна за извесно време да биде на главната страница). Меѓутоа, јас сметам дека апсолутно може да се менува доколку станува збор за видно подобрување. Потоа статијата може да оди на прегласување. Другата статија за итерирани гранични вредности беше доволно добра, и јас ја одобрив. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:06, 24 мај 2025 (CEST) ::Почитуван, ::Ви благодарам за брзиот одговор и реакција. Ова ми дава надеж дека Wikipedia на македонски јазик има иднина. ::Ве молам да им се укаже на Вашите колеги уредувачи или администратори да не бришат текстови толку лесно затоа што таквите постапки фрустрираат и оставаат многу лош впечаток. ::Со почит, ::[[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 23:10, 24 мај 2025 (CEST) :::Би сакал да дополнам нешто што забележав, а не знам дали и вие го забележавте. Правилото на нашата Википедија е дека наместо „Видете исто така“ во заглавијата се користи „Поврзано“, а наместо „Референци“ секогаш се употребува зборот „Наводи“. Иако сигурно знаете, но сепак да спомнам дека никогаш не се користи зборот „линкови“, туку исклучиво „врски“ (ова го немам забележано, туку попатно го спомнувам за секој случај). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:33, 26 мај 2025 (CEST) == Ракописни букви на македонски јазик == Почитуван, Сакам да Ви укажам на еден проблем во врска со некои од ракописните букви на македонски јазик кои се користат во Wikipedia, а и на други места. Имено, ракописните букви г, п, т се како во руската и бугарската азбука, а не според македонскиот правопис (цо цртичка одозгора https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Makedonsko_rakopisno_pismo.png). Овие недостатоци ги приметувам и на други места, апликации и сл. Не знам колку можете да реагирате по ова прашање, но добро би било да контактирате со поединци кои можеби знаат како овој недостаток да се отстрани. Ви благодарам. [[User:Petar SOKOLOSKI|Petar SOKOLOSKI]] <small>([[User talk:Petar SOKOLOSKI|разговор]])</small> 13:48, 25 мај 2025 (CEST) :Овој проблем е многу познат и веќе одамна расправан. За да се ургира кај централните програмери, прво ќе треба да имаме соодветен фонт под слободна лиценца. Ова отвора посложена работа за програмерите, и може да потрае, но сепак е решливо. Главниот проблем е во тоа што расположивите фонтови кои општо ги користиме на други места се или авторска припадност на поединечни типографи, или во сопственост на владата. Системашите од централа бараат слободен фонт, т.е. со авторските права предадени во јавна сопственост. Засега единствена можност е намерна употреба на [[Предлошка:Закосено]] за такво форматирање (видете го објаснувањето) во неа. Ова е малку килаво и не е решение — тоа треба да се реши системски, и да се прикажува насекаде како стандардно на викито без ставање ознаки. Друг проблем со оваа предлошка е во што обликот на буквите и меѓубуквеното растојание не се со квалитет кој одговара на потребите за читливост и уреден текст, како што е решено за источнословенските ракописни, и тој проблем ќе треба да се реши со друг, посоодветен фонт, кој идеално би бил слободен и системски спроведен. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:19, 25 мај 2025 (CEST) == Никусор Дан == Hello, could you please check [[Никусор Дан]]? A few IPs did spam machine translated pieces today on Southern-Slavic wikis. If you could intervene I'd be very grateful. Thanks in advance, [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:12, 26 мај 2025 (CEST) :Thank you for pointing it out. I deleted it. It was tiny, done without knowledge of wiki formatting and even the name transcription was wrong. We'll wait until a proper editor creates a normal article about him. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:15, 26 мај 2025 (CEST) ::Thanks, that was very expeditive! [[User:A09|A09]] <small>([[User talk:A09|разговор]])</small> 00:19, 26 мај 2025 (CEST) == Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! == Hi everyone, We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there. The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]''). If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''. [[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Хиерархија == Кој е наредниот чекор во хијејархијата овдека на википедија, сега сум уредник? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 06:23, 13 јуни 2025 (CEST) :Да, сега си уредник. Со доволно уредувања што ќе ти бидат прифатени, и со доволен број уредувања стануваш автопроверен уредник (твоите уредувања веднаш се видливи за сите, без да треба некој да ги погледа и одобри. За ова не треба долго. Потоа, кога ќе биде доволно докажана уредничката способност и стилот на изразување на достатно ниво, тогаш можеш да поднесеш барање за статус на оценувач (да одобруваш или отфрлаш уредувања на обични уредници). Понатаму има други привилегии, па после нив следно е администраторство, а на крај на врвот е специјален статус бирократ, нешто како виш администратор, но со дополнителни права, да доделува права на други и можност за покоренити промени на викито. Моментално тоа сме само јас и уште еден друг. Администратори има повеќе. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:34, 13 јуни 2025 (CEST) :{{одговор|Marco Mitrovich}} Да не заборавам да додадам: би те замолил да ставаш наслови кога пишуваш, инаку текстот се губи во претходната тема (во овој случај, CEE Catch up. Затоа самиот произволно ставив наслов „Хиерархија“. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:26, 13 јуни 2025 (CEST) == Предлог == Здраво, би сакал да дадам еден предлог за делот „Дали сте знаеле“ на Главната страница. Дали би можело да се ограничи на пример на 10 „факти“ и како што се додаваат нови факти, претходните да се архивираат. Вака како што е сега мислам дека е предолго и многу непрегледно. Сум забележал и во англиската верзија тоа е мал дел, на пример во моментов има само 9 „факти“. Поздрав [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:49, 26 јуни 2025 (CEST) :Да, добра идеја. И јас веќе некое време се размислував за тоа. Сега ги сведов на десет. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:57, 26 јуни 2025 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да видиш зошто не сака да работи предлошката [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%98%D0%BD%D1%84%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%82%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BC%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%83%D0%BC%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 Инфокутија медиумска франшиза]? Сакам да ја ставам кај „[[Resident Evil]]“, но само белина се појавува. Ја прилагодував преку [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BD:%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D0%B0%D1%84%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%88%D0%B8%D0%B7%D0%B0 руската верзија]. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 10:07, 28 јуни 2025 (CEST) :Сега да работи. Морав одново да ја направам од англиската, и сега ќе мора да се користи англискиот код. Ова се случува кога централно ќе изменат функционалности на кодот и потоа извесни постоечки предлошки веќе не работат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:53, 29 јуни 2025 (CEST) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 08:17, 30 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Bjankulovski06, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:00, 1 јули 2025 (CEST) == Growth features - Mentorship and Community updates == ​Hi everyone, Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page). You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''. CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''. We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed. If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]]. --[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=28802724 --> == Question == Hello! Could you look [http://www.promacedonia.org/mp/mp_9_1_1.htm here]? I mean, I'm not sure if this website is in Macedonian or Bulgarian language. Thank you for answer! :) [[User:AkaruiHikari|AkaruiHikari]] <small>([[User talk:AkaruiHikari|разговор]])</small> 11:03, 26 јули 2025 (CEST) :Sure! The text of the study itself is in Bulgarian (in old orthography), and describes a [[Горички дијалект|far western dialect of Macedonian]] from the Korca/Gorica region, and cites example texts from it. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:11, 26 јули 2025 (CEST) == Косово == Мислувам дека нема потреба за посебна категоријата за предлошки со врска за Косово и Метохија, затоа што Србија нема тука својата власт, да во категоријата општини во Србија межеме да вклучиме Гора, останатите општини се сврзани со Косово, така е и Бриселска спогодба која потишал српските власти, дека признавав косовска општинска поделба на примерот (Северна Митровица). [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:54, 19 август 2025 (CEST) :Здраво Марко. Дали тогаш сметаш дека не треба да имаме статии за општините на Косово според српско сметање/номенклатура), туку само за тие на Р. Косово (албанските)? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:58, 19 август 2025 (CEST) ::Српските власти признавав косовска поделба на општини, имав и изборни листи за изборите, за Северна Митровица, Партеш и останатите косовски општини (албански). Тоа е факт. Не видам потреба да ги имаме кога више не постојат и Србите признале косовска/албанска поделба општини. Стара/српска поделба постојат само во српскиот Устав, кои и ние не почитував, но тогаш имав градоначалници по албанска поделба. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 19 август 2025 (CEST) :::А, па тогаш добро, ќе ја избришам и категоријата, а и предлошката за Општина Гора, како и нејзината категорија. А српските управни окрузи на Косово? Да имаат статии или не? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:27, 19 август 2025 (CEST) ::::Исто така, ние не постојат ни во српски Уставот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:33, 19 август 2025 (CEST) :::::Готово. Сè е средено. Благодарам за напомената. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 14:42, 19 август 2025 (CEST) == Локациски мапи == Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 16:18, 19 август 2025 (CEST) :Би требало да може. Бидејќи е положбена карта, треба воедно и соодветен модул да постои (во овој случај, [[Модул:Location map/data/Ниш|го создадов]]. Отсега гледај ги [[:en:Module:Location map/data/Serbia Niš|овие примери]] од англиската и копирај ги кај нас. Ако ти треба помош, повели. Еден проблем со оваа карта е тоа што таа е наменета повеќе за места, градби и градски четврти (маала) во самиот град, и не е доволно опфатна за да служи за населените места во Град Ниш. Во некои случаи функционира (на пр. [[Бубањ (Србија)]]), ама за некои е премала. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:35, 19 август 2025 (CEST) Знаеш ли како мапа на [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BB%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0:%D0%9F%D0%BE%D0%BB%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0_%D0%92%D0%BE%D1%98%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0 Војводина] да се вклучи во статија заедно со Србија, така е на англиската Вики. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:14, 23 август 2025 (CEST) :Извини за доцнењето, смао што се вратив од одмор. Сега е направен модулот, и би требало да ти работи картата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:39, 26 август 2025 (CEST) Ќе можеш ли да напраиш локациска карта за [[Јужна Србија]]? Јас сум пробал, и не можам да бидне ко карта на Војводина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:04, 27 август 2025 (CEST) :А, за тоа има посебна процедура. Ќе се обидам. Одамна не сум правел такво нешто. Ќе те известам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:39, 28 август 2025 (CEST) == Предлошка:Langx == Здраво Бојан. Ми треба твоја помош :) Ја создадов Предлошка:Langx, со цел да имаме една предлошка за сите јазици како на англиската википедија а не за секој јазик посебно, па сега рачно ја менував во статиите. Дали ќе можеш автоматски да ја замениш на пр. каде што стои {{lang- да биде {{langx| Поздрав. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 15:24, 2 септември 2025 (CEST) :Фала на потсетувањето. Ја пуштив алатката да ги помине сите статии со тие предлошки и мислам дека сега секаде се заменети. Беше долга и опширна работа, дури и за самата алатка — имаше околу 20.000 страници. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:39, 3 септември 2025 (CEST) Оваа предлошка за црногорскиот јазик не работи, примерот [[Трабојин]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:45, 4 септември 2025 (CEST) :Работи. Кодот за црногорски е „cnr“, а не cg. Сега го променив во статијата Трабојин. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:45, 4 септември 2025 (CEST) ::За старогрчки е grc, а не „gr“. Се појавува грешки во предлошката, бидејќи има пишано „gr“. Исто така, за македонскиот јазик треба да биде закосено исто како другите јазици. Наместо [[македонски]]: Јазик, треба да биде — [[македонски]]: ''Јазик''. ::Дали мислите да ги ставаме јазиците во скратен облик или како што си е? Наместо англиски, да биде — англ., француски — фр. — итн. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:32, 12 септември 2025 (CEST) :::Дефинитивно не скратени облици на јазиците. Ваков е обичајот. А тоа со закосувањето, самиот нов начин на работа наложи незакосени букви, ама сега најдов мое решение, и закосени се. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:40, 12 септември 2025 (CEST) == [[Предлошка:Главни градови во Океанија по регион]] и [[Предлошка:Океанија по тема]] == Здраво. [[Источен Тимор]] се наоѓа целосно во Азија и не е дел од Океанија или Меланезија. Видете ги статиите [[Океанија]], [[Југоисточна Азија]] и [[Меланезија]]. Со почит, [[Специјална:Придонеси/&#126;2025-61428-1|&#126;2025-61428-1]] ([[Разговор со корисник:&#126;2025-61428-1|разговор]]) 10:43, 15 септември 2025 (CEST) == Dungeon crawl == Здраво, Бојан. Статијата ,,Dungeon crawl" ја преведов како ,,[[Истражување на зандани]]". Твое мислење за преводот? Дали мислиш дека треба да биде ,,Истражување зандани" или со ,,на"? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:16, 20 септември 2025 (CEST) :Мене „на зандани“ ми делува поприродно. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:23, 21 септември 2025 (CEST) ::Се согласувам. 👍 --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 11:57, 21 септември 2025 (CEST) == Молба за рецензија на нацрт-статија == Здраво, Нов сум на Wikipedia и се обидувам да ги следам правилата. Создадов нацрт-статија за онлајн медиумот denar.mk. Бидејќи сум директно поврзан со онлајн медиумот, го пријавив мојот конфликт на интереси на мојата корисничка страница. Се потрудив нацртот да биде неутрален и енциклопедиски, и секој факт е поткрепен со независни и веродостојни извори, како што се бара. Нацртот се наоѓа тука: [[Нацрт:Denar.mk]] Дали би можеле да го погледнете и да ми дадете мислење, пред сè, дали темата ги исполнува критериумите за значајност и дали статијата е соодветно напишана? Ви благодарам однапред за помошта и одвоеното време. Поздрав, B.stojkoski [[User:B.stojkoski|B.stojkoski]] <small>([[User talk:B.stojkoski|разговор]])</small> 20:15, 21 септември 2025 (CEST) == Арамејски јазик == Здраво, Бојан. Само да споделам дека кај предлошката „Langx“ за арамејски јазик дава на англиски Aramaic, наместо „арамејски“. За пример можеш да видиш кај „[[Ханан]]“. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:54, 12 октомври 2025 (CEST) :{{готово}} Средено. Благодарам на укажувањето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:51, 12 октомври 2025 (CEST) == Статистика од 1873 година == Здраво, поставив едно прашање [https://bg.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB_%D0%B1%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%B4%D0%B0:Bjankuloski06 овде]. Поздрав, [[User:Simin|Simin]] <small>([[User talk:Simin|разговор]])</small> 11:05, 12 октомври 2025 (CEST) :Благодарам. Ќе одговорам таму. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:24, 12 октомври 2025 (CEST) == Правопис за цртичка == Здраво, Бојан. Гледам дека си ставил цртичка кај самата страница за „[[Светец-заштитник|светец заштитник]]“. Јас мислам дека треба без цртичка согласно правило бр. 127, стр. 65 во Правописот од 2017 г. Истото би важело и за „[[Деца-бегалци]]“ без цртичка. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:54, 31 октомври 2025 (CET) :@[[Корисник:Andrew012p|Andrew012p]] Фала на укажаното. Постепено ги исправам. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:00, 31 октомври 2025 (CET) == Question about English Wikipedia page for Macedonian artist Mentor Zenula == Hello, @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] I hope you’re doing well. I’ve recently created a draft article about the artist Mentor Zenula, also known as Xsoundbeatz. He is a Macedonian musician and producer with verified media coverage and collaborations in the Balkan music scene. I wanted to kindly ask if you could please review my draft when you have a moment. The artist already has a Wikipedia page in Macedonian, and since he’s active internationally, I believe it would be appropriate for him to also have an English Wikipedia page for global readers. Thank you very much for your time and for helping maintain the quality of Wikipedia! [https://en.wikipedia.org/wiki/Draft:Xsoundbeatz] Best regards, [Nurhanademi] [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 16:52, 2 ноември 2025 (CET) :Hello, Nurhan. The problem is that the article has already been written in 2021 on the English Wikipedia, and deleted. The person who removed it there is a very long-standing administrator who knows the rules well. It was also [[:en:Draft:Xsoundbeatz|declined]] a couple of days ago by another admin. On that wiki they have different [[:en:Wikipedia:Credible claim of significance|rules of notability]] than what we have on our wiki here. For us, as a small country, any Macedonian artist that has an IMDb record of his/her discography is enough (or any artist from any country, for that matter). They are more strict, and there is nothing I can do to change that. My experience, and the fact that I am an administrator here, will not make any difference to them. I created the article on Xsoundbeatz on mk.wiki last year, and, as you can see, it's fine. But I can't impose our standards on their Wikipedia. That's the unfortunate reality. Regards. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 20:34, 2 ноември 2025 (CET) ::Hi @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Thankyou for your message 🙏 [[User:Nurhanademi|Nurhanademi]] <small>([[User talk:Nurhanademi|разговор]])</small> 21:41, 2 ноември 2025 (CET) == Talk page lock == Hello! I am a fellow colleague from the sh.wikipedia and as you might have seen, my talk page has been vandalised by our dear Ljubče, whom you probably know as one of Wikipedia's most persistent vandals. And while I do not contribute here, I would kindly ask you to lock both my user page and my talk page indefinitely, so as to stop Ljubče from vandalising it any further. If you have any additional questions, please ping me and I will reply here. Also, sorry for writing in English, I can read Macedonian, but I cannot speak it! :D [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 16:59, 10 ноември 2025 (CET) :@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]: If you're online, could you, perhaps, help with this? I cannot write on your talk page so I am pinging you here. [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:06, 10 ноември 2025 (CET) ::@[[Корисник:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) :::Thank youuu! :))) [[User:Edgar Allan Poe|Edgar Allan Poe]] <small>([[User talk:Edgar Allan Poe|разговор]])</small> 17:11, 10 ноември 2025 (CET) == Принц или кнез, монархот на Монако? == Бојан, кога од принц го направивме кнез монархот на Монако? Србите и Русите го нарекуваат кнез, инаку по сите други човекот е принц или монарх, па така и кај нас, затоа што има многу титули: тој е и маркиз, и војвода, и барон, и сир. Ова не беше грешка, па да го смениш без дискусија. Измените треба да се вратат назад. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:17, 17 ноември 2025 (CET) :Во англискиот (и некои други јазици) се користи еден ист поим за кнез и за принц, што се две различни работи. Кај нас принц е исклучиво син на монарх, а кнез е владетелска титула на вид монарх. Сите кнезови од нашите простори на англиски и тие други јазици се нарекуваат принцови. Некои примери: [[:en:Grand Principality of Moscow|Grand Principality of Moscow]] = Големо Московско Кнежевство, [[:en:Principality of Bulgaria|Principality of Bulgaria]] = Кнежевство Бугарија. Монако и Лихтенштајн се современи примери за кнежевства. Германскиот не ја прави збрката што ја прави англискиот, па така државата се нарекува ''Fürstentum Liechtenstein'' (на германски Fürst = кнез, a Prinz = принц), наспроти англиското име ''Principality of Liechtenstein''. Нашите по медиуми кога пишувале принц на или од Монако тоа го правеле од чиста немарност или незнаење. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:24, 17 ноември 2025 (CET) ::Принц како збор е сосема соодветно за овој владетел од Монако, дека е монархија државата негова, и тој е монарх, а за кнез речникот вели дека е феудална наследна титула, не постојат феуди денес, историски термин е тоа. Другите значења за кнез според речникот се: член на царско семејство, а овој не е тоа, и титула добиена според заслуги, ни тоа не е, наследна титула има човекот, не му е според посебни заслуги. Не знам каде на друго место да провериме? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:51, 17 ноември 2025 (CET) :::Сега проверив на француски, затоа што на Монако службен јазик е францускиот, принц се нарекува титулата на владетелот. Значи, тие самите си го нарекуваат принц владетелот свој. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:57, 17 ноември 2025 (CET) :::Тоа е на француски — еден од јазиците што не прави разлика (романските јазици плус англискиот по норманското освојување). Таа смисла на prince исто така е феудална титула која останала обичајно до денес. Во средновековието на тие јазици исто се нарекува principalities или слично исто како денешните. Истото е. Едноставно некои јазици прават разлика, а некои не. Кај нас разликата отсекогаш постоела. А кнез може и да биде монархиска титула во уставна монархија, ако монархијата е кнежевство. Лихтенштајн е уставна монархија. Кое и да е денешното устројство на државата, тој пак ќе биде кнез, оти од дамнешни времиња влече титулата. Ете, тие јазици нашите кнежевства и германските си ги нарекуваат principalities, а ние и Германците си ги нарекуваме по наше. Тоа не значи дека тие треба сега да почнат да користат словенски или германски термин за нив. Кога сме кај извори, еве ти [http://drmj.eu/search/%D0%BA%D0%BD%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%B2%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE извор од речник]. --[[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 10:02, 17 ноември 2025 (CET) Кнежество, во ред, ама за титулата и на француски и на германски е принц, иако е кнежество, сепак не е кнез. Може да дискутираме дека не постои во нивниот јазик збор за кнез, ама постои за кнежество (?) но еве и на некои словенски јазици титулата му е принц. Исто така, Грејс Кели со бракот станала принцеза. Не знам зошто ние треба да ја менуваме титулата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) == Самороден / природен ?== Исто така сметам дека не смее да се отстранува зборот природен и да се менува со самороден. Не познавам еден единствен човек што го користи тој збор за природните метали, на пример, и да ги нарекува самородени метали. Како енциклопедија не треба да бришеме зборови кои се во употреба и да ги менуваме со нови зборови туку така. Оваа измена воопшто не е на место. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:09, 17 ноември 2025 (CET) :Самороден метал е единствениот што го знам за оваа работа, и како таков сум го учел. Покрај тоа, не станува збор за начинот на кој е добиен металот (дали е по природен или вештачки пат), сите метали се извадени од природата. Туку дека е сам по себе чест, а не дел од мешавини кои треба да се рафинираат. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:14, 17 ноември 2025 (CET) ::Ете има дополнително значење, и според тоа не е замена за зборот „природен“ туку има дополнително значење на „чист“. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:15, 17 ноември 2025 (CET) == Invitation for a session "Tools and features for Users with Extended Rights" == Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you. The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session. The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''. If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&oldid=29165186 --> == Предлошка == Можеш ли да направиш измени на предлошка Soccerway, бидејки сега не работи? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:40, 27 ноември 2025 (CET) :Сега треба да е средено. Види дали сè е во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 07:40, 28 ноември 2025 (CET) ::Уште не е средено, еве [[Василије Костов]]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 08:12, 28 ноември 2025 (CET) :::А како е сега? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:28, 28 ноември 2025 (CET) :::: Сега е подобро, треба да упатува на страницата од Костов на soccerway. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 09:09, 28 ноември 2025 (CET) :::::Ако упатувањето работи во некои статии, а не во други, тогаш проблемот не е со самата предлошка, туку со тоа како е напишана во дадената статија (дали е исправен начинот). Тоа треба да се проверува од случај до случај (водејќи се според тоа како е на англиската вики). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 09:11, 28 ноември 2025 (CET) :::::: Здраво - во статијата Узем се дадени имињата на делови од ова село. Меѓутоа, кога погледнав во „Mapa cz“ најдов сосема различни имиња на тие делови. - Ве молам, што е точно? Ви благодарам за вашиот одговор. Со почит. [[User:JaKoRa|JaKoRa]] <small>([[User talk:JaKoRa|разговор]])</small> 13:07, 28 ноември 2025 (CET) :::::::Здраво. Колку што можам да видам, во статијата се спомнати само де маала — Витановци и Манѓелици На картата го нема Манѓелици бидејќи е премногу централно. Сите други имиња што се спомнати во статијата се месности, кои во многу случаи се микротопоними кои не мора да имаат куќи и не се сметаат за делови од селото во таа смисла. На [https://www.openstreetmap.org/?mlat=42.221017&mlon=22.427716&zoom=11#map=15/42.22356/22.43597 оваа карта] треба да се прикажани маалата, иако и таму не сум сигурен дали се сите точни. Затоа, ќе биде потребно да се додадат маалата од посочената карта во статијата. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 18:37, 28 ноември 2025 (CET) == Прашање кое бара дискретност == Добар ден. Дали постои начин да се контактира со вас преку е-маил. Имам прашање кое бара дискретност и не би сакал да го елаборирам тука. Благодарам. [[User:Poliscimk|Poliscimk]] <small>([[User talk:Poliscimk|разговор]])</small> 21:41, 20 декември 2025 (CET) :Да, има. Пишете [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%9F%D0%B8%D1%88%D0%B8_%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%88%D1%82%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%BE%D1%82/Bjankuloski06 на овој бразец]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:06, 20 декември 2025 (CET) == Уредувачки денови и викенди 2026 == Добар ден, започна предизвикот [[Википедија:Уредувачки денови 2026|уредувачки денови]] и [[Википедија:Уредувачки викенди 2026|викенди]] за 2026 година. Ве поканувам да се приклучите на предизвикот, со тоа што од оваа година наградите ќе бидат на месечно ниво каде што треба да се исполнат следните услови: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии '''од тековниот месец'''. Ако имате какви било прашања слободно обратете ми се на мојата разговорна страница! Пријатен ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:08, 5 јануари 2026 (CET) == Мета-дијалектика == Почитуван Бојан, Среќен Бадникот! Ако не Ти е проблем провери ја страницата (и одобри) за [[Мета-дијалектика]]. Поздрав, И.Ј. [[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 18:34, 6 јануари 2026 (CET) :Здраво, Игор. Одобрено. Се извинувам на задоцнувањето. Бев во Кина и таму не ми се отвораше Википедија. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 23:50, 8 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан! Среќна Нова 2026. Година![[User:Нео-Марксист|Нео-Марксист]] <small>([[User talk:Нео-Марксист|разговор]])</small> 02:51, 15 јануари 2026 (CET) :::::Почитуван Бојан, се извинувам за Твоето време. Но, морам да Ти обрнам внимание дека Вашиот нов корисник ја избојадиса оваа страница ([[Мета-дијалектика]] ), и уште повеке проверената страница за [[Дијалектика]] со низа жолти шаблони. Ова лично не ми прави проблем, но сепак ми се чини дека се работи за некој субјективен чин. Се надевам дека сум во грешка. Со особена почит, [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 02:13, 24 јануари 2026 (CET) :Здраво. Еден од администраторите ќе ја провери статијата и ќе се погрижи да биде по стандард. Ако има проблем и понатаму, уредникот ќе биде повикан да направи поправки. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:44, 24 јануари 2026 (CET) ::Благодарам Бојан [[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:47, 24 јануари 2026 (CET) :Еве ја дополнив со секундарната референца од весникот Нова Македонија, денешен број. Се надевам дека сега задоволува критеријумите за „Викификација". Види :[https://novamakedonija.com.mk/makedonija/politika/megju-se-i-nishto-filozofska-teorija-shto-go-objasnuva-postoenjeto/].[[User:Институт за политички студии|Институт за политички студии]] <small>([[User talk:Институт за политички студии|разговор]])</small> 11:24, 26 јануари 2026 (CET) ::::Мета-дијалектика постои. Види просто пребарување на bing [https://www.bing.com/search?q=meta+-+dialectical+method&qs=SC&pq=meta-+dialectic&sk=SC1&sc=11-15&cvid=BB16E35668AF4272BFB61E0ABA86DF2C&FORM=QBRE&sp=2&ghc=1&lq=0].[[Специјална:Придонеси/&#126;2026-92605-4|&#126;2026-92605-4]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-92605-4|разговор]]) 23:30, 10 февруари 2026 (CET) :::::Тие толку разбираат, никогаш не училе за "Дијалектика", а камоли за "Мета-дијалектика". За жал.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:29, 11 февруари 2026 (CET) == Злоупотреба на администраторските овластувања == Еден или повеќе администратори на оваа Вики блокираа страница за разговор за стр. „Мета-дијалектика" со цел брзо да биде избришана. Овој термин[[Мета-дијалектика]] е широко применуван во поновата филозофија! Нема никакви основи за бришење, а особено не за брзо бришење, ова е очигледно. Потпаѓа под филозофска терминологија.[[User:Вики.Мета|Вики.Мета]] <small>([[User talk:Вики.Мета|разговор]])</small> 00:22, 11 февруари 2026 (CET) :Здраво. Не станува збор за злоупотреба, туку за нечија одлука. Го повикувам колегата @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] да образложи. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 06:04, 11 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] Многу е едноставно, статијата не личеше на ништо со извори од само еден автор. Ако е така како што се кажува дека е широко применуван термин, зашто не постои објаснувања/извори при простор пребарување на Гугл. Исто така, оваа страница не е избришана само од мене, туку од многу други Википедии. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 13:02, 11 февруари 2026 (CET) :::Како и да е истата статија помина на Бугарската Вики, а слично и на Белоруската Википедија! Голем поздрав![[User:Инает|Инает]] <small>([[User talk:Инает|разговор]])</small> 02:17, 20 февруари 2026 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; color: #000; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2025 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2025 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2025_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2026]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Look forwards to collaborating in the year ahead. Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 08:42, 14 февруари 2026 (CET) </div> (Оваа порака беше испратена на [[:Корисник:Bjankuloski06]], а тука се јавува заради пренасочување.) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2025&oldid=30070084 --> == Корејска транскрипција == Здраво, Бојан. Сакам да те прашам како ќе се транскрибира Lee Jun-young на македонски, поточно „Young“? Според [[Македонска транскрипција на корејскиот јазик|македонската транскрипција]], нема МФА за „ou“. Дали ќе биде Јанг или Јонг? Се колебам за Ли Џун Јонг. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 15:02, 21 февруари 2026 (CET) :Ќе биде Јонг, и го имаме во графата за ''yeo''. Не е секогаш лесно да се одреди од прв поглед, бидејќи наместа англиската транскрипција отстапува од официјалната преработена романизација, и од тоа што би се очекувало според МФА. Слогот 영 е сочинет од составниците ㅇ + ㅕ + ㅇ. Првата е нема, втората е самогласката ''јо'', третата е согласката ''нг''. ㅕ се предава со „јо“ на македонски, бидејќи о е најблизок македонски глас за ʌ по МФА. Во корејскиот најпаметно е да се гледа од изворното писмо, и потоа да се консултира нашата транскрипција. Јас би ја задржал употребата на тирето и малата буква, па така би било „Ли Џун-јонг“, бидејќи ''Џун-јонг'' е едно презиме, а не две презимиња, или средно име и презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:38, 21 февруари 2026 (CET) ::Благодарам. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:13, 22 февруари 2026 (CET) == Translation request == Hello, Bjankuloski06. Can you translate and upload the article about the dormant supervolcano [[:en:Campi Flegrei]] in Macedonian Wikipedia? Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 08:02, 11 март 2026 (CET) :Hello, Bjankuloski06. :I withdraw the request, because the article has been created. :Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] <small>([[User talk:Kurcke|разговор]])</small> 23:33, 13 март 2026 (CET) == Предлог == Здраво, Бојан. Сакам да предложам нешто за кога отвораме нова тема или едноставно дебатираме на страниците за разговор. Наместо автоматски да се додава само нашето име и врската до разговорната страница, дали може пред името автоматски да се додаваат и две цртички „--“? Ова би дало подобар стилистички изглед и појасно би го одвоило потписот од самиот текст. Пример како би изгледало тоа автоматски: --Andrew012p (разговор) 19:41, 29 март 2026 (CEST). Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 19:44, 29 март 2026 (CEST) :И јас сум се прашувал уште одамна, ама, за жал, тоа е длабоко кодирано во википедискиот систем, и со тоа, неменливо. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 08:22, 30 март 2026 (CEST) == Предлошка == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги провериш овие предлошки за аниме и манга што се користат во статијата „[[Beck (манга)|Beck]]“? Во визуелниот уредник кога ќе стиснам „Уреди“ на предлошката, заглавува на „Вчитувам“ и не се отвораат полињата. Само работат кога уредувам во изворен код. Не сум ги менувал предлошките одамна, претпоставувам е некој поширок проблем со Википедија или со нивните TemplateData? Ќе може ли да се реши? Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 13:48, 10 април 2026 (CEST) :Таа предлошка не може да се уредува нагледно бидејќи впрочем е потпредлошка (во кодот ќе забележиш „Infobox animanga/Header“. Иста е и на англиската. Очигледно таквиот уредник е предвиден само за предлошки (ни јас не сум знаел). Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 21:50, 10 април 2026 (CEST) == Општини во Бугарија == Здраво Бојан, имам намера да создадам страници за општините во Бугарија. Го уредив постоечкиот запис за [[Бургас (општина)|Општина Бургас]] и создадов нов за [[Општина Ајтос]]. Би можел ли да погледнеш дали се во ред текстот и инфокутијата, бидејќи планирам да ги користам како шаблон за сите останати? Благодарам! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 15:19, 16 април 2026 (CEST) :Здраво Пламен. Во смисла на форматирање, мене ми изгледа добра. Би препорачал селата да имаат врски (макар и црвени), како поттик за други уредници. Исто така, секоја општина би требало да има предлошка (шаблон) долу со селата кои се во неа. Ако решиш да правиш предлошки, послужи се со примерот на [[Предлошка:Општина Кочериново]]. Поздрав. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:57, 16 април 2026 (CEST) ::Благодарам, поздрав! [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 08:53, 17 април 2026 (CEST) :::Здраво Бојан, сите статии што ги создавам во моментов ги правам според еден шаблон. Не случајно, пред да започнам, ти покажав една статија и благодарен сум ти за насоките што ми ги даде. Корисникот Gurther прави искрено чудни (нелогични) редакции. На пример, погледни ја статијата за селото [[Граматиково]]. Зошто овој корисник ги отстранува параметрите | native_name = Граматиково и | native_name_lang = bg од шаблонот? Зошто го брише делот ({{Langx|bg|Граматиково}}), кога тоа е според сите енциклопедиски стандарди? Исто така, зошто го коригира делот „дел од општината [[Мало Трново (општина)|Мало Трново]]“ во „дел од [[општина Мало Трново]]“? :::Не гледам дека прекршувам некакви стандарди, но досадно е некој постојано да оди по вашите стапки и да ги преправа статиите спо вакви потези. Истиот корисник ме обвинува за „контрапродуктивност“ и, цитирам повторно, вели дека „Вашите последни уредувања наликуваат на вандализам“, со што никако не можам да се согласам. Сепак, јас совесно придонесувам за македонската Википедија и не прифаќам такви обвинувања. Те молам за поддршка. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 12:55, 20 април 2026 (CEST) ::::Го повикувам @[[Корисник:Gurther|Gurther]] да се изјасни по ова. Не гледам никаков проблем со сето тоа што погоре ми го пренесе Пламен. Наша енциклопедиска практика е да стојат називите на други јазици, дури и кога се идентични на нашиот. Исто така, граматичкиот состав „е дел од општината Мало Трново“ е исправен и непробмелатичен (да, можна е нечленувана варијанта „е дел од Општина Мало Трново“, но тогаш ќе мора биде со големо О). Според пренесеното од Пламен, јас не гледам контрапродуктивност или вандализам. Gurther, имаш ли нешто да додадеш или образложиш? [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:03, 20 април 2026 (CEST) :::::[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] и [[Корисник:Пакко|Пакко]], нема смисла да стои втор јазик ако е ист со првиот јазик. Како пример во Англиската Википедија, не содржи германско име за [[en:Berlin|Берлин]], [[en:Brandenburg|Бранденбург]] или нема француско за [[en:Paris|Paris]]. Урединкот Пакко се обидол да го додаде псевдоисторискиот назив „''Преображенско''“ за Илинден, поради тоа го обележав како вандализам. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:32, 20 април 2026 (CEST) ::::::Практиката за идентичните имиња е таква, и Пламен има право да ја користи. Ако сметаш дека ова треба да се смени, треба да отвориме јавна дискусија каде ќе се изјаснуваат разни членови на заедницата, па дури тогаш да утврдиме дали оттогаш ќе биде правилно или не. ::::::@[[Корисник:Пакко|Пакко]] Во врска со името на востанието, кај нас (на нашето вики и во македонскиот јазик воопшто, секогаш и без исклучок се користи само називот Илинденско востание, без „прежбраженско“. Тоа е врежано во камен и нема отстапки. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:37, 20 април 2026 (CEST) :::::::Мене сеедно ми е. Претходно сум остранил бугарски називи бидејќи биле исти за други села и градови во Бугарија. Немав пожалби или проблеми со Пакко за називите претходно, не знам што е разликата овој пат. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 13:49, 20 април 2026 (CEST) ::::::::Gurther, твојата изјава дека си немал поплаки или проблеми претходно е дрска лага. Во јули 2023 година беше блокиран на еден месец од администраторот Kiril Simeonovski токму поради "масовен систематски вандализам" и систематско бришење на придавката "бугарски" од статиите. Целата дискусија и одлуката за твојот блок може да се видат тука: [[Разговор со корисник:Kiril Simeonovski/Архива 27#Моля за помощ]]. ::::::::Очигледно е дека не си ја научил лекцијата и се обидуваш да ја измамиш заедницата и администраторот Б. Јанкулоски со невистини. Со твоето признание дека и сега отстрануваш податоци само затоа што ти изгледале "исти", потврдуваш дека продолжуваш со старите навики за деструктивно уредување. Изразот "мене сеедно ми е" не поминува во проект како Википедија, каде што постојат јасни стандарди. Очекувам администраторите да го земат предвид ова твое рецидивистичко однесување и обидот за измама во оваа дискусија. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 14:45, 20 април 2026 (CEST) :::::::::[[Корисник:Пакко|Пакко]], Википедија не е место за бесмислени обвини. Мислев за поплаки поврзани со твоите новосоздадени страници за општини во Бугарија. Вашиот однос спрема мена не е прифатлив. Истакнав дека „сеедно ми е“ бидејќи нејќев да отворам дискусија во селската чешма за нешто толку непотребно и бесмислено. Вие сте урединкот кој се обидува да вметне „додатоци“ како „прежбраженско“ кои се целосно неприфатливи и псевдоисторија. Ако сакаш да употребиш langx тогаш можеш слободно, но ако продолжете со вакви лични навредни тогаш ќе треба да превземам мерки. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 16:10, 20 април 2026 (CEST) ::::::::::[[Корисник:Bjankuloski06|Бојан]], сакам само да истакнам дека цитирањето на јавни архиви за претходните „рецидиви“ на корисникот Gurther и моето инсистирање на почитување на стандардите на Википедија не претставуваат „лична навреда“, туку транспарентност. Не прифаќам закани за „мерки“ само затоа што на некој не му се допаѓаат фактите. Со ова ја завршувам мојата дискусија и оставам администраторот да пресуди врз основа на виденото. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 16:29, 20 април 2026 (CEST) == Преместување страници == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ги преместиш овие предлошки од „Оригинален текст“ во „Изворен текст“? Пробав за [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] ама ми покажа „бидејќи насловот „Предлошка:Изворен текст/styles.css“ е забранет за создавање. Се совпаѓа со следнава ставка на списокот на недозволени наслови: (?!(User|Wikipedia)( talk)?:|Talk:)\P{L}*[^\p{Latin}\P{L}].*\p{Latin}.* <moveonly> # Latin + non-Latin“. Ова се сите предлошки за преместување: [[Предлошка:Оригинален текст/styles.css]] и [[Предлошка:Оригинален текст/doc]]. Благодарам! Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 16:38, 18 април 2026 (CEST) :Направено. Се надевам сега ќе биде во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:09, 19 април 2026 (CEST) ::Благодарам! Сега убаво работи [[Предлошка:Изворен текст|предлошката]] и може да се користи од сите уредници! Пример како изгледа: „[[Бекрумс]]“, „[[Хирохито]]“, „[[Стимпанк]]“, „[[Фенерџија]]“ итн. Прилагодена е според руската предлошка. Единствено нешто што може да се промени (но не е голем проблем) е променливата „Извор“ кај „[[Предлошка:Крај на цитат]]“ ([[Предлошка:Крај на цитат/styles.css]]). Во статии многу е блиску до сивиот дел на „Изворен текст“ и препорачливо е малку да се спушти подолу. Како пример, можеш да видиш кај „[[Хирохито]]“. Пробав да поправам, најверојатно доаѓа од негативната маргина кај CSS-то на „Изворен текст“. Слободно поправи ако знаеш како. :) Исто така, копчето [прикажи] може да се стави (но и не мора) веднаш до изворниот јазик (на пример (англ.) ), но имав потешкотии со тоа. Поздрав! --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 00:36, 19 април 2026 (CEST) :::Одлична работа. Копчето прикажи малку е над текстот, ама претпоставувам така е направено. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 05:55, 19 април 2026 (CEST) ::::Копчето во суштина треба да биде внатре во делот ,,Изворен текст" веднаш до (англ.) ама ми бегаше најдесно и морав да го ставам горе. И вака не е лошо, ќе пробам некогаш да го решам и тоа. [[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 17:21, 19 април 2026 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == Животописни податоци? == Јас Бојан ќе те замолам ако си го правел ова преименување во инфокутиите, да го вратиш или ако знаеш како се менува кажи ми да менувам јас. Не може да стои животописни податоци. Само што забележав дека некој го сменил од биографски податоци. Таков израз „животописни податоци“ не се користи. Имаше голема реакција и за „животопис“ наместо „биографија“, и беше консензусот да се употребуваат двата изрази, кој како сака, но да не се менува со алатката за да го немаме зборот биографија кој е македонски, дури и повеќе од хрватскиот израз животопис, само затоа што некому му се допаднало повеќе така. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:02, 30 април 2026 (CEST) :Не сум ги менувал јас, ама сега е исправено. Пронајдов само во една инфокутија и заменив. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 11:07, 30 април 2026 (CEST) ::Фала и извини штом не си бил ти, а тебе ти пишав. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:15, 30 април 2026 (CEST) == Своеволијата на Gurther == Бојан, те молам повторно за помош. Корисникот Gurther повторно ги отстранува моите уредувања без никаква причина. Овој пат тоа се случува во статијата за [[Карлос Насар]]. Овој провокатор ја трга Категоријата: Луѓе од Червен Брјаг, а ја ставил Категоријата: Француски спортисти. Карлос Насар НЕ Е француски спортист. Карлос Насар нема француско државјанство. Роден е во Париз и таму поминал само 7 месеци како бебе. Со оглед на овие факти, не разбирам зошто корисникот ги поништува моите уредувања без никаква аргументација во резимеата. Не сакам да водам уреднички војни. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 19:13, 30 април 2026 (CEST) :Сменив, па видиме дали пак ќе биде изменето. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:56, 30 април 2026 (CEST) ::Бојан, ти благодарам за брзата реакција и за тоа што го потврди фактот дека Карлос Насар не е француски спортист. Јас ги доуредив останатите делови што корисникот Gurther ги беше избришал – ја вратив категоријата за Червен Брјаг и го тргнав името на француски, бидејќи нема смисла да стои ако тој нема француско државјанство. Се надевам дека статијата сега ќе остане во оваа фактички точна форма. [[User:Пакко|Пламенъ Цвѣтковъ]] <small>([[User talk:Пакко|разговор]])</small> 09:10, 1 мај 2026 (CEST) :[[Корисник:Пакко|Пакко]], не сфаќам што е поентата со категоријата „луѓе од Червен Брјаг“ кога личноста не е од Червен Брјаг, туку од Париз. Наместо да отвориме правилна дискусија кон темата вие се жалите кон администратори дека ти ги отстранувам придонесите „без никаква причина“. Згрешив со категоријата дека бил француски спортист бидејќи не сум целосно образовен за темата/личноста. [[User:Gurther|Gurther]] <small>([[User talk:Gurther|разговор]])</small> 10:44, 1 мај 2026 (CEST) == Модул:Infobox == Здраво, Бојан. Забележав проблем со инфокутиите на некои статии, на пример кај „[[Големо Кнежевство Литванија]]“, каде што текстот останува во еден ред и инфокутијата се шири хоризонтално. Мислам дека проблемот е во [[MediaWiki:Common.css]], бидејќи .nowrap не се override-ира внатре во .infobox. Дали би можел/а на крајот од МедијаВики:Common.css да го додадеш следниов CSS? /* Fix wide infoboxes with nowrap content */ .infobox td, .infobox th { white-space: normal !important; overflow-wrap: anywhere; word-break: break-word; } .infobox .nowrap { white-space: normal !important; } Ова треба да спречи инфокутиите да се растегнуваат поради долг текст или nowrap содржина. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:26, 8 мај 2026 (CEST) :[https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8:Common.css&oldid=5552167 Го ставив кодот], ама немаше ефект. Го повратив уредувањето на самиот модул Infobox и тоа ја оправи работата. Макар што, тоа мое уредување е неопходно за работа на предлошките од понов тип, па ќе испробувам да видам како да го вметнам новиот код без да ги прави овие проблеми. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 12:33, 8 мај 2026 (CEST) ::Дали направи ?action=purge на страницата. Или пробај да ја копираш целосно MediaWiki:Common.css од англиската верзија. [[User:Buli|Buli]] <small>([[User talk:Buli|разговор]])</small> 12:58, 8 мај 2026 (CEST) :::Да, ги пробав сите варијанти и не бива. Како што реков, ќе видам дали можам да направам нешто трето за да проработи и сменетиот код. Во спротивно модулот ќе мора да стои по старо. Секогаш вака ни прават од англиската — без најава и без никакви упатства за прилагодување. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 13:25, 8 мај 2026 (CEST) == Македонски == Hello. I'm looking for Macedonian translation of descriptions of a few items for Wikidata. Would you help? [[User:Eurohunter|Eurohunter]] <small>([[User talk:Eurohunter|разговор]])</small> 00:53, 17 мај 2026 (CEST) :Certainly! Just list the items. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 00:55, 17 мај 2026 (CEST) == Прашање == Почитуван, што е проблем со оваа страница [[Игор Јанев]] ? [[User:Алфа БК|Алфа БК]] <small>([[User talk:Алфа БК|разговор]])</small> 01:48, 20 мај 2026 (CEST) :Не знам. Мене ми изгледа во ред. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 03:24, 20 мај 2026 (CEST) == Преместување == Здраво, Бојан. Ќе можеш ли да ја преместиш статијата во [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]]? Мене не ми дозволува бидејќи има латинични букви кај „Mакедонска“. Поздрав. --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 18:24, 21 мај 2026 (CEST) :Преместено на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] (а [[МАХЕ „Еверест ’89“]] како пренасочување). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:47, 21 мај 2026 (CEST) 48ru0rlygrmglib8sbpjec77o428lgd Голосеменици 0 8246 5562363 5188245 2026-05-22T11:08:32Z Bjankuloski06 332 /* top */ Исправен поим, replaced: декоратив → украс (2) 5562363 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|right|thumb|Шишарките се цветовите на голосемените растенија]] [[Податотека:Pinus coulteri Strawberry Peak.jpg|мини|Шишарка од култеров бор ( pinus coulteri )]] [[Податотека:Pinus lambertiana opencones.jpg|мини|Шишарки од хималајски бор ( pinus lambertiana )]] '''Голосемениците''' или '''голосемените растенија''' се несистематска (немонофилетска) група на еднодомни [[растенија]] со еднополови [[цвет]]ови, кои се групирани во машки и женски [[Соцветие|соцветија]] - [[Шишарка|шишарки]]. Тоа се без исклучок [[дрвенести растенија]], со [[секундарно растење]] во дебелина. Во секундарното дрво кај голосемениците, [[ксилем]]от е претставен само од [[Трахеида|трахеиди]]. Кај повеќето голосеменици, во секундарното дрво, секундарната [[кора]], а и [[лист]]овите, се присутни [[секрет]]орни канали, односно [[Смолен канал|смолни канали]] во кои се излачува [[смола]]. Листовите на голосемениците се иглести или лушпести, со мали исклучоци, тие се вечно зелени ([[зимзелени]]) и егзистираат неколку години. Тие се одликуваат со присуство на семенов зачеток и [[семе]]. При тоа, семеновите зачетоци не се затворени во плодните листови, односно се развиваат на отворениот плоден лист (оттука го добиле и името). Голосемени растенија се наречени поради тоашто нивните листови се во вид на игличка за да можат да се заштитат од преголемото оддавање на водената пареа , а тоа е процесот транспирација (латински : transpiriro - испуштам , издишувам ). Исто така , голосемените растенија потекнуваат од листовите зоќто . Листовите кај голосемените растенија се лушпести , игличести и зелени ( зимзелени ) коишто можат да издржат на премногу ниски температури . Голосемените растенија се размножуваат со машка и женска шишарка и семка ,каде што семката се наоѓа во внатрешните делови кај женската шишарка којaшто е заштитена со нежно , тенко , привидно крилце за да може да се заштити при процесот на расејување. Расејувањето кај голосемените растенија се врши со помош на ветрот , а опрашувањето кај голосемените растенија се врши кога машката полова клетка ( полен ) ќе стигне до женската шишарка . Претставници на голосемени растенија и нивните латински називи : Бор ( pinus ) : -Црн бор ( pinus nigra ) -Бел бор ( pinus silvestris ) -Алепски бор ( pinus halepensis ) -Суматрански бор ( pinus merkusii ) -Молика ( pinus peuce ) -Хималајски бор ( pinus lambertiana )                           [[Податотека:Picea pungens2.jpg|мини|Шишарка од бодликава смрча ( picea pungens )]] -Планински бор ( pinus mugo ) -Култеров бор ( pinus coulteri ) Ќедар ( cedrus ) : -Атлантски ќедар ( cedrus atlantica ) -Либански ќедар ( cedrus libani ) -Хималајски ќедар ( cedrus deodara ) Ариш ( larix ) : -Европски ариш ( larix decidua ) -Хималајски ариш ( larix himalaica ) -Сибирски ариш ( larix sibrica ) -Атлантски ариш ( larix atlantica ) -Смрчи ( picea ) : - Бодликава смрча (picea  pungens) -Обична  смрча  ( picea abies ) -Панчиќева оморика ( picea omorika ) Чемпрес ( cupressus ) : -Обичен чемпрес ( cupressus sempervirens) -Аризонски чемпрес ( cupressus arizonica )                                     [[Податотека:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|мини|Шишарка од џиновска секвоја ( Sequoiadendron giganteum )]] Ела ( abies ) : -Корејска ела ( abies koreana ) -Сребрена ела ( abies alba ) -Кавкаска ела ( abies nordmaniana ) Тиса ( taxus ) : -Тиса лина ( taxus baccata ) Секвоја ( sequoia ) : -Џиновска секвоја ( Sequoiadendron giganteum) -Крајбрежна секвоја ( sequoia sempervirens ) Туја ( thuja ) : - Туја смарагд ауреа ( thuja orientalis ) Бор ( латински : pinus ) има 115 вида на борови од кој најпознати се : -Црн бор ( pinus nigra ) е најраспространиот бор во светот. -Бел бор ( pinus silvestris ) -Алепски бор ( pinus halepensis ) застапен е најмногу во медитеранот , а поточно во Барселона , Шпанија , а и е застапен во деловите на Блискиот Исток -Суматрански бор ( pinus merkusii ) -Молика ( pinus peuce ) е распространета  во Србија , Албанија , Бугарија , Црна Гора , а и е застапена во Пелистер , во Ребублика Македонија . Расте од 35 до 40 метри , шишарките се долги од 8 до 16 сантиметри , а некои шишарки сè до 20 сантиметри . Семката се расејува со помош на ветер , а најчесто се расејува со птицата лисичарка -Хималајски бор ( pinus lambertiana ) е застапен во западните делови на Хималаите , а застапен е од 1500 до 3200 метри надморска височина и расте од 20 до 40 метри -Планински бор ( pinus mugo ) -Култеров бор ( pinus coulteri  застапен е во деловите на Калифорнија , Канада , Мексико . Расте од 10 до 20 метри , а и има џиновски шишарки  со голема , дебела и црна семка и мало крилце .   Видови на борови : жолти и тврди , опашести и пињони и бели и меки борови . Ќедар ( латински : cedrus ) припаѓа во фамилијата на борови ( латински : Pinaceae ) . Бојата на игличестите листови е сина – зелена  , а на некој врсти е зелена – кафеава. Од ќедаровото дрво се прават денешните бродови , а се докажува дека од ќедарот била направена арката на Дедо Ное . Просечно ќедарот расте од 20 до 30 метри,  а некои врсти растат до 60 метри . Ќедарот како голосемено растение бавно расте и има долг живот . Шишарките на ќедарот кога ќе узреат се во вид на полукружна топка којшто кога е узреана се распаѓа , а од неа испаѓаат семките . Познати врсти на ќедар се : -Атлантски ќедар ( cedrus atlantica ) расте од 20 до 30 метри и бојата на игличестите листови се сино – зеленкаста -Либански ќедар ( cedrus libani ) -Хималајски ќедар ( cedrus deodara ) го има покрај средоземјето од 1000 до 2000 метри надморска височина  , а и е застапен во западните делови на Хималаите од 1500 до 3200 метри надморска височина . Хималајскиот ќедарот има зелено – сивкаста боја на листовите . Ариш ( латински : larix ) е единственото голосемено растение коешто на есен му паѓаат листовите , а на пролет му цветаат листовите . Расте од 25 до 45 метри . Во Република Македонија познати врсти на ариш се : европски ариш ( латински : larix decidua) и јапонски ариш ( латински : larix kaempferi ) . Познати врсти на ариш се : -Европски ариш ( larix decidua ) е застапен во источните делови на Европа -Хималајски ариш ( larix himalaica ) е застапен во западните делови на Хималаите -Сибирски ариш ( larix sibrica ) е застапен во северните и северозападните делови  на Сибир -Атлантски ариш ( larix atlantica ) е застапен покрај бреговите на Атлантскиот Океан -Јапонски ариш (larix kaempferi ) е застапен во Јапонија . Чемпрес ( латински : cupressus ) има од 16 до 25 вида . Чемпресот расте како зимзелено дрво или како грмушка коешто расте од 5 до 40 метри . Во Република Македонија познати врсти на чемпрес се: обичниот чемпрес ( латински : cupressus semprevirens) и аризонскиот чемпрес ( латински : cupressus arizonica ) којшто е изастапен во деловите на Аризонтот . Тиса ( латински : taxus ) е иглолисно растение коешто има темно – зеленкаста боја на листовите и има прилично дебели игличести листови  . Во Република Македонија е застапена тиса  лина ( латински : taxus baccata ) , а латинскиот назив ,, baccata ‘’ значи ,, бобинка ‘’ . Покрај тоа оваа тиса  лина е  застапена во САД , Канада и слично . Нејзините мали шишарки се со големина со околу 2 сантиметри и шишарките имаат светлопортокалова со малку црвена боја . Секвоја ( латински : sequoia ) има само две врсти , а тие се : крајбрежна секвоја ( латински : sequoia sempervirens ) и џиновска секвоја ( латински : sequoiadendron giganteum ) . Овие два вида на секвои се ендемски видови на голосемени растенија кошито ги има само во Калифорнија и Кина и се заштитени со закон . За време на периодот Јура кога живееле диносаурусите имало многу разновидни видови на секвои , но со умирањето на диносаурусите пред 65 милиони години ,  така и изумреле голем број на растенија и животни коишто денес ги нема или се ендемски видови во светот , па така овие две секвои се еден пример за ендемскост во светот . Џиновската секвоја (латински : sequoiadendron giganteum ) е највисокото растение во целиот свет коешто просечно живее 4900 години , расте околу 120 метри и стеблото е широко 11 метри . Туја ( латински : thuja ) е украсно растение коешто има само 5 врсти и е род на четиринари од фамилијата на чемпреси . Поради тоа дека  тујата е украсно растение е и најмногу застапена низ целиот свет . Позната врста на туја е туја смарагд ауреа ( латински : Thuja Orientalis  ) којашто има светло – жолта боја на игличестите листови и расте просечно од 2 до 4 метра и е распространета низ целиот свет . Ела ( латински : abies ) има од 48 до 55 вида на ела , па познати врсти на ела се : -  Корејска ела (   Abies Koreana  ) којшто ја има во деловите на Кореја - Сребрена ела ( Abies alba ) ја има во деловите на средна , јужна , источна Европа и Мала Азија Сибирска ела ( Abies sibrica ) ја има во тајгите , во Северна Азија и Северна Америка . Смрчи ( латински : picea ) има 35 видови . Игличестите ливчиња се боцкави . Познати видови на смрчи се :   - Панчиќева  Оморика ( picea Omorika ) ја открил српскиот ботаничар  Јосиф Панчиќ   - Обична смрча ( picea abies )   - Бодликава смрча ( picea pungens ) , а е позната и под името на ,, сина смрча ‘’ поради тоа што нејзините иглички имаат светлосина боја . Шишарките просечно растат од 8 до 10 сантиметри и имаат светлокафеавкаста боја шишарките .{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Голосеменици|*]] 95rsaqf1z34rue6y2oewd9j32kjp1u1 Ротино 0 10430 5562229 5561972 2026-05-21T20:05:15Z Ehrlich91 24281 5562229 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ротино | слика = Воздушен поглед на Ротино.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | област = [[Цапарско Поле]] | население = 93 | година = 2021 | поштенски број = 7313 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 1.020 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=3 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=42 | слава = | мрежно место = | карта = Ротино во Општина Битола.svg }} '''Ротино''' — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Сретсело на Ротино.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]] Името на селото првпат е забележано како '''Рахотино''' во документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Името е добиено со губење на „х“ и асимилација на „а“ во „о“ и доаѓа од личното име Рахота или неговите варијанти Рахослав, Радослав, Радомир).<ref name="речник">{{Наведена книга |title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга|publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=153}}</ref> Постои и легенда за името на ова село, односно дека името е во врска со името на првиот жител што се населил во атарот, а се викал Коте, па така населбата ја завикале Котино, чие име подоцна се трансформирало во Ротино.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-21|archive-date=2026-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]], на левата страна од реката [[Драгор]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=21 мај 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=262}}</ref> Селото е планинско, на надморска височина од 1.020 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено околу 18 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 29372|регионалниот пат 29372]], кој завршува кај [[Хотел „Молика“|хотелот „Молика“]] на [[Баба (планина)|Баба Планина]], но регионалниот пат над селото не е асфалтиран, поради што главен пат за хотелот и [[Скијачки центар „Копанки“|скијачкиот центар „Копанки“]] е патот преку [[Магарево]] и [[Трново (Битолско)|Трново]]. == Историја == Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> == Стопанство == Атарот зафаќа површина од 10,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него пасиштата заземаат простор од 585 [[хектар]]и, а на обработливото земјиште отпаѓаат 373 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во минатото, во него работеле ветеринарна станица и услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|575 |1953|598 |1961|573 |1971|566 |1981|513 |1991|269 |1994|193 |2002|113 |2021|93 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ротино имало 680 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ротино се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 42 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ротино имало имало 680 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 174-175.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Ротино било средно село по големина, па преминало во мало село, населено со македонско население. Во 1961 година селото имало 573, а во 1994 година 193 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ротино имало 113 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=21 мај 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 93 жители, од кои 91 [[Македонци|Македонец]] и 2 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|230|280|575|598|573|566|513|269|193|113|93}} === Ротино === Ротино е македонско православно село, сите родови во селото се доселенички. Селото потекнува од почетокот на XIX век. Родови во селото Ротино се: ''Петревци (17 куќи)'' први доселеници во селото, доселени се од селото [[Трн (село)|Трн]], основачот на родот се викал Соколе, го знаат следното родословие: Павле (жив на 62&nbsp;г. во 1951 година) Ристе-Петре-Соколе, кој се доселил од Трн; ''Трпеновци (14 куќи)'' доселени се одма после првиот род, местото на старина не го знаат; ''Бошевци (14 куќи)'' доселени се од некое село во битолско поле; ''Штерјовци (8 куќи), Унчевци (6 куќи), Лозановци (6 куќи), Лалевци (5 куќи), Павловци (4 куќи), Милевци (4 куќи), и Наневци (3 куќи)'' доселени се со непозната старина; ''Милошевци (3 куќи)'' доселени се во XIX век од селото [[Српци|Горно Српци]] каде биле староседелци; ''Толевци (7 куќи) и Наумовци (1 куќа)'' најмлади родови во селото, потекнуваат од предок кој бил [[Власи|Влав]], и дошол од селото [[Трново (Битолско)|Трново]], овде работел како слуга, и потоа се оженил. Според истражувањата на Бранислав Русиќ од 1951 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Петревци или Соколевци (21 к.), Папалевци или Милошовци (3 к.), Лозановци (6 к.), Субашовци или Толевци (7 к.), Чунтревци (7 к.), Трпеновци и Тасевци (18 к.), Бошевци (14 к.), Стојчевци и Наумовци (1 к.) и Доневци (4 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Лалевци (5 к.)'' доселени се околу 1820 година од околината на [[Колоња]] во [[Албанија|јужна Албанија]]; ''Ѓерасовци (7 к.)'' доселени се околу 1844 година од селото [[Штрбово]] во [[Преспа]]; ''Трајчевци (1 к.)'' доселени се околу 1880 година од уништеното село [[Кочишта (Драгожани)|Кочишта]]; ''Наневци (3 к.)'' доселени се во 1903 година од селото [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Цапарско Поле|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ к-4, AE 94/16|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Иселеништво == До 1951 година од селото имало иселеници во [[Романија]] (5 семејства), [[Австралија]] (4 семејства), [[Соединети Американски Држави|САД]] (5 семејства), [[Битола]] (3 семејства), [[Србија]] (1 семејство) и во [[Бугарија]] (1 семејство).<ref name=":3" /><ref name=":2" /> Иселеници имало и потоа и населението е иселено во Битола, [[Скопје]], прекуокеанските земји (САД, [[Канада]] и Австралија), како и низ [[Европа]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|title=Мој Роден Крај|last=Bojchevski|first=Design by Angela Hristovska, Developed by Dijana Manchevska and Jovan|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2021-07-17|archive-date=2021-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210717125713/http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|url-status=dead}}</ref> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 213 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 104 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Долни“]] — главната селска црква изградена во 1870 година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hotelmolika.com.mk/mk/stodaposetite/21-crkvimanastiri.html |title=''Цркви и манастири во Националниот парк Пелистер'' |accessdate=2014-04-06 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729104439/http://hotelmolika.com.mk/mk/stodaposetite/21-crkvimanastiri.html }}</ref> *[[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Горни“]] — гробјанска црква; *[[Црква „Св. Илија“ - Ротино|Црква „Св. Илија“]] — главната манастирска црква на Ротинскиот манастир; * [[Ротински манастир]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="Коцо">[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Арнаутски Пат (Ротино)|Арнаутски Пат]]— пат од римско време; *[[Манастирска Црква (Ротино)|Манастирска Црква]] — населба од средниот век; *[[Стара Црква (Ротино)|Стара Црква]] — црква и некропола од средниот век; *[[Старо Село (Ротино)|Старо Село]] — населба од римско време; ;Води * [[Ротинска Река]] * [[Ротинско Езеро]] — вештачко езеро на Ротинска Река == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] [[Категорија:Ротино| ]] qyfef16676auf6yx2v03ua2cfycscs4 5562232 5562229 2026-05-21T20:37:01Z Ehrlich91 24281 5562232 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ротино | слика = Воздушен поглед на Ротино.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | област = [[Цапарско Поле]] | население = 93 | година = 2021 | поштенски број = 7313 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 1.020 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=3 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=42 | слава = | мрежно место = | карта = Ротино во Општина Битола.svg }} '''Ротино''' — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Сретсело на Ротино.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]] Името на селото првпат е забележано како '''Рахотино''' во документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Името е добиено со губење на „х“ и асимилација на „а“ во „о“ и доаѓа од личното име Рахота или неговите варијанти Рахослав, Радослав, Радомир).<ref name="речник">{{Наведена книга |title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга|publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=153}}</ref> Постои и легенда за името на ова село, односно дека името е во врска со името на првиот жител што се населил во атарот, а се викал Коте, па така населбата ја завикале Котино, чие име подоцна се трансформирало во Ротино.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-21|archive-date=2026-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]], на левата страна од реката [[Драгор]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=21 мај 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=262}}</ref> Селото е планинско, на надморска височина од 1.020 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено околу 18 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 29372|регионалниот пат 29372]], кој завршува кај [[Хотел „Молика“|хотелот „Молика“]] на [[Баба (планина)|Баба Планина]], но регионалниот пат над селото не е асфалтиран, поради што главен пат за хотелот и [[Скијачки центар „Копанки“|скијачкиот центар „Копанки“]] е патот преку [[Магарево]] и [[Трново (Битолско)|Трново]]. Овој регионален пат започнува преку излез од магистралниот пат [[Автопат А3 (Македонија)|А3]]. Селото е потпланинско, сместено помеѓу [[Магарево]] на исток, [[Цапари]] на запад и [[Српци]] на север. Недалеку од селото се наоѓа патот Битола-Охрид. Во Ротино и во неговиот атар има доста извори за вода, а поголемиот дел од нив се соѕидани во чешми. Еден извор над селото се нарекува „Св. Марија“.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=233-235|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Гргули, Голема Ливада, Голема Нива, Вардариште, Речиште, Старо Ротино, Симиџите, Црвен Брег, Тумба, Превал и Река.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и куќите се групирани во маала наречени по главните родови.<ref name=":0" /> == Историја == Најстаро споменување на Ротино е од првата половина на {{римски|17}} век. Тоа најпрвин било словенско село, а потоа станало влашко село. Се наоѓало на еден километар источно од денешното село, на месноста наречена Старо Ротино. За време на Турците селото било раселено. Некои преживеани Власи основале помало село на денешното место. На Старо Ротино се наоѓа стара црква.<ref name=":0" /> Од првата половина на {{римски|19}} век, во селото започнале да се населуваат нови македонски родови. Тогаш, Власите кои станале помалку бројни почнале да се иселуваат во поголемите влашки села — Магарево и [[Трново (Битолско)|Трново]], а некои и во Битола и во Романија. Во Магарево се иселиле некои Пиниковци, во Трново Гуша Гого, а околу 1897 година, во Романија се иселил Петре Лала, кој тука имал [[чифлиг]] и кула. Чифлигот на Петре го купил Албанецот Зеро-бег населен во Битола.<ref name=":0" /> Прв македонски род кој дошол во Ротино во 1830-тите години биле Петревци. Потоа дошле други родови, како Трпеновци, Босилковци и други. Македонските родови главно се населувале на земјата што ја купувале од иселените Власи. Последни дошле Толевци и Наумовци.<ref name=":0" /> Во Ротино има [[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|црква „Св. Никола“]] наречена и Талалеј од втората половина на {{римски|19}} век, која била подигната на место на старо црквиште, како и Горна црква посветена на „[[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Св. Никола]]“ (зимен), исто така подигната на старо црквиште. Околу Горната црква се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> == Стопанство == Атарот зафаќа површина од 10,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него пасиштата заземаат простор од 585 [[хектар]]и, а на обработливото земјиште отпаѓаат 373 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во минатото, во него работеле ветеринарна станица и услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|575 |1953|598 |1961|573 |1971|566 |1981|513 |1991|269 |1994|193 |2002|113 |2021|93 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ротино имало 680 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ротино се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 42 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ротино имало имало 680 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 174-175.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Ротино било средно село по големина, па преминало во мало село, населено со македонско население. Во 1961 година селото имало 573, а во 1994 година 193 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ротино имало 113 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=21 мај 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 93 жители, од кои 91 [[Македонци|Македонец]] и 2 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|230|280|575|598|573|566|513|269|193|113|93}} === Ротино === Денешното Ротино е населено со македонско православно население. Сите родови во селото се доселенички.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1951 година на [[Јован Трифуноски]], родови во селото: ''Петревци'' (17 к.), први доселеници во селото, доселени се во 1830-тите од селото [[Трн (село)|Трн]], основачот на родот се викал Соколе, го знаат следното родословие: Павле (жив, 62 години во 1951 г.)-Ристе-Петре-Соколе, кој се доселил од Трн. Соколе во Трн ги запалил сноповите со жито на бегот и побегнал со децата; ''Трпеновци'' (14 к.), доселени се одма после првиот род, местото на старина не го знаат; ''Бошевци'' (14 к.), доселени се од некое село во Битолско Поле; ''Штерјовци'' (8 к.), ''Унчевци'' (6 к.), ''Лозановци'' (6 к.), ''Лалевци'' (5 к.), ''Павловци'' (4 к.), ''Милевци'' (4 к.) и ''Наневци'' (3 к.), доселени се со непозната старина; ''Милошевци'' (3 к.), доселени се во XIX век од селото [[Српци|Горно Српци]], каде биле староседелци; ''Толевци'' (7 к.) и ''Наумовци'' (1 к.), најмлади родови во селото, потекнуваат од предок кој бил [[Власи|Влав]] и дошол од селото [[Трново (Битолско)|Трново]], овде работел како слуга, и потоа се оженил. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од 1951 година, родови во селото се:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Цапарско Поле|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ к-4, AE 94/16|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Петревци'' или ''Соколевци'' (21 к.), ''Папалевци'' или ''Милошовци'' (3 к.), ''Лозановци'' (6 к.), ''Субашовци'' или ''Толевци'' (7 к.), ''Чунтревци'' (7 к.), ''Трпеновци'' и ''Тасевци'' (18 к.), ''Бошевци'' (14 к.), ''Стојчевци'' и ''Наумовци'' (1 к.) и ''Доневци'' (4 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Лалевци'' (5 к.), доселени се околу 1820 година од околината на [[Колоња]] во [[Албанија|јужна Албанија]]; ''Ѓерасовци'' (7 к.), доселени се околу 1844 година од селото [[Штрбово]] во [[Преспа]]; ''Трајчевци'' (1 к.), доселени се околу 1880 година од уништеното село [[Кочишта (Драгожани)|Кочишта]] и ''Наневци'' (3 к.), доселени се во 1903 година од селото [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]]. === Иселеништво === Се знае за следниве македонски иселеници од Ротино: ''Ѓерасимовци'' (4 к.), ''Трпчевци'' (2 к.), ''Субашоски'' (2 к.) и ''Наневци'' (1 к.), живеат во [[Магарево]]; ''Петреви'' (1 к.), ''Ставреви'' (1 к.) и Пискови (1 к.), живеат во [[Трново (Битолско)|Трново]]; ''Ороштанци'' (1 к.), живеат во [[Лерин]]; ''Јоаноски'' (1 к.), живеат во [[Доленци (Битолско)|Доленци]]; родека од родот ''Петревци'' четири семејства заминале во [[Битола]] (1 к.), [[Романија]] (2 к.) и [[Северна Америка]] (1 к.); од родот ''Трпеновци'' се иселиле пет семејства: во соседно Магарево (4 к.) и во [[Австралија]] (1 к.); од родот ''Унчевци'' едно семејство заминало во Северна Америка, од родот ''Стериовци'' се иселиле седум семејства: во Магарево (5 к.), Битола (1 к.) и во [[Бугарија]] (1 к.); од родот ''Лозановци'' едно семејство заминало во Битола и две во Романија; од родот ''Толевци'' три семејства заминале во Магарево; од родот ''Павловци'' едно семејство заминало во Северна Америка, а една група на Унчевци живеат во соседното [[Цапари]]. Изумрел родот Ристевци или Гулевци, освен една гранка која е зачувана во Ѓавато (1 к.).<ref name=":0" /> До 1951 година од селото имало иселеници во [[Романија]] (5 семејства), [[Австралија]] (4 семејства), [[Соединети Американски Држави|САД]] (5 семејства), [[Битола]] (3 семејства), [[Србија]] (1 семејство) и во [[Бугарија]] (1 семејство).<ref name=":2" /> Иселеници имало и потоа и населението е иселено во Битола, [[Скопје]], прекуокеанските земји (САД, [[Канада]] и Австралија), како и низ [[Европа]].<ref name=":1" /> ==Самоуправа и политика== === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 213 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 104 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> *[[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Долни“]] — главната селска црква изградена во 1870 година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hotelmolika.com.mk/mk/stodaposetite/21-crkvimanastiri.html |title=''Цркви и манастири во Националниот парк Пелистер'' |accessdate=2014-04-06 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729104439/http://hotelmolika.com.mk/mk/stodaposetite/21-crkvimanastiri.html }}</ref> *[[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Горни“]] — гробјанска црква; *[[Црква „Св. Илија“ - Ротино|Црква „Св. Илија“]] — главната манастирска црква на Ротинскиот манастир; * [[Ротински манастир]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="Коцо">[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Арнаутски Пат (Ротино)|Арнаутски Пат]]— пат од римско време; *[[Манастирска Црква (Ротино)|Манастирска Црква]] — населба од средниот век; *[[Стара Црква (Ротино)|Стара Црква]] — црква и некропола од средниот век; *[[Старо Село (Ротино)|Старо Село]] — населба од римско време; ;Води * [[Ротинска Река]] * [[Ротинско Езеро]] — вештачко езеро на Ротинска Река == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] [[Категорија:Ротино| ]] t593g6uzymfz9ffzkzenvgi3x3hkkjc 5562246 5562232 2026-05-21T20:48:25Z Ehrlich91 24281 5562246 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ротино | слика = Воздушен поглед на Ротино.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Битола}} | област = [[Цапарско Поле]] | население = 93 | година = 2021 | поштенски број = 7313 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 1.020 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=3 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=42 | слава = | мрежно место = | карта = Ротино во Општина Битола.svg }} '''Ротино''' — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]]. == Потекло и значење на името == [[Податотека:Сретсело на Ротино.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]] Името на селото првпат е забележано како '''Рахотино''' во документи од {{римски|15}} век (1468 г.). Низ годините се споменува под слични варијанти. Името е добиено со губење на „х“ и асимилација на „а“ во „о“ и доаѓа од личното име Рахота или неговите варијанти Рахослав, Радослав, Радомир).<ref name="речник">{{Наведена книга |title=Речник на имињата на населените места во Р Македонија|last=Иванова|first=Олга|publisher=[[Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“]]|year=2014|isbn=|location=Скопје|pages=153}}</ref> Постои и легенда за името на ова село, односно дека името е во врска со името на првиот жител што се населил во атарот, а се викал Коте, па така населбата ја завикале Котино, чие име подоцна се трансформирало во Ротино.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|title=Мој Роден Крај|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-21|archive-date=2026-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=175|url-status=dead}}</ref> == Географија и местоположба == Селото се наоѓа во областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]], на левата страна од реката [[Драгор]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=21 мај 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=262}}</ref> Селото е планинско, на надморска височина од 1.020 метри. Од градот [[Битола]], селото е оддалечено околу 18 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 29372|регионалниот пат 29372]], кој завршува кај [[Хотел „Молика“|хотелот „Молика“]] на [[Баба (планина)|Баба Планина]], но регионалниот пат над селото не е асфалтиран, поради што главен пат за хотелот и [[Скијачки центар „Копанки“|скијачкиот центар „Копанки“]] е патот преку [[Магарево]] и [[Трново (Битолско)|Трново]]. Овој регионален пат започнува преку излез од магистралниот пат [[Автопат А3 (Македонија)|А3]]. Селото е потпланинско, сместено помеѓу [[Магарево]] на исток, [[Цапари]] на запад и [[Српци]] на север. Недалеку од селото се наоѓа патот Битола-Охрид. Во Ротино и во неговиот атар има доста извори за вода, а поголемиот дел од нив се соѕидани во чешми. Еден извор над селото се нарекува „Св. Марија“.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=233-235|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Гргули, Голема Ливада, Голема Нива, Вардариште, Речиште, Старо Ротино, Симиџите, Црвен Брег, Тумба, Превал и Река.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип и куќите се групирани во маала наречени по главните родови.<ref name=":0" /> == Историја == Најстаро споменување на Ротино е од првата половина на {{римски|17}} век. Тоа најпрвин било словенско село, а потоа станало влашко село. Се наоѓало на еден километар источно од денешното село, на месноста наречена Старо Ротино. За време на Турците селото било раселено. Некои преживеани Власи основале помало село на денешното место. На Старо Ротино се наоѓа стара црква.<ref name=":0" /> Од првата половина на {{римски|19}} век, во селото започнале да се населуваат нови македонски родови. Тогаш, Власите кои станале помалку бројни почнале да се иселуваат во поголемите влашки села — Магарево и [[Трново (Битолско)|Трново]], а некои и во Битола и во Романија. Во Магарево се иселиле некои Пиниковци, во Трново Гуша Гого, а околу 1897 година, во Романија се иселил Петре Лала, кој тука имал [[чифлиг]] и кула. Чифлигот на Петре го купил Албанецот Зеро-бег населен во Битола.<ref name=":0" /> Прв македонски род кој дошол во Ротино во 1830-тите години биле Петревци. Потоа дошле други родови, како Трпеновци, Босилковци и други. Македонските родови главно се населувале на земјата што ја купувале од иселените Власи. Последни дошле Толевци и Наумовци.<ref name=":0" /> Во Ротино има [[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|црква „Св. Никола“]] наречена и Талалеј од втората половина на {{римски|19}} век, која била подигната на место на старо црквиште, како и Горна црква посветена на „[[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Св. Никола]]“ (зимен), исто така подигната на старо црквиште. Околу Горната црква се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0" /> Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> == Стопанство == Атарот зафаќа површина од 10,3&nbsp;км<sup>2</sup>. На него пасиштата заземаат простор од 585 [[хектар]]и, а на обработливото земјиште отпаѓаат 373 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-сточарска функција. Во минатото, во него работеле ветеринарна станица и услужни објекти.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|575 |1953|598 |1961|573 |1971|566 |1981|513 |1991|269 |1994|193 |2002|113 |2021|93 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Ротино имало 680 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 253.]</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Ротино се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 42 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Ротино имало имало 680 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 174-175.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Власи]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Ротино било средно село по големина, па преминало во мало село, населено со македонско население. Во 1961 година селото имало 573, а во 1994 година 193 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Ротино имало 113 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=21 мај 2026}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 93 жители, од кои 91 [[Македонци|Македонец]] и 2 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|230|280|575|598|573|566|513|269|193|113|93}} === Ротино === Денешното Ротино е населено со македонско православно население. Сите родови во селото се доселенички.<ref name=":0" /> Според истражувањата од 1951 година на [[Јован Трифуноски]], родови во селото: ''Петревци'' (17 к.), први доселеници во селото, доселени се во 1830-тите од селото [[Трн (село)|Трн]], основачот на родот се викал Соколе, го знаат следното родословие: Павле (жив, 62 години во 1951 г.)-Ристе-Петре-Соколе, кој се доселил од Трн. Соколе во Трн ги запалил сноповите со жито на бегот и побегнал со децата; ''Трпеновци'' (14 к.), доселени се одма после првиот род, местото на старина не го знаат; ''Бошевци'' (14 к.), доселени се од некое село во Битолско Поле; ''Штерјовци'' (8 к.), ''Унчевци'' (6 к.), ''Лозановци'' (6 к.), ''Лалевци'' (5 к.), ''Павловци'' (4 к.), ''Милевци'' (4 к.) и ''Наневци'' (3 к.), доселени се со непозната старина; ''Милошевци'' (3 к.), доселени се во XIX век од селото [[Српци|Горно Српци]], каде биле староседелци; ''Толевци'' (7 к.) и ''Наумовци'' (1 к.), најмлади родови во селото, потекнуваат од предок кој бил [[Власи|Влав]] и дошол од селото [[Трново (Битолско)|Трново]], овде работел како слуга, и потоа се оженил. Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од 1951 година, родови во селото се:<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Цапарско Поле|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ к-4, AE 94/16|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * '''Староседелци:''' ''Петревци'' или ''Соколевци'' (21 к.), ''Папалевци'' или ''Милошовци'' (3 к.), ''Лозановци'' (6 к.), ''Субашовци'' или ''Толевци'' (7 к.), ''Чунтревци'' (7 к.), ''Трпеновци'' и ''Тасевци'' (18 к.), ''Бошевци'' (14 к.), ''Стојчевци'' и ''Наумовци'' (1 к.) и ''Доневци'' (4 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Лалевци'' (5 к.), доселени се околу 1820 година од околината на [[Колоња]] во [[Албанија|јужна Албанија]]; ''Ѓерасовци'' (7 к.), доселени се околу 1844 година од селото [[Штрбово]] во [[Преспа]]; ''Трајчевци'' (1 к.), доселени се околу 1880 година од уништеното село [[Кочишта (Драгожани)|Кочишта]] и ''Наневци'' (3 к.), доселени се во 1903 година од селото [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]]. === Иселеништво === Се знае за следниве македонски иселеници од Ротино: ''Ѓерасимовци'' (4 к.), ''Трпчевци'' (2 к.), ''Субашоски'' (2 к.) и ''Наневци'' (1 к.), живеат во [[Магарево]]; ''Петреви'' (1 к.), ''Ставреви'' (1 к.) и Пискови (1 к.), живеат во [[Трново (Битолско)|Трново]]; ''Ороштанци'' (1 к.), живеат во [[Лерин]]; ''Јоаноски'' (1 к.), живеат во [[Доленци (Битолско)|Доленци]]; родека од родот ''Петревци'' четири семејства заминале во [[Битола]] (1 к.), [[Романија]] (2 к.) и [[Северна Америка]] (1 к.); од родот ''Трпеновци'' се иселиле пет семејства: во соседно Магарево (4 к.) и во [[Австралија]] (1 к.); од родот ''Унчевци'' едно семејство заминало во Северна Америка, од родот ''Стериовци'' се иселиле седум семејства: во Магарево (5 к.), Битола (1 к.) и во [[Бугарија]] (1 к.); од родот ''Лозановци'' едно семејство заминало во Битола и две во Романија; од родот ''Толевци'' три семејства заминале во Магарево; од родот ''Павловци'' едно семејство заминало во Северна Америка, а една група на Унчевци живеат во соседното [[Цапари]]. Изумрел родот Ристевци или Гулевци, освен една гранка која е зачувана во Ѓавато (1 к.).<ref name=":0" /> До 1951 година од селото имало иселеници во [[Романија]] (5 семејства), [[Австралија]] (4 семејства), [[Соединети Американски Држави|САД]] (5 семејства), [[Битола]] (3 семејства), [[Србија]] (1 семејство) и во [[Бугарија]] (1 семејство).<ref name=":2" /> Иселеници имало и потоа и населението е иселено во Битола, [[Скопје]], прекуокеанските земји (САД, [[Канада]] и Австралија), како и низ [[Европа]].<ref name=":1" /> == Општествени установи == [[Податотека:Rotino-old-school.JPG|мини|300п|десно|Поранешното основно училиште]] * Поранешно основно училиште * Поранешна ветеринарна станица == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Ротино било село во нахијата Ѓават-Кол, во Битолската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе биле придодадени поранешните општини, [[Општина Бистрица|Бистрица]], [[Општина Кукуречани|Кукуречани]] и [[Општина Цапари|Цапари]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Цапари. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот 1955-1965, селото било дел од тогашната општина Дихово. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Кажани, во која покрај селото Ротино се наоѓале селата Гопеш, Доленци, Ѓавато, Кажани, Лера, Маловиште, Рамна, Српци и Цапари. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Цапари, во која влегувале селата Рамна, Ротино, Српци и Цапари. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 213 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 104 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|41}}</ref> * [[Арнаутски Пат (Ротино)|Арнаутски Пат]]— пат од римско време; * [[Манастирска Црква (Ротино)|Манастирска Црква]] — населба од средниот век; * [[Стара Црква (Ротино)|Стара Црква]] — црква и некропола од средниот век; и * [[Старо Село (Ротино)|Старо Село]] — населба од римско време. ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Долни“]] — главната селска црква изградена во 1870 година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.hotelmolika.com.mk/mk/stodaposetite/21-crkvimanastiri.html |title=''Цркви и манастири во Националниот парк Пелистер'' |accessdate=2014-04-06 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729104439/http://hotelmolika.com.mk/mk/stodaposetite/21-crkvimanastiri.html }}</ref> * [[Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино|Црква „Св. Никола Горни“]] — гробишна црква над селото; и * [[Црква „Св. Илија“ - Ротино|Црква „Св. Илија“]] — главната манастирска црква на Ротинскиот манастир. ;Манастири * [[Ротински манастир]] — понов манастир. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=62}}</ref> * [[Ротинска Река]] — река низ селото. ;Езера * [[Ротинско Езеро]] — вештачко езеро на [[Ротинска Река]]. <gallery mode="packed" heights="150п"> Податотека:Ротинско Езеро 2.jpg|Воздушен поглед на езерото Податотека:Црква „Св. Илија“ - Ротино 7.jpg|Манастирската црква „Св. Илија“ Податотека:Црква „Св. Никола Долни“ - Ротино 3.jpg|Главната селска црква „Св. Никола Долни“ Податотека:Црква „Св. Никола Горни“ - Ротино 8.jpg|Гробишната црква „Св. Никола Горни“ </gallery> <!--== Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Ротино == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Автобуска постојка во Ротино.jpg|Автобуска постојка Податотека:Куќи во Ротино.jpg|Куќи во селото Податотека:Чешма во Ротино.jpg|Селска чешма </gallery> == Поврзано == * [[Општина Битола]] * [[Цапарско Поле]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Rotino}} {{Општина Битола}} [[Категорија:Ротино| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Битолски села]] [[Категорија:Села во Општина Битола]] slww6g4h46ln4wx5bm2kf4vdl7riad3 Вејсели 0 10563 5562230 5206251 2026-05-21T20:28:30Z ~2026-30391-06 133405 /* */ 5562230 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Вејсели | слика = Вејсели.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на местоположбата на селото Вејсели | општина = {{општинскигрб|Општина Валандово}} | регион = {{грб|Југоисточен Регион}} | област = [[Бојмија]] | население = 0 | година = 2021 | поштенски број = | повикувачки број = 034 | надморска височина = 230 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=20 | lat_sec=01 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=31 | lon_sec=53 | слава = | мрежно место = | карта = Вејсели во Општина Валандово.svg }} '''Вејсели или Весељак''' — раселено село во [[Општина Валандово]], во областа [[Бојмија]], во околината на градот [[Валандово]]. Денес, од селото нема никакви видливи остатоци. == Географија и местоположба == Селото се наоѓало на јужните падини на планината [[Плавуш (планина)|Плавуш]], на надморска височина од 230 метри. Се наоѓа северозападно од градот [[Валандово]], оддалечено 6 километри и нешто повеќе од 1 километар северно од селото [[Пирава]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|pages=49}}</ref> До некогашното село води земјен пат, кој започнува од селото [[Пирава]], до кое има асфалтен пат. == Историја == За време на отоманскиот период селото било познато под името '''Весели'''. <!--== Стопанство ==--> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|93 |1953|115 |1961|0 |1971|0 |1981|0 |1991|0 |1994|0 |2002|0 |2021|0 }} Според податоците од 1873 година во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“, селото имало 70 домаќинства со 141 жител муслиман.<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 194-195.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Вејсели живееле 280 жители, сите [[Македонски Турци|Турци]].<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_30.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 162.]</ref> Според османистот [[Димитар Гаџанов]] во 1916 година во ''Весели'' живееле 40 Турци.<ref>[http://www.promacedonia.org/bg_1916/bg_1916_2_13.htm Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в Новоосвободените земи, во: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 246.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, во селото имало 25 до 50 [[Турци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото било наполно раселено по 1953 година, когашто броело 115 жители, турско население.<ref name="енциклопедија" /> Иселувањето на селото започнало уште пред [[Втора светска војна|Втората светска војна]], кога населението на Вејсели значајно опаднало. По војната тоа доживеало мал пораст, за во 1951 година да достигне 115 жители. Во текот на таа деценија селото наполно се испразнило, веројатно поради иселувањето на Турците од Македонија. Според пописот од 2002 година, во селото Вејсели немало жители.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 јануари 2021}}</ref> Истото било потврдено и на последниот попис од 2021 година. {{Пописи|280|—|93|115|0|0|0|0|0|0|0}} <!--=== Родови === === Иселеништво === == Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Вејсели било наполно турско село во [[Дојранска Каза|Дојранската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Валандово]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Валандово. Во периодот 1955-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Валандово. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Удово, во која покрај селото Вејсели се наоѓале селата Ајранли, Аразли, Баракли, Башали, Градец, Ѓулели, Јосифово, Плавуш, Терзели и Удово. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Јосифово, во која влегувале селата Ајранли, Вејсели, Јосифово, Плавуш и Терзели. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0290 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште во селото [[Калково]]. Покрај селото Вејсели, во ова избирачко место се опфатени и селата [[Плавуш]], [[Терзели]], [[Ајранли]] и дел од селото [[Јосифово]], што е всушност Калково.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 292 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati2021lokalni1krug.sec.mk/mk/mayr/r/11-397|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20240114191910/https://rezultati2021lokalni1krug.sec.mk/mk/mayr/r/11-397|archive-date=2024-01-14|dead-url=|accessdate=14 јануари 2024|title=архивска копија|url-status=dead}}</ref> <!--== Културни и природни знаменитости == == Редовни настани == == Личности == ;Родени во или по потекло од Вејсели == Култура и спорт ==--> == Поврзано == * [[Општина Валандово]] * [[Валандово]] * [[Бојмија]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Vejseli}} {{Општина Валандово}} [[Категорија:Вејсели| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Валандовски села]] [[Категорија:Села во Општина Валандово]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] 3tkn6zmg6iy8l2l2e8x37rlhmmpys4f Едмонд Темелко 0 13977 5562108 5561664 2026-05-21T16:07:41Z Gurther 105215 5562108 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Едмонд Темелко | image = Edmond Temelko, mayor of Pustec Municipality.png | order = [[Општина Пустец|Градоначалник на Општина Пустец]] |term_start=[[18 февруари]] [[2007]] |term_end=[[30 јуни]] [[2019]] |succeeded=[[Пали Колефски]] | birth_date = [[7 јули]] [[1972]] | birth_place = [[Пустец]], [[Народна Социјалистичка Република Албанија|НСР Албанија]] | ethnicity = [[Македонци во Албанија|Македонец]] | religion = [[Православие|православен христијанин]] | party = [[Македонска алијанса за европска интеграција]] | occupation = политичар и дипломиран земјоделски техничар | дејност = активист за правата на Македонците во Албанија }} '''Едмонд Темелко''' ([[Пустец]], [[1972]]) — македонски политичар во [[Албанија]], градоначалник на [[Општина Пустец]] и јавен активист за правата и културниот идентитет на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]] во областа [[Мала Преспа]]. Темелко е познат по својата политичка и општествена активност поврзана со положбата на [[Македонци во Албанија|македонското малцинство во Албанија]], зачувувањето на [[македонски јазик|македонскиот јазик]], идентитетот и традиционалните [[топоним]]и во областа [[Пустец]]. За време на неговото раководење со [[Општина Пустец]] биле спроведени повеќе локални инфраструктурни, културни и општествени иницијативи. Меѓу нив се вбројуваат уредувањето на плоштадот „[[Гоце Делчев]]“ во [[Пустец]] и активности поврзани со црквата „[[Свети Архангел Михаил]]“, како дел од зачувувањето на културното и верското наследство на локалното македонско население. Во јавната дејност Темелко се залагал за употреба и зачувување на македонските имиња на селата и топонимите во областа [[Пустец]], вклучувајќи ги Пустец, Зрноско и други населени места. За својата политичка и општествена активност добил повеќе признанија поврзани со афирмацијата на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]]. ==Животопис== Основното и средното образование Темелко го завршил во родното место, а дипломирал на Земјоделскиот факултет во [[Тирана]]. Покрај политичкиот ангажман, Темелко водел приватен бизнис. Темелко е оженет и е татко на две деца. ==Политичка кариера== По победата на изборит,е одржани на [[18 февруари]] [[2007]] година, Темелко станал градоначалник на [[Пустец|Општина Пустец]] во областа [[Мала Преспа]] во [[Албанија]]. Во претходниот состав на Советот на општина Пустец, тој бил советник. Тој е еден од основачите и претседател на македонската организација [[Преспа (организација)|„Преспа“]] во Република [[Албанија]], која тесно соработува со [[Светски македонски конгрес|Светскиот македонски конгрес]], [[ОМО „Илинден“ - ПИРИН]], [[Виножито (политичка партија)|„Виножито“]] и други македонски национални организации и партии од [[Македонија]] и дијаспората. <br /> Во [[февруари]] [[2016]] година, по налог на [[Специјално јавно обвинителство|Специјалното јавно обвинителство]], Темелко бил уапсен од македонската полиција и одведен на сослушување во кривичниот суд, а по повод случајот „Титаник“ во кој Темелко, заедно со уште неколку други лица, бил осомничен за делото злосторничко здружување, според членот 394, и за делото повреда на избирачкото право, според членовите 24 и 159 од [[Кривичен закон на Македонија|Кривичниот законик]]. Притоа, судот го отфрлил барањето на Специјалното обвинителство за одредување на притвор.<ref>Бранко Ѓорѓевски, „Темелко: Видов само кутии и книги, но не и докази“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 2-3.</ref> е Тој бил советник == Надворешни врски == * [http://a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=74652 Едмонд Темелко градоначалник на Мала Преспа, Албанија] * [http://www.mrt.com.mk/blog/?p=94 Телефонско интервју за МР-Радио СКОПЈЕ] * [http://www2.dw-world.de/macedonian/temamace/print/1.215214.1.html Интервју за радио Дојче Веле]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Темелко, Едмонд }} [[Категорија:Македонци во Албанија]] [[Категорија:Луѓе од Пустец]] 9kabbnozkxvgaxeob57x9l639oe6kfq 5562112 5562108 2026-05-21T16:08:42Z Gurther 105215 5562112 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Функционер | name = Едмонд Темелко | image = Edmond Temelko, mayor of Pustec Municipality.png | order = [[Општина Пустец|Градоначалник на Општина Пустец]] |term_start=[[18 февруари]] [[2007]] |term_end=[[30 јуни]] [[2019]] |succeeded=[[Пали Колефски]] | birth_date = [[7 јули]] [[1972]] | birth_place = [[Пустец]], [[Народна Социјалистичка Република Албанија|НСР Албанија]] | ethnicity = [[Македонци во Албанија|Македонец]] | religion = [[Православие|православен христијанин]] | party = [[Македонска алијанса за европска интеграција]] | occupation = политичар и дипломиран земјоделски техничар | дејност = активист за правата на Македонците во Албанија }} '''Едмонд Темелко''' (р. [[Пустец]] на [[7 јули]] [[1972]]) — [[Македонци во Албанија|македонски]] политичар во [[Албанија]], градоначалник на [[Општина Пустец]] и јавен активист за правата и културниот идентитет на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]] во областа [[Мала Преспа]]. Темелко е познат по својата политичка и општествена активност поврзана со положбата на [[Македонци во Албанија|македонското малцинство во Албанија]], зачувувањето на [[македонски јазик|македонскиот јазик]], идентитетот и традиционалните [[топоним]]и во областа [[Пустец]]. За време на неговото раководење со [[Општина Пустец]] биле спроведени повеќе локални инфраструктурни, културни и општествени иницијативи. Меѓу нив се вбројуваат уредувањето на плоштадот „[[Гоце Делчев]]“ во [[Пустец]] и активности поврзани со црквата „[[Свети Архангел Михаил]]“, како дел од зачувувањето на културното и верското наследство на локалното македонско население. Во јавната дејност Темелко се залагал за употреба и зачувување на македонските имиња на селата и топонимите во областа [[Пустец]], вклучувајќи ги Пустец, Зрноско и други населени места. За својата политичка и општествена активност добил повеќе признанија поврзани со афирмацијата на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]]. ==Животопис== Основното и средното образование Темелко го завршил во родното место, а дипломирал на Земјоделскиот факултет во [[Тирана]]. Покрај политичкиот ангажман, Темелко водел приватен бизнис. Темелко е оженет и е татко на две деца. ==Политичка кариера== По победата на изборит,е одржани на [[18 февруари]] [[2007]] година, Темелко станал градоначалник на [[Пустец|Општина Пустец]] во областа [[Мала Преспа]] во [[Албанија]]. Во претходниот состав на Советот на општина Пустец, тој бил советник. Тој е еден од основачите и претседател на македонската организација [[Преспа (организација)|„Преспа“]] во Република [[Албанија]], која тесно соработува со [[Светски македонски конгрес|Светскиот македонски конгрес]], [[ОМО „Илинден“ - ПИРИН]], [[Виножито (политичка партија)|„Виножито“]] и други македонски национални организации и партии од [[Македонија]] и дијаспората. <br /> Во [[февруари]] [[2016]] година, по налог на [[Специјално јавно обвинителство|Специјалното јавно обвинителство]], Темелко бил уапсен од македонската полиција и одведен на сослушување во кривичниот суд, а по повод случајот „Титаник“ во кој Темелко, заедно со уште неколку други лица, бил осомничен за делото злосторничко здружување, според членот 394, и за делото повреда на избирачкото право, според членовите 24 и 159 од [[Кривичен закон на Македонија|Кривичниот законик]]. Притоа, судот го отфрлил барањето на Специјалното обвинителство за одредување на притвор.<ref>Бранко Ѓорѓевски, „Темелко: Видов само кутии и книги, но не и докази“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 2-3.</ref> е Тој бил советник == Надворешни врски == * [http://a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=74652 Едмонд Темелко градоначалник на Мала Преспа, Албанија] * [http://www.mrt.com.mk/blog/?p=94 Телефонско интервју за МР-Радио СКОПЈЕ] * [http://www2.dw-world.de/macedonian/temamace/print/1.215214.1.html Интервју за радио Дојче Веле]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Темелко, Едмонд }} [[Категорија:Македонци во Албанија]] [[Категорија:Луѓе од Пустец]] ea4nwktlh6s96vqigbdh1q6urcvuqhp Град Окленд 0 16693 5562191 5069898 2026-05-21T17:32:10Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Провлаки]]; додадена [[Категорија:Провлаци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562191 wikitext text/x-wiki [[Податотека:NZ-AucklandCity.png|thumb|right|265px|Град Окленд: Портокаловата боја го означува Град Окленд во рамките на населената област на конурбацијата (сива боја). Градскиот центар е заокружен. Заб: градот исто така ги оппаќа и островите од внатрепниот и (горе десно) надворешниот залив [[Хаураки]].]] [[Податотека:AucklandSkyline3Frames4v102.jpg|thumb|600px]] :''Ова е статија за град Окленд. За општата населена област, видете ја главната статија '''[[Окленд]]'''.'' '''Град Окленд''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Auckland City'') — поранешна административна единица која ја покрива Оклендската Провлака и островите од заливот [[Хаураки]]. [[Окленд|Оклендското градско подрачје]] се состоело од населените делови на овој град и соседните „градови“, имено [[Северен Брег, Нов Зеланд|Северен рег]], [[Ваитакере]] и [[Манукау]], заедно со делови од околните окрузи [[Папакура]], [[Родни (округ)|Родни]] и [[Френклин (округ)|Френклин]]. Во 2010 целото подрачје е сместено во една поширока градска управа Совет на Окленд, па поделена на настојништва (''wards''). == Историја == Во [[1989]] централната власт извршила реструктуирање на локалната администрација ширум Нов Зеланд. Кон град Окленд биле припоени осум други локални административни единици. Во 2010 г. е укинат во полза на сеопшто обединување на Оклендскиот регион во едно. == Географија == Копнениот дел на градот Окленд лежи на [[теснец]]. Ваитематското пристаниште, which opens to the [[Хаураки (залив)|Хаураки]], го одделува теснецот од градот [[Северен Брег, Нов Зеланд|Северен Брег]] и северно. Манукавското пристаниште, кое се отвора кон [[Тасманово море|Тасмановото море]] го одделува реснецот од градот [[Манукау]] на југ. Островите во внтрешниот залив се [[Рангитото]], [[Мотутапу]], [[Браунов остров]], [[Мотуихе]], [[Ракино]], [[Понуи]] и [[Ваихеке]], додека островите од надворешниот залв се [[Литл Бариер]], [[Грејт Бариер]] и [[Мокохинавски острови|Мокохинавските острови]]. Значаен дел од оклендското [[централно градско подрачје]] е изградено на земја добиена со [[рекултивација]] през изминатите 100 години. Во план е значаен развој на недоволно искористените подрачја западно од центарот, каде големите фирми се преселуваат (2006). == Список на населби == Овие списоци на населби се географски подредени, и се дадени во правец на стрелките на часовникот од нивната положба во одност на центарот. '''Централно градско подрачје'''<br /> [[Механикс Беј]], [[Парнел, Нов Зеланд|Парнел]], [[Ремуера]], [[Њумаркет, Нов Зеланд|Њумаркет]], [[Графтон, Нов Зеланд|Графтон]], [[Њутн, Нов Зеланд|Њутн]], [[Идново брдо]], [[Балморал, Нов Зеланд|Балморал]], [[Кингсленд, Окленд|Кингсленд]], [[Морнингсајд, Нов Зеланд|Морнингсајд]], [[Греј Лин]], [[Понсонби, Нов Зеланд|Понсонби]], [[Фриманов залив]], [[Хернов залив, Нов Зеланд|Хернов залив]], [[Свети Мариин залив, Нов Зеланд|Свети Мариин залив]]. '''Источни'''<br /> [[Мишн Беј]], [[Кохимарама]], [[Сент Хелиерс, Нов Зеланд|Сент Хелиерс]], [[Оракеи]], [[Глендауи, Нов Зеланд|Глендауи]], [[Глен Инс, Нов Зеланд|Глен Инс]], [[Мидоубенк, Нов Зеланд|Мидоубенк]], [[Поинт Ингланд, Нов Зеланд|Поинт Ингланд]], [[Сент Џонс, Нов Зеланд|Сент Џонс]], [[Тамаки, Нов Зеланд|Тамаки]], [[Панмјур, Нов Зеланд|Панмјур]], [[Велингтоново брдо, Нов Зеланд|Велингтоново брдо]], [[Елерсли, Нов Зеланд|Елерсли]]. '''Јужни'''<br /> [[Отахуху]], [[Вестфилд, Нов Зеланд|Вестфилд]], [[Саутдаун, Нов Зеланд|Саутдаун]], [[Пенроуз, Нов Зеланд|Пенроуз]], [[Гринлејн]], [[Оранга]], [[Те Папапа]], [[Онехунга]], [[Брдо со едно дрво]], [[Кралев даб, Нов Зеланд|Кралев даб]], [[Епсом, Нов Зеланд|Епсом]], [[Хилсборо, Окленд|Хилсборо]], [[Три Крала, Нов Зеланд|Три Крала]], [[Ваиковаи]], [[Роскилово брдо, Нов Зеланд|Роскилово брдо]], [[Линфилд, Нов Зеланд|Линфилд]], [[Банкер Беј]], [[Сандригем, Нов Зеланд|Сандригем]]. '''Западни'''<br /> [[Оваирака]], [[Нов Виндзор, Нов Зеланд|Нов Виндзор]], [[Авондејл, Нов Зеланд|Авондејл]], [[Албертово брдо, Нов Зеланд|Албертово брдо]], [[Вотервју, Нов Зеланд|Вотервју]], [[Западни извори]], [[Поинт Шевалиер]], [[Вестмир, Нов Зеланд|Вестмир]]. За други населби во населеното место Окленд пошироко, видете [[Северен Брег, Нов Зеланд|Северен Брег]], [[Манукау]] and [[Ваитакере]]. == Збратимени градови == * {{знамеикона|USA}} '''[[Лос Анџелес]]''', [[САД]] * {{знамеикона|Australia}} '''[[Бризбејн]]''', [[Австралија]] * {{знамеикона|China}} '''[[Гуангџоу]]''', [[Кина]] * {{знамеикона|Japan}} '''[[Фукока]]''', [[Јапонија]] * {{знамеикона|South Korea}} '''[[Пусан]]''', [[Јужна Кореја]] == Поврзано == * [[Окленд]] * [[Голем Окленд]] * [[Градоначалник на Окленд]] == Надворешни врски == * [http://www.aucklandcity.govt.nz Мрежно место на Град Окленд] {{en}} * [http://www.aucklandcity.govt.nz/auckland/introduction/bush/default.asp Историја на Град Окленд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050306023546/http://www.aucklandcity.govt.nz/auckland/introduction/bush/default.asp |date=2005-03-06 }} од Греам Буш {{en}} [[Податотека:360 auckland.jpg|center|800px]] {{Territorial Authorities of New Zealand}} [[Категорија:Окленд]] [[Категорија:Провлаци]] [[Категорија:Населени места основани во 1871 година]] 55gfna5s3p4tywh1ruxtsbwjkqgtb7d 5562193 5562191 2026-05-21T17:35:05Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - провлак наместо провлака 5562193 wikitext text/x-wiki [[Податотека:NZ-AucklandCity.png|thumb|right|265px|Град Окленд: Портокаловата боја го означува Град Окленд во рамките на населената област на конурбацијата (сива боја). Градскиот центар е заокружен. Заб: градот исто така ги оппаќа и островите од внатрепниот и (горе десно) надворешниот залив [[Хаураки]].]] [[Податотека:AucklandSkyline3Frames4v102.jpg|thumb|600px]] :''Ова е статија за град Окленд. За општата населена област, видете ја главната статија '''[[Окленд]]'''.'' '''Град Окленд''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Auckland City'') — поранешна административна единица која ја покрива Оклендскиот Провлак и островите од заливот [[Хаураки]]. [[Окленд|Оклендското градско подрачје]] се состоело од населените делови на овој град и соседните „градови“, имено [[Северен Брег, Нов Зеланд|Северен рег]], [[Ваитакере]] и [[Манукау]], заедно со делови од околните окрузи [[Папакура]], [[Родни (округ)|Родни]] и [[Френклин (округ)|Френклин]]. Во 2010 целото подрачје е сместено во една поширока градска управа Совет на Окленд, па поделена на настојништва (''wards''). == Историја == Во [[1989]] централната власт извршила реструктуирање на локалната администрација ширум Нов Зеланд. Кон град Окленд биле припоени осум други локални административни единици. Во 2010 г. е укинат во полза на сеопшто обединување на Оклендскиот регион во едно. == Географија == Копнениот дел на градот Окленд лежи на [[теснец]]. Ваитематското пристаниште, which opens to the [[Хаураки (залив)|Хаураки]], го одделува теснецот од градот [[Северен Брег, Нов Зеланд|Северен Брег]] и северно. Манукавското пристаниште, кое се отвора кон [[Тасманово море|Тасмановото море]] го одделува реснецот од градот [[Манукау]] на југ. Островите во внтрешниот залив се [[Рангитото]], [[Мотутапу]], [[Браунов остров]], [[Мотуихе]], [[Ракино]], [[Понуи]] и [[Ваихеке]], додека островите од надворешниот залв се [[Литл Бариер]], [[Грејт Бариер]] и [[Мокохинавски острови|Мокохинавските острови]]. Значаен дел од оклендското [[централно градско подрачје]] е изградено на земја добиена со [[рекултивација]] през изминатите 100 години. Во план е значаен развој на недоволно искористените подрачја западно од центарот, каде големите фирми се преселуваат (2006). == Список на населби == Овие списоци на населби се географски подредени, и се дадени во правец на стрелките на часовникот од нивната положба во одност на центарот. '''Централно градско подрачје'''<br /> [[Механикс Беј]], [[Парнел, Нов Зеланд|Парнел]], [[Ремуера]], [[Њумаркет, Нов Зеланд|Њумаркет]], [[Графтон, Нов Зеланд|Графтон]], [[Њутн, Нов Зеланд|Њутн]], [[Идново брдо]], [[Балморал, Нов Зеланд|Балморал]], [[Кингсленд, Окленд|Кингсленд]], [[Морнингсајд, Нов Зеланд|Морнингсајд]], [[Греј Лин]], [[Понсонби, Нов Зеланд|Понсонби]], [[Фриманов залив]], [[Хернов залив, Нов Зеланд|Хернов залив]], [[Свети Мариин залив, Нов Зеланд|Свети Мариин залив]]. '''Источни'''<br /> [[Мишн Беј]], [[Кохимарама]], [[Сент Хелиерс, Нов Зеланд|Сент Хелиерс]], [[Оракеи]], [[Глендауи, Нов Зеланд|Глендауи]], [[Глен Инс, Нов Зеланд|Глен Инс]], [[Мидоубенк, Нов Зеланд|Мидоубенк]], [[Поинт Ингланд, Нов Зеланд|Поинт Ингланд]], [[Сент Џонс, Нов Зеланд|Сент Џонс]], [[Тамаки, Нов Зеланд|Тамаки]], [[Панмјур, Нов Зеланд|Панмјур]], [[Велингтоново брдо, Нов Зеланд|Велингтоново брдо]], [[Елерсли, Нов Зеланд|Елерсли]]. '''Јужни'''<br /> [[Отахуху]], [[Вестфилд, Нов Зеланд|Вестфилд]], [[Саутдаун, Нов Зеланд|Саутдаун]], [[Пенроуз, Нов Зеланд|Пенроуз]], [[Гринлејн]], [[Оранга]], [[Те Папапа]], [[Онехунга]], [[Брдо со едно дрво]], [[Кралев даб, Нов Зеланд|Кралев даб]], [[Епсом, Нов Зеланд|Епсом]], [[Хилсборо, Окленд|Хилсборо]], [[Три Крала, Нов Зеланд|Три Крала]], [[Ваиковаи]], [[Роскилово брдо, Нов Зеланд|Роскилово брдо]], [[Линфилд, Нов Зеланд|Линфилд]], [[Банкер Беј]], [[Сандригем, Нов Зеланд|Сандригем]]. '''Западни'''<br /> [[Оваирака]], [[Нов Виндзор, Нов Зеланд|Нов Виндзор]], [[Авондејл, Нов Зеланд|Авондејл]], [[Албертово брдо, Нов Зеланд|Албертово брдо]], [[Вотервју, Нов Зеланд|Вотервју]], [[Западни извори]], [[Поинт Шевалиер]], [[Вестмир, Нов Зеланд|Вестмир]]. За други населби во населеното место Окленд пошироко, видете [[Северен Брег, Нов Зеланд|Северен Брег]], [[Манукау]] and [[Ваитакере]]. == Збратимени градови == * {{знамеикона|USA}} '''[[Лос Анџелес]]''', [[САД]] * {{знамеикона|Australia}} '''[[Бризбејн]]''', [[Австралија]] * {{знамеикона|China}} '''[[Гуангџоу]]''', [[Кина]] * {{знамеикона|Japan}} '''[[Фукока]]''', [[Јапонија]] * {{знамеикона|South Korea}} '''[[Пусан]]''', [[Јужна Кореја]] == Поврзано == * [[Окленд]] * [[Голем Окленд]] * [[Градоначалник на Окленд]] == Надворешни врски == * [http://www.aucklandcity.govt.nz Мрежно место на Град Окленд] {{en}} * [http://www.aucklandcity.govt.nz/auckland/introduction/bush/default.asp Историја на Град Окленд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050306023546/http://www.aucklandcity.govt.nz/auckland/introduction/bush/default.asp |date=2005-03-06 }} од Греам Буш {{en}} [[Податотека:360 auckland.jpg|center|800px]] {{Territorial Authorities of New Zealand}} [[Категорија:Окленд]] [[Категорија:Провлаци]] [[Категорија:Населени места основани во 1871 година]] 4ofq5o6y9kt9abg4erlp4iaypi45s9j Монт Еверест 0 17794 5562242 5454473 2026-05-21T20:46:09Z Bjankuloski06 332 5562242 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | fetchwikidata = ALL | name = Монт Еверест | photo = Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit Cropped.jpg | photo_size = 300 | photo_caption = Поглед од југ | native_name = {{јаз|ne|सगरमाथा}} (''Сагармата'')<br />{{јаз|bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} (''Чомолунгма'')<br />{{јаз|zh|珠穆朗玛峰}} (''Џумулангма фенг'') | translation = | etymology = [[Џорџ Еверест]] | elevation_m = 8.848,86 | elevation_ref = | prominence_ref = | isolation = н/п | map = | map_caption = | label = Монт Еверест | label_position = left | location = Солукумбу, Коши, [[Непал]];<ref>''Geography of Nepal: Physical, Economic, Cultural and Regional'' by Netra Bahadur Thapa, D.P. Thapa Orient Longmans, 1969.</ref><br />Тингри, [[Шигаце]], [[Тибет]], НР Кина | country_type = Земји | country = [[Кина]] и [[Непал]] | parent = [[Хималаи]] | coordinates = {{Coord|27|59|17|N|86|55|31|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = | first_ascent = 29 мај 1953<br />[[Едмунд Хилари]] и [[Тенцинг Норгај]] | normal_route = Јужно Седло (Непал) }} '''Монт Еверест''' ({{langx|ne|सगरमाथा}} (''Сагармата''), {{langx|bo|ཇོ་མོ་གླང་མ}} (''Чомолунгма''), {{langx|zh|珠穆朗玛峰}} (''Џумулангма фенг'') — планина на границата помеѓѕ [[Тибет]] и [[Непал]], дел од венецот [[Хималаи]]. Со [[надморска висина]] од 8.848,86&nbsp;м, ова е највисоката точка на [[Планета Земја|Земјата]]. == Име == [[File:Mount Everest location in Himalaya map-mk.svg|thumb|left|200px|Местоположба на Еверест.]] Во Непал, планината се вика '''Сагармата''' (सगरमाथा, или „Кралица на Небото“ на [[санскрит]]). Ова име го измислил Бабурам Ачарја во раните 1960-ти кога непалската влада сфатила дека Монт Еверест нема непалско име. Ова се случило бидејќи за планината не се знаело скоро ништо во етничкиот Непал (долината Катманду и околниот регион). Името кои [[шерпас]]ите и [[Тибет|Тибеќаните]] го користеле било ''Чомолангма'', но, тоа не било прифатливо, бидејќи било во спротивност со унификацијата и непализацијата на земјата. Старотo име на планината било '''Девгири''' („света планина“ на санскрит) или '''Девадурга''' (Англичаните го изговарале ''диодунга'' во 19 век); погледнете ја [http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html#everest Археолошкото мрежно место Харапа] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071226022726/http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html#everest |date=2007-12-26 }} за повеќе информации и историја на името на планината. Монт Еверест на [[тибетски јазик|тибетски]] се вика '''чомолунгма''' или '''чомолангма''' (ཇོ་མོ་གླང་མ) ("Мајка на Вселената"), а на [[кинески јазик|кинески]]: 珠穆朗瑪峰 ({{zh-p|p=Zhūmùlǎngmǎ Fēng}}) или 聖母峰 (Shèngmǔ Fēng). Во [[1865]] година [[Обединето Кралство|Британецот]] [[Ендру Скот Во]] и го дал [[англиски јазик|англиското]] име на планината. Непал и Тибет биле затворени за странци во тоа време. Ендру го напишал следново за планината: <blockquote> ''…Мојот ценет шеф и претходник, [[полковник]]от Сер [[Џорџ Еверест]], ме научи да ги именувам сите географски објекти според месните називи. ... Но, еве една планина, најверојатно највисоката во светот, за која не можеме да најдеме месно име. Ако воопшто такво име постои, нема да можеме да го пронајдеме сè додека не ни биде дозволено да влеземе во Непал... Во меѓувреме, имам привилегија, но, и задолжение да измислам име кое граѓаните и географите ќе го користат; име кое ќе се користи во секој дом во цивилизираните земји.'' </blockquote> Така тој одлучил да ја нарече планината според [[Џорџ Еверест]] (чие име правилно е Џон Иврест). Најпрвин името го пишувал „'''Mont Everest'''“, но, подоцна го променил во „'''Mount Everest'''“. Самиот Џорџ си го изговарал сопственото презиме ''Иверест'', но, оттогаш луѓето генерално го изговараат неговото име исто како планината - ''Еверест''. Во 2002 година, кинескиот весник [[Народен дневник]] објавил статија во која се напаѓа користењето на англиското име во [[западен свет|западниот свет]]. Истата статија инсистирала западниот свет да почне да го користи тибетското име. Денес знаеме дека Кинезите имале карти уште пред 280 години на кои планината била обележена под името ''Маунт Чомолангма'', име коешто сè повеќе станува популарно за користење.<ref>[http://english.people.com.cn/200211/19/eng20021119_107017.shtml Статијата од Народен Дневник]</ref> == Мерење == [[Податотека:Mt Everest aerial 2005.jpg|thumb|Поглед кон Монт Еверест од воздух од југ.]] Планината е висока отприлика 8.848 m, но постојат варијации во различните мерења што се имаат извршено. Втора по висина е планината [[К2]] со 8.611 m височина. Во [[1852]] година [[Радханат Сикдар]], [[Индија|индиски]] математичар и прегледувач од [[Бенгал]], бил првиот што го идентификувал Еверест како највисокиот врв во светот. Тој користел тригонометриски пресметувања врз основа на мерења кои биле направени со [[теодолит]] од далечина од 240&nbsp;km во [[Индија]]. Пред да биде разгледан и именуван, врвот бил наречен „Врв XV“. На [[22 мај]] [[2005]] експедиција од Народна Република Кина се искачи на врвот. После повеќе-месечни и комплицирани мерења и пресметувања, на [[8 октомври]] [[2005]], државното биро за прегледување и мапирање официјално објави дека висината на Еверест е 8.844,43 m ± 0.21 m (29,017.16 ± 0.69 стапки). Тие тврделе дека тоа било најпрецизното мерење извршено до тогаш.[http://news.xinhuanet.com/english/2005-10/09/content_3597013.htm]. Но, оваа висина е измерена врз основа на највисоката точка на самата карпа и не го вклучува снегот и мразот кој се наоѓа врз карпата на самитот. Ова е начинот кој се има користено при мерење на висината на [[Монблан]] и [[Хан Тенгри]]. Кинезите исто измериле дека длабочината на снегот и мразот изнесувала 3,5 m.<ref>[http://www.abc.net.au/science/news/enviro/EnviroRepublish_1478658.htm abc.au статија]</ref> што значи дека вкупната висина е 8.848 m. Реално гледано, количината на снег и мраз постојано се менува и со тоа висината на планината заедно со снегот е нешто што не можат планинарите да го измерат без користење на софистицирана [[ГПС]] опрема. == Македонски искачувања на Монт Еверест == Во 1989 година, се организира [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] во чијшто рамки [[Димитар Илиевски - Мурато]] станува првиот Македонец којшто стапнува на највисокиот врв во светот. За жал, при симнувањето тој не успева да се симне до шаторот и официјално се води како исчезнат. == Галерија на Слики == <gallery> Image:Mount Everest from Rongbuk may 2005.JPG|Поглед на величествениот Монт Еверест од манастирот Ронгбук Image:Everest, Nuptse, Khumbu Glacier, Nepal, Himalayas.jpg|Монт Еверест и Нубтсе од Кала Патар Image:Everest, South Col, Himalayas.jpg|Сагармата (Монт Еверест) гледано од Кала Патар </gallery> == Извори == {{Reflist}} {{рв|Mount Everest}} {{седум врвови}} {{осумилјадници}} {{Највисоки точки на азиските земји}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Монт Еверест| ]] [[Категорија:Хималаи]] [[Категорија:Планини во Непал]] [[Категорија:Планини во Тибет]] [[Категорија:Осумилјадници]] [[Категорија:Седум врвови]] [[Категорија:Биосферни резервати во Кина]] [[Категорија:Највисоки точки на земјите]] [[Категорија:Меѓународни планини во Азија]] hj5gp6m9alaexaaulw607yxb8zneedr Македонска филхармонија 0 25757 5562117 5561901 2026-05-21T16:13:09Z Gurther 105215 5562117 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Македонска филхармонија | Img = Македонска филхармонија-Лого.png | Img_capt = | Img_size = 170px | Landscape = | Background = classical_ensemble | Alias = | Origin = {{знамеикона|Macedonia}} [[Скопје]],<br />[[Република Македонија]] | Genre = [[Класична музика]] | Occupation = [[Филхармониски оркестар]] | Years_active = [[24 ноември]] [[1944]] - ''денес'' | Label = [[Музичка продукција и маркетинг на Македонска филхармонија|МПММФ]] | Associated_acts = | URL = [http://www.filharmonija.mk/ filharmonija.mk] | Current_members = '''Диригент'''<br />[[Борјан Цанев]]<br />'''Директор'''<br />Ангелина Димовска-Миташева, в.д. | Past_members = | Notable_instruments = }} '''Македонска филхармонија''' — единствениот симфониски оркестар во [[Македонија]]. Од основањето до денес, оркестарот игра важна улога на полето на [[музика|музичката уметност]] во Македонија и како претставник на домашната [[класична музика]] во странство. Со него раководеле истакнати македонски и странски [[диригент]]и и настапувале видни [[солист]]и. Гостувала во разни земји во [[Европа]], како и [[Средна Америка|Средна]] и [[Латинска Америка]]. Има широк репертоар од симфониски, вокално-инструментални и камерни дела од класичното, современото творештво од домашни и странски композитори. Во склоп филхармонијата повремено работи и [[камерен оркестар]]. == Историјат == Филхармонијата е основана е на [[24 ноември]] [[1944]] г. со одлука на управата, а од страна на група музичари, на чело со диригентот [[Тодор Скаловски]]. На почетокот, оркестарот се состоел од триесетина музичари, предводени од Скаловски и [[Трајко Прокопиев]]. Најпрвин, оркестарот настапувал на свечености и академии, а првиот јавен концерт бил одржан одржан на [[15 декември]] [[1945]] г. Во текот на своето постоење, Филхармонијата работела во состав на други организации и установи, под имињата: „Скопска филхармонија“, „Државен симфониски оркестар“, „Симфониски оркестар на Радио Скопје“ и „Оркестар на Операта на МНТ“, а во [[1960]] г. станала самостојна установа, под името „Македонска филхармонија“.<ref>{{МакЕнц|2=Македонска филхармонија}}</ref> По повод јубилејот 70 години од основањето, на [[15 декември]] [[2014]] година била промовирана монографијата „70 години Македонска филхармонија“, чии автори се Тина Иванова и Роза Нолчева-Ангеловска.<ref>„Монографија за 70 години Македонска филхармонија“, ''Дневник'', година XVIII, број 5643, вторник, 16 декември 2012, стр. 19.</ref> ==Настапи== Покрај редовниот репертоар во [[Македонија]], Македонската филхармонија гостувала во повеќе земји: [[Јужна Америка]], [[Белгија]], [[Холандија]], [[Швајцарија]], [[Шпанија]], [[Полска]], [[СССР]], [[Романија]], [[Бугарија]], [[Турција]], [[Италија]], [[Србија]], [[Црна Гора]] и други. ==Диригенти== Покрај нејзините основачи, со филхармонијата раководеле голем број на странски и домашни [[диригент]]и<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.filharmonija.mk/History.aspx |title=Историјат на Македонската филхармонија |accessdate=2014-01-21 |archive-date=2014-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140208175153/http://www.filharmonija.mk/History.aspx |url-status=dead }}</ref>: {{columns |col1 = * [[Ловро Матачиќ]] * [[Карло Цеки]] * [[Неме Јарви]] * [[Игор Маркевич]] * [[Оскар Данон]] * [[Тадеуш Козловски]] * [[Јуриј Темирканов]] * [[Јерухам Шаровски]] |col2 = * [[Вјачеслав Блинов]] * [[Павле Дешпа]] * [[Ермир Крантја]] * [[Рамиз Мелик Асланов]] * [[Антон Нанут]] * [[Јануш Пшибилски]] * [[Стефан Лано]] * [[Најден Тодоров]] |col3 = * [[Урош Лајовиц]] * [[Емил Табаков]] * [[Леонид Николаев]] * [[Тимоти Редмонд]] * [[Еван Крист]] * [[Саша Николовски-Ѓумар]] * [[Борјан Цанев]] * [[Габриел Бебешелеа]] }} == Познати изведувачи == {{Колони |col1 = * [[Алдо Чиколини]] * [[Халина Черни-Стефанска]] * [[Хенрих Шеринг]] * [[Леонид Коган]] * [[Андре Навара]] * [[Хосе Карерас]] * [[Цимон Барто]] * [[Дејвид Герет]] * [[Иљја Гринголц]] |col2 = * [[Торлеф Тедеен]] * [[Александар Мелников]] * [[Јосиф Иванов]] * [[Валериј Соколов]] * [[Изабел Фауст]] * [[Симон Трпчески]] * [[Ана Дурловски]] * [[Марија Ѓошевска]] }} == Поврзано == * [[Македонска опера и балет]] * [[Македонска класична музика]] * [[Тодор Скаловски]] * [[Трајко Прокопиев]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.filharmonija.mk/ Македонска филхармонија] — матична страница [[Категорија:Македонски оркестри]] [[Категорија:Симфониски оркестри]] [[Категорија:Македонска класична музика|Филхармонија]] [[Категорија:Музички организации во Македонија]] [[Категорија:Култура на Скопје]] [[Категорија:Добитници на наградата „23 Октомври“]] [[Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија]] gjojlj9ligcb5u0tmagqzjlcq9gpfgp Димитар Илиевски-Мурато 0 27754 5562143 5557760 2026-05-21T16:28:36Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Димитар Илиевски - Мурато]] на [[Димитар Илиевски-Мурато]]: Споено 5557760 wikitext text/x-wiki {{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Димитар Илиевски - Мурато | портрет = Димитар Илиевски-Мурато.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 29 септември 1953 | роден-место = [[Битола]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1989|05|10|1953|09|29}} | починал-место = [[Монт Еверест]], [[Непал]] | починал-причина = | националност = | занимање = }} '''Димитар Илиевски - Мурато''' ({{рн|29|септември|1953}}, {{роден во|Битола}} - {{пн|10|мај|1989}}, [[Монт Еверест]], [[Непал]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[алпинист]], познат како првиот [[Македонец]] што ја има освоено највисоката планина во светот — [[Монт Еверест]]. Се искачил на [[10 мај]] [[1989]] г., по што не успеал да се врати во базниот логор и службено е воден како исчезнат. Тој е еден од најголемите алпинисти во историјата на македонскиот алпинизам и спортот воопшто. Се одликувал со фрапантна љубов кон планините и непоколеблива амбиција за соочување со најтешките предизвици. Во својата богата алпинистичка кариера се има искачено на повеќе планински врвови. Во негова чест на [[Пелистер]] е подигнато спомен-обележје. Посмртно ја има добиено наградата [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Искачување на Монт Еверест == На [[10 мај]] [[1989]] година Димитар Илиевски - Мурато, како член на [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)]] се искачи на највисокиот врв на светот [[Монт Еверест]] на [[Хималаи]]те, за првпат развиорувајќи го македонското знаме. Искачувањето е направено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу во стил кој стана класичен и прифатен од сите експедиции кои го качуваат врвот од оваа страна. Базниот логор се поставува на [[морена|морените]] под ледоломот на височина од 5 370 m н.в. до 5 500 m н.в.. Патот кон врвот се протега низ ледоломот Кумбу, потоа долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и јужното седло, а вдолж него се поставуваат четири висински логори. Првиот висински логор е на височина од околу 6100 м, вториот е под Лоце на височина од 6 200 m н.в., третиот на самата Лоце на 7 300 m н.в. и последниот на Јужното седло на околу 8 000 m н.в. Заедно со Диме на врвот во истиот ден се искачија и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал македонскиот алпинист [[Борче Јовчевски]] кој заедно со Диме бил во јуришната екипа која тргнала кон врвот, но поради тесни обувки добил смрзнатини и бил приморан да остане во шаторот на височина од 8 000 m н.в. Искачувањето до врвот траело околу 15 часа во услови на длабок снег. На врвот Диме и Стипе се задржале околу еден час. На симнување од врвот Диме останал најверојатно на височина од 8 200 m н.в. Причината за неговата смрт не е разјаснета до денес бидејќи за целото време на искачувањето и симнувањето бил во одлична состојба, честопати пртејќи патека во снегот и пред шерпасите. Се претпоставува дека застанувајќи за кратко на 8200 метри за да го почека Стипе, кој бил зад него и имал проблеми со светилката, Диме заспал. Димитар Илиевски е првиот Македонец кој се има искачено на Монт Еверест и долго време бил единствениот Македонец кој се има искачено на врв повисок од 8000 метри. Есента 2005 година во организација на комитетот на експедицијата и Македонската алпинистичка асоцијација, под базниот логор на Еверест е изграден споменик во чест на Димитар Илиевски. Водач на Македонската алпинистичка експедиција на Монт Еверест беше [[Јован Попоски - Јове]]. == Други алпинистички успеси == Покрај искачувањето на Монт Еверест во 1989 година, Диме се има искачено на голем број врвови во Македонија, на Балканот, во Алпите. Меѓу другото се има искачено на [[Монблан]] (на 25. VII 1979 год. и 20. VIII 1981 год.), и поголем број врвови со алпинистички приоди во масивот на Монблан, потоа [[Матерхорн]] (на 14. VIII 1981 год.), врвот [[Дифур]] на [[Монте Роза]] (на 17. VIII 1981 год.), [[Гросглокнер]], [[Мармолада]] и значителен број врвови на [[Доломити]]те. Во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди ’82“]] тринаесет од вкупно петнаесет членови го искачија источниот гребен на [[Уаскаран]] (6768м) во Јужна Америка. Димитар Илиевски покрај тоа заедно со Благојче Лазаров, Слободан Јовановски и Ѓорѓи Костовски го искачи и Северниот врв. Во 1982 година се искачи на Уаскаран и тоа и на северниот и на Јужниот врв, како и на [[Чопикалки]]. Во 1984 година како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] се искачил на [[Врвот на Комунизмот]] во [[Памир]]. Во 1986 година во состав на Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“ заедно со [[Слободан Јованоски]] и [[Борче Јовчевски]] стигна до 7500 м.н.в.. при првото повторување на Полската насока во опасната источна стена на Манаслу (8167 m н.в..) по излегување на Јужното седло, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Првата Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]]. [[Податотека:Димитар Илиeвски.jpg|алт=Димитар Илиeвски|мини|Димитар Илиeвски]] [[Податотека:Димитар Илиевcки.jpg|алт=Димитар Илиевcки|мини|Димитар Илиевcки]] [[Податотека:Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор..jpg|алт=Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор|мини|Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор.]] [[Податотека:Димитар Илиевски.png|алт=Димитар Илиевски|мини|Димитар Илиевски]] Покрај големиот број тешки алпинистички искачувања во [[Алпи]]те, тој е автор на голем број првенствени насоки на Матка, Солунска Глава, Демир Капија, карпите околу Прилеп, на [[Пелистер]], на [[Проклетие]], на [[Вихрен]] и уште многу други планински масиви. [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.]] == Напори за враќање на телото == [[Податотека:Memorial of Murato on Pelister.JPG|мини|десно|250п|Споменик на Мурато на [[Пелистер]]]] Во [[1998]] година се организираше алпинистичка експедиција во организација на [[Македонска алпинистичка асоцијација|Македонската алпинистичка асоцијација]] и [[Македонски олимписки комитет|Македонскиот олимписки комитет]] со цел да се симне телото на Диме од планината и согласно со [[непал]]ските закони телото со свечена церемонија да биде запалено под базниот логор, и урната со пепелта да се донесе во Македонија и да се постави во музеј соба направена за овој македонски великан. Македонската експедиција требаше да делува како составен дел од Меѓународната експедиција за чистење на Монт Еверест која имаше за цел чистење на планината и симнување на телата на загинатите алпинисти. Експедицијата не се реализира поради настанати административни пречки со непалската влада пред самиот нејзин почеток. Но, идејата за симнување на телото на Диме не е напуштена, бидејќи се смета дека е позната точната локација на неговото тело. == Награди и одликувања == За своите достигнувања, Диме Илиевски е одликуван со голем број награди и признанија меѓу кои и наградата „[[11 Октомври (награда)|11 Октомври]]“ како и наградата Cпортист на годината за [[1989]] година. Од страна на Македонскиот олимписки комитет Диме е прогласен за „Великан на спортот“. * „4-ти ноември“, денот на ослободувањето на Битола, 1979 година * Златни значки на Планинарскиот сојуз на Македонија за 1980, 1982 и 1984 година * Орден „Заслуги за народ со сребрена ѕвезда“, 1984 * Спортист на годината на Битола, 1984 и 1989 * „25-ти Мај“, 1989 * Спортист на годината на Македонија за 1989 г. * Признание за учество во експедицијата Мт. Еверест 1989, Собрание на град Скопје * Македонски спортски великан 1989, Македонски Олимписки Комитет * Орден „Заслуги за народ со златна ѕвезда“, 1989 * „11-ти Октомври“, 1990 * Признание „Подвиг на векот“, Општина Битола, 1999 * Спортист на годината 1999 и спортист на 20-ти век, весник „Скок“ * Златна плакета „Спортист на столетието“, 1999, Сојуз на спортови на Битола, Во [[февруари]] [[2008]], заедно со [[Глигор Делев]], вториот Македонец што се искачи на Монт Еверест, Димитар Илиевски е посмртно одликуван од тогашниот претседател [[Бранко Црвенковски]] со [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Надворешни врски == * [http://www.dimitarilievski-murato.com/ Портал посветен на Димитар Илиевски - Мурато] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140517075947/http://dimitarilievski-murato.com/ |date=2014-05-17 }} * [http://alpinizam.org/lit/drugi/dime.htm Биографија за Димитар Илиевски - Мурато] — alpinizam.org * [http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm „10 мај еден од најголемите денови во историјата на македонскиот алпинизам“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070629171503/http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm |date=2007-06-29 }} — alpinizammkd.org * [http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 Миодраг Мицковиќ „Тајната остана во вечната гробница под Монт Еверест“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231833/http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 |date=2007-09-26 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илиевски, Димитар-Мурато}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Носители на Медалот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Македонски истражувачи]] [[Категорија:Планинари загинати на Монт Еверест]] [[Категорија:Македонски Власи]] 6brjrsb1exlu92yvrx9c0h4atn2wimo 5562147 5562143 2026-05-21T16:29:20Z Andrew012p 85224 5562147 wikitext text/x-wiki {{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Димитар Илиевски-Мурато | портрет = Димитар Илиевски-Мурато.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 29 септември 1953 | роден-место = [[Битола]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1989|05|10|1953|09|29}} | починал-место = [[Монт Еверест]], [[Непал]] | починал-причина = | националност = | занимање = }} '''Димитар Илиевски-Мурато''' ({{рн|29|септември|1953}}, {{роден во|Битола}} — {{пн|10|мај|1989}}, [[Монт Еверест]], [[Непал]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[алпинист]], познат како првиот [[Македонец]] што ја има освоено највисоката планина во светот — [[Монт Еверест]]. Се искачил на [[10 мај]] [[1989]] г., по што не успеал да се врати во базниот логор и службено е воден како исчезнат. Тој е еден од најголемите алпинисти во историјата на македонскиот алпинизам и спортот воопшто. Се одликувал со фрапантна љубов кон планините и непоколеблива амбиција за соочување со најтешките предизвици. Во својата богата алпинистичка кариера се има искачено на повеќе планински врвови. Во негова чест на [[Пелистер]] е подигнато спомен-обележје. Посмртно ја има добиено наградата [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Искачување на Монт Еверест == На [[10 мај]] [[1989]] година Димитар Илиевски - Мурато, како член на [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“]] се искачи на највисокиот врв на светот [[Монт Еверест]] на [[Хималаи]]те, за првпат развиорувајќи го македонското знаме. Искачувањето е направено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу во стил кој стана класичен и прифатен од сите експедиции кои го качуваат врвот од оваа страна. Базниот логор се поставува на [[морена|морените]] под ледоломот на височина од 5 370 m н.в. до 5 500 m н.в.. Патот кон врвот се протега низ ледоломот Кумбу, потоа долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и јужното седло, а вдолж него се поставуваат четири висински логори. Првиот висински логор е на височина од околу 6100 м, вториот е под Лоце на височина од 6 200 m н.в., третиот на самата Лоце на 7 300 m н.в. и последниот на Јужното седло на околу 8 000 m н.в. Заедно со Диме на врвот во истиот ден се искачија и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал македонскиот алпинист [[Борче Јовчевски]] кој заедно со Диме бил во јуришната екипа која тргнала кон врвот, но поради тесни обувки добил смрзнатини и бил приморан да остане во шаторот на височина од 8 000 m н.в. Искачувањето до врвот траело околу 15 часа во услови на длабок снег. На врвот Диме и Стипе се задржале околу еден час. На симнување од врвот Диме останал најверојатно на височина од 8 200 m н.в. Причината за неговата смрт не е разјаснета до денес бидејќи за целото време на искачувањето и симнувањето бил во одлична состојба, честопати пртејќи патека во снегот и пред шерпасите. Се претпоставува дека застанувајќи за кратко на 8200 метри за да го почека Стипе, кој бил зад него и имал проблеми со светилката, Диме заспал. Димитар Илиевски е првиот Македонец кој се има искачено на Монт Еверест и долго време бил единствениот Македонец кој се има искачено на врв повисок од 8000 метри. Есента 2005 година во организација на комитетот на експедицијата и Македонската алпинистичка асоцијација, под базниот логор на Еверест е изграден споменик во чест на Димитар Илиевски. Водач на Македонската алпинистичка експедиција на Монт Еверест беше [[Јован Попоски - Јове]]. == Други алпинистички успеси == Покрај искачувањето на Монт Еверест во 1989 година, Диме се има искачено на голем број врвови во Македонија, на Балканот, во Алпите. Меѓу другото се има искачено на [[Монблан]] (на 25. VII 1979 год. и 20. VIII 1981 год.), и поголем број врвови со алпинистички приоди во масивот на Монблан, потоа [[Матерхорн]] (на 14. VIII 1981 год.), врвот [[Дифур]] на [[Монте Роза]] (на 17. VIII 1981 год.), [[Гросглокнер]], [[Мармолада]] и значителен број врвови на [[Доломити]]те. Во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди ’82“]] тринаесет од вкупно петнаесет членови го искачија источниот гребен на [[Уаскаран]] (6768м) во Јужна Америка. Димитар Илиевски покрај тоа заедно со Благојче Лазаров, Слободан Јовановски и Ѓорѓи Костовски го искачи и Северниот врв. Во 1982 година се искачи на Уаскаран и тоа и на северниот и на Јужниот врв, како и на [[Чопикалки]]. Во 1984 година како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] се искачил на [[Врвот на Комунизмот]] во [[Памир]]. Во 1986 година во состав на Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“ заедно со [[Слободан Јованоски]] и [[Борче Јовчевски]] стигна до 7500 м.н.в.. при првото повторување на Полската насока во опасната источна стена на Манаслу (8167 m н.в..) по излегување на Јужното седло, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Првата Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]]. [[Податотека:Димитар Илиeвски.jpg|алт=Димитар Илиeвски|мини|Димитар Илиeвски]] [[Податотека:Димитар Илиевcки.jpg|алт=Димитар Илиевcки|мини|Димитар Илиевcки]] [[Податотека:Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор..jpg|алт=Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор|мини|Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор.]] [[Податотека:Димитар Илиевски.png|алт=Димитар Илиевски|мини|Димитар Илиевски]] Покрај големиот број тешки алпинистички искачувања во [[Алпи]]те, тој е автор на голем број првенствени насоки на Матка, Солунска Глава, Демир Капија, карпите околу Прилеп, на [[Пелистер]], на [[Проклетие]], на [[Вихрен]] и уште многу други планински масиви. [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.]] == Напори за враќање на телото == [[Податотека:Memorial of Murato on Pelister.JPG|мини|десно|250п|Споменик на Мурато на [[Пелистер]]]] Во [[1998]] година се организираше алпинистичка експедиција во организација на [[Македонска алпинистичка асоцијација|Македонската алпинистичка асоцијација]] и [[Македонски олимписки комитет|Македонскиот олимписки комитет]] со цел да се симне телото на Диме од планината и согласно со [[непал]]ските закони телото со свечена церемонија да биде запалено под базниот логор, и урната со пепелта да се донесе во Македонија и да се постави во музеј соба направена за овој македонски великан. Македонската експедиција требаше да делува како составен дел од Меѓународната експедиција за чистење на Монт Еверест која имаше за цел чистење на планината и симнување на телата на загинатите алпинисти. Експедицијата не се реализира поради настанати административни пречки со непалската влада пред самиот нејзин почеток. Но, идејата за симнување на телото на Диме не е напуштена, бидејќи се смета дека е позната точната локација на неговото тело. == Награди и одликувања == За своите достигнувања, Диме Илиевски е одликуван со голем број награди и признанија меѓу кои и наградата „[[11 Октомври (награда)|11 Октомври]]“ како и наградата Cпортист на годината за [[1989]] година. Од страна на Македонскиот олимписки комитет Диме е прогласен за „Великан на спортот“. * „4-ти ноември“, денот на ослободувањето на Битола, 1979 година * Златни значки на Планинарскиот сојуз на Македонија за 1980, 1982 и 1984 година * Орден „Заслуги за народ со сребрена ѕвезда“, 1984 * Спортист на годината на Битола, 1984 и 1989 * „25-ти Мај“, 1989 * Спортист на годината на Македонија за 1989 г. * Признание за учество во експедицијата Мт. Еверест 1989, Собрание на град Скопје * Македонски спортски великан 1989, Македонски Олимписки Комитет * Орден „Заслуги за народ со златна ѕвезда“, 1989 * „11-ти Октомври“, 1990 * Признание „Подвиг на векот“, Општина Битола, 1999 * Спортист на годината 1999 и спортист на 20-ти век, весник „Скок“ * Златна плакета „Спортист на столетието“, 1999, Сојуз на спортови на Битола, Во [[февруари]] [[2008]], заедно со [[Глигор Делев]], вториот Македонец што се искачи на Монт Еверест, Димитар Илиевски е посмртно одликуван од тогашниот претседател [[Бранко Црвенковски]] со [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Надворешни врски == * [http://www.dimitarilievski-murato.com/ Портал посветен на Димитар Илиевски - Мурато] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140517075947/http://dimitarilievski-murato.com/ |date=2014-05-17 }} * [http://alpinizam.org/lit/drugi/dime.htm Биографија за Димитар Илиевски - Мурато] — alpinizam.org * [http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm „10 мај еден од најголемите денови во историјата на македонскиот алпинизам“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070629171503/http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm |date=2007-06-29 }} — alpinizammkd.org * [http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 Миодраг Мицковиќ „Тајната остана во вечната гробница под Монт Еверест“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231833/http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 |date=2007-09-26 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илиевски, Димитар-Мурато}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Носители на Медалот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Македонски истражувачи]] [[Категорија:Планинари загинати на Монт Еверест]] [[Категорија:Македонски Власи]] 1am7130st2i53y3zmbscdepvqgbht7h 5562243 5562147 2026-05-21T20:46:22Z Bjankuloski06 332 5562243 wikitext text/x-wiki {{внимание}}{{Инфокутија за личност | име = Димитар Илиевски-Мурато | портрет = Димитар Илиевски-Мурато.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = 29 септември 1953 | роден-место = [[Битола]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|1989|05|10|1953|09|29}} | починал-место = [[Монт Еверест]], [[Непал]] | починал-причина = | националност = | занимање = }} '''Димитар Илиевски-Мурато''' ({{рн|29|септември|1953}}, {{роден во|Битола}} — {{пн|10|мај|1989}}, [[Монт Еверест]], [[Непал]]) — [[СР Македонија|македонски]] [[алпинист]], познат како првиот [[Македонец]] што ја има освоено највисоката планина во светот — [[Монт Еверест]]. Се искачил на [[10 мај]] [[1989]] г., по што не успеал да се врати во базниот логор и службено е воден како исчезнат. Тој е еден од најголемите алпинисти во историјата на македонскиот алпинизам и спортот воопшто. Се одликувал со фрапантна љубов кон планините и непоколеблива амбиција за соочување со најтешките предизвици. Во својата богата алпинистичка кариера се има искачено на повеќе планински врвови. Во негова чест на [[Пелистер]] е подигнато спомен-обележје. Посмртно ја има добиено наградата [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Искачување на Монт Еверест == На [[10 мај]] [[1989]] година Димитар Илиевски - Мурато, како член на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] се искачи на највисокиот врв на светот [[Монт Еверест]] на [[Хималаи]]те, за првпат развиорувајќи го македонското знаме. Искачувањето е направено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу во стил кој стана класичен и прифатен од сите експедиции кои го качуваат врвот од оваа страна. Базниот логор се поставува на [[морена|морените]] под ледоломот на височина од 5 370 m н.в. до 5 500 m н.в.. Патот кон врвот се протега низ ледоломот Кумбу, потоа долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и јужното седло, а вдолж него се поставуваат четири висински логори. Првиот висински логор е на височина од околу 6100 м, вториот е под Лоце на височина од 6 200 m н.в., третиот на самата Лоце на 7 300 m н.в. и последниот на Јужното седло на околу 8 000 m н.в. Заедно со Диме на врвот во истиот ден се искачија и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал македонскиот алпинист [[Борче Јовчевски]] кој заедно со Диме бил во јуришната екипа која тргнала кон врвот, но поради тесни обувки добил смрзнатини и бил приморан да остане во шаторот на височина од 8 000 m н.в. Искачувањето до врвот траело околу 15 часа во услови на длабок снег. На врвот Диме и Стипе се задржале околу еден час. На симнување од врвот Диме останал најверојатно на височина од 8 200 m н.в. Причината за неговата смрт не е разјаснета до денес бидејќи за целото време на искачувањето и симнувањето бил во одлична состојба, честопати пртејќи патека во снегот и пред шерпасите. Се претпоставува дека застанувајќи за кратко на 8200 метри за да го почека Стипе, кој бил зад него и имал проблеми со светилката, Диме заспал. Димитар Илиевски е првиот Македонец кој се има искачено на Монт Еверест и долго време бил единствениот Македонец кој се има искачено на врв повисок од 8000 метри. Есента 2005 година во организација на комитетот на експедицијата и Македонската алпинистичка асоцијација, под базниот логор на Еверест е изграден споменик во чест на Димитар Илиевски. Водач на Македонската алпинистичка експедиција на Монт Еверест беше [[Јован Попоски - Јове]]. == Други алпинистички успеси == Покрај искачувањето на Монт Еверест во 1989 година, Диме се има искачено на голем број врвови во Македонија, на Балканот, во Алпите. Меѓу другото се има искачено на [[Монблан]] (на 25. VII 1979 год. и 20. VIII 1981 год.), и поголем број врвови со алпинистички приоди во масивот на Монблан, потоа [[Матерхорн]] (на 14. VIII 1981 год.), врвот [[Дифур]] на [[Монте Роза]] (на 17. VIII 1981 год.), [[Гросглокнер]], [[Мармолада]] и значителен број врвови на [[Доломити]]те. Во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди ’82“]] тринаесет од вкупно петнаесет членови го искачија источниот гребен на [[Уаскаран]] (6768м) во Јужна Америка. Димитар Илиевски покрај тоа заедно со Благојче Лазаров, Слободан Јовановски и Ѓорѓи Костовски го искачи и Северниот врв. Во 1982 година се искачи на Уаскаран и тоа и на северниот и на Јужниот врв, како и на [[Чопикалки]]. Во 1984 година како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] се искачил на [[Врвот на Комунизмот]] во [[Памир]]. Во 1986 година во состав на Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“ заедно со [[Слободан Јованоски]] и [[Борче Јовчевски]] стигна до 7500 м.н.в.. при првото повторување на Полската насока во опасната источна стена на Манаслу (8167 m н.в..) по излегување на Јужното седло, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Првата Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]]. [[Податотека:Димитар Илиeвски.jpg|алт=Димитар Илиeвски|мини|Димитар Илиeвски]] [[Податотека:Димитар Илиевcки.jpg|алт=Димитар Илиевcки|мини|Димитар Илиевcки]] [[Податотека:Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор..jpg|алт=Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор|мини|Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор.]] [[Податотека:Димитар Илиевски.png|алт=Димитар Илиевски|мини|Димитар Илиевски]] Покрај големиот број тешки алпинистички искачувања во [[Алпи]]те, тој е автор на голем број првенствени насоки на Матка, Солунска Глава, Демир Капија, карпите околу Прилеп, на [[Пелистер]], на [[Проклетие]], на [[Вихрен]] и уште многу други планински масиви. [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.]] == Напори за враќање на телото == [[Податотека:Memorial of Murato on Pelister.JPG|мини|десно|250п|Споменик на Мурато на [[Пелистер]]]] Во [[1998]] година се организираше алпинистичка експедиција во организација на [[Македонска алпинистичка асоцијација|Македонската алпинистичка асоцијација]] и [[Македонски олимписки комитет|Македонскиот олимписки комитет]] со цел да се симне телото на Диме од планината и согласно со [[непал]]ските закони телото со свечена церемонија да биде запалено под базниот логор, и урната со пепелта да се донесе во Македонија и да се постави во музеј соба направена за овој македонски великан. Македонската експедиција требаше да делува како составен дел од Меѓународната експедиција за чистење на Монт Еверест која имаше за цел чистење на планината и симнување на телата на загинатите алпинисти. Експедицијата не се реализира поради настанати административни пречки со непалската влада пред самиот нејзин почеток. Но, идејата за симнување на телото на Диме не е напуштена, бидејќи се смета дека е позната точната локација на неговото тело. == Награди и одликувања == За своите достигнувања, Диме Илиевски е одликуван со голем број награди и признанија меѓу кои и наградата „[[11 Октомври (награда)|11 Октомври]]“ како и наградата Cпортист на годината за [[1989]] година. Од страна на Македонскиот олимписки комитет Диме е прогласен за „Великан на спортот“. * „4-ти ноември“, денот на ослободувањето на Битола, 1979 година * Златни значки на Планинарскиот сојуз на Македонија за 1980, 1982 и 1984 година * Орден „Заслуги за народ со сребрена ѕвезда“, 1984 * Спортист на годината на Битола, 1984 и 1989 * „25-ти Мај“, 1989 * Спортист на годината на Македонија за 1989 г. * Признание за учество во експедицијата Мт. Еверест 1989, Собрание на град Скопје * Македонски спортски великан 1989, Македонски Олимписки Комитет * Орден „Заслуги за народ со златна ѕвезда“, 1989 * „11-ти Октомври“, 1990 * Признание „Подвиг на векот“, Општина Битола, 1999 * Спортист на годината 1999 и спортист на 20-ти век, весник „Скок“ * Златна плакета „Спортист на столетието“, 1999, Сојуз на спортови на Битола, Во [[февруари]] [[2008]], заедно со [[Глигор Делев]], вториот Македонец што се искачи на Монт Еверест, Димитар Илиевски е посмртно одликуван од тогашниот претседател [[Бранко Црвенковски]] со [[Медал за заслуги за Македонија]]. == Надворешни врски == * [http://www.dimitarilievski-murato.com/ Портал посветен на Димитар Илиевски - Мурато] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140517075947/http://dimitarilievski-murato.com/ |date=2014-05-17 }} * [http://alpinizam.org/lit/drugi/dime.htm Биографија за Димитар Илиевски - Мурато] — alpinizam.org * [http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm „10 мај еден од најголемите денови во историјата на македонскиот алпинизам“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070629171503/http://www.alpinizammkd.org/AktivnostiIzvestaj.htm |date=2007-06-29 }} — alpinizammkd.org * [http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 Миодраг Мицковиќ „Тајната остана во вечната гробница под Монт Еверест“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926231833/http://217.16.70.245/?pBroj=1353&stID=3716&pR=17 |date=2007-09-26 }} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Илиевски, Димитар-Мурато}} [[Категорија:Македонски планинари]] [[Категорија:Носители на Медалот за заслуги за Македонија]] [[Категорија:Македонски истражувачи]] [[Категорија:Планинари загинати на Монт Еверест]] [[Категорија:Македонски Власи]] 3qb41ul6p64z6u8r9h0b35pqv2fk8ce Димитар Илиевски 0 37307 5562286 209724 2026-05-22T00:14:22Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Димитар Илиевски-Мурато]] 5562286 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Димитар Илиевски-Мурато]] i89f1xywy3rdf54hxrj3qhlnsl45o5i Бајазит I 0 45875 5562352 5559904 2026-05-22T10:31:49Z Тиверополник 1815 5562352 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ottoman sultan |Sultan_name=Бајазит I |image_portrait= Baiazeth. P. IIII.jpg |image_tugra=Tughra of Bayezid I.JPG |Military=Подем на Отоманското Царство |birth_date=[[1354]] |birth_place=? |death_date={{починал на|8|март|1403}} |death_place=Акшекир |father=Мурат I |mother=[[Ѓулчичек Хатун]] |queen=[[Девлет Шах Хатун]]<br />[[Султан Хатун]]<br />[[Оливера Лазаревиќ]]<br />Марија Унгарска |issue=[[Шехзаде Ертугрул|Ертугрул]]<br />[[Муса Челебија|Муса]]<br />[[Сулејман Челебија|Сулејман]]<br />[[Иса Челебија|Иса]]<br />[[Мустафа Челебија|Мустафа]]<br />[[Мехмед I|Мехмед]]<br />Ќазим<br />Јусув<br />Ерхонду<br />Хунди<br />Фатма |title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]] |before=[[Мурат I]] |after=[[Отомански интеррегнум|Интеррегнум]] |years=1389&ndash;1402}} '''Бајазит I''' ({{langx|ota|بايزيد اول}}; {{langx|tr|I. Bayezid}}), исто така познат како '''Бајазит Јилдерим''' ({{langx|ota|link=no|یلدیرم بايزيد}}; {{langx|tr|Yıldırım Bayezid|link=no}}; роден околу {{circa|1360}} – починал на {{починал на|8|март|1403}} во [[Акшехир]]),<ref>{{cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Bayezid-I|title=Bayezid I - Ottoman sultan|website=britannica.com|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402083632/https://www.britannica.com/biography/Bayezid-I|archive-date=2 April 2016}}</ref> — четвртиот [[Список на султани на Османлиското Царство|султан]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во периодот од 28 јуни [[1389]] до 28 јули [[1402]]. Власта ја презел по [[Косовска битка|Битката на Косово поле]] и смртта на татко му [[Мурат I]]. Тој ја усвоил титулата ''Султан-и Рум'', каде што [[Рум (име)|Рум]] е арапското име за [[Источно римско царство|Источното Римско Царство]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=L6-VRgVzRcUC|title=The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire|first=Leslie P.|last=Peirce|date=11 May 1993|publisher=Oxford University Press|via=Google Books|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170923193805/https://books.google.nl/books?id=L6-VRgVzRcUC&printsec=frontcover&redir_esc=y&hl=nl|archive-date=23 September 2017|isbn=978-0-19-508677-5}}</ref> Во 1394 година, Бајазит неуспешно го [[Опсада на Цариград (1394–1402)|опседнал]] [[Цариград]]. Бајазит ги победил сите [[Анадолски бејлици|Бејлици]] и продолжил да ја освојува и вазализира целата [[Мала Азија|Анадолија]]. Во 1402 година, тој повторно го опседнал Цариград, навидум постигнувајќи успех, но на крајот се повлекол поради инвазијата на турко-монголскиот освојувач [[Тамерлан|Тимур]].<ref name="Mango, Cyril 2002. pp. 273">Mango, Cyril. ''The Oxford History of Byzantium''. New York: Oxford UP, 2002. pp. 273–274 {{ISBN?}}</ref> Ги победил крстоносците во [[Битка кај Никопол|битката кај Никопол]] во денешна Бугарија во 1396 година. Подоцна бил поразен и заробен од Тимур во [[Битката кај Ангора|битката кај Анкара]] во 1402 година и починал во заробеништво во март 1403 година, што го предизвикало [[Османлиски интеррегнум|османлискиот интеррегнум]] меѓу неговите синови. Во негово време бил изграден [[Анадолски Хисар]], најстарата отоманска тврдина во денешен [[Истанбул]]. == Потекло и детство== Бајазит е роден во 1354 година и бил третиот владетел од [[Османлиска династија|Османлиската династија]]. Тој бил син на [[Мурат I]] и [[Ѓулчичек Хатун]], за која се смета дека имала грчко потекло. Според некои извори, најпрвин неговата мајка била сопруга на владетелот на Кајсери, но кога таткото на Мурат, [[Орхан I]] во [[1344]] година го зазел Кајсери, таа била испратена во османлискиот харем, а подоцна и омажена за Мурат I. По примањето на исламот, таа го демонстрирала својата посветеност кон новата вера кога во османлиската престолнина Бурса изградила џамија. == Провинциски управител == Според османлиските обичаи, синовите на султаните биле испраќани да управуваат со провинциските градови. Во 1381 година Бајазит бил испратен во [[Ќутахија]]. Во Анадолија, Османлиите како главни противници ги имале емиратите Ертене во Сивас и Караманија со центар во Конија. Неговиот татко не сакал да покрене поход против овие две земји, Во 1375 година Бајазит бил оженет со ќерката на управителот на Гермијана. Кога Османлиите го зазеле емиратот Хамидилија, Караманија објавила војна. Во 1387 година Мурат ги поразил а по таа битка идниот султан Бајазит бил наречен Јилдрим односно муња. По зацврстувањето на своите позиции во Анадолија, Мурат направил инвазија на Балканот, каде биле заземани Едрене (1369), Сер (1383), Софија (1385), Ниш (1386) и Солун (1387), а по ова се одвила и Косовската битка. == Косовска битка и смртта на Мурат == Во историјата денеска е познато дека во Косовската битка бил убиен султанот Мурат I. Според османлиската традиција, Бајазит го погубил својот брат Јакуб. Еден од везирите на Мехмед II запишал дека Бајазит го погубил бидејќи тоа било неопходно и целта била да се спречи поголемо зло, односно граѓанска војна во земјата. Во почетокот во Западна Европа не знаеле кој од муратовите синови бил избран за нов султан. Во Венеција во јули припремиле делегација која ќе изрази на новиот султан сочувство. Венецијанскиот амбасадор со себе понел две писма, едно за Бајазит а другото за Јакуб. Се очекувало дека по доаѓањето на власт, новиот султан треба да се повлече кон источниот дел заедно со својата војска. Историски денеска не се познати директните извори за војната помеѓу синовите на Мурат, Бајазит и Јакуб. Познато е дека по смртта на Мурат, неговиот постар син Јакуб се наоѓал во Анадолија, но неприсуството на смртта на неговиот татко му дала голема можност на помалиот Бајазит веднаш да го зазеде престолот. Бидејќи првите познати сребрени монети од Бајазит започнале да се издаваат шест месеци поп [[Косовска битка|Косовската битка]]. Сите негови монети ја носат датата 792 година според муслиманскиот каленар, или [[20 декември]] [[1389]] година<ref>Anton С. SCHAEDLINGER, Osmanische Numismatik, Brunswick (1973), 87</ref>. Се смета дека во текот на овие месеци бил убиен Јакуб а Бајазит се зацврстил на султанскиот престол. == Анадолија == Во првите години од своето владеење Бајазит лично го предводел походот против малите емирати во Анадолија. Во времето на Косовската битка, владетелот на Гермијан си ги вратил териториите кои претходно морал да ги предаде на Мурат. Така во 1389 и 1390 година Бајазит ги зазел Сарухан, Ајдин и Гермијан. Единствено Смирна останала надвор од османлиско управување. Како нов владетел на Ефес и Милет, Бајазит започнал да војува со еден од своите главни противници Алаудин. Тој успеал да навлезе во неговата територија и да го опседне главниот град Конија. На ова одговориле останатите емирства на чело со Кастамонија и Сивас, додека Караманија останала неутрална. И покрај антиосманлискиот сојуз, Бајазит ги задржал сите освоени територии а Алаудин ги задржал територииите источно од градот Чаршамбе на брегот од Црно Море. Според [[Азиз бин Ардашир]], кон почетокот на воената кампања, кон султанската армија се присоединил и Сулејман Паша, владетел на Кастамону. Сулејман најверојатно бил вазал на Бајазит, а односите меѓу двете земји се зајакнале по склучениот брак меѓу отоманската принцеза и близок роднина на Сулејман<ref>Yaşar YÜCEL, „Kastamonu'nun ilk fethine kadar Osmanlı-Candar Münasebetleri", Tarih Arastirmalari Dergisi, 1/1 (1963).</ref>. Во текот на овој воен поход, Бајазит постигнал успех, притоа биле заземани Сарухан и земјите на Ајдин, а по ова бил предаден и Бејшехир, како и југозападна Анадолија. Точните дати за овие победи не се сигурни. Венеција на 6 март 1390 година го испратила својот амбасадор кај султанот за потпишување на договори со владетелите на Ајдан у Ментеше во југозападна Анадолија<ref>4Elizabeth A. ZACHARIADOU, Trade and Crusade: Venetian Crete and the Emirates of Menteshe and Aydìn, Venice (1983), 77.</ref>. Во целина, се смета дека Бајазит и неговата кампања била соста кратка и усупешна. == Византија== Бајазит во голема мера ја искористил династичката војна во Византија и направил сè за да се вмеша во нејзината внатрешна политика. Византија во негово време била сведена на престолнината Цариград и крајбрежјето на Црно Море како и Мореја на Пелопонез. Во Цариград управувал Јован V Палеолог (1341—1391), додека неговиот внук Јован VII Палеолог владеел со областите од Месемврија до Цариград. Со поддршка на Џенова и Османлиите, Јован VII успеал да зазеде неколку градови и да се појави пред ѕидините на Цариград. На стариот император Јован како на помош му дошол [[Мануил II Палеолог]], но и покрај тоа на 14 април 1390 година во градот влегол Јован VII. Јован V со своите приврзаници бил затворен во [[Златна порта (Цариград)|Златната порта]], додека неговиот син Мануил успеал да побегне од градот. На Венецијанската Република и била позната бајазитовата поддршка на Јован VII. Мануил II успеал да собере помош од егејските острови и во август се нашол пред Цариградските ѕидини. Со помош на Џенова, на 17 септември 1390 година Јован V повторно ја зазел власта а Јован VII побегнал кај Бајазит како османлиски вазал. Бајазит со помош на вазалот ја зазеле последната христијанска населба во Анадолија, [[Пад на Филаделфија|Филаделфија]]. Поради стравот од Бајазит, Јован V започнал со поправка на ѕидините на престолнината на кое Бајазит му се заканил со опсада на градот. Поради ова византискиот цар го повлекол проектот а како награда го добил Мануил II. Во 1391 година починал Јован, а на негово место застанал Мануил II, кој бил вазал на Бајазит и кој му порачал дека територијата на Византија се наоѓа единствено зад Цариградските ѕидини. Покрај тоа, Мануил морал да се согласи да Бајазит именува кадија кој во Цариград ќе им суди на муслиманското население. == Освојување на Балканот == === Србија === Имајќи моќ и голема и добро организирана војска, Бајазит I решил да продолжи со освојувања на татко му на [[Балкан]]от и во [[Азија]]. Кога дознал дека неговиот татко е мртов, тој наредил сите српски затвореници да бидат погубени. Бајазит се одликувал со тоа што ги проширил своите територии на Балканот поради кое главно бил наречен ''Јилдирим'' или [[молња]]. По смртта на српскиот кнез Лазар на [[Косово поле]] во [[1389]] година, неговите вазали [[Вук Бранковиќ]] и [[Ѓорги Страцимировиќ]] не сакале да го признаат господарството на лазаревата вдовица Милица. Истата година, унгарскиот крал Сигисмунд го наложил своето господарство во [[Србија]] во северниот дел од земјата. И покрај тоа што Бајазит се наоѓал во [[Анадолија]], турските налети продолжиле. До крајот на [[1392]] година, сите земји на кнезот Лазар паднале под власта на [[Османлии]]те. Според житието на Стефан, синот на кнезот Лазар, по [[Косовска битка|Косовската битка]] во Бајазит испратил претставници кај сопругата на Лазар, Милица и посакал од неа да се потчине како и раката на нивната ќерка Оливера Лазаревиќ. Во замена тој и ветил дека нема да ги напаѓа позициите на нејзиниот син Стефан, а ќе го брани и ќе ја потврди неговата власт во земјата. По прифаќањето на овие услови, [[Оливера Лазаревиќ]] и [[Стефан Лазаревиќ]] отишле кај Бајазит за да се склучи бракот и да се формализираат вазалните односи. Во времето кога го склучил сојузот со Милица, султанот Бајазит I ги потчинал Ѓорги Страцимировиќ и Вук Бранковиќ. Според еден протокол издаден од страна на венецијанскиот сенат на [[7 октомври]] [[1392]] година, Бајазит успеал да го зароби самиот Ѓорги и неговата фамилија. Цената на нивното ослободување била предавање на областите Шкодра и Улцин. Во еден друг документ пак од [[21 октомври]] [[1392]] година кој бил издаден во [[Приштина]], Вук објавува дека склучил договор со османлискиот владетел<ref>Elizabeth A. ZACHARIADOU, „Manuel II Palaeologus".</ref>. Според житието на Стефан, и двајцата српски владетели се вазали на султанот и се задолжени да учествуваат во воените походи на Бајазит. Со потчинувањето на овие двајца, Отоманското Царство воспоставила контрола врз сите земји на покојниот кнез Лазар. Бајазит I прв од турските султани почнал да гради силна [[морнарица]] за да ја искористи предноста на освојување од море. [[Османлии]]те го свртеле своето внимание кон пространствата на [[Егејско Море]], каде што имало многу густо населени грчки острови. Но, островјаните биле слободољубиви, а нивните градови биле заштитени со камени ѕидови. Покрај тоа, на [[Грци]]те морепловството им било вродено, и да се победат на море се покажало многу тешко. Милитантниот османлиски султан избрал поинаква тактика, и целосно го оправдал својот прекар. Неговата флота со војници почнала да врши грабежи по грчките острови во архипелагот. Оваа тактика довела до тоа многу скоро, многу грчки острови да станат сопственост на Турците Османлии, а островјаните на крајот се приклучувале на екипажите на бројната флота на [[Отоманското Царство]]. === Бугарија=== [[Податотека:I. Bayezid heykeli Yavuz Görey.JPG|thumb|right|Споменик на Бајазит во Анкара]] По покорувањето на српските земји, Османлиите се свртиле кон земјите на денешна [[Бугарија]]. За оваа кампања се зазчувани оскудни сведоштва, но ниту еден извор не ги раскрива мотивите за нивниот почеток. Се смета дека по крајот на Косовската битка, бугарскиот цар Шишман повеќе не сакал да биде вазал на османлискиот султан, исто како и својот брат во [[Видин]] кој се потчинал на [[Кралство Унгарија]]<ref>BOGDAN, „Eine bulgarische Urkunde des caren Joan Stracimir", Archiv für Slavische Philologie, XVII (1895).</ref>. Според српските летописи, Трново бил заземан на [[17 јули]] [[1393]] година, но самиот Шишман управувал уште две години. Налагањето на османлиска власт во [[Србија]] и [[Бугарија]] ја ограничила можноста на унгарскиот напад по текот на реката [[Дунав]]. Поради ова, Бајазит започнал подготовка за зазимање на [[Цариград]], град кој одамна ја имал изгубено својата величествена гордост, главно поради постојаните династички пресметки помеѓу византиските династии. Индиректно, самиот град бил управуван од страна на султанот бидејќи тој налагал големи даноци. === Состанокот во Сер=== Со покорувањето на Трновска Бугарија, османлиските територии во Европа се простирале до реката Дунав. Се смета дека во тоа време Бајазит започнал да размислува за воведување на локални влади чии области би биле анкетирани и на тој начин би се создала централизираната држава. Унгарските обиди кај дунавските предели, како и тајните преговори меѓу Мануил II и Јован VII за помирување довеле до сомнеж кај Бајазит. Поради тоа тој сакал да го потврди својот авторитет на Блканот, свикувајќи средба со христијанските вазали во Сер во зимата 1393/94 година. Во Сер биле повикани самиот император Мануил II, синот на Јован VII [[Теодор Драгаш]], [[Павле Мамонас]] како господар на Монемвасија, како и српските владетели [[Константин Драгаш]] и кнез [[Стефан Лазаревиќ]]. Се смета дека на тој состанок присуствувале и Вук Вранковиќ заедно со [[Крале Марко]] и неговите браќа Андреја и Димитар. Султанот на овој начин сакал да ги дознае односите меѓу христијанските владетели. По овој состанок послушност кон Бајазит откажале [[Теодор Драгаш]] и Мануил II како и браќата на Марко, кои заминале во Унгарија. За разлика од нив, Вук Бранковиќ останал со своите поседи но подоцна побегнал во Дубровник. Во [[1391]] година, нов император станал Јован V, кој следната година се оженил за [[Елена Драгаш]]. Во зимата 1393-1394 година, императорот бил повикан од страна на Бајазит во [[Сер]], заедно со вазалите [[Константин Драгаш]], [[Теодор Драгаш]] и [[Стефан Лазаревиќ]]. Мануил одбил да присуствува па затоа во тоа време се случила и опсадата на градот. По ова следувала венецијанска интервенција кои ги испратиле своите галии, а го советувале на императорот да не го напушта градот туку да побара помош од самиот папа во [[Рим]] и западноевропските кралеви. Во јули истата година венецијанскиот сенат објавил дека било многу сигурно Бајазит да се повлече бидејќи во Анадолија бил застрашен од страна на монголскиот владетел [[Тимур]]. === Опсада на Цариград=== По крајот на состанокот во Сер, Мануил II изразил нелојалност кон султанот. Во 1394 година Бајазит го повикал Мануил во својот двор но тој одбил да се појави. По ова Бајазит го пратил големиот везир Али паша во византиската престолнина со барање за предавање на градот. по одбивањето, Мануил побарал помош од Венеција и од западните сили по кое започнала опсадата на градот во септември 1394 година. Но по првиот обид станало јасно дека султанот нема да може да ги пробие ѕидините на градот кои биле изградени уште од времето на [[Теодосиј II]]. === Влашка === [[Податотека:Bayezid I - Manyal Palace Museum.JPG|thumb|250px|right|Бајазит I]] Во пролетта [[1395]] година, Бајазит најавил експедиција против [[Влашка]]. Веројатно неговата цел била да го попречи сојузот меѓу војводата [[Јован Мирче]] и унгарскиот крал. Според тој договор, самиот влашки владетел се задолжил да интервенира доколку унгарските земји бидат нападнати од страна на Османлиите<ref>S. STANOJEVIC, „Die Biographie Stefan Lazarevits", 422.</ref>. Османлиските војски постигнале успех до реонот на [[Белград]] и [[Темешвар]]. По ова влегле во Влашко и кај реката Арџеш се присретнале со влашката војска. Според еден документ, Бајазит водел битка во продолжение на една недела по кое следувало потпишување на мир<ref>Halil İNALCIK, „An Ottoman document on Bayezid I's expedition into Hungary and Wallachia", Actes du X-e Congrès international d'Etudes Byzantines, Istanbul (1957).</ref>. Според една анонимна фирентинска хроника пак Бајазит војувал со Сигизмунд и со тешки загуби на двете страни успеал да победи. Во оваа битка загинал и [[Крале Марко]], син на [[Волкашин]], како и [[Константин Драгаш]] кои му биле вазали на Бајазит. По ова, [[Јован Мирче]] успеал да побегне кај унгарскиот крал. === Битки со унгарските сили === По крајот на битката, Бајазит ја преминал реката Дунав и заминал кон Никопол, кој бил под власта на бугарскиот цар Иван Шишман кој по заземањето бил погубен на 29 октомври 1395 година. Во текот на следната 1396 година, соперништвото меѓу ингарските и османлиските сили го достигнал својот врв. Кралот во продолжение на неколку години барал сојузници на запад, а од друга страна пак истото го прави и византискиот цар за да ја спаси престолнината Цариград. На 1 март 1396 година, кон т.н. христијански сојуз се приклучиле Венецијанската Република<ref name=Tuchman548>Tuchman, 548</ref>, а во следните месеци истото го направиле и Франција, Англија, Бургундија и Бохемија/ ==== Никопол ==== [[Податотека:Bataille de Nicopolis (Archives B.N.) 1.jpg|thumb|250px|right|Битка кај Никопол]] Во [[1396]] огромната османлиска војска под команда на Бајазит I ја повторила опсадата на византиската престолнина [[Цариград]]. Градот бил заштитен со цврсти ѕидови, но гарнизонот кој го заштитувал бил слаб. Веста за опсадата на Цариград од страна на Турците предизвикала реакција во [[Европа]]. Кралот на Унгарија и на Чешка, Сигизмунд, со помош на [[Папа Бонифациј IX]] во [[1396]] организирал крстоносна војна против Османлиите. Во ноќта на [[25 септември]], кралот Сигизмунд свикал воен совет, на кој витезите долго и безуспешно се расправале за тоа кој е достоен прв да започне битка со [[Османлии]]те. Рано наутро француските витези, предводениа од бестрашниот до очај Војвода од Навара, излегле од логорот и без да ги чекаат другите, тргнале кон позициите на Османлиите. Силата на завојуваните страни не била еднаква. Бајазит I донел со себе 20-илјадна армија, искалена со военото искуство во претходните освојувања. Кралот на Унгарија и Чешка, имал под свое водство околу 10 илјади војници. Француските рицари под команда на Војводата од Навара лесно се пробиле низ структурата на турските стрелци коњаници, но почнувајќи да ги гонат, паѓале под огнот на стрелците јаничари од околните ридови. Соочени со добро утврдените [[јаничари]] во ридиштата, француските витези, изморени од нападот, не можеле да ги пробијат на нивните позиции. Турците масакрирале илјадници француски крстоносци, а другите морале да се предадат во надеж дека ќе ја избегнат со тоа неминовна смрт. Целосниот пораз на кралот на Унгарија и Чешка во [[Битка кај Никопол|Битката кај Никопол]], им овозможило на отоманските Турци, без никакво противдејство на унгарските војници да ја покорат горна [[Босна]]. Таа станала еден вид на отскочна штица од која многупати се правеле напади во Европа од турската војска. По крајот на битката и големата победа на Бајазит, султанот наредил погубување на сите заробени војници со исклучок на оние кои се помлади од 18 години. === Грција === За настаните околу Епир денеска се зачувани две карти од Јанина на кои е одбележана војната меѓу два епирски владетели Есау Буонделмонти и Буа Шпата. Најверојатно конфликтот се случил во 1388-1399. Според изворите, кон крајот на 14 век и почетокот на 15 век, одделни османлиски бегови стигнале до бреговите на Јадранско Море. Преку династички бракови, Бајазит ја зголемил својата власт во јужна Грција. На Пелопонез венецијаните претходно имале свои колонии и тврдини. Според пишувањата на венецијанскиот сенат Османлиите станале многу силни во тој реон главно бидејќи со многу мал напор успевале да најдат свои сојузници. Нападите започнале во пролетта на 1394 година, кога Евренос го нападнал деспотот на Коринт и Мистра. Од грчките и венецијанскиоте извори се проценува дека во 1396 година немало напади во Пелопонез. Се смета дека кон крајот на летниот период османлиските сили ја напуштиле јужна Грција за да се вклучат кон Битката кај Никопол. Во 1397 година нападите биле обновени. Настаните се опишани во Кратката хроника од 1425 година според која Јакуб паша и Тимурташ го зазеле Аргос на 2 јуни, кој бил венецијанска колонија. Во јануари 1399 година Бајазит испратил голема војска во Пелопонез, а флотата истовремено го нападнал островот Негропонте. Во 1400 година кога паѓањето на Мистра станало повеќе од очигледно, Венеција предложила деспотот Теодор и неговиот брат, императорот Мануил II да заминат на нејзините територии. == Битка со Монголците == [[Податотека:Chlebowski-Bajazyt w niewoli.jpg|thumb|250px|right|Бајазит како затвореник пред Тимур]] [[Податотека:Bajazeth - Timur - J N Geiger.jpg|thumb|250px|right|Бајазит како затвореник пред Тимур]] Во времето на Бајазит, од исток се појавиле [[Монголци|монголските освојувачи]] на чело со [[Тимур]]. Во почетокот од 15 век, империјата на Тимур се протегала до Ирак, Азербејџан и делови од Кавказ. Во времето кога Бајазит ги освоил Сивас и Малатија, неговата империја се проближила до онаа на Тимур. Честопати вазалите од двете страни барале протекции за своите земји, и во голем дел се смета дека ова било причината за нападот на Тимур. По зазимањето на Сивас, управителот Кара Јулук му дал повод на Тимур да нападне. Во тоа време Бајазит учествувал во опсадата на Цариград, па во Сивас го пратил својот син Сулејман. Градот паднал пред самиот Сулејман да престигне, и тоа на 26 август 1400 година. Така, монголите започнале да им нанесуваат порази на Османлиите во [[Анадолија]]. До поголема војна дошло на [[28 јули]] [[1402]] година на полето Чибук, блиску денешната престолнина на [[Турција]], [[Анкара]]. Во таа битка учествувал и самиот Бајазит I, заедно со своите синови: [[Иса (син на Бајазит)|Иса]], [[Мехмед I|Мехмед]], [[Муса (син на Бајазит)|Муса]], [[Мустафа (син на Бајазит)|Мустафа]] и [[Сулејман (син на Бајазит)|Сулејман]]. Во таа битка на страната на Османлиите учествувале и вазалите [[Стефан Лазаревиќ]] и [[Ѓураѓ Бранковиќ]], кои биле српски деспоти и учестувале со околу 5.000 оклопни коњаници. Оваа битка е меѓу најголемите битки во воената историја. Според различни проценки, имало присуство на околу 2.000.000 луѓе. Се наведува дека Тимур имал најмалку 800.000 војници. Веројатно е дека овие бројки се значително претерани во источните извори, а европските извори даваат многу пониски бројки: 250-350 000 војници и 32 воени слонови на Тимур и 120-200.000 војници на султанот Бајазит I.Местото на битката, градот Ангора, не бил случајност: тука се вкрстувале сите патишта на Анадолија. Во битката победила војската на Тимур а Бајазит I ,со еден од неговите синови, бил заробен, а неговиот друг син бил убиен во битката. Тимур невообичаено нежно се однесувал со поразениот турски султан, па дури и го приврзал кон себе. Но, кога тој се вмешал во заговор против него, станал построг и Бајазит станал вистински затвореник, чиј живот зависел од волјата на победникот. Во [[Битка кај Анагора|текот на битката]], турските бегови од областите [[Ајдин]], [[Сарухан]], [[Ментеш]] и [[Караманија]] преминале на страната на [[Тимур]] и со тоа битката била решена. Со околу 10.000 [[јаничари]], [[султан]]от во ноќта се обидел да побегне но во тоа не успеал па бил заробен од страна на монголската војска. Заедно со него бил заробен и сун му Муса. Другите негови синови се спасиле со бегство, освен Мустафа кој мистериозно исчезнал на бојното поле. == Заробеништво== За да го спречи можното бегство на Бајазит, Тимур наредил да биде пренесен на носилка во решетки односно во кафез. Според некои покасни извори, Тимур на Бајазит го дочекал пријателски. Кога го прашал што би направил кога би бил на негово место, тогаш Бајазит му одговорил дека ќе го внесе во кафез по кое следувала наредбата за градење на кафезот. Колку и да било точно овој извор, сепак се знае дека Тимур не бил многу почитуван во заробеништво. Тимур решил да го понижи султанот доведувајќи ја бајазитовата најмила жена, спрската кнегиња Оливера. Тој ја носел постојано во својот логор и наредувал да му служи. Султанот Бајазит му порачал на Тимур дека како човек од скромно потекло не треба да се однесува на таков начин со еден цар исмејувајќи ги неговите жени и деца. Бајазит исто така бил носен во кафезот низ целиот воен логор на Тимур каде неговите војници го исмејувале. Според византиските кратки хроники е познато дека Бајазит починал на 9 март 1403 година во [[Акшехир]]<ref>Ismail Hakki Uzuncarsili. Osmanli tarihi, cild, 3 baaski, Ankara 1972, 310-320</ref>, северозападно од Конија. Денеска не е познато како точно починал султанот. Византиските извори од 15 век имаат две верзии. Според првата тој бил отровен а според втората починал од тага. И покрај сè, Тимур се потрудил Бајазит да биде погребан во престолнината Бурса. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Bayezid I}} * [http://www.waitmeturkey.com/yildirim-bayezid-i-ottoman-empire-sultan.html Бајазит I ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101227153900/http://www.waitmeturkey.com/yildirim-bayezid-i-ottoman-empire-sultan.html |date=2010-12-27 }} * http://www.baerenreiter.com/html/vosco/tamerlano.htm {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100330231329/http://www.baerenreiter.com/html/vosco/tamerlano.htm |date=2010-03-30 }} * [http://www.classicistranieri.com/dblog/articolo.asp?articolo=6108 Creative Commons MP3 Recording] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060809132146/http://www.classicistranieri.com/dblog/articolo.asp?articolo=6108 |date=2006-08-09 }} {{S-start}} {{S-hou|[[Османлиска династија]]||1354||8 март 1403}}[47–48 години] {{S-reg|}} {{S-bef|before=[[Мурат I]]}} {{S-ttl|title=[[Список на отомански султани|Отомански султан]]|years=1389 – 8 март 1403}} {{S-aft|after=[[Мехмед I]]}} {{end}} {{Отомански султани}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бајазит I| ]] [[Категорија:Родени во 1354 година]] [[Категорија:Починати во 1403 година]] [[Категорија:Отомански султани од 14 век]] [[Категорија:Отомански султани од 15 век]] [[Категорија:Личности од Крстоносните војни]] [[Категорија:Отомански Турци]] [[Категорија:Родени во 1361 година]] 5yuua6ga60hzd85vfrz3jz8qrpbx5n5 Јадрено оружје 0 63964 5562158 5397735 2026-05-21T17:01:57Z P.Nedelkovski 47736 5562158 wikitext text/x-wiki [[Податотека:An11_nuclear_bomb.jpg|thumb|right|250px|Изглед на современа јадрена бомба]] '''Јадрено оружје''' или '''нуклеарно оружје''' — избувлива направа, која ја добива својата огромна разорна сила од [[јадрена реакција]] на [[јадрено цепење|цепење]] или од комбинација на цепење и [[јадрено соединување|соединување]]. И при двете реакции се добива огромно количество на [[енергија]] од релативно мали количества на [[материја]]. За споредба, современо јадрено оружје тешко околу еден тон може да произведе експлозија што би ја произвеле милијарда килограми од најмоќниот експлозив. Јадрените оружја спаѓаат во категоријата на [[оружје за масовно уништување]]. Mногу луѓе се борат и се надеваат на целосно отстранување и уништување на ваквите оружја. Во воената историја досега само двапати биле употребени јадрени оружја, и двете од [[САД]] при крајот на [[Втората светска војна]]. Првото било детонирано утрото на 6 август 1945 година, кога САД фрлил јадрена бомба на основа на [[ураниум]] наречена „[[Малото момче]]“ во Јапонскиот град [[Хирошима]]. Втората бомба била фрлена 2 дена подоцна, а овојпат тоа било [[плутониумска]] бомба што предизвикува [[имплозија]] наречена „[[Дебелко]]“ во градот [[Нагасаки]] исто така во [[Јапонија]]. Овие два напади резултирале со 120.000 мртви од повредите од експлозијата и од [[радиоактивност]]а и уште голем дел на загинати од долготрајните ефекти од [[зрачење]]то.<ref>{{cite web |url=http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html |title=Frequently Asked Questions #1 |publisher=[[Меѓународна агенција за атомска енергија]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070919143939/http://www.rerf.or.jp/general/qa_e/qa1.html |archive-date=19 септември 2007}}</ref> Потребата од користењето на овие бомби било и останува спорно прашање. Од Хирошима и Нагасаки, како проба или демонстрација јадрено оружје е употребено над две илјади пати. Единствените земји за кои со сигурност се знае дека детонирале јадрено оружје (хронолошки) се: [[САД]], [[Русија]], [[Велика Британија]], [[Франција]], [[Кина]], [[Пакистан]] и [[Северна Кореја]]. Исто така се верува дека и [[Израел]] поседува јадрено оружје,<ref>{{наведено списание |last1=Кристенсен |first1=Ханс М. |last2=Норис |first2=Роберт С. |year=2014 |title=Israeli nuclear weapons, 2014 |url=http://bos.sagepub.com/content/70/6/97.full.pdf+html |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |volume=70 |number=6 |pages=97–115 |doi=10.1177/0096340214555409 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.israelhayom.com/site/newsletter_article.php?id=16847 |title=Carter says Israel has stockpile of over 300 nuclear bombs |last=Хирш |first=Јони |date=14 април 2014 |website=Israel Hayom |access-date=26 јануари 2021}}</ref> меѓутоа тие го негираат ова тврдење. За повеќе информации за поседувањето на јадрени оружја види ја [[Листа на држави со јадрено оружје|Списокот на држави со јадрено оружје]]. == Историја == [[Податотека:Nagasakibomb.jpg|thumb|right|200px|Облакот во форма на печурка од атомското бомбардирање на Нагасаки се крева 18 километри од местото каде што е фрлена]] Првото јадрено оружје било создадено во САД од меѓународен тим, кој вклучувал голем дел на научници од [[Европа]], посебно [[Германија]], со помош на [[Велика Британија]] и [[Канада]]. Оружјето било создадено за време на [[Втората светска војна]] како дел од тајниот [[Менхетен Проект]]. Иако првенствено било создадено од страв дека и [[Фашистичка Германија]] ќе развие такво оружје, за првпат го употребиле на Јапонските градови [[Хирошима]] и [[Нагасаки]]. Првата проба на јадреното оружје била направена на 16 јули 1945 година блиску до [[Аламогордо]] во [[Ново Мексико]]. Тогашниот [[Советски Сојуз]] развил и испробувал јадрено оружје во 1949 година со информации добиени преку шпионажа на САД. Првенствено јадреното оружје било во вид на [[бомби]] кои биле исфрлувани од [[авион]], меѓутоа со развојот на [[ракетите]] во 1960-тите години јадреното оружје било вградувано во ваквите ракети што овозможува да биде погодена било која цел во светот. Со тоа отпочнала [[Студената војна]] во која малку фалело да биде повторно употребено вакво оружје. Јадреното оружје денес стана симбол на [[воена моќ|воената моќ]] и моќта на [[државата]], и јадрените проби се употребуваат за испраќање на политички пораки и заплашувања. И други држави развија вакво оружје во текот на Студената војна, а тоа се Велика Британија, Франција и Кина. Овие пет држави се согласија да го запрат понатамошното ширење на другите земји со вакво оружје, а во тоа време уште четири други земји развија или стекнаа вакво оружје ([[Индија]], [[Јужна Африка]], [[Пакистан]] и [[Израел]]). На крајот од Студената војна Русија го собра оружјето останато кај некои членки од поранешниот Советски Сојуз и потпишаа договор со САД за намалување на јадрениот [[арсенал]]. Јадрените игри продолжија и понатаму. Пакистан во 1998 година го испробал своето прво јадрено оружје, а Северна Кореја испробала во 2006-та. Во 2004 година пакистанскиот јадрен херој (човекот заслужен Пакистан што има јадрено оружје) [[Абдул Кадир Хан]] призна дека ја продал формулата на [[Иран]], [[Либија]] и [[Северна Кореја]]. Ова беше најголемиот јадрен скандал во последните децении. Во 2006-та Северна Кореја тврдеше дека извела подземна [[јадрена проба]] меѓутоа поради малата експлозија повеќето претпоставуваат дека не бил успешен. Посебно со [[Терористички напади од 11 септември 2001 година|Нападите на 11 Септември]] на САД тие се залагаат за јадрено разоружување посебно на помалите земји кои и неразмислено би употребиле вакво оружје. [[Податотека:US_and_USSR_nuclear_stockpiles.svg|thumb|right|200px|Резервите со јадрено оружје на САД и Русија во последните децении]] Досега имало четири големи лажни тревоги од кои последната во 1995 година кои ќе завршеле со лансирање на јадрено оружје помеѓу САД и Русија. А плус се и јадрените кризи во времето на Студената војна како [[Кубанска криза|Кубанската ракетна криза]]. Според податоците од 2006-та се проценува дека има над 27.000 јадрени оружја во сопственост на најмалку осум земји, од кои 96% отпаѓаат на САД и Русија. Јадреното оружје досега било главна тема на многу светски политички преговори и договори поради стравот на сите земји од ваквото оружје. А претставува и тема за илјадници филмови, книги, телевизиски претстави други културни продукции во кои се укажува на последиците од употребата на вакво оружје. == Видови јадрено оружје == [[Податотека:Fission bomb assembly methods mk.svg|мини|десно|Два можни склопа на јадрената бомба: топовски (горе) и имплозивен (долу).]] Постојат два основни видови на јадрено оружје. Првиот вид се оружја кои ја добиваат својата енергија преку [[јадрено цепење]]. Тие се наречени [[Атомска бомба|Атомски бомби]], поради тоа што нивната енергија доаѓа од [[јадрото]] на [[атомот]].<ref>{{наведено списание |author=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc. |title=Bulletin of the Atomic Scientists |journal=Bulletin of the Atomic Scientists : Science and Public Affairs |url=https://books.google.com/books?id=rw0AAAAAMBAJ&pg=PA61 |date=февруари 1954 |publisher=Educational Foundation for Nuclear Science, Inc. |pages=61– |issn=0096-3402 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170331041028/https://books.google.com/books?id=rw0AAAAAMBAJ&pg=PA61 |archive-date=31 март 2017}}</ref> Во оружјето што се добива со цепење, количество на [[радиоактивен материјал]] ([[збогатен ураниум]] или [[плутониум]]) се спојува во една [[суперкритична маса]] - количина која е потребна да предизвика јадрена верижна реакција. Ова се изведува или со испукување на еден материјал во друг (топовски склоп) или со компресирање на материјалот па активирање со експлозив ([[имплозија|имплозивен]] склоп). Овој склоп имплозија се смета за посовремен и најчесто се користи. Овој метод е возможен само доколку материјалот кој го компресираме е плутониум. Најголем предизвик при создавањето на јадреното оружје е да поголемиот дел од горивото е уништено пред самото оружје да експлодира. Количеството на енергија ослободено од атомските бомби е приближно еднакво на 500.000 (500 килотони) [[ТНТ]] експлозив.<ref>{{cite web |last=Хансен |first=Чук |title=Swords of Armageddon: U.S. Nuclear Weapons Development since 1945 |website=U.S. Nuclear Weapons: The Secret History. |location=Сан Антонио |date=1988 |url=http://www.uscoldwar.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230020259/http://www.uscoldwar.com/ |archive-date=30 декември 2016}}"</ref> [[Податотека:Термојадрена_бомба.PNG|мини|десно|Термојадрена бомба]] Вториот вид на јадрено оружје е далеку поразорен, и својата енергија ја добива од процесот на [[јадрено соединување]]. Овој вид на оружја се наречени термојадрени бомби или водородски [[водородна бомба|водородни бомби]]. Бидејќи материјалот на овие бомби не може да достигне критично ниво без разлика на количеството кое ќе го употребиме и поради нивната можност да се постават на ракети овие бомби се далеку помоќни од атомските бомби. Само шест земји [[САД]], [[Русија]], [[Велика Британија]], [[Кина]], [[Франција]] и [[Индија]] имаат детонирано вакви бомби. За активирањето на ваквите бомби се користи енергијата од Атомската бомба, за да го компресира и загрее материјалот. Кај [[Телер-Улам дизајнот]] кој има мулти-мегатонска разорна моќ се постигнува со поставување на атомска бомба во близина на материјалот за соединување ([[трициум]], [[деутериум]] или [[литиум деутерид]]). Кога атомската бомба ќе се детонира, со [[светлосна брзина]] се емитираат [[гама-зраци]] и [[рендгенски зраци]] па го загреваат материјалот до [[термојадрена температура]]. Процесот на детонирање има две фази од при првата се активира Атомската бомба за во втората да се активира термојадрената бомба. Меѓутоа врз градбата на јадреното оружје може да се надоврзат повеќе фази во кои секоја фаза ја детонира наредната. Така најголемата детонирана термојадрена бомба е Советската [[Ца-бомба]] која ослободила енергија еднаква на 50 мегатони ТНТ експлозив. Повеќето термојадрени бомби се значајно послаби од оваа поради нивните димензии и тежина кои треба да одговараат на ракетите кои ги носат. Има и други видови на јадрено оружје. На пример, [[забрзана атомска бомба]] е атомска бомба која ја зголемува својата моќ додавајќи и реакции на јадрено соединување но сепак не е термојадрена бомба. Некои бомби се направени за посебни цели. На пример [[неутронска бомба]] е термојадрено оружје што прави мала експлозија но ослободува големо [[зрачење]]. Ваквата бомба е предвидена за што поголем број на жртви а помало оштетување на [[инфраструктурата]]. Доколку околу јадреното оружје поставиме материјали како [[злато]] или [[кобалт]] ќе создадеме [[солена бомба]]. Оваа бомба предизвикува огромно количество на [[радиоактивно загадување]] во воздухот. == Јадрена стратегија == [[Податотека:W87_MX_Missile_schematic.jpg|thumb|right|200px|Изглед на еден проектил на САД кој содржи десет боеви глави кои можат да се упатат на десет различни локации, што ја многу ја отежнува одбраната од овие проектили]] Јадрената стратегија е начин како да се одбегне нуклерното оружје во случај на [[војна]] или "разумно" да се употреби. Политиката за постојана внимателност од потенцијален напад со јадрено оружје е позната како [[јадрена готовност]]. Целта на готовноста е земјата да е во состојба брзо да реагира на потенцијалниот напад и ако е во можност да го спречи и во секој случај да возврати. Различните начини на напад со јадреното оружје создаваат различни стратегии за одбрана од истото. Најбитна стратегија за земјата која напаѓа е оружјето да не биде откриено за да не може спротивната страна да го попречи неговото детонирање. За да се одржува оружјето скриено тоа се пренесува преку [[подморници]] или [[возови]], па и понекогаш се закопува во [[земја]]. Други стратегии за одбрана се со создавање на [[ракетен штит]] кој ќе ги уништи ракетите со јадрено оружје уште во воздух, како и [[цивилна одбрана]] која ќе ги [[евакуира]] граѓаните во случај на опасност. Оружјето кое е наменето за загрозување на поголем број на луѓе е наречено [[стратегиско оружје]]. Додека оружјето наменето за битки во воени ситуации е наречено [[тактичко оружје]]. Има многу критики во светот на идејата за јадрена стратегија со образложение дека јадрена војна помеѓу две држави ќе заврши со меѓусебно уништување. Оваа закана за национално ако не и глобално уништување придонесува за голем анти-јадрен [[активизам]]. Исто така голем е стравот од опасноста, некое јадрено оружје да падне во рацете на поединечни [[терористи]] кои не би се двоумеле да го употребат, а и земјите кои ќе бидат нападнати ќе нема конкретна нација или земја од која треба да го очекуваат или да возвратат. Поради тој страв сигурносните мерки за овие оружја се на највисоко ниво. == Пренос на јадреното оружје == [[Податотека:Fat Man (replica of nuclear bomb).jpg|thumb|right|200px|Изглед на најстарите јадрени бомби кои се пренесуваат само со [[бомбардер]] поради нивната голема тежина]] Под пренос на јадреното оружје се подразбира начинот на кој оружјето ќе помине од земјата која напаѓа до целта. Начинот на кој јадреното оружје ќе ја стигне целта е еден од најбитните фактори во јадрената стратегија и за пример САД од почетокот досега потрошиле 57% од вкупните пари за јадрената технологија за начините на достигнување на целта. Историски првиот метод на пренесување на оружјето беше со фрлање на јадрени бомби од [[бомбардери]]. Овој е најпрвиот развиен метод и не ја ограничува големината и тежината на бомбата. Меѓутоа овој начин го ограничува дострелот на нападот, и остава доста време противничките војски да преземат контра акција. Овој метод сѐ уште се смета како примарен при пренесувањето на оружјето. Попрактичен начин гледан од стратегиска точка се [[проектилите]] на кои се монтира јадрено оружје, кои можат да користат најразлични траектории при пренесувањето на оружјето. Додека проектилите со краток [[домет]] се наменети за помал но побрз напад, развиени се и [[интерконтинентални балистички ракети]] и [[балистички ракети лансирани од подморница]]. Овие јадрени оружја имаат ограничена тежина и големина поради нивната практична потреба да ги собере во проектилот. Покрај овие два главни начини има и други начини за доставување на оружјето како во форма на [[нагазни мини]], [[торпеда]] на подморници и друго. == Одредби, контрола и закони == [[Податотека:Flag_of_IAEA.svg|thumb|right|200px|Меѓународната Агенција за Атомска Енергија е создадена во 1957-ма година со цел да го овозможи мирното развивање на нуклерната технологија и да ги заштити земјите потписнички на Договорот за намалување на јадреното оружје]] Поради огромната воена моќ која ја даваат јадрените оружја, политичката контрола е најважен проблем од неговото постоење. Во повеќето земји употребата на ова оружје може да се изведе само со согласност на најголемата државна власт.<ref>{{наведена книга |last1=Кроди |first1=Ерик А. |last2=Вирц |first2=Џејмс Џ. |last3=Ларсен |first3=Џефри А. |title=Weapons of Mass Destruction: An Encyclopedia of Worldwide Policy, Technology, and History |date=2005 |publisher=ABC-CLIO |location=Santa Barbara, California |isbn=1-85109-490-3 |page=66 |url=https://www.google.com/books/edition/Weapons_of_Mass_Destruction_Nuclear_weap/ZzlNgS70OHAC?hl=en&gbpv=1&dq=%22national+command+authority%22&pg=RA1-PA230&printsec=frontcover |access-date=9 ноември 2020 |quote=''македонски: Во Соединетите Американски Држави, претседателот и секретарот за одбена мораат заедно да одобрат активирање на јадрено оружје.''}}</ref> Во доцните 1940-ти недостатокот од доверба ги спречуваше САД и Советскиот Сојуз од постигнување на договор за контрола на јадреното оружје, но веќе во 1960-тите години се преземени чекори да се ограничи јадреното вооружување на другите земји и ефектите за средината од јадрените проби. Во 1963-та е постигнат [[Договор за делумна забрана за испробување на јадрено оружје]] која ги ограничи јадрените проби само на [[подземно испробување]] за да се спречи загадувањето од [[јадрен отпад|јадрениот отпад]]. Во 1968 година е постигнат [[Договор за намалување на јадреното оружје]] во која се потпишаа за јадрено ненапаѓање земјите кои не поседуваат јадрен арсенал. Покрај овој договор постигнати се и поединечни договори помеѓу САД и Советскиот Сојуз за намалување на јадреното оружје. Исто така постигнати се помеќу некои сојузи од држави и континенти за забрана за јадрено вооружување. Во 1996 година [[Меѓународниот суд на правдата]], највисокиот суд во [[Обединетите Нации]], издаде забрана за користење на јадрено оружје. Дополнително се преземаат и други акции за земјите кои сакаат да произведат јадрено оружје како економските санкции кон Индија и Пакистан во 1998 година. Во 2003 година под обвинение дека развива јадрена програма [[Ирак]] беше нападнат од САД. == Јадрено разоружување == Од појавата на јадреното оружје до денес четирите земји Белорусија, Казахстан, Јужна Африка и Украина комплетно ги уништиле или ги предале јадрените оружја и повеќе не поседуваат такви. == Употреба за други цели == Покрај нивната употреба како оружја, јадрените експлозии биле испробани за различни невоени потреби, и биле предложени за замена на експлозивот при правање на дупки но поради цената за чистење на [[јадрен отпад|јадрениот отпад]] и цената за здравјето на луѓето никогаш не биле употребени. Со испробувањето на термојадрените бомби се создадоа нови [[вештачки елементи]] како [[ајнштајниум]] и [[фермиум]]. Во 2008 е најден нов начин за проверка на [[уметнички измами]], бидејќи сите слики создадени после првата употреба на јадреното оружје содржат траги од [[Цезиум-137]] и [[Стронциум-90]], [[изотопи]] што не постоле пред 1945 година. == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јадрени оружја|*]] [[Категорија:Јадрена технологија]] [[Категорија:Американски пронајдоци]] 9c3xaq2iv65v0e722bc9hq5objiqbz3 Стиховен Калибар 0 65619 5562100 5561647 2026-05-21T16:02:19Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-30210-02|~2026-30210-02]]) и ја поврати преработката 5555128 на ~2026-28389-57 5562100 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Горан Јанкуловски | Img = StihovenKalibar.jpg | Background = solo_singer | Birth_name = Горан Јанкуловски | Alias = Стиховен Калибар | Occupation = Хип-хоп артист и [[афорист]] | birth_date= {{роден на|31|август|1979}} | birth_place= {{знамеикона|Македонија}} <small>{{роден во|Скопје}}</small> | Genre = [[Рап]] [[Хип-хоп]] | Years_active = 1995–денес | URL = [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar] }} '''Стиховен Калибар''' (вистинско име '''Горан Јанкуловски''') {{роден на|31|август|1979}} е хип-хоп артист и [[афорист]] од [[Скопје]]. ==Кариера== Тој започнува да се занимава со [[хип-хоп]] музика во [[1995]] година кога ги прави првите чекори преку неколкуте демо снимки и како дел од првата група [[РХБ Продукција]] за да продолжи понатаму и со соло кариера издавајќи го првиот неофицијален демо албум „Поинаква димензија” кој излегува на црниот пазар во [[2001]] година. Подоцна станува составен дел од групата [[Парадокс]] во чиј состав влегуваат Видо & Мичо од Пука козметика и го снимаат демо албумот „Парадокс-Потреба за Рап” кој излегува неофицијално во [[2003]] година со сопствени средства. Во [[2007]] година Стиховен Калибар го издава својот втор албум „Ин Медиас Рес” за издавачката куќа Чикен Меднес. Албумот е критизерски насочен кон политичката и општествена елита но и израз на револт кон целиот медиумски и комерцијален „терор” кој го доведува општеството до атрофија. Албумот е карактеристичен и по многуте гостувања на познати Хип-хоп и џез артисти од Македонија и надвор од неа. Во [[2011]] година Стиховен Калибар го издава третиот албум наречен Последниот Завет на кој гостуваат музичари од Македонија и од соседството. Последниот Завет е реално социолошко и филозофско согледување на извитоперената општествена реалност, односно претставува метафора на деветтиот круг на пеколот, олицетворен во суровото секојдневие инфицирано од криминал, неморал и лицемерие, а воедно го означува и залезот на вистинскиот хип-хоп. Во 2023 година го објавува последниот албум наречен "Модерни робови. Тој е апокалиптичен албум кој го актуелизира современото робовладетелско општество и политичката жабокречина. Во него неуморно се трага по изгубената слобода, а вметнува и библиски црти во еден модерен контекст, алудирајќи на распадот на либерална цивилизација која се повеќе доведува до човечко страдание и бездушност. Стиховен Калибар досега има остварено соработки со многу имиња од хип-хоп и останатите музички правци како што се Аго, Џака Накот, ДЈ Славе, Тонио Сан, Рок Агресори, Горан Трајкоски, Мијата, Културно Уметнички Работници, Георги Шарески, Јана Бурческа, Јордан Костов, Ристо Водолија, Спирит Блоковски (Србија), Таргет (Хрватска), Стивен Драма и Биро (Србија), Фаст Флоуз (Србија), Брус Халтер (Србија), Бит Експериментс, Мичо Атанасиу, Видо, ФИСТ и други. ==Видео записи и книги== До сега Стиховен Калибар има изработено и 8 видео записи. Освен албумите, Стиховен калибар има објавено неколку книги, едната е „Збирка мудрости и афоризми“, другата со урбаната тематика, која се вика „Двоглед“ како и стихозбирката „Проклетници“, збирката афоризми „Стихија“, хаику книгата „Бог да ги бие кучињата касапски” и збирката афоризми "Ни лук јал, ни ќебапи мирисал" . Книгата „Двоглед“ опфаќа повеќе раскази и текстови кои вршат подробно набљудување на маратонската транзиција. Авторот се осврнува и на повеќе теми од урбаното живеење, а неуморно ѕирка во секоја пора на општеството вклучувајќи го и градскиот џет с(м)ет. „Двоглед“ сведочи за безимената земја, но и за армијата сељаци во СкоТје откривајќи им ги вистинските лица и патот на нивната гола амбиција да станат „некој” наместо да станат „нешто”. Стихозбирката „Проклетници“ [[2012]] содржи вкупно 38 песни и нестандарни хаику творби. Говори за сите видови на грешници, како и за лузери, скотови и ветерници. За сите маченици и штетници, но и за ситни души и неверници. Збирката афоризми „Стихија“ [[2014]] има за цел во кратки црти да го демистифицира искривоколченото општество. Пишана е во еден здив, а многумина ќе ги остави без здив. „Стихија“ е дело кое стихијно ги напаѓа хоштаплерите, лицемерите, бандитите и курвите во оваа земја. Ја презира глупоста и моралното дезертерство и внесува нова свежина во македонската сатира. „Бог да ги бие кучињата касапски” [[2015]] - Стварноста во хаику песните на Стиховен Калибар е груба, сурова, вулгарна, деструктивна, неменлива, без ниту трага од „природна убавина“ или изделување на некакви животни вредности. Луѓето во неа, пак, се поделени, радикално спротивставени, анимозни: едни се „до корен“ мали, ништожни, маргинални, обезвреднети, омаловажени, понижени, немоќни, но многу повеќе јадосани, револтирани, гневни, жестоки, вулгарни; други се „ѓубре што не дава плод“. Книгата Ни лук јал ни ќебапи мирисал <code>(2017)</code> има око да ги види и нос да ги намириса аномалиите; има храброст да го каже односно запише она што авторот го видел и намирисал во општеството. Државата и поединецот, политичарите и курвите, образованието и простата маса, раздорите и коалициите, милионските сметки во банките и празните џебови ... сето тоа и многу друго е на тапет, преку кој поминува острото перо на Јанкуловски. ==Дискографија== [[Податотека:In medias res.jpg|мини|десно|Насловната корица од албумот Ин медиас рес]] ===Албуми=== * ''Ин медиас рес'' [[2007]] * ''Последниот завет'' [[2011]] * Модерни робови 2023 ===Видео записи=== * [https://www.youtube.com/watch?v=bxKYOxde0Cs/ Чекајќи го Ное] * [https://www.youtube.com/watch?v=-8rYfmIgN_4/ Македонија] * [https://www.youtube.com/watch?v=KTuDMTQqkk4/ Непотизам и ренесанса] * [https://www.youtube.com/watch?v=y_vxXvLLEzU/ Ѓубрето] * [https://www.youtube.com/watch?v=a5ddkRMudKA/ Македонскиот Бруклин] * [https://www.youtube.com/watch?v=abMqBLLw9vQ/ Шарлатани] * [https://www.youtube.com/watch?v=qpgxKXHh1fk/ Бонус трака] * [https://www.youtube.com/watch?v=u2Tq3FLAgzk Кинта Култ] ===Издадени книги=== * ''Збирка мудрости и афоризми'' [[2010]] * ''Двоглед'' [[2011]] * ''Проклетници'' [[2012]] * ''Стихија'' [[2014]] * ''Бог да ги бие кучињата касапски'' [[2015]] * ''Ни лук јал ни ќебапи мирисал (2017)'' == Надворешни врски == * [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar Музиката на Стиховен Калибар] * [http://www.idividi.com.mk/showbiz/celebrity/743786/ Интервју во Идивиди: Кодош никогаш, ама директор можеби ќе бидам] * [http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 Интервју за Нова Македонија:Покрај сите други перверзии, јас и немам премногу пцости] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110610123553/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 |date=2011-06-10 }} * [http://www.ohridpress.com/index.php/zabava/128-vesti/11889-%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD-k%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80-%E2%80%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9C-%D0%B5-%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B0%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC,-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%99%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0.html Стихија“ е личен печат на лицемерниот систем, на полтронството и користољубивоста]{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Калибар, Стиховен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски Рап]] [[Категорија:Македонски хип-хоп музичари]] [[Категорија:Македонски афористи]] sffy7w17125rc5jo5qili2vjvd61ry8 5562102 5562100 2026-05-21T16:03:14Z Gurther 105215 5562102 wikitext text/x-wiki {{Музичар | Name = Горан Јанкуловски | Img = StihovenKalibar.jpg | Background = solo_singer | Birth_name = Горан Јанкуловски | Alias = Стиховен Калибар | Occupation = Хип-хоп артист и [[афорист]] | birth_date= {{роден на|31|август|1979}} | birth_place= {{знамеикона|Македонија}} <small>{{роден во|Скопје}}</small> | Genre = [[Рап]] [[Хип-хоп]] | Years_active = 1995–денес | URL = [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar] }} '''Стиховен Калибар''', роден '''Горан Јанкуловски''' (р. {{Роден во|Скопје}} на {{роден на|31|август|1979}}) — [[Македонци|македонски]] хип-хоп артист и [[афорист]]. ==Кариера== Тој започнува да се занимава со [[хип-хоп]] музика во [[1995]] година кога ги прави првите чекори преку неколкуте демо снимки и како дел од првата група [[РХБ Продукција]] за да продолжи понатаму и со соло кариера издавајќи го првиот неофицијален демо албум „Поинаква димензија” кој излегува на црниот пазар во [[2001]] година. Подоцна станува составен дел од групата [[Парадокс]] во чиј состав влегуваат Видо & Мичо од Пука козметика и го снимаат демо албумот „Парадокс-Потреба за Рап” кој излегува неофицијално во [[2003]] година со сопствени средства. Во [[2007]] година Стиховен Калибар го издава својот втор албум „Ин Медиас Рес” за издавачката куќа Чикен Меднес. Албумот е критизерски насочен кон политичката и општествена елита но и израз на револт кон целиот медиумски и комерцијален „терор” кој го доведува општеството до атрофија. Албумот е карактеристичен и по многуте гостувања на познати Хип-хоп и џез артисти од Македонија и надвор од неа. Во [[2011]] година Стиховен Калибар го издава третиот албум наречен Последниот Завет на кој гостуваат музичари од Македонија и од соседството. Последниот Завет е реално социолошко и филозофско согледување на извитоперената општествена реалност, односно претставува метафора на деветтиот круг на пеколот, олицетворен во суровото секојдневие инфицирано од криминал, неморал и лицемерие, а воедно го означува и залезот на вистинскиот хип-хоп. Во 2023 година го објавува последниот албум наречен "Модерни робови. Тој е апокалиптичен албум кој го актуелизира современото робовладетелско општество и политичката жабокречина. Во него неуморно се трага по изгубената слобода, а вметнува и библиски црти во еден модерен контекст, алудирајќи на распадот на либерална цивилизација која се повеќе доведува до човечко страдание и бездушност. Стиховен Калибар досега има остварено соработки со многу имиња од хип-хоп и останатите музички правци како што се Аго, Џака Накот, ДЈ Славе, Тонио Сан, Рок Агресори, Горан Трајкоски, Мијата, Културно Уметнички Работници, Георги Шарески, Јана Бурческа, Јордан Костов, Ристо Водолија, Спирит Блоковски (Србија), Таргет (Хрватска), Стивен Драма и Биро (Србија), Фаст Флоуз (Србија), Брус Халтер (Србија), Бит Експериментс, Мичо Атанасиу, Видо, ФИСТ и други. ==Видео записи и книги== До сега Стиховен Калибар има изработено и 8 видео записи. Освен албумите, Стиховен калибар има објавено неколку книги, едната е „Збирка мудрости и афоризми“, другата со урбаната тематика, која се вика „Двоглед“ како и стихозбирката „Проклетници“, збирката афоризми „Стихија“, хаику книгата „Бог да ги бие кучињата касапски” и збирката афоризми "Ни лук јал, ни ќебапи мирисал" . Книгата „Двоглед“ опфаќа повеќе раскази и текстови кои вршат подробно набљудување на маратонската транзиција. Авторот се осврнува и на повеќе теми од урбаното живеење, а неуморно ѕирка во секоја пора на општеството вклучувајќи го и градскиот џет с(м)ет. „Двоглед“ сведочи за безимената земја, но и за армијата сељаци во СкоТје откривајќи им ги вистинските лица и патот на нивната гола амбиција да станат „некој” наместо да станат „нешто”. Стихозбирката „Проклетници“ [[2012]] содржи вкупно 38 песни и нестандарни хаику творби. Говори за сите видови на грешници, како и за лузери, скотови и ветерници. За сите маченици и штетници, но и за ситни души и неверници. Збирката афоризми „Стихија“ [[2014]] има за цел во кратки црти да го демистифицира искривоколченото општество. Пишана е во еден здив, а многумина ќе ги остави без здив. „Стихија“ е дело кое стихијно ги напаѓа хоштаплерите, лицемерите, бандитите и курвите во оваа земја. Ја презира глупоста и моралното дезертерство и внесува нова свежина во македонската сатира. „Бог да ги бие кучињата касапски” [[2015]] - Стварноста во хаику песните на Стиховен Калибар е груба, сурова, вулгарна, деструктивна, неменлива, без ниту трага од „природна убавина“ или изделување на некакви животни вредности. Луѓето во неа, пак, се поделени, радикално спротивставени, анимозни: едни се „до корен“ мали, ништожни, маргинални, обезвреднети, омаловажени, понижени, немоќни, но многу повеќе јадосани, револтирани, гневни, жестоки, вулгарни; други се „ѓубре што не дава плод“. Книгата Ни лук јал ни ќебапи мирисал <code>(2017)</code> има око да ги види и нос да ги намириса аномалиите; има храброст да го каже односно запише она што авторот го видел и намирисал во општеството. Државата и поединецот, политичарите и курвите, образованието и простата маса, раздорите и коалициите, милионските сметки во банките и празните џебови ... сето тоа и многу друго е на тапет, преку кој поминува острото перо на Јанкуловски. ==Дискографија== [[Податотека:In medias res.jpg|мини|десно|Насловната корица од албумот Ин медиас рес]] ===Албуми=== * ''Ин медиас рес'' [[2007]] * ''Последниот завет'' [[2011]] * Модерни робови 2023 ===Видео записи=== * [https://www.youtube.com/watch?v=bxKYOxde0Cs/ Чекајќи го Ное] * [https://www.youtube.com/watch?v=-8rYfmIgN_4/ Македонија] * [https://www.youtube.com/watch?v=KTuDMTQqkk4/ Непотизам и ренесанса] * [https://www.youtube.com/watch?v=y_vxXvLLEzU/ Ѓубрето] * [https://www.youtube.com/watch?v=a5ddkRMudKA/ Македонскиот Бруклин] * [https://www.youtube.com/watch?v=abMqBLLw9vQ/ Шарлатани] * [https://www.youtube.com/watch?v=qpgxKXHh1fk/ Бонус трака] * [https://www.youtube.com/watch?v=u2Tq3FLAgzk Кинта Култ] ===Издадени книги=== * ''Збирка мудрости и афоризми'' [[2010]] * ''Двоглед'' [[2011]] * ''Проклетници'' [[2012]] * ''Стихија'' [[2014]] * ''Бог да ги бие кучињата касапски'' [[2015]] * ''Ни лук јал ни ќебапи мирисал (2017)'' == Надворешни врски == * [http://www.reverbnation.com/stihovenkalibar Музиката на Стиховен Калибар] * [http://www.idividi.com.mk/showbiz/celebrity/743786/ Интервју во Идивиди: Кодош никогаш, ама директор можеби ќе бидам] * [http://www.novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 Интервју за Нова Македонија:Покрај сите други перверзии, јас и немам премногу пцости] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110610123553/http://novamakedonija.com.mk/NewsDetal.asp?vest=68111151229&id=47&prilog=0&setIzdanie=22300 |date=2011-06-10 }} * [http://www.ohridpress.com/index.php/zabava/128-vesti/11889-%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D0%BD-k%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%B1%D0%B0%D1%80-%E2%80%9E%D1%81%D1%82%D0%B8%D1%85%D0%B8%D1%98%D0%B0%E2%80%9C-%D0%B5-%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B0%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%BB%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%81%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B5%D0%BC,-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B8-%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%99%D1%83%D0%B1%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0.html Стихија“ е личен печат на лицемерниот систем, на полтронството и користољубивоста]{{Мртва_врска|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Калибар, Стиховен}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски Рап]] [[Категорија:Македонски хип-хоп музичари]] [[Категорија:Македонски афористи]] rs90gi11tenfxatzllvsosyzfdua1ls Усноцветни 0 68179 5562369 5077181 2026-05-22T11:09:12Z Bjankuloski06 332 /* Морфолошки одлики */ Исправен поим, replaced: декоратив → украс 5562369 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |name=Усноцветни |image = Lamium purpureum jamestown1.jpg |image_caption = Пурпурна мртва коприва (''Lamium purpureum'') |taxon = Lamiaceae |authority = [[Иван Мартинов|Martinov]]<ref name=MOBOT>{{cite web |last=Stevens |first=P. F. |title=Lamiales (Lamiaceae Family) |publisher=Angiosperm Phylogeny Website |url=https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/lamialesweb.htm#Lamiaceae |issue=Version 12 |date=July 2012 |access-date=25 March 2015 |archive-date=21 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150321062734/http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/orders/lamialesweb.htm#Lamiaceae |url-status=live }}</ref><ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free }}</ref> |type_genus = [[Мрва коприва]] (''Lamium'') |type_genus_authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = [[Род (биологија)|Родови]] |subdivision = [[#Родови|Во текстот]] }} '''Усноцветни''' ([[науч.]] ''Lamiaceae'' или ''Labiatae'') — [[семејство (биологија)|семејство]] на [[растенија]] која се состои од околу 210 родови и околу 3500 видови. Порано се сметало дека е во блиско сродство со [[врбинки]]те (''Verbenaceae''), но неколку скорешни филогенетски истражувања покажале дека многубројните родови класифицирани во ''Verbenaceae'' припаѓаат во ''Lamiaceae'', така што најкарактеристичните родови од ''Verbenaceae'' не се во блиско сордство со оние од ''Lamiaceae'', а се најблиски сродници со другите членови на редот на [[усноцветовидни]]те (''Lamiales''). == Морфолошки одлики == Растенијата од ова семејство најчесто се ароматични и се претставени со нашироко користени зачински [[Билка|билки]] (како [[босилек]]от, [[нане]]то, [[рузмарин]]от, [[жалфија]]та, [[чубрица]]та, [[мајорана]]та, [[оригано]]то, [[Мајчина душичка|мајчината душичка]], [[лаванда]]та и [[перила]]та). Некои се грмушести видови, но ретки се [[Дрво|дрвјата]] и [[Лијана|лијаните]]. Многу членови на семејството се нашироко култивирани, што се должи не само на нивните ароматични квалитети, туку и на лесното одгледување: овие растенија се меѓу оние кои најлесно се размножуваат со резници од [[стебло]]то. Одредени видови се одгледуваат како украсни растенија, како [[колеус]]от на пример. Други се одгледуваат за исхрана, и тоа најмногу поради семињата (како ''[[Шпанска жалфија|Salvia hispanica]]''). Првичното име на семејството е ''Labiatae'', кое е дадено како резултат на тоа што [[цвет]]овите кај овие растенија најчесто имаат венечни ливчиња споени во горна и долна усна (''labia'' на [[Латински јазик|латински]] значи ''усна''). Меѓутоа, во почеста употреба е името ''Lamiaceae''. [[Лист]]овите се наспрамни, при што секој пар на листови од едно членче дава извиткан изглед. Стеблата се најчесто квадратни на напречен пресек, но ова својство не се среќава кај сите членови на семејството, а понекогаш се среќава кај претставници од други семејства. Цветовите се билатерално симетрични, со 5 споени чашкини и венечни ливчиња. Тие се најчесто хермафродитни. == Родови == [[Податотека:Bildtankstelle 1 057.jpg|thumb|десно|220px|Лаванда - ''Lavandula sp.'']] <table><tr valign="top"><td> <br />''[[Acanthomintha]]'' <br />''[[Achyrospermum]]'' <br />''[[Acinos]]'' <br />''[[Acrocephalus (растение)|Acrocephalus]]'' <br />''[[Acrotome]]'' <br />''[[Acrymia]]'' <br />''[[Aeollanthus]]'' <br />''[[Agastache]]'' <br />''[[Ajuga]]'' <br />''[[Ajugoides]]'' <br />''[[Alajja]]'' <br />''[[Alvesia]]'' <br />''[[Amethystea]]'' <br />''[[Anisochilus]]'' <br />''[[Anisomeles]]'' <br />''[[Antonina]]'' <br />''[[Asterohyptis]]'' <br />''[[Ballota]]'' <br />''[[Becium]]'' <br />''[[Benguellia]]'' <br />''[[Blephilia]]'' <br />''[[Bostrychanthera]]'' <br />''[[Bovonia]]'' <br />''[[Brazoria]]'' <br />''[[Bystropogon]]'' <br />''[[Calamintha]]'' <br />''[[Capitanopsis]]'' <br />''[[Capitanya]]'' <br />''[[Caryopteris]]'' <br />''[[Catoferia]]'' <br />''[[Cedronella]]'' <br />''[[Ceratanthus]]'' <br />''[[Chamaesphacos]]'' <br />''[[Chaunostoma]]'' <br />''[[Chelonopsis]]'' <br />''[[Cleonia]]'' <br />''[[Clinopodium]]'' <br />''[[Colebrookia]]'' <br />''[[Coleus]]''* <br />''[[Collinsonia]]'' <br />''[[Colquhounia]]'' <br />''[[Comanthosphace]]'' <br />''[[Conradina]]'' <br />''[[Craniotome]]'' </td><td> <br />''[[Cuminia]]'' <br />''[[Cunila]]'' <br />''[[Cyclotrichium]]'' <br />''[[Cymaria]]'' <br />''[[Dauphinea]]'' <br />''[[Dicerandra]]'' <br />''[[Dorystaechas]]'' <br />''[[Dracocephalum]]'' <br />''[[Drepanocaryum]]'' <br />''[[Eichlerago]]'' <br />''[[Elsholtzia]]'' <br />''[[Endostemon]]'' <br />''[[Englerastrum]]'' <br />''[[Eremostachys]]'' <br />''[[Eriope]]'' <br />''[[Eriiophyton]]'' <br />''[[Eriopidion]]'' <br />''[[Eriothymus]]'' <br />''[[Erythrochlamys]]'' <br />''[[Eurysolen]]'' <br />''[[Fuerstia]]'' <br />''[[Galeopsis]]'' <br />''[[Geniosporum]]'' <br />''[[Glechoma]]'' <br />''[[Glechon]]'' <br />''[[Gomphostemma]]'' <br />''[[Gontscharovia]]'' <br />''[[Hanceola]]'' <br />''[[Haplostachys]]'' <br />''[[Haumaniastrum]]'' <br />''[[Hedeoma]]'' <br />''[[Hemiandra]]'' <br />''[[Hemigenia]]'' <br />''[[Hemizygia]]'' <br />''[[Hesperozygis]]'' <br />''[[Heterolamium]]'' <br />''[[Hoehnea]]'' <br />''[[Holocheila]]'' <br />''[[Holostylon]]'' <br />''[[Horminum]]'' <br />''[[Hoslundia]]'' <br />''[[Hymenocrater]]'' <br />''[[Hypenia]]'' <br />''[[Hypogomphia]]'' </td><td> <br />''[[Hyptidendron]]'' <br />''[[Hyptis]]'' <br />''[[Hyssop]]us'' <br />''[[Isodictyophorus]]'' <br />''[[Isodon]]'' <br />''[[Isoleucas]]'' <br />''[[Keiskea]]'' <br />''[[Kinostemon]]'' <br />''[[Kudrjaschevia]]'' <br />''[[Kurzamra]]'' <br />''[[Lagochilus]]'' <br />''[[Lagopsis]]'' <br />''[[Lallemantia]]'' <br />''[[Lamiastrum]]'' <br />''[[Lamiophlomis]]'' <br />''[[Lamium]]'' <br />''[[lavender|Lavandula]]'' <br />''[[Leocus]]'' <br />''[[Leonotis]]'' <br />''[[Leonurus]]'' <br />''[[Lepechinia]]'' <br />''[[Leucas (genus)|Leucas]]'' <br />''[[Leucosceptrum]]'' <br />''[[Limniboza]]'' <br />''[[Lophanthus]]'' <br />''[[Loxocalyx]]'' <br />''[[Lycopus]]'' <br />''[[Macbridea]]'' <br />''[[Marmoritis]]'' <br />''[[Marrubium]]'' <br />''[[Marsypianthes]]'' <br />''[[Meehania]]'' <br />''[[Melissa]]'' <br />''[[Melittis]]'' <br />''[[Mentha]]'' <br />''[[Meriandra]]'' <br />''[[Mesona]]'' <br />''[[Metastachydium]]'' <br />''[[Microcorys]]'' <br />''[[Micromeria]]'' <br />''[[Microtoena]]'' <br />''[[Minthostachys]]'' <br />''[[Moluccella]]'' <br />''[[Monarda]]'' </td><td> <br />''[[Monardella]]'' <br />''[[Mosla]]'' <br />''[[Neoeplingia]]'' <br />''[[Neohyptis]]'' <br />''[[Nepeta]]'' (мачкино нане) <br />''[[Neustruevia]]'' <br />''[[Nosema]]'' <br />''[[Notochaete]]'' <br />''[[Ocimum]]'' <br />''[[Octomeron]]'' <br />''[[Ombrocharis]]'' <br />''[[Origanum]]'' <br />''[[Orthosiphon]]'' <br />''[[Otostegia]]'' <br />''[[Panzerina]]'' <br />''[[Paraeremostachys]]'' <br />''[[Paralamium]]'' <br />''[[Paraphlomis]]'' <br />''[[Peltodon]]'' <br />''[[Pentapleura]]'' <br />''[[Perilla]]'' <br />''[[Perovskia]]'' <br />''[[Perrierastrum]]'' <br />''[[Phlomis]]'' <br />''[[Phlomoides]]'' <br />''[[Phyllostegia]]'' <br />''[[Physostegia]]'' <br />''[[Piloblephis]]'' <br />''[[Pitardia]]'' <br />''[[Platostoma]]'' <br />''[[Plectranthus]]'' <br />''[[Pogogyne]]'' <br />''[[Pogostemon]]'' <br />''[[Poliomintha]]'' <br />''[[Prasium]]'' <br />''[[Prostanthera]]'' <br />''[[Prunella]]'' <br />''[[Pseuderemostachys]]'' <br />''[[Puntia]]'' <br />''[[Pycnanthemum]]'' <br />''[[Pycnostachys]]'' <br />''[[Renschia]]'' <br />''[[Rhabdocaulon]]'' <br />''[[Raphidion]]'' </td><td> <br />''[[Rhododon]]'' <br />''[[Rosmarinus]]'' <br />''[[Rostrinucula]]'' <br />''[[Roylea]]'' <br />''[[Rubiteucris]]'' <br />''[[Sabaudia]]'' <br />''[[Saccocalyx]]'' <br />''[[Salazaria]]'' <br />''[[Salvia]]'' <br />''[[Savory (herb)|Satureja]]'' <br />''[[Schizonepeta]]'' <br />''[[Scutellaria]]'' <br />''[[Sideritis]]'' <br />''[[Siphocranion]]'' <br />''[[Skapanthus]]'' <br />''[[Solenostemon]]'' <br />''[[Stachyopsis]]'' <br />''[[Stachys]]'' <br />''[[Stenogyne]]'' <br />''[[Sulaimania]]'' <br />''[[Suzukia]]'' <br />''[[Symphostemon]]'' <br />''[[Synandra]]'' <br />''[[Syncolostemon]]'' <br />''[[Tetradenia]]'' <br />''[[Teucrium]]'' <br />''[[Thorncroftia]]'' <br />''[[Thuspeinanta]]'' <br />''[[Thymbra]]'' <br />''[[Thymus]]'' <br />''[[Tinnea]]'' <br />''[[Trichostema]]'' <br />''[[Vitex]]'' <br />''[[Warnockia]]'' <br />''[[Wenchengia]]'' <br />''[[Westringia]]'' <br />''[[Wiedemannia]]'' <br />''[[Wrixonia]]'' <br />''[[Zataria]]'' <br />''[[Zhumeria]]'' <br />''[[Ziziphora]]'' </td></tr></table> == Наводи == {{наводи}} * [http://delta-intkey.com/angio/www/labiatae.htm Watson и Dallwitz] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/ |date=2007-01-03 }} == Надворешни врски == {{рв|Lamiaceae}} * {{EOL}} * [http://delta-intkey.com/angio/www/labiatae.htm Lamiaceae] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/ |date=2007-01-03 }} во [http://delta-intkey.com/angio/ L. Watson и M.J. Dallwitz (1992 наваму). Семејства на цветници: описи, илустрации, информации] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/angio/ |date=2007-01-03 }} * [http://delta-intkey.com Подробен опис на семејствата на цветни растенија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/ |date=2007-01-03 }} * [http://www.floralimages.co.uk/lamiaceae.htm Слики од усноцветни] * [http://flowersinisrael.com/FamLabiatae.html Семејство усноцветни] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080727011642/http://www.flowersinisrael.com/FamLabiatae.html |date=2008-07-27 }} Цвеќиња во Израел {{Таксонска лента}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Усноцветни| ]] [[Категорија:Усноцветовидни]] nfo08ofp86d83hqgekzghy7q5m7b9hc Маслинки 0 69291 5562368 5557045 2026-05-22T11:09:08Z Bjankuloski06 332 Исправен поим, replaced: декоратив → украс 5562368 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Маслинки | image = Olive-tree-fruit-august-0.jpg | image_width = 240px | image_caption = [[Маслинка]] (''Olea europaea'') | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | subclassis = [[Астериди]] | unranked_ordo = [[евастериди I]] | ordo = [[Усноцветовидни]] | familia = '''Маслинки''' | familia_authority = [[Јохан Сентуриус Хофманзег|Hoffmgg.]] и [[Јохан Хајнрих Фридрих Линк|Link]] | subdivision_ranks = [[Род]]ови | subdivision = * ''[[Abeliophyllum]]'' – бела форзитија * ''[[Chionanthus]]'' * ''[[Comoranthus]]'' * ''[[Dimetra]]'' * ''[[Fontanesia]]'' * ''[[Forestieria]]'' * ''[[Forsythia]]'' – форзитија * ''[[Јасен|Fraxinus]]'' – јасен * ''[[Haenianthus]]'' * ''[[Hesperelaea]]'' † * ''[[Jasminum]]'' – јасмин * ''[[Ligustrum]]'' – прасика * ''[[Menodora]]'' * ''[[Myxopyrum]]'' * ''[[Nestegis]]'' * ''[[Noronhia]]'' * ''[[Notelaea]]'' * ''[[Nyctanthes]]'' * ''[[Маслинка|Olea]]'' – маслинка * ''[[Osmanthus]]'' – османтус * ''[[Phillyrea]]'' - грипа * ''[[Picconia]]'' * ''[[Priogymnanthus]]'' * ''[[Schrebera]]'' * ''[[Јоргован|Syringa]]'' – јоргован | synonyms = <center>Bolivariaceae <small>Гризеб.</small><br /></center> <center>Forstiereae (Forstieraceae) <small>Ендл.</small><br /></center> <center>Fraxineae (Fraxinaceae) <small>С.Ф. Греј</small><br /></center> <center>Iasmineae (Iasminaceae) <small>Врска</small><br /></center> <center>Jasmineae (Jasminaceae) <small>Јус.</small><br /></center> <center>Lilacaceae <small>Вентенат</small><br /></center> <center>Nyctantheae (Nyctanthaceae) <small>Ј.Г. Агард</small><br /></center> <center>Syringaceae <small>Хоран.</small></center> }} '''Маслинките''' ([[науч.]] ''Oleaceae'') се фамилија на растенија со 24 рецентни родови и околу 600 видови на [[мезофит]]ни [[Грмушка|грмушки]], [[Дрво|дрвја]] и ретко трнови. == Опис == === Листови === Фамилијата се одликува со наспрамни [[лист]]ови кои може да се прости или сложени (или пинатни или тернатни), без [[Прилисник|прилисници]]. Најизменичниот (спирален) распоред на листовите е редок, но највоочлив е кај [[јасмин]]от (''Jasminum sp.''). Лиската е со пинатна венација и може да е рассечена или со целокрајни рабови. Кај одредени таксони се среќаваат [[Домација|домации]], односно комори во кои се заробуваат различни [[членконоги]]. Листовите може [[двегодишно растение|двегодишни]] или зимзелени, при што зимзелените видови се најчести во топлите умерени и тропски региони, додека видовите со двегодишни листови се предоминантни во поладните региони. === Цветови === [[Цвет]]овите се најчесто хермафродитни и актиноморфни, заземаат форма на [[метличка]] или [[грозд]], и обично се фрагрантни. Чашката може, но и не мора да е присутна, додека венчето е [[синсепално]] и четириделно. [[Андрецеум]]от има два прашника вметнати во [[перигин]]ската зона и алтернираат со деловите на венчето. == Во Македонија == Од фамилијата ''Oleaceae'' како култивирани растенија на територијата на [[Македонија]], најчесто како парковски украсни растенија се одгледуваат [[Jasminum nudiflorum]], [[Jasminum officinale]], [[Forsythia europaea]], [[Forsythia suspensa]], различни видови од родот [[Ligustrum]] за жива ограда, и други.<ref name="Флора на РМ2">Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 24 издавач: МАНУ, Скопје, 2010</ref> Во јужните делови на Македонија: јужно од Демир Капија, Гевгелија, околината на Дојран, особено во последно време, се одгледува култивирана маслинка (''[[Olea europaea]]''). За нејзиното одгледување на посочените локалитети постојат и постари податоци од 1923 и 1928 година.<ref name="Флора на РМ2" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Маслинки| ]] [[Категорија:Усноцветовидни]] py5bm15nb20j4niyo3re6ril7mchmxe Книжевноста во 1979 година 0 104282 5562060 5561626 2026-05-21T15:39:16Z Gurther 105215 5562060 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1979|книжевноста}} '''[[1979]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *Мај – Објавен филмот на [[Merchant Ivory Productions]] „[[Европејците (филм од 1979 година)|Европејците]]“, чие сценарио од [[Рут Правер Џабвала]] се потпира на [[1878 во литературата|1878]] [[Хенри Џејмс]] [[Европејците|романот со исто име]]. *[[25 октомври]] – бил првпат издаден „[[Лондон Ривју оф Букс]]“ и кој во првите 6 месеци се појавувал како додаток во ''[[The New York Review of Books]]''. а неговите основачки уредници биле [[Карл Милер]], [[Мери-Кеј Вилмерс]] и [[Сузана Клап]]. *Ноември – „[[Куќата на гладот]]“ од [[Дамбуџо Маречера]] ја освоил наградата за [[Гардијан фикција]]. ''непознато датуми'' *Романот на К. В. Џетер „[[Ноќта на Морлок]]“ бил пионер во целовечерната фикција во жанрот што подоцна го нарекол [[стимпанк]]. *[[Август Вилсон]] „[[Џитни (драма)|Џитни]]“ била првпат продуцирана и станал 8 во неговиот „Питсбургски циклус“. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Даглас Адамс]] – ''[[Водич за стопер низ галаксијата]]'' *[[В. Ц. Ендрус]] – ''[[Цвеќиња на таванот]]'' *[[Џефри Арчер]] – ''[[Кејн и Абел (роман)|Кејн и Абел]]'' *[[Барбара Тејлор Бредфорд]] – ''[[Жена од суштинско значење (роман)|Жена од суштинско значење]]'' *[[Октавија Батлер]] – ''[[Сродни (роман)|Сродни]]'' *[[Итало Калвино]] — ''[[Ако во зимска ноќ патник]]'' *[[Орсон Скот Кард]] – ''[[Планета наречена предавство]]'' *[[Анџела Картер]] – ''[[Крвавата комора]]'' *[[Ајлин Чанг]] – ''[[Похота, претпазливост (новела)|Похота, претпазливост]]'' *[[Агата Кристи]] – ''[[Последните случаи на госпоѓица Марпл и уште два други Приказни]]'' *[[Л. Спраг де Камп]] и [[Лин Картер]] - ''[[Конан ослободителот]]'' *[[Мајкл Енде]] – ''[[Некрајната приказна]] (Die unendliche Geschichte)'' *[[Хозе Пабло Фајнман]] – ''[[Últimos días de la víctima (роман)|Últimos días de la víctima]]'' *[[Алан Дин Фостер]] – ''[[Alien (филм)|Alien]]'' (филмска новела) *[[Карло Фрутеро]] и [[Франко Лучентини]] - ''[[A che punto è la notte]]'' *[[Брајан Гарфилд]] – ''[[Паладин (роман на Гарфилд)|Паладин]]'' *[[Вилијам Голдинг]] – ''[[Видлива темнина (роман)|Видлива темнина]]'' *[[Вилијам Голдман]] – ''[[Лажни (роман)|Лажни]]'' *[[Надин Гордимер]] – ''[[Ќерката на Бургер]]'' *[[Артур Хејли]] – ''[[Преоптоварување (роман)|Преоптоварување]]'' *[[Стратис Хавиарас]] – ''Кога дрвото пее'' *[[Даглас Хил]] – ''[[Галактички воен водач]]'' *[[Стивен Кинг]] – ''[[Мртвата зона (роман)|Мртвата зона]]'' *[[Расел Кирк]] – ''[[Принцезата на сите земји]]'' *[[Милан Кундера]] – ''[[Книгата за смеата и заборавот]]'' (прво објавена на француски како ''Le Livre du rire et de l'oubli'') *[[Џон ле Каре]] - ''[[Луѓето на Смајли]]'' *[[Морган Ливелин]] – „Лав од Ирска: Легендата за Брајан Бору“ *[[Роберт Лудлум]] - ''[[Кругот Матарезе]]'' *[[Норман Мејлер]] - ''[[Песната на џелатот]]'' *[[Кормак Мекарти]] - ''[[Сатри]]'' *[[Роџер Мекдоналд]] - ''[[1915: роман]]'' *[[Харуки Мураками]] – ''[[Слушни го ветрот да пее]]'' (風の歌を聴け, ''Kaze no uta o kike'') *[[Елис Питерс]] – ''[[Еден труп премногу]]'' *[[Џери Пурнел]] – ''[[Јаничари (роман)|Јаничари]]'' *[[Сатјаџит ​​Реј]] – ''[[Хатјапури]]'' *[[Харолд Робинс]] – ''Спомени на друг ден'' *[[Филип Рот]] – ''[[Писателот-дух]]'' *[[Скот Спенсер (писател)|Скот Спенсер]] – ''Бескрајна љубов'' *[[Мери Стјуарт (романсиер)|Мери Стјуарт]] – ''[[Последното магично восхитување]]'' *[[Питер Штрауб]] – ''[[Приказна за духови (роман на Штрауб)|Приказна за духови]]'' *[[Вилијам Стајрон]] – ''[[Изборот на Софи (роман)|Изборот на Софи]]'' *[[Треванијан]] – ''[[Шибуми (роман)|Шибуми]]'' *[[Каари Утрио]] – ''[[Рауталиља]]'' *[[Џек Венс]] – ''[[Лицето (роман на Венс)|Лицето]]'' *[[Курт Вонегут]] – ''[[Затворска птица (роман)|Затворска птица]]'' *[[Елизабет Волтер]] – ''[[Во маглата и други необични средби]]'' *[[Вилијам Вортон (автор)|Вилијам Вортон]] – ''[[Берди (роман)|Берди]]'' *[[Кит Вилијамс]] – ''[[Маскарада (книга)|Маскарада]]'' *[[Рејмонд Вилијамс]] – ''[[Борбата за Манод]]'' *[[Роберт Антон Вилсон]] – ''[[Трилогија на мачката на Шредингер|Мачката на Шредингер]]'' *[[Том Волф]] – ''[[Вистинските работи (книга)|Вистинските работи]]'' *[[Роџер Желазни]] – ''[[Патни марки]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Крис Ван Алсбург]] – ''[[Градината на Абдул Гасази]]'' *[[Катарин Мери Бригс]] (со [[Ан Ивон Гилберт]]) – ''Аби Лаберс, Банши и Богартс: Илустрирана енциклопедија на самовили'' *[[Рејмонд Бригс]] – ''[[Габата Бауџија]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Црнцата]]'' *[[Колин Дан]] – ''[[Животните од фартинг шумата (книга)|Животните од фартинг шумата]]'' *[[Питер Дикинсон]] (со [[Вејн Андерсон (илустратор)|Вејн Андерсон]]) – ''[[Летот на змејовите (книга)|Летот на змејовите]]'' *[[Гордон Корман]] &ndash; ''[[Скокни во базенот]]'' *[[Елизабет Лерд (автор)|Елизабет Лерд]] – ''Градината на Рози'' *[[Роби Маколи]] – ''Тајна историја на времето што доаѓа'' *[[Роберт Мунш]] – ''Каллива бара'' *[[Бил Пит]] – ''Кукавичкиот Клајд'' *[[Даниел Пинквотер]] **''[[Алан Менделсон, момчето од Марс]]'' **''[[Јобгоргл: Мистериозното чудовиште од езерото Онтарио]]'' *[[Елен Раскин]] – ''[[Играта Вестинг]]'' *[[Џејн Северанс]] (со Тиа Шук) – ''[[Кога Меган си отиде]]'' *[[Барбара Слеј]] – ''[[Серија Карбонел|Карбонел и Калидор]]'' *[[Анџела Зомер-Боденбург]] – ''[[Der kleine Vampir]]'' *[[Розмари Велс]] - ''[[Макс и Руби]]'' ===Драма=== *[[Бахрам Бејзаи]] – ''[[Смртта на Јаздгерд]]'' (مرگ یزدگرد) *[[Керил Черчил]] – ''[[Облак Девет (претстава)|Облак Девет]]'' *[[Дејвид Фенарио]] – ''[[Балконвил]]'' *[[Ричард Харис (телевизиски писател)|Ричард Харис]] – ''[[Надворешен раб]]'' *[[Елфриде Јелинек]] – ''[[Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte; или потпори на Нора]]'' (Што се случи откако Нора го напушти својот сопруг, или потпори на општеството) *[[Хајнер Милер]] – ''[[Хамлетмашина]]'' (прва изведба) *[[Марк Медоф]] – ''[[Деца на помал Бог (претстава)|Деца на помал Бог]]'' *[[Нил Орам]] – ''Основата'' *[[Питер Шафер]] – ''[[Амадеус (претстава)|Амадеус]]'' *[[Сем Шепард]] – ''[[Погребано дете]]'' *[[Мартин Шерман (драматург)|Мартин Шерман]] – ''[[Бент (претстава)|Бент]]'' *[[Том Стопард]] – ''[[Неоткриена земја]]'' ===Поезија=== {{Main|1979 во поезија}} * [[Кингсли Амис]] – ''Собрани песни'' ===Нефикција=== *[[Алисон Адбургам]] – ''Шопинг со стил: Лондон од реставрацијата до едвардијанската елеганција'' *[[Дејвид Атенборо]] – ''[[Живот на Земјата (ТВ серија)|Живот на Земјата]]'' *[[Харолд Волтер Бејли]] – ''Речник на [[Хотанскиот јазик|Хотан]] Сака'' *[[Јон Бибери]] – ''Лумеа де ази'' (Светот на денешницата) *[[Џером Брунер]] – ''За знаењето: Есеи за левата рака'' *[[Л. Спрег де Камп]] (уредник) – ''[[Конановиот острик]]'' *[[Џоан Дидион]] – ''[[Белиот албум (книга)|Белиот албум]]'' *[[Елизабет Ајзенштајн]] – ''Печатарницата како агент на промена'' *[[Питер Еванс (музиколог)|Питер Еванс]] – ''Музиката на [[Бенџамин Бритен]]'' *[[Џон Фаулс]] – ''[[Дрвото (книга)|Дрвото]]'' *[[Сандра Гилберт]] и [[Сузан Губар]] – ''[[Лудата жена на таванот|Лудата жена на таванот: Жената писателка и книжевната имагинација од деветнаесеттиот век]]'' *[[Елоиз Гринфилд]], Леси Џонс Литл, Пати Ридли Џонс &ndash; ''[[Детски времиња: Мемоари од три генерации]]'' *[[Даглас Хофштадтер]] – ''[[Гедел, Ешер, Бах|Гедел, Ешер, Бах: Вечна златна плетенка]]'' *[[Хенри Кисинџер]] – ''Годините во Белата куќа'' *[[Леон Литвак]] – ''[[Толку долго во бурата|Толку долго во бурата: Последиците од ропството]]'' *[[Жан-Франсоа Лиотар]] – ''[[Постмодерната состојба|Постмодерната состојба: Извештај за знаењето]] (La Condition postmoderne: rapport sur le savoir)'' *[[Џесика Митфорд]] – ''Отровно ракописно пишување: нежната уметност на гребење отпадоци'' *[[Стивен Пајл]] – ''[[Книгата за херојски неуспеси]]'' *[[Кларк Ештон Смит]] – ''[[Црната книга на Кларк Ештон Смит]]'' *[[Маргарет Трудо]] – ''Надвор од разумот'' *[[Том Волф]] – ''[[Вистинските работи (книга)|Вистинските работи]]'' ==Раѓања== *[[4 февруари]] – [[Бен Лернер]], американски поет, романописец и критичар *[[10 февруари]] – [[Јохан Харстад]], норвешки романописец *[[27 февруари]] - [[Александар Гордон Смит]], британски автор за деца и млади *[[28 март]] – [[Бенџамин Перси]], американски писател на кратки раскази *[[14 април]] – [[Патрик Сомервил]], американски романописец и писател на кратки раскази *[[21 мај]] - [[Џејмс Кленси Фелан]], американски писател на млади и трилери *[[28 јуни]] – [[Флоријан Зелер]], француски романописец и драматург *[[14 јули]] – [[Јукико Мотоја]], јапонска писателка на фикција, драматург, театарски режисер и гласовна актерка *[[14 август]] - [[Сајака Мурата]], јапонска романописец *''непознати датуми'' **[[Д.Д. Џонстон]], шкотски политички романописец и универзитетски предавач **[[Емили Сент Џон Мандел]], романописец роденa во Канада ==Починати== *Јануари – [[Дилис Кадваладр]], поетеса од велшки јазик (родена [[1902 во литературата|1902]]) *[[27 јануари]] – [[Викторија Окампо]], аргентинска издавачка, писателка и критичарка (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[9 февруари]] – [[Ален Тејт]], американски поет и есеист (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[25 февруари]] – [[Џон Л. Васерман]], американски критичар на забавата (сообраќајна несреќа, роден [[1938 во литературата|1938]]) *[[27 февруари]] – Сер [[Џорџ Норман Кларк|Џорџ Кларк]], англиски историчар (роден [[1890 во литературата|1890]]) *[[26 март]] – [[Џин Стафорд]], американска писателка на кратки раскази и романописец (срцева слабост; родена [[1915 во литературата|1915]]) *[[8 април]] – [[Брис Д'Џ Панкејк]], американска писателка на кратки раскази (самоубиец, родена [[1952 во литературата|1952]]) *[[10 мај]] – [[Џ. Б. Мортон]] (Бичкомбер), англиски хумористичен колумнист во весник (роден [[1893 во литературата|1893]]) *[[14 мај]] – [[Џин Рис]], англиски романописец роден во Доминика (роден [[1890 во литературата|1890]]) *[[1 јуни]] – [[Ерик Партриџ]], новозеландски/британски лексикограф (роден [[1894 во литературата|1894]]) *[[3 јуни]] – [[Арно Шмит]], германски романописец (роден [[1914 во литературата|1914]]) *[[7 јуни]] – [[Аса Ерл Картер|Форест Картер]], американски жанровски романописец (срцева слабост, роден [[1925 во литературата|1925]]) *[[6 јули]] – [[Малколм Халке]], англиски телевизиски писател (роден [[1924 во литературата|1924]]) *[[7 јули]] – [[Ахмад Кандил]], саудиски поет (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[15 јули]] – [[Хуана де Ибарбуру]], уругвајска поетеса (родена [[1892 во литературата|1892]]) *[[21 јули]] – [[Ежен Винавер]], англиски литературен научник роден во Русија (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[23 јули]] – [[Жозеф Кесел]], француски новинар и романописец (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[24 јули]] - [[Едвард Стахура]], полски писател (роден [[1937 во литературата|1937]]) *[[29 јули]] – [[Херберт Маркузе]], германски еврејски филозоф (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[8 август]] – [[Николас Монсарат]], англиски романописец (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[16 август]] – [[Јержи Јурандот]] (Јержи Глејгевич), полски поет и драматург (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[20 август]] – [[Кристијан Дотремонт]], белгиски сликар и писател (роден [[1922 во литературата|1922]]) *[[22 август]] – [[Џејмс Т. Фарел]], американски романописец (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[5 септември]] – [[Џон Бредбурн]], англиски поет и мисионер (убиен од герилци; роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[6 септември]] – [[Гај Болтон]], британски драматург (роден [[1884 во литературата|1884]]) *[[25 септември]] – [[Џоу Либо (писател)|Џоу Либо]] (周立波), кинески романописец и преведувач (роден [[1908 во литературата|1908]]) *[[6 октомври]] – [[Елизабет Бишоп]], американска поетеса (родена [[1911 во литературата|1911]]) *[[17 октомври]] – [[С. Џ. Перелман]], американски хуморист (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[18 октомври]] – [[Вирџилио Пињера]], кубански поет и писател на кратки раскази (роден [[1912 во литературата|1912]]) *[[12 декември]] – [[Горонви Рис]], велшки новинар и академик (роден [[1909 во литературата|1909]]) *[[19 декември]] – [[Доналд Крајтон]], канадски историчар (роден [[1902 во литературата|1902]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Одисеј Елитис]] ===Канада=== *Видете ги [[Наградите на генералниот гувернер од 1979 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Antonine Maillet]], ''Pélagie-la-Charrette'' *[[Prix Médicis]]: **Француски: [[Клод Диран]], ''La Nuit zoologique'' **Меѓународен: [[Alejo Carpentier]], ''La harpe et l'ombre'' pressrefine africa ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Хорхе Луис Борхес]] и [[Жерардо Диего]] ===Обединето Кралство=== *[[Букер Награда]]: [[Пенелопе Фицџералд]], ''[[Офшор (роман)|Офшор]]'' *[[Карнеги медал (литературна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Питер Дикинсон]], ''[[Тулку (роман)|Тулку]]'' *[[Награда Чолмондели]]: *[[Награда за фикција Гардијан]]: [[Нил Џордан]], ''[[Ноќ во Тунис (збирка кратки раскази)|Ноќ во Тунис]]'' и [[Дамбуџо Маречера]], ''[[Куќата на гладот]]'' *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Вилијам Голдинг]], ''[[Видлива темнина (Голдинг)|Видлива темнина]]'' **Биографија: [[Брајан Фини]], ''[[Кристофер Ишервуд]]: Критички Биографија'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за фикција]]: *[[Награда Небула]]: [[Вонда Н. Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Награда Хуго]]: **[[Награда Хуго за најдобар роман|Најдобар роман]]: [[Вонда Н. Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' **[[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Џон Варли (автор)|Џон Варли]], [[Упорноста на визијата (новела)|''Упорноста на визијата'']] *[[Награда Локус за најдобар роман]]: [[Вонда Н. Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Банкрофт Награда]]: **[[Кристофер Торн]], ''[[Сојузници од еден вид: Соединетите Американски Држави, Велика Британија и војната против Јапонија, 1941–1945]]'' **[[Ентони Ф. Ц. Волас]], ''[[Рокдејл: Растот на едно американско село во раната индустриска револуција]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Сем Шепард]], ''[[Погребано дете]]'' **[[Пулицерова награда за биографија|Биографија или автобиографија]]: [[Леонард Бејкер]], ''[[Денови на тага и болка: Лео Бек и берлинските Евреи]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Џон Чивер]], ''[[Приказните за Џон Чивер]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Роберт Пен Ворен]], ''[[Сегаи потоа: Поеми 1976–1978]]'' **[[Пулицерова награда за историја|Историја]]: [[Дон Е. Ференбахер]], ''[[Случајот Дред Скот: Неговото значење во американското право и политика]]'' **[[Пулицерова награда за општа документаристика|Општа документаристика]]: [[Е. О. Вилсон]], ''[[За човековата природа]]'' ===На друго место=== *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Јехуди Менухин]] *[[Награда Мајлс Френклин]]: [[Дејвид Ајрланд (автор)|Дејвид Ајрланд]], ''[[Жена на иднината]]'' *[[Премио Надал]]: [[Карлос Рохас Вила|Карлос Рохас]], ''El ingenioso hidalgo y poeta Federico García Lorca asciende a los infiernos'' *[[Награда Виареџо]]: [[Џорџо Манганели]], ''Centuria'' ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1979 Popular Books of 1979] at [[Goodreads]] {{Година во категориите на статии за литература}} [[Категорија:Книжевноста во 1979 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] tm87fex27qnf2qnh8nh4xbkh61oibkq 5562092 5562060 2026-05-21T15:59:28Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1979 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1979 година]] 5562060 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1979|книжевноста}} '''[[1979]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *Мај – Објавен филмот на [[Merchant Ivory Productions]] „[[Европејците (филм од 1979 година)|Европејците]]“, чие сценарио од [[Рут Правер Џабвала]] се потпира на [[1878 во литературата|1878]] [[Хенри Џејмс]] [[Европејците|романот со исто име]]. *[[25 октомври]] – бил првпат издаден „[[Лондон Ривју оф Букс]]“ и кој во првите 6 месеци се појавувал како додаток во ''[[The New York Review of Books]]''. а неговите основачки уредници биле [[Карл Милер]], [[Мери-Кеј Вилмерс]] и [[Сузана Клап]]. *Ноември – „[[Куќата на гладот]]“ од [[Дамбуџо Маречера]] ја освоил наградата за [[Гардијан фикција]]. ''непознато датуми'' *Романот на К. В. Џетер „[[Ноќта на Морлок]]“ бил пионер во целовечерната фикција во жанрот што подоцна го нарекол [[стимпанк]]. *[[Август Вилсон]] „[[Џитни (драма)|Џитни]]“ била првпат продуцирана и станал 8 во неговиот „Питсбургски циклус“. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Даглас Адамс]] – ''[[Водич за стопер низ галаксијата]]'' *[[В. Ц. Ендрус]] – ''[[Цвеќиња на таванот]]'' *[[Џефри Арчер]] – ''[[Кејн и Абел (роман)|Кејн и Абел]]'' *[[Барбара Тејлор Бредфорд]] – ''[[Жена од суштинско значење (роман)|Жена од суштинско значење]]'' *[[Октавија Батлер]] – ''[[Сродни (роман)|Сродни]]'' *[[Итало Калвино]] — ''[[Ако во зимска ноќ патник]]'' *[[Орсон Скот Кард]] – ''[[Планета наречена предавство]]'' *[[Анџела Картер]] – ''[[Крвавата комора]]'' *[[Ајлин Чанг]] – ''[[Похота, претпазливост (новела)|Похота, претпазливост]]'' *[[Агата Кристи]] – ''[[Последните случаи на госпоѓица Марпл и уште два други Приказни]]'' *[[Л. Спраг де Камп]] и [[Лин Картер]] - ''[[Конан ослободителот]]'' *[[Мајкл Енде]] – ''[[Некрајната приказна]] (Die unendliche Geschichte)'' *[[Хозе Пабло Фајнман]] – ''[[Últimos días de la víctima (роман)|Últimos días de la víctima]]'' *[[Алан Дин Фостер]] – ''[[Alien (филм)|Alien]]'' (филмска новела) *[[Карло Фрутеро]] и [[Франко Лучентини]] - ''[[A che punto è la notte]]'' *[[Брајан Гарфилд]] – ''[[Паладин (роман на Гарфилд)|Паладин]]'' *[[Вилијам Голдинг]] – ''[[Видлива темнина (роман)|Видлива темнина]]'' *[[Вилијам Голдман]] – ''[[Лажни (роман)|Лажни]]'' *[[Надин Гордимер]] – ''[[Ќерката на Бургер]]'' *[[Артур Хејли]] – ''[[Преоптоварување (роман)|Преоптоварување]]'' *[[Стратис Хавиарас]] – ''Кога дрвото пее'' *[[Даглас Хил]] – ''[[Галактички воен водач]]'' *[[Стивен Кинг]] – ''[[Мртвата зона (роман)|Мртвата зона]]'' *[[Расел Кирк]] – ''[[Принцезата на сите земји]]'' *[[Милан Кундера]] – ''[[Книгата за смеата и заборавот]]'' (прво објавена на француски како ''Le Livre du rire et de l'oubli'') *[[Џон ле Каре]] - ''[[Луѓето на Смајли]]'' *[[Морган Ливелин]] – „Лав од Ирска: Легендата за Брајан Бору“ *[[Роберт Лудлум]] - ''[[Кругот Матарезе]]'' *[[Норман Мејлер]] - ''[[Песната на џелатот]]'' *[[Кормак Мекарти]] - ''[[Сатри]]'' *[[Роџер Мекдоналд]] - ''[[1915: роман]]'' *[[Харуки Мураками]] – ''[[Слушни го ветрот да пее]]'' (風の歌を聴け, ''Kaze no uta o kike'') *[[Елис Питерс]] – ''[[Еден труп премногу]]'' *[[Џери Пурнел]] – ''[[Јаничари (роман)|Јаничари]]'' *[[Сатјаџит ​​Реј]] – ''[[Хатјапури]]'' *[[Харолд Робинс]] – ''Спомени на друг ден'' *[[Филип Рот]] – ''[[Писателот-дух]]'' *[[Скот Спенсер (писател)|Скот Спенсер]] – ''Бескрајна љубов'' *[[Мери Стјуарт (романсиер)|Мери Стјуарт]] – ''[[Последното магично восхитување]]'' *[[Питер Штрауб]] – ''[[Приказна за духови (роман на Штрауб)|Приказна за духови]]'' *[[Вилијам Стајрон]] – ''[[Изборот на Софи (роман)|Изборот на Софи]]'' *[[Треванијан]] – ''[[Шибуми (роман)|Шибуми]]'' *[[Каари Утрио]] – ''[[Рауталиља]]'' *[[Џек Венс]] – ''[[Лицето (роман на Венс)|Лицето]]'' *[[Курт Вонегут]] – ''[[Затворска птица (роман)|Затворска птица]]'' *[[Елизабет Волтер]] – ''[[Во маглата и други необични средби]]'' *[[Вилијам Вортон (автор)|Вилијам Вортон]] – ''[[Берди (роман)|Берди]]'' *[[Кит Вилијамс]] – ''[[Маскарада (книга)|Маскарада]]'' *[[Рејмонд Вилијамс]] – ''[[Борбата за Манод]]'' *[[Роберт Антон Вилсон]] – ''[[Трилогија на мачката на Шредингер|Мачката на Шредингер]]'' *[[Том Волф]] – ''[[Вистинските работи (книга)|Вистинските работи]]'' *[[Роџер Желазни]] – ''[[Патни марки]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Крис Ван Алсбург]] – ''[[Градината на Абдул Гасази]]'' *[[Катарин Мери Бригс]] (со [[Ан Ивон Гилберт]]) – ''Аби Лаберс, Банши и Богартс: Илустрирана енциклопедија на самовили'' *[[Рејмонд Бригс]] – ''[[Габата Бауџија]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Црнцата]]'' *[[Колин Дан]] – ''[[Животните од фартинг шумата (книга)|Животните од фартинг шумата]]'' *[[Питер Дикинсон]] (со [[Вејн Андерсон (илустратор)|Вејн Андерсон]]) – ''[[Летот на змејовите (книга)|Летот на змејовите]]'' *[[Гордон Корман]] &ndash; ''[[Скокни во базенот]]'' *[[Елизабет Лерд (автор)|Елизабет Лерд]] – ''Градината на Рози'' *[[Роби Маколи]] – ''Тајна историја на времето што доаѓа'' *[[Роберт Мунш]] – ''Каллива бара'' *[[Бил Пит]] – ''Кукавичкиот Клајд'' *[[Даниел Пинквотер]] **''[[Алан Менделсон, момчето од Марс]]'' **''[[Јобгоргл: Мистериозното чудовиште од езерото Онтарио]]'' *[[Елен Раскин]] – ''[[Играта Вестинг]]'' *[[Џејн Северанс]] (со Тиа Шук) – ''[[Кога Меган си отиде]]'' *[[Барбара Слеј]] – ''[[Серија Карбонел|Карбонел и Калидор]]'' *[[Анџела Зомер-Боденбург]] – ''[[Der kleine Vampir]]'' *[[Розмари Велс]] - ''[[Макс и Руби]]'' ===Драма=== *[[Бахрам Бејзаи]] – ''[[Смртта на Јаздгерд]]'' (مرگ یزدگرد) *[[Керил Черчил]] – ''[[Облак Девет (претстава)|Облак Девет]]'' *[[Дејвид Фенарио]] – ''[[Балконвил]]'' *[[Ричард Харис (телевизиски писател)|Ричард Харис]] – ''[[Надворешен раб]]'' *[[Елфриде Јелинек]] – ''[[Was geschah, nachdem Nora ihren Mann verlassen hatte; или потпори на Нора]]'' (Што се случи откако Нора го напушти својот сопруг, или потпори на општеството) *[[Хајнер Милер]] – ''[[Хамлетмашина]]'' (прва изведба) *[[Марк Медоф]] – ''[[Деца на помал Бог (претстава)|Деца на помал Бог]]'' *[[Нил Орам]] – ''Основата'' *[[Питер Шафер]] – ''[[Амадеус (претстава)|Амадеус]]'' *[[Сем Шепард]] – ''[[Погребано дете]]'' *[[Мартин Шерман (драматург)|Мартин Шерман]] – ''[[Бент (претстава)|Бент]]'' *[[Том Стопард]] – ''[[Неоткриена земја]]'' ===Поезија=== {{Main|1979 во поезија}} * [[Кингсли Амис]] – ''Собрани песни'' ===Нефикција=== *[[Алисон Адбургам]] – ''Шопинг со стил: Лондон од реставрацијата до едвардијанската елеганција'' *[[Дејвид Атенборо]] – ''[[Живот на Земјата (ТВ серија)|Живот на Земјата]]'' *[[Харолд Волтер Бејли]] – ''Речник на [[Хотанскиот јазик|Хотан]] Сака'' *[[Јон Бибери]] – ''Лумеа де ази'' (Светот на денешницата) *[[Џером Брунер]] – ''За знаењето: Есеи за левата рака'' *[[Л. Спрег де Камп]] (уредник) – ''[[Конановиот острик]]'' *[[Џоан Дидион]] – ''[[Белиот албум (книга)|Белиот албум]]'' *[[Елизабет Ајзенштајн]] – ''Печатарницата како агент на промена'' *[[Питер Еванс (музиколог)|Питер Еванс]] – ''Музиката на [[Бенџамин Бритен]]'' *[[Џон Фаулс]] – ''[[Дрвото (книга)|Дрвото]]'' *[[Сандра Гилберт]] и [[Сузан Губар]] – ''[[Лудата жена на таванот|Лудата жена на таванот: Жената писателка и книжевната имагинација од деветнаесеттиот век]]'' *[[Елоиз Гринфилд]], Леси Џонс Литл, Пати Ридли Џонс &ndash; ''[[Детски времиња: Мемоари од три генерации]]'' *[[Даглас Хофштадтер]] – ''[[Гедел, Ешер, Бах|Гедел, Ешер, Бах: Вечна златна плетенка]]'' *[[Хенри Кисинџер]] – ''Годините во Белата куќа'' *[[Леон Литвак]] – ''[[Толку долго во бурата|Толку долго во бурата: Последиците од ропството]]'' *[[Жан-Франсоа Лиотар]] – ''[[Постмодерната состојба|Постмодерната состојба: Извештај за знаењето]] (La Condition postmoderne: rapport sur le savoir)'' *[[Џесика Митфорд]] – ''Отровно ракописно пишување: нежната уметност на гребење отпадоци'' *[[Стивен Пајл]] – ''[[Книгата за херојски неуспеси]]'' *[[Кларк Ештон Смит]] – ''[[Црната книга на Кларк Ештон Смит]]'' *[[Маргарет Трудо]] – ''Надвор од разумот'' *[[Том Волф]] – ''[[Вистинските работи (книга)|Вистинските работи]]'' ==Раѓања== *[[4 февруари]] – [[Бен Лернер]], американски поет, романописец и критичар *[[10 февруари]] – [[Јохан Харстад]], норвешки романописец *[[27 февруари]] - [[Александар Гордон Смит]], британски автор за деца и млади *[[28 март]] – [[Бенџамин Перси]], американски писател на кратки раскази *[[14 април]] – [[Патрик Сомервил]], американски романописец и писател на кратки раскази *[[21 мај]] - [[Џејмс Кленси Фелан]], американски писател на млади и трилери *[[28 јуни]] – [[Флоријан Зелер]], француски романописец и драматург *[[14 јули]] – [[Јукико Мотоја]], јапонска писателка на фикција, драматург, театарски режисер и гласовна актерка *[[14 август]] - [[Сајака Мурата]], јапонска романописец *''непознати датуми'' **[[Д.Д. Џонстон]], шкотски политички романописец и универзитетски предавач **[[Емили Сент Џон Мандел]], романописец роденa во Канада ==Починати== *Јануари – [[Дилис Кадваладр]], поетеса од велшки јазик (родена [[1902 во литературата|1902]]) *[[27 јануари]] – [[Викторија Окампо]], аргентинска издавачка, писателка и критичарка (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[9 февруари]] – [[Ален Тејт]], американски поет и есеист (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[25 февруари]] – [[Џон Л. Васерман]], американски критичар на забавата (сообраќајна несреќа, роден [[1938 во литературата|1938]]) *[[27 февруари]] – Сер [[Џорџ Норман Кларк|Џорџ Кларк]], англиски историчар (роден [[1890 во литературата|1890]]) *[[26 март]] – [[Џин Стафорд]], американска писателка на кратки раскази и романописец (срцева слабост; родена [[1915 во литературата|1915]]) *[[8 април]] – [[Брис Д'Џ Панкејк]], американска писателка на кратки раскази (самоубиец, родена [[1952 во литературата|1952]]) *[[10 мај]] – [[Џ. Б. Мортон]] (Бичкомбер), англиски хумористичен колумнист во весник (роден [[1893 во литературата|1893]]) *[[14 мај]] – [[Џин Рис]], англиски романописец роден во Доминика (роден [[1890 во литературата|1890]]) *[[1 јуни]] – [[Ерик Партриџ]], новозеландски/британски лексикограф (роден [[1894 во литературата|1894]]) *[[3 јуни]] – [[Арно Шмит]], германски романописец (роден [[1914 во литературата|1914]]) *[[7 јуни]] – [[Аса Ерл Картер|Форест Картер]], американски жанровски романописец (срцева слабост, роден [[1925 во литературата|1925]]) *[[6 јули]] – [[Малколм Халке]], англиски телевизиски писател (роден [[1924 во литературата|1924]]) *[[7 јули]] – [[Ахмад Кандил]], саудиски поет (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[15 јули]] – [[Хуана де Ибарбуру]], уругвајска поетеса (родена [[1892 во литературата|1892]]) *[[21 јули]] – [[Ежен Винавер]], англиски литературен научник роден во Русија (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[23 јули]] – [[Жозеф Кесел]], француски новинар и романописец (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[24 јули]] - [[Едвард Стахура]], полски писател (роден [[1937 во литературата|1937]]) *[[29 јули]] – [[Херберт Маркузе]], германски еврејски филозоф (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[8 август]] – [[Николас Монсарат]], англиски романописец (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[16 август]] – [[Јержи Јурандот]] (Јержи Глејгевич), полски поет и драматург (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[20 август]] – [[Кристијан Дотремонт]], белгиски сликар и писател (роден [[1922 во литературата|1922]]) *[[22 август]] – [[Џејмс Т. Фарел]], американски романописец (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[5 септември]] – [[Џон Бредбурн]], англиски поет и мисионер (убиен од герилци; роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[6 септември]] – [[Гај Болтон]], британски драматург (роден [[1884 во литературата|1884]]) *[[25 септември]] – [[Џоу Либо (писател)|Џоу Либо]] (周立波), кинески романописец и преведувач (роден [[1908 во литературата|1908]]) *[[6 октомври]] – [[Елизабет Бишоп]], американска поетеса (родена [[1911 во литературата|1911]]) *[[17 октомври]] – [[С. Џ. Перелман]], американски хуморист (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[18 октомври]] – [[Вирџилио Пињера]], кубански поет и писател на кратки раскази (роден [[1912 во литературата|1912]]) *[[12 декември]] – [[Горонви Рис]], велшки новинар и академик (роден [[1909 во литературата|1909]]) *[[19 декември]] – [[Доналд Крајтон]], канадски историчар (роден [[1902 во литературата|1902]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Одисеј Елитис]] ===Канада=== *Видете ги [[Наградите на генералниот гувернер од 1979 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Antonine Maillet]], ''Pélagie-la-Charrette'' *[[Prix Médicis]]: **Француски: [[Клод Диран]], ''La Nuit zoologique'' **Меѓународен: [[Alejo Carpentier]], ''La harpe et l'ombre'' pressrefine africa ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Хорхе Луис Борхес]] и [[Жерардо Диего]] ===Обединето Кралство=== *[[Букер Награда]]: [[Пенелопе Фицџералд]], ''[[Офшор (роман)|Офшор]]'' *[[Карнеги медал (литературна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Питер Дикинсон]], ''[[Тулку (роман)|Тулку]]'' *[[Награда Чолмондели]]: *[[Награда за фикција Гардијан]]: [[Нил Џордан]], ''[[Ноќ во Тунис (збирка кратки раскази)|Ноќ во Тунис]]'' и [[Дамбуџо Маречера]], ''[[Куќата на гладот]]'' *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Вилијам Голдинг]], ''[[Видлива темнина (Голдинг)|Видлива темнина]]'' **Биографија: [[Брајан Фини]], ''[[Кристофер Ишервуд]]: Критички Биографија'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за фикција]]: *[[Награда Небула]]: [[Вонда Н. Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Награда Хуго]]: **[[Награда Хуго за најдобар роман|Најдобар роман]]: [[Вонда Н. Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' **[[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Џон Варли (автор)|Џон Варли]], [[Упорноста на визијата (новела)|''Упорноста на визијата'']] *[[Награда Локус за најдобар роман]]: [[Вонда Н. Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Банкрофт Награда]]: **[[Кристофер Торн]], ''[[Сојузници од еден вид: Соединетите Американски Држави, Велика Британија и војната против Јапонија, 1941–1945]]'' **[[Ентони Ф. Ц. Волас]], ''[[Рокдејл: Растот на едно американско село во раната индустриска револуција]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Сем Шепард]], ''[[Погребано дете]]'' **[[Пулицерова награда за биографија|Биографија или автобиографија]]: [[Леонард Бејкер]], ''[[Денови на тага и болка: Лео Бек и берлинските Евреи]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Џон Чивер]], ''[[Приказните за Џон Чивер]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Роберт Пен Ворен]], ''[[Сегаи потоа: Поеми 1976–1978]]'' **[[Пулицерова награда за историја|Историја]]: [[Дон Е. Ференбахер]], ''[[Случајот Дред Скот: Неговото значење во американското право и политика]]'' **[[Пулицерова награда за општа документаристика|Општа документаристика]]: [[Е. О. Вилсон]], ''[[За човековата природа]]'' ===На друго место=== *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Јехуди Менухин]] *[[Награда Мајлс Френклин]]: [[Дејвид Ајрланд (автор)|Дејвид Ајрланд]], ''[[Жена на иднината]]'' *[[Премио Надал]]: [[Карлос Рохас Вила|Карлос Рохас]], ''El ingenioso hidalgo y poeta Federico García Lorca asciende a los infiernos'' *[[Награда Виареџо]]: [[Џорџо Манганели]], ''Centuria'' ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1979 Popular Books of 1979] at [[Goodreads]] {{Година во категориите на статии за литература}} [[Категорија:Книжевноста во 1979 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] tm87fex27qnf2qnh8nh4xbkh61oibkq Книжевноста во 1978 година 0 104283 5562077 5561628 2026-05-21T15:55:56Z Gurther 105215 /* Надворешни врски */ 5562077 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1978|книжевноста}} '''[[1978]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[8 март]] – серијата [[Даглас Адамс]]' [[стрип научна фантастика]] ''[[Автостоперски водич низ галаксијата]]'' потекнува како [[Автостоперски водич низ галаксијата (радио серија)|радио комедија]] емитувана во Велика Британија [[BBC Radio 4]]. *Март – [[Филип Ларкин]] ги завршува своите врски со Мејв Бренан и Бети Макерет. *Април – Првата објавена приказна на [[Џејмс Блејлок]], „Аферата со кутијата на мајмуните“, се појавува во списанието „Unearth“, пионерска [[стимпанк]] фикција. *[[1 август]] – [[Барбара Пим]] е гостинка на ''[[Диск на пустински остров]]''. *Октомври – На [[Саемот на книгата во Франкфурт]] се воведува [[Наградата за продавач на книги/дијаграм за најчуден наслов на годината]], хумористична награда што се доделува секоја година на книги со необични наслови. Првиот добитник е „Зборник на трудови од Втората меѓународна работилница за голи глувци“. *[[15 ноември]] – драмата на [[Харолд Пинтер]] „[[Предавство (драма)|Предавство]]“, инспирирана од седумгодишна тајна вонбрачна врска со водителката на [[BBC Television]] [[Џоан Бејквел]], се отвора во [[Кралскиот национален театар|Национален театар]] во Лондон, во режија на [[Питер Хол (режисер)|Питер Хол]] и во која глумат [[Пенелопе Вилтон]] и нејзиниот сопруг во тоа време, [[Даниел Маси (актер)|Даниел Маси]], со [[Мајкл Гамбон]]. *[[15 декември]] – Новиот „Хаус Потсдамер Штрасе“ на [[Берлинската државна библиотека]] е отворен во [[Културфорум]] на [[Западен Берлин]]. ''непознат датум'' – Романот на [[Антонија Вајт]] од 1933 година „[[Мраз во мај]]'' станува првиот во серијата реизданија на книги од запоставени жени авторки „Модерни класици“ на [[Вираго Прес]], објавен во Велика Британија. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Етел Аднан]] - ''[[Сит Мари Роуз]]'' *[[Шрикришна Аланахали]] – ''Парасангада Гендетимма'' *[[Кингсли Амис]] - ''[[Работата на Џејк]]'' *[[Мартин Амис]] – ''[[Успех (роман)|Успех]]'' *[[Џесика Андерсон (писател)|Џесика Андерсон]] – ''[[Тира Лира покрај реката]]'' *[[Ахарон Апелфелд]] – ''[[Баденхајм 1939]]'' (באדנהיים&nbsp;עיר&nbsp; נופש, {{ Транслитерација|тој|Баденхаим `ир нофеш}}) *[[Ричард Бах]] – ''[[Илузии (Роман на Бах)|Илузии]]'' *[[Берил Бејнбриџ]] – ''[[Младиот Адолф]]'' *[[Томас Бергер (романсиер)|Томас Бергер]] – ''[[Артур Рекс: Легендарен роман]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Да (роман)|Да]]'' (''Да'') *[[Адолфо Биој Касарес]] – ''[[Херојот на жените]] (Херојот на жените)'' *[[Вилијам Питер Блати]] – ''[[Деветтата конфигурација]]'' *[[Џуди Блум]] – ''[[Сопруга (роман)|Сопруга]]'' *[[Чарлс Буковски]] – ''[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]'' *[[Ентони Бургес]] – ''[[1985 (Бургес роман)|1985]]'' *[[Тејлор Колдвел]] – ''Светло тече реката'' *[[Шантал Чаваф]] – ''Ружатр'' *[[Џон Чивер]] – ''[[Приказните за Џон Чивер]]'' *[[К. Џ. Чери]] – ''[[Бунарот на Шиуан]]'' *[[Брајан Клив]] – ''[[Џудит (роман)|Џудит]]'' *[[Мери Елизабет Коуслман]] – ''[[Половина во сенка]]'' *[[Л. Спрејг де Камп]] **''[[Најдоброто од Л. Спрејг де Камп]]'' **''[[Големиот фетиш]]'' **''[[Конан мечувалец]]'' (со [[Лин Картер]] и [[Бјорн Ниберг]]) *[[Самуел Р. Делани]] и [[Хауард Чајкин]] – ''Империја: Визуелен роман'' *[[Дон Делило]] – ''[[Куче што трча (роман)|Куче што трча]]'' *[[Нелсон ДеМил]] – ''[[Крај реките Вавилонски]]'' *[[Филис Ајзенштајн]] – ''[[Родена во егзил]]'' *[[Ј. Г. Фарел]] – ''[[Сингапурскиот стисок]]'' *[[Хауард Фаст]] – ''Втора генерација'' *[[Кен Фолет]] – ''[[Око на иглата (роман)|Око на иглата]]'' *[[Алан Дин Фостер]] – ''[[Разделка од окото на умот]]'' *[[Ернест Џ. Гејнс]] – ''Во куќата на мојот татко'' *[[Џејн Гардам]] – ''[[Бог на карпите]]'' *[[Морис Ги]] – ''[[Пламб (серија романи)|Пламб]]'' (прв во трилогијата) *[[Греам Грин]] – ''[[Човечкиот фактор (роман)|Човечкиот фактор]]'' *[[Хари Харисон (писател)|Хари Харисон]] – ''[[Стаорецот од не'рѓосувачки челик|Стаорецот од не'рѓосувачки челик сака Ти]]'' *[[Рој А. К. Хит|Рој Хит]] – ''[[Убиецот (роман на Рој Хит)|Убиецот]]'' *[[Џејмс Херберт]] – ''[[Копјето (роман)|Копјето]]'' *[[Вилијам Хјортсберг]] – ''[[Паѓачкиот ангел]]'' *[[Тимоти Мо]] – ''[[Кралот Мајмун (роман на Тимоти Мо)|Кралот Мајмун]]'' *[[Џон Ирвинг]] – ''[[Светот според Гарп]]'' *[[Маршал Џевонс]] – ''[[Убиство на маргината]]'' *[[Џејмс Џонс (автор)|Џејмс Џонс]] – ''[[Свирче (роман)|Свирче]]'' *[[Исмаил Кадаре]] – ''[[Мостот со три лака]] (Ура Ме Три Харке)'' *[[М. М. Кеј]] – ''[[Далечните павилјони]]'' *[[Стивен Кинг]] **''[[Тезницата]]'' **''[[Ноќна смена (книга)|Ноќна смена]]'' (збирка кратки раскази, вклучувајќи ја и „[[Деца од пченката]]“) *[[Кристофер Кох]] – ''[[Годината на опасен живот (роман)|Годината на опасен живот]]'' *[[Лари Крамер]] – ''[[Педери (роман)|Педери]]'' *[[Џудит Кранц]] – ''[[Скрупули (роман)|Скрупули]]'' *[[Јан Крос]] – ''[[Царовиот лудак]]'' (''Труп од Кејсри'') *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Св. Петар Заплет]]'' *[[Камара Ле]] – ''Le Maître de la parole – Кума Лафоло Кума'' (Чуварот на зборот) *[[Урсула К. Ле Гвин]] – ''[[Окото на чапјата]]'' *[[Мадлен Л'Енгл]] – ''[[Брзо навалена планета]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Заветот на Холкрофт]]'' *[[Џон Д. Мекдоналд]] – ''[[Празното бакарно море]]'' *[[Дејвид Малуф]] – ''[[Имагинарен живот]]'' *[[Дамбуџо Маречера]] – ''[[Куќата на гладот]]'' *[[Нгајо Марш]] – ''[[Грејна грешка]]'' *[[Ричард Матесон]] – ''[[Кои соништа можат да дојдат (1978) роман)|Кои соништа можат да се остварат]]'' *[[Иан Мекјуан]] – ''[[Цементната градина]]'' *[[Џејмс А. Миченер]] – ''[[Чесапик (роман)|Чесапик]]'' *[[Патрик Модијано]] – ''[[Rue des boutiques obscures]]'' (преведено како ''Исчезнато лице'') *[[Алис Манро]] – ''Кој мислиш дека си?'' (''Просјакот: Приказни за Фло и Роуз'' во САД) *[[Лари Нивен]] – ''[[Магијата исчезнува]]'' *[[Тим О'Брајан (автор)|Тим О'Брајан]] – ''[[По Качато]]'' *[[Ендру Џ. Офут]] – ''[[Конан и волшебникот]]'' *[[Џон Л. Паркер Џуниор]] – ''[[Еднаш тркач]]'' *[[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Јуда Коза]]'' *[[Елизабет Питерс]] – ''[[Улица на петте месечини]]'' *[[Вилијам Лутер Пирс]] – ''[[Дневниците на Тарнер]]'' *[[Белва Плејн]] – ''Евергрин'' *[[Марио Пузо]] – ''[[Будалите умираат]]'' *[[Мери Рено]] – ''[[Пејачката на пофалби]]'' *[[Рут Рендел]] – ''[[Заспан живот]]'' *[[Хуберт Селби Џуниор]] – ''[[Реквием за сон (роман)|Реквием за сон]]'' *[[Џасвант Синг Канвал]] – ''Лаху Ди Ло'' (Зора на крвта) *[[Витли Стрибер]] – ''[[Волкот]]'' *[[Томас Саливан (автор)|Томас Саливан]] – ''Дијапазон'' *[[Џулијан Симонс]] – ''[[Труењата во Блекхит]]'' *[[Џон Апдајк]] – ''[[Когоре (роман на Апдајк)|Пуч]]'' *[[Гор Видал]] – ''[[Калки (роман)|Калки]]'' *[[Мартин Валзер]] – ''[[Бегалецот]]'' *[[Вилијам Вортон (автор)|Вилијам Вортон]] – ''[[Берди (роман)|Берди]]'' *[[Херман Вук]] – ''[[Војна и сеќавање]]'' *[[Ричард Јејтс (романсиер)|Ричард Јејтс]] – ''[[Добро училиште]]'' *[[Френк Јерби]] – ''Поздрав до херојот освојувач'' *[[Роџер Желазни]] – ''[[Дворовите на хаосот]]'' ===Деца и млади=== *[[Џанет и Алан Алберг]] – ''Секоја праска, круша, слива'' (приближна година) *[[Рејмонд Бригс]] – ''[[Снешкото (сликовница)|Снешкото]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Огромниот крокодил]]'' *[[Румер Годен]] – ''Киндл од мачиња'' *[[Гвен Грант]] – ''Приватно – Држи се подалеку'' *[[Роџер Харгривс]] – ''[[Тимбукту]]'' (првите дванаесет од серија од 25 книги) *Дејвид Ларкин (со [[Брајан Фроуд]] и [[Алан Ли (илустратор)|Алан Ли]]) – ''[[Самовили (книга)|Самовили]]'' *[[Бил Пит]] – ''Ели'' *[[Лидија Постма]] – ''[[Вештерската градина|Де Хексентуин (Вештерската градина)]]'', во Холандија *[[Дејвид Рис (автор)|Дејвид Рис]] – ''[[Блицот во Ексетер]]'' *[[Сејмур Рајт]] (со Роберто Иноченти) **''Сите видови авиони'' **''Сите видови бродови'' **''Сите видови возови'' **''Едра, шини и крилја'' *[[Луј Сахар]] – ''[[Странични приказни од училиштето Вејсајд]]'' (прва во серијата од шест книги ''[[Училиште Вејсајд (серија книги)|Училиште Вејсајд]]'') *[[Роузмери Сатклиф]] – ''Песна за темната кралица'' *[[Арнолд Вескер]] – ''Дебели усни: Приказна за деца'' *[[Арнулф Цителман]] (со [[Вили Глазауер]]) – ''Kleiner Weg'' (Мала патека) ===Драма=== *[[Мигел М. Абрахао]] – ''[[О Чифрудо]]'' *[[Даглас Адамс]] – ''[[Водич за стопери низ галаксијата]]'' (радио претстава) *[[Брајан Кларк (писател)|Брајан Кларк]] – ''[[Чиј живот е тоа воопшто? (претстава)|Чиј живот е тоа воопшто?]]'' *[[Макс Фриш]] – ''Триптихон: Драј сзенише слики'' (Триптих) *[[Дејвид Хеар (драматург)|Дејвид Хеар]] – ''[[Многу (претстава)|Многу]]'' *[[Артур Копит]] – ''[[Крилја (претстава)|Крилја]]'' *[[Ира Левин]] – ''[[Смртоносна стапица (претстава)|Смртоносна стапица]]'' *[[Мери О'Мали (драматург)|Мери О'Мали]] – ''[[Еднаш католик]]'' *[[Хајнер Милер]] – ''Германија Смрт во Берлин'' (прва изведба) *[[Харолд Пинтер]] – ''[[Предавство (претстава)|Предавство]]'' *[[Сем Шепард]] – ''[[Погребано дете]]'' *[[Мартин Шерман (драматург)|Мартин Шерман]] – ''[[Бент (драма)|Бент]]'' *[[Викторија Вуд]] – ''[[Талент (драма)|Талент]]'' ===Поезија=== {{Main|1978 во поезија}} *[[Маја Анџелоу]] – ''[[И сепак се кревам]]'' *[[Роберт Минхиник]] – ''Нишка во лавиринтот'' *[[Луис Алберто Спинета]] – ''Guitarra Negra'' (Црна гитара) *[[Џон Трип (поет)|Џон Трип]] – ''Собрани песни'' ===Нефикција=== *[[Хана Арент]] (почина во 1975) – ''Животот на умот'' *[[Жизела Блајбтрој-Еренберг]] – ''[[Табу хомосексуалност]]'' *[[Роџер Карон]] – ''[[Го-Бој!|Го-Бој! Спомени од животот зад решетки]]'' *[[Лорд Дејвид Сесил]] – ''Портрет на Џејн Остин'' *[[Шарлот Чендлер]] – ''[[Здраво, морам да одам! (биографија)|Здраво, морам да одам!]]'' *[[Бет Чато]] – ''Сувата градина'' *[[Кристина Крофорд]] – ''[[Мами ми најдрага]]'' *[[Џералд Дарел]] – ''[[Градината на боговите]]'' *[[Дон Е. Ференбахер]] – ''[[Случајот Дред Скот: Неговото значење во американското право и политика]]'' *[[Џон Гал (автор)|Џон Гал]] – ''[[Систематика]]'' *[[Х. Р. Халдеман]] – ''Крајот на моќта'' *[[Моли Кацен]] – ''[[Готвач на Мусвуд]]'' *[[Мери Мидгли]] – ''Ѕвер и човек: Корените на човечката природа'' *[[Библија|Њујоршко Меѓународно Библиско Друштво]] – ''[[Библија|Свето Писмо]]'', [[Нова меѓународна верзија]] (преведено на современ [[американски англиски]]) *[[Ричард Никсон]] – ''Мемоарите на Ричард Никсон'' *[[М. Скот Пек]] – ''[[М. Скот Пек#Патот по кој помалку се патува|Патот по кој помалку се патува]]'' *[[Дејвид Рорвик]] – ''Според негова слика: Клонирањето на еден човек'' *[[Едвард Саид]] – ''[[Ориентализам (книга)|Ориентализам]]'' ==Раѓања== *[[1 февруари]] – [[Арно Камениш]], швајцарски писател *[[4 април]] - [[Робисон Велс]], американски романописец *[[23 јули]] – [[Лорен Гроф]], американска романописец и писателка на кратки раскази *[[24 октомври]] – [[Кеј Милер]], поетеса и писателка на фикција родена во Јамајка *[[2 ноември]] - [[Али Конди]], американска романописецка за млади и средношколци *''непознати датуми'' **[[:it:Филипо Болоња|Филипо Болоња]], италијански романописец и сценарист **[[Дејвид Љуелин (автор)|Дејвид Љуелин]], велшки сценарист **[[Саманта Швеблин]], аргентинска писателка на фикција **[[Рејчел Трезизе]], велшка романописецка и писателка на кратки раскази ==Починати== *[[12 јануари]] – [[Роберт Харбин]], автор на книги за магија роден во Јужна Африка (роден [[1908 во литературата|1908]]) *[[1 март]] – [[Пол Марк Скот|Пол Скот]], англиски романописец, драматург и поет (роден [[1920 во литературата|1920]]) *[[24 март]] – [[Ли Брекет]], американски писател на научна фантастика (роден [[1915 во литература|1915]]) *[[14 април]] – [[Ф. Р. Ливис]], англиски академски литературен критичар (родена [[1895 во литературата|1895]]) *[[1 мај]] – [[Силвија Таунсенд Ворнер]], англиска поетеса и романописец (родена [[1893 во литературата|1893]]) *[[12 мај]] – [[Луис Зукофски]], американски модернистички поет (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[11 јуни]] – [[Карола Оман]], англиска историска романописец, биографка и писателка за деца (родена [[1897 во литературата|1897]]) *[[18 јуни]] – [[Волтер К. Алварез]], американски медицински автор (роден [[1884 во литературата|1884]]) *[[11 август]] – [[Берта Рак]], велшка [[романса]], родена во Индија роман|романтичен]] романописец (роден [[1878 во литературата|1878]]) *[[28 август]] – [[Роберт Шо (актер)|Роберт Шо]], англиски актер, романописец и драматург (роден [[1927 во литературата|1927]]) *[[3 септември]] – [[Басил Вили]], англиски академски литературен критичар (починал [[1897 во литературата|1897]]) *[[9 септември]] – [[Хју МекДиармид]] (псевдоним на Кристофер Мареј Грив), шкотски поет, новинар и есеист (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[11 септември]] – [[Георги Марков]], бугарски дисидентски писател, радиодифузер, драматург (роден [[1929 во литературата|1929]]) *[[15 септември]] – [[Едмунд Криспин]] (Роберт Брус Монтгомери), англиски криминалистички писател и композитор (роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[28 септември]] – [[Папа Јован Павле I]] (Албино Лучани), италијански автор на „Илустрисими“ (роден [[1912 во литературата|1912]]) *[[5 ноември]] – [[Н. Креведија]], романска поетеса, романописец и новинарка (родена [[1902 во литературата|1902]]) *[[11 ноември]] – [[Хелена Богушевска]], полска писателка, колумнистка и општествена активистка (родена [[1883 во литературата|1883]]) *[[15 ноември]] – [[Маргарет Мид]], американска културна антропологка и авторка (родена [[1901 во литературата|1901]]) *[[15 декември]] – [[Ионел Гереа]], романски филозоф, есеист и романописец (роден [[1895 во литература|1895]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Исак Башевис Сингер]] *Прво се доделува [[Наградата за продавач на книги/дијаграм за најчуден наслов на годината]]. Победникот е „Зборник на трудови од Втората меѓународна работилница за голи глувци“. ===Канада=== *Погледнете ги [[Наградите на генералниот гувернер од 1978 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Патрик Модиано]], ''Rue des boutiques obscures'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Georges Perec]], ''La Vie mode d'emploi'' **Меѓународен: [[Александар Зиновиев|Александар Зиновјев]], ''L'Avenir radieux'' – [[Советски Сојуз|СССР]] ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Дамазо Алонсо]] ===Обединето Кралство=== *[[Награда Букер]]: [[Ајрис Мардок]], ''[[Море, Море]]'' *[[Карнеги медал (книжевна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Дејвид Рис (автор)|Дејвид Рис]], ''[[Блицот во Ексетер]]'' *[[Награда Чолмондели]]: [[Кристофер Хоуп (романсиер)|Кристофер Хоуп]], [[Лесли Норис]], [[Питер Ридинг]], [[Д.М. Томас]], [[Р.С. Томас]] *[[Награда Ерик Грегори]]: [[Киаран Карсон]], Питер Денман, [[Кристофер Рид (писател)|Кристофер Рид]], Пол Вилкинс, Мартин А. Форд, Џејмс Сатерленд-Смит *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Морис Ги]], [[Пламб (серија романи)|''Пламб'']] **Биографија: [[Роберт Гитингс]], ''Постариот Харди'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за фикција]], [[Питер Метју Хилсман Тејлор|Питер Тејлор]] *[[Награда Небула]]: [[Вонда Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Кетрин Патерсон]], ''[[Мост до Терабитија (роман)|Мост до Терабитија]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за Драма|Драма]]: [[Доналд Л. Кобурн]], ''Играта со џин'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Џејмс Алан Мекферсон]], ''[[Соба со лакти (збирка раскази)|Соба со лакти]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Хауард Немеров]], ''Собрани песни'' *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Спајдер Робинсон]] и [[Џин Робинсон]], ''[[Ѕвезден танц]]'' ===На друго место=== *[[Пријателски награди на Дојчените бухханделс]]: [[Астрид Линдгрен]] *[[Награда Мајлс Франклин]]: [[Џесика Андерсон (писателка)|Џесика Андерсон]], ''[[Тира Лира од Река]]'' *[[Премио Надал]]: Герман Санчез Еспесо, „Нарцизо“ *[[Награда Виареџо]]: Антонио Алтомонте, ''Dopo il presidente'' ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1978 Популарни книги од 1978 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1978 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] 89nl9uxp6hg7od9mmne8my06ocxwjwa 5562078 5562077 2026-05-21T15:56:15Z Gurther 105215 5562078 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1978|книжевноста}} '''[[1978]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[8 март]] – серијата [[Даглас Адамс]]' [[стрип научна фантастика]] ''[[Автостоперски водич низ галаксијата]]'' потекнува како [[Автостоперски водич низ галаксијата (радио серија)|радио комедија]] емитувана во Велика Британија [[BBC Radio 4]]. *Март – [[Филип Ларкин]] ги завршува своите врски со Мејв Бренан и Бети Макерет. *Април – Првата објавена приказна на [[Џејмс Блејлок]], „Аферата со кутијата на мајмуните“, се појавува во списанието „Unearth“, пионерска [[стимпанк]] фикција. *[[1 август]] – [[Барбара Пим]] е гостинка на ''[[Диск на пустински остров]]''. *Октомври – На [[Саемот на книгата во Франкфурт]] се воведува [[Наградата за продавач на книги/дијаграм за најчуден наслов на годината]], хумористична награда што се доделува секоја година на книги со необични наслови. Првиот добитник е „Зборник на трудови од Втората меѓународна работилница за голи глувци“. *[[15 ноември]] – драмата на [[Харолд Пинтер]] „[[Предавство (драма)|Предавство]]“, инспирирана од седумгодишна тајна вонбрачна врска со водителката на [[BBC Television]] [[Џоан Бејквел]], се отвора во [[Кралскиот национален театар|Национален театар]] во Лондон, во режија на [[Питер Хол (режисер)|Питер Хол]] и во која глумат [[Пенелопе Вилтон]] и нејзиниот сопруг во тоа време, [[Даниел Маси (актер)|Даниел Маси]], со [[Мајкл Гамбон]]. *[[15 декември]] – Новиот „Хаус Потсдамер Штрасе“ на [[Берлинската државна библиотека]] е отворен во [[Културфорум]] на [[Западен Берлин]]. ''непознат датум'' – Романот на [[Антонија Вајт]] од 1933 година „[[Мраз во мај]]'' станува првиот во серијата реизданија на книги од запоставени жени авторки „Модерни класици“ на [[Вираго Прес]], објавен во Велика Британија. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Етел Аднан]] - ''[[Сит Мари Роуз]]'' *[[Шрикришна Аланахали]] – ''Парасангада Гендетимма'' *[[Кингсли Амис]] - ''[[Работата на Џејк]]'' *[[Мартин Амис]] – ''[[Успех (роман)|Успех]]'' *[[Џесика Андерсон (писател)|Џесика Андерсон]] – ''[[Тира Лира покрај реката]]'' *[[Ахарон Апелфелд]] – ''[[Баденхајм 1939]]'' (באדנהיים&nbsp;עיר&nbsp; נופש, {{ Транслитерација|тој|Баденхаим `ир нофеш}}) *[[Ричард Бах]] – ''[[Илузии (Роман на Бах)|Илузии]]'' *[[Берил Бејнбриџ]] – ''[[Младиот Адолф]]'' *[[Томас Бергер (романсиер)|Томас Бергер]] – ''[[Артур Рекс: Легендарен роман]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Да (роман)|Да]]'' (''Да'') *[[Адолфо Биој Касарес]] – ''[[Херојот на жените]] (Херојот на жените)'' *[[Вилијам Питер Блати]] – ''[[Деветтата конфигурација]]'' *[[Џуди Блум]] – ''[[Сопруга (роман)|Сопруга]]'' *[[Чарлс Буковски]] – ''[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]'' *[[Ентони Бургес]] – ''[[1985 (Бургес роман)|1985]]'' *[[Тејлор Колдвел]] – ''Светло тече реката'' *[[Шантал Чаваф]] – ''Ружатр'' *[[Џон Чивер]] – ''[[Приказните за Џон Чивер]]'' *[[К. Џ. Чери]] – ''[[Бунарот на Шиуан]]'' *[[Брајан Клив]] – ''[[Џудит (роман)|Џудит]]'' *[[Мери Елизабет Коуслман]] – ''[[Половина во сенка]]'' *[[Л. Спрејг де Камп]] **''[[Најдоброто од Л. Спрејг де Камп]]'' **''[[Големиот фетиш]]'' **''[[Конан мечувалец]]'' (со [[Лин Картер]] и [[Бјорн Ниберг]]) *[[Самуел Р. Делани]] и [[Хауард Чајкин]] – ''Империја: Визуелен роман'' *[[Дон Делило]] – ''[[Куче што трча (роман)|Куче што трча]]'' *[[Нелсон ДеМил]] – ''[[Крај реките Вавилонски]]'' *[[Филис Ајзенштајн]] – ''[[Родена во егзил]]'' *[[Ј. Г. Фарел]] – ''[[Сингапурскиот стисок]]'' *[[Хауард Фаст]] – ''Втора генерација'' *[[Кен Фолет]] – ''[[Око на иглата (роман)|Око на иглата]]'' *[[Алан Дин Фостер]] – ''[[Разделка од окото на умот]]'' *[[Ернест Џ. Гејнс]] – ''Во куќата на мојот татко'' *[[Џејн Гардам]] – ''[[Бог на карпите]]'' *[[Морис Ги]] – ''[[Пламб (серија романи)|Пламб]]'' (прв во трилогијата) *[[Греам Грин]] – ''[[Човечкиот фактор (роман)|Човечкиот фактор]]'' *[[Хари Харисон (писател)|Хари Харисон]] – ''[[Стаорецот од не'рѓосувачки челик|Стаорецот од не'рѓосувачки челик сака Ти]]'' *[[Рој А. К. Хит|Рој Хит]] – ''[[Убиецот (роман на Рој Хит)|Убиецот]]'' *[[Џејмс Херберт]] – ''[[Копјето (роман)|Копјето]]'' *[[Вилијам Хјортсберг]] – ''[[Паѓачкиот ангел]]'' *[[Тимоти Мо]] – ''[[Кралот Мајмун (роман на Тимоти Мо)|Кралот Мајмун]]'' *[[Џон Ирвинг]] – ''[[Светот според Гарп]]'' *[[Маршал Џевонс]] – ''[[Убиство на маргината]]'' *[[Џејмс Џонс (автор)|Џејмс Џонс]] – ''[[Свирче (роман)|Свирче]]'' *[[Исмаил Кадаре]] – ''[[Мостот со три лака]] (Ура Ме Три Харке)'' *[[М. М. Кеј]] – ''[[Далечните павилјони]]'' *[[Стивен Кинг]] **''[[Тезницата]]'' **''[[Ноќна смена (книга)|Ноќна смена]]'' (збирка кратки раскази, вклучувајќи ја и „[[Деца од пченката]]“) *[[Кристофер Кох]] – ''[[Годината на опасен живот (роман)|Годината на опасен живот]]'' *[[Лари Крамер]] – ''[[Педери (роман)|Педери]]'' *[[Џудит Кранц]] – ''[[Скрупули (роман)|Скрупули]]'' *[[Јан Крос]] – ''[[Царовиот лудак]]'' (''Труп од Кејсри'') *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Св. Петар Заплет]]'' *[[Камара Ле]] – ''Le Maître de la parole – Кума Лафоло Кума'' (Чуварот на зборот) *[[Урсула К. Ле Гвин]] – ''[[Окото на чапјата]]'' *[[Мадлен Л'Енгл]] – ''[[Брзо навалена планета]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Заветот на Холкрофт]]'' *[[Џон Д. Мекдоналд]] – ''[[Празното бакарно море]]'' *[[Дејвид Малуф]] – ''[[Имагинарен живот]]'' *[[Дамбуџо Маречера]] – ''[[Куќата на гладот]]'' *[[Нгајо Марш]] – ''[[Грејна грешка]]'' *[[Ричард Матесон]] – ''[[Кои соништа можат да дојдат (1978) роман)|Кои соништа можат да се остварат]]'' *[[Иан Мекјуан]] – ''[[Цементната градина]]'' *[[Џејмс А. Миченер]] – ''[[Чесапик (роман)|Чесапик]]'' *[[Патрик Модијано]] – ''[[Rue des boutiques obscures]]'' (преведено како ''Исчезнато лице'') *[[Алис Манро]] – ''Кој мислиш дека си?'' (''Просјакот: Приказни за Фло и Роуз'' во САД) *[[Лари Нивен]] – ''[[Магијата исчезнува]]'' *[[Тим О'Брајан (автор)|Тим О'Брајан]] – ''[[По Качато]]'' *[[Ендру Џ. Офут]] – ''[[Конан и волшебникот]]'' *[[Џон Л. Паркер Џуниор]] – ''[[Еднаш тркач]]'' *[[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Јуда Коза]]'' *[[Елизабет Питерс]] – ''[[Улица на петте месечини]]'' *[[Вилијам Лутер Пирс]] – ''[[Дневниците на Тарнер]]'' *[[Белва Плејн]] – ''Евергрин'' *[[Марио Пузо]] – ''[[Будалите умираат]]'' *[[Мери Рено]] – ''[[Пејачката на пофалби]]'' *[[Рут Рендел]] – ''[[Заспан живот]]'' *[[Хуберт Селби Џуниор]] – ''[[Реквием за сон (роман)|Реквием за сон]]'' *[[Џасвант Синг Канвал]] – ''Лаху Ди Ло'' (Зора на крвта) *[[Витли Стрибер]] – ''[[Волкот]]'' *[[Томас Саливан (автор)|Томас Саливан]] – ''Дијапазон'' *[[Џулијан Симонс]] – ''[[Труењата во Блекхит]]'' *[[Џон Апдајк]] – ''[[Когоре (роман на Апдајк)|Пуч]]'' *[[Гор Видал]] – ''[[Калки (роман)|Калки]]'' *[[Мартин Валзер]] – ''[[Бегалецот]]'' *[[Вилијам Вортон (автор)|Вилијам Вортон]] – ''[[Берди (роман)|Берди]]'' *[[Херман Вук]] – ''[[Војна и сеќавање]]'' *[[Ричард Јејтс (романсиер)|Ричард Јејтс]] – ''[[Добро училиште]]'' *[[Френк Јерби]] – ''Поздрав до херојот освојувач'' *[[Роџер Желазни]] – ''[[Дворовите на хаосот]]'' ===Деца и млади=== *[[Џанет и Алан Алберг]] – ''Секоја праска, круша, слива'' (приближна година) *[[Рејмонд Бригс]] – ''[[Снешкото (сликовница)|Снешкото]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Огромниот крокодил]]'' *[[Румер Годен]] – ''Киндл од мачиња'' *[[Гвен Грант]] – ''Приватно – Држи се подалеку'' *[[Роџер Харгривс]] – ''[[Тимбукту]]'' (првите дванаесет од серија од 25 книги) *Дејвид Ларкин (со [[Брајан Фроуд]] и [[Алан Ли (илустратор)|Алан Ли]]) – ''[[Самовили (книга)|Самовили]]'' *[[Бил Пит]] – ''Ели'' *[[Лидија Постма]] – ''[[Вештерската градина|Де Хексентуин (Вештерската градина)]]'', во Холандија *[[Дејвид Рис (автор)|Дејвид Рис]] – ''[[Блицот во Ексетер]]'' *[[Сејмур Рајт]] (со Роберто Иноченти) **''Сите видови авиони'' **''Сите видови бродови'' **''Сите видови возови'' **''Едра, шини и крилја'' *[[Луј Сахар]] – ''[[Странични приказни од училиштето Вејсајд]]'' (прва во серијата од шест книги ''[[Училиште Вејсајд (серија книги)|Училиште Вејсајд]]'') *[[Роузмери Сатклиф]] – ''Песна за темната кралица'' *[[Арнолд Вескер]] – ''Дебели усни: Приказна за деца'' *[[Арнулф Цителман]] (со [[Вили Глазауер]]) – ''Kleiner Weg'' (Мала патека) ===Драма=== *[[Мигел М. Абрахао]] – ''[[О Чифрудо]]'' *[[Даглас Адамс]] – ''[[Водич за стопери низ галаксијата]]'' (радио претстава) *[[Брајан Кларк (писател)|Брајан Кларк]] – ''[[Чиј живот е тоа воопшто? (претстава)|Чиј живот е тоа воопшто?]]'' *[[Макс Фриш]] – ''Триптихон: Драј сзенише слики'' (Триптих) *[[Дејвид Хеар (драматург)|Дејвид Хеар]] – ''[[Многу (претстава)|Многу]]'' *[[Артур Копит]] – ''[[Крилја (претстава)|Крилја]]'' *[[Ира Левин]] – ''[[Смртоносна стапица (претстава)|Смртоносна стапица]]'' *[[Мери О'Мали (драматург)|Мери О'Мали]] – ''[[Еднаш католик]]'' *[[Хајнер Милер]] – ''Германија Смрт во Берлин'' (прва изведба) *[[Харолд Пинтер]] – ''[[Предавство (претстава)|Предавство]]'' *[[Сем Шепард]] – ''[[Погребано дете]]'' *[[Мартин Шерман (драматург)|Мартин Шерман]] – ''[[Бент (драма)|Бент]]'' *[[Викторија Вуд]] – ''[[Талент (драма)|Талент]]'' ===Поезија=== {{Main|1978 во поезија}} *[[Маја Анџелоу]] – ''[[И сепак се кревам]]'' *[[Роберт Минхиник]] – ''Нишка во лавиринтот'' *[[Луис Алберто Спинета]] – ''Guitarra Negra'' (Црна гитара) *[[Џон Трип (поет)|Џон Трип]] – ''Собрани песни'' ===Нефикција=== *[[Хана Арент]] (почина во 1975) – ''Животот на умот'' *[[Жизела Блајбтрој-Еренберг]] – ''[[Табу хомосексуалност]]'' *[[Роџер Карон]] – ''[[Го-Бој!|Го-Бој! Спомени од животот зад решетки]]'' *[[Лорд Дејвид Сесил]] – ''Портрет на Џејн Остин'' *[[Шарлот Чендлер]] – ''[[Здраво, морам да одам! (биографија)|Здраво, морам да одам!]]'' *[[Бет Чато]] – ''Сувата градина'' *[[Кристина Крофорд]] – ''[[Мами ми најдрага]]'' *[[Џералд Дарел]] – ''[[Градината на боговите]]'' *[[Дон Е. Ференбахер]] – ''[[Случајот Дред Скот: Неговото значење во американското право и политика]]'' *[[Џон Гал (автор)|Џон Гал]] – ''[[Систематика]]'' *[[Х. Р. Халдеман]] – ''Крајот на моќта'' *[[Моли Кацен]] – ''[[Готвач на Мусвуд]]'' *[[Мери Мидгли]] – ''Ѕвер и човек: Корените на човечката природа'' *[[Библија|Њујоршко Меѓународно Библиско Друштво]] – ''[[Библија|Свето Писмо]]'', [[Нова меѓународна верзија]] (преведено на современ [[американски англиски]]) *[[Ричард Никсон]] – ''Мемоарите на Ричард Никсон'' *[[М. Скот Пек]] – ''[[М. Скот Пек#Патот по кој помалку се патува|Патот по кој помалку се патува]]'' *[[Дејвид Рорвик]] – ''Според негова слика: Клонирањето на еден човек'' *[[Едвард Саид]] – ''[[Ориентализам (книга)|Ориентализам]]'' ==Раѓања== *[[1 февруари]] – [[Арно Камениш]], швајцарски писател *[[4 април]] - [[Робисон Велс]], американски романописец *[[23 јули]] – [[Лорен Гроф]], американска романописец и писателка на кратки раскази *[[24 октомври]] – [[Кеј Милер]], поетеса и писателка на фикција родена во Јамајка *[[2 ноември]] - [[Али Конди]], американска романописецка за млади и средношколци *''непознати датуми'' **[[:it:Филипо Болоња|Филипо Болоња]], италијански романописец и сценарист **[[Дејвид Љуелин (автор)|Дејвид Љуелин]], велшки сценарист **[[Саманта Швеблин]], аргентинска писателка на фикција **[[Рејчел Трезизе]], велшка романописецка и писателка на кратки раскази ==Починати== *[[12 јануари]] – [[Роберт Харбин]], автор на книги за магија роден во Јужна Африка (роден [[1908 во литературата|1908]]) *[[1 март]] – [[Пол Марк Скот|Пол Скот]], англиски романописец, драматург и поет (роден [[1920 во литературата|1920]]) *[[24 март]] – [[Ли Брекет]], американски писател на научна фантастика (роден [[1915 во литература|1915]]) *[[14 април]] – [[Ф. Р. Ливис]], англиски академски литературен критичар (родена [[1895 во литературата|1895]]) *[[1 мај]] – [[Силвија Таунсенд Ворнер]], англиска поетеса и романописец (родена [[1893 во литературата|1893]]) *[[12 мај]] – [[Луис Зукофски]], американски модернистички поет (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[11 јуни]] – [[Карола Оман]], англиска историска романописец, биографка и писателка за деца (родена [[1897 во литературата|1897]]) *[[18 јуни]] – [[Волтер К. Алварез]], американски медицински автор (роден [[1884 во литературата|1884]]) *[[11 август]] – [[Берта Рак]], велшка [[романса]], родена во Индија роман|романтичен]] романописец (роден [[1878 во литературата|1878]]) *[[28 август]] – [[Роберт Шо (актер)|Роберт Шо]], англиски актер, романописец и драматург (роден [[1927 во литературата|1927]]) *[[3 септември]] – [[Басил Вили]], англиски академски литературен критичар (починал [[1897 во литературата|1897]]) *[[9 септември]] – [[Хју МекДиармид]] (псевдоним на Кристофер Мареј Грив), шкотски поет, новинар и есеист (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[11 септември]] – [[Георги Марков]], бугарски дисидентски писател, радиодифузер, драматург (роден [[1929 во литературата|1929]]) *[[15 септември]] – [[Едмунд Криспин]] (Роберт Брус Монтгомери), англиски криминалистички писател и композитор (роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[28 септември]] – [[Папа Јован Павле I]] (Албино Лучани), италијански автор на „Илустрисими“ (роден [[1912 во литературата|1912]]) *[[5 ноември]] – [[Н. Креведија]], романска поетеса, романописец и новинарка (родена [[1902 во литературата|1902]]) *[[11 ноември]] – [[Хелена Богушевска]], полска писателка, колумнистка и општествена активистка (родена [[1883 во литературата|1883]]) *[[15 ноември]] – [[Маргарет Мид]], американска културна антропологка и авторка (родена [[1901 во литературата|1901]]) *[[15 декември]] – [[Ионел Гереа]], романски филозоф, есеист и романописец (роден [[1895 во литература|1895]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Исак Башевис Сингер]] *Прво се доделува [[Наградата за продавач на книги/дијаграм за најчуден наслов на годината]]. Победникот е „Зборник на трудови од Втората меѓународна работилница за голи глувци“. ===Канада=== *Погледнете ги [[Наградите на генералниот гувернер од 1978 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Патрик Модиано]], ''Rue des boutiques obscures'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Georges Perec]], ''La Vie mode d'emploi'' **Меѓународен: [[Александар Зиновиев|Александар Зиновјев]], ''L'Avenir radieux'' – [[Советски Сојуз|СССР]] ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Дамазо Алонсо]] ===Обединето Кралство=== *[[Награда Букер]]: [[Ајрис Мардок]], ''[[Море, Море]]'' *[[Карнеги медал (книжевна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Дејвид Рис (автор)|Дејвид Рис]], ''[[Блицот во Ексетер]]'' *[[Награда Чолмондели]]: [[Кристофер Хоуп (романсиер)|Кристофер Хоуп]], [[Лесли Норис]], [[Питер Ридинг]], [[Д.М. Томас]], [[Р.С. Томас]] *[[Награда Ерик Грегори]]: [[Киаран Карсон]], Питер Денман, [[Кристофер Рид (писател)|Кристофер Рид]], Пол Вилкинс, Мартин А. Форд, Џејмс Сатерленд-Смит *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Морис Ги]], [[Пламб (серија романи)|''Пламб'']] **Биографија: [[Роберт Гитингс]], ''Постариот Харди'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за фикција]], [[Питер Метју Хилсман Тејлор|Питер Тејлор]] *[[Награда Небула]]: [[Вонда Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Кетрин Патерсон]], ''[[Мост до Терабитија (роман)|Мост до Терабитија]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за Драма|Драма]]: [[Доналд Л. Кобурн]], ''Играта со џин'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Џејмс Алан Мекферсон]], ''[[Соба со лакти (збирка раскази)|Соба со лакти]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Хауард Немеров]], ''Собрани песни'' *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Спајдер Робинсон]] и [[Џин Робинсон]], ''[[Ѕвезден танц]]'' ===На друго место=== *[[Пријателски награди на Дојчените бухханделс]]: [[Астрид Линдгрен]] *[[Награда Мајлс Франклин]]: [[Џесика Андерсон (писателка)|Џесика Андерсон]], ''[[Тира Лира од Река]]'' *[[Премио Надал]]: Герман Санчез Еспесо, „Нарцизо“ *[[Награда Виареџо]]: Антонио Алтомонте, ''Dopo il presidente'' ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1978 Популарни книги од 1978 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1978 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] b23work6f8586j16xzeo2s189p3bo3x 5562083 5562078 2026-05-21T15:58:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1978 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1978 година]] 5562078 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1978|книжевноста}} '''[[1978]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[8 март]] – серијата [[Даглас Адамс]]' [[стрип научна фантастика]] ''[[Автостоперски водич низ галаксијата]]'' потекнува како [[Автостоперски водич низ галаксијата (радио серија)|радио комедија]] емитувана во Велика Британија [[BBC Radio 4]]. *Март – [[Филип Ларкин]] ги завршува своите врски со Мејв Бренан и Бети Макерет. *Април – Првата објавена приказна на [[Џејмс Блејлок]], „Аферата со кутијата на мајмуните“, се појавува во списанието „Unearth“, пионерска [[стимпанк]] фикција. *[[1 август]] – [[Барбара Пим]] е гостинка на ''[[Диск на пустински остров]]''. *Октомври – На [[Саемот на книгата во Франкфурт]] се воведува [[Наградата за продавач на книги/дијаграм за најчуден наслов на годината]], хумористична награда што се доделува секоја година на книги со необични наслови. Првиот добитник е „Зборник на трудови од Втората меѓународна работилница за голи глувци“. *[[15 ноември]] – драмата на [[Харолд Пинтер]] „[[Предавство (драма)|Предавство]]“, инспирирана од седумгодишна тајна вонбрачна врска со водителката на [[BBC Television]] [[Џоан Бејквел]], се отвора во [[Кралскиот национален театар|Национален театар]] во Лондон, во режија на [[Питер Хол (режисер)|Питер Хол]] и во која глумат [[Пенелопе Вилтон]] и нејзиниот сопруг во тоа време, [[Даниел Маси (актер)|Даниел Маси]], со [[Мајкл Гамбон]]. *[[15 декември]] – Новиот „Хаус Потсдамер Штрасе“ на [[Берлинската државна библиотека]] е отворен во [[Културфорум]] на [[Западен Берлин]]. ''непознат датум'' – Романот на [[Антонија Вајт]] од 1933 година „[[Мраз во мај]]'' станува првиот во серијата реизданија на книги од запоставени жени авторки „Модерни класици“ на [[Вираго Прес]], објавен во Велика Британија. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Етел Аднан]] - ''[[Сит Мари Роуз]]'' *[[Шрикришна Аланахали]] – ''Парасангада Гендетимма'' *[[Кингсли Амис]] - ''[[Работата на Џејк]]'' *[[Мартин Амис]] – ''[[Успех (роман)|Успех]]'' *[[Џесика Андерсон (писател)|Џесика Андерсон]] – ''[[Тира Лира покрај реката]]'' *[[Ахарон Апелфелд]] – ''[[Баденхајм 1939]]'' (באדנהיים&nbsp;עיר&nbsp; נופש, {{ Транслитерација|тој|Баденхаим `ир нофеш}}) *[[Ричард Бах]] – ''[[Илузии (Роман на Бах)|Илузии]]'' *[[Берил Бејнбриџ]] – ''[[Младиот Адолф]]'' *[[Томас Бергер (романсиер)|Томас Бергер]] – ''[[Артур Рекс: Легендарен роман]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Да (роман)|Да]]'' (''Да'') *[[Адолфо Биој Касарес]] – ''[[Херојот на жените]] (Херојот на жените)'' *[[Вилијам Питер Блати]] – ''[[Деветтата конфигурација]]'' *[[Џуди Блум]] – ''[[Сопруга (роман)|Сопруга]]'' *[[Чарлс Буковски]] – ''[[Жени (роман на Буковски)|Жени]]'' *[[Ентони Бургес]] – ''[[1985 (Бургес роман)|1985]]'' *[[Тејлор Колдвел]] – ''Светло тече реката'' *[[Шантал Чаваф]] – ''Ружатр'' *[[Џон Чивер]] – ''[[Приказните за Џон Чивер]]'' *[[К. Џ. Чери]] – ''[[Бунарот на Шиуан]]'' *[[Брајан Клив]] – ''[[Џудит (роман)|Џудит]]'' *[[Мери Елизабет Коуслман]] – ''[[Половина во сенка]]'' *[[Л. Спрејг де Камп]] **''[[Најдоброто од Л. Спрејг де Камп]]'' **''[[Големиот фетиш]]'' **''[[Конан мечувалец]]'' (со [[Лин Картер]] и [[Бјорн Ниберг]]) *[[Самуел Р. Делани]] и [[Хауард Чајкин]] – ''Империја: Визуелен роман'' *[[Дон Делило]] – ''[[Куче што трча (роман)|Куче што трча]]'' *[[Нелсон ДеМил]] – ''[[Крај реките Вавилонски]]'' *[[Филис Ајзенштајн]] – ''[[Родена во егзил]]'' *[[Ј. Г. Фарел]] – ''[[Сингапурскиот стисок]]'' *[[Хауард Фаст]] – ''Втора генерација'' *[[Кен Фолет]] – ''[[Око на иглата (роман)|Око на иглата]]'' *[[Алан Дин Фостер]] – ''[[Разделка од окото на умот]]'' *[[Ернест Џ. Гејнс]] – ''Во куќата на мојот татко'' *[[Џејн Гардам]] – ''[[Бог на карпите]]'' *[[Морис Ги]] – ''[[Пламб (серија романи)|Пламб]]'' (прв во трилогијата) *[[Греам Грин]] – ''[[Човечкиот фактор (роман)|Човечкиот фактор]]'' *[[Хари Харисон (писател)|Хари Харисон]] – ''[[Стаорецот од не'рѓосувачки челик|Стаорецот од не'рѓосувачки челик сака Ти]]'' *[[Рој А. К. Хит|Рој Хит]] – ''[[Убиецот (роман на Рој Хит)|Убиецот]]'' *[[Џејмс Херберт]] – ''[[Копјето (роман)|Копјето]]'' *[[Вилијам Хјортсберг]] – ''[[Паѓачкиот ангел]]'' *[[Тимоти Мо]] – ''[[Кралот Мајмун (роман на Тимоти Мо)|Кралот Мајмун]]'' *[[Џон Ирвинг]] – ''[[Светот според Гарп]]'' *[[Маршал Џевонс]] – ''[[Убиство на маргината]]'' *[[Џејмс Џонс (автор)|Џејмс Џонс]] – ''[[Свирче (роман)|Свирче]]'' *[[Исмаил Кадаре]] – ''[[Мостот со три лака]] (Ура Ме Три Харке)'' *[[М. М. Кеј]] – ''[[Далечните павилјони]]'' *[[Стивен Кинг]] **''[[Тезницата]]'' **''[[Ноќна смена (книга)|Ноќна смена]]'' (збирка кратки раскази, вклучувајќи ја и „[[Деца од пченката]]“) *[[Кристофер Кох]] – ''[[Годината на опасен живот (роман)|Годината на опасен живот]]'' *[[Лари Крамер]] – ''[[Педери (роман)|Педери]]'' *[[Џудит Кранц]] – ''[[Скрупули (роман)|Скрупули]]'' *[[Јан Крос]] – ''[[Царовиот лудак]]'' (''Труп од Кејсри'') *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Св. Петар Заплет]]'' *[[Камара Ле]] – ''Le Maître de la parole – Кума Лафоло Кума'' (Чуварот на зборот) *[[Урсула К. Ле Гвин]] – ''[[Окото на чапјата]]'' *[[Мадлен Л'Енгл]] – ''[[Брзо навалена планета]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Заветот на Холкрофт]]'' *[[Џон Д. Мекдоналд]] – ''[[Празното бакарно море]]'' *[[Дејвид Малуф]] – ''[[Имагинарен живот]]'' *[[Дамбуџо Маречера]] – ''[[Куќата на гладот]]'' *[[Нгајо Марш]] – ''[[Грејна грешка]]'' *[[Ричард Матесон]] – ''[[Кои соништа можат да дојдат (1978) роман)|Кои соништа можат да се остварат]]'' *[[Иан Мекјуан]] – ''[[Цементната градина]]'' *[[Џејмс А. Миченер]] – ''[[Чесапик (роман)|Чесапик]]'' *[[Патрик Модијано]] – ''[[Rue des boutiques obscures]]'' (преведено како ''Исчезнато лице'') *[[Алис Манро]] – ''Кој мислиш дека си?'' (''Просјакот: Приказни за Фло и Роуз'' во САД) *[[Лари Нивен]] – ''[[Магијата исчезнува]]'' *[[Тим О'Брајан (автор)|Тим О'Брајан]] – ''[[По Качато]]'' *[[Ендру Џ. Офут]] – ''[[Конан и волшебникот]]'' *[[Џон Л. Паркер Џуниор]] – ''[[Еднаш тркач]]'' *[[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Јуда Коза]]'' *[[Елизабет Питерс]] – ''[[Улица на петте месечини]]'' *[[Вилијам Лутер Пирс]] – ''[[Дневниците на Тарнер]]'' *[[Белва Плејн]] – ''Евергрин'' *[[Марио Пузо]] – ''[[Будалите умираат]]'' *[[Мери Рено]] – ''[[Пејачката на пофалби]]'' *[[Рут Рендел]] – ''[[Заспан живот]]'' *[[Хуберт Селби Џуниор]] – ''[[Реквием за сон (роман)|Реквием за сон]]'' *[[Џасвант Синг Канвал]] – ''Лаху Ди Ло'' (Зора на крвта) *[[Витли Стрибер]] – ''[[Волкот]]'' *[[Томас Саливан (автор)|Томас Саливан]] – ''Дијапазон'' *[[Џулијан Симонс]] – ''[[Труењата во Блекхит]]'' *[[Џон Апдајк]] – ''[[Когоре (роман на Апдајк)|Пуч]]'' *[[Гор Видал]] – ''[[Калки (роман)|Калки]]'' *[[Мартин Валзер]] – ''[[Бегалецот]]'' *[[Вилијам Вортон (автор)|Вилијам Вортон]] – ''[[Берди (роман)|Берди]]'' *[[Херман Вук]] – ''[[Војна и сеќавање]]'' *[[Ричард Јејтс (романсиер)|Ричард Јејтс]] – ''[[Добро училиште]]'' *[[Френк Јерби]] – ''Поздрав до херојот освојувач'' *[[Роџер Желазни]] – ''[[Дворовите на хаосот]]'' ===Деца и млади=== *[[Џанет и Алан Алберг]] – ''Секоја праска, круша, слива'' (приближна година) *[[Рејмонд Бригс]] – ''[[Снешкото (сликовница)|Снешкото]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Огромниот крокодил]]'' *[[Румер Годен]] – ''Киндл од мачиња'' *[[Гвен Грант]] – ''Приватно – Држи се подалеку'' *[[Роџер Харгривс]] – ''[[Тимбукту]]'' (првите дванаесет од серија од 25 книги) *Дејвид Ларкин (со [[Брајан Фроуд]] и [[Алан Ли (илустратор)|Алан Ли]]) – ''[[Самовили (книга)|Самовили]]'' *[[Бил Пит]] – ''Ели'' *[[Лидија Постма]] – ''[[Вештерската градина|Де Хексентуин (Вештерската градина)]]'', во Холандија *[[Дејвид Рис (автор)|Дејвид Рис]] – ''[[Блицот во Ексетер]]'' *[[Сејмур Рајт]] (со Роберто Иноченти) **''Сите видови авиони'' **''Сите видови бродови'' **''Сите видови возови'' **''Едра, шини и крилја'' *[[Луј Сахар]] – ''[[Странични приказни од училиштето Вејсајд]]'' (прва во серијата од шест книги ''[[Училиште Вејсајд (серија книги)|Училиште Вејсајд]]'') *[[Роузмери Сатклиф]] – ''Песна за темната кралица'' *[[Арнолд Вескер]] – ''Дебели усни: Приказна за деца'' *[[Арнулф Цителман]] (со [[Вили Глазауер]]) – ''Kleiner Weg'' (Мала патека) ===Драма=== *[[Мигел М. Абрахао]] – ''[[О Чифрудо]]'' *[[Даглас Адамс]] – ''[[Водич за стопери низ галаксијата]]'' (радио претстава) *[[Брајан Кларк (писател)|Брајан Кларк]] – ''[[Чиј живот е тоа воопшто? (претстава)|Чиј живот е тоа воопшто?]]'' *[[Макс Фриш]] – ''Триптихон: Драј сзенише слики'' (Триптих) *[[Дејвид Хеар (драматург)|Дејвид Хеар]] – ''[[Многу (претстава)|Многу]]'' *[[Артур Копит]] – ''[[Крилја (претстава)|Крилја]]'' *[[Ира Левин]] – ''[[Смртоносна стапица (претстава)|Смртоносна стапица]]'' *[[Мери О'Мали (драматург)|Мери О'Мали]] – ''[[Еднаш католик]]'' *[[Хајнер Милер]] – ''Германија Смрт во Берлин'' (прва изведба) *[[Харолд Пинтер]] – ''[[Предавство (претстава)|Предавство]]'' *[[Сем Шепард]] – ''[[Погребано дете]]'' *[[Мартин Шерман (драматург)|Мартин Шерман]] – ''[[Бент (драма)|Бент]]'' *[[Викторија Вуд]] – ''[[Талент (драма)|Талент]]'' ===Поезија=== {{Main|1978 во поезија}} *[[Маја Анџелоу]] – ''[[И сепак се кревам]]'' *[[Роберт Минхиник]] – ''Нишка во лавиринтот'' *[[Луис Алберто Спинета]] – ''Guitarra Negra'' (Црна гитара) *[[Џон Трип (поет)|Џон Трип]] – ''Собрани песни'' ===Нефикција=== *[[Хана Арент]] (почина во 1975) – ''Животот на умот'' *[[Жизела Блајбтрој-Еренберг]] – ''[[Табу хомосексуалност]]'' *[[Роџер Карон]] – ''[[Го-Бој!|Го-Бој! Спомени од животот зад решетки]]'' *[[Лорд Дејвид Сесил]] – ''Портрет на Џејн Остин'' *[[Шарлот Чендлер]] – ''[[Здраво, морам да одам! (биографија)|Здраво, морам да одам!]]'' *[[Бет Чато]] – ''Сувата градина'' *[[Кристина Крофорд]] – ''[[Мами ми најдрага]]'' *[[Џералд Дарел]] – ''[[Градината на боговите]]'' *[[Дон Е. Ференбахер]] – ''[[Случајот Дред Скот: Неговото значење во американското право и политика]]'' *[[Џон Гал (автор)|Џон Гал]] – ''[[Систематика]]'' *[[Х. Р. Халдеман]] – ''Крајот на моќта'' *[[Моли Кацен]] – ''[[Готвач на Мусвуд]]'' *[[Мери Мидгли]] – ''Ѕвер и човек: Корените на човечката природа'' *[[Библија|Њујоршко Меѓународно Библиско Друштво]] – ''[[Библија|Свето Писмо]]'', [[Нова меѓународна верзија]] (преведено на современ [[американски англиски]]) *[[Ричард Никсон]] – ''Мемоарите на Ричард Никсон'' *[[М. Скот Пек]] – ''[[М. Скот Пек#Патот по кој помалку се патува|Патот по кој помалку се патува]]'' *[[Дејвид Рорвик]] – ''Според негова слика: Клонирањето на еден човек'' *[[Едвард Саид]] – ''[[Ориентализам (книга)|Ориентализам]]'' ==Раѓања== *[[1 февруари]] – [[Арно Камениш]], швајцарски писател *[[4 април]] - [[Робисон Велс]], американски романописец *[[23 јули]] – [[Лорен Гроф]], американска романописец и писателка на кратки раскази *[[24 октомври]] – [[Кеј Милер]], поетеса и писателка на фикција родена во Јамајка *[[2 ноември]] - [[Али Конди]], американска романописецка за млади и средношколци *''непознати датуми'' **[[:it:Филипо Болоња|Филипо Болоња]], италијански романописец и сценарист **[[Дејвид Љуелин (автор)|Дејвид Љуелин]], велшки сценарист **[[Саманта Швеблин]], аргентинска писателка на фикција **[[Рејчел Трезизе]], велшка романописецка и писателка на кратки раскази ==Починати== *[[12 јануари]] – [[Роберт Харбин]], автор на книги за магија роден во Јужна Африка (роден [[1908 во литературата|1908]]) *[[1 март]] – [[Пол Марк Скот|Пол Скот]], англиски романописец, драматург и поет (роден [[1920 во литературата|1920]]) *[[24 март]] – [[Ли Брекет]], американски писател на научна фантастика (роден [[1915 во литература|1915]]) *[[14 април]] – [[Ф. Р. Ливис]], англиски академски литературен критичар (родена [[1895 во литературата|1895]]) *[[1 мај]] – [[Силвија Таунсенд Ворнер]], англиска поетеса и романописец (родена [[1893 во литературата|1893]]) *[[12 мај]] – [[Луис Зукофски]], американски модернистички поет (роден [[1904 во литературата|1904]]) *[[11 јуни]] – [[Карола Оман]], англиска историска романописец, биографка и писателка за деца (родена [[1897 во литературата|1897]]) *[[18 јуни]] – [[Волтер К. Алварез]], американски медицински автор (роден [[1884 во литературата|1884]]) *[[11 август]] – [[Берта Рак]], велшка [[романса]], родена во Индија роман|романтичен]] романописец (роден [[1878 во литературата|1878]]) *[[28 август]] – [[Роберт Шо (актер)|Роберт Шо]], англиски актер, романописец и драматург (роден [[1927 во литературата|1927]]) *[[3 септември]] – [[Басил Вили]], англиски академски литературен критичар (починал [[1897 во литературата|1897]]) *[[9 септември]] – [[Хју МекДиармид]] (псевдоним на Кристофер Мареј Грив), шкотски поет, новинар и есеист (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[11 септември]] – [[Георги Марков]], бугарски дисидентски писател, радиодифузер, драматург (роден [[1929 во литературата|1929]]) *[[15 септември]] – [[Едмунд Криспин]] (Роберт Брус Монтгомери), англиски криминалистички писател и композитор (роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[28 септември]] – [[Папа Јован Павле I]] (Албино Лучани), италијански автор на „Илустрисими“ (роден [[1912 во литературата|1912]]) *[[5 ноември]] – [[Н. Креведија]], романска поетеса, романописец и новинарка (родена [[1902 во литературата|1902]]) *[[11 ноември]] – [[Хелена Богушевска]], полска писателка, колумнистка и општествена активистка (родена [[1883 во литературата|1883]]) *[[15 ноември]] – [[Маргарет Мид]], американска културна антропологка и авторка (родена [[1901 во литературата|1901]]) *[[15 декември]] – [[Ионел Гереа]], романски филозоф, есеист и романописец (роден [[1895 во литература|1895]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Исак Башевис Сингер]] *Прво се доделува [[Наградата за продавач на книги/дијаграм за најчуден наслов на годината]]. Победникот е „Зборник на трудови од Втората меѓународна работилница за голи глувци“. ===Канада=== *Погледнете ги [[Наградите на генералниот гувернер од 1978 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Патрик Модиано]], ''Rue des boutiques obscures'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Georges Perec]], ''La Vie mode d'emploi'' **Меѓународен: [[Александар Зиновиев|Александар Зиновјев]], ''L'Avenir radieux'' – [[Советски Сојуз|СССР]] ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Дамазо Алонсо]] ===Обединето Кралство=== *[[Награда Букер]]: [[Ајрис Мардок]], ''[[Море, Море]]'' *[[Карнеги медал (книжевна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Дејвид Рис (автор)|Дејвид Рис]], ''[[Блицот во Ексетер]]'' *[[Награда Чолмондели]]: [[Кристофер Хоуп (романсиер)|Кристофер Хоуп]], [[Лесли Норис]], [[Питер Ридинг]], [[Д.М. Томас]], [[Р.С. Томас]] *[[Награда Ерик Грегори]]: [[Киаран Карсон]], Питер Денман, [[Кристофер Рид (писател)|Кристофер Рид]], Пол Вилкинс, Мартин А. Форд, Џејмс Сатерленд-Смит *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Морис Ги]], [[Пламб (серија романи)|''Пламб'']] **Биографија: [[Роберт Гитингс]], ''Постариот Харди'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за фикција]], [[Питер Метју Хилсман Тејлор|Питер Тејлор]] *[[Награда Небула]]: [[Вонда Мекинтајр]], ''[[Змија од соништата]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Кетрин Патерсон]], ''[[Мост до Терабитија (роман)|Мост до Терабитија]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за Драма|Драма]]: [[Доналд Л. Кобурн]], ''Играта со џин'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Џејмс Алан Мекферсон]], ''[[Соба со лакти (збирка раскази)|Соба со лакти]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Хауард Немеров]], ''Собрани песни'' *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Спајдер Робинсон]] и [[Џин Робинсон]], ''[[Ѕвезден танц]]'' ===На друго место=== *[[Пријателски награди на Дојчените бухханделс]]: [[Астрид Линдгрен]] *[[Награда Мајлс Франклин]]: [[Џесика Андерсон (писателка)|Џесика Андерсон]], ''[[Тира Лира од Река]]'' *[[Премио Надал]]: Герман Санчез Еспесо, „Нарцизо“ *[[Награда Виареџо]]: Антонио Алтомонте, ''Dopo il presidente'' ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1978 Популарни книги од 1978 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1978 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] b23work6f8586j16xzeo2s189p3bo3x Книжевноста во 1977 година 0 104284 5562069 5561631 2026-05-21T15:53:59Z Gurther 105215 /* Надворешни врски */ 5562069 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1977|книжевноста}} '''[[1977]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[20 февруари]] – Епизода од „[[Доктор во движење]]“, напишана заедно со [[Даглас Адамс]] и [[Греам Чепмен]], го означува почетокот на кариерата на Адамс како писател за радиото [[BBC]]. *[[4 март]] – [[Андрес Каиседо]] извршува самоубиство од предозирање, на 25-годишна возраст, околу еден месец по објавувањето на неговиот роман „[[¡Que viva la“ música!]]'' („Нека музиката живее!“, преведено како „Да живее засекогаш“) во неговиот роден град [[Кали]], [[Колумбија]]. *[[27 април]] – [[Хектор Герман Остерхелд]], аргентински писател на стрипови роден [[1919 во литературата|1919]]), е киднапиран од воените власти; се верува дека починал во притвор неколку месеци подоцна. *[[11 јули]] – Англиското списание ''[[Геј вести]]'' е прогласено за виновно за [[богохулна клевета]] за објавување на хомоеротска песна „[[Љубовта што се осмелува да го каже своето име]]“ од [[Џејмс Киркап]], во случај (''[[Вајтхаус против Лемон]]'') во [[Олд Бејли]] во Лондон, во име на [[Националното здружение на гледачи и слушатели]] на [[Мери Вајтхаус]]. [[Џон Мортимер]] се појавува за одбраната. Ова е првото вакво гонење од 1921 година и ќе биде последно пред кривичното дело да биде укинато во 2008 година. *[[15 септември]] – [[Кристофер Толкин]], со [[Гај Гавриел Кеј]], го завршува и објавува делото на својот покоен татко, „[[Силмарилионот]]“. *Есен – „[[Филозофија и литература]]“ се појавува како академско списание основано на [[Универзитетот Џонс Хопкинс]]. Ги истражува врските помеѓу книжевните и филозофските студии, презентирајќи идеи за естетиката на литературата, критичката теорија и филозофското толкување на литературата. *Октомври – [[Норман Мејлер]] го удира [[Гор Видал]] во лицето на забава во [[Њујорк]]. *[[31 декември]] – [[Нгуги ва Тионго]] и [[Нгуги ва Мирии]] се притворени во [[Затворот со максимална безбедност Камити]], Кенија, шест недели по премиерата на нивната политичка [[јазик кикују]] претстава „[[Нгаахика Ндеенда]]'' (Ќе се омажам кога ќе сакам) на отворено [[Камирииту Образование на заедницата и Културен центар]]. Додека е затворен, Нгуги ќе го напише првиот современ роман на кикујуски јазик, „[[Ѓавол на крстот]]“ (''Caitaani mũtharaba-Inĩ''), за прашањето на затворот [[тоалетна хартија]]. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Алес Адамович]], [[Јанка Брил]] и Улаџимир Калесник – Я из огненной деревни (белоруски: Я з вогненнай вёскі; Надвор од огнот) *[[Хорхе Амадо]] – ''[[Тиета до Агресте]]'' * [[Ерик Амблер]] - ''[[Не испраќај повеќе рози]]'' *[[Џеј Енсон]] - ''[[Ужасот Амитвил]]'' *[[Маргарет Атвуд]] – ''[[Девојки што танцуваат (книга)|Девојки што танцуваат]]'' *[[Ричард Бах]] – ''[[Илузии (роман на Бах)|Илузии]]'' *[[Ричард Бахман]] – ''[[Бес (Стивен Кинг роман)|Бес]]'' *[[Лиланд Бардвел]] – ''[[Девојка на велосипед]]'' *[[Каролин Блеквуд]] – ''Прабаба Вебстер'' *[[Герд Брантенберг]] – ''Егалијас дьотре'' (''Ќерките на Егалија'', 1985, исто така ''Ќерките на Егалија'', 1986) *[[Тери Брукс]] – ''[[Мечот на Шанара]]'' *[[Андрес Каиседо]] – ''[[¡Да живее музиката!]]'' *[[Џ. М. Коетзи]] – ''[[Во срцето на земјата]]'' *[[Робин Кук]] – ''[[Кома (роман)|Кома]]'' *[[Роберт Кувер]] – ''[[Јавното палење]]'' *[[Базил Копер]] – ''[[И потоа, темнината]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] **''[[Заложникот од Зир]]'' **''[[Кралицата на Замба]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] и [[Лин Картер]] – ''[[Конан од Аквилонија]]'' *[[Едмунд Криспин]] – ''[[Погледите на Месечината (роман на Криспин)|Погледите на Месечината]]'' *[[Мишел Деон]] – ''[[Војната на најденчињата]]'' *[[Кеј Дик]] – ''Тие: низа од нелагодност'' *[[Филип К. Дик]] – ''[[Темно скенирање]]'' *[[Џоан Дидион]] – ''[[Книга со заедничка молитва]]'' *[[Бучи Емечета]] – ''Робицата'' *[[Хауард Фаст]] – ''[[Имигрантите]]'' *[[Тимоти Финдли]] – ''[[Војните]]'' *[[Леон Форест]] – ''Сирачињата од Бладворт'' *[[Џон Фаулс]] – ''[[Даниел Мартин (роман)|Даниел Мартин]]'' *[[Мерилин Френч]] – ''[[Женската соба]]'' *[[Џејн Гардам]] – ''Билџвотер'' *[[Хелен Гарнер]] – ''[[Мајмунски стисок (роман)|Мајмунски стисок]]'' *[[Полин Геџ]] – ''Дете на утрото'' *[[Ричард Гордон (англиски автор)|Ричард Гордон]] – ''[[Невидливата победа]]'' *[[Гинтер Грас]] – ''[[Камбала]] (Дер Бат)'' *[[Марк Хелприн]] – ''Оган на рафинерот'' *[[Хамонд Инес]] – ''[[Големите отпечатоци]]'' *[[Елијас Кури]] – Ал Џебл Ајр (''ал-Џабал ал-сагир'', Малата планина) *[[Стефан Кинг]] – ''[[Сјаењето (роман)|Сјаењето]]'' *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Блекстоун на Бродвеј]]'' *[[Џон ле Каре]] – ''[[Почитуваниот ученик]]'' *[[Ернест Леман]] – ''[[Француската атлантска афера]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Ракописот на канцеларот]]'' *[[Брајан Ламли]] – ''[[Ужасот во Оукдин и Други]]'' *[[Нгајо Марш]] – ''[[Последен ров]]'' *[[Џорџ Р. Р. Мартин]] – ''[[Умирање на светлината (роман од 1977 година)|Умирање на светлината]]'' *[[Колин МекКалоу]] – ''[[Трнливите птици]]'' *[[Лари МекМартри]] – ''Услови за љубов'' *[[Роберт Мерл]] – ''[[Фортун де Франс]]'' *[[Тони Морисон]] – ''[[Песна над песните (роман)|Песна над песните]]'' *[[Ирис Мердок]] – ''[[Морето, морето]]'' *[[Петер Надас]] – ''[[Крајот на една семејна приказна]]'' *[[Џон Нил]] – ''Генијот на Џон Нил: Избрани од неговите „Пишувања“ (уредено од Бенџамин Лис и Ханс-Јоаким Ланг) *[[Патрик О'Брајан]] – ''[[Командата на Маврициус]]'' *[[Елис Питерс]] – ''[[Морбиден вкус за коски]]'' *[[Барбара Пим]] – ''[[Квартет во есен]]'' *[[Рут Рендел]] – ''[[Пресуда во камен]]'' *[[Алун Ричардс]] – ''[[Поентата на Енал]]'' *[[Харолд Робинс]] – ''Соништата умираат први'' *[[Пол Скот (романсиер)|Пол Скот]] – ''[[Останувајќи]]'' *[[Ерих Сегал]] – ''[[Приказната за Оливер]]'' *[[Ирвин Шо]] – ''[[Просјак, Крадец]]'' *[[М. П. Шил]] – ''[[Принцот Залески и Камингс Кинг Монк]]'' *[[Сидни Шелдон]] – ''[[Крвна линија (роман за Шелдон)|Крвна линија]]'' *[[Лесли Мармон Силко]] – ''[[Церемонија_(роман_за_Силко)|Церемонија]]'' *[[Botho Strauß]] – ''[[Посветеност (новела)|Посветеност]]'' *[[Реми Силадо]] – „Гали Лобанг Гила Лобанг“ *[[Крег Томас (автор)|Крег Томас]] – ''[[Firefox (роман)|Firefox]]'' *[[Џ. Р.Р. Толкин]] (почина во 1973 година) - ''[[Силмарилион]]'' *[[Мелвин Ван Пиблс]] – „Вистинскиот Американец, народна басна“ *[[Марио Варгас Љоса]] – ''[[тетка Јулија и сценаристката]]'' (''La tía Julia y el escribidor'') *[[П. Г. Вудхаус]] (починал во 1975) – ''[[Зајдисонце во Бландингс]]'' *[[Кристофер Вуд (писател)|Кристофер Вуд]] – ''[[Џејмс Бонд, шпионот што ме сакаше]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Чинуа Ачебе]] **''Тапанот'' **''Флејтата'' *[[Ричард Адамс]] **''[[Кучињата од чума (роман)|Кучињата од чума]]'' **''[[Мачката на бродот]]'' *[[Сандра Бојнтон]] – ''Нилските коњи полудуваат!'' *[[Хелен Кресвел]] – ''[[Сагата за Багторп]]'' *[[Вили Глазауер]] – ''Le Journal Enseveli (Закопаниот весник)'' *[[Румер Годен]] – ''Тајната на коњот за лулање'' *[[Ширли Хјуз]] – ''[[Догер (книга)|Догер]]'' *[[Дијана Вин Џонс]] – ''[[Волшебен живот (роман)|Волшебен живот]]'' *[[Рут Менинг-Сандерс]] – ''[[Книга на магии и клетви]]'' *[[C. Л. Мур]] (со [[Алиша Остин]]) – ''[[Сенката на црниот бог]]'' *[[Даниел Пинквотер]] - ''[[Големата портокалова дамка]]'' *[[Даниел Пинквотер]] и Џил Пинквотер - ''[[Итна состојба со пилешкото во Хобокен]]'' *[[Морис Сендак]] – ''[[Седум мали чудовишта]]'' *[[Барбара Смакер]] – ''[[Подземје до Канада]]'' (исто така и ''Бегалка до слободата: приказна за подземната железница'') *[[Питер Спајер]] – ''[[Ноевата арка (книга на Спајер)|Ноевата арка]]'' *[[Џудит Виорст]] – ''Александар, кој беше богат минатата недела'' ===Драма=== *[[Роберт Болт]] – ''[[Состојба на револуција]]'' *[[Роџер Хол (драматург)|Роџер Хол]] – ''[[Средновековна распространетост]]'' *[[Тони Харисон]] (адаптер) – ''[[Мистериите]]'' *[[Мајк Ли]] – ''[[Забавата на Абигејл]]'' *[[Хајнер Милер]] – ''[[Машина за Хамлет|Машината за Хамлет]]'' (напишано) *[[Мери О'Мали (драматург)|Мери О'Мали]] – ''[[Еднаш католик]]'' *[[Денис Потер]] – ''[[Бримстоун и меласа]]'' *[[Нгуги ва Тионго]] и [[Нгуги ва Мирии]] – ''[[Нгаахика Ндеенда]]'' * [[Џон Велс (сатиричар)|Џон Велс]] – ''Бесмртниот Хајдон'' ===Поезија=== {{Главна|1977 во поезија}} *[[Френк Белкнап Лонг]] – ''[[Во мајанскиот сјај]]'' ===Нефикција=== *[[Вендел Бери]] – [[Вознемирувањето на Америка|Вознемирувањето на Америка: Култура и земјоделство]] *[[Алфред Д. Чендлер, помладиот]] – ''[[Видливата рака: Менаџерската револуција во американскиот бизнис]]'' *[[Брус Чатвин]] – ''[[Во Патагонија]]'' *[[Роберт Коулс (психијатар)|Роберт Коулс]] – ''[[Деца на кризата]]'' **том. 4, ''[[Деца на кризата#Ескими, Индијанци, Чиканоси|Ескими, Индијанци, Чиканоси]]'' **том. 5, ''[[Деца на кризата#Привилегираните: Богатите и богатите во Америка|Привилегираните: Богатите и богатите во Америка]]'' *[[Градинарство без копање|Естер Динс]] – ''Книга за градинарство од Естер Динс: Растење без копање'' *[[Лен Дејтон]] – ''[[Борец: вистинската приказна за битката кај Британија]]'' *[[Патрик Ли Фермор]] – ''[[Време на подароци]]'' *[[Џим Фикс]] – ''[[Целосната книга за трчање]]'' *Сајмон Гудинав - ''[[Воени минијатури]]'' *[[Роберт Б. Готлиб]] – ''Размислување на големо'' *[[Мајкл Хер]] – ''[[Dispatches (книга)|Dispatches]]'' *[[Едит Холден]] (починала 1920 година) – ''Селскиот дневник на една едвардијанска дама'' *[[R. Ц. Маџумдар]] – ''[[Историјата и културата на индискиот народ]]'', том 11 *[[Бхарати Мукерџи]] и [[Кларк Блејз]] – ''[[Денови и ноќи во Калкута]]'' *[[В. С. Најпол]] – ''[[Индија: Ранета цивилизација]]'' *[[Дејвид М. Потер]] – ''[[Претстојната криза, 1848–1861]]'' *[[Е. Ф. Шумахер]] – ''[[Водич за збунетите]]'' *[[А. Т. К. Стјуарт]] – „Тесната земја: Аспекти на Алстер 1609–1969“ *[[Лоренс Стоун]] – „Семејството, сексот и бракот во Англија, 1500–1800“ *[[Питер Устинов]] – „[[Драг мене (книга)|Драг мене]]“ ==Раѓања== *[[21 февруари]] – [[Џонатан Сафран Фоер]], американски романописец *[[4 март]] – [[Ден Велс (автор)|Ден Велс]], американски автор на хорор и научна фантастика *[[2 мај]] – [[Алесандро Д'Авенија]], италијански писател *[[18 јули]] – [[Алфијан Са'ат]], сингапурски писател, поет и драматург *[[24 август]] – [[Џон Грин]], американски автор и YouTube влогер *[[16 октомври]] – [[Лаура Вејд]], англиска драматург *[[5 септември]] – [[Тена Штивичиќ]], хрватска драматург *[[15 септември]] – [[Чимаманда Нгози Адичие]], нигериска романописец *[[12 ноември]] – [[Ришел Мид]], американска младинска романописец ==Починати== *[[5 јануари]] – [[Артур Адсон]], естонски поет, писател и театарски критичар (р. [[1889]]) *[[14 јануари]] – [[Анаис Нин]], француско-кубанска еротска романописец и дневничар (родена [[1903 во литературата|1903]]) *[[18 јануари]] – [[Карл Цукмаер]], германски драматург (роден [[1896 во литературата|1896]]) *[[26 јануари]] – [[Вилијам Глин-Џонс]], велшки романописец и детски писател (роден [[1907 во литературата|1907]]) *[[19 февруари]] – [[Ентони Кросланд]], британски автор и политичар (роден [[1918 во литературата|1918]]) *[[27 февруари]] – [[Џон Диксон Кар]], американски романописец за криминал (роден [[1906 во литературата|1906]]) *[[4 март]] **[[Андрес Каиседо]], колумбиски романописец и кинеаст (самоубиец, роден [[1951 во литературата|1951]]) **[[Михаи Гафица]], романски уредник, литературен историчар и детски романописец (убиен во земјотрес, роден [[1923 во литературата|1923]]) **[[Александро Ивасиук]], романски романописец (убиен во земјотрес, роден [[1933 во литературата|1933]]) *[[15 март]] – [[Ибер Акин]], француско-канадски романописец, есеист и политички активист (самоубиство, роден [[1929 во литературата|1929]])) *[[7 април]] – [[Џим Томпсон (писател)|Џим Томпсон]], американски писател на фикција (роден [[1906 во литературата|1906]]) *[[11 април]] – [[Жак Превер]], француски поет и сценарист (роден [[1900 во литературата|1900]]) *[[9 мај]] – [[Џејмс Џонс (автор)|Џејмс Џонс]], американски романописец (срцева слабост, роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[2 јули]] – [[Владимир Набоков]], руски/американски романописец (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[15 јули]] – [[Константин Федин]], руски писател (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[20 јули]] – [[Фридрих Георг Јингер]], германски писател (роден [[1898 во литература|1898]]) *[[13 август]] – [[Хенри Вилијамсон]], англиски натуралист и романописец (роден [[1895 во литература|1895]]) *[[20 август]] – [[Гурбакш Синг]], панџапски романописец (роден [[1914 во литература|1914]])*[[26 август]] – [[Х. А. Реј]], американски писател и илустратор за деца роден во Германија (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[1 септември]] – [[Штефан Тита]], романски полиграф и новинар-активист (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[4 септември]] – [[Е. Ф. Шумахер]], економист роден во Германија (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[12 септември]] – [[Роберт Лоуел]], американски поет (срцев удар, роден [[1917 во литературата|1917]]) *[[27 октомври]] – [[Џејмс М. Кејн]], американски романописец и новинар (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[10 ноември]] – [[Денис Витли]], англиски окултен романописец (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[30 ноември]] **[[Милош Црњански]], српски поет и романописец (роден [[1893 во литературата|1893]]) **[[Теренс Ратиган]], англиски драматург (рак на коските, роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[9 декември]] – [[Кларис Лиспектор]], бразилска романописец (рак на јајниците, роден [[1920 во литературата|1920]]) *[[22 декември]] – [[Франк Тис]], германски романописец (роден [[1890 во литературата|1890]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Висенте Алејсандре]] ===Канада=== *[[Награди на генералниот гувернер од 1977 година]] ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Didier Decoin]], ''John l'enfer'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Мишел Бутел]], ''L'Autre Amour'' **Меѓународен: [[Хектор Бјанчиоти]], ''Le Traité des saisons'' - [[Аргентина]] ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Алехо Карпентие]] ===Обединето Кралство=== *[[Букерова награда]]: [[Пол Марк Скот]], ''[[Останувајќи]]'' *[[Карнеги медал (литературна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Џин Кемп]], ''[[Турбулентниот мандат на Тајк Тајлер]]'' *[[Награда Ерик Грегори]]: Тони Флин, Мајкл Винс, Дејвид Кук, [[Даглас Маршал (поет)|Даглас Маршал]], [[Мелиса Мареј (драматург)|Мелиса Мареј]] *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]] за фикција: [[Џон ле Каре]], ''[[Почитуваниот ученик]]'' *[[Џејмс Тејт Награда за спомен на црнецот]] за биографија: [[Џорџ Пеинтер]], ''[[Франсоа-Рене де Шатобријан|Шатобријан]]: Том 1 – Долгите што ги посакувате'' *[[Витез]] за заслуги за театарот: [[Питер Хол (директор)|Питер Хол]] *[[Златен медал на кралицата за поезија]]: [[Норман Николсон]] *[[Награди Витбред 1977|Награда Витбред за најдобра книга]]: [[Берил Бејнбриџ]], ''[[Време на повреда (роман)|Време на повреда]]'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за роман]], [[Сол Белоу]] *[[Награда Небула]]: [[Фредерик Пол]], ''[[Порта (роман)|Порта]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Милдред Д. Тејлор]], ''[[Тркање на гром, чуј го мојот крик]]'' *[[Награда Фи Бета Капа за наука]]: [[Жерард К. О'Нил]], ''[[Високата граница: Човечки колонии во вселената]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Мајкл Кристофер]], ''[[Кутијата на сенките]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: ''не е доделена награда'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Џејмс Мерил]], ''[[Божествени комедии]]'' **[[Пулицерова награда за историја|Историја]]: [[Дејвид М. Потер]]: ''Претстојната криза, 1841-1861'' (Завршено и уредено од [[Дон Е. Ференбахер]]). **[[Пулицерова награда за биографија|Биографија]]: [[Џон Е. Мек]]: ''Принц на нашето неред: Животот на [[Т. Е. Лоренс]]'' * [[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: ** [[Spider Robinson]], ''Со кое било друго име'' ** [[Џејмс Типтри Џуниор]], ''[[Хјустон, Хјустон, Дали читаш?]]'' ===Остаток од светот=== *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Лешек Колаковски]] *[[Награда Мајлс Френклин]]: [[Рут Парк]], ''[[Мечеви и круни и прстени]]'' *[[Премио Надал]]: Хозе Асенјо Седано, ''Conversación sobre la guerra'' *[[Награда Виареџо]]: Давиде Лајоло, ''Veder l'erba dalla parte delle radici'' ==Забелешки== * {{цитирај книга |last1=Хан |first1=Даниел |title=Оксфордскиот придружник за детска литература |date=2015 |publisher=Оксфорд. Универзитетски Прес |isbn=9780198715542 |edition=2-ро}} ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1977 Популарни книги од 1977 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1977 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] oia2xbeohfnxcp7o7l1bhv397l5xfil 5562070 5562069 2026-05-21T15:54:21Z Gurther 105215 5562070 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1977|книжевноста}} '''[[1977]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[20 февруари]] – Епизода од „[[Доктор во движење]]“, напишана заедно со [[Даглас Адамс]] и [[Греам Чепмен]], го означува почетокот на кариерата на Адамс како писател за радиото [[BBC]]. *[[4 март]] – [[Андрес Каиседо]] извршува самоубиство од предозирање, на 25-годишна возраст, околу еден месец по објавувањето на неговиот роман „[[¡Que viva la“ música!]]'' („Нека музиката живее!“, преведено како „Да живее засекогаш“) во неговиот роден град [[Кали]], [[Колумбија]]. *[[27 април]] – [[Хектор Герман Остерхелд]], аргентински писател на стрипови роден [[1919 во литературата|1919]]), е киднапиран од воените власти; се верува дека починал во притвор неколку месеци подоцна. *[[11 јули]] – Англиското списание ''[[Геј вести]]'' е прогласено за виновно за [[богохулна клевета]] за објавување на хомоеротска песна „[[Љубовта што се осмелува да го каже своето име]]“ од [[Џејмс Киркап]], во случај (''[[Вајтхаус против Лемон]]'') во [[Олд Бејли]] во Лондон, во име на [[Националното здружение на гледачи и слушатели]] на [[Мери Вајтхаус]]. [[Џон Мортимер]] се појавува за одбраната. Ова е првото вакво гонење од 1921 година и ќе биде последно пред кривичното дело да биде укинато во 2008 година. *[[15 септември]] – [[Кристофер Толкин]], со [[Гај Гавриел Кеј]], го завршува и објавува делото на својот покоен татко, „[[Силмарилионот]]“. *Есен – „[[Филозофија и литература]]“ се појавува како академско списание основано на [[Универзитетот Џонс Хопкинс]]. Ги истражува врските помеѓу книжевните и филозофските студии, презентирајќи идеи за естетиката на литературата, критичката теорија и филозофското толкување на литературата. *Октомври – [[Норман Мејлер]] го удира [[Гор Видал]] во лицето на забава во [[Њујорк]]. *[[31 декември]] – [[Нгуги ва Тионго]] и [[Нгуги ва Мирии]] се притворени во [[Затворот со максимална безбедност Камити]], Кенија, шест недели по премиерата на нивната политичка [[јазик кикују]] претстава „[[Нгаахика Ндеенда]]'' (Ќе се омажам кога ќе сакам) на отворено [[Камирииту Образование на заедницата и Културен центар]]. Додека е затворен, Нгуги ќе го напише првиот современ роман на кикујуски јазик, „[[Ѓавол на крстот]]“ (''Caitaani mũtharaba-Inĩ''), за прашањето на затворот [[тоалетна хартија]]. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Алес Адамович]], [[Јанка Брил]] и Улаџимир Калесник – Я из огненной деревни (белоруски: Я з вогненнай вёскі; Надвор од огнот) *[[Хорхе Амадо]] – ''[[Тиета до Агресте]]'' * [[Ерик Амблер]] - ''[[Не испраќај повеќе рози]]'' *[[Џеј Енсон]] - ''[[Ужасот Амитвил]]'' *[[Маргарет Атвуд]] – ''[[Девојки што танцуваат (книга)|Девојки што танцуваат]]'' *[[Ричард Бах]] – ''[[Илузии (роман на Бах)|Илузии]]'' *[[Ричард Бахман]] – ''[[Бес (Стивен Кинг роман)|Бес]]'' *[[Лиланд Бардвел]] – ''[[Девојка на велосипед]]'' *[[Каролин Блеквуд]] – ''Прабаба Вебстер'' *[[Герд Брантенберг]] – ''Егалијас дьотре'' (''Ќерките на Егалија'', 1985, исто така ''Ќерките на Егалија'', 1986) *[[Тери Брукс]] – ''[[Мечот на Шанара]]'' *[[Андрес Каиседо]] – ''[[¡Да живее музиката!]]'' *[[Џ. М. Коетзи]] – ''[[Во срцето на земјата]]'' *[[Робин Кук]] – ''[[Кома (роман)|Кома]]'' *[[Роберт Кувер]] – ''[[Јавното палење]]'' *[[Базил Копер]] – ''[[И потоа, темнината]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] **''[[Заложникот од Зир]]'' **''[[Кралицата на Замба]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] и [[Лин Картер]] – ''[[Конан од Аквилонија]]'' *[[Едмунд Криспин]] – ''[[Погледите на Месечината (роман на Криспин)|Погледите на Месечината]]'' *[[Мишел Деон]] – ''[[Војната на најденчињата]]'' *[[Кеј Дик]] – ''Тие: низа од нелагодност'' *[[Филип К. Дик]] – ''[[Темно скенирање]]'' *[[Џоан Дидион]] – ''[[Книга со заедничка молитва]]'' *[[Бучи Емечета]] – ''Робицата'' *[[Хауард Фаст]] – ''[[Имигрантите]]'' *[[Тимоти Финдли]] – ''[[Војните]]'' *[[Леон Форест]] – ''Сирачињата од Бладворт'' *[[Џон Фаулс]] – ''[[Даниел Мартин (роман)|Даниел Мартин]]'' *[[Мерилин Френч]] – ''[[Женската соба]]'' *[[Џејн Гардам]] – ''Билџвотер'' *[[Хелен Гарнер]] – ''[[Мајмунски стисок (роман)|Мајмунски стисок]]'' *[[Полин Геџ]] – ''Дете на утрото'' *[[Ричард Гордон (англиски автор)|Ричард Гордон]] – ''[[Невидливата победа]]'' *[[Гинтер Грас]] – ''[[Камбала]] (Дер Бат)'' *[[Марк Хелприн]] – ''Оган на рафинерот'' *[[Хамонд Инес]] – ''[[Големите отпечатоци]]'' *[[Елијас Кури]] – Ал Џебл Ајр (''ал-Џабал ал-сагир'', Малата планина) *[[Стефан Кинг]] – ''[[Сјаењето (роман)|Сјаењето]]'' *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Блекстоун на Бродвеј]]'' *[[Џон ле Каре]] – ''[[Почитуваниот ученик]]'' *[[Ернест Леман]] – ''[[Француската атлантска афера]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Ракописот на канцеларот]]'' *[[Брајан Ламли]] – ''[[Ужасот во Оукдин и Други]]'' *[[Нгајо Марш]] – ''[[Последен ров]]'' *[[Џорџ Р. Р. Мартин]] – ''[[Умирање на светлината (роман од 1977 година)|Умирање на светлината]]'' *[[Колин МекКалоу]] – ''[[Трнливите птици]]'' *[[Лари МекМартри]] – ''Услови за љубов'' *[[Роберт Мерл]] – ''[[Фортун де Франс]]'' *[[Тони Морисон]] – ''[[Песна над песните (роман)|Песна над песните]]'' *[[Ирис Мердок]] – ''[[Морето, морето]]'' *[[Петер Надас]] – ''[[Крајот на една семејна приказна]]'' *[[Џон Нил]] – ''Генијот на Џон Нил: Избрани од неговите „Пишувања“ (уредено од Бенџамин Лис и Ханс-Јоаким Ланг) *[[Патрик О'Брајан]] – ''[[Командата на Маврициус]]'' *[[Елис Питерс]] – ''[[Морбиден вкус за коски]]'' *[[Барбара Пим]] – ''[[Квартет во есен]]'' *[[Рут Рендел]] – ''[[Пресуда во камен]]'' *[[Алун Ричардс]] – ''[[Поентата на Енал]]'' *[[Харолд Робинс]] – ''Соништата умираат први'' *[[Пол Скот (романсиер)|Пол Скот]] – ''[[Останувајќи]]'' *[[Ерих Сегал]] – ''[[Приказната за Оливер]]'' *[[Ирвин Шо]] – ''[[Просјак, Крадец]]'' *[[М. П. Шил]] – ''[[Принцот Залески и Камингс Кинг Монк]]'' *[[Сидни Шелдон]] – ''[[Крвна линија (роман за Шелдон)|Крвна линија]]'' *[[Лесли Мармон Силко]] – ''[[Церемонија_(роман_за_Силко)|Церемонија]]'' *[[Botho Strauß]] – ''[[Посветеност (новела)|Посветеност]]'' *[[Реми Силадо]] – „Гали Лобанг Гила Лобанг“ *[[Крег Томас (автор)|Крег Томас]] – ''[[Firefox (роман)|Firefox]]'' *[[Џ. Р.Р. Толкин]] (почина во 1973 година) - ''[[Силмарилион]]'' *[[Мелвин Ван Пиблс]] – „Вистинскиот Американец, народна басна“ *[[Марио Варгас Љоса]] – ''[[тетка Јулија и сценаристката]]'' (''La tía Julia y el escribidor'') *[[П. Г. Вудхаус]] (починал во 1975) – ''[[Зајдисонце во Бландингс]]'' *[[Кристофер Вуд (писател)|Кристофер Вуд]] – ''[[Џејмс Бонд, шпионот што ме сакаше]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Чинуа Ачебе]] **''Тапанот'' **''Флејтата'' *[[Ричард Адамс]] **''[[Кучињата од чума (роман)|Кучињата од чума]]'' **''[[Мачката на бродот]]'' *[[Сандра Бојнтон]] – ''Нилските коњи полудуваат!'' *[[Хелен Кресвел]] – ''[[Сагата за Багторп]]'' *[[Вили Глазауер]] – ''Le Journal Enseveli (Закопаниот весник)'' *[[Румер Годен]] – ''Тајната на коњот за лулање'' *[[Ширли Хјуз]] – ''[[Догер (книга)|Догер]]'' *[[Дијана Вин Џонс]] – ''[[Волшебен живот (роман)|Волшебен живот]]'' *[[Рут Менинг-Сандерс]] – ''[[Книга на магии и клетви]]'' *[[C. Л. Мур]] (со [[Алиша Остин]]) – ''[[Сенката на црниот бог]]'' *[[Даниел Пинквотер]] - ''[[Големата портокалова дамка]]'' *[[Даниел Пинквотер]] и Џил Пинквотер - ''[[Итна состојба со пилешкото во Хобокен]]'' *[[Морис Сендак]] – ''[[Седум мали чудовишта]]'' *[[Барбара Смакер]] – ''[[Подземје до Канада]]'' (исто така и ''Бегалка до слободата: приказна за подземната железница'') *[[Питер Спајер]] – ''[[Ноевата арка (книга на Спајер)|Ноевата арка]]'' *[[Џудит Виорст]] – ''Александар, кој беше богат минатата недела'' ===Драма=== *[[Роберт Болт]] – ''[[Состојба на револуција]]'' *[[Роџер Хол (драматург)|Роџер Хол]] – ''[[Средновековна распространетост]]'' *[[Тони Харисон]] (адаптер) – ''[[Мистериите]]'' *[[Мајк Ли]] – ''[[Забавата на Абигејл]]'' *[[Хајнер Милер]] – ''[[Машина за Хамлет|Машината за Хамлет]]'' (напишано) *[[Мери О'Мали (драматург)|Мери О'Мали]] – ''[[Еднаш католик]]'' *[[Денис Потер]] – ''[[Бримстоун и меласа]]'' *[[Нгуги ва Тионго]] и [[Нгуги ва Мирии]] – ''[[Нгаахика Ндеенда]]'' * [[Џон Велс (сатиричар)|Џон Велс]] – ''Бесмртниот Хајдон'' ===Поезија=== {{Главна|1977 во поезија}} *[[Френк Белкнап Лонг]] – ''[[Во мајанскиот сјај]]'' ===Нефикција=== *[[Вендел Бери]] – [[Вознемирувањето на Америка|Вознемирувањето на Америка: Култура и земјоделство]] *[[Алфред Д. Чендлер, помладиот]] – ''[[Видливата рака: Менаџерската револуција во американскиот бизнис]]'' *[[Брус Чатвин]] – ''[[Во Патагонија]]'' *[[Роберт Коулс (психијатар)|Роберт Коулс]] – ''[[Деца на кризата]]'' **том. 4, ''[[Деца на кризата#Ескими, Индијанци, Чиканоси|Ескими, Индијанци, Чиканоси]]'' **том. 5, ''[[Деца на кризата#Привилегираните: Богатите и богатите во Америка|Привилегираните: Богатите и богатите во Америка]]'' *[[Градинарство без копање|Естер Динс]] – ''Книга за градинарство од Естер Динс: Растење без копање'' *[[Лен Дејтон]] – ''[[Борец: вистинската приказна за битката кај Британија]]'' *[[Патрик Ли Фермор]] – ''[[Време на подароци]]'' *[[Џим Фикс]] – ''[[Целосната книга за трчање]]'' *Сајмон Гудинав - ''[[Воени минијатури]]'' *[[Роберт Б. Готлиб]] – ''Размислување на големо'' *[[Мајкл Хер]] – ''[[Dispatches (книга)|Dispatches]]'' *[[Едит Холден]] (починала 1920 година) – ''Селскиот дневник на една едвардијанска дама'' *[[R. Ц. Маџумдар]] – ''[[Историјата и културата на индискиот народ]]'', том 11 *[[Бхарати Мукерџи]] и [[Кларк Блејз]] – ''[[Денови и ноќи во Калкута]]'' *[[В. С. Најпол]] – ''[[Индија: Ранета цивилизација]]'' *[[Дејвид М. Потер]] – ''[[Претстојната криза, 1848–1861]]'' *[[Е. Ф. Шумахер]] – ''[[Водич за збунетите]]'' *[[А. Т. К. Стјуарт]] – „Тесната земја: Аспекти на Алстер 1609–1969“ *[[Лоренс Стоун]] – „Семејството, сексот и бракот во Англија, 1500–1800“ *[[Питер Устинов]] – „[[Драг мене (книга)|Драг мене]]“ ==Раѓања== *[[21 февруари]] – [[Џонатан Сафран Фоер]], американски романописец *[[4 март]] – [[Ден Велс (автор)|Ден Велс]], американски автор на хорор и научна фантастика *[[2 мај]] – [[Алесандро Д'Авенија]], италијански писател *[[18 јули]] – [[Алфијан Са'ат]], сингапурски писател, поет и драматург *[[24 август]] – [[Џон Грин]], американски автор и YouTube влогер *[[16 октомври]] – [[Лаура Вејд]], англиска драматург *[[5 септември]] – [[Тена Штивичиќ]], хрватска драматург *[[15 септември]] – [[Чимаманда Нгози Адичие]], нигериска романописец *[[12 ноември]] – [[Ришел Мид]], американска младинска романописец ==Починати== *[[5 јануари]] – [[Артур Адсон]], естонски поет, писател и театарски критичар (р. [[1889]]) *[[14 јануари]] – [[Анаис Нин]], француско-кубанска еротска романописец и дневничар (родена [[1903 во литературата|1903]]) *[[18 јануари]] – [[Карл Цукмаер]], германски драматург (роден [[1896 во литературата|1896]]) *[[26 јануари]] – [[Вилијам Глин-Џонс]], велшки романописец и детски писател (роден [[1907 во литературата|1907]]) *[[19 февруари]] – [[Ентони Кросланд]], британски автор и политичар (роден [[1918 во литературата|1918]]) *[[27 февруари]] – [[Џон Диксон Кар]], американски романописец за криминал (роден [[1906 во литературата|1906]]) *[[4 март]] **[[Андрес Каиседо]], колумбиски романописец и кинеаст (самоубиец, роден [[1951 во литературата|1951]]) **[[Михаи Гафица]], романски уредник, литературен историчар и детски романописец (убиен во земјотрес, роден [[1923 во литературата|1923]]) **[[Александро Ивасиук]], романски романописец (убиен во земјотрес, роден [[1933 во литературата|1933]]) *[[15 март]] – [[Ибер Акин]], француско-канадски романописец, есеист и политички активист (самоубиство, роден [[1929 во литературата|1929]])) *[[7 април]] – [[Џим Томпсон (писател)|Џим Томпсон]], американски писател на фикција (роден [[1906 во литературата|1906]]) *[[11 април]] – [[Жак Превер]], француски поет и сценарист (роден [[1900 во литературата|1900]]) *[[9 мај]] – [[Џејмс Џонс (автор)|Џејмс Џонс]], американски романописец (срцева слабост, роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[2 јули]] – [[Владимир Набоков]], руски/американски романописец (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[15 јули]] – [[Константин Федин]], руски писател (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[20 јули]] – [[Фридрих Георг Јингер]], германски писател (роден [[1898 во литература|1898]]) *[[13 август]] – [[Хенри Вилијамсон]], англиски натуралист и романописец (роден [[1895 во литература|1895]]) *[[20 август]] – [[Гурбакш Синг]], панџапски романописец (роден [[1914 во литература|1914]])*[[26 август]] – [[Х. А. Реј]], американски писател и илустратор за деца роден во Германија (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[1 септември]] – [[Штефан Тита]], романски полиграф и новинар-активист (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[4 септември]] – [[Е. Ф. Шумахер]], економист роден во Германија (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[12 септември]] – [[Роберт Лоуел]], американски поет (срцев удар, роден [[1917 во литературата|1917]]) *[[27 октомври]] – [[Џејмс М. Кејн]], американски романописец и новинар (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[10 ноември]] – [[Денис Витли]], англиски окултен романописец (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[30 ноември]] **[[Милош Црњански]], српски поет и романописец (роден [[1893 во литературата|1893]]) **[[Теренс Ратиган]], англиски драматург (рак на коските, роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[9 декември]] – [[Кларис Лиспектор]], бразилска романописец (рак на јајниците, роден [[1920 во литературата|1920]]) *[[22 декември]] – [[Франк Тис]], германски романописец (роден [[1890 во литературата|1890]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Висенте Алејсандре]] ===Канада=== *[[Награди на генералниот гувернер од 1977 година]] ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Didier Decoin]], ''John l'enfer'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Мишел Бутел]], ''L'Autre Amour'' **Меѓународен: [[Хектор Бјанчиоти]], ''Le Traité des saisons'' - [[Аргентина]] ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Алехо Карпентие]] ===Обединето Кралство=== *[[Букерова награда]]: [[Пол Марк Скот]], ''[[Останувајќи]]'' *[[Карнеги медал (литературна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Џин Кемп]], ''[[Турбулентниот мандат на Тајк Тајлер]]'' *[[Награда Ерик Грегори]]: Тони Флин, Мајкл Винс, Дејвид Кук, [[Даглас Маршал (поет)|Даглас Маршал]], [[Мелиса Мареј (драматург)|Мелиса Мареј]] *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]] за фикција: [[Џон ле Каре]], ''[[Почитуваниот ученик]]'' *[[Џејмс Тејт Награда за спомен на црнецот]] за биографија: [[Џорџ Пеинтер]], ''[[Франсоа-Рене де Шатобријан|Шатобријан]]: Том 1 – Долгите што ги посакувате'' *[[Витез]] за заслуги за театарот: [[Питер Хол (директор)|Питер Хол]] *[[Златен медал на кралицата за поезија]]: [[Норман Николсон]] *[[Награди Витбред 1977|Награда Витбред за најдобра книга]]: [[Берил Бејнбриџ]], ''[[Време на повреда (роман)|Време на повреда]]'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за роман]], [[Сол Белоу]] *[[Награда Небула]]: [[Фредерик Пол]], ''[[Порта (роман)|Порта]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Милдред Д. Тејлор]], ''[[Тркање на гром, чуј го мојот крик]]'' *[[Награда Фи Бета Капа за наука]]: [[Жерард К. О'Нил]], ''[[Високата граница: Човечки колонии во вселената]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Мајкл Кристофер]], ''[[Кутијата на сенките]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: ''не е доделена награда'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Џејмс Мерил]], ''[[Божествени комедии]]'' **[[Пулицерова награда за историја|Историја]]: [[Дејвид М. Потер]]: ''Претстојната криза, 1841-1861'' (Завршено и уредено од [[Дон Е. Ференбахер]]). **[[Пулицерова награда за биографија|Биографија]]: [[Џон Е. Мек]]: ''Принц на нашето неред: Животот на [[Т. Е. Лоренс]]'' * [[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: ** [[Spider Robinson]], ''Со кое било друго име'' ** [[Џејмс Типтри Џуниор]], ''[[Хјустон, Хјустон, Дали читаш?]]'' ===Остаток од светот=== *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Лешек Колаковски]] *[[Награда Мајлс Френклин]]: [[Рут Парк]], ''[[Мечеви и круни и прстени]]'' *[[Премио Надал]]: Хозе Асенјо Седано, ''Conversación sobre la guerra'' *[[Награда Виареџо]]: Давиде Лајоло, ''Veder l'erba dalla parte delle radici'' ==Забелешки== * {{цитирај книга |last1=Хан |first1=Даниел |title=Оксфордскиот придружник за детска литература |date=2015 |publisher=Оксфорд. Универзитетски Прес |isbn=9780198715542 |edition=2-ро}} ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1977 Популарни книги од 1977 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1977 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] 8wh37a0xhxo2u05ndlwemidrym3gba3 5562072 5562070 2026-05-21T15:55:22Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1977 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1977 година]] 5562070 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1977|книжевноста}} '''[[1977]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[20 февруари]] – Епизода од „[[Доктор во движење]]“, напишана заедно со [[Даглас Адамс]] и [[Греам Чепмен]], го означува почетокот на кариерата на Адамс како писател за радиото [[BBC]]. *[[4 март]] – [[Андрес Каиседо]] извршува самоубиство од предозирање, на 25-годишна возраст, околу еден месец по објавувањето на неговиот роман „[[¡Que viva la“ música!]]'' („Нека музиката живее!“, преведено како „Да живее засекогаш“) во неговиот роден град [[Кали]], [[Колумбија]]. *[[27 април]] – [[Хектор Герман Остерхелд]], аргентински писател на стрипови роден [[1919 во литературата|1919]]), е киднапиран од воените власти; се верува дека починал во притвор неколку месеци подоцна. *[[11 јули]] – Англиското списание ''[[Геј вести]]'' е прогласено за виновно за [[богохулна клевета]] за објавување на хомоеротска песна „[[Љубовта што се осмелува да го каже своето име]]“ од [[Џејмс Киркап]], во случај (''[[Вајтхаус против Лемон]]'') во [[Олд Бејли]] во Лондон, во име на [[Националното здружение на гледачи и слушатели]] на [[Мери Вајтхаус]]. [[Џон Мортимер]] се појавува за одбраната. Ова е првото вакво гонење од 1921 година и ќе биде последно пред кривичното дело да биде укинато во 2008 година. *[[15 септември]] – [[Кристофер Толкин]], со [[Гај Гавриел Кеј]], го завршува и објавува делото на својот покоен татко, „[[Силмарилионот]]“. *Есен – „[[Филозофија и литература]]“ се појавува како академско списание основано на [[Универзитетот Џонс Хопкинс]]. Ги истражува врските помеѓу книжевните и филозофските студии, презентирајќи идеи за естетиката на литературата, критичката теорија и филозофското толкување на литературата. *Октомври – [[Норман Мејлер]] го удира [[Гор Видал]] во лицето на забава во [[Њујорк]]. *[[31 декември]] – [[Нгуги ва Тионго]] и [[Нгуги ва Мирии]] се притворени во [[Затворот со максимална безбедност Камити]], Кенија, шест недели по премиерата на нивната политичка [[јазик кикују]] претстава „[[Нгаахика Ндеенда]]'' (Ќе се омажам кога ќе сакам) на отворено [[Камирииту Образование на заедницата и Културен центар]]. Додека е затворен, Нгуги ќе го напише првиот современ роман на кикујуски јазик, „[[Ѓавол на крстот]]“ (''Caitaani mũtharaba-Inĩ''), за прашањето на затворот [[тоалетна хартија]]. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Алес Адамович]], [[Јанка Брил]] и Улаџимир Калесник – Я из огненной деревни (белоруски: Я з вогненнай вёскі; Надвор од огнот) *[[Хорхе Амадо]] – ''[[Тиета до Агресте]]'' * [[Ерик Амблер]] - ''[[Не испраќај повеќе рози]]'' *[[Џеј Енсон]] - ''[[Ужасот Амитвил]]'' *[[Маргарет Атвуд]] – ''[[Девојки што танцуваат (книга)|Девојки што танцуваат]]'' *[[Ричард Бах]] – ''[[Илузии (роман на Бах)|Илузии]]'' *[[Ричард Бахман]] – ''[[Бес (Стивен Кинг роман)|Бес]]'' *[[Лиланд Бардвел]] – ''[[Девојка на велосипед]]'' *[[Каролин Блеквуд]] – ''Прабаба Вебстер'' *[[Герд Брантенберг]] – ''Егалијас дьотре'' (''Ќерките на Егалија'', 1985, исто така ''Ќерките на Егалија'', 1986) *[[Тери Брукс]] – ''[[Мечот на Шанара]]'' *[[Андрес Каиседо]] – ''[[¡Да живее музиката!]]'' *[[Џ. М. Коетзи]] – ''[[Во срцето на земјата]]'' *[[Робин Кук]] – ''[[Кома (роман)|Кома]]'' *[[Роберт Кувер]] – ''[[Јавното палење]]'' *[[Базил Копер]] – ''[[И потоа, темнината]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] **''[[Заложникот од Зир]]'' **''[[Кралицата на Замба]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] и [[Лин Картер]] – ''[[Конан од Аквилонија]]'' *[[Едмунд Криспин]] – ''[[Погледите на Месечината (роман на Криспин)|Погледите на Месечината]]'' *[[Мишел Деон]] – ''[[Војната на најденчињата]]'' *[[Кеј Дик]] – ''Тие: низа од нелагодност'' *[[Филип К. Дик]] – ''[[Темно скенирање]]'' *[[Џоан Дидион]] – ''[[Книга со заедничка молитва]]'' *[[Бучи Емечета]] – ''Робицата'' *[[Хауард Фаст]] – ''[[Имигрантите]]'' *[[Тимоти Финдли]] – ''[[Војните]]'' *[[Леон Форест]] – ''Сирачињата од Бладворт'' *[[Џон Фаулс]] – ''[[Даниел Мартин (роман)|Даниел Мартин]]'' *[[Мерилин Френч]] – ''[[Женската соба]]'' *[[Џејн Гардам]] – ''Билџвотер'' *[[Хелен Гарнер]] – ''[[Мајмунски стисок (роман)|Мајмунски стисок]]'' *[[Полин Геџ]] – ''Дете на утрото'' *[[Ричард Гордон (англиски автор)|Ричард Гордон]] – ''[[Невидливата победа]]'' *[[Гинтер Грас]] – ''[[Камбала]] (Дер Бат)'' *[[Марк Хелприн]] – ''Оган на рафинерот'' *[[Хамонд Инес]] – ''[[Големите отпечатоци]]'' *[[Елијас Кури]] – Ал Џебл Ајр (''ал-Џабал ал-сагир'', Малата планина) *[[Стефан Кинг]] – ''[[Сјаењето (роман)|Сјаењето]]'' *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Блекстоун на Бродвеј]]'' *[[Џон ле Каре]] – ''[[Почитуваниот ученик]]'' *[[Ернест Леман]] – ''[[Француската атлантска афера]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Ракописот на канцеларот]]'' *[[Брајан Ламли]] – ''[[Ужасот во Оукдин и Други]]'' *[[Нгајо Марш]] – ''[[Последен ров]]'' *[[Џорџ Р. Р. Мартин]] – ''[[Умирање на светлината (роман од 1977 година)|Умирање на светлината]]'' *[[Колин МекКалоу]] – ''[[Трнливите птици]]'' *[[Лари МекМартри]] – ''Услови за љубов'' *[[Роберт Мерл]] – ''[[Фортун де Франс]]'' *[[Тони Морисон]] – ''[[Песна над песните (роман)|Песна над песните]]'' *[[Ирис Мердок]] – ''[[Морето, морето]]'' *[[Петер Надас]] – ''[[Крајот на една семејна приказна]]'' *[[Џон Нил]] – ''Генијот на Џон Нил: Избрани од неговите „Пишувања“ (уредено од Бенџамин Лис и Ханс-Јоаким Ланг) *[[Патрик О'Брајан]] – ''[[Командата на Маврициус]]'' *[[Елис Питерс]] – ''[[Морбиден вкус за коски]]'' *[[Барбара Пим]] – ''[[Квартет во есен]]'' *[[Рут Рендел]] – ''[[Пресуда во камен]]'' *[[Алун Ричардс]] – ''[[Поентата на Енал]]'' *[[Харолд Робинс]] – ''Соништата умираат први'' *[[Пол Скот (романсиер)|Пол Скот]] – ''[[Останувајќи]]'' *[[Ерих Сегал]] – ''[[Приказната за Оливер]]'' *[[Ирвин Шо]] – ''[[Просјак, Крадец]]'' *[[М. П. Шил]] – ''[[Принцот Залески и Камингс Кинг Монк]]'' *[[Сидни Шелдон]] – ''[[Крвна линија (роман за Шелдон)|Крвна линија]]'' *[[Лесли Мармон Силко]] – ''[[Церемонија_(роман_за_Силко)|Церемонија]]'' *[[Botho Strauß]] – ''[[Посветеност (новела)|Посветеност]]'' *[[Реми Силадо]] – „Гали Лобанг Гила Лобанг“ *[[Крег Томас (автор)|Крег Томас]] – ''[[Firefox (роман)|Firefox]]'' *[[Џ. Р.Р. Толкин]] (почина во 1973 година) - ''[[Силмарилион]]'' *[[Мелвин Ван Пиблс]] – „Вистинскиот Американец, народна басна“ *[[Марио Варгас Љоса]] – ''[[тетка Јулија и сценаристката]]'' (''La tía Julia y el escribidor'') *[[П. Г. Вудхаус]] (починал во 1975) – ''[[Зајдисонце во Бландингс]]'' *[[Кристофер Вуд (писател)|Кристофер Вуд]] – ''[[Џејмс Бонд, шпионот што ме сакаше]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Чинуа Ачебе]] **''Тапанот'' **''Флејтата'' *[[Ричард Адамс]] **''[[Кучињата од чума (роман)|Кучињата од чума]]'' **''[[Мачката на бродот]]'' *[[Сандра Бојнтон]] – ''Нилските коњи полудуваат!'' *[[Хелен Кресвел]] – ''[[Сагата за Багторп]]'' *[[Вили Глазауер]] – ''Le Journal Enseveli (Закопаниот весник)'' *[[Румер Годен]] – ''Тајната на коњот за лулање'' *[[Ширли Хјуз]] – ''[[Догер (книга)|Догер]]'' *[[Дијана Вин Џонс]] – ''[[Волшебен живот (роман)|Волшебен живот]]'' *[[Рут Менинг-Сандерс]] – ''[[Книга на магии и клетви]]'' *[[C. Л. Мур]] (со [[Алиша Остин]]) – ''[[Сенката на црниот бог]]'' *[[Даниел Пинквотер]] - ''[[Големата портокалова дамка]]'' *[[Даниел Пинквотер]] и Џил Пинквотер - ''[[Итна состојба со пилешкото во Хобокен]]'' *[[Морис Сендак]] – ''[[Седум мали чудовишта]]'' *[[Барбара Смакер]] – ''[[Подземје до Канада]]'' (исто така и ''Бегалка до слободата: приказна за подземната железница'') *[[Питер Спајер]] – ''[[Ноевата арка (книга на Спајер)|Ноевата арка]]'' *[[Џудит Виорст]] – ''Александар, кој беше богат минатата недела'' ===Драма=== *[[Роберт Болт]] – ''[[Состојба на револуција]]'' *[[Роџер Хол (драматург)|Роџер Хол]] – ''[[Средновековна распространетост]]'' *[[Тони Харисон]] (адаптер) – ''[[Мистериите]]'' *[[Мајк Ли]] – ''[[Забавата на Абигејл]]'' *[[Хајнер Милер]] – ''[[Машина за Хамлет|Машината за Хамлет]]'' (напишано) *[[Мери О'Мали (драматург)|Мери О'Мали]] – ''[[Еднаш католик]]'' *[[Денис Потер]] – ''[[Бримстоун и меласа]]'' *[[Нгуги ва Тионго]] и [[Нгуги ва Мирии]] – ''[[Нгаахика Ндеенда]]'' * [[Џон Велс (сатиричар)|Џон Велс]] – ''Бесмртниот Хајдон'' ===Поезија=== {{Главна|1977 во поезија}} *[[Френк Белкнап Лонг]] – ''[[Во мајанскиот сјај]]'' ===Нефикција=== *[[Вендел Бери]] – [[Вознемирувањето на Америка|Вознемирувањето на Америка: Култура и земјоделство]] *[[Алфред Д. Чендлер, помладиот]] – ''[[Видливата рака: Менаџерската револуција во американскиот бизнис]]'' *[[Брус Чатвин]] – ''[[Во Патагонија]]'' *[[Роберт Коулс (психијатар)|Роберт Коулс]] – ''[[Деца на кризата]]'' **том. 4, ''[[Деца на кризата#Ескими, Индијанци, Чиканоси|Ескими, Индијанци, Чиканоси]]'' **том. 5, ''[[Деца на кризата#Привилегираните: Богатите и богатите во Америка|Привилегираните: Богатите и богатите во Америка]]'' *[[Градинарство без копање|Естер Динс]] – ''Книга за градинарство од Естер Динс: Растење без копање'' *[[Лен Дејтон]] – ''[[Борец: вистинската приказна за битката кај Британија]]'' *[[Патрик Ли Фермор]] – ''[[Време на подароци]]'' *[[Џим Фикс]] – ''[[Целосната книга за трчање]]'' *Сајмон Гудинав - ''[[Воени минијатури]]'' *[[Роберт Б. Готлиб]] – ''Размислување на големо'' *[[Мајкл Хер]] – ''[[Dispatches (книга)|Dispatches]]'' *[[Едит Холден]] (починала 1920 година) – ''Селскиот дневник на една едвардијанска дама'' *[[R. Ц. Маџумдар]] – ''[[Историјата и културата на индискиот народ]]'', том 11 *[[Бхарати Мукерџи]] и [[Кларк Блејз]] – ''[[Денови и ноќи во Калкута]]'' *[[В. С. Најпол]] – ''[[Индија: Ранета цивилизација]]'' *[[Дејвид М. Потер]] – ''[[Претстојната криза, 1848–1861]]'' *[[Е. Ф. Шумахер]] – ''[[Водич за збунетите]]'' *[[А. Т. К. Стјуарт]] – „Тесната земја: Аспекти на Алстер 1609–1969“ *[[Лоренс Стоун]] – „Семејството, сексот и бракот во Англија, 1500–1800“ *[[Питер Устинов]] – „[[Драг мене (книга)|Драг мене]]“ ==Раѓања== *[[21 февруари]] – [[Џонатан Сафран Фоер]], американски романописец *[[4 март]] – [[Ден Велс (автор)|Ден Велс]], американски автор на хорор и научна фантастика *[[2 мај]] – [[Алесандро Д'Авенија]], италијански писател *[[18 јули]] – [[Алфијан Са'ат]], сингапурски писател, поет и драматург *[[24 август]] – [[Џон Грин]], американски автор и YouTube влогер *[[16 октомври]] – [[Лаура Вејд]], англиска драматург *[[5 септември]] – [[Тена Штивичиќ]], хрватска драматург *[[15 септември]] – [[Чимаманда Нгози Адичие]], нигериска романописец *[[12 ноември]] – [[Ришел Мид]], американска младинска романописец ==Починати== *[[5 јануари]] – [[Артур Адсон]], естонски поет, писател и театарски критичар (р. [[1889]]) *[[14 јануари]] – [[Анаис Нин]], француско-кубанска еротска романописец и дневничар (родена [[1903 во литературата|1903]]) *[[18 јануари]] – [[Карл Цукмаер]], германски драматург (роден [[1896 во литературата|1896]]) *[[26 јануари]] – [[Вилијам Глин-Џонс]], велшки романописец и детски писател (роден [[1907 во литературата|1907]]) *[[19 февруари]] – [[Ентони Кросланд]], британски автор и политичар (роден [[1918 во литературата|1918]]) *[[27 февруари]] – [[Џон Диксон Кар]], американски романописец за криминал (роден [[1906 во литературата|1906]]) *[[4 март]] **[[Андрес Каиседо]], колумбиски романописец и кинеаст (самоубиец, роден [[1951 во литературата|1951]]) **[[Михаи Гафица]], романски уредник, литературен историчар и детски романописец (убиен во земјотрес, роден [[1923 во литературата|1923]]) **[[Александро Ивасиук]], романски романописец (убиен во земјотрес, роден [[1933 во литературата|1933]]) *[[15 март]] – [[Ибер Акин]], француско-канадски романописец, есеист и политички активист (самоубиство, роден [[1929 во литературата|1929]])) *[[7 април]] – [[Џим Томпсон (писател)|Џим Томпсон]], американски писател на фикција (роден [[1906 во литературата|1906]]) *[[11 април]] – [[Жак Превер]], француски поет и сценарист (роден [[1900 во литературата|1900]]) *[[9 мај]] – [[Џејмс Џонс (автор)|Џејмс Џонс]], американски романописец (срцева слабост, роден [[1921 во литературата|1921]]) *[[2 јули]] – [[Владимир Набоков]], руски/американски романописец (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[15 јули]] – [[Константин Федин]], руски писател (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[20 јули]] – [[Фридрих Георг Јингер]], германски писател (роден [[1898 во литература|1898]]) *[[13 август]] – [[Хенри Вилијамсон]], англиски натуралист и романописец (роден [[1895 во литература|1895]]) *[[20 август]] – [[Гурбакш Синг]], панџапски романописец (роден [[1914 во литература|1914]])*[[26 август]] – [[Х. А. Реј]], американски писател и илустратор за деца роден во Германија (роден [[1898 во литературата|1898]]) *[[1 септември]] – [[Штефан Тита]], романски полиграф и новинар-активист (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[4 септември]] – [[Е. Ф. Шумахер]], економист роден во Германија (роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[12 септември]] – [[Роберт Лоуел]], американски поет (срцев удар, роден [[1917 во литературата|1917]]) *[[27 октомври]] – [[Џејмс М. Кејн]], американски романописец и новинар (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[10 ноември]] – [[Денис Витли]], англиски окултен романописец (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[30 ноември]] **[[Милош Црњански]], српски поет и романописец (роден [[1893 во литературата|1893]]) **[[Теренс Ратиган]], англиски драматург (рак на коските, роден [[1911 во литературата|1911]]) *[[9 декември]] – [[Кларис Лиспектор]], бразилска романописец (рак на јајниците, роден [[1920 во литературата|1920]]) *[[22 декември]] – [[Франк Тис]], германски романописец (роден [[1890 во литературата|1890]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Висенте Алејсандре]] ===Канада=== *[[Награди на генералниот гувернер од 1977 година]] ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Didier Decoin]], ''John l'enfer'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Мишел Бутел]], ''L'Autre Amour'' **Меѓународен: [[Хектор Бјанчиоти]], ''Le Traité des saisons'' - [[Аргентина]] ===Шпанија=== *[[Награда Мигел де Сервантес]]: [[Алехо Карпентие]] ===Обединето Кралство=== *[[Букерова награда]]: [[Пол Марк Скот]], ''[[Останувајќи]]'' *[[Карнеги медал (литературна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Џин Кемп]], ''[[Турбулентниот мандат на Тајк Тајлер]]'' *[[Награда Ерик Грегори]]: Тони Флин, Мајкл Винс, Дејвид Кук, [[Даглас Маршал (поет)|Даглас Маршал]], [[Мелиса Мареј (драматург)|Мелиса Мареј]] *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]] за фикција: [[Џон ле Каре]], ''[[Почитуваниот ученик]]'' *[[Џејмс Тејт Награда за спомен на црнецот]] за биографија: [[Џорџ Пеинтер]], ''[[Франсоа-Рене де Шатобријан|Шатобријан]]: Том 1 – Долгите што ги посакувате'' *[[Витез]] за заслуги за театарот: [[Питер Хол (директор)|Питер Хол]] *[[Златен медал на кралицата за поезија]]: [[Норман Николсон]] *[[Награди Витбред 1977|Награда Витбред за најдобра книга]]: [[Берил Бејнбриџ]], ''[[Време на повреда (роман)|Време на повреда]]'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Фикција, роман, кратка приказна|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за роман]], [[Сол Белоу]] *[[Награда Небула]]: [[Фредерик Пол]], ''[[Порта (роман)|Порта]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Милдред Д. Тејлор]], ''[[Тркање на гром, чуј го мојот крик]]'' *[[Награда Фи Бета Капа за наука]]: [[Жерард К. О'Нил]], ''[[Високата граница: Човечки колонии во вселената]]'' *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Мајкл Кристофер]], ''[[Кутијата на сенките]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: ''не е доделена награда'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Џејмс Мерил]], ''[[Божествени комедии]]'' **[[Пулицерова награда за историја|Историја]]: [[Дејвид М. Потер]]: ''Претстојната криза, 1841-1861'' (Завршено и уредено од [[Дон Е. Ференбахер]]). **[[Пулицерова награда за биографија|Биографија]]: [[Џон Е. Мек]]: ''Принц на нашето неред: Животот на [[Т. Е. Лоренс]]'' * [[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: ** [[Spider Robinson]], ''Со кое било друго име'' ** [[Џејмс Типтри Џуниор]], ''[[Хјустон, Хјустон, Дали читаш?]]'' ===Остаток од светот=== *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Лешек Колаковски]] *[[Награда Мајлс Френклин]]: [[Рут Парк]], ''[[Мечеви и круни и прстени]]'' *[[Премио Надал]]: Хозе Асенјо Седано, ''Conversación sobre la guerra'' *[[Награда Виареџо]]: Давиде Лајоло, ''Veder l'erba dalla parte delle radici'' ==Забелешки== * {{цитирај книга |last1=Хан |first1=Даниел |title=Оксфордскиот придружник за детска литература |date=2015 |publisher=Оксфорд. Универзитетски Прес |isbn=9780198715542 |edition=2-ро}} ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1977 Популарни книги од 1977 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1977 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] 8wh37a0xhxo2u05ndlwemidrym3gba3 Книжевноста во 1976 година 0 104290 5562065 5561641 2026-05-21T15:50:08Z Gurther 105215 5562065 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1976|книжевноста}} '''[[1976]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[21 јуни]] – [[Театар Маркет (Јоханесбург)|Театар Маркет]] во Јоханесбург, Јужна Африка, е отворен како [[мултирасно]] место од страна на [[Барни Сајмон]]. *[[3 септември]] – Романсиерот [[Антонио ди Бенедето]] е ослободен од затвор по 18 месеци затвор и тортура според [[Процесот на национална реорганизација]] ([[воена диктатура]]) во Аргентина. *[[9 септември]] – [[Кралската Шекспирова компанија]] започнува позната продукција на [[Вилијам Шекспир|Шекспировата претстава ''[[Макбет]]'' во [[Другото место (театар)|Другото место]], [[Стратфорд на Ејвон]], Англија, со [[Иан МекКелен]] и [[Џуди Денч]] во главните улоги, во режија на [[Тревор Нан]]. *[[25 октомври]] – [[Кралскиот национален театар]] на [[Јужниот брег]] во Лондон се отвора во простории дизајнирани од Сер [[Денис Ласдун]], со изведба на комедијата од 18 век на [[Голдони]] „Ил Кампиело“. *''непознати датуми'' **[[Театар Нантер-Амандиер]] е основан во нови простории во [[Нантер]]. **[[Мери Рони]] стана првата жена национална библиотекарка во светот, во [[Националната библиотека на Нов Зеланд]]. == Нови книги == === Фикција === * [[Брајан Алдис]] – ''[[Габлините од Маласија]]'' * [[Кингсли Амис]] – ''[[Промената]]'' * [[Исак Асимов]] – ''[[Човекот по двестегодишнината и други приказни]]'' * [[Маргарет Атвуд]] – ''[[Лејди Оракл]]'' * [[Елиот Бејкер]] – ''Клинтовиот закон'' * [[Нина Боден]] – ''Попладнето на добрата жена'' * [[Мартин Бакс]] – ''Болничкиот брод''. * [[Ан Бити]] – ''[[Студени зимски сцени]]'' * [[Питер Бенчли]] – ''[[Длабочината (филм од 1977 година)|Длабочината]]'' * [[Џек М. Бикам]] – ''Твистер'' * [[Мајкл Бишоп (автор)|Мајкл Бишоп]] – ''И чудно во Екбатан Дрвјата“ * [[Џон Блекбурн (автор)|Џон Блекбурн]] – ''Лицето на лавот'' * [[Лејди Керолин Блеквуд]] - ''The Stepdaughter'' * [[Boileau-Narcejac|Pierre Boileau and Thomas Narcejac]] – ''La lèpre'' * [[Бен Бова]] ** ''[[Град на темнината (роман)|Град на темнината]]'' ** ''The Multiple Man'' * [[Реј Бредбери]] – ''[[Долго по полноќ]]'' * [[Марион Зимер Бредли]] ** ''Тапани на темнината'' ** ''[[Скршениот синџир]]'' (десети во [[серијата Дарковер|серијата''Дарковер'']]) * [[Џон Брејн]] – ''[[Чекајќи ја Шила]]'' * [[Вилијам Ф. Бакли]] – ''[[Спасувајќи ја кралицата]]'' (првиот трилер од [[Блекфорд Оукс]]) * [[Елеонор Алис Бурфорд]] ** ''Страсните непријатели'' (пишува како Џин Плејди) ** ''Прелудиумот на Плантагенет'' (пишува како Џин Плејди) ** ''Гордоста на паунот'' (пишува како Викторија Холт) ** ''Сарабанда за две сестри'' (пишува како Филипа Кар) * [[Ентони Бургес]] – ''[[Римските жени на Бирд]]''* [[Тејлор Колдвел]] – ''Церемонија на невините'' * [[Ремзи Кембел]] – ''[[Висината на крикот]]'' * [[Роузмери Картер]] ** ''Змејски шуми'' ** ''Човек од дивината'' * [[Џек Л. Чокер]] – ''Џунгла од ѕвезди'' * [[Вера Чепмен]] – ''[[Кралската дамозелка]]'' * [[Џејмс Хедли Чејс]] – ''Направи ми услуга, умри'' * [[C. J. Cherryh]] ** ''[[Браќа на Земјата]]'' (прво во дуологијата „Бунтот Ханан“) ** ''[[Портата на Иврел]]'' (прва во ''[[Приказните за Моргејн|Циклусот на Моргејн]]'') * [[Агата Кристи]] – ''[[Убиство во сон]]'' * [[Артур Ц. Кларк]] (уредено од [[Ангус Велс]]) – ''Најдоброто од Артур Ц. Кларк 1937 – 1955'' * [[Џон Клири]] – ''[[Звук на молња]]'' * [[Теодор Р. Когсвел]] (ко-писател со [[Чарлс А. Спано, Џуниор]]) – ''[[Спок, Месија!]]'' * [[Мајкл Колинс (американски автор)|Мајкл Колинс]] – ''Крвавоцрвениот сон'' * [[Кетрин Куксон]] ** ''Бавното будење'' (пишува како Кетрин Мерчант) ** ''Плимата на животот'' * [[Мајкл Крајтон]] – ''[[Јадачи на мртвите]]'' * [[Клајв Каслер]] – ''[[Кренете го Титаник!]]'' * [[Лајонел Дејвидсон]] – ''[[Хемичарот на Сан]]'' * [[Дороти Салисбери Дејвис]] – ''Смрт во животот'' * [[Лен Дејтон]] – ''Твинкл, трепкај, мал шпион'' * [[Самуел Р. Делани]] – ''[[Тритон (роман)|Тритон]]'' * [[Колин Декстер]] – ''[[Последно виден облечен (роман за Декстер)|Последно виден облечен]]'' (втор во серијата [[Инспектор Морс]]) * [[Филип К. Дик]] (ко-напишан со [[Роџер Желазни]]) – ''[[Деус Ире]]'' * [[Питер Дикинсон]] – ''Кралот и Џокерот'' * [[Гордон Р. Диксон]] – ''[[Змејот и Џорџ]]'' * [[Џејн Донели]] ** ''Темниот гонител'' ** ''Натрапникот'' ** ''Сребрениот кафез'' * [[Розалин Дрекслер]] (напишана како Џулија Сорел) ** ''[[Зора: Портрет на тинејџерка бегалка]]'' (новелизација за ТВ филм) ** ''[[Роки#Новелизација|Роки]]'' (филмска новела) * [[Мишел Дроит]] – ''Ла Mort du connétable'' * [[Ален Друри]] - ''[[Бог против боговите]]'' * [[Лоис Данкан]] – ''[[Лето на стравот (роман)|Лето на стравот]]'' * [[Алан В. Екерт]] - ''[[The HAB Theory]]'' * [[Клајв Еглетон]] – ''Државна посета'' * [[Чарлс Ајнштајн]] – ''Крадењето на блекџек'' * [[Бучи Емечета]] – ''[[Цената на невестата]]'' * [[Маријан Енгел]] – ''[[Мечка (роман)|Мечка]]'' * [[Пол Ердман]] – ''Падот на '79'' * [[Џон Фарис]] – ''[[Бесот (роман на Фарис)|Бесот]]'' * [[Дик Франсис]] – ''[[Во рамката]]'' * [[Брајан Фриментл]] – ''Ноемврискиот човек'' * [[Алан Дин Фостер]] (напишан како [[Џорџ Лукас]]) – ''[[Војна на ѕвездите: Од авантурите на Лук Скајвокер]]'' * [[Паула Фокс]] – ''[[Децата на вдовицата]]'' * [[Дик Франсис]] – ''[[Во рамката]]'' * [[Кристофер Франк]] – ''[[Сонот на лудиот мајмун]]'' (''Le Rêve du singe fou'') * [[Мортон Фридгуд]] (напишано како Џон Годеј) – ''Талисманот'' * [[Џон Гарднер (британски писател)|Џон Гарднер]] ** ''Моријарти'' ** ''Да трчам малку побрзо'' * [[Брајан Гарфилд]] – ''[[Последните тврдокорни луѓе (филм)|Gundown]]'' * [[Хју Гарнер]] – ''Натрапниците'' * [[Ромен Гари]] (пишува како Емил Ажар) – ''[[Хокус Богус]]'' (''Псевдо'') * [[Ноел Герсон]] ** ''Нептун'' ** ''Специјален агент'' * [[Вилијам Голдман]] – ''[[Магија (роман)|Магија]]'' * [[Ричард Гордон (англиски автор)|Ричард Гордон]] – ''[[Доктор на работа]]'' (четиринаесетти во [[Доктор (серија романи)|''Доктор'' серија]]) * [[Винстон Греам]] – ''[[Четирите лебеди]]'' (шести во серијата ''[[Полдарк]]'') * [[Џералд Грин (автор)|Џералд Грин]] – ''Заложничкото срце'' * [[Питер ван Гринавеј]] – ''Страдајте! Мали деца'' * [[Сем Гринли]] – ''Багдад блуз'' * [[Џудит Гостин]] – ''[[Обични луѓе (гостин роман)|Обични луѓе]]'' * [[Џо Халдеман]] – „Мајндбриџ“ * [[Алекс Хејли]] – ''[[Корени: Сагата на еден Американец Семејство]]'' * [[Доналд Хамилтон]] – ''[[Одмаздниците (роман)|Одмаздниците]]'' (седумнаесетти во серијата [[Мет Хелм]]) * [[Хари Харисон (писател)|Хари Харисон]] – ''Скајфол'' * [[Стерлинг Хајден]] – ''Патување: Роман од 1896 година'' * Марси Хајдиш – ''[[Жена наречена Мојсеј (роман)|Жена наречена Мојсеј]]'' * [[Френк Херберт]] – ''[[Деца од Дина]]'' * [[Џејмс Херберт]] – ''[[Преживеаниот (роман на Херберт)|Преживеаниот]]'' * [[Џејмс Хериот]] – ''Ветераните можеби ќе летаат'' (петти во серијата на Џејмс Хериот) * [[Џорџ В. Хигинс]] – ''Пресудата на Деке Хантер'' * [[Џек Хигинс]] – ''[[Предупредување за бура (роман на Хигинс)|Предупредување за бура]]'' * [[Реџиналд Хил]] – ''Уште една смрт во Венеција'' * [[Хелен Хоџман]] – ''Сино небо'' * [[Роберт Холдсток]] ** ''Око меѓу слепите'' ** ''Крстот на гробиштата'' ** ''Магичен човек'' ** ''Внатре'' ** ''Времето надвор од возраста'' ** ''Патници'' * [[Сесилија Холанд]] ** ''Лебдечки светови'' * [[Велда Џонстон]] ** ''Деверон Хол'' ** ''Французинот'' * [[Гејл Џонс]] – ''Човекот на Ева'' * [[Томас Кенили]] – ''[[Сезона во Чистилиште]]'' * [[Ворен Кифер]] – ''Документите на Понтиј Пилат'' * [[Дин Кунц]] ** ''[[Затвор од мраз (роман)|Затвор од мраз]]'' (пишува како Дејвид Акстон) ** ''[[Ноќни студови]]'' * [[Вилијам Коцвинкл]] – ''Доктор Стаорец'' * [[Мајкл Курланд]] – ''Најт на утрешнината'' * [[Дерек Ламберт]] (пишува како Ричард Фалкирк) – ''[[Андерграунд Блекстоун]]'' (петто во серијалот Блекстоун) * [[Луис L'Amour]] ** ''Јавачот на изгубениот поток'' ** ''До далечните сини планини'' ** ''Каде што вее долгата трева'' * [[Урсула К. Ле Гвин]] – ''[[Орсиниеви приказни]]'' * [[Елси Ли]] ** ''Вдовицата на Набов'' ** ''Цимери'' * [[Џон Ли (автор)|Џон Ли]] – ''[[Деветтиот човек]]'' * [[Танит Ли]] – ''[[Не го гризе сонцето]]'' * [[Станислав Лем]] – ''[[Синџирот на случајноста]]'' * [[Елмор Леонард]] – ''[[Swag (роман)|Swag]]'' * [[Рода Лерман]] – ''Девојката со која се жени'' * [[Ира Левин]] – ''[[Момчињата од Бразил (роман)|Момчињата од Бразил]]'' * [[Роџер Лонгриг]] – ''Девојчето во шумата'' * [[Роберт Ладлам]] – ''[[Претставниците на Близнаците]]'' * [[Ричард А. Лупоф]] ** ''Пукнатината на небото'' ** ''Лиса Кејн'' ** ''Песочен свет'' ** ''Триунскиот човек'' * [[Рос Мекдоналд]] – ''Синиот чекан'' (осумнаесетти и последен роман во серијата [[Лју Арчер]]) * [[Алистер Меклин]] – ''[[Златната порта (роман на Меклин)|Златната порта]]'' * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] – ''[[Песна за Лија]]'' * [[Јуџин Мекејб]] – ''Жртви: Приказна од Ферманаг'' * [[Хелен МекКлој]] – ''Заговорот на менувачите'' * [[Барбара Мерц]] ** ''Легенда во зелен кадифе'' (пишува како Елизабет Питерс) ** „Сонот на патриотот“ (пишува како Барбара Мајклс) * [[Николас Мајер]] – „[[Ужасот од Вест Енд]]'' * [[Џејмс Милс (автор)|Џејмс Милс]] – „Седмата моќ“ * [[Томас Ф. Монтелеоне]] – „Врската на времето“ * [[Робин Мур]] ** „Дубаи“ ** „Естаблишментот“ (ко-напишано со Харолд Шумате) ** „Хотел Томејн“ ** „Грабнувањето на Кауфман“ ** „Прикривањето на Перл Харбор“ (ко-напишано со Френк Шулер) ** „Сезоната“ (ко-напишано со Патриша Хорнунг) ** „Терминалната врска“ ** „Девојката од Валенси“ (ко-напишана со Сузан Дајц) * [[Мајкл Муркок]] ** „[Авантурите на Уна Персон и Катерина Корнелиус во 20 век]]'' ** „Крајот“ на сите песни'' ** ''Книгата на мачениците од Муркок'' ** ''[[Морнарот на морињата на судбината]]'' ** ''Времето на соколските господари'' (ко-пишување како и со [[Мајкл Батерворт (автор)|Мајкл Батерворт]]) * [[Рју Мураками]] – ''[[Скоро проѕирно сино]]'' * [[Фануш Неагу]] – ''Фрумоши небуни ај марилор ораше'' („Оние убави лудаци од големите градови“) * [[Кристофер Никол]] ** ''Темен премин'' (пишува како Ендру Јорк) ** ''Господарка на темнината'' ** ''Гилотина'' (пишува како Марк Логан) ** ''Триколор'' (пишува како Марк Логан) * [[Лари Нивен]] ** ''[[Долгата рака на Гил Хамилтон]]'' ** ''[[Свет надвор од времето]]'' * [[Фредерик Нолан (писател)|Фредерик Нолан]] – ''Синдикатот Митенвалд'' * [[Ендру Џ. Офут]] ** ''Убава кучка'' (пишува како Џон Клив) ** ''Поглавар на Андор'' ** ''Дисциплинирана!'' (пишува како Џеф Морхед) ** ''Ерогената зона'' (пишува како Џон Клив) ** ''Суккулентна постава'' (пишува како Џон Клив) ** ''Серена, драга'' (пишува како Џон Клив) ** ''Подложувањето на Клодин'' (пишува како Турк Винтер) ** ''Тројна игра!'' (пишува како Џеф Морхед) ** ''Бесмртноста Волшебник“ (втор том во [[Тигри на морето#романи на Ендру Офут|серијата за продолжение на Кормак Мек Арт]] * [[Т. В. Олсен]] ** ''Денот на мевот'' ** ''На запад тие јаваа'' * [[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Ветена земја (роман)|Ветена земја]]'' * [[Џејмс Патерсон]] – ''Бројот на Томас Бериман'' * [[Гари Полсен]] ** ''Специјалистите за смртта'' ** ''На Ефект на имплозија'' * [[Самуел Ентони Пиплс]] – ''Човекот што умре двапати'' * [[Дорис Писерхија]] – ''Милијарда дена на Земјата'' * [[Денис Питс]] – ''Предаторот'' * [[Дадли Поуп]] – ''Дијамантот на Рамаж'' (седми во серијата [[Лорд Рамаж|''Рамаж'']]) * [[Тимоти Пауерс]] – ''Небото е разоткриено'' * [[Тери Прачет]] – ''[[Темната страна на сонцето]]'' * [[Ричард Прајс (писател)|Ричард Прајс]] – ''[[Крвни браќа (роман на Прајс)|Крвни браќа]]'' * [[Кристофер Прист (романсиер)|Кристофер Прист]] – ''[[Вселенската машина]]'' * [[Бил Пронзини]] ** ''Слободен поводник'' (пишува како Џек Фокс) ** ''Трчањето на ѕверовите'' (со Бери Н. Малцберг) * [[Мануел Пуиг]] – ''[[Бакнеж на жената пајак (роман)|Бакнеж на жената пајак]]'' * [[Сајмон Рејвен]] – ''[[Преживеаните (роман на Рејвен)|Преживеаните]]'' * [[Пирс Пол Рид]] – ''Полонеза'' * [[Ишмаел Рид]] – ''[[Лет за Канада]]'' * [[Даглас Риман]] ** ''Патување кон Бунт'' (деветти во [[Романите од Болито#Романи од серијата|серијата Ричард Болито]], пишувајќи како Александар Кент) ** ''Површина со смелост'' * [[Рут Рендел]] ** ''[[Демон според мене]]'' ** ''[[Падната завеса]]'' * [[Ан Рајс]] – ''[[Интервју со вампирот]]'' * [[Харолд Робинс]] – ''Осамената дама'' * [[Том Робинс]] – ''[[Дури и каубојките го добиваат блузот (роман)|Дури и каубојките го добиваат блузот]]'' * [[Роузмери Роџерс]] – ''Злобни љубовни лаги'' * [[Вилијам Ротслер]] (напишано како Џон Рајдер Хол) – ''[[Иднина во светот]]'' (филмска новела) * [[Лоренс Сандерс]] ** ''Тангентниот фактор'' ** ''Тангентната цел'' * [[Памела Сарџент]] – ''Клонирани животи'' * [[Елизабет Севиџ (писателка)|Елизабет Севиџ]] – ''Девојките од петте големи долини'' * [[Хуберт Селби Џуниор]] – ''[[Демонот (роман)|Демонот]]'' * [[Дејвид Селцер]] – ''[[Знакот (филм од 1976 година)|Знакот]]'' (филмска новела) * [[Том Шарп]] – ''[[Вилт (роман)|Вилт]]'' * [[Боб Шо]] ** ''[[Космички калеидоскоп]]'' ** ''Венец од ѕвезди'' * [[Сидни Шелдон]] – ''[[Странец во огледалото]]'' * [[Ан Риверс Сидонс]] – ''Хотел за скршени срца'' * [[Алан Силито]] – ''[[Синот на вдовецот]]'' * [[Роберт Силверберг]] – ''[Шадрах во печката]]'' * [[Клифорд Д. Симак]] – ''[[Шекспировата планета]]'' * [[Џорџ Фредерик Симс]] – ''Крајот на мрежата'' * [[Аптон Синклер]] (починал во 1968 година) – ''[[Војната за јагленот]]'' * [[Керолин Слотер]] – ''[Приказната за ласицата]]'' * [[Гај Н. Смит]] ** ''[[Вухајот (филм од 1975 година)|Вухајот]]'' (филмска новела) ** ''Ноќ на раковите'' (прва во серијата ''Ракови'') ** ''Враќањето на врколакот'' (втора во серијата ''Врколак на месечина'') * [[Вилбур Смит]] – ''[[Плач Волк (роман)|Плач Волк]]'' * [[Џери Сол]] ** ''Фенирање'' (напишано од Натан Батлер) ** ''Јас, Алепо'' * [[Муриел Спарк]] – ''[[Преземањето (роман)|Преземањето]]'' * [[Џудит Сент Џорџ]] – ''Тајната во старата куќа'' * [[Брајан Стејблфорд]] ** ''Лицето на небото'' (прва во трилогијата ''Кралствата на Тартар'') ** ''Флоријанците'' (прва во [[Дедал Мисија]] серија) ** ''Јавачите на умот'' * [[Кристина Стед]] – [[Госпоѓица Херберт (Сопругата од предградието)|''Госпоѓица Херберт'' (Сопругата од предградието)]] * [[Џон Штајнбек]] – ''[[Делата на кралот Артур и неговите благородни витези]]'' * [[Фред Мастард Стјуарт]] – ''Шест недели'' * [[Мери Стјуарт (романсиерка)|Мери Стјуарт]] – ''[[Не ја допирај мачката]]'' * [[Дејвид Стори]] – ''[[Савил (роман)|Савил]]'' * [[Жаклин Сузан]] – ''[[Долорес (роман за Сузан)|Долорес]]'' * [[Роузмери Сатклиф]] – ''[[Крвна одмазда (роман)|Крвна одмазда]]'' * [[Даглас Сатерленд]] – ''Удар!'' * [[Бернард Тејлор (автор)|Бернард Тејлор]] – ''[[Божјиот дар]]'' * [[Елизабет Тејлор (романистка)|Елизабет Тејлор]] (почина 1975) – ''[[Обвинувајќи (роман)|Обвинувајќи]]'' * [[Милдред Д. Тејлор]] – ''[[Тркање на гром, чуј го мојот крик]]'' * [[Ема Тенант]] – ''Хотел де Сон'' * [[Пол Теру]] – ''[[Семејниот арсенал]]'' * [[Крег Томас (автор)|Крег Томас]] – ''[[Стапица за стаорци (роман)|Стапица за стаорци]]'' * [[Артур Тофт]] – ''[[Денот кога Земјата застана]]'' (филмска новела) * [[Глен Томасети]] – ''Тотално пристојни луѓе: Австралиска народна приказна'' * [[Елестон Тревор]] (пишува како Адам Хол) – ''Манифестот Кобра'' (седми во серијата [[Квилер]]) * [[Вилијам Тревор]] – ''[[Децата од Динмут]]'' * [[Леон Урис]] – ''[[Тројство (роман)|Тројство]]'' * [[Џек Венс]] – ''[[Маска: Тери]]'' * [[Гор Видал]] – ''[[1876 (роман)|1876]]'' * [[Курт Вонегут]] – ''[[Слепстик (роман)|Слепстик]]'' * [[Френк Валдман]] – ''[[Розовиот Пантер повторно удира]]'' (филмска новела) * [[Алис Вокер]] – ''[[Меридијан (роман)|Меридијан]]'' * [[Ирвинг Волас]] – ''[[Документот R]]'' * [[Иан Вотсон (автор)|Иан Вотсон]] – ''Orgasmachine'' * [[Алек Во]] – ''Оженет со шпион'' * [[Ангус Велс]] ** ''Човекот што гори'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Смртта носи сиво'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Златните мртовци'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Земјата на маглата'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''[[Враќањето на човекот наречен коњ]]'' (филмска новела) ** ''Лов на одмазда'' (напишан како Ендру Квилер) * [[Морис Вест]] – ''[[Навигаторот (роман на Вест)|Навигаторот]]'' * [[Доналд Е. Вестлејк]] – ''Танцувачки Ацтеки'' * [[Лајонел Вајт]] – ''Бегство од затвор'' * [[Патрик Вајт]] – ''[[Рис од лисја]]'' * [[Кристофер Вуд (писател)|Кристофер Вуд]] ** ''Понатамошните авантури на Бери Линдон од самиот себе'' ** ''[[Седум ноќи во Јапонија]]'' (напишано како Џон Дру) (филмска новела) * Ричард Вудли – ''[[Мечките од лоши вести]]'' (филмска новела) * [[Колин Вилсон]] – ''[[Вселенските вампири]]'' * [[Џин Волф]] – ''[[Ѓаволот во шума]]'' * Роџер Желазни ** ''[[Мост од пепел]]'' ** ''[[Врати во песок]]'' ** ''[[Раката на Оберон]]'' (четврто во серијата ''[[Хрониките на Амбер]]'') ** ''[[Се викам Легија (збирка раскази)|Се викам Легија]]'' === Деца и млади === * [[Рејмонд Абрашкин]] (со [[Џеј Вилијамс (автор)|Џеј Вилијамс]]) – ''[[Дени Дан Научен детектив]]'' (четиринаесетти во серијата [[Дени Дан]]) * [[Ричард Адамс]] – ''Патувањето на тигарот'' * [[Лин Рид Бенкс]] ** ''Авантурите на кралот Мида'' ** ''[[Најоддалечената планина]]'' * [[Марк Браун (автор)|Марк Браун]] – ''[[Носот на Артур]]'' (прв во серијата [[Артур Рид]]) * [[Мери Вирџинија Кери]] – ''Мистеријата на рудникот за смртни стапици'' (24-то во серијата ''Алфред Хичкок и [[Тројцата истражители]]'') * [[Бети Кавана]] – ''Мистеријата на смарагдниот Буда'' * Мајкл Колинс (како [[Вилијам Арден]]) – ''Мистеријата на танцувачкиот ѓавол'' (25-то во серијата ''Алфред Хичкок и Тројцата истражители'') * [[Хелен Кресвел]] – ''Зимата на птиците'' * Вик Крум – ''[[Шаги Д.А.]]'' (филмска новела) * [[Питер Дикинсон]] (илустрирано од Дејвид Сми) – ''Синиот јастреб'' * [[Џек Гантос]] – ''[[Ротен Ралф#Книги|Ротен Ралф]]'' (прв во серијата ''Ротен Ралф'') * [[Роџер Харгривс]] (''[[Господин Мажи]]'') ** ''[[Господин Баунс]]'' ** ''[[Господин Чатербокс]]'' ** ''[[Г-дин Зашеметувачки]]'' ** ''[[Г-дин Невозможен]]'' ** ''[[Г-дин Желе]]'' ** ''[[Г-дин Смешен]]'' ** ''[[Г-дин Пребирлив]]'' ** ''[[Г-дин Мрзлив]]'' ** ''[[Г-дин Злобен (Г-дин Мажи)|Г-дин Злобен]]'' ** ''[[Г-дин Мадл]]'' ** ''[[Г-дин Бучно]]'' * [[Џанет Квин-Харкин]] (илустрирано од [[Анита Лобел]]) – ''Танцот на Питер Пени'' * [[Маргарит Хенри]] (илустрирано од Весли Денис) – ''Сликовита животна приказна на Мисти'' * [[Дајана Вин Џонс]] – ''[[Моќта на трите (роман)|Моќта на трите]]'' * [[Џудит Кер]] – ''Божиќот на Мог'' (втор во серијата [[Мог (Џудит Кер)|Мог]]) * [[Александар Ки]] – ''Џагер, кучето од друго место'' * [[Е. Л. Конигсбург]] – ''Татка ќерка'' * [[Ричард Пек (писател)|Ричард Пек]] – ''Дали си сам во куќата?'' * [[Флоренс Енгел Рандал]] – ''[[Набљудувач во шумата]]'' * [[Вилијам Ролс]] – ''[[Летото на мајмуните]]'' * [[Морис Сендак]] (ко-сценарист со Метју Марголис) – ''Некое кученце од Свел или си сигурен дека сакаш куче?'' * [[Вилијам Штајг]] ** ''[[Островот на Авел]]'' ** ''[[Неверојатната коска]]'' * [[Д-р Сјус]] ** ''[[Квизерот на мачката]]'' ** ''[[Хупер Хампердинк...? Не Тој!]]'' (пишува како Тео. ЛеЗиг) * [[Рут Пламли Томпсон]] (илустрирано од [[Дик Мартин (уметник)|Дик Мартин]]) – ''[[Волшебниот остров Оз]]'' * [[Ева Титус]] – ''Базил во Мексико'' (четврт во серијата „Базил од Бејкер Стрит“) * [[Гертруда Чендлер Ворнер]] – ''Бени открива мистерија'' (19-ти во [[Список на романи за деца од вагонот#Напишано од Гертруда Чендлер Ворнер|серијата ''Деца од вагонот'']]) * [[Роберт Вестал]] – ''Окото на ветерот'' * [[Пол Зиндел]] – ''[Извини, ми газиш на окото!]]'' === Драма === * [[Нгуги ва Тионго]] и Муго – ''[[Судењето на Дедан Кимати]]'' * [[Нил Сајмон]] – ''[[Калифорниски пакет]]'' === Нефикција === * Брус Баренбург – ''Создавањето на Дино Де Лаурентис' [[Кинг Конг (1976) филм)|Кинг Конг]]'' * [[Џејмс Херберт Бренан]] – ''Окултна историја на светот'' * [[Лотар-Гинтер Бухајм]] – ''U-Boot-Krieg'' * [[Ричард Докинс]] – ''[[Себичниот ген]]'' * [[Леонард Грибл]] ** ''Познати мистерии на откривање'' ** ''Познати мистерии на модерното време'' * [[Тони Хилерман]] (уредник) – „Магијата на Ново Мексико“ * Кристофер Кин – „[[Ралф „Папа“ Торсон|Ловецот]]“ * [[Артур Кестлер]] – „[[Тринаесеттото племе]]“ * [[Рон Ковиќ]] – „[[Роден на Четврти јули]]“ * [[Даниел П. Маникс]] – „Ние кои не сме како другите“ * [[Џејмс А. Миченер]] – „Спорт во Америка“ * [[Артур Рансом]] (починал 1967) – „Автобиографијата на Артур Рансом“ (уредено од [[Руперт Харт-Дејвис]]) * [[Теди Стауфер]] – „Засекогаш е пеколно долго време: Автобиографија“ * [[Вилијам Стивенсон (канадски писател)|Вилијам Стивенсон]] – „Човек наречен бестрашен“ * [[Боб Вудвард]] (со [[Карл Бернштајн]]) – ''[[Последните денови]]'' ==Раѓања== *[[29 август]] - [[Миеко Каваками]], јапонска романописец и поет *[[31 октомври]] – [[Сет Абрамсон]], американски новинар и поет *''непознати датуми'' **[[Бора Чунг]], корејски писател на кратки раскази и романописец ==Починати== *[[12 јануари]] – [[Агата Кристи]], англиска писателка на криминалистички романи (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[25 јануари]] – [[Виктор Еренберг (историчар)|Виктор Еренберг]], германски историчар (роден [[1891 во литературата|1891]]) *[[2 февруари]] – [[Барбара Јуфан Тод]], англиска писателка за деца (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[12 февруари]] – [[Џон Луис (филозоф)|Џон Луис]], велшки филозоф (роден [[1889 во литературата|1889]]) *[[5 март]] – [[Чарлс Ледерер]], американски сценарист и филмски режисер (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[7 март]] – [[Тове Дитлевсен]], данска поетеса и писателка на фикција (се самоубила, родена [[1917 во литературата|1917]]) *[[13 март]] – [[Сергиу Дан]], романски романописец и новинар (роден [[1903 во литературата|1903]]) *[[2 април]] – [[Таос Амруче]], алжирски романописец (роден [[1913 во литературата|1913]]) *[[28 април]] – [[Ричард Хјуз (британски писател)|Ричард Хјуз]], британски романописец (роден [[1900 во литературата|1900]]) *[[7 мај]] – [[Алисон Атли]], англиска писателка на детски книги (родена [[1884 во литературата|1884]]) *[[3 јули]] – [[Александар Лернет-Холенија]], австриски поет, драматург и писател на фикција (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[15 јули]] – [[Пол Галико]], американски романописец, писател на кратки раскази и спортски писател (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[9 август]] – [[Хозе Лезама Лима]], кубански писател и поет (роден [[1910 во литературата|[1910]]) *[[29 август]] – [[Кази Назрул Ислам]], бенгалски поет (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[10 септември]] – [[Далтон Трамбо]], американски романописец и сценарист (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[30 октомври]] – [[Барбу Солаколу]], романска поетеса, преведувачка и економистка (родена [[1897 во литературата|1897]]) *[[4 ноември]] – [[Роберт Спајт]], англиски глумец, биограф и есеист (родена [[1904 во литературата|1904]]) *[[6 ноември]] – [[Патрик Денис]], американски романописец (рак на панкреас, родена [[1921 во литературата|1921]]) *[[23 ноември]] – [[Андре Малро]], француски романописец (роден [[1901 во литературата|1901]]) *[[21 декември]] – [[Манро Лиф]], американски автор за деца (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[22 декември]] – [[Мартин Луис Гузман]], мексикански романописец и новинар (роден [[1887 во литературата|1887]]) *[[26 декември]] – [[Јашпал]], хинди романописец (роден [[1903 во литературата|1903]]) *[[29 декември]] – [[Џералд Базил Едвардс|Г. Б. Едвардс]], писател роден во Гернзи (роден [[1899 во литературата|1899]]) == Награди == *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Max Frisch]] *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Роџер Желазни]], ''[[Се викам Легија (збирка кратки раскази)|Дома е џелатот]]'' ==Референци== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1976 Популарни книги од 1976 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1976 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] tvoq8twvzchqobphwj7t6o7p2hmexba 5562066 5562065 2026-05-21T15:50:47Z Gurther 105215 5562066 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1976|книжевноста}} '''[[1976]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[21 јуни]] – [[Театар Маркет (Јоханесбург)|Театар Маркет]] во Јоханесбург, Јужна Африка, е отворен како [[мултирасно]] место од страна на [[Барни Сајмон]]. *[[3 септември]] – Романсиерот [[Антонио ди Бенедето]] е ослободен од затвор по 18 месеци затвор и тортура според [[Процесот на национална реорганизација]] ([[воена диктатура]]) во Аргентина. *[[9 септември]] – [[Кралската Шекспирова компанија]] започнува позната продукција на [[Вилијам Шекспир|Шекспировата претстава ''[[Макбет]]'' во [[Другото место (театар)|Другото место]], [[Стратфорд на Ејвон]], Англија, со [[Иан МекКелен]] и [[Џуди Денч]] во главните улоги, во режија на [[Тревор Нан]]. *[[25 октомври]] – [[Кралскиот национален театар]] на [[Јужниот брег]] во Лондон се отвора во простории дизајнирани од Сер [[Денис Ласдун]], со изведба на комедијата од 18 век на [[Голдони]] „Ил Кампиело“. *''непознати датуми'' **[[Театар Нантер-Амандиер]] е основан во нови простории во [[Нантер]]. **[[Мери Рони]] стана првата жена национална библиотекарка во светот, во [[Националната библиотека на Нов Зеланд]]. == Нови книги == === Фикција === * [[Брајан Алдис]] – ''[[Габлините од Маласија]]'' * [[Кингсли Амис]] – ''[[Промената]]'' * [[Исак Асимов]] – ''[[Човекот по двестегодишнината и други приказни]]'' * [[Маргарет Атвуд]] – ''[[Лејди Оракл]]'' * [[Елиот Бејкер]] – ''Клинтовиот закон'' * [[Нина Боден]] – ''Попладнето на добрата жена'' * [[Мартин Бакс]] – ''Болничкиот брод''. * [[Ан Бити]] – ''[[Студени зимски сцени]]'' * [[Питер Бенчли]] – ''[[Длабочината (филм од 1977 година)|Длабочината]]'' * [[Џек М. Бикам]] – ''Твистер'' * [[Мајкл Бишоп (автор)|Мајкл Бишоп]] – ''И чудно во Екбатан Дрвјата“ * [[Џон Блекбурн (автор)|Џон Блекбурн]] – ''Лицето на лавот'' * [[Лејди Керолин Блеквуд]] - ''The Stepdaughter'' * [[Boileau-Narcejac|Pierre Boileau and Thomas Narcejac]] – ''La lèpre'' * [[Бен Бова]] ** ''[[Град на темнината (роман)|Град на темнината]]'' ** ''The Multiple Man'' * [[Реј Бредбери]] – ''[[Долго по полноќ]]'' * [[Марион Зимер Бредли]] ** ''Тапани на темнината'' ** ''[[Скршениот синџир]]'' (десети во [[серијата Дарковер|серијата''Дарковер'']]) * [[Џон Брејн]] – ''[[Чекајќи ја Шила]]'' * [[Вилијам Ф. Бакли]] – ''[[Спасувајќи ја кралицата]]'' (првиот трилер од [[Блекфорд Оукс]]) * [[Елеонор Алис Бурфорд]] ** ''Страсните непријатели'' (пишува како Џин Плејди) ** ''Прелудиумот на Плантагенет'' (пишува како Џин Плејди) ** ''Гордоста на паунот'' (пишува како Викторија Холт) ** ''Сарабанда за две сестри'' (пишува како Филипа Кар) * [[Ентони Бургес]] – ''[[Римските жени на Бирд]]''* [[Тејлор Колдвел]] – ''Церемонија на невините'' * [[Ремзи Кембел]] – ''[[Висината на крикот]]'' * [[Роузмери Картер]] ** ''Змејски шуми'' ** ''Човек од дивината'' * [[Џек Л. Чокер]] – ''Џунгла од ѕвезди'' * [[Вера Чепмен]] – ''[[Кралската дамозелка]]'' * [[Џејмс Хедли Чејс]] – ''Направи ми услуга, умри'' * [[C. J. Cherryh]] ** ''[[Браќа на Земјата]]'' (прво во дуологијата „Бунтот Ханан“) ** ''[[Портата на Иврел]]'' (прва во ''[[Приказните за Моргејн|Циклусот на Моргејн]]'') * [[Агата Кристи]] – ''[[Убиство во сон]]'' * [[Артур Ц. Кларк]] (уредено од [[Ангус Велс]]) – ''Најдоброто од Артур Ц. Кларк 1937 – 1955'' * [[Џон Клири]] – ''[[Звук на молња]]'' * [[Теодор Р. Когсвел]] (ко-писател со [[Чарлс А. Спано, Џуниор]]) – ''[[Спок, Месија!]]'' * [[Мајкл Колинс (американски автор)|Мајкл Колинс]] – ''Крвавоцрвениот сон'' * [[Кетрин Куксон]] ** ''Бавното будење'' (пишува како Кетрин Мерчант) ** ''Плимата на животот'' * [[Мајкл Крајтон]] – ''[[Јадачи на мртвите]]'' * [[Клајв Каслер]] – ''[[Кренете го Титаник!]]'' * [[Лајонел Дејвидсон]] – ''[[Хемичарот на Сан]]'' * [[Дороти Салисбери Дејвис]] – ''Смрт во животот'' * [[Лен Дејтон]] – ''Твинкл, трепкај, мал шпион'' * [[Самуел Р. Делани]] – ''[[Тритон (роман)|Тритон]]'' * [[Колин Декстер]] – ''[[Последно виден облечен (роман за Декстер)|Последно виден облечен]]'' (втор во серијата [[Инспектор Морс]]) * [[Филип К. Дик]] (ко-напишан со [[Роџер Желазни]]) – ''[[Деус Ире]]'' * [[Питер Дикинсон]] – ''Кралот и Џокерот'' * [[Гордон Р. Диксон]] – ''[[Змејот и Џорџ]]'' * [[Џејн Донели]] ** ''Темниот гонител'' ** ''Натрапникот'' ** ''Сребрениот кафез'' * [[Розалин Дрекслер]] (напишана како Џулија Сорел) ** ''[[Зора: Портрет на тинејџерка бегалка]]'' (новелизација за ТВ филм) ** ''[[Роки#Новелизација|Роки]]'' (филмска новела) * [[Мишел Дроит]] – ''Ла Mort du connétable'' * [[Ален Друри]] - ''[[Бог против боговите]]'' * [[Лоис Данкан]] – ''[[Лето на стравот (роман)|Лето на стравот]]'' * [[Алан В. Екерт]] - ''[[The HAB Theory]]'' * [[Клајв Еглетон]] – ''Државна посета'' * [[Чарлс Ајнштајн]] – ''Крадењето на блекџек'' * [[Бучи Емечета]] – ''[[Цената на невестата]]'' * [[Маријан Енгел]] – ''[[Мечка (роман)|Мечка]]'' * [[Пол Ердман]] – ''Падот на '79'' * [[Џон Фарис]] – ''[[Бесот (роман на Фарис)|Бесот]]'' * [[Дик Франсис]] – ''[[Во рамката]]'' * [[Брајан Фриментл]] – ''Ноемврискиот човек'' * [[Алан Дин Фостер]] (напишан како [[Џорџ Лукас]]) – ''[[Војна на ѕвездите: Од авантурите на Лук Скајвокер]]'' * [[Паула Фокс]] – ''[[Децата на вдовицата]]'' * [[Дик Франсис]] – ''[[Во рамката]]'' * [[Кристофер Франк]] – ''[[Сонот на лудиот мајмун]]'' (''Le Rêve du singe fou'') * [[Мортон Фридгуд]] (напишано како Џон Годеј) – ''Талисманот'' * [[Џон Гарднер (британски писател)|Џон Гарднер]] ** ''Моријарти'' ** ''Да трчам малку побрзо'' * [[Брајан Гарфилд]] – ''[[Последните тврдокорни луѓе (филм)|Gundown]]'' * [[Хју Гарнер]] – ''Натрапниците'' * [[Ромен Гари]] (пишува како Емил Ажар) – ''[[Хокус Богус]]'' (''Псевдо'') * [[Ноел Герсон]] ** ''Нептун'' ** ''Специјален агент'' * [[Вилијам Голдман]] – ''[[Магија (роман)|Магија]]'' * [[Ричард Гордон (англиски автор)|Ричард Гордон]] – ''[[Доктор на работа]]'' (четиринаесетти во [[Доктор (серија романи)|''Доктор'' серија]]) * [[Винстон Греам]] – ''[[Четирите лебеди]]'' (шести во серијата ''[[Полдарк]]'') * [[Џералд Грин (автор)|Џералд Грин]] – ''Заложничкото срце'' * [[Питер ван Гринавеј]] – ''Страдајте! Мали деца'' * [[Сем Гринли]] – ''Багдад блуз'' * [[Џудит Гостин]] – ''[[Обични луѓе (гостин роман)|Обични луѓе]]'' * [[Џо Халдеман]] – „Мајндбриџ“ * [[Алекс Хејли]] – ''[[Корени: Сагата на еден Американец Семејство]]'' * [[Доналд Хамилтон]] – ''[[Одмаздниците (роман)|Одмаздниците]]'' (седумнаесетти во серијата [[Мет Хелм]]) * [[Хари Харисон (писател)|Хари Харисон]] – ''Скајфол'' * [[Стерлинг Хајден]] – ''Патување: Роман од 1896 година'' * Марси Хајдиш – ''[[Жена наречена Мојсеј (роман)|Жена наречена Мојсеј]]'' * [[Френк Херберт]] – ''[[Деца од Дина]]'' * [[Џејмс Херберт]] – ''[[Преживеаниот (роман на Херберт)|Преживеаниот]]'' * [[Џејмс Хериот]] – ''Ветераните можеби ќе летаат'' (петти во серијата на Џејмс Хериот) * [[Џорџ В. Хигинс]] – ''Пресудата на Деке Хантер'' * [[Џек Хигинс]] – ''[[Предупредување за бура (роман на Хигинс)|Предупредување за бура]]'' * [[Реџиналд Хил]] – ''Уште една смрт во Венеција'' * [[Хелен Хоџман]] – ''Сино небо'' * [[Роберт Холдсток]] ** ''Око меѓу слепите'' ** ''Крстот на гробиштата'' ** ''Магичен човек'' ** ''Внатре'' ** ''Времето надвор од возраста'' ** ''Патници'' * [[Сесилија Холанд]] ** ''Лебдечки светови'' * [[Велда Џонстон]] ** ''Деверон Хол'' ** ''Французинот'' * [[Гејл Џонс]] – ''Човекот на Ева'' * [[Томас Кенили]] – ''[[Сезона во Чистилиште]]'' * [[Ворен Кифер]] – ''Документите на Понтиј Пилат'' * [[Дин Кунц]] ** ''[[Затвор од мраз (роман)|Затвор од мраз]]'' (пишува како Дејвид Акстон) ** ''[[Ноќни студови]]'' * [[Вилијам Коцвинкл]] – ''Доктор Стаорец'' * [[Мајкл Курланд]] – ''Најт на утрешнината'' * [[Дерек Ламберт]] (пишува како Ричард Фалкирк) – ''[[Андерграунд Блекстоун]]'' (петто во серијалот Блекстоун) * [[Луис L'Amour]] ** ''Јавачот на изгубениот поток'' ** ''До далечните сини планини'' ** ''Каде што вее долгата трева'' * [[Урсула К. Ле Гвин]] – ''[[Орсиниеви приказни]]'' * [[Елси Ли]] ** ''Вдовицата на Набов'' ** ''Цимери'' * [[Џон Ли (автор)|Џон Ли]] – ''[[Деветтиот човек]]'' * [[Танит Ли]] – ''[[Не го гризе сонцето]]'' * [[Станислав Лем]] – ''[[Синџирот на случајноста]]'' * [[Елмор Леонард]] – ''[[Swag (роман)|Swag]]'' * [[Рода Лерман]] – ''Девојката со која се жени'' * [[Ира Левин]] – ''[[Момчињата од Бразил (роман)|Момчињата од Бразил]]'' * [[Роџер Лонгриг]] – ''Девојчето во шумата'' * [[Роберт Ладлам]] – ''[[Претставниците на Близнаците]]'' * [[Ричард А. Лупоф]] ** ''Пукнатината на небото'' ** ''Лиса Кејн'' ** ''Песочен свет'' ** ''Триунскиот човек'' * [[Рос Мекдоналд]] – ''Синиот чекан'' (осумнаесетти и последен роман во серијата [[Лју Арчер]]) * [[Алистер Меклин]] – ''[[Златната порта (роман на Меклин)|Златната порта]]'' * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] – ''[[Песна за Лија]]'' * [[Јуџин Мекејб]] – ''Жртви: Приказна од Ферманаг'' * [[Хелен МекКлој]] – ''Заговорот на менувачите'' * [[Барбара Мерц]] ** ''Легенда во зелен кадифе'' (пишува како Елизабет Питерс) ** „Сонот на патриотот“ (пишува како Барбара Мајклс) * [[Николас Мајер]] – „[[Ужасот од Вест Енд]]'' * [[Џејмс Милс (автор)|Џејмс Милс]] – „Седмата моќ“ * [[Томас Ф. Монтелеоне]] – „Врската на времето“ * [[Робин Мур]] ** „Дубаи“ ** „Естаблишментот“ (ко-напишано со Харолд Шумате) ** „Хотел Томејн“ ** „Грабнувањето на Кауфман“ ** „Прикривањето на Перл Харбор“ (ко-напишано со Френк Шулер) ** „Сезоната“ (ко-напишано со Патриша Хорнунг) ** „Терминалната врска“ ** „Девојката од Валенси“ (ко-напишана со Сузан Дајц) * [[Мајкл Муркок]] ** „[Авантурите на Уна Персон и Катерина Корнелиус во 20 век]]'' ** „Крајот“ на сите песни'' ** ''Книгата на мачениците од Муркок'' ** ''[[Морнарот на морињата на судбината]]'' ** ''Времето на соколските господари'' (ко-пишување како и со [[Мајкл Батерворт (автор)|Мајкл Батерворт]]) * [[Рју Мураками]] – ''[[Скоро проѕирно сино]]'' * [[Фануш Неагу]] – ''Фрумоши небуни ај марилор ораше'' („Оние убави лудаци од големите градови“) * [[Кристофер Никол]] ** ''Темен премин'' (пишува како Ендру Јорк) ** ''Господарка на темнината'' ** ''Гилотина'' (пишува како Марк Логан) ** ''Триколор'' (пишува како Марк Логан) * [[Лари Нивен]] ** ''[[Долгата рака на Гил Хамилтон]]'' ** ''[[Свет надвор од времето]]'' * [[Фредерик Нолан (писател)|Фредерик Нолан]] – ''Синдикатот Митенвалд'' * [[Ендру Џ. Офут]] ** ''Убава кучка'' (пишува како Џон Клив) ** ''Поглавар на Андор'' ** ''Дисциплинирана!'' (пишува како Џеф Морхед) ** ''Ерогената зона'' (пишува како Џон Клив) ** ''Суккулентна постава'' (пишува како Џон Клив) ** ''Серена, драга'' (пишува како Џон Клив) ** ''Подложувањето на Клодин'' (пишува како Турк Винтер) ** ''Тројна игра!'' (пишува како Џеф Морхед) ** ''Бесмртноста Волшебник“ (втор том во [[Тигри на морето#романи на Ендру Офут|серијата за продолжение на Кормак Мек Арт]] * [[Т. В. Олсен]] ** ''Денот на мевот'' ** ''На запад тие јаваа'' * [[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Ветена земја (роман)|Ветена земја]]'' * [[Џејмс Патерсон]] – ''Бројот на Томас Бериман'' * [[Гари Полсен]] ** ''Специјалистите за смртта'' ** ''На Ефект на имплозија'' * [[Самуел Ентони Пиплс]] – ''Човекот што умре двапати'' * [[Дорис Писерхија]] – ''Милијарда дена на Земјата'' * [[Денис Питс]] – ''Предаторот'' * [[Дадли Поуп]] – ''Дијамантот на Рамаж'' (седми во серијата [[Лорд Рамаж|''Рамаж'']]) * [[Тимоти Пауерс]] – ''Небото е разоткриено'' * [[Тери Прачет]] – ''[[Темната страна на сонцето]]'' * [[Ричард Прајс (писател)|Ричард Прајс]] – ''[[Крвни браќа (роман на Прајс)|Крвни браќа]]'' * [[Кристофер Прист (романсиер)|Кристофер Прист]] – ''[[Вселенската машина]]'' * [[Бил Пронзини]] ** ''Слободен поводник'' (пишува како Џек Фокс) ** ''Трчањето на ѕверовите'' (со Бери Н. Малцберг) * [[Мануел Пуиг]] – ''[[Бакнеж на жената пајак (роман)|Бакнеж на жената пајак]]'' * [[Сајмон Рејвен]] – ''[[Преживеаните (роман на Рејвен)|Преживеаните]]'' * [[Пирс Пол Рид]] – ''Полонеза'' * [[Ишмаел Рид]] – ''[[Лет за Канада]]'' * [[Даглас Риман]] ** ''Патување кон Бунт'' (деветти во [[Романите од Болито#Романи од серијата|серијата Ричард Болито]], пишувајќи како Александар Кент) ** ''Површина со смелост'' * [[Рут Рендел]] ** ''[[Демон според мене]]'' ** ''[[Падната завеса]]'' * [[Ан Рајс]] – ''[[Интервју со вампирот]]'' * [[Харолд Робинс]] – ''Осамената дама'' * [[Том Робинс]] – ''[[Дури и каубојките го добиваат блузот (роман)|Дури и каубојките го добиваат блузот]]'' * [[Роузмери Роџерс]] – ''Злобни љубовни лаги'' * [[Вилијам Ротслер]] (напишано како Џон Рајдер Хол) – ''[[Иднина во светот]]'' (филмска новела) * [[Лоренс Сандерс]] ** ''Тангентниот фактор'' ** ''Тангентната цел'' * [[Памела Сарџент]] – ''Клонирани животи'' * [[Елизабет Севиџ (писателка)|Елизабет Севиџ]] – ''Девојките од петте големи долини'' * [[Хуберт Селби Џуниор]] – ''[[Демонот (роман)|Демонот]]'' * [[Дејвид Селцер]] – ''[[Знакот (филм од 1976 година)|Знакот]]'' (филмска новела) * [[Том Шарп]] – ''[[Вилт (роман)|Вилт]]'' * [[Боб Шо]] ** ''[[Космички калеидоскоп]]'' ** ''Венец од ѕвезди'' * [[Сидни Шелдон]] – ''[[Странец во огледалото]]'' * [[Ан Риверс Сидонс]] – ''Хотел за скршени срца'' * [[Алан Силито]] – ''[[Синот на вдовецот]]'' * [[Роберт Силверберг]] – ''[Шадрах во печката]]'' * [[Клифорд Д. Симак]] – ''[[Шекспировата планета]]'' * [[Џорџ Фредерик Симс]] – ''Крајот на мрежата'' * [[Аптон Синклер]] (починал во 1968 година) – ''[[Војната за јагленот]]'' * [[Керолин Слотер]] – ''[Приказната за ласицата]]'' * [[Гај Н. Смит]] ** ''[[Вухајот (филм од 1975 година)|Вухајот]]'' (филмска новела) ** ''Ноќ на раковите'' (прва во серијата ''Ракови'') ** ''Враќањето на врколакот'' (втора во серијата ''Врколак на месечина'') * [[Вилбур Смит]] – ''[[Плач Волк (роман)|Плач Волк]]'' * [[Џери Сол]] ** ''Фенирање'' (напишано од Натан Батлер) ** ''Јас, Алепо'' * [[Муриел Спарк]] – ''[[Преземањето (роман)|Преземањето]]'' * [[Џудит Сент Џорџ]] – ''Тајната во старата куќа'' * [[Брајан Стејблфорд]] ** ''Лицето на небото'' (прва во трилогијата ''Кралствата на Тартар'') ** ''Флоријанците'' (прва во [[Дедал Мисија]] серија) ** ''Јавачите на умот'' * [[Кристина Стед]] – [[Госпоѓица Херберт (Сопругата од предградието)|''Госпоѓица Херберт'' (Сопругата од предградието)]] * [[Џон Штајнбек]] – ''[[Делата на кралот Артур и неговите благородни витези]]'' * [[Фред Мастард Стјуарт]] – ''Шест недели'' * [[Мери Стјуарт (романсиерка)|Мери Стјуарт]] – ''[[Не ја допирај мачката]]'' * [[Дејвид Стори]] – ''[[Савил (роман)|Савил]]'' * [[Жаклин Сузан]] – ''[[Долорес (роман за Сузан)|Долорес]]'' * [[Роузмери Сатклиф]] – ''[[Крвна одмазда (роман)|Крвна одмазда]]'' * [[Даглас Сатерленд]] – ''Удар!'' * [[Бернард Тејлор (автор)|Бернард Тејлор]] – ''[[Божјиот дар]]'' * [[Елизабет Тејлор (романистка)|Елизабет Тејлор]] (почина 1975) – ''[[Обвинувајќи (роман)|Обвинувајќи]]'' * [[Милдред Д. Тејлор]] – ''[[Тркање на гром, чуј го мојот крик]]'' * [[Ема Тенант]] – ''Хотел де Сон'' * [[Пол Теру]] – ''[[Семејниот арсенал]]'' * [[Крег Томас (автор)|Крег Томас]] – ''[[Стапица за стаорци (роман)|Стапица за стаорци]]'' * [[Артур Тофт]] – ''[[Денот кога Земјата застана]]'' (филмска новела) * [[Глен Томасети]] – ''Тотално пристојни луѓе: Австралиска народна приказна'' * [[Елестон Тревор]] (пишува како Адам Хол) – ''Манифестот Кобра'' (седми во серијата [[Квилер]]) * [[Вилијам Тревор]] – ''[[Децата од Динмут]]'' * [[Леон Урис]] – ''[[Тројство (роман)|Тројство]]'' * [[Џек Венс]] – ''[[Маска: Тери]]'' * [[Гор Видал]] – ''[[1876 (роман)|1876]]'' * [[Курт Вонегут]] – ''[[Слепстик (роман)|Слепстик]]'' * [[Френк Валдман]] – ''[[Розовиот Пантер повторно удира]]'' (филмска новела) * [[Алис Вокер]] – ''[[Меридијан (роман)|Меридијан]]'' * [[Ирвинг Волас]] – ''[[Документот R]]'' * [[Иан Вотсон (автор)|Иан Вотсон]] – ''Orgasmachine'' * [[Алек Во]] – ''Оженет со шпион'' * [[Ангус Велс]] ** ''Човекот што гори'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Смртта носи сиво'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Златните мртовци'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Земјата на маглата'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''[[Враќањето на човекот наречен коњ]]'' (филмска новела) ** ''Лов на одмазда'' (напишан како Ендру Квилер) * [[Морис Вест]] – ''[[Навигаторот (роман на Вест)|Навигаторот]]'' * [[Доналд Е. Вестлејк]] – ''Танцувачки Ацтеки'' * [[Лајонел Вајт]] – ''Бегство од затвор'' * [[Патрик Вајт]] – ''[[Рис од лисја]]'' * [[Кристофер Вуд (писател)|Кристофер Вуд]] ** ''Понатамошните авантури на Бери Линдон од самиот себе'' ** ''[[Седум ноќи во Јапонија]]'' (напишано како Џон Дру) (филмска новела) * Ричард Вудли – ''[[Мечките од лоши вести]]'' (филмска новела) * [[Колин Вилсон]] – ''[[Вселенските вампири]]'' * [[Џин Волф]] – ''[[Ѓаволот во шума]]'' * Роџер Желазни ** ''[[Мост од пепел]]'' ** ''[[Врати во песок]]'' ** ''[[Раката на Оберон]]'' (четврто во серијата ''[[Хрониките на Амбер]]'') ** ''[[Се викам Легија (збирка раскази)|Се викам Легија]]'' === Деца и млади === * [[Рејмонд Абрашкин]] (со [[Џеј Вилијамс (автор)|Џеј Вилијамс]]) – ''[[Дени Дан Научен детектив]]'' (четиринаесетти во серијата [[Дени Дан]]) * [[Ричард Адамс]] – ''Патувањето на тигарот'' * [[Лин Рид Бенкс]] ** ''Авантурите на кралот Мида'' ** ''[[Најоддалечената планина]]'' * [[Марк Браун (автор)|Марк Браун]] – ''[[Носот на Артур]]'' (прв во серијата [[Артур Рид]]) * [[Мери Вирџинија Кери]] – ''Мистеријата на рудникот за смртни стапици'' (24-то во серијата ''Алфред Хичкок и [[Тројцата истражители]]'') * [[Бети Кавана]] – ''Мистеријата на смарагдниот Буда'' * Мајкл Колинс (како [[Вилијам Арден]]) – ''Мистеријата на танцувачкиот ѓавол'' (25-то во серијата ''Алфред Хичкок и Тројцата истражители'') * [[Хелен Кресвел]] – ''Зимата на птиците'' * Вик Крум – ''[[Шаги Д.А.]]'' (филмска новела) * [[Питер Дикинсон]] (илустрирано од Дејвид Сми) – ''Синиот јастреб'' * [[Џек Гантос]] – ''[[Ротен Ралф#Книги|Ротен Ралф]]'' (прв во серијата ''Ротен Ралф'') * [[Роџер Харгривс]] (''[[Господин Мажи]]'') ** ''[[Господин Баунс]]'' ** ''[[Господин Чатербокс]]'' ** ''[[Г-дин Зашеметувачки]]'' ** ''[[Г-дин Невозможен]]'' ** ''[[Г-дин Желе]]'' ** ''[[Г-дин Смешен]]'' ** ''[[Г-дин Пребирлив]]'' ** ''[[Г-дин Мрзлив]]'' ** ''[[Г-дин Злобен (Г-дин Мажи)|Г-дин Злобен]]'' ** ''[[Г-дин Мадл]]'' ** ''[[Г-дин Бучно]]'' * [[Џанет Квин-Харкин]] (илустрирано од [[Анита Лобел]]) – ''Танцот на Питер Пени'' * [[Маргарит Хенри]] (илустрирано од Весли Денис) – ''Сликовита животна приказна на Мисти'' * [[Дајана Вин Џонс]] – ''[[Моќта на трите (роман)|Моќта на трите]]'' * [[Џудит Кер]] – ''Божиќот на Мог'' (втор во серијата [[Мог (Џудит Кер)|Мог]]) * [[Александар Ки]] – ''Џагер, кучето од друго место'' * [[Е. Л. Конигсбург]] – ''Татка ќерка'' * [[Ричард Пек (писател)|Ричард Пек]] – ''Дали си сам во куќата?'' * [[Флоренс Енгел Рандал]] – ''[[Набљудувач во шумата]]'' * [[Вилијам Ролс]] – ''[[Летото на мајмуните]]'' * [[Морис Сендак]] (ко-сценарист со Метју Марголис) – ''Некое кученце од Свел или си сигурен дека сакаш куче?'' * [[Вилијам Штајг]] ** ''[[Островот на Авел]]'' ** ''[[Неверојатната коска]]'' * [[Д-р Сјус]] ** ''[[Квизерот на мачката]]'' ** ''[[Хупер Хампердинк...? Не Тој!]]'' (пишува како Тео. ЛеЗиг) * [[Рут Пламли Томпсон]] (илустрирано од [[Дик Мартин (уметник)|Дик Мартин]]) – ''[[Волшебниот остров Оз]]'' * [[Ева Титус]] – ''Базил во Мексико'' (четврт во серијата „Базил од Бејкер Стрит“) * [[Гертруда Чендлер Ворнер]] – ''Бени открива мистерија'' (19-ти во [[Список на романи за деца од вагонот#Напишано од Гертруда Чендлер Ворнер|серијата ''Деца од вагонот'']]) * [[Роберт Вестал]] – ''Окото на ветерот'' * [[Пол Зиндел]] – ''[Извини, ми газиш на окото!]]'' === Драма === * [[Нгуги ва Тионго]] и Муго – ''[[Судењето на Дедан Кимати]]'' * [[Нил Сајмон]] – ''[[Калифорниски пакет]]'' === Нефикција === * Брус Баренбург – ''Создавањето на Дино Де Лаурентис' [[Кинг Конг (1976) филм)|Кинг Конг]]'' * [[Џејмс Херберт Бренан]] – ''Окултна историја на светот'' * [[Лотар-Гинтер Бухајм]] – ''U-Boot-Krieg'' * [[Ричард Докинс]] – ''[[Себичниот ген]]'' * [[Леонард Грибл]] ** ''Познати мистерии на откривање'' ** ''Познати мистерии на модерното време'' * [[Тони Хилерман]] (уредник) – „Магијата на Ново Мексико“ * Кристофер Кин – „[[Ралф „Папа“ Торсон|Ловецот]]“ * [[Артур Кестлер]] – „[[Тринаесеттото племе]]“ * [[Рон Ковиќ]] – „[[Роден на Четврти јули]]“ * [[Даниел П. Маникс]] – „Ние кои не сме како другите“ * [[Џејмс А. Миченер]] – „Спорт во Америка“ * [[Артур Рансом]] (починал 1967) – „Автобиографијата на Артур Рансом“ (уредено од [[Руперт Харт-Дејвис]]) * [[Теди Стауфер]] – „Засекогаш е пеколно долго време: Автобиографија“ * [[Вилијам Стивенсон (канадски писател)|Вилијам Стивенсон]] – „Човек наречен бестрашен“ * [[Боб Вудвард]] (со [[Карл Бернштајн]]) – ''[[Последните денови]]'' ==Раѓања== *[[29 август]] - [[Миеко Каваками]], јапонска романописец и поет *[[31 октомври]] – [[Сет Абрамсон]], американски новинар и поет *''непознати датуми'' **[[Бора Чунг]], корејски писател на кратки раскази и романописец ==Починати== *[[12 јануари]] – [[Агата Кристи]], англиска писателка на криминалистички романи (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[25 јануари]] – [[Виктор Еренберг (историчар)|Виктор Еренберг]], германски историчар (роден [[1891 во литературата|1891]]) *[[2 февруари]] – [[Барбара Јуфан Тод]], англиска писателка за деца (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[12 февруари]] – [[Џон Луис (филозоф)|Џон Луис]], велшки филозоф (роден [[1889 во литературата|1889]]) *[[5 март]] – [[Чарлс Ледерер]], американски сценарист и филмски режисер (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[7 март]] – [[Тове Дитлевсен]], данска поетеса и писателка на фикција (се самоубила, родена [[1917 во литературата|1917]]) *[[13 март]] – [[Сергиу Дан]], романски романописец и новинар (роден [[1903 во литературата|1903]]) *[[2 април]] – [[Таос Амруче]], алжирски романописец (роден [[1913 во литературата|1913]]) *[[28 април]] – [[Ричард Хјуз (британски писател)|Ричард Хјуз]], британски романописец (роден [[1900 во литературата|1900]]) *[[7 мај]] – [[Алисон Атли]], англиска писателка на детски книги (родена [[1884 во литературата|1884]]) *[[3 јули]] – [[Александар Лернет-Холенија]], австриски поет, драматург и писател на фикција (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[15 јули]] – [[Пол Галико]], американски романописец, писател на кратки раскази и спортски писател (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[9 август]] – [[Хозе Лезама Лима]], кубански писател и поет (роден [[1910 во литературата|[1910]]) *[[29 август]] – [[Кази Назрул Ислам]], бенгалски поет (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[10 септември]] – [[Далтон Трамбо]], американски романописец и сценарист (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[30 октомври]] – [[Барбу Солаколу]], романска поетеса, преведувачка и економистка (родена [[1897 во литературата|1897]]) *[[4 ноември]] – [[Роберт Спајт]], англиски глумец, биограф и есеист (родена [[1904 во литературата|1904]]) *[[6 ноември]] – [[Патрик Денис]], американски романописец (рак на панкреас, родена [[1921 во литературата|1921]]) *[[23 ноември]] – [[Андре Малро]], француски романописец (роден [[1901 во литературата|1901]]) *[[21 декември]] – [[Манро Лиф]], американски автор за деца (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[22 декември]] – [[Мартин Луис Гузман]], мексикански романописец и новинар (роден [[1887 во литературата|1887]]) *[[26 декември]] – [[Јашпал]], хинди романописец (роден [[1903 во литературата|1903]]) *[[29 декември]] – [[Џералд Базил Едвардс|Г. Б. Едвардс]], писател роден во Гернзи (роден [[1899 во литературата|1899]]) == Награди == *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Max Frisch]] *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Роџер Желазни]], ''[[Се викам Легија (збирка кратки раскази)|Дома е џелатот]]'' ==Референци== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1976 Популарни книги од 1976 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1976 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] rob67hyz2o1089ldc4z9oklbzkd8c0n 5562079 5562066 2026-05-21T15:57:18Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1976 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1976 година]] 5562066 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1976|книжевноста}} '''[[1976]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[21 јуни]] – [[Театар Маркет (Јоханесбург)|Театар Маркет]] во Јоханесбург, Јужна Африка, е отворен како [[мултирасно]] место од страна на [[Барни Сајмон]]. *[[3 септември]] – Романсиерот [[Антонио ди Бенедето]] е ослободен од затвор по 18 месеци затвор и тортура според [[Процесот на национална реорганизација]] ([[воена диктатура]]) во Аргентина. *[[9 септември]] – [[Кралската Шекспирова компанија]] започнува позната продукција на [[Вилијам Шекспир|Шекспировата претстава ''[[Макбет]]'' во [[Другото место (театар)|Другото место]], [[Стратфорд на Ејвон]], Англија, со [[Иан МекКелен]] и [[Џуди Денч]] во главните улоги, во режија на [[Тревор Нан]]. *[[25 октомври]] – [[Кралскиот национален театар]] на [[Јужниот брег]] во Лондон се отвора во простории дизајнирани од Сер [[Денис Ласдун]], со изведба на комедијата од 18 век на [[Голдони]] „Ил Кампиело“. *''непознати датуми'' **[[Театар Нантер-Амандиер]] е основан во нови простории во [[Нантер]]. **[[Мери Рони]] стана првата жена национална библиотекарка во светот, во [[Националната библиотека на Нов Зеланд]]. == Нови книги == === Фикција === * [[Брајан Алдис]] – ''[[Габлините од Маласија]]'' * [[Кингсли Амис]] – ''[[Промената]]'' * [[Исак Асимов]] – ''[[Човекот по двестегодишнината и други приказни]]'' * [[Маргарет Атвуд]] – ''[[Лејди Оракл]]'' * [[Елиот Бејкер]] – ''Клинтовиот закон'' * [[Нина Боден]] – ''Попладнето на добрата жена'' * [[Мартин Бакс]] – ''Болничкиот брод''. * [[Ан Бити]] – ''[[Студени зимски сцени]]'' * [[Питер Бенчли]] – ''[[Длабочината (филм од 1977 година)|Длабочината]]'' * [[Џек М. Бикам]] – ''Твистер'' * [[Мајкл Бишоп (автор)|Мајкл Бишоп]] – ''И чудно во Екбатан Дрвјата“ * [[Џон Блекбурн (автор)|Џон Блекбурн]] – ''Лицето на лавот'' * [[Лејди Керолин Блеквуд]] - ''The Stepdaughter'' * [[Boileau-Narcejac|Pierre Boileau and Thomas Narcejac]] – ''La lèpre'' * [[Бен Бова]] ** ''[[Град на темнината (роман)|Град на темнината]]'' ** ''The Multiple Man'' * [[Реј Бредбери]] – ''[[Долго по полноќ]]'' * [[Марион Зимер Бредли]] ** ''Тапани на темнината'' ** ''[[Скршениот синџир]]'' (десети во [[серијата Дарковер|серијата''Дарковер'']]) * [[Џон Брејн]] – ''[[Чекајќи ја Шила]]'' * [[Вилијам Ф. Бакли]] – ''[[Спасувајќи ја кралицата]]'' (првиот трилер од [[Блекфорд Оукс]]) * [[Елеонор Алис Бурфорд]] ** ''Страсните непријатели'' (пишува како Џин Плејди) ** ''Прелудиумот на Плантагенет'' (пишува како Џин Плејди) ** ''Гордоста на паунот'' (пишува како Викторија Холт) ** ''Сарабанда за две сестри'' (пишува како Филипа Кар) * [[Ентони Бургес]] – ''[[Римските жени на Бирд]]''* [[Тејлор Колдвел]] – ''Церемонија на невините'' * [[Ремзи Кембел]] – ''[[Висината на крикот]]'' * [[Роузмери Картер]] ** ''Змејски шуми'' ** ''Човек од дивината'' * [[Џек Л. Чокер]] – ''Џунгла од ѕвезди'' * [[Вера Чепмен]] – ''[[Кралската дамозелка]]'' * [[Џејмс Хедли Чејс]] – ''Направи ми услуга, умри'' * [[C. J. Cherryh]] ** ''[[Браќа на Земјата]]'' (прво во дуологијата „Бунтот Ханан“) ** ''[[Портата на Иврел]]'' (прва во ''[[Приказните за Моргејн|Циклусот на Моргејн]]'') * [[Агата Кристи]] – ''[[Убиство во сон]]'' * [[Артур Ц. Кларк]] (уредено од [[Ангус Велс]]) – ''Најдоброто од Артур Ц. Кларк 1937 – 1955'' * [[Џон Клири]] – ''[[Звук на молња]]'' * [[Теодор Р. Когсвел]] (ко-писател со [[Чарлс А. Спано, Џуниор]]) – ''[[Спок, Месија!]]'' * [[Мајкл Колинс (американски автор)|Мајкл Колинс]] – ''Крвавоцрвениот сон'' * [[Кетрин Куксон]] ** ''Бавното будење'' (пишува како Кетрин Мерчант) ** ''Плимата на животот'' * [[Мајкл Крајтон]] – ''[[Јадачи на мртвите]]'' * [[Клајв Каслер]] – ''[[Кренете го Титаник!]]'' * [[Лајонел Дејвидсон]] – ''[[Хемичарот на Сан]]'' * [[Дороти Салисбери Дејвис]] – ''Смрт во животот'' * [[Лен Дејтон]] – ''Твинкл, трепкај, мал шпион'' * [[Самуел Р. Делани]] – ''[[Тритон (роман)|Тритон]]'' * [[Колин Декстер]] – ''[[Последно виден облечен (роман за Декстер)|Последно виден облечен]]'' (втор во серијата [[Инспектор Морс]]) * [[Филип К. Дик]] (ко-напишан со [[Роџер Желазни]]) – ''[[Деус Ире]]'' * [[Питер Дикинсон]] – ''Кралот и Џокерот'' * [[Гордон Р. Диксон]] – ''[[Змејот и Џорџ]]'' * [[Џејн Донели]] ** ''Темниот гонител'' ** ''Натрапникот'' ** ''Сребрениот кафез'' * [[Розалин Дрекслер]] (напишана како Џулија Сорел) ** ''[[Зора: Портрет на тинејџерка бегалка]]'' (новелизација за ТВ филм) ** ''[[Роки#Новелизација|Роки]]'' (филмска новела) * [[Мишел Дроит]] – ''Ла Mort du connétable'' * [[Ален Друри]] - ''[[Бог против боговите]]'' * [[Лоис Данкан]] – ''[[Лето на стравот (роман)|Лето на стравот]]'' * [[Алан В. Екерт]] - ''[[The HAB Theory]]'' * [[Клајв Еглетон]] – ''Државна посета'' * [[Чарлс Ајнштајн]] – ''Крадењето на блекџек'' * [[Бучи Емечета]] – ''[[Цената на невестата]]'' * [[Маријан Енгел]] – ''[[Мечка (роман)|Мечка]]'' * [[Пол Ердман]] – ''Падот на '79'' * [[Џон Фарис]] – ''[[Бесот (роман на Фарис)|Бесот]]'' * [[Дик Франсис]] – ''[[Во рамката]]'' * [[Брајан Фриментл]] – ''Ноемврискиот човек'' * [[Алан Дин Фостер]] (напишан како [[Џорџ Лукас]]) – ''[[Војна на ѕвездите: Од авантурите на Лук Скајвокер]]'' * [[Паула Фокс]] – ''[[Децата на вдовицата]]'' * [[Дик Франсис]] – ''[[Во рамката]]'' * [[Кристофер Франк]] – ''[[Сонот на лудиот мајмун]]'' (''Le Rêve du singe fou'') * [[Мортон Фридгуд]] (напишано како Џон Годеј) – ''Талисманот'' * [[Џон Гарднер (британски писател)|Џон Гарднер]] ** ''Моријарти'' ** ''Да трчам малку побрзо'' * [[Брајан Гарфилд]] – ''[[Последните тврдокорни луѓе (филм)|Gundown]]'' * [[Хју Гарнер]] – ''Натрапниците'' * [[Ромен Гари]] (пишува како Емил Ажар) – ''[[Хокус Богус]]'' (''Псевдо'') * [[Ноел Герсон]] ** ''Нептун'' ** ''Специјален агент'' * [[Вилијам Голдман]] – ''[[Магија (роман)|Магија]]'' * [[Ричард Гордон (англиски автор)|Ричард Гордон]] – ''[[Доктор на работа]]'' (четиринаесетти во [[Доктор (серија романи)|''Доктор'' серија]]) * [[Винстон Греам]] – ''[[Четирите лебеди]]'' (шести во серијата ''[[Полдарк]]'') * [[Џералд Грин (автор)|Џералд Грин]] – ''Заложничкото срце'' * [[Питер ван Гринавеј]] – ''Страдајте! Мали деца'' * [[Сем Гринли]] – ''Багдад блуз'' * [[Џудит Гостин]] – ''[[Обични луѓе (гостин роман)|Обични луѓе]]'' * [[Џо Халдеман]] – „Мајндбриџ“ * [[Алекс Хејли]] – ''[[Корени: Сагата на еден Американец Семејство]]'' * [[Доналд Хамилтон]] – ''[[Одмаздниците (роман)|Одмаздниците]]'' (седумнаесетти во серијата [[Мет Хелм]]) * [[Хари Харисон (писател)|Хари Харисон]] – ''Скајфол'' * [[Стерлинг Хајден]] – ''Патување: Роман од 1896 година'' * Марси Хајдиш – ''[[Жена наречена Мојсеј (роман)|Жена наречена Мојсеј]]'' * [[Френк Херберт]] – ''[[Деца од Дина]]'' * [[Џејмс Херберт]] – ''[[Преживеаниот (роман на Херберт)|Преживеаниот]]'' * [[Џејмс Хериот]] – ''Ветераните можеби ќе летаат'' (петти во серијата на Џејмс Хериот) * [[Џорџ В. Хигинс]] – ''Пресудата на Деке Хантер'' * [[Џек Хигинс]] – ''[[Предупредување за бура (роман на Хигинс)|Предупредување за бура]]'' * [[Реџиналд Хил]] – ''Уште една смрт во Венеција'' * [[Хелен Хоџман]] – ''Сино небо'' * [[Роберт Холдсток]] ** ''Око меѓу слепите'' ** ''Крстот на гробиштата'' ** ''Магичен човек'' ** ''Внатре'' ** ''Времето надвор од возраста'' ** ''Патници'' * [[Сесилија Холанд]] ** ''Лебдечки светови'' * [[Велда Џонстон]] ** ''Деверон Хол'' ** ''Французинот'' * [[Гејл Џонс]] – ''Човекот на Ева'' * [[Томас Кенили]] – ''[[Сезона во Чистилиште]]'' * [[Ворен Кифер]] – ''Документите на Понтиј Пилат'' * [[Дин Кунц]] ** ''[[Затвор од мраз (роман)|Затвор од мраз]]'' (пишува како Дејвид Акстон) ** ''[[Ноќни студови]]'' * [[Вилијам Коцвинкл]] – ''Доктор Стаорец'' * [[Мајкл Курланд]] – ''Најт на утрешнината'' * [[Дерек Ламберт]] (пишува како Ричард Фалкирк) – ''[[Андерграунд Блекстоун]]'' (петто во серијалот Блекстоун) * [[Луис L'Amour]] ** ''Јавачот на изгубениот поток'' ** ''До далечните сини планини'' ** ''Каде што вее долгата трева'' * [[Урсула К. Ле Гвин]] – ''[[Орсиниеви приказни]]'' * [[Елси Ли]] ** ''Вдовицата на Набов'' ** ''Цимери'' * [[Џон Ли (автор)|Џон Ли]] – ''[[Деветтиот човек]]'' * [[Танит Ли]] – ''[[Не го гризе сонцето]]'' * [[Станислав Лем]] – ''[[Синџирот на случајноста]]'' * [[Елмор Леонард]] – ''[[Swag (роман)|Swag]]'' * [[Рода Лерман]] – ''Девојката со која се жени'' * [[Ира Левин]] – ''[[Момчињата од Бразил (роман)|Момчињата од Бразил]]'' * [[Роџер Лонгриг]] – ''Девојчето во шумата'' * [[Роберт Ладлам]] – ''[[Претставниците на Близнаците]]'' * [[Ричард А. Лупоф]] ** ''Пукнатината на небото'' ** ''Лиса Кејн'' ** ''Песочен свет'' ** ''Триунскиот човек'' * [[Рос Мекдоналд]] – ''Синиот чекан'' (осумнаесетти и последен роман во серијата [[Лју Арчер]]) * [[Алистер Меклин]] – ''[[Златната порта (роман на Меклин)|Златната порта]]'' * [[Џорџ Р. Р. Мартин]] – ''[[Песна за Лија]]'' * [[Јуџин Мекејб]] – ''Жртви: Приказна од Ферманаг'' * [[Хелен МекКлој]] – ''Заговорот на менувачите'' * [[Барбара Мерц]] ** ''Легенда во зелен кадифе'' (пишува како Елизабет Питерс) ** „Сонот на патриотот“ (пишува како Барбара Мајклс) * [[Николас Мајер]] – „[[Ужасот од Вест Енд]]'' * [[Џејмс Милс (автор)|Џејмс Милс]] – „Седмата моќ“ * [[Томас Ф. Монтелеоне]] – „Врската на времето“ * [[Робин Мур]] ** „Дубаи“ ** „Естаблишментот“ (ко-напишано со Харолд Шумате) ** „Хотел Томејн“ ** „Грабнувањето на Кауфман“ ** „Прикривањето на Перл Харбор“ (ко-напишано со Френк Шулер) ** „Сезоната“ (ко-напишано со Патриша Хорнунг) ** „Терминалната врска“ ** „Девојката од Валенси“ (ко-напишана со Сузан Дајц) * [[Мајкл Муркок]] ** „[Авантурите на Уна Персон и Катерина Корнелиус во 20 век]]'' ** „Крајот“ на сите песни'' ** ''Книгата на мачениците од Муркок'' ** ''[[Морнарот на морињата на судбината]]'' ** ''Времето на соколските господари'' (ко-пишување како и со [[Мајкл Батерворт (автор)|Мајкл Батерворт]]) * [[Рју Мураками]] – ''[[Скоро проѕирно сино]]'' * [[Фануш Неагу]] – ''Фрумоши небуни ај марилор ораше'' („Оние убави лудаци од големите градови“) * [[Кристофер Никол]] ** ''Темен премин'' (пишува како Ендру Јорк) ** ''Господарка на темнината'' ** ''Гилотина'' (пишува како Марк Логан) ** ''Триколор'' (пишува како Марк Логан) * [[Лари Нивен]] ** ''[[Долгата рака на Гил Хамилтон]]'' ** ''[[Свет надвор од времето]]'' * [[Фредерик Нолан (писател)|Фредерик Нолан]] – ''Синдикатот Митенвалд'' * [[Ендру Џ. Офут]] ** ''Убава кучка'' (пишува како Џон Клив) ** ''Поглавар на Андор'' ** ''Дисциплинирана!'' (пишува како Џеф Морхед) ** ''Ерогената зона'' (пишува како Џон Клив) ** ''Суккулентна постава'' (пишува како Џон Клив) ** ''Серена, драга'' (пишува како Џон Клив) ** ''Подложувањето на Клодин'' (пишува како Турк Винтер) ** ''Тројна игра!'' (пишува како Џеф Морхед) ** ''Бесмртноста Волшебник“ (втор том во [[Тигри на морето#романи на Ендру Офут|серијата за продолжение на Кормак Мек Арт]] * [[Т. В. Олсен]] ** ''Денот на мевот'' ** ''На запад тие јаваа'' * [[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Ветена земја (роман)|Ветена земја]]'' * [[Џејмс Патерсон]] – ''Бројот на Томас Бериман'' * [[Гари Полсен]] ** ''Специјалистите за смртта'' ** ''На Ефект на имплозија'' * [[Самуел Ентони Пиплс]] – ''Човекот што умре двапати'' * [[Дорис Писерхија]] – ''Милијарда дена на Земјата'' * [[Денис Питс]] – ''Предаторот'' * [[Дадли Поуп]] – ''Дијамантот на Рамаж'' (седми во серијата [[Лорд Рамаж|''Рамаж'']]) * [[Тимоти Пауерс]] – ''Небото е разоткриено'' * [[Тери Прачет]] – ''[[Темната страна на сонцето]]'' * [[Ричард Прајс (писател)|Ричард Прајс]] – ''[[Крвни браќа (роман на Прајс)|Крвни браќа]]'' * [[Кристофер Прист (романсиер)|Кристофер Прист]] – ''[[Вселенската машина]]'' * [[Бил Пронзини]] ** ''Слободен поводник'' (пишува како Џек Фокс) ** ''Трчањето на ѕверовите'' (со Бери Н. Малцберг) * [[Мануел Пуиг]] – ''[[Бакнеж на жената пајак (роман)|Бакнеж на жената пајак]]'' * [[Сајмон Рејвен]] – ''[[Преживеаните (роман на Рејвен)|Преживеаните]]'' * [[Пирс Пол Рид]] – ''Полонеза'' * [[Ишмаел Рид]] – ''[[Лет за Канада]]'' * [[Даглас Риман]] ** ''Патување кон Бунт'' (деветти во [[Романите од Болито#Романи од серијата|серијата Ричард Болито]], пишувајќи како Александар Кент) ** ''Површина со смелост'' * [[Рут Рендел]] ** ''[[Демон според мене]]'' ** ''[[Падната завеса]]'' * [[Ан Рајс]] – ''[[Интервју со вампирот]]'' * [[Харолд Робинс]] – ''Осамената дама'' * [[Том Робинс]] – ''[[Дури и каубојките го добиваат блузот (роман)|Дури и каубојките го добиваат блузот]]'' * [[Роузмери Роџерс]] – ''Злобни љубовни лаги'' * [[Вилијам Ротслер]] (напишано како Џон Рајдер Хол) – ''[[Иднина во светот]]'' (филмска новела) * [[Лоренс Сандерс]] ** ''Тангентниот фактор'' ** ''Тангентната цел'' * [[Памела Сарџент]] – ''Клонирани животи'' * [[Елизабет Севиџ (писателка)|Елизабет Севиџ]] – ''Девојките од петте големи долини'' * [[Хуберт Селби Џуниор]] – ''[[Демонот (роман)|Демонот]]'' * [[Дејвид Селцер]] – ''[[Знакот (филм од 1976 година)|Знакот]]'' (филмска новела) * [[Том Шарп]] – ''[[Вилт (роман)|Вилт]]'' * [[Боб Шо]] ** ''[[Космички калеидоскоп]]'' ** ''Венец од ѕвезди'' * [[Сидни Шелдон]] – ''[[Странец во огледалото]]'' * [[Ан Риверс Сидонс]] – ''Хотел за скршени срца'' * [[Алан Силито]] – ''[[Синот на вдовецот]]'' * [[Роберт Силверберг]] – ''[Шадрах во печката]]'' * [[Клифорд Д. Симак]] – ''[[Шекспировата планета]]'' * [[Џорџ Фредерик Симс]] – ''Крајот на мрежата'' * [[Аптон Синклер]] (починал во 1968 година) – ''[[Војната за јагленот]]'' * [[Керолин Слотер]] – ''[Приказната за ласицата]]'' * [[Гај Н. Смит]] ** ''[[Вухајот (филм од 1975 година)|Вухајот]]'' (филмска новела) ** ''Ноќ на раковите'' (прва во серијата ''Ракови'') ** ''Враќањето на врколакот'' (втора во серијата ''Врколак на месечина'') * [[Вилбур Смит]] – ''[[Плач Волк (роман)|Плач Волк]]'' * [[Џери Сол]] ** ''Фенирање'' (напишано од Натан Батлер) ** ''Јас, Алепо'' * [[Муриел Спарк]] – ''[[Преземањето (роман)|Преземањето]]'' * [[Џудит Сент Џорџ]] – ''Тајната во старата куќа'' * [[Брајан Стејблфорд]] ** ''Лицето на небото'' (прва во трилогијата ''Кралствата на Тартар'') ** ''Флоријанците'' (прва во [[Дедал Мисија]] серија) ** ''Јавачите на умот'' * [[Кристина Стед]] – [[Госпоѓица Херберт (Сопругата од предградието)|''Госпоѓица Херберт'' (Сопругата од предградието)]] * [[Џон Штајнбек]] – ''[[Делата на кралот Артур и неговите благородни витези]]'' * [[Фред Мастард Стјуарт]] – ''Шест недели'' * [[Мери Стјуарт (романсиерка)|Мери Стјуарт]] – ''[[Не ја допирај мачката]]'' * [[Дејвид Стори]] – ''[[Савил (роман)|Савил]]'' * [[Жаклин Сузан]] – ''[[Долорес (роман за Сузан)|Долорес]]'' * [[Роузмери Сатклиф]] – ''[[Крвна одмазда (роман)|Крвна одмазда]]'' * [[Даглас Сатерленд]] – ''Удар!'' * [[Бернард Тејлор (автор)|Бернард Тејлор]] – ''[[Божјиот дар]]'' * [[Елизабет Тејлор (романистка)|Елизабет Тејлор]] (почина 1975) – ''[[Обвинувајќи (роман)|Обвинувајќи]]'' * [[Милдред Д. Тејлор]] – ''[[Тркање на гром, чуј го мојот крик]]'' * [[Ема Тенант]] – ''Хотел де Сон'' * [[Пол Теру]] – ''[[Семејниот арсенал]]'' * [[Крег Томас (автор)|Крег Томас]] – ''[[Стапица за стаорци (роман)|Стапица за стаорци]]'' * [[Артур Тофт]] – ''[[Денот кога Земјата застана]]'' (филмска новела) * [[Глен Томасети]] – ''Тотално пристојни луѓе: Австралиска народна приказна'' * [[Елестон Тревор]] (пишува како Адам Хол) – ''Манифестот Кобра'' (седми во серијата [[Квилер]]) * [[Вилијам Тревор]] – ''[[Децата од Динмут]]'' * [[Леон Урис]] – ''[[Тројство (роман)|Тројство]]'' * [[Џек Венс]] – ''[[Маска: Тери]]'' * [[Гор Видал]] – ''[[1876 (роман)|1876]]'' * [[Курт Вонегут]] – ''[[Слепстик (роман)|Слепстик]]'' * [[Френк Валдман]] – ''[[Розовиот Пантер повторно удира]]'' (филмска новела) * [[Алис Вокер]] – ''[[Меридијан (роман)|Меридијан]]'' * [[Ирвинг Волас]] – ''[[Документот R]]'' * [[Иан Вотсон (автор)|Иан Вотсон]] – ''Orgasmachine'' * [[Алек Во]] – ''Оженет со шпион'' * [[Ангус Велс]] ** ''Човекот што гори'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Смртта носи сиво'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Златните мртовци'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''Земјата на маглата'' (напишан како Ендру Квилер) ** ''[[Враќањето на човекот наречен коњ]]'' (филмска новела) ** ''Лов на одмазда'' (напишан како Ендру Квилер) * [[Морис Вест]] – ''[[Навигаторот (роман на Вест)|Навигаторот]]'' * [[Доналд Е. Вестлејк]] – ''Танцувачки Ацтеки'' * [[Лајонел Вајт]] – ''Бегство од затвор'' * [[Патрик Вајт]] – ''[[Рис од лисја]]'' * [[Кристофер Вуд (писател)|Кристофер Вуд]] ** ''Понатамошните авантури на Бери Линдон од самиот себе'' ** ''[[Седум ноќи во Јапонија]]'' (напишано како Џон Дру) (филмска новела) * Ричард Вудли – ''[[Мечките од лоши вести]]'' (филмска новела) * [[Колин Вилсон]] – ''[[Вселенските вампири]]'' * [[Џин Волф]] – ''[[Ѓаволот во шума]]'' * Роџер Желазни ** ''[[Мост од пепел]]'' ** ''[[Врати во песок]]'' ** ''[[Раката на Оберон]]'' (четврто во серијата ''[[Хрониките на Амбер]]'') ** ''[[Се викам Легија (збирка раскази)|Се викам Легија]]'' === Деца и млади === * [[Рејмонд Абрашкин]] (со [[Џеј Вилијамс (автор)|Џеј Вилијамс]]) – ''[[Дени Дан Научен детектив]]'' (четиринаесетти во серијата [[Дени Дан]]) * [[Ричард Адамс]] – ''Патувањето на тигарот'' * [[Лин Рид Бенкс]] ** ''Авантурите на кралот Мида'' ** ''[[Најоддалечената планина]]'' * [[Марк Браун (автор)|Марк Браун]] – ''[[Носот на Артур]]'' (прв во серијата [[Артур Рид]]) * [[Мери Вирџинија Кери]] – ''Мистеријата на рудникот за смртни стапици'' (24-то во серијата ''Алфред Хичкок и [[Тројцата истражители]]'') * [[Бети Кавана]] – ''Мистеријата на смарагдниот Буда'' * Мајкл Колинс (како [[Вилијам Арден]]) – ''Мистеријата на танцувачкиот ѓавол'' (25-то во серијата ''Алфред Хичкок и Тројцата истражители'') * [[Хелен Кресвел]] – ''Зимата на птиците'' * Вик Крум – ''[[Шаги Д.А.]]'' (филмска новела) * [[Питер Дикинсон]] (илустрирано од Дејвид Сми) – ''Синиот јастреб'' * [[Џек Гантос]] – ''[[Ротен Ралф#Книги|Ротен Ралф]]'' (прв во серијата ''Ротен Ралф'') * [[Роџер Харгривс]] (''[[Господин Мажи]]'') ** ''[[Господин Баунс]]'' ** ''[[Господин Чатербокс]]'' ** ''[[Г-дин Зашеметувачки]]'' ** ''[[Г-дин Невозможен]]'' ** ''[[Г-дин Желе]]'' ** ''[[Г-дин Смешен]]'' ** ''[[Г-дин Пребирлив]]'' ** ''[[Г-дин Мрзлив]]'' ** ''[[Г-дин Злобен (Г-дин Мажи)|Г-дин Злобен]]'' ** ''[[Г-дин Мадл]]'' ** ''[[Г-дин Бучно]]'' * [[Џанет Квин-Харкин]] (илустрирано од [[Анита Лобел]]) – ''Танцот на Питер Пени'' * [[Маргарит Хенри]] (илустрирано од Весли Денис) – ''Сликовита животна приказна на Мисти'' * [[Дајана Вин Џонс]] – ''[[Моќта на трите (роман)|Моќта на трите]]'' * [[Џудит Кер]] – ''Божиќот на Мог'' (втор во серијата [[Мог (Џудит Кер)|Мог]]) * [[Александар Ки]] – ''Џагер, кучето од друго место'' * [[Е. Л. Конигсбург]] – ''Татка ќерка'' * [[Ричард Пек (писател)|Ричард Пек]] – ''Дали си сам во куќата?'' * [[Флоренс Енгел Рандал]] – ''[[Набљудувач во шумата]]'' * [[Вилијам Ролс]] – ''[[Летото на мајмуните]]'' * [[Морис Сендак]] (ко-сценарист со Метју Марголис) – ''Некое кученце од Свел или си сигурен дека сакаш куче?'' * [[Вилијам Штајг]] ** ''[[Островот на Авел]]'' ** ''[[Неверојатната коска]]'' * [[Д-р Сјус]] ** ''[[Квизерот на мачката]]'' ** ''[[Хупер Хампердинк...? Не Тој!]]'' (пишува како Тео. ЛеЗиг) * [[Рут Пламли Томпсон]] (илустрирано од [[Дик Мартин (уметник)|Дик Мартин]]) – ''[[Волшебниот остров Оз]]'' * [[Ева Титус]] – ''Базил во Мексико'' (четврт во серијата „Базил од Бејкер Стрит“) * [[Гертруда Чендлер Ворнер]] – ''Бени открива мистерија'' (19-ти во [[Список на романи за деца од вагонот#Напишано од Гертруда Чендлер Ворнер|серијата ''Деца од вагонот'']]) * [[Роберт Вестал]] – ''Окото на ветерот'' * [[Пол Зиндел]] – ''[Извини, ми газиш на окото!]]'' === Драма === * [[Нгуги ва Тионго]] и Муго – ''[[Судењето на Дедан Кимати]]'' * [[Нил Сајмон]] – ''[[Калифорниски пакет]]'' === Нефикција === * Брус Баренбург – ''Создавањето на Дино Де Лаурентис' [[Кинг Конг (1976) филм)|Кинг Конг]]'' * [[Џејмс Херберт Бренан]] – ''Окултна историја на светот'' * [[Лотар-Гинтер Бухајм]] – ''U-Boot-Krieg'' * [[Ричард Докинс]] – ''[[Себичниот ген]]'' * [[Леонард Грибл]] ** ''Познати мистерии на откривање'' ** ''Познати мистерии на модерното време'' * [[Тони Хилерман]] (уредник) – „Магијата на Ново Мексико“ * Кристофер Кин – „[[Ралф „Папа“ Торсон|Ловецот]]“ * [[Артур Кестлер]] – „[[Тринаесеттото племе]]“ * [[Рон Ковиќ]] – „[[Роден на Четврти јули]]“ * [[Даниел П. Маникс]] – „Ние кои не сме како другите“ * [[Џејмс А. Миченер]] – „Спорт во Америка“ * [[Артур Рансом]] (починал 1967) – „Автобиографијата на Артур Рансом“ (уредено од [[Руперт Харт-Дејвис]]) * [[Теди Стауфер]] – „Засекогаш е пеколно долго време: Автобиографија“ * [[Вилијам Стивенсон (канадски писател)|Вилијам Стивенсон]] – „Човек наречен бестрашен“ * [[Боб Вудвард]] (со [[Карл Бернштајн]]) – ''[[Последните денови]]'' ==Раѓања== *[[29 август]] - [[Миеко Каваками]], јапонска романописец и поет *[[31 октомври]] – [[Сет Абрамсон]], американски новинар и поет *''непознати датуми'' **[[Бора Чунг]], корејски писател на кратки раскази и романописец ==Починати== *[[12 јануари]] – [[Агата Кристи]], англиска писателка на криминалистички романи (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[25 јануари]] – [[Виктор Еренберг (историчар)|Виктор Еренберг]], германски историчар (роден [[1891 во литературата|1891]]) *[[2 февруари]] – [[Барбара Јуфан Тод]], англиска писателка за деца (родена [[1890 во литературата|1890]]) *[[12 февруари]] – [[Џон Луис (филозоф)|Џон Луис]], велшки филозоф (роден [[1889 во литературата|1889]]) *[[5 март]] – [[Чарлс Ледерер]], американски сценарист и филмски режисер (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[7 март]] – [[Тове Дитлевсен]], данска поетеса и писателка на фикција (се самоубила, родена [[1917 во литературата|1917]]) *[[13 март]] – [[Сергиу Дан]], романски романописец и новинар (роден [[1903 во литературата|1903]]) *[[2 април]] – [[Таос Амруче]], алжирски романописец (роден [[1913 во литературата|1913]]) *[[28 април]] – [[Ричард Хјуз (британски писател)|Ричард Хјуз]], британски романописец (роден [[1900 во литературата|1900]]) *[[7 мај]] – [[Алисон Атли]], англиска писателка на детски книги (родена [[1884 во литературата|1884]]) *[[3 јули]] – [[Александар Лернет-Холенија]], австриски поет, драматург и писател на фикција (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[15 јули]] – [[Пол Галико]], американски романописец, писател на кратки раскази и спортски писател (роден [[1897 во литературата|1897]]) *[[9 август]] – [[Хозе Лезама Лима]], кубански писател и поет (роден [[1910 во литературата|[1910]]) *[[29 август]] – [[Кази Назрул Ислам]], бенгалски поет (роден [[1899 во литературата|1899]]) *[[10 септември]] – [[Далтон Трамбо]], американски романописец и сценарист (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[30 октомври]] – [[Барбу Солаколу]], романска поетеса, преведувачка и економистка (родена [[1897 во литературата|1897]]) *[[4 ноември]] – [[Роберт Спајт]], англиски глумец, биограф и есеист (родена [[1904 во литературата|1904]]) *[[6 ноември]] – [[Патрик Денис]], американски романописец (рак на панкреас, родена [[1921 во литературата|1921]]) *[[23 ноември]] – [[Андре Малро]], француски романописец (роден [[1901 во литературата|1901]]) *[[21 декември]] – [[Манро Лиф]], американски автор за деца (роден [[1905 во литературата|1905]]) *[[22 декември]] – [[Мартин Луис Гузман]], мексикански романописец и новинар (роден [[1887 во литературата|1887]]) *[[26 декември]] – [[Јашпал]], хинди романописец (роден [[1903 во литературата|1903]]) *[[29 декември]] – [[Џералд Базил Едвардс|Г. Б. Едвардс]], писател роден во Гернзи (роден [[1899 во литературата|1899]]) == Награди == *[[Friedenspreis des Deutschen Buchhandels]]: [[Max Frisch]] *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Роџер Желазни]], ''[[Се викам Легија (збирка кратки раскази)|Дома е џелатот]]'' ==Референци== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1976 Популарни книги од 1976 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1976 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] rob67hyz2o1089ldc4z9oklbzkd8c0n Книжевноста во 1975 година 0 104292 5562062 5561643 2026-05-21T15:48:51Z Gurther 105215 5562062 wikitext text/x-wiki {{Year nav topic|1975|книжевноста}} '''[[1975]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[1 јануари]] – Стрип писателот роден во Англија [[П. Г. Вудхаус]] е награден со [[витез]], шест недели пред да почине во Соединетите Американски Држави. *Јануари – Детективскиот роман на [[Колин Декстер]] „[[Последен автобус за Вудсток]]“ го претставува неговиот полицаец од Оксфорд, [[Инспекторот Морс]]. *[[23 април]] **[[Барбара Пим]] и [[Филип Ларкин]] се среќаваат лично за прв пат, во хотелот [[Рандолф, Оксфорд]], по години преписка. **Претставата на [[Харолд Пинтер]] ''[[Ничија земја (претстава)|Ничија земја]]'' е премиерно изведена од [[Кралскиот национален театар|Национален театар]] во [[Олд Вик]] во Лондон, во режија на [[Питер Хол (режисер)|Питер Хол]] и со Сер [[Џон Гилгуд]] и Сер [[Ралф Ричардсон]] во главните улоги. *[[28 април]] – [[Харолд Пинтер]] ја напушта својата прва сопруга, актерката [[Вивиен Мерчант]], откако започнал афера со мажената биографка Лејди [[Антонија Фрејзер]] на [[8 јануари]]. *[[10 мај]] – Левичарскиот [[салвадорска литература|салвадорски]] поет, новинар и политички активист [[Рок Далтон]] (роден [[1935 во литература|1935]]) е убиен од поранешни колеги во [[Народната револуционерна армија (Ел Салвадор)]]. *[[12 август]] – Бидејќи истекува 20-годишниот рок утврден од [[Томас Ман]] по неговата смрт, запечатени пакети од 32 тетратки на авторот се отвораат во [[Цирих]], Швајцарија. *''непознати датуми'' **Пишувајќи како [[Емил Ажар]], авторот [[Ромен Гари]] станува единствената личност што ја освоила наградата [[Гонкур]] двапати. **Радикалната австралиска поетеса [[Дороти Хјует]] ја објавува својата збирка „Рапунзел во предградието“, предизвикувајќи успешна [[клевета]] акција од страна на нејзиниот поранешен сопруг. **''[[Слушајќи тајни хармонии]]'', дванаесеттиот и последен роман од серијата ''[[Танц со музиката на времето]]'' започната во [[1951 во литературата|1951]] од [[Ентони Пауел]], е објавен. **Француската критичарка [[Елен Сиксо]] го измислува терминот ''[[Écriture féminine]]'' во статијата „Le Rire de la méduse“. **[[Милан Кундера]] емигрира од [[Чехословачка]] во Франција, за да заземе академска позиција на [[Универзитетот во Рен]]. **Наградата [[Петрарка-Преис]] е основана од [[Хуберт Бурда]]. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Чабуа Амиреџиби]] – ''[[Дата Туташка]]'' *[[Едвард Аби]] – ''[[Бандата на мајмуни]]'' *[[Дритеро Аголи]] – ''Њериу ме топ (Човекот со топ)'' *[[Мартин Амис]] – ''[[Мртви бебиња (роман)|Мртви бебиња]]'' *[[Натали Бабит]] – '' [[Так Еверластинг (роман)|Так Еверластинг]]'' *[[Џ. Г. Балард]] – ''[[Висококатна (роман)|Висококатна]]'' *[[Доналд Бартелм]] – ''[[Мртвиот татко]]'' *[[Сол Белоу]] – ''[[Хамболтовиот подарок]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Корекција (роман)|Корекција]] (Корекција)'' *[[Хорхе Луис Борхес]] – ''[[Книгата од песок (книга)|Книгата од песок]]'' (''[[El libro de arena]]'', кратки раскази) *[[Малколм Бредбери]] – ''[[Човекот од историјата]]'' *[[Џон Брејн]] – ''[[Побожниот агент]]'' *[[Чарлс Буковски]] – ''[[Фактотум (роман)|Фактотум]]'' *[[Морли Калаган]] – ''[[Убаво и приватно место]]'' *[[Џ. Л. Кар]] – ''[[Како Стипл Синдерби Вондерерс го освоија Ф.А. Купот]]'' *[[Агата Кристи]] – ''[[Завеса (роман)|Завеса: Последниот случај на Поаро]]'' (напишано во 1940-тите) *[[Џејмс Клавел]] – ''[[Шогун (роман)|Шогун]]'' *[[Мајкл Крајтон]] – ''[[Големиот грабеж на воз (роман)|Големиот грабеж на воз]]'' *[[А. Ј. Кронин]] – ''[[Момчето-минестрел]]'' *[[Робертсон Дејвис]] – ''[[Свет на чудата (роман)|Свет на чудата]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] и [[Флечер Прат]] – ''[[Комплетен волшебник]]'' *[[Самуел Р. Делани]] – ''[[Далгрен]]'' *[[Мишел Деон]] – ''[[Момчето-најдено дете]] (Le Jeune Homme vert)'' *[[Август Дерлет]] – ''[[Досиеето на Хариган]]'' *[[Гурам Дочанашвили]] – ''[[Првата облека]]'' *[[Е. Л. Доктору]] – ''[[Регтајм (роман)|Регтајм]]'' *[[Макс Фриш]] – ''[[Монтаук (роман)|Монтаук]]'' *[[Карлос Фуентес]] – ''[[Тера Ностра (роман)|Тера Ностра]]'' *[[Вилијам Гадис]] - ''[[J R]]'' *[[Габриел Гарсија Маркез]] - ''[[Есента на патријархот]] ([[El Otoño del Patriarca]])'' *[[Romain Gary]] како Емил Ајар – ''[[Животот пред нас]] ([[La vie devant soi]])'' *[[Џон Годен]] – „Ахмед и старата дама“ *[[Румер Годен]] - ''Паун пролет'' *[[Артур Хејли]] - ''Менувачите на пари'' *[[Петер Хандке]] – ''[[Момент на вистинско чувство]] (Денот на морската ера)'' *[[Томас Харис]] – ''[[Црна недела (роман)|Црна недела]]'' *[[Ксавиер Херберт]] – ''[[Сиромашен другар, мојата земја]]'' *[[Жорждет Хејер]] – ''[[Мојот лорд Џон]]'' *[[Џек Хигинс]] – ''[[Орелот слета (роман)|Орелот слета]]'' *[[Рут Правер Џабвала]] – ''[[Топлина и прашина]]'' *[[Гејл Џонс]] – ''[[Гејл Џонс#Корегидора|Корегидора]]'' *[[Стивен Кинг]] – ''[[Салемс Лот]]'' *[[Шеридан Ле Фану]] (почина [[1873 во литературата|1873]]) – ''[[Документите на Персел]]'' *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Допри ја лавовската шепа]]'' *[[Дејвид Лоџ (автор)|Дејвид Лоџ]] – ''[[Менување места]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Патот до Гандолфо]]'' *[[Џон Д. Мекдоналд]] – ''[[Страшното лимоново небо]]'' *[[Бхарати Мукерџи]] – ''[[Сопруга (роман)|Сопруга]]'' *[[Абдул Рахман Муниф]] – ''[[Источно од Медитеранот]]'' *[[Гари Мајерс (писател)|Гари Мајерс]] – ''[[Куќата на црвот]]'' *[[В. С. Најпол]] – ''[[Герили (роман)|Герили]]'' *[[Н. Ричард Неш]] - ''[[Плачи Мачо]]'' *[[Тим О'Брајан (автор)|Тим О'Брајан]] – ''Северна светлина'' *[[Џералд В. Пејџ]], уредник – ''[[Безимени места]]'' *[[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Смртни влогови]]'' *[[Жорж Перек]] – ''[[W, или сеќавањето на детството]] (W, или споменот на детството)'' *[[Елизабет Питерс]] – ''[[Крокодил на песочниот брег]]'' (прв во серијата [[Амелија Пибоди]]) *[[Балтазар Порцелан]] – ''Коњи во ноќта (Кавалс капа а ла фоска)'' *[[Ентони Пауел]] – ''[[Слушајќи тајни хармонии]]'' *[[Џејмс Пурди]] – ''Во плиток гроб'' *[[Џудит Роснер]] – ''[[Барајќи го г-дин Гудбар (роман)|Барајќи го г-дин Гудбар]]'' *[[Џоана Рас]] – ''[[Жената]]'' *[[Навал Ел Садави]] – ''[[Жена на нултата точка]] (Емра'а Енда Ноктат ел Сифр)'' *[[Џејмс Салтер]] – ''[[Светлосни години (роман)|Светлосни години]]'' *[[Пол Скот (романсиер)|Пол Скот]] – ''[[Поделба на пленот]]'' *[[Ања Сетон]] – ''[[Талечки пожари (роман)|Талечки пожари]]'' *[[Џералд Сејмур]] – ''[[Играта на Хари]]'' *[[Том Шарп]] – ''[[Блот на пејзажот]]'' *[[Роберт Шеа]] и [[Роберт Антон Вилсон]] – ''[[Трилогијата Илуминати!]]'' (индивидуални изданија) *[[М. П. Шил]] – ''[[Кселуча и други]]'' *[[Рекс Стаут]] – ''[[Семејна афера (роман)|Семејна афера]]'' *[[Глендон Свартаут]] – ''[[Снимателот]]'' *[[Џулијан Симонс]] – ''[[Проблем со три цевки]]'' *[[Џозеф Вамбо]] – ''[[Чорбојците (роман)|Чорбојците]]'' *[[Кит Вотерхаус]] – ''[[Били Лажливец на Месечината]]'' *[[Џек Венс]] – ''[[Свет на шоу-брод]]'' *[[Георги Владимов]] – ''[[Верен Руслан|Верен Руслан: Приказната за куче чувар]]'' («Верни Руслан. Историја на караулној собаки», прво стручно издание) *[[Роџер Желазни]] – ''[[Знакот на еднорогот]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Верна Аардема]] (со [[Лео и Дајан Дилон]]) – ''[[Зошто комарците зујат во ушите на луѓето]]'' *[[Нина Боден]] – ''Прасенцето со нане'' *[[Сузан Купер]] – ''[[Сивиот крал]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Дени, шампионот на светот]]'' *[[Томи де Паола]] - ''[[Стрега Нона]]'' *[[Румер Годен]] – ''Г-дин Ноќта на вештерките на Мекфаден'' *[[Питер Хартлинг]] – ''Ома'' (Баба) *[[Ева Иботсон]] – ''[[Големото спасување на духови]]'' *[[Е. Л. Кенигсбург]] - ''[[Втората госпоѓа Џоконда]]'' *[[Роналд МекКваиг]] – ''Фреси Фантастика'' (норвешки превод на ''Гангли'') *[[Рут Парк]] – ''Збунетиот Вомбат и пронајдокот'' *[[Роберт Вестал]] – ''[[Матристрелците]]'' *[[Мерсер Мајер]] – Само за тебе (прв во серијата ''[[Мало животно]]'') ===Драма=== *[[Алан Ајкбурн]] – ''[[Спална фарса (драма)|Спална фарса]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Претседателот (драма)|Претседателот]]'' *[[Патрик Галвин]] – ''Го правиме тоа од љубов'' *[[Тревор Грифитс]] – ''[[Комичари (драма)|Комичари]]'' *[[Кристофер Хемптон]] – ''[[Посластици (драма)|Посластици]]'' *[[Дејвид Хејр (драматург)|Дејвид Хејр]] **''Фансен'' **''[[Заби и насмевки]]'' *[[Колин Хигинс]] и [[Денис Канан]] со [[Питер Брук]] – ''[[Ик]]'' *[[Франц Ксавер Кроец]] **''Гајстербан'' (Воз на духови) **''Дас Нездо'' (Гнездото) *[[Том Марфи (драматург)|Том Марфи]] – ''[[Светилиштето на светилиштето]]'' *[[Стјуарт Паркер]] – ''[[Главна песна]]'' *[[Харолд Пинтер]] – ''[[Ничија земја (драма)|Ничија земја]]'' *[[Воле Сојинка]] – ''[[Смртта и кралскиот коњаник]]'' *[[Бен Траверс]] – ''Креветот пред вчера'' *[[Чарлс Вуд (драматург)|Чарлс Вуд]] – ''Џинго'' ===Поезија=== {{Главна статија|1975 во поезија}} *[[Лин Картер]] – ''[[Соништа од Р'лјех]]'' *[[Лесли Норис]] – ''Планини, мангупи, фазани и други елегии'' ===Нефикција=== *[[Филип Ејџи]] – ''Внатре во компанијата: Дневник на ЦИА'' *[[Кингсли Амис]] – ''Радјард Киплинг и неговиот свет'' *[[Роберт Бресон]] – ''[[Белешки за Кинематографер]] (Белешки за кинематографот)'' *[[Џејкоб Броновски]] – ''[[Издигнувањето на човекот]]'' *[[Мери Чемберлен]] – ''Жени: портрет на жени во англиско село'' *[[Л. Спрег де Камп]] **''[[Русоки варварки и благородни дивјаци]]'' **''[[Лавкрафт: Биографија]]'' **''[[Варваринот со погрешен лик: Биографија на Роберт Е. Хауард]]'' *С. М. Дубеј – „Социјална мобилност меѓу професиите“ *[[Мишел Фуко]] – ''[[Дисциплина и казнување|Дисциплина и казнување: Раѓањето на затворот]] (Surveiller et punir: Naissance de la prison)'' *[[Пол Фусел]] – ''[[Големата војна и современото сеќавање]]'' *[[Пол Хорган]] – ''[[Лами од Санта Фе]]'' *[[Френк Белкнап Лонг]] – ''[[Хауард Филипс Лавкрафт: Сонувач на ноќната страна]]'' *[[Филип Рот]] – ''[[Читајќи се себеси и другите]]'' *[[Питер Сингер]] – ''[[Ослободување на животните (книга)|Ослободување на животните]]'' *[[Пол Теру]] – ''[[Големата железничка чаршија]]'' ==Раѓања== *[[13 јануари]] – [[Даниел Келман]], германски романописец *[[25 февруари]] – [[Кери Мек]], канадска писателка на младинска литература *[[27 февруари]] – [[Синан Џонс]], велшка романописец *[[6 април]] - [[Ли Бардуго]], американска писателка на фантастика *[[11 април]] – [[Валид Солиман (писател)|Валид Солиман]], туниски автор и преведувач *[[23 јуни]] **[[Хју Хауи]], американски писател на научна фантастика **[[Маркус Зусак]], австралиска писателка на младинска литература *[[19 јули]] – [[Мартина Монтелиус]], шведска драматург *[[20 август]] – [[Метју Дикман|Метју]] и [[Мајкл Дикман]], американски поети *[[октомври 13]] - Робин Париш, американска писателка на спекулативна фикција *[[27 октомври]] – [[Зади Смит]] (Сејди Смит), англиска романописец *[[19 декември]] – [[Брендон Сандерсон]], американски писател на фикција *''непознати датуми'' **[[Гавин Франсис]], шкотски медицински писател и лекар **[[Шехан Карунатилака]], романописец на англиски јазик од Шри Ланка ==Починати== *[[15 јануари]] – [[Сидни Гудсир Смит]], шкотски поет, драматург и романописец (срцев удар; роден [[1915 во литературата|1915]]) *[[14 февруари]] **Сер [[Џулијан Хаксли]], англиски биолог и автор (роден [[1887 во литературата|1887]])<ref>{{cite book|title=Обраќања одржани на комеморативната церемонија за Џулијан Хаксли Поранешен генерален директор на Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации, 1946-1948|url=https://books.google.com/books?id=J3a_1Ahk010C|year=1975|publisher=УНЕСКО}}</ref> **Сер [[П. Г. Вудхаус]], англиски писател на комични дела (роден [[1881 во литературата|1881]]) *[[20 февруари]] – [[Иван Соколов-Микитов]], руски автор (роден [[1882 во литературата|1882]]) *[[3 март]] – [[Т. Х. Пари-Вилијамс]], велшки поет (роден [[1887 во литературата|1887]]) *[[7 март]] – [[Кејт Середи]], американска писателка и илустраторка за деца родена во Унгарија (родена [[1899 во литературата|1899]]) *[[13 март]] – [[Иво Андриќ]], југословенски романописец и добитник на Нобелова награда (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[23 април]] – [[Ролф Дитер Бринкман]], германски поет (загинал во сообраќајна несреќа со бегство во Лондон, роден [[1940 во поезија|1940]]) *[[21 мај]] – [[А. Х. Дод]], велшки историчар (роден [[1891 во литература|1891]]) *[[8 јуни]] – [[Мареј Лејнстер]] (Вилијам Фицџералд Џенкинс), американски писател на научна фантастика (роден [[1896 во литературата|1896]]) *[[2 јули]] – [[Одри Мас]], американска романописец и телевизиска писателка (роден [[1934 во литературата|1934]]) *[[10 јули]] – [[Питер Ансон|Питер Фредерик Ансон]], англиски писател за религија и поморски прашања (роден [[1889 во литературата|1889]]) *[[20 септември]] – [[Сен-Џон Перс]] (Алексис Леже), француска поетеса и добитничка на Нобелова награда (родена [[1887 во литературата|1887]]) *[[5 октомври]] – [[Лејди Констанс Малесон]], ирска актерка и писателка (родена [[1895 во литература|1895]]) *[[22 октомври]] – [[Арнолд Џ. Тојнби]], англиски историчар (роден [[1889 во литература|1889]]) *[[13 ноември]] – [[Р. Ц. Шериф]], англиски драматург и романописец (роден [[1896 во литература|1896]]) *[[19 ноември]] – [[Елизабет Тејлор (романсистка)|Елизабет Тејлор]], англиска романописец (рак; роден [[1912 во литература|1912]]) *[[25 ноември]] – [[Едвард Хајамс]], англиски историчар и романописец (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[27 ноември]] – [[Рос Меквиртер]], англиски спортски новинар и ко-составувач на ''[[Гинисовата книга на рекорди]]'' (убиен, роден [[1925 во литературата|1925]]) *[[4 декември]] – [[Хана Арент]], германско-американска филозофка (родена [[1906 во литературата|1906]]) *[[7 декември]] – [[Торнтон Вајлдер]], американски романописец и драматург (роден [[1897 во литературата|1897]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Еуџенио Монтале]] ===Канада=== *Погледнете [[Награди на генералниот гувернер за 1975 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Romain Gary|Romain Gary како Emile Ajar]] – ''[[La vie devant soi]]'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Jacques Almira]], ''Le Voyage à Naucratis'' **Меѓународен: [[Стивен Милхаузер]], ''La Vie trop brève d'Edwin Mulhouse'' - Соединетите Американски Држави ===Шпанија=== *[[Премио Надал]]: [[Франциско Умбрал]], ''Лас нинфас'' ===Обединето Кралство=== *[[Награда Букер]]: [[Рут Правер Џабвала]], ''[[Топлина и прашина]]'' *[[Карнеги медал (книжевна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Роберт Вестал]], ''[[Машински стрелци]]'' *[[Награда Чолмондели]]: [[Џени Џозеф]], [[Норман Мекејг]], [[Џон Ормонд]] *[[Награда Даф Купер]]: [[Шејмус Хини]], [[Север (збирка поезија)|''Север'']] *[[Награда Ерик Грегори]]: [[Џон Биртвисл]], [[Данкан Буш]], [[Вал Ворнер]], [[Филип Холмс (поет)|Филип Холмс]], [[Питер Кеш (поет)|Питер Кеш]], [[Аласдер Патерсон]] *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Брајан Мур (романсиер)|Брајан Мур]], ''Големата викторијанска колекција'' **Биографија: [[Карл Милер]], ''Кокбурнова книга Милениум'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Убавина, критика, есеи|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за убавина]]: [[Кенет Бурк]] *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Џорџ Р. Р. Мартин]], [[Песна за Лја (новела)|''Песна за Лја'']] *[[Награда Небула]]: [[Џо Халдеман]], ''[[Вечната војна]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Вирџинија Хамилтон]], ''[[М. Ц. Хигинс, Големиот]]'' *[[Награда Њудигејт]]: [[Ендру Моушн]] *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Едвард Алби]], ''[[Морски пејзаж (драма)|Морски пејзаж]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Мајкл Шаара]], ''[[Ангелите убијци]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Гари Снајдер]], ''[[Остров на желките (книга)|Остров на желките]]'' ===На друго место=== *[[Пријатели на германските бухханделс]]: [[Алфред Гросер]] *[[Награда Мајлс Франклин]]: [[Ксавиер Херберт]], ''[[Сиромашен другар, мојата земја]]'' *[[Вијареџо Награда]]: [[Паоло Волпони]], ''Il sipario ducale'' ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1975 Популарни книги од 1975 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1975 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] 03v7ls8sg3scl65kb18am5ea2q01x5o 5562063 5562062 2026-05-21T15:49:06Z Gurther 105215 5562063 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Year nav topic|1975|книжевноста}} '''[[1975]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[1 јануари]] – Стрип писателот роден во Англија [[П. Г. Вудхаус]] е награден со [[витез]], шест недели пред да почине во Соединетите Американски Држави. *Јануари – Детективскиот роман на [[Колин Декстер]] „[[Последен автобус за Вудсток]]“ го претставува неговиот полицаец од Оксфорд, [[Инспекторот Морс]]. *[[23 април]] **[[Барбара Пим]] и [[Филип Ларкин]] се среќаваат лично за прв пат, во хотелот [[Рандолф, Оксфорд]], по години преписка. **Претставата на [[Харолд Пинтер]] ''[[Ничија земја (претстава)|Ничија земја]]'' е премиерно изведена од [[Кралскиот национален театар|Национален театар]] во [[Олд Вик]] во Лондон, во режија на [[Питер Хол (режисер)|Питер Хол]] и со Сер [[Џон Гилгуд]] и Сер [[Ралф Ричардсон]] во главните улоги. *[[28 април]] – [[Харолд Пинтер]] ја напушта својата прва сопруга, актерката [[Вивиен Мерчант]], откако започнал афера со мажената биографка Лејди [[Антонија Фрејзер]] на [[8 јануари]]. *[[10 мај]] – Левичарскиот [[салвадорска литература|салвадорски]] поет, новинар и политички активист [[Рок Далтон]] (роден [[1935 во литература|1935]]) е убиен од поранешни колеги во [[Народната револуционерна армија (Ел Салвадор)]]. *[[12 август]] – Бидејќи истекува 20-годишниот рок утврден од [[Томас Ман]] по неговата смрт, запечатени пакети од 32 тетратки на авторот се отвораат во [[Цирих]], Швајцарија. *''непознати датуми'' **Пишувајќи како [[Емил Ажар]], авторот [[Ромен Гари]] станува единствената личност што ја освоила наградата [[Гонкур]] двапати. **Радикалната австралиска поетеса [[Дороти Хјует]] ја објавува својата збирка „Рапунзел во предградието“, предизвикувајќи успешна [[клевета]] акција од страна на нејзиниот поранешен сопруг. **''[[Слушајќи тајни хармонии]]'', дванаесеттиот и последен роман од серијата ''[[Танц со музиката на времето]]'' започната во [[1951 во литературата|1951]] од [[Ентони Пауел]], е објавен. **Француската критичарка [[Елен Сиксо]] го измислува терминот ''[[Écriture féminine]]'' во статијата „Le Rire de la méduse“. **[[Милан Кундера]] емигрира од [[Чехословачка]] во Франција, за да заземе академска позиција на [[Универзитетот во Рен]]. **Наградата [[Петрарка-Преис]] е основана од [[Хуберт Бурда]]. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Чабуа Амиреџиби]] – ''[[Дата Туташка]]'' *[[Едвард Аби]] – ''[[Бандата на мајмуни]]'' *[[Дритеро Аголи]] – ''Њериу ме топ (Човекот со топ)'' *[[Мартин Амис]] – ''[[Мртви бебиња (роман)|Мртви бебиња]]'' *[[Натали Бабит]] – '' [[Так Еверластинг (роман)|Так Еверластинг]]'' *[[Џ. Г. Балард]] – ''[[Висококатна (роман)|Висококатна]]'' *[[Доналд Бартелм]] – ''[[Мртвиот татко]]'' *[[Сол Белоу]] – ''[[Хамболтовиот подарок]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Корекција (роман)|Корекција]] (Корекција)'' *[[Хорхе Луис Борхес]] – ''[[Книгата од песок (книга)|Книгата од песок]]'' (''[[El libro de arena]]'', кратки раскази) *[[Малколм Бредбери]] – ''[[Човекот од историјата]]'' *[[Џон Брејн]] – ''[[Побожниот агент]]'' *[[Чарлс Буковски]] – ''[[Фактотум (роман)|Фактотум]]'' *[[Морли Калаган]] – ''[[Убаво и приватно место]]'' *[[Џ. Л. Кар]] – ''[[Како Стипл Синдерби Вондерерс го освоија Ф.А. Купот]]'' *[[Агата Кристи]] – ''[[Завеса (роман)|Завеса: Последниот случај на Поаро]]'' (напишано во 1940-тите) *[[Џејмс Клавел]] – ''[[Шогун (роман)|Шогун]]'' *[[Мајкл Крајтон]] – ''[[Големиот грабеж на воз (роман)|Големиот грабеж на воз]]'' *[[А. Ј. Кронин]] – ''[[Момчето-минестрел]]'' *[[Робертсон Дејвис]] – ''[[Свет на чудата (роман)|Свет на чудата]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] и [[Флечер Прат]] – ''[[Комплетен волшебник]]'' *[[Самуел Р. Делани]] – ''[[Далгрен]]'' *[[Мишел Деон]] – ''[[Момчето-најдено дете]] (Le Jeune Homme vert)'' *[[Август Дерлет]] – ''[[Досиеето на Хариган]]'' *[[Гурам Дочанашвили]] – ''[[Првата облека]]'' *[[Е. Л. Доктору]] – ''[[Регтајм (роман)|Регтајм]]'' *[[Макс Фриш]] – ''[[Монтаук (роман)|Монтаук]]'' *[[Карлос Фуентес]] – ''[[Тера Ностра (роман)|Тера Ностра]]'' *[[Вилијам Гадис]] - ''[[J R]]'' *[[Габриел Гарсија Маркез]] - ''[[Есента на патријархот]] ([[El Otoño del Patriarca]])'' *[[Romain Gary]] како Емил Ајар – ''[[Животот пред нас]] ([[La vie devant soi]])'' *[[Џон Годен]] – „Ахмед и старата дама“ *[[Румер Годен]] - ''Паун пролет'' *[[Артур Хејли]] - ''Менувачите на пари'' *[[Петер Хандке]] – ''[[Момент на вистинско чувство]] (Денот на морската ера)'' *[[Томас Харис]] – ''[[Црна недела (роман)|Црна недела]]'' *[[Ксавиер Херберт]] – ''[[Сиромашен другар, мојата земја]]'' *[[Жорждет Хејер]] – ''[[Мојот лорд Џон]]'' *[[Џек Хигинс]] – ''[[Орелот слета (роман)|Орелот слета]]'' *[[Рут Правер Џабвала]] – ''[[Топлина и прашина]]'' *[[Гејл Џонс]] – ''[[Гејл Џонс#Корегидора|Корегидора]]'' *[[Стивен Кинг]] – ''[[Салемс Лот]]'' *[[Шеридан Ле Фану]] (почина [[1873 во литературата|1873]]) – ''[[Документите на Персел]]'' *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Допри ја лавовската шепа]]'' *[[Дејвид Лоџ (автор)|Дејвид Лоџ]] – ''[[Менување места]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Патот до Гандолфо]]'' *[[Џон Д. Мекдоналд]] – ''[[Страшното лимоново небо]]'' *[[Бхарати Мукерџи]] – ''[[Сопруга (роман)|Сопруга]]'' *[[Абдул Рахман Муниф]] – ''[[Источно од Медитеранот]]'' *[[Гари Мајерс (писател)|Гари Мајерс]] – ''[[Куќата на црвот]]'' *[[В. С. Најпол]] – ''[[Герили (роман)|Герили]]'' *[[Н. Ричард Неш]] - ''[[Плачи Мачо]]'' *[[Тим О'Брајан (автор)|Тим О'Брајан]] – ''Северна светлина'' *[[Џералд В. Пејџ]], уредник – ''[[Безимени места]]'' *[[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Смртни влогови]]'' *[[Жорж Перек]] – ''[[W, или сеќавањето на детството]] (W, или споменот на детството)'' *[[Елизабет Питерс]] – ''[[Крокодил на песочниот брег]]'' (прв во серијата [[Амелија Пибоди]]) *[[Балтазар Порцелан]] – ''Коњи во ноќта (Кавалс капа а ла фоска)'' *[[Ентони Пауел]] – ''[[Слушајќи тајни хармонии]]'' *[[Џејмс Пурди]] – ''Во плиток гроб'' *[[Џудит Роснер]] – ''[[Барајќи го г-дин Гудбар (роман)|Барајќи го г-дин Гудбар]]'' *[[Џоана Рас]] – ''[[Жената]]'' *[[Навал Ел Садави]] – ''[[Жена на нултата точка]] (Емра'а Енда Ноктат ел Сифр)'' *[[Џејмс Салтер]] – ''[[Светлосни години (роман)|Светлосни години]]'' *[[Пол Скот (романсиер)|Пол Скот]] – ''[[Поделба на пленот]]'' *[[Ања Сетон]] – ''[[Талечки пожари (роман)|Талечки пожари]]'' *[[Џералд Сејмур]] – ''[[Играта на Хари]]'' *[[Том Шарп]] – ''[[Блот на пејзажот]]'' *[[Роберт Шеа]] и [[Роберт Антон Вилсон]] – ''[[Трилогијата Илуминати!]]'' (индивидуални изданија) *[[М. П. Шил]] – ''[[Кселуча и други]]'' *[[Рекс Стаут]] – ''[[Семејна афера (роман)|Семејна афера]]'' *[[Глендон Свартаут]] – ''[[Снимателот]]'' *[[Џулијан Симонс]] – ''[[Проблем со три цевки]]'' *[[Џозеф Вамбо]] – ''[[Чорбојците (роман)|Чорбојците]]'' *[[Кит Вотерхаус]] – ''[[Били Лажливец на Месечината]]'' *[[Џек Венс]] – ''[[Свет на шоу-брод]]'' *[[Георги Владимов]] – ''[[Верен Руслан|Верен Руслан: Приказната за куче чувар]]'' («Верни Руслан. Историја на караулној собаки», прво стручно издание) *[[Роџер Желазни]] – ''[[Знакот на еднорогот]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Верна Аардема]] (со [[Лео и Дајан Дилон]]) – ''[[Зошто комарците зујат во ушите на луѓето]]'' *[[Нина Боден]] – ''Прасенцето со нане'' *[[Сузан Купер]] – ''[[Сивиот крал]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Дени, шампионот на светот]]'' *[[Томи де Паола]] - ''[[Стрега Нона]]'' *[[Румер Годен]] – ''Г-дин Ноќта на вештерките на Мекфаден'' *[[Питер Хартлинг]] – ''Ома'' (Баба) *[[Ева Иботсон]] – ''[[Големото спасување на духови]]'' *[[Е. Л. Кенигсбург]] - ''[[Втората госпоѓа Џоконда]]'' *[[Роналд МекКваиг]] – ''Фреси Фантастика'' (норвешки превод на ''Гангли'') *[[Рут Парк]] – ''Збунетиот Вомбат и пронајдокот'' *[[Роберт Вестал]] – ''[[Матристрелците]]'' *[[Мерсер Мајер]] – Само за тебе (прв во серијата ''[[Мало животно]]'') ===Драма=== *[[Алан Ајкбурн]] – ''[[Спална фарса (драма)|Спална фарса]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Претседателот (драма)|Претседателот]]'' *[[Патрик Галвин]] – ''Го правиме тоа од љубов'' *[[Тревор Грифитс]] – ''[[Комичари (драма)|Комичари]]'' *[[Кристофер Хемптон]] – ''[[Посластици (драма)|Посластици]]'' *[[Дејвид Хејр (драматург)|Дејвид Хејр]] **''Фансен'' **''[[Заби и насмевки]]'' *[[Колин Хигинс]] и [[Денис Канан]] со [[Питер Брук]] – ''[[Ик]]'' *[[Франц Ксавер Кроец]] **''Гајстербан'' (Воз на духови) **''Дас Нездо'' (Гнездото) *[[Том Марфи (драматург)|Том Марфи]] – ''[[Светилиштето на светилиштето]]'' *[[Стјуарт Паркер]] – ''[[Главна песна]]'' *[[Харолд Пинтер]] – ''[[Ничија земја (драма)|Ничија земја]]'' *[[Воле Сојинка]] – ''[[Смртта и кралскиот коњаник]]'' *[[Бен Траверс]] – ''Креветот пред вчера'' *[[Чарлс Вуд (драматург)|Чарлс Вуд]] – ''Џинго'' ===Поезија=== {{Главна статија|1975 во поезија}} *[[Лин Картер]] – ''[[Соништа од Р'лјех]]'' *[[Лесли Норис]] – ''Планини, мангупи, фазани и други елегии'' ===Нефикција=== *[[Филип Ејџи]] – ''Внатре во компанијата: Дневник на ЦИА'' *[[Кингсли Амис]] – ''Радјард Киплинг и неговиот свет'' *[[Роберт Бресон]] – ''[[Белешки за Кинематографер]] (Белешки за кинематографот)'' *[[Џејкоб Броновски]] – ''[[Издигнувањето на човекот]]'' *[[Мери Чемберлен]] – ''Жени: портрет на жени во англиско село'' *[[Л. Спрег де Камп]] **''[[Русоки варварки и благородни дивјаци]]'' **''[[Лавкрафт: Биографија]]'' **''[[Варваринот со погрешен лик: Биографија на Роберт Е. Хауард]]'' *С. М. Дубеј – „Социјална мобилност меѓу професиите“ *[[Мишел Фуко]] – ''[[Дисциплина и казнување|Дисциплина и казнување: Раѓањето на затворот]] (Surveiller et punir: Naissance de la prison)'' *[[Пол Фусел]] – ''[[Големата војна и современото сеќавање]]'' *[[Пол Хорган]] – ''[[Лами од Санта Фе]]'' *[[Френк Белкнап Лонг]] – ''[[Хауард Филипс Лавкрафт: Сонувач на ноќната страна]]'' *[[Филип Рот]] – ''[[Читајќи се себеси и другите]]'' *[[Питер Сингер]] – ''[[Ослободување на животните (книга)|Ослободување на животните]]'' *[[Пол Теру]] – ''[[Големата железничка чаршија]]'' ==Раѓања== *[[13 јануари]] – [[Даниел Келман]], германски романописец *[[25 февруари]] – [[Кери Мек]], канадска писателка на младинска литература *[[27 февруари]] – [[Синан Џонс]], велшка романописец *[[6 април]] - [[Ли Бардуго]], американска писателка на фантастика *[[11 април]] – [[Валид Солиман (писател)|Валид Солиман]], туниски автор и преведувач *[[23 јуни]] **[[Хју Хауи]], американски писател на научна фантастика **[[Маркус Зусак]], австралиска писателка на младинска литература *[[19 јули]] – [[Мартина Монтелиус]], шведска драматург *[[20 август]] – [[Метју Дикман|Метју]] и [[Мајкл Дикман]], американски поети *[[октомври 13]] - Робин Париш, американска писателка на спекулативна фикција *[[27 октомври]] – [[Зади Смит]] (Сејди Смит), англиска романописец *[[19 декември]] – [[Брендон Сандерсон]], американски писател на фикција *''непознати датуми'' **[[Гавин Франсис]], шкотски медицински писател и лекар **[[Шехан Карунатилака]], романописец на англиски јазик од Шри Ланка ==Починати== *[[15 јануари]] – [[Сидни Гудсир Смит]], шкотски поет, драматург и романописец (срцев удар; роден [[1915 во литературата|1915]]) *[[14 февруари]] **Сер [[Џулијан Хаксли]], англиски биолог и автор (роден [[1887 во литературата|1887]])<ref>{{cite book|title=Обраќања одржани на комеморативната церемонија за Џулијан Хаксли Поранешен генерален директор на Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации, 1946-1948|url=https://books.google.com/books?id=J3a_1Ahk010C|year=1975|publisher=УНЕСКО}}</ref> **Сер [[П. Г. Вудхаус]], англиски писател на комични дела (роден [[1881 во литературата|1881]]) *[[20 февруари]] – [[Иван Соколов-Микитов]], руски автор (роден [[1882 во литературата|1882]]) *[[3 март]] – [[Т. Х. Пари-Вилијамс]], велшки поет (роден [[1887 во литературата|1887]]) *[[7 март]] – [[Кејт Середи]], американска писателка и илустраторка за деца родена во Унгарија (родена [[1899 во литературата|1899]]) *[[13 март]] – [[Иво Андриќ]], југословенски романописец и добитник на Нобелова награда (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[23 април]] – [[Ролф Дитер Бринкман]], германски поет (загинал во сообраќајна несреќа со бегство во Лондон, роден [[1940 во поезија|1940]]) *[[21 мај]] – [[А. Х. Дод]], велшки историчар (роден [[1891 во литература|1891]]) *[[8 јуни]] – [[Мареј Лејнстер]] (Вилијам Фицџералд Џенкинс), американски писател на научна фантастика (роден [[1896 во литературата|1896]]) *[[2 јули]] – [[Одри Мас]], американска романописец и телевизиска писателка (роден [[1934 во литературата|1934]]) *[[10 јули]] – [[Питер Ансон|Питер Фредерик Ансон]], англиски писател за религија и поморски прашања (роден [[1889 во литературата|1889]]) *[[20 септември]] – [[Сен-Џон Перс]] (Алексис Леже), француска поетеса и добитничка на Нобелова награда (родена [[1887 во литературата|1887]]) *[[5 октомври]] – [[Лејди Констанс Малесон]], ирска актерка и писателка (родена [[1895 во литература|1895]]) *[[22 октомври]] – [[Арнолд Џ. Тојнби]], англиски историчар (роден [[1889 во литература|1889]]) *[[13 ноември]] – [[Р. Ц. Шериф]], англиски драматург и романописец (роден [[1896 во литература|1896]]) *[[19 ноември]] – [[Елизабет Тејлор (романсистка)|Елизабет Тејлор]], англиска романописец (рак; роден [[1912 во литература|1912]]) *[[25 ноември]] – [[Едвард Хајамс]], англиски историчар и романописец (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[27 ноември]] – [[Рос Меквиртер]], англиски спортски новинар и ко-составувач на ''[[Гинисовата книга на рекорди]]'' (убиен, роден [[1925 во литературата|1925]]) *[[4 декември]] – [[Хана Арент]], германско-американска филозофка (родена [[1906 во литературата|1906]]) *[[7 декември]] – [[Торнтон Вајлдер]], американски романописец и драматург (роден [[1897 во литературата|1897]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Еуџенио Монтале]] ===Канада=== *Погледнете [[Награди на генералниот гувернер за 1975 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Romain Gary|Romain Gary како Emile Ajar]] – ''[[La vie devant soi]]'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Jacques Almira]], ''Le Voyage à Naucratis'' **Меѓународен: [[Стивен Милхаузер]], ''La Vie trop brève d'Edwin Mulhouse'' - Соединетите Американски Држави ===Шпанија=== *[[Премио Надал]]: [[Франциско Умбрал]], ''Лас нинфас'' ===Обединето Кралство=== *[[Награда Букер]]: [[Рут Правер Џабвала]], ''[[Топлина и прашина]]'' *[[Карнеги медал (книжевна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Роберт Вестал]], ''[[Машински стрелци]]'' *[[Награда Чолмондели]]: [[Џени Џозеф]], [[Норман Мекејг]], [[Џон Ормонд]] *[[Награда Даф Купер]]: [[Шејмус Хини]], [[Север (збирка поезија)|''Север'']] *[[Награда Ерик Грегори]]: [[Џон Биртвисл]], [[Данкан Буш]], [[Вал Ворнер]], [[Филип Холмс (поет)|Филип Холмс]], [[Питер Кеш (поет)|Питер Кеш]], [[Аласдер Патерсон]] *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Брајан Мур (романсиер)|Брајан Мур]], ''Големата викторијанска колекција'' **Биографија: [[Карл Милер]], ''Кокбурнова книга Милениум'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Убавина, критика, есеи|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за убавина]]: [[Кенет Бурк]] *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Џорџ Р. Р. Мартин]], [[Песна за Лја (новела)|''Песна за Лја'']] *[[Награда Небула]]: [[Џо Халдеман]], ''[[Вечната војна]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Вирџинија Хамилтон]], ''[[М. Ц. Хигинс, Големиот]]'' *[[Награда Њудигејт]]: [[Ендру Моушн]] *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Едвард Алби]], ''[[Морски пејзаж (драма)|Морски пејзаж]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Мајкл Шаара]], ''[[Ангелите убијци]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Гари Снајдер]], ''[[Остров на желките (книга)|Остров на желките]]'' ===На друго место=== *[[Пријатели на германските бухханделс]]: [[Алфред Гросер]] *[[Награда Мајлс Франклин]]: [[Ксавиер Херберт]], ''[[Сиромашен другар, мојата земја]]'' *[[Вијареџо Награда]]: [[Паоло Волпони]], ''Il sipario ducale'' ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1975 Популарни книги од 1975 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1975 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] 330l6y7asi6drmgax77qin0yqhf7apy 5562088 5562063 2026-05-21T15:58:54Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1975 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1975 година]] 5562063 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Year nav topic|1975|книжевноста}} '''[[1975]] година во [[книжевност]]а''' содржи некои значајни настани. == Настани == *[[1 јануари]] – Стрип писателот роден во Англија [[П. Г. Вудхаус]] е награден со [[витез]], шест недели пред да почине во Соединетите Американски Држави. *Јануари – Детективскиот роман на [[Колин Декстер]] „[[Последен автобус за Вудсток]]“ го претставува неговиот полицаец од Оксфорд, [[Инспекторот Морс]]. *[[23 април]] **[[Барбара Пим]] и [[Филип Ларкин]] се среќаваат лично за прв пат, во хотелот [[Рандолф, Оксфорд]], по години преписка. **Претставата на [[Харолд Пинтер]] ''[[Ничија земја (претстава)|Ничија земја]]'' е премиерно изведена од [[Кралскиот национален театар|Национален театар]] во [[Олд Вик]] во Лондон, во режија на [[Питер Хол (режисер)|Питер Хол]] и со Сер [[Џон Гилгуд]] и Сер [[Ралф Ричардсон]] во главните улоги. *[[28 април]] – [[Харолд Пинтер]] ја напушта својата прва сопруга, актерката [[Вивиен Мерчант]], откако започнал афера со мажената биографка Лејди [[Антонија Фрејзер]] на [[8 јануари]]. *[[10 мај]] – Левичарскиот [[салвадорска литература|салвадорски]] поет, новинар и политички активист [[Рок Далтон]] (роден [[1935 во литература|1935]]) е убиен од поранешни колеги во [[Народната револуционерна армија (Ел Салвадор)]]. *[[12 август]] – Бидејќи истекува 20-годишниот рок утврден од [[Томас Ман]] по неговата смрт, запечатени пакети од 32 тетратки на авторот се отвораат во [[Цирих]], Швајцарија. *''непознати датуми'' **Пишувајќи како [[Емил Ажар]], авторот [[Ромен Гари]] станува единствената личност што ја освоила наградата [[Гонкур]] двапати. **Радикалната австралиска поетеса [[Дороти Хјует]] ја објавува својата збирка „Рапунзел во предградието“, предизвикувајќи успешна [[клевета]] акција од страна на нејзиниот поранешен сопруг. **''[[Слушајќи тајни хармонии]]'', дванаесеттиот и последен роман од серијата ''[[Танц со музиката на времето]]'' започната во [[1951 во литературата|1951]] од [[Ентони Пауел]], е објавен. **Француската критичарка [[Елен Сиксо]] го измислува терминот ''[[Écriture féminine]]'' во статијата „Le Rire de la méduse“. **[[Милан Кундера]] емигрира од [[Чехословачка]] во Франција, за да заземе академска позиција на [[Универзитетот во Рен]]. **Наградата [[Петрарка-Преис]] е основана од [[Хуберт Бурда]]. ==Нови книги== ===Фикција=== *[[Чабуа Амиреџиби]] – ''[[Дата Туташка]]'' *[[Едвард Аби]] – ''[[Бандата на мајмуни]]'' *[[Дритеро Аголи]] – ''Њериу ме топ (Човекот со топ)'' *[[Мартин Амис]] – ''[[Мртви бебиња (роман)|Мртви бебиња]]'' *[[Натали Бабит]] – '' [[Так Еверластинг (роман)|Так Еверластинг]]'' *[[Џ. Г. Балард]] – ''[[Висококатна (роман)|Висококатна]]'' *[[Доналд Бартелм]] – ''[[Мртвиот татко]]'' *[[Сол Белоу]] – ''[[Хамболтовиот подарок]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Корекција (роман)|Корекција]] (Корекција)'' *[[Хорхе Луис Борхес]] – ''[[Книгата од песок (книга)|Книгата од песок]]'' (''[[El libro de arena]]'', кратки раскази) *[[Малколм Бредбери]] – ''[[Човекот од историјата]]'' *[[Џон Брејн]] – ''[[Побожниот агент]]'' *[[Чарлс Буковски]] – ''[[Фактотум (роман)|Фактотум]]'' *[[Морли Калаган]] – ''[[Убаво и приватно место]]'' *[[Џ. Л. Кар]] – ''[[Како Стипл Синдерби Вондерерс го освоија Ф.А. Купот]]'' *[[Агата Кристи]] – ''[[Завеса (роман)|Завеса: Последниот случај на Поаро]]'' (напишано во 1940-тите) *[[Џејмс Клавел]] – ''[[Шогун (роман)|Шогун]]'' *[[Мајкл Крајтон]] – ''[[Големиот грабеж на воз (роман)|Големиот грабеж на воз]]'' *[[А. Ј. Кронин]] – ''[[Момчето-минестрел]]'' *[[Робертсон Дејвис]] – ''[[Свет на чудата (роман)|Свет на чудата]]'' *[[Л. Спрег де Камп]] и [[Флечер Прат]] – ''[[Комплетен волшебник]]'' *[[Самуел Р. Делани]] – ''[[Далгрен]]'' *[[Мишел Деон]] – ''[[Момчето-најдено дете]] (Le Jeune Homme vert)'' *[[Август Дерлет]] – ''[[Досиеето на Хариган]]'' *[[Гурам Дочанашвили]] – ''[[Првата облека]]'' *[[Е. Л. Доктору]] – ''[[Регтајм (роман)|Регтајм]]'' *[[Макс Фриш]] – ''[[Монтаук (роман)|Монтаук]]'' *[[Карлос Фуентес]] – ''[[Тера Ностра (роман)|Тера Ностра]]'' *[[Вилијам Гадис]] - ''[[J R]]'' *[[Габриел Гарсија Маркез]] - ''[[Есента на патријархот]] ([[El Otoño del Patriarca]])'' *[[Romain Gary]] како Емил Ајар – ''[[Животот пред нас]] ([[La vie devant soi]])'' *[[Џон Годен]] – „Ахмед и старата дама“ *[[Румер Годен]] - ''Паун пролет'' *[[Артур Хејли]] - ''Менувачите на пари'' *[[Петер Хандке]] – ''[[Момент на вистинско чувство]] (Денот на морската ера)'' *[[Томас Харис]] – ''[[Црна недела (роман)|Црна недела]]'' *[[Ксавиер Херберт]] – ''[[Сиромашен другар, мојата земја]]'' *[[Жорждет Хејер]] – ''[[Мојот лорд Џон]]'' *[[Џек Хигинс]] – ''[[Орелот слета (роман)|Орелот слета]]'' *[[Рут Правер Џабвала]] – ''[[Топлина и прашина]]'' *[[Гејл Џонс]] – ''[[Гејл Џонс#Корегидора|Корегидора]]'' *[[Стивен Кинг]] – ''[[Салемс Лот]]'' *[[Шеридан Ле Фану]] (почина [[1873 во литературата|1873]]) – ''[[Документите на Персел]]'' *[[Дерек Ламберт (автор)|Дерек Ламберт]] – ''[[Допри ја лавовската шепа]]'' *[[Дејвид Лоџ (автор)|Дејвид Лоџ]] – ''[[Менување места]]'' *[[Роберт Ладлам]] – ''[[Патот до Гандолфо]]'' *[[Џон Д. Мекдоналд]] – ''[[Страшното лимоново небо]]'' *[[Бхарати Мукерџи]] – ''[[Сопруга (роман)|Сопруга]]'' *[[Абдул Рахман Муниф]] – ''[[Источно од Медитеранот]]'' *[[Гари Мајерс (писател)|Гари Мајерс]] – ''[[Куќата на црвот]]'' *[[В. С. Најпол]] – ''[[Герили (роман)|Герили]]'' *[[Н. Ричард Неш]] - ''[[Плачи Мачо]]'' *[[Тим О'Брајан (автор)|Тим О'Брајан]] – ''Северна светлина'' *[[Џералд В. Пејџ]], уредник – ''[[Безимени места]]'' *[[Роберт Б. Паркер]] – ''[[Смртни влогови]]'' *[[Жорж Перек]] – ''[[W, или сеќавањето на детството]] (W, или споменот на детството)'' *[[Елизабет Питерс]] – ''[[Крокодил на песочниот брег]]'' (прв во серијата [[Амелија Пибоди]]) *[[Балтазар Порцелан]] – ''Коњи во ноќта (Кавалс капа а ла фоска)'' *[[Ентони Пауел]] – ''[[Слушајќи тајни хармонии]]'' *[[Џејмс Пурди]] – ''Во плиток гроб'' *[[Џудит Роснер]] – ''[[Барајќи го г-дин Гудбар (роман)|Барајќи го г-дин Гудбар]]'' *[[Џоана Рас]] – ''[[Жената]]'' *[[Навал Ел Садави]] – ''[[Жена на нултата точка]] (Емра'а Енда Ноктат ел Сифр)'' *[[Џејмс Салтер]] – ''[[Светлосни години (роман)|Светлосни години]]'' *[[Пол Скот (романсиер)|Пол Скот]] – ''[[Поделба на пленот]]'' *[[Ања Сетон]] – ''[[Талечки пожари (роман)|Талечки пожари]]'' *[[Џералд Сејмур]] – ''[[Играта на Хари]]'' *[[Том Шарп]] – ''[[Блот на пејзажот]]'' *[[Роберт Шеа]] и [[Роберт Антон Вилсон]] – ''[[Трилогијата Илуминати!]]'' (индивидуални изданија) *[[М. П. Шил]] – ''[[Кселуча и други]]'' *[[Рекс Стаут]] – ''[[Семејна афера (роман)|Семејна афера]]'' *[[Глендон Свартаут]] – ''[[Снимателот]]'' *[[Џулијан Симонс]] – ''[[Проблем со три цевки]]'' *[[Џозеф Вамбо]] – ''[[Чорбојците (роман)|Чорбојците]]'' *[[Кит Вотерхаус]] – ''[[Били Лажливец на Месечината]]'' *[[Џек Венс]] – ''[[Свет на шоу-брод]]'' *[[Георги Владимов]] – ''[[Верен Руслан|Верен Руслан: Приказната за куче чувар]]'' («Верни Руслан. Историја на караулној собаки», прво стручно издание) *[[Роџер Желазни]] – ''[[Знакот на еднорогот]]'' ===Деца и млади луѓе=== *[[Верна Аардема]] (со [[Лео и Дајан Дилон]]) – ''[[Зошто комарците зујат во ушите на луѓето]]'' *[[Нина Боден]] – ''Прасенцето со нане'' *[[Сузан Купер]] – ''[[Сивиот крал]]'' *[[Роалд Дал]] – ''[[Дени, шампионот на светот]]'' *[[Томи де Паола]] - ''[[Стрега Нона]]'' *[[Румер Годен]] – ''Г-дин Ноќта на вештерките на Мекфаден'' *[[Питер Хартлинг]] – ''Ома'' (Баба) *[[Ева Иботсон]] – ''[[Големото спасување на духови]]'' *[[Е. Л. Кенигсбург]] - ''[[Втората госпоѓа Џоконда]]'' *[[Роналд МекКваиг]] – ''Фреси Фантастика'' (норвешки превод на ''Гангли'') *[[Рут Парк]] – ''Збунетиот Вомбат и пронајдокот'' *[[Роберт Вестал]] – ''[[Матристрелците]]'' *[[Мерсер Мајер]] – Само за тебе (прв во серијата ''[[Мало животно]]'') ===Драма=== *[[Алан Ајкбурн]] – ''[[Спална фарса (драма)|Спална фарса]]'' *[[Томас Бернхард]] – ''[[Претседателот (драма)|Претседателот]]'' *[[Патрик Галвин]] – ''Го правиме тоа од љубов'' *[[Тревор Грифитс]] – ''[[Комичари (драма)|Комичари]]'' *[[Кристофер Хемптон]] – ''[[Посластици (драма)|Посластици]]'' *[[Дејвид Хејр (драматург)|Дејвид Хејр]] **''Фансен'' **''[[Заби и насмевки]]'' *[[Колин Хигинс]] и [[Денис Канан]] со [[Питер Брук]] – ''[[Ик]]'' *[[Франц Ксавер Кроец]] **''Гајстербан'' (Воз на духови) **''Дас Нездо'' (Гнездото) *[[Том Марфи (драматург)|Том Марфи]] – ''[[Светилиштето на светилиштето]]'' *[[Стјуарт Паркер]] – ''[[Главна песна]]'' *[[Харолд Пинтер]] – ''[[Ничија земја (драма)|Ничија земја]]'' *[[Воле Сојинка]] – ''[[Смртта и кралскиот коњаник]]'' *[[Бен Траверс]] – ''Креветот пред вчера'' *[[Чарлс Вуд (драматург)|Чарлс Вуд]] – ''Џинго'' ===Поезија=== {{Главна статија|1975 во поезија}} *[[Лин Картер]] – ''[[Соништа од Р'лјех]]'' *[[Лесли Норис]] – ''Планини, мангупи, фазани и други елегии'' ===Нефикција=== *[[Филип Ејџи]] – ''Внатре во компанијата: Дневник на ЦИА'' *[[Кингсли Амис]] – ''Радјард Киплинг и неговиот свет'' *[[Роберт Бресон]] – ''[[Белешки за Кинематографер]] (Белешки за кинематографот)'' *[[Џејкоб Броновски]] – ''[[Издигнувањето на човекот]]'' *[[Мери Чемберлен]] – ''Жени: портрет на жени во англиско село'' *[[Л. Спрег де Камп]] **''[[Русоки варварки и благородни дивјаци]]'' **''[[Лавкрафт: Биографија]]'' **''[[Варваринот со погрешен лик: Биографија на Роберт Е. Хауард]]'' *С. М. Дубеј – „Социјална мобилност меѓу професиите“ *[[Мишел Фуко]] – ''[[Дисциплина и казнување|Дисциплина и казнување: Раѓањето на затворот]] (Surveiller et punir: Naissance de la prison)'' *[[Пол Фусел]] – ''[[Големата војна и современото сеќавање]]'' *[[Пол Хорган]] – ''[[Лами од Санта Фе]]'' *[[Френк Белкнап Лонг]] – ''[[Хауард Филипс Лавкрафт: Сонувач на ноќната страна]]'' *[[Филип Рот]] – ''[[Читајќи се себеси и другите]]'' *[[Питер Сингер]] – ''[[Ослободување на животните (книга)|Ослободување на животните]]'' *[[Пол Теру]] – ''[[Големата железничка чаршија]]'' ==Раѓања== *[[13 јануари]] – [[Даниел Келман]], германски романописец *[[25 февруари]] – [[Кери Мек]], канадска писателка на младинска литература *[[27 февруари]] – [[Синан Џонс]], велшка романописец *[[6 април]] - [[Ли Бардуго]], американска писателка на фантастика *[[11 април]] – [[Валид Солиман (писател)|Валид Солиман]], туниски автор и преведувач *[[23 јуни]] **[[Хју Хауи]], американски писател на научна фантастика **[[Маркус Зусак]], австралиска писателка на младинска литература *[[19 јули]] – [[Мартина Монтелиус]], шведска драматург *[[20 август]] – [[Метју Дикман|Метју]] и [[Мајкл Дикман]], американски поети *[[октомври 13]] - Робин Париш, американска писателка на спекулативна фикција *[[27 октомври]] – [[Зади Смит]] (Сејди Смит), англиска романописец *[[19 декември]] – [[Брендон Сандерсон]], американски писател на фикција *''непознати датуми'' **[[Гавин Франсис]], шкотски медицински писател и лекар **[[Шехан Карунатилака]], романописец на англиски јазик од Шри Ланка ==Починати== *[[15 јануари]] – [[Сидни Гудсир Смит]], шкотски поет, драматург и романописец (срцев удар; роден [[1915 во литературата|1915]]) *[[14 февруари]] **Сер [[Џулијан Хаксли]], англиски биолог и автор (роден [[1887 во литературата|1887]])<ref>{{cite book|title=Обраќања одржани на комеморативната церемонија за Џулијан Хаксли Поранешен генерален директор на Организацијата за образование, наука и култура на Обединетите нации, 1946-1948|url=https://books.google.com/books?id=J3a_1Ahk010C|year=1975|publisher=УНЕСКО}}</ref> **Сер [[П. Г. Вудхаус]], англиски писател на комични дела (роден [[1881 во литературата|1881]]) *[[20 февруари]] – [[Иван Соколов-Микитов]], руски автор (роден [[1882 во литературата|1882]]) *[[3 март]] – [[Т. Х. Пари-Вилијамс]], велшки поет (роден [[1887 во литературата|1887]]) *[[7 март]] – [[Кејт Середи]], американска писателка и илустраторка за деца родена во Унгарија (родена [[1899 во литературата|1899]]) *[[13 март]] – [[Иво Андриќ]], југословенски романописец и добитник на Нобелова награда (роден [[1892 во литературата|1892]]) *[[23 април]] – [[Ролф Дитер Бринкман]], германски поет (загинал во сообраќајна несреќа со бегство во Лондон, роден [[1940 во поезија|1940]]) *[[21 мај]] – [[А. Х. Дод]], велшки историчар (роден [[1891 во литература|1891]]) *[[8 јуни]] – [[Мареј Лејнстер]] (Вилијам Фицџералд Џенкинс), американски писател на научна фантастика (роден [[1896 во литературата|1896]]) *[[2 јули]] – [[Одри Мас]], американска романописец и телевизиска писателка (роден [[1934 во литературата|1934]]) *[[10 јули]] – [[Питер Ансон|Питер Фредерик Ансон]], англиски писател за религија и поморски прашања (роден [[1889 во литературата|1889]]) *[[20 септември]] – [[Сен-Џон Перс]] (Алексис Леже), француска поетеса и добитничка на Нобелова награда (родена [[1887 во литературата|1887]]) *[[5 октомври]] – [[Лејди Констанс Малесон]], ирска актерка и писателка (родена [[1895 во литература|1895]]) *[[22 октомври]] – [[Арнолд Џ. Тојнби]], англиски историчар (роден [[1889 во литература|1889]]) *[[13 ноември]] – [[Р. Ц. Шериф]], англиски драматург и романописец (роден [[1896 во литература|1896]]) *[[19 ноември]] – [[Елизабет Тејлор (романсистка)|Елизабет Тејлор]], англиска романописец (рак; роден [[1912 во литература|1912]]) *[[25 ноември]] – [[Едвард Хајамс]], англиски историчар и романописец (роден [[1910 во литературата|1910]]) *[[27 ноември]] – [[Рос Меквиртер]], англиски спортски новинар и ко-составувач на ''[[Гинисовата книга на рекорди]]'' (убиен, роден [[1925 во литературата|1925]]) *[[4 декември]] – [[Хана Арент]], германско-американска филозофка (родена [[1906 во литературата|1906]]) *[[7 декември]] – [[Торнтон Вајлдер]], американски романописец и драматург (роден [[1897 во литературата|1897]]) ==Награди== *[[Нобелова награда за литература]]: [[Еуџенио Монтале]] ===Канада=== *Погледнете [[Награди на генералниот гувернер за 1975 година]] за целосен список на победници и финалисти за тие награди. ===Франција=== *[[Prix Goncourt]]: [[Romain Gary|Romain Gary како Emile Ajar]] – ''[[La vie devant soi]]'' *[[Prix Médicis]]: ** Француски: [[Jacques Almira]], ''Le Voyage à Naucratis'' **Меѓународен: [[Стивен Милхаузер]], ''La Vie trop brève d'Edwin Mulhouse'' - Соединетите Американски Држави ===Шпанија=== *[[Премио Надал]]: [[Франциско Умбрал]], ''Лас нинфас'' ===Обединето Кралство=== *[[Награда Букер]]: [[Рут Правер Џабвала]], ''[[Топлина и прашина]]'' *[[Карнеги медал (книжевна награда)|Карнеги медал]] за [[детска литература]]: [[Роберт Вестал]], ''[[Машински стрелци]]'' *[[Награда Чолмондели]]: [[Џени Џозеф]], [[Норман Мекејг]], [[Џон Ормонд]] *[[Награда Даф Купер]]: [[Шејмус Хини]], [[Север (збирка поезија)|''Север'']] *[[Награда Ерик Грегори]]: [[Џон Биртвисл]], [[Данкан Буш]], [[Вал Ворнер]], [[Филип Холмс (поет)|Филип Холмс]], [[Питер Кеш (поет)|Питер Кеш]], [[Аласдер Патерсон]] *[[Награда за спомен на Џејмс Тејт Блек]]: **Фикција: [[Брајан Мур (романсиер)|Брајан Мур]], ''Големата викторијанска колекција'' **Биографија: [[Карл Милер]], ''Кокбурнова книга Милениум'' ===Соединети Американски Држави=== *[[Златни медали на Американската академија за уметност и писма#Убавина, критика, есеи|Златен медал на Американската академија за уметност и писма за убавина]]: [[Кенет Бурк]] *[[Награда Хуго]] за [[Награда Хуго за најдобра новела|Најдобра новела]]: [[Џорџ Р. Р. Мартин]], [[Песна за Лја (новела)|''Песна за Лја'']] *[[Награда Небула]]: [[Џо Халдеман]], ''[[Вечната војна]]'' *[[Медал Њубери]] за [[детска литература]]: [[Вирџинија Хамилтон]], ''[[М. Ц. Хигинс, Големиот]]'' *[[Награда Њудигејт]]: [[Ендру Моушн]] *[[Пулицерова награда]]: **[[Пулицерова награда за драма|Драма]]: [[Едвард Алби]], ''[[Морски пејзаж (драма)|Морски пејзаж]]'' **[[Пулицерова награда за фикција|Фикција]]: [[Мајкл Шаара]], ''[[Ангелите убијци]]'' **[[Пулицерова награда за поезија|Поезија]]: [[Гари Снајдер]], ''[[Остров на желките (книга)|Остров на желките]]'' ===На друго место=== *[[Пријатели на германските бухханделс]]: [[Алфред Гросер]] *[[Награда Мајлс Франклин]]: [[Ксавиер Херберт]], ''[[Сиромашен другар, мојата земја]]'' *[[Вијареџо Награда]]: [[Паоло Волпони]], ''Il sipario ducale'' ==Наводи== {{reflist|30em}} ==Надворешни врски== * [https://www.goodreads.com/book/popular_by_date/1975 Популарни книги од 1975 година] на [[Goodreads]] [[Категорија:Книжевноста во 1975 година| ]] [[Категорија:Години во книжевноста]] 330l6y7asi6drmgax77qin0yqhf7apy Разговор:Книжевноста во 1975 година 1 131403 5562090 669649 2026-05-21T15:58:55Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1975 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1975 година]] 669649 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm Разговор:Книжевноста во 1976 година 1 131410 5562081 669662 2026-05-21T15:57:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1976 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1976 година]] 669662 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm Разговор:Книжевноста во 1977 година 1 131417 5562074 669675 2026-05-21T15:55:22Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1977 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1977 година]] 669675 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm Разговор:Книжевноста во 1978 година 1 131425 5562085 669690 2026-05-21T15:58:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1978 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1978 година]] 669690 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm Разговор:Книжевноста во 1979 година 1 131432 5562094 669705 2026-05-21T15:59:28Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1979 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1979 година]] 669705 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} fi9ukiti4ejqtjl9wpque6tk8asqqvm Разговор:Димитар Илиевски-Мурато 1 139776 5562145 682706 2026-05-21T16:28:37Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Димитар Илиевски - Мурато]] на [[Разговор:Димитар Илиевски-Мурато]]: Споено 682706 wikitext text/x-wiki {{Страница за разговор}} ==brest-bot проверка на правопис== *'''мај''' име на месец со кое не почнува реченица, со мала буква. <small>''Ако имате забележано други синтаксни грешки кои многукратно се повторуваат низ страниците, можете да побарате истите со помош на ботот да се исправат.--[[User:Brest-bot|Brest-bot]] <small>([[User talk:Brest-bot|разговор]])</small> 23:18, 25 јули 2009 (UTC), управуван од [[Корисник:Brest|Brest]].''</small> s4g8fpoufubvxxf66amje7ngn1jaoqi Корисник:PK2 2 158329 5562299 5480302 2026-05-22T05:37:18Z PK2 13254 add user pages for new Wikipedia editions 5562299 wikitext text/x-wiki </div><div class="messagebox cleanup metadata plainlinks"><span class="plainlinks">[{{FULLURLE:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} Овде]</span> можете да впишете нешто за Вас, како и имињата на статиите кои сте ги напишале или планирате да ги напишете. Исто така можете да ставите [[Википедија:Вавилон|вавилон табела]] и [[ВП:КК|кориснички кутии]] со цел другите да знаат кои јазици ги познавате / зборувате, што Ве интересира, со што се занимавате и слично.<br> ---- [{{FULLURLE:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} Here] </span>you can write something about you and about the articles that you have created on the Macedonian Wikipedia. ---- <p><small>Ова е само совет, можете слободно да ја избришете оваа порака.</small></p> <p><small>This is just an advice, you can delete this message any time you like.</small></p></div> <!-- Шаблон:Нов корисник--> {| class="wikitable" style="font-size:85%" |- | [[User:PK2/sandbox|This]] is where my sandbox pages in different languages are |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My user pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} rprgjyztpj64tu9lj2lzxbwtppv96x2 Банана 0 158885 5562364 5500252 2026-05-22T11:08:37Z Bjankuloski06 332 Исправен поим, replaced: декоратив → украс (2) 5562364 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Сорта | name = Банана | image =Luxor, Banana Island, Banana Tree, Egypt, Oct 2004.jpg | image_width = 260px | image_caption = Бананино дрво кај Луксор, Египет. |hybrid = '''''[[Musa acuminata]]'' × ''[[Musa balbisiana]]'''''<br/><small>Colla 1820</small> | group = погл. [[:en:List of banana cultivars|Список на сорти на банани]] | origin = [[Југоисточна Азија]], [[Јужна Азија]] }} '''Банана''' е име на [[Род (биологија)|род]] на зелјести растенија ([[Латински јазик|лат]]''. Musa'') и на економски значаен вид (''Musa sapientium'') од [[семејство (биологија)|семејството]] на [[банани (семејство)|банани]]те (''Musaceae''). Истото име се користи и за плодот на овие растенија, кој луѓето го користат во исхраната како [[овошје]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/banana.html|title=Banana|date=2009-04-15|accessdate=2018-02-28|archive-date=2009-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090415160027/http://www.hort.purdue.edu/newcrop/morton/banana.html|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www2.palomar.edu/users/warmstrong/fruitid1.htm|title=Fruit Identification Outline|work=www2.palomar.edu|accessdate=2018-02-28|archive-date=2018-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219121930/https://www2.palomar.edu/users/warmstrong/fruitid1.htm|url-status=dead}}</ref> Бананата е овошје кое од ботаничко гледиште претставува [[бобинка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://courses.botany.wisc.edu/botany_400/Lab/LabWK03Fruitkey.html|title=Fruit key|work=courses.botany.wisc.edu|accessdate=2018-02-28|archive-date=2018-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180303011616/http://courses.botany.wisc.edu/botany_400/Lab/LabWK03Fruitkey.html|url-status=dead}}</ref> Таа е плод на неколку големи зелјести, [[Скриеносеменици|скриеносемени]], [[монокотиледони]] растенија од родот ''Musa''.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/banana|title=Definition of BANANA|language=en|accessdate=2018-02-28}}</ref> Во некои земји, бананите се користат за варење, и тогаш се нарекуваат плантани. Ова овошје варира според величина, боја и цврстина, обично е издолжено и свиткано, со мек плод, богат со [[скроб]] и покриен со лушпа која може да биде зелена, жолта, црвена, пурпурна или кафена кај зрелите плодови. Плодовите растат во групи кои висат од врвот на растението. Скоро сите модерни, јадливи банани се [[партенокарпен]]и (безсемени) банани кои потекнуваат од два диви вида - ''[[Musa acuminata]]'' и ''[[Musa balbisiana]]''. Научните имиња на најчесто одгледуваните видови се: ''Musa acuminat''а, ''Musa balbisiana'' и нивниот [[хибрид]] [[Musa × paradisiaca|''Musa'' × ''paradisiaca'']], што зависи од нивната [[геном]]ска градба. Постарото научно име, ''Musa sapientum'', повеќе не е во употреба. Природната [[животна средина]] на видовите од родот ''Musa'' се тропските предели на [[Индомалајска биогеографска област|Индомалајската биогеографска област]] и [[Австралија (континент)|Австралија]], а се претпоставува дека првобитно почнал да се култивира во [[Папуа Нова Гвинеја]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.apscience.org.au/projects/PBF_02_3/pbf_02_3.htm|title=Tracing Antiquity of Banana Cultivation in Papua New Guinea|date=2007-08-29|accessdate=2018-02-28|archive-date=2007-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070829105533/http://www.apscience.org.au/projects/PBF_02_3/pbf_02_3.htm|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.researchgate.net/publication/267362931_Musa_species_banana_and_plantain|title=Musa species (banana and plantain)|last=C Nelson|first=Scot|last2=Ploetz|first2=Randy|last3=Kay Kepler|first3=Angela|date=2006-01-01|volume=2006}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.nationalgeographic.com/news/2003/06/0623_030623_kukagriculture.html|title=Was Papua New Guinea an Early Agriculture Pioneer?|work=news.nationalgeographic.com|accessdate=2018-02-28}}</ref> Бананите се одгледуваат во најмалку 107 земји во светот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fao.org/faostat/en/#data/QC|title=FAOSTAT|work=www.fao.org|accessdate=2018-02-28}}</ref> првенствено поради плодот, а во помала мера поради производство на влакна, вино од банани, пиво од банани или како украсно растение. Не постои јасна разлика помеѓу термините "банана" и "плантани". Во Америка и Европа под терминот "банана" се подразбираат меки, слатки десертни банани, посебно од групата Кевендиш, кои се и главен извозен производ од земјите каде се одгледуваат. Спротивно на тоа, сортите од родот ''Musa'' со поцврсти плодови и побогати со скроб се нарекуваат "плантани". Во други региони, како што е [[Југоисточна Азија]], се одгледуваат други типови на банани кои се употребуваат во исхраната, така да оваа поделба ниту е корисна ниту се употребува во локалните јазици. Терминот "банана" се користи и како заедничко име за други растенија кои го создаваат овој плод.<ref name=":0" /> Терминот може да се примени и за другите членови од родот ''Musa'', како што се: [[скарлет банана]] (''Musa coccinea''), [[розова банана]] (''Musa velutina'') и [[Феи банана]] (''Musa'' × ''troglodytarum''). Овој термин може да се однесува и на членовите од родот ''[[Ensete]]'', како што е [[Снежна банана|снежната банана]] (''Ensete glaucum'') и, економски значајната, [[лажна банана]] (''Ensete ventricosum''). И двата рода се припадници на фамилијата Musaceae. Бананите се вреден извор на [[витамин Б6]], [[витамин Ц]] и [[калиум]]. == Потекло на поимот == Се претпоставува дека зборот "банана" е со [[Западна Африка|западноафриканско]] потекло, веројатно од зборот banaana од [[Волофски јазик|волофскиот јазик]], а во другите светски јазици влегол во употреба преку [[Шпански јазик|шпанскиот]] или [[Португалски јазик|португалскиот јазик]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/banana|title=banana {{!}} Origin and meaning of banana by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=2018-02-28}}</ref> == Особености == [[Податотека:Banana flower (Henri Pittier, Venezuela).jpg|лево|мини|261x261пкс|Цвет на банана]] [[Податотека:Musa velutina ? Puyo in Ecuador.jpg|лево|мини|262x262пкс|Цветање на банани.]] Бананата е најголемото зелјесто [[цветно растение]]. Личи на дрво, но тоа што би се нарекло [[стебло]] е, всушност, квазистебло и претставува оска опфатена со дршките на [[Лист (ботаника)|листовите]] што излегуваат од еден краток [[ризом]] поставен во основата. Всушност, тука се работи за монокотиледонска "голема трева", а не за [[Дикотиледони|дикотиледоно]] дрво.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Bananas|last=Stover, R.H. & Simmonds, N.W.|first=|publisher=Longman|year=|isbn=978-0-582-46357-8|location=Harlow, England|pages=}}</ref> Култивираните банани варираат во однос на висината, што зависи од видот и условите на одгледувањето. Бананите растат на различни типови на [[почва]], потребно е само земјиштето да биде длабоко барем 60 сантиметри, да има добра дренажа и да е растресито.<ref name=":1" /> Најголем број од растенијата имаат висина од околу 5 метри, со варијација од "џуџестиот Кевендиш", со висина од околу 3 метри, до "Грос Мичел", со висина од 7 или повеќе метри.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://www.researchgate.net/publication/228645617_Banana_and_plantain_-_an_overview_with_emphasis_on_the_Pacific_Island_cultivars|title=Banana and plantain – an overview with emphasis on the Pacific Island cultivars|last=Ploetz|first=Randy|last2=Kay Kepler|first2=Angela|last3=Daniells|first3=Jeff|last4=C Nelson|first4=Scot|date=2007-01-01}}</ref> Листовите се спирално распоредени и можат да пораснат до 2.7 метри во должина и 60 сантиметри во ширина. Тие лесно се кинат под влијание на ветер, што е причина за нивниот специфичен изглед на папрат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bananaplants.net/banananinfo.html|title=Banana Trees Banana Plants - Growing Info.|work=www.bananaplants.net|accessdate=2018-02-28}}</ref> Кога растението ќе порасне, ризомот престанува да произведува нови листови и почнува да формира цветни оски или класови.<ref name=":1" /> Секое квазистебло нормално создава еден клас познат како "срце на бананата". Понекогаш може да се формираат неколку класови, а само едно растение на [[Филипини]]те има создадено пет класови.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.abs-cbn.com/classified-odd/05/13/08/banana-plant-five-hearts-instant-hit-negros-occ|title=Banana plant with five hearts is instant hit in Negros Occ|last=News|first=ABS-CBN|work=ABS-CBN News|access-date=2018-02-28|language=en-US}}</ref> По зреењето, квазистеблото умира, но потомството нормално се развива од основата, така да целокупното растение е повеќегодишно. Во плантажниот систем на култивација, за да се одржи растојание помеѓу изданоците на растенијата, му се дозволува само на еден [[изданок]] да се развие.<ref name=":1" /> Класот може да содржи многу [[чашкини ливчиња]] помеѓу редовите на [[цвет]]овите. Женските цветови (кои по оплодувањето се развиваат во плодови) се јавуваат во редови високо на изданокот (блиску до листовите), за разлика од редовите на машките цветови. [[Толчник (цвет)|Толчникот]] е инфериорен, што значи дека венечните листови и другите цветни делови се јавуваат на врвот на толчникот. Плодовите на бананата се развиваат од срцето на бананата, во голем висечки грозд, составен од слоеви (наречени "раце"), со околу дваесетина плодови во ред. Висечкиот грозд, кој се состои од 3 до 20 слоеви, комерцијално се нарекува сноп на банани и може да тежи 30-50 килограми. Поединечните плодови (познати како банани или "прсти") во просек имаат околу 125 грама, од кои 75 % е вода и 25% е сува материја. Плодот се опишува како кожеста [[бобинка]].<ref>{{Наведена книга|title=Vascular Plant Families|last=Smith|first=James P.|publisher=Mad River Press|year=1977|isbn=978-0-916422-07-3|location=Eureka, Calif.|pages=}}</ref> Тој содржи надворешен заштитен слој (кора или кожа) со бројни долги и тенки влакна ([[флоем]]ски снопови), кои се протегаат долж целиот плод меѓу кожата и внатрешната содржина која се јаде. Внатрешниот дел е, обично, со жолта боја и може надолжно да се подели во три дела кои одговараат на внатрешните делови на трите [[плодник]]а. Кај култивираните вариетети, присуството на [[Семе|семињата]] е намалено до толкава мера да практично ги нема; нивните остатоци се мали црни дамки во внатрешноста на плодот.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=ooQ6YhL3rtMC&lpg=PA1&pg=PA36&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=New Scientist|last=Information|first=Reed Business|date=1962-10-04|publisher=Reed Business Information|language=en}}</ref> Бананите природно се многу слабо [[Радиоактивност|радиоактивни]],<ref>{{Наведени вести|url=https://www.thoughtco.com/bananas-are-radioactive-3976067|title=Did You Know that Bananas are Radioactive?|work=ThoughtCo|access-date=2018-02-28|archive-date=2018-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180414021724/https://www.thoughtco.com/bananas-are-radioactive-3976067|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.forbes.com/sites/quora/2016/10/18/yes-bananas-are-radioactive-and-yes-you-should-keep-eating-them-anyway/#7282f9ce30bb|title=Yes, Bananas Are Radioactive, And Yes, You Should Keep Eating Them Anyway|last=Quora|work=Forbes|access-date=2018-02-28|language=en}}</ref> но во поголема мера од останатите овошја, што се должи на високата содржина на [[калиум]] и малите количина на [[изотоп]]от калиум-40, присутен во природниот калиум.<ref>{{Наведени вести|url=http://discovermagazine.com/2007/jun/life-is-rad|title=Everything Emits Radiation—Even You {{!}} DiscoverMagazine.com|work=Discover Magazine|access-date=2018-02-28}}</ref> == Таксономија == [[Податотека:Banana tree with green bananas.jpg|мини|303x303пкс|Дрво банана со зелени плодови.]] [[Податотека:Inside a wild-type banana.jpg|мини|238x238пкс|Пресек на плодот на дивата банана, на кој се гледаат крупни семиња.]] Родот ''Musa'' прв го опишал [[Карл Лине]] во 1753 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wcsp.science.kew.org/prepareChecklist.do;jsessionid=5473662FFFDBB4A8D758A9FC07C0A0C1.kppapp06-wcsp?checklist=selected_families@@059280220182015233|title=World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew|work=wcsp.science.kew.org|language=en-US|accessdate=2018-02-28|archive-date=2021-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420205106/http://wcsp.science.kew.org/prepareChecklist.do;jsessionid=5473662FFFDBB4A8D758A9FC07C0A0C1.kppapp06-wcsp?checklist=selected_families@@059280220182015233|url-status=dead}}</ref> Се претпоставува дека Лине името го зел од името на лекарот на римскиот цар Август, [[Антониј Мусе]], или, пак, го адаптирал [[Арапски јазик|арапскиот]] збор за банана, арап. موز, mauz.<ref>{{Наведена книга|title=Plants and their names: a concise dictionary|last=Hyam, R. & Pankhurst, R.J.|first=|publisher=Oxford University Press|year=1995|isbn=978-0-19-866189-4|location=Oxford|pages=329}}</ref> Родот ''Musa'' е класифициран во фамилијата Musaceae, а [[APG III систем]]от ([[Англиски јазик|анг.]] Angiosperm Phylogeny Group) ја класифицира оваа фамилија во [[Ред (биологија)|редот]] [[Zingiberales]], кој е дел од [[клад]]от на монокотиледоните растенија. Родот ''Musa'' содржи околу 70 вида, кои се наведни во [[Светски список на одбрани растителни фамилии|Светскиот список на одбрани растителни фамилии]] (анг. World Checklist of Selected Plant Families), при последното ажурирање од јануари 2013 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wcsp.science.kew.org/qsearch.do|title=World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew|work=wcsp.science.kew.org|language=en-GB|accessdate=2018-02-28|archive-date=2018-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180521094603/http://wcsp.science.kew.org/qsearch.do|url-status=dead}}</ref> Некои од овие видови даваат јадливи плодови, додека други се одгледуваат како украсни растенија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=uZMDAAAAMAAJ&pg=PA2076&redir_esc=y|title=The Standard Cyclopedia of Horticulture: A Discussion for the Amateur, and the Professional and Commercial Grower, of the Kinds, Characteristics and Methods of Cultivation of the Species of Plants Grown in the Regions of the United States and Canada for Ornament, for Fancy, for Fruit and for Vegetables; with Keys to the Natural Families and Genera, Descriptions of the Horticultural Capabilities of the States and Provinces and Dependent Islands, and Sketches of Eminent Horticulturists|last=Bailey|first=Liberty Hyde|date=1916|publisher=Macmillan|language=en}}</ref> Класификацијата на култивираните банани долго време претставувала предизвик за таксономите. Лине, првобитно ги групирал бананите во два посебни вида, во зависност од тоа дали се користат во исхраната. Тој со името ''Musa sapientum'' ги означил бананите кои се консумираат како слатко овошје, а со ''Musa paradisiaca'' ги означил плантаните. Подоцна, дадени се други имиња на видовите. Овој пристап се покажал неадекватен, затоа што не можел да го опфати големиот број на вариетети кои постојат во Југоисточна Азија, која претставува изворното подрачје од кое се распространил овој растителен род. На многу од овие вариетети дадени им се имиња за кои подоцна се утврдило дека се синоними.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=http://kukr.lib.ku.ac.th/Fulltext_kukr/KU0222075c.pdf|title=WebCite query result|work=www.webcitation.org|language=en|accessdate=2018-02-28|archive-date=2013-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130530235053/http://kukr.lib.ku.ac.th/Fulltext_kukr/KU0222075c.pdf|url-status=dead}}</ref> Во серија на истражувања, објавени 1947 година, [[Ернест Чизман]] докажал дека видовите на Лине, ''Musa sapientum'' и ''Musa paradisiaca'', се, всушност, вариетети и потомци на два диви вида кои создаваат вистинско семе: ''[[Musa acuminata]]'' и ''[[Musa balbisiana]]''. И двата вида прв ги опишал [[Лујџи Алојзиус Кола]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/mparadisiaca.htm|title=Musa paradisiaca|date=2008-09-05|accessdate=2018-02-28|archive-date=2008-09-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080905010528/http://www.users.globalnet.co.uk/~drc/mparadisiaca.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Тој предложил отфрлање на Линеовите предлози за видовите во корист на нова класификација на бананите, која би била во согласност со трите [[Морфологија (биологија)|морфолошки]] различни групи на вариетети. Како прв вид, тој ги предложил вариететите кои ги имаат ботаничките особини на ''Musa balbisiana'', во вториот вид ги предложил вариететите кои ги имаат ботаничките особини на ''Musa acuminate'', а во третиот вид, вариететите со особини кои се комбинација на особините на претходните два вида.<ref name=":3" /> Во 1955 година, [[Норман Симондс]] и [[Кен Шеферд]] предложиле систем на номенклатура, кој би бил заснован на геномот на растенијата. Овој систем ги елиминира сите потешкотии и недостатоци на старите класификациони системи. И покрај ова, првобитните имиња и понатака се во употреба од страна на некои научници и институции, што често може да доведе до забуни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.plantnames.unimelb.edu.au/Sorting/Musa.html|title=M.M.P.N.D. - Sorting Musa names|work=www.plantnames.unimelb.edu.au|accessdate=2018-02-28}}</ref> Моментално прифатените научни имиња за мнозинството култивирани банани се: '''''Musa acuminata''''' Colla и '''''Musa balbisiana''''' Colla, за видовите од кои е добиен хибридот ''M. acuminata'' × ''M. balbisiana'', односно '''''Musa'' × ''paradisiaca''''' L.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=254888|title=World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew|work=wcsp.science.kew.org|language=en-GB|accessdate=2018-02-28|archive-date=2019-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190501175251/https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=254888|url-status=dead}}</ref> Генерално, модерните класификации на сортите на банани го следат системот на Симондс и Шеферд. Припитомените видови се поделени во групи според бројот на [[хромозом]]ите и видовите со чија хибридизација се добиени. На тој начин, [[латундан банани]]те се ставени во групата AAB, што значи дека сортата е триплоидна и изведена од видовите ''M. acuminata'' (A) и ''M. balbisiana'' (B). Во 2012 година, тим на научници успеале да добијат нацрт на секвенците од геномот на видот ''Musa acuminatа''.<ref>{{Наведено списание|last=D'Hont|first=Angélique|last2=Denoeud|first2=France|last3=Aury|first3=Jean-Marc|last4=Baurens|first4=Franc-Christophe|last5=Carreel|first5=Françoise|last6=Garsmeur|first6=Olivier|last7=Noel|first7=Benjamin|last8=Bocs|first8=Stéphanie|last9=Droc|first9=Gaëtan|date=2012-08-09|title=The banana (Musa acuminata) genome and the evolution of monocotyledonous plants|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22801500|journal=Nature|volume=488|issue=7410|pages=213–217|doi=10.1038/nature11241|issn=1476-4687|pmid=22801500}}</ref> == Историја на култивацијата == === Во антички времиња === [[Податотека:Banana ancestors (Musa acuminata and Musa balbisiana) original range.png|лево|мини|242x242пкс|Првобитна распространетост на предците на денешните јадливи банани. Видот ''Musa acuminata'' е прикажан со зелена боја, а видот ''Musa balbisiana'' со портокалова боја.]] [[Податотека:Bananas Muslim world.JPG|лево|мини|243x243пкс|Реална и можна распространетост на бананата за време на исламскиот период (од 700 до 1500 година).]] Први кои ја припитомиле и одгледувале бананата биле домородното население на Југоисточна Азија и Папуа Нова Гвинеја. Неодамнешните [[Археологија|археолошки]] и [[Палеонтологија|палеонтолошки]] докази од мочуриштето Кук, во провинцијата Западна Висорамнина во Папуа Нова Гвинеја, покажуваат дека култивирањето на бананите потекнува најмалку пред 5000 пр.н.е., а можеби и до 8000 п.н.е.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=DMgKW9HleFoC&lpg=PP1&pg=PA372&redir_esc=y|title=The Prehistory of Food: Appetites for Change|last=Gosden|first=Chris|last2=Hather|first2=Jon G.|date=1999|publisher=Routledge|isbn=9780415117654|language=en}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Denham|first=T. P.|last2=Haberle|first2=S. G.|last3=Lentfer|first3=C.|last4=Fullagar|first4=R.|last5=Field|first5=J.|last6=Therin|first6=M.|last7=Porch|first7=N.|last8=Winsborough|first8=B.|date=2003-07-11|title=Origins of Agriculture at Kuk Swamp in the Highlands of New Guinea|url=http://science.sciencemag.org/content/301/5630/189|journal=Science|language=en|volume=301|issue=5630|pages=189–193|doi=10.1126/science.1085255|issn=0036-8075|pmid=12817084}}</ref> Многу е веројатно дека други видови подоцна, и независно, биле припитомени ширум Југоисточна Азија. Затоа, Југоисточна Азија е регионот на примарниот диверзитет на бананите. Пределите на секундарен диверзитет се наоѓаат во Африка, што укажува на долгата историја на одгледувањето банани во овој регион.<ref name=":2" /> Откритието на [[фитолити]] во [[Камерун]], кои датираат од првиот милениум пр.н.е.,<ref>{{Наведено списание|date=2000-02-01|title=Evidence for Banana Cultivation and Animal Husbandry During the First Millennium bc in the Forest of Southern Cameroon|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440399904478|journal=Journal of Archaeological Science|language=en|volume=27|issue=2|pages=151–162|doi=10.1006/jasc.1999.0447|issn=0305-4403}}</ref> покренаа, сѐ уште неразрешена, расправа за почетоците на култивацијата на бананите во Африка. Постојат одредени [[Лингвистичка антропологија|лингвистички]] докази дека бананите во тоа време биле познати на островот [[Мадагаскар]].<ref>{{Наведена книга|url=https://www.researchgate.net/publication/230013045_The_Bananas_Botany_Origin_Dispersal|title=The Bananas: Botany, Origin, Dispersal|last=Nayar|first=Nm|date=2010-01-26|isbn=9780470527238}}</ref> Постарите докази покажуваат дека одгледувањето на бананите во Африка не почнале пред втората половина на 6 век од н.е.<ref name=":4">{{Наведено списание|date=2006-01-01|title=Africa's earliest bananas?|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030544030500155X|journal=Journal of Archaeological Science|language=en|volume=33|issue=1|pages=102–113|doi=10.1016/j.jas.2005.06.015|issn=0305-4403}}</ref> Меѓутоа, постои веројатност дека бананите биле донесени барем до Мадагаскар, ако не и до [[Источна Африка|источноафриканското]] крајбрежје, во текот на една фаза на [[Малагашка колонизација|малагашката колонизација]] на островот од Југоисточна Азија, околу 400 година пр.н.е.<ref name=":4" /> Бананите, исто така, биле присутни и во одредени подрачја ширум [[Близок Исток|Блискиот Исток]], во периодот кога почнал да се шири исламот. Ширењето на исламот довело до големо ширење во одгледувањето на бананите. Постојат бројни наводи во исламската литература, почнувајќи од деветтиот век, каде бананите се спомнуваат (во поеми и хадиси). Со почетокот на десеттиот век, бананите се споменуваат во текстови од подрачјата на денешна [[Палестина]] и [[Египет]]. Оттаму, бананите се шират во [[Северна Африка]] и во [[Андалусија|муслиманска Андалусија]]. Во текот на [[средновековие]]то, бананите кои растеле во [[Гранада]] се сметале за најквалитетни во арапскиот свет.<ref>{{Наведена книга|title=Agricultural innovation in the early Islamic world|last=Watson|first=A.|publisher=Cambridge University Press|year=1983|isbn=978-0-521-24711-5|location=New York|pages=54}}</ref> Околу 650-тата година, исламските освојувачи ја донеле бананата во Палестина. Денес, потрошувачката на бананите значително расте во исламските земји во месецот на рамазанските постови. Со сигурност се знае дека бананите биле одгледувани во христијанското кралство [[Кипар]], во доцниот средновековен период. Италијанскиот патописец, [[Габриел Каподилиста]], во 1458 година, позитивно пишувал за производството на банани на имотите на епископијата во близина на денешниот град [[Лимасол]], а во своите патописи дава описи и на самите плантажи.<ref>{{Наведена книга|title=Christians and Muslims in Ottoman Cyprus and the Mediterranean World|last=Jennings|first=Ronald|publisher=NYU Press|year=1992|isbn=978-0-8147-4181-8|location=New York|pages=1571–1640}}</ref> Бананите биле воведени во [[Америка]] од страна на португалските морепловци, кои ова овошје го пренеле од Западна Африка во 16 век. === Плантажна култивација на Карибите, Централна и Јужна Америка === [[Податотека:Cavendish banana from Maracaibo.jpg|лево|мини|248x248пкс|Кевендиш банани]] Во 15 и 16 век, португалските колонисти започнале плантажи на банани на Атлантските Острови, во [[Бразил]] и во западна Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.phora-sotoby.com/history.html|title=Phora Ltd. - History of Banana|date=2009-04-16|accessdate=2018-02-28|archive-date=2009-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416175908/http://www.phora-sotoby.com/history.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Населението од [[Северна Америка]] започнало да консумира банани во мали размери и по многу високи цени, кратко по [[Американска граѓанска војна|Граѓанската војна]], но, во 1880-тите години, бананите станале пошироко употребувани.<ref name=":5">{{Наведена книга|title=Banana: The Fate of the Fruit that Changed the World|last=Koeppel|first=Dan|publisher=Hudson Street Press|year=2008|isbn=978-0-452-29008-2|location=New York|pages=51–53}}</ref> Во доцниот викторијански период, бананите во Европа сѐ уште не биле широко познати, иако биле достапни. [[Жил Верн]], во своето најпознато дело "[[Пат околу светот за осумдесет дена]]" (1872), со детални описи им ги претставува бананите на своите читатели. Најраните современи плантажи на банани потекнуваат од [[Јамајка]] и околната западна карипска зона, вклучувајќи го и поголемиот дел од [[Средна Америка]]. Северноамериканските транспортери, како [[Лоренцо Дау Бејкер]] и [[Ендру Престон]], основачите на [[Бостонска компанија за плодови|Бостонската компанија за плодови]] (анг. Boston Fruit Company), го започнале транспортот во 1870-тите години, но, исто така, учествувале и градежници на железнички пруги, како што е [[Манор К. Кит]], што на крајот кулминирало со формиирањето на мултинационалните, гигантски [[Корпорација|корпорации]], како денешната [[Chiquita Brands International]] и [[Dole]].<ref name=":5" /> Овие компании биле [[монопол]]истички, вертикално интегрирани (што значи дека тие го контролирале растот, преработката, транспортот и маркетингот) и обично користеле политички манипулации за изградба на [[економски енклави]] (економии кои биле внатрешно самоодржливи, ослободени од данок и извозно ориентирани, со многу мал придонес за локалната економијата). Нивните политички маневри, кои довеле до поимот „[[банана-држава]]“ за државите како [[Хондурас]] и [[Гватемала]], вклучувале соработка со локалните елити и нивните соперници, за да влијаат на политиката и да бидат марионети на интернационалната политика на САД, особено за време на [[Студена војна|Студената војна]], за да ја задржат политичката клима која била во нивен интерес.<ref>{{Наведено списание|date=2008-05-24|title=Big-business greed killing the banana.|url=https://www.highbeam.com/doc/1G1-179318358.html|journal=|access-date=2018-02-28|archive-date=12 јуни 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162318/https://www.highbeam.com/doc/1G1-179318358.html|url-status=dead}}</ref> == Производство и транспорт на плодот == {{Nutritionalvalue|carbs=22.84 г|choline_mg=9.8|fat=0.33 г|fiber=2.6 г|folate_ug=20|iron_mg=0.26|kJ=371|magnesium_mg=27|manganese_mg=0.27|name=Банана|niacin_mg=0.665|note=[http://ndb.nal.usda.gov/ndb/search/list?qlookup=09040&format=Full Податоци на УСДА]|opt1n=[[Флуорид]]|opt1v=2.2 µг|pantothenic_mg=0.334|phosphorus_mg=22|potassium_mg=358|protein=1.09 г|riboflavin_mg=0.073|sodium_mg=1|source_usda=1|sugars=12.23 г|thiamin_mg=0.031|vitB6_mg=0.4|vitC_mg=8.7|water=74.91 г|zinc_mg=0.15}} Производството на банани е ограничено на земји од тесен географски појас, кои поседуваат адекватни [[Клима|климатки услови]] за одгледување на оваа овошка. Бананите се и еден од главните извозни производи на овие држави, во прв ред на [[Гвинеја]], [[Еквадор]], [[Колумбија]], [[Мексико]] и други [[Латинска Америка|Латиноамерикански држави]]. Бананите се одгледуваат на [[Плантажа|плантажи]]. Земјата би требало да има поголеми капацитети на вода, а плантажите често се оградуваат поради заштита од ветер, за оптимизација на приносот, бидејќи стеблото е многу кршливо. Бербата почнува 80 до 100 дена по цветањето, а бананите задолжително се берат во незрела состојба, дури и кога не се наменети за извоз, бидејќи евентуалното пукање на лушпата и излачување на соковите претставува поволна средина за развој на [[Микроорганизам|микроорганизми]]. Зелените плодови се тешки и без вкус, но се цврсти, и затоа се погодни за транспорт. По бербата, бананите се пакуваат и подготвуваат за транспорт. Транспортот најчесто се врши со бродови, оптимално трае 4 до 10 дена, а транспортот подолг од 14 дена сериозно го загрозува квалитетот на бананите. Оптималната температура на транспорт е 11-15 степени Целзиусови, затоа што во овој температурен интервал [[ензим]]ската активност, која влијае на созревање на плодот, е најмала. Иако респираторната активност на плодот е многу намалена, сепак, таа е на некое основно ниво кое, за да се одржи, потребна е циркулација на воздухот. === Созревање на плодот === По приемот на крајното одредиште на транспортот, се пристапува на созревањето на плодовите. Во плодот се случуваат низа хемиски промени, од кои е најважна трансформацијата на [[скроб]]от во [[сахароза]] и [[гликоза]] (во помала мера и [[фруктоза]]), но највидливата промена е промената на бојата на плодот од зелена во жолта, што е резултат на разградувањето на молекулите на [[хлорофил]], а задршка на жолтите [[каротиноидни пигменти]]. Незрелата банана содржи 17-19% скроб и само 2-5% сахароза, гликоза и фруктоза, додека зрелата банана има само 1-4% скроб, а 17-18% од шеќерите. Количината на [[органски киселини]] и [[танин]]и не се менува значително во текот на зреењето. Оптималната температура за созревање на плодовите е 16-20 степени Целзиусови, оптимална влажност е околу 80%, а за некои соеви и до 95%, при што е потребна постојана циркулација на воздухот. Ова е неопходно бидејќи се интензивираат респираторните процеси, а и поради оптимизација на ослободување на споредни производи при процесот на созревање на плодот. Созревањето трае обично 4 до 10 дена и се одвива во посебни наменски комори. == Нутритивен профил на бананата == Сировите банани (без кора) содржат 75% вода, 23% јаглехидрати, 1% белковини и занемарливи количини на липиди (види табела). Сто грама банани имаат енергетска вредност од 89 калории и се богат извор на [[витамин Б6]], кој обезбедува 31% од препорачаната дневна вредност, содржат умерена количина на [[витамин Ц]], минерали и [[прехранбени влакна]]. Иако најчесто се смета дека бананите содржат исклучително висока количина на калиум,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/232283.php|title=Bananas! Eating Healthy Will Cost You; Potassium Alone $380 Per Year|work=Medical News Today|access-date=2018-02-28|language=en}}</ref> оваа количина е релативно ниска во споредба со некои други видови на храна. [[Зеленчук|Зеленчуци]] со повисока содржина на калиум од десертните банани (358&nbsp;mg на 100 грама) се: сиров [[спанаќ]] (558&nbsp;mg на 100 грама), печен [[компир]] без лушпа (391&nbsp;mg на 100 грама), варена [[соја]] (539&nbsp;mg на 100 грама), печени [[портабела печурки]] (437&nbsp;mg на 100 грама) и сосови од преработен домат (413–439&nbsp;mg на 100 грама). Сировите плантани содржат 499 мг калиум на 100 грама. Дехидрираните десертни банани или бананата во прав содржат 1491 мг калиум на 100 грама.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ndb.nal.usda.gov/ndb/nutrients/report?nutrient1=306&nutrient2=&nutrient3=&fg=9&fg=11&max=25&subset=1&offset=0&sort=c&totCount=206&measureby=g|title=Food Composition Databases Show Nutrients List|work=ndb.nal.usda.gov|language=en|accessdate=2018-02-28|archive-date=2017-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809131911/https://ndb.nal.usda.gov/ndb/nutrients/report?nutrient1=306&nutrient2=&nutrient3=&fg=9&fg=11&max=25&subset=1&offset=0&sort=c&totCount=206&measureby=g|url-status=dead}}</ref> Поединци со [[алергија]] на латекс, може да разбијат и алергиска реакција на банани.<ref>{{Наведено списание|last=Taylor|first=James S.|last2=Erkek|first2=Emel|date=2004|title=Latex allergy: diagnosis and management|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15327474|journal=Dermatologic Therapy|volume=17|issue=4|pages=289–301|doi=10.1111/j.1396-0296.2004.04024.x|issn=1396-0296|pmid=15327474}}</ref> ==Бананата како мотив во уметноста и во популарната култура== * „Шега со банани“ — расказ на македонската писателка [[Цветанка Трпкова]].<ref>Цветанка Трпкова, ''Раздавање на душата''. Скопје: Темплум, 2023, стр. 32-36.</ref> == Наводи == <references responsive="" /> == Поврзано == * [[Банани]] - фамилија * [[Готварска банана]] == Надворешни врски == * [http://www.zdravanavika.com.mk/dneven-ritual/zdravi-proizvodi/74-bananata-i-nejzinata-hranlivost Бананата и нејзината хранливост] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130729014420/http://www.zdravanavika.com.mk/dneven-ritual/zdravi-proizvodi/74-bananata-i-nejzinata-hranlivost |date=2013-07-29 }} - „Здрава навика“ {{mk}} * [http://www.kulinar.mk/statii/Informacii-za-bananata.html Информации за бананата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120716081809/http://www.kulinar.mk/statii/Informacii-za-bananata.html |date=2012-07-16 }} - „Кулинар“ {{mk}} * [http://preventus.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=2553:bananata-vo-alternativnata-medicina&catid=36:2012-01-12-22-18-08&Itemid=66 Бананата како комплетен оброк и како лек] - „Превентус“ {{mk}} * [http://agritrade.cta.int/Agriculture/Commodities/Bananas Статии за трговија со банани на Agritrade] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140214090211/http://agritrade.cta.int/Agriculture/Commodities/Bananas |date=2014-02-14 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Банани]] [[Категорија:Овошје]] [[Категорија:Земјоделски култури]] [[Категорија:Тропско земјоделство]] [[Категорија:Монокотиледони]] [[Категорија:Влакнодајни растенија]] [[Категорија:Јадливи плодови]] [[Категорија:Тропско овошје]] 96qzk9xc2toydnppev6137x7dkf1pxc Поткралство Перу 0 166283 5562210 5429680 2026-05-21T19:02:36Z Vlad5250 77190 Vlad5250 ја премести страницата [[Вицекралство Перу]] на [[Поткралство Перу]] 5429680 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Virreinato/Virreynato del Perú |conventional_long_name = Поткралство Перу |common_name =Поткралство Перу |continent = Јужна Америка |country = Перу |status = Колонија |empire = Шпанија |religion = [[Римокатоличка црква|римокатоличка]] |era = [[Шпанско Царство]] |year_start = [[1542]] |year_end = [[1824]] |date_end = [[28 јули]] |event_start = |event_end = [[Независност на Перу]] |p1 = Governorate of New Castile |s1 = Peru |s2 = Viceroyalty of the Río de la Plata |s3 = Viceroyalty of New Granada |s4 = Chile |flag = Cross of Burgundy Flag |flag_type = Military flag |image_flag = Flag of New Spain.svg |image_coat = Armas de Carlos I de España.svg |image_map = Map of the Viceroyalty of Peru (de jure + de facto).svg |image_map_caption = Location of the Viceroyalty of Peru: initial (light green) and final ''de jure'' territory (dark green) |flag_p1 = |flag_s1 = Flag of Peru (1821–1822).svg |flag_s2 = Flag of New Spain.svg |flag_s3 = Flag of New Spain.svg |flag_s4 = Flag of Chile (1812-1814).svg |capital = [[Лима]] |government_type = Монархија |title_leader = [[список на шпански кралеви|Крал]] |leader1 = [[Карло I од Шпанија|Карло I]] |year_leader1 = 1542 - 1566 |leader2 = [[Фердинанд VII од Шпанија|Фердинанд VII]] |year_leader2 = 1813 - 1821 |title_representative = Viceroy |representative1 = Бланко Нунеж Вела |year_representative1 = 1544 - 1546 |representative2 = Џозе дел ла Серна е Хиноџоза |year_representative2 = 1821 - 1824 |event1 = Fall of [[Vilcabamba, Peru|Vilcabamba]] |date_event1 = 1572 |event2 = Creation of [[Поткралство Нова Гранада|Нова Гранада]] |year_event2 = 1717 |event3 = Creation of [[Поткралство Рио де ла Плата|Рио де ла Плата]] |year_event3 = 1776 |common_languages = службен: [[Шпански]], говорни: [[кечуански јазик|кечуански]], [[кичвански јазик|кичвански]], [[ајмарски јазик|ајмарски]], [[пукински јазик|пукиснки]]. |currency = [[Песо]] }} '''Поткралство Перу''' ({{langx|es|Virreinato del Peru}}) — [[поткралство]] кое било под директно влијание на [[Шпанско Царство|Шпанското Царство]] во периодот од [[1542]] до [[1824]] година. Териториите на ова поткралство се наоѓале во [[Јужна Америка]] односно териториите на денешните држави [[Перу]], [[Чиле]], [[Колумбија]], [[Еквадор]], [[Боливија]], [[Парагвај]], [[Уругвај]] и [[Аргентина]]. Престолнина на поткралството бил градот [[Лима]]. Поткралството било формирано во времето на светиот римски цар [[Карло V (Свето Римско Царство)|Карло V]] на [[20 ноември]] [[1542]] година со потпишувањето на кралскиот декрет во [[Барселона]]. Веднаш по ова започнала граѓанската војна помеѓу [[Франсиско Писаро]] и [[Диего де Алмагро]] за тоа кој да управува со [[Перу]]. Во [[1543]] година кралот го испратил и го назначил како поткрал [[Бласко Нунеж Вела]] за да ја спречи војната, но тој бил убиен три години подоцна од страна на [[Гонсало Писаро]]. Конеечно, [[Педро де ла Гаска]] успеал да воспостави ред во поткралството и во [[1548]] година да стави крај на граѓанската војна. Во текот на своето постоење, поткралството било управувано од страна на 39 кралеви во периодот помеѓу [[1544]] до [[1824]] година. [[Франческо де Толедо]] ([[1569]]-[[1581]]) тој спровел големи реформи во поткралството. Тој ги централизирал колонијалните владини функции и ги поставил идните административни работници на поткралството. Во текот на нејзиното постоење, наредните векови следувале тешки моменти и кризи како во [[Шпанија]] така и во [[Перу]]. Во [[1713]] година било создадено [[Поткралство Нова Гранада|Поткралството Нова Гранада]] на [[север]], како и [[Поткралство Рио де ла Плата|Поткралството Рио де ла Плата]] во [[1776]] година. Во текот на [[19 век]], голем дел од териториите на државата добиле независност и целосното постоење на државата завршило по [[Битка кај Ајакуча|Битката кај Ајакуча]] во [[1824]] година. {{Шпанско Царство}} [[Категорија:Поткралство Перу| ]] [[Категорија:Шпанска колонизација на Америка]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1824 година]] fnv8qwcpp4935f5pzumgaj764owrdan Разговор:Поткралство Перу 1 166284 5562212 755210 2026-05-21T19:02:36Z Vlad5250 77190 Vlad5250 ја премести страницата [[Разговор:Вицекралство Перу]] на [[Разговор:Поткралство Перу]] 755210 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} {{ВПИ}} ct9commkp2u08e8fmjw4goay6k238qh Пеп Гвардиола 0 198152 5562289 5534241 2026-05-22T01:15:03Z ~2026-30583-07 133416 5562289 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | name = Пеп Гвардиола | image = | image_size = | caption = | fullname = Жузеп Гвардиола Сала | birth_date = {{Birth date and age|1971|1|18|df=y}} | birth_place = [[Сантпедор]], [[Шпанија]] | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | height = {{height|m=1.83}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fcbayern.telekom.de/de/teams/trainer/pep-guardiola/index.php |title=Pep Guardiola |publisher=fcbayern.telekom.de |accessdate=30 August 2013}}</ref> | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Manchester City}} ([[тренер]]) | retired = 2006 <small>(35 г.)</small> | youthyears1 = 1983–1990 | youthclubs1 = {{Fb team Barcelona}} | years1 = 1990–1992 | clubs1 = {{Fb team Barcelona B}} | caps1 = 59 | goals1 = 5 | years2 = 1990–2001 | clubs2 = {{Fb team Barcelona}} | caps2 = 263 | goals2 = 6 | years3 = 2001–2002 | clubs3 = {{Fb team Brescia}} | caps3 = 11 | goals3 = 2 | years4 = 2002–2003 | clubs4 = {{Fb team Roma}} | caps4 = 4 | goals4 = 0 | years5 = 2003 | clubs5 = {{Fb team Brescia}} | caps5 = 13 | goals5 = 1 | years6 = 2003–2005 | clubs6 = {{Fb team Al-Ahli Doha}} | caps6 = 18 | goals6 = 2 | years7 = 2005–2006 | clubs7 = {{Fb team Dorados}} | caps7 = 10 | goals7 = 1 | nationalyears1 = 1991 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија до 21 година|Шпанија 21]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1991–1992 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Олимписка фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија (олимп.)]] | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 2 | nationalyears3 = 1992–2001 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | nationalcaps3 = 47 | nationalgoals3 = 5 | manageryears1 = 2007–2008 | managerclubs1 = {{Fb team Barcelona B}} | manageryears2 = 2008–2012 | managerclubs2 = {{Fb team Barcelona}} | manageryears3 = 2013–2016 | managerclubs3 = {{Fb team Bayern Munchen}} | manageryears4 = 2016–2027 | managerclubs4 = {{Fb team Manchester City}} }} '''Жузеп „Пеп“ Гвадиола и Сала''' ({{langx|ca|Josep "Pep" Guardiola i Sala}}, {{IPA-ca|ʒuˈzɛb ɡwəɾðiˈɔɫə}}; роден на {{роден на|18|јануари|1971}} во [[Сантпедор]], [[Барселона]], [[Каталонија]]), е сегашен шпански фудбалски тренер, и поранешен играч, моментално ја извршува функцијата менаџер на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]]. Поголемиот дел од својата активна играчка кариера, тој ја помина играјќи за [[ФК Барселона]], на позицијата [[последен играч за врска]]. Тој беше тренер на првиот тим на [[ФК Барселона|Барселона]], а беше и дел од таканаречениот дрим тим на [[ФК Барселона|Барселона]], кој ја освои првата титула во [[Куп на шампиони 1991/92|Купот на шампионите]], предводен од легендарниот [[Јохан Кројф]]. Жузеп беше и капитен на клубот во последните четири години од својот престој во Барселона. Во својата кариера има играно и за [[Бреша]], [[ФК Рома|Рома]], [[Ал-Али]] и [[Дорадос де Синалоа]]. Настапуваше за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|шпанската репрезентација]], додека на неколку пријателски натпревари го носеше и дресот на [[Каталонија]]. По завршувањето со активно играње фудбал, тој стана тренер на Б-тимот на [[ФК Барселона|Барселона]]. На 8 мај 2008 претседателот на [[ФК Барселона]] [[Жуан Лапорта]] објави дека Гвардиола ќе го наследи [[Франк Рајкард]] на тренерската позиција во првиот тим. Тој го поптпиша договорот на 5 јуни 2008.<ref>[http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/05/n080508104104.html Rijkaard until 30th June; Guardiola to take over] {{Семарх|url=https://archive.today/20120525172745/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/05/n080508104104.html |date=2012-05-25 }} FC Barcelona, 8 мај 2008</ref> Во својата прва сезона како шеф на стручниот штаб, [[ФК Барселона|Барселона]] успеа да ја освои тројната круна триумфирајќи во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]], [[Кралскиот куп]], и [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на Шампионите]] на [[УЕФА]], со што Гвардиола стана најмладиот тренер којшто ја освоил [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на Шампионите]]. Веќе во наредната сезона, [[ФК Барселона]] и Гвардиола успеаја да ги освојат, [[Супер Купот на Шпанија]], [[Суперкуп на УЕФА|УЕФА супер Купот]], и [[Светско клупско првенство во фудбал|Светското Клупско Првенство на ФИФА]]. == Клупска кариера == === Барселона === Гвардиола и се приклучи на Ла Масија на 13 годишна возраст, и за 6 години ги помина сите категории во младинската школа на [[ФК Барселона|Барселона]], дебитирајќи за првиот тим во 1991 година против [[Кадис]]. [[Јохан Кројф]] го искористи младиот играч за врска во отсуство на суспендираниот Гуљелмо Амор. Гвардиола успеа да се наметне како стандарден првотимец во сезоната 1991-92, и само 20 години беше еден од клучните играчи во тимот којшто успеа да ги освои [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]] и [[Куп на шампиони|Европскиот Куп]], а со шпанската олимписка репрезентација триумфираше на [[Летни олимписки игри 1992|олимписките игри во Барселона 1992]]. Дрим тимот на Кројф,<ref>[http://www.spain-football.org/josep-guardiola.html Josep Guardiola - The Boy from Santpedor] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130110210922/http://www.spain-football.org/josep-guardiola.html |date=2013-01-10 }} spain-football.org</ref> во наредните две сезони успеа да ја одбрани титулата во Ла Лига. Тимот засилен со [[Ромарио]], исто така успеа да стигне до ново финале во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на Шампионите]], каде што претрпе тежок пораз од италијанскиот [[ФК Милан|Милан]] предводен од [[Фабио Капело]] со убедливи 0:4. Кројф ја напушти [[ФК Барселона|Барселона]] во 1996, откако со оваа екипа заврши како четврто пласирана во сезоната 1994-95, односно трето пласирана во сезоната 1995-96, но Гвардиола и натаму го задржа своето место на средината од теренот. Во сезоната 1996-97 тимот на [[ФК Барселона]] предводена од легендарниот [[Боби Робсон]] успеа да стигне до три трофеи во [[Краслкиот Куп]], [[Суперкуп на УЕФА|УЕФА Супер Купот]], и [[Купот на Победниците на Куповите]]. На крајот од сезоната 1996-97 [[ФК Барселона|Барселона]] одби две понуди за трансфер на Гвардиола од [[ФК Рома|Рома]] и [[ФК Парма|Парма]] во износ од 300 милиони пезети. Гвардиола потпиша нов договор за каталонскиот клуиб со којшто го продолжи неговиот престој во Барселона до 2001. Гвардиола го пропушта поголемиот дел од сезоната 1997-98 поради повреда на листот на ногата, во која што Барселона под водство на новиот менаџер [[Луис ван Гал]] ја освојува двојната круна на домашната сцена. Гвардиола се врати на терените наредната сезона, во која што Барселона успеа одново да ја освои титулата во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]], во голема мера благодарејќи на брилијантните настапи на [[Луис Фиго|Фиго]] и [[Ривалдо]]. На 8 јуни 1998 Гвардиола беше подложен на хируршки зафат поради што го пропушти [[Светското првенство во фудбал 1998|светското првенство во Франција]] во 1998. Тимот на [[ФК Барселона|Барселона]] не успеа да освои ниту еден трофеј во 2001, завршувајќи на четвртата поозиција во домашното првенство, со што единствено успеа да обезбеди пласман во квалификациските кола од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]]. На 11 април 2001 Гвардиола ја објави намерата да го напушти клубот по 17 години. Како причина ја наведе неговата перцепција дека фудбалот се движи во нова по физичка насока. На 24 јуни 2001, Гвардиола го одигра последниот натпревар за Барселона против тимот на [[ФК Селтик|Селтик]]. Гвардиола одигра 479 натпревари за 12 сезони минати во дресот на [[ФК Барселона|Барселона]] освојувајќи 16 трофеи. === Серија А === По заминувањето од Барселона во 2001, 30 годишниот Гвардиола, беше поврзуван со трансфер повеќе клубови од англиската [[ФА Премиер лига|Премиер Лига]] меѓу кои и [[Манчестер Јунајтед ФК|Манчестер Јунајтед]], [[ФК Њукасл Јунајтед|Њу Касл]], [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем]], [[Тотенхем]] и [[Ливерпул]], како и италијанските [[Интер Милано|Интер]] и [[ФК Милан|Милан]]. Но Гвардиола сепак се одлучи да ги засили редовите на Бреша од која што подоцна преминува во [[ФК Рома|Рома]] во италијанската [[Серија А]]. Времето поминато во [[Италија]], беше несреќно за Гвардиола каде што заработи 4 годишна забрана за играње фудбал поради допинг. Сезоните минати во [[Серија А]] не беа ни одблиску успешни за него како оние минати во каталонскиот гигант [[ФК Барселона|Барселона]]. Во [[Серија А|калчо]] лигата одигра вкупно 71 натпревар. === Ал-Ахли === По заминувањето од екипите на [[Бреша Калчо|Бреша]] и [[ФК Рома|Рома]] и напуштањето на апенинскиот полусотров, 34 годишниот Гвардиола одбивајќу понуди од [[Манчестер Јунајтед ФК|Манчестер Јунајтед]], замина за [[Катар]] да настапува во тамошната [[Старс Лига]] во тимот на [[Ал-Ахли]] каде во тоа време настапуваше и славниот [[Габриел Батистута]]. Гвардиола веднаш се наметна како стартер во тимот и стана еден од најдобрите играчи во лигата. Во сезоната 2005-06 Гвардиола одби понуди за прселба во Англија, од страна на градските соперници од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Јунајтед]] како и од лондонскиот [[Челси ФК|Челси]], поради тоа што чувствуваше дека е на залезот од својата кариера. === Дорадос де Синалоа === Во 2006 кога [[Хуан Мануел Лиљо]] беше назначен за нов шеф на стручниот штаб на мексиканскиот [[Дорадос де Синалоа]], го ангажираше Гвардиола да игра за клубот. Гвардиола настапуваше шест месеци во овој клуб пред неговото конечно пензионирање. == Интернационална кариера == === Шпанија === Гвардиола го имаше своето деби во сениорскиот тим на селекцијата на Шпанија на 14 октомври 1992 во квалификацискиот натпревар за [[1994 ФИФА Светско Првенство|светското првенство во САД]] против Северна Ирска. Истата година Гвардиола беше капитен на олимпискиот тим на Шпанија со која што го освоија златниот медал на [[Летни олимписки игри 1992|олимписките игри во Барселона 1992]]. Ова беше единствениот златен медал за шпанската репрезентација сè до 2008 кога го освоија [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското Првенство]]. Гвардиола беше стандарден првотимец од 1992 до 2001 забележувајќи 47 настапи во националниот дрес, притоа постигнувајќи 5 гола. На светското првенство во 1994, Гвардиола ја предводеше Шпанија до ¼ финалето каде што претрпеа пораз од Италија. Кога селекторската позиција во шпанската репрезентација дојде [[Хавиер Клементе]], се појавија недоразбирања помеѓу Гвардиола и репрезентативниот селектор. Сето тоа резултираше со негово изоставување од составот за [[1998 ФИФА Светско Првенство|светското првенство во 1998]] во [[Франција]]. Сепак недоразбирањата беа надминати и Гвардиола беше дел од тимот на европското првенство во 2000 година што се одржа во [[Белгија]] и [[Холандија]], предводејќи го тимот до ново ¼ финале каде што беа сопрени од [[Фудбалска репрезентација на Франција|Франција]] губејќи со 2:1. Својот последен натпревар за најдобрата репрезентација на Шпанија Гвардиола го имаше на 14 ноември 2001 против Мексико. Својот последен репрезентативен гол го постигна против Шведска на својот 45 настап.<ref>[http://www.rsssf.com/miscellaneous/guardiola-intl.html Josep Guardiola Sala - International Matches] Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=258&n=guardiola%2Fjosep%2Fguardiola%2Fsala |title=Spain stats |accessdate=2021-08-12 |archive-date=2007-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070314200740/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=258 |url-status=dead }}</ref> === Каталонија === Гвардиола е голем поборник за независноста на [[Каталонија]], одигрувајќи седум пријатлески натпревари за неофицијалната репрезентација на [[Каталонија]].<ref>[http://www.rsssf.com/tablesc/cata-intres.html Catalonia Autonomous Team Matches] Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation</ref> == Тренерска кариера == === ФК Барселона Б === Гвардиола беше назначен за тренер на [[ФК Барселона Б|Б-тимот]] на Барсеолна на 21 јуни 2007. Под негово водство тимот ја освои третата дивизија на Шпанија, квалификувајќи се во плеј-офот за влез во втората дивизија на Шпанија.<ref>[http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/05/n080508104107.html From captain to manager] {{Семарх|url=https://archive.today/20120801112105/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/noticies/futbol/temporada07-08/05/n080508104107.html |date=2012-08-01 }} FC Barcelona, 8 мај 2008</ref> На крајот на сезоната 2007-08 претседателот на [[ФК Барселона|Барселона]] [[Жуан Лапорта]] го назначи Жузеп Гвардиола за Наследник нас [[Франк Рајкард]].<ref>[http://www.fcbarcelona.cat/web/castellano/noticies/futbol/temporada07-08/05/n080508104104.html Guardiola relevará a Rijkaard a partir del 30 de junio] {{Семарх|url=https://archive.today/20080612011907/http://www.fcbarcelona.cat/web/castellano/noticies/futbol/temporada07-08/05/n080508104104.html |date=2008-06-12 }} FCBarcelona.cat {{es}}</ref> === ФК Барселона === [[Податотека:Josep Guardiola - Joan Gamper Trophy.jpg|thumb|left|Гвардиола,2009]] Непосредно по своето назначување како трнер на првиот тим на Барселона, Гвардиола објави дека [[Роналдињо]], [[Деко]] и [[Самуел Ето]] не се дел од неговите планови за наредната сезона. Гвардиола во текот на подготовките за претстојната сезона сепак го промени своето мислење за [[Самуел Ето]] одлучувајќи се да го задржи тимот и во наредната година. Под водството нас Гвардиола Барселона направи неколку трансфери доведувајќи ги [[Дани Алвес]], и [[Сеиду Кеита]] од тимот на [[Севиља]], [[Жерар Пике]] од редовите на [[Манчестер Јунајтед ФК|Манчестер Јунајтед]], и [[Александар Хлеб]] од лондонски [[Арсенал ФК|Арсенал]]. Првиот натпревар на гвардиола како предводник од тренерската фотеља на [[ФК Барселона|Барселона]], беше во третото квалификациско коло од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на Шампионите]], победувајќи ја [[Висла]] од [[Краков]] со 4:0. Во текот на сезоната во [[Примера Дивисион (Шпанија)|Ла Лига]], [[ФК Барселона|Барселона]] беше на првото место и ја освои титулата за првпат по две годишна пауза. Најважниот натпревар во сезоната беше на 2 мај на стадионот [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]] против лутиот соперник [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]], на којшто [[ФК Барселона|Барселона]] успеа да дојде до убедлива победа од неверојатни 6:2. Титулата во [[Ла лига|Ла Лига]], беше вториот трофеј таа сезона за Барселона откако претходно беше освоен и шпанскиот [[Кралски куп]] на 13 мај. Барселона и Гвардиола ја завршија сезоната комплетирајќи ја тројната круна со триумфот над [[Манчестер Јунајтед ФК|Манчестер Јунајтед]] во финалето од [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на Шампионите]]. Во текот на сезоната Гвардиола почна да ја применува тактитката на тотал Фудбал, играјќи во формација 4-3-3. На своите прес-конференции, неговите играчи говореа за новата работна етика која што ја имаше спроведено Гвардиола и личниот пристап со самите фудбалери. Гвардиола има црпено искуство од [[Јохан Кројф]], [[Луис ван Гал]], [[Хосе Антонио Камачо]] и [[Фабио Капело]]. Во својата втора сезона како менаџер на [[ФК Барселона|Барселона]], Гвардиола ги доведе [[Златан Ибрахимовиќ]] и [[Максвел]] од редовите на милански [[Интер Милано|Интер]] и [[Чигрински]] од тимот на [[Шахтјор]] од [[Донецк]]. [[ФК Барселона|Барселона]] ја започна сезоната победувајќи го [[ФК Атлетик Билбао|Атлетик Билбао]] во шпанскиот [[Супер Куп]], и триумфирајќи над [[Шахтјор Донецк]] во европскиот [[Суперкуп на УЕФА|Супер Куп]]. На 19 декември [[ФК Барселона|Барселона]] успеа за првпат во својата историја да го освои и [[Светско клупско првенство во фудбал|Светското Клупско Првенство на ФИФА]], со што Гвардиола стана првиот тренер којшто успеал да ги обедини шесте титули. Тој е првиот тренер во историјата на фудбалот којшто успеал да го направи тоа. По бројот на освоени титули како предводник на [[ФК Барселона|Барселона]], Гвардиола со само една мината година на кормилото на каталонскиот клуб се наоѓа на 3 место зад [[Јохан Кројф]] и [[Фердинант Даучик]]. Гвардиола ја претрпе својата прва елиминација како тренер во [[Кралскиот Куп]] против [[Севиља]]. Во јануари 2010 Гвардиола потпиша едногодишно продолжување на неговиот договор како тренер на клубот. Во февруари истата година, тој го забележа својот стотти натпревар како тренер на [[ФК Барселона|Барселона]], постигнувајќи биланс од 71 победа, 19 нерешени натпревари, и 10 порази, на коишто неговите избраници постигнаа 242 погодоци, а примија 76.<ref>{{наведени вести|url=http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=689215|title=Guardiola: 100 partidos, 71 victorias|work=www.sport.es|date=20 февруари 2010|access-date=2010-05-05|archive-date=2010-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100224053924/http://www.sport.es/default.asp?idpublicacio_PK=44&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=689215|url-status=dead}}</ref> На 10 април 2010 тој стана првиот менаџер на Барселона којшто успеал да го победи лутиот соперник [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] четири пати по ред во познатото [[Ел Класико]] дерби. Во сезоната 2009-10 Барселона успеа да стигне до ½ финалето од [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на Шампионите]] каде што на патот на одбраната на титулата во ова натпреварување беа елиминирани од [[ФК Интер|Интер]] тогаш предводен од [[Жозе Мурињо]]. === ФК Бајерн Минхен === Во 2013 година е назначен за тренер на германскиот клуб [[Бајерн Минхен]]. Со Баерн Минхен успеа трипати да ја освои [[Прва Бундеслига (фудбал)|бундеслигата]], но не успеа да ја врати европската титула на [[Алијанц Арена|Алијанц арената]].Во 2016 година до се пресли во [[Премиер лига на Англија|Премиерлигата]], во тимот на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]]. == Приватен живот == Пеп Гвардиола е роден во [[Сантпедор]]. Неговата мајка се вика Долорес, додека неговиот татко се вика Валенти. Гвардиола има две сестри Франческа и Олга, и еден брат Пере.<ref>[http://www.elpais.com.co/paisonline/deportes2003/notas/Mayo312009/dep1.html El rey de España]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ElPais.com</ref> Жузеп е оженет со Кристина Сера која ја сретнал во бутик за облека на 18 годишна возраст. Двојката има 3 деца Мариус, Марија и Валентина. Гвардиола е близок пријател со [[Луис Фиго]], [[Луис Енрике]], [[Тито Виланова]] и [[Јохан Кројф]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Josep Guardiola}} * [http://www.bdfutbol.com/en/j/j1566.html BDFutbol player profile] * [http://www.bdfutbol.com/en/l/l1566.html BDFutbol coach profile] * [http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=258&n=guardiola/josep/guardiola/sala National team data] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070314200740/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=258 |date=2007-03-14 }} {{es}} * [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=13606 NationalFootballTeams data] * [https://web.archive.org/web/20010127191700/http://www.time.com/time/europe/specials/ff/trip3/guardiola.html Interview at www.time.com] * http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/jugadors_de_llegenda/guardiola.html {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100828124103/http://www.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/jugadors_de_llegenda/guardiola.html |date=2010-08-28 }} {{Состав на Шпанија на СП фудбал 1994}} {{Состав на Шпанија на ЕП фудбал 2000}} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Гвардиола, Пеп}} [[Категорија:Родени во 1971 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Каталонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барселона]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бреша]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рома]] [[Категорија:Фудбалери од Серија А]] [[Категорија:Шпански меѓународни фудбалери]] [[Категорија:Играчи на Светско првенство во фудбал 1994]] [[Категорија:Шпански фудбалски тренери]] [[Категорија:Менаџери од Ла лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Барселона]] [[Категорија:Тренери на ФК Бајерн Минхен]] [[Категорија:Тренери на ФК Манчестер Сити]] sz2xvidow163atpxvyxamk83dv1a179 Проѕирност 0 200107 5562371 5070574 2026-05-22T11:13:21Z Bjankuloski06 332 5562371 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dichroic filters.jpg|thumb|right|250px|Оптичките леќи и филтри се изработуваат од оптички проѕирни материјали.]] '''Проѕирност''', '''провидност''' или '''транспарентност''' е израз кој се користи во оптиката и означува својство на материјалите да ја прошуштаат светлината низ себе без [[прекршување (физика)|прекршување на светлината]]. '''Прозрачноста''' е поопшт поим за пропустливоста на светлина без или со прекршување. Кога светлината доаѓа во допир со материјалот, таа може да стапи во интеракција со него на неколку начини, веќе според типот на светлината (брановата должина, [[честота]], [[енергија]], итн.) и типот на материјалот. Светлосните бранови стапуваат во интеракција со објектите преку комбинација на одразот (рефлексија), пропустливоста и прекршувањето (рефракција). Некои материјали, како на пр. стаклото или чистата вода, овозможуваат да светлината која паѓа врз нив биде пропуштена при што многу малце од истата се рефлектира; таквите материјали се нарекуваат оптички транспарентни. Отсуството на структурни дефекти (празнини, пукнатини итн.) како и молекуларната структура на повеќето течности овозможуваат извонредна оптичка трансмисија. Материјалите кои не дозволуваат трансмисија на светлината се нарекуваат непроѕирни. Многу такви супстанции имаат хемиски состав кој вклучува т.н. апсорпциони центри. Бројни супстанции се селективни во апсорбирањето на честотите од белата светлина. Тие апсорбираат одредени делови на видливиот спектар, додека пак останатите делови ги рефлектираат. {{Оптика-никулец}}<!-- мислам дека е никулец --> [[Категорија:Оптички материјали| Проѕирност]] [[Категорија:Стакло| Проѕирност]] [[Категорија:Проѕирни материјали| Проѕирност]] [[Категорија:Бездимензионални броеви]] 8lq63cmihr24zomjrm5owmq0p1npg98 5562372 5562371 2026-05-22T11:14:35Z Bjankuloski06 332 Отповикани уредувања на [[Special:Contributions/Bjankuloski06|Bjankuloski06]] ([[User talk:Bjankuloski06|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Kolega2357|Kolega2357]] 3505686 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dichroic filters.jpg|thumb|right|250px|Оптичките леќи и филтри се изработуваат од оптички проѕирни материјали.]] '''Проѕирност''', '''прозрачност''', '''провидност''' или '''транспарентност''' е израз кој се користи во оптиката и означува својство на материјалите да ја прошуштаат светлината низ себе. Кога светлината доаѓа во допир со материјалот, таа може да стапи во интеракција со него на неколку начини, веќе според типот на светлината (брановата должина, [[фреквенција]], [[енергија]], итн.) и типот на материјалот. Светлосните бранови стапуваат во интеракција со објектите преку комбинација на одразот (рефлексија), пропустливоста и прекршувањето (рефракција). Некои материјали, како на пр. стаклото или чистата вода, овозможуваат да светлината која паѓа врз нив биде пропуштена при што многу малце од истата се рефлектира; таквите материјали се нарекуваат оптички транспарентни. Отсуството на структурни дефекти (празнини, пукнатини итн.) како и молекуларната структура на повеќето течности овозможуваат извонредна оптичка трансмисија. Материјалите кои не дозволуваат трансмисија на светлината се нарекуваат непроѕирни. Многу такви супстанции имаат хемиски состав кој вклучува т.н. апсорпциони центри. Бројни супстанции се селективни во апсорбирањето на фреквенциите од белата светлина. Тие апсорбираат одредени делови на видливиот спектар, додека пак останатите делови ги рефлектираат. {{Оптика-никулец}}<!-- мислам дека е никулец --> [[Категорија:Оптички материјали| Проѕирност]] [[Категорија:Стакло| Проѕирност]] [[Категорија:Проѕирни материјали| Проѕирност]] rkiyw5rsfootkc0e4b6x6ipsc0zsji7 5562373 5562372 2026-05-22T11:15:06Z Bjankuloski06 332 5562373 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dichroic filters.jpg|thumb|right|250px|Оптичките леќи и филтри се изработуваат од оптички проѕирни материјали.]] '''Проѕирност''', '''прозрачност''', '''провидност''' или '''транспарентност''' е израз кој се користи во оптиката и означува својство на материјалите да ја прошуштаат светлината низ себе. Кога светлината доаѓа во допир со материјалот, таа може да стапи во интеракција со него на неколку начини, веќе според типот на светлината (брановата должина, [[честота]]та, [[енергија]]та и тн.) и типот на материјалот. Светлосните бранови стапуваат во интеракција со објектите преку комбинација на одразот (рефлексија), пропустливоста и прекршувањето (рефракција). Некои материјали, како на пр. стаклото или чистата вода, овозможуваат да светлината која паѓа врз нив биде пропуштена при што многу малце од истата се рефлектира; таквите материјали се нарекуваат оптички транспарентни. Отсуството на структурни дефекти (празнини, пукнатини итн.) како и молекуларната структура на повеќето течности овозможуваат извонредна оптичка трансмисија. Материјалите кои не дозволуваат трансмисија на светлината се нарекуваат непроѕирни. Многу такви супстанции имаат хемиски состав кој вклучува т.н. апсорпциони центри. Бројни супстанции се селективни во апсорбирањето на фреквенциите од белата светлина. Тие апсорбираат одредени делови на видливиот спектар, додека пак останатите делови ги рефлектираат. {{Оптика-никулец}}<!-- мислам дека е никулец --> [[Категорија:Оптички материјали| Проѕирност]] [[Категорија:Стакло| Проѕирност]] [[Категорија:Проѕирни материјали| Проѕирност]] 6093687ropk1rciteoi2n70t8q6dd2v 5562374 5562373 2026-05-22T11:15:28Z Bjankuloski06 332 5562374 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Dichroic filters.jpg|thumb|right|250px|Оптичките леќи и филтри се изработуваат од оптички проѕирни материјали.]] '''Проѕирност''', '''прозрачност''', '''провидност''' или '''транспарентност''' е израз кој се користи во оптиката и означува својство на материјалите да ја прошуштаат светлината низ себе. Кога светлината доаѓа во допир со материјалот, таа може да стапи во интеракција со него на неколку начини, веќе според типот на светлината (брановата должина, [[честота]]та, [[енергија]]та и тн.) и типот на материјалот. Светлосните бранови стапуваат во интеракција со објектите преку комбинација на одразот (рефлексија), пропустливоста и прекршувањето (рефракција). Некои материјали, како на пр. стаклото или чистата вода, овозможуваат да светлината која паѓа врз нив биде пропуштена при што многу малце од истата се рефлектира; таквите материјали се нарекуваат оптички транспарентни. Отсуството на структурни дефекти (празнини, пукнатини итн.) како и молекуларната структура на повеќето течности овозможуваат извонредна оптичка трансмисија. Материјалите кои не дозволуваат трансмисија на светлината се нарекуваат непроѕирни. Многу такви супстанции имаат хемиски состав кој вклучува т.н. апсорпциони центри. Бројни супстанции се селективни во апсорбирањето на фреквенциите од белата светлина. Тие апсорбираат одредени делови на видливиот спектар, додека пак останатите делови ги рефлектираат. {{Оптика-никулец}} [[Категорија:Оптички материјали| Проѕирност]] [[Категорија:Стакло| Проѕирност]] [[Категорија:Проѕирни материјали| Проѕирност]] gt7g1g8psd8hq3ykgyye4qfplq6b1ow Жозе Моурињо 0 200604 5562122 5561997 2026-05-21T16:16:25Z Gurther 105215 5562122 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Жозе Моурињо | image = [[File:José Mourinho 20250206 (1).jpg|250px|]] | caption = Мурињо со [[ФК Фенербахче|Фенербахче]] во 2025 | fullname = Жозе Марио дош Сантош Моурињо<br>Феликс<ref name="Inter2010"/> | dateofbirth = {{birth date and age|1963|1|26|df=y}}<ref name="Inter2010"/> | cityofbirth = [[Сетубал]] | countryofbirth = [[Португалија]] | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | height = {{height|m=1.79}}<ref name="Inter2010">{{cite web | url=http://www.inter.it/it/squadra/allenatore | title = José Mourinho | archive-url=https://web.archive.org/web/20100503053209/http://www.inter.it/it/squadra/allenatore | archive-date=3 May 2010 | publisher=Inter Milan |access-date=1 October 2025 |language=Italian |url-status=dead }}</ref> | position = {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Benfica}} (тренер) | years1 = 1980–1982 |clubs1 = {{Fb team Rio Ave}} |caps1 = 0 |goals1 = 0 | years2 = 1982–1983 |clubs2 = {{Fb team Belenenses}} |caps2 = 0 |goals2 = 0 | years3 = 1983–1985 |clubs3 = {{симбол2|600px solid HEX-8E3145.svg}} [[ФК Сесимбра|Сесимбра]] |caps3 = 35 |goals3 = 1 | years4 = 1985–1987 |clubs4 = {{симбол2|600px pentasection vertical Black White.svg}} Комерсио де Индустрија |caps4 = 27 |goals4 = 8 | manageryears1 = 1994–1996 |managerclubs1 = {{Fb team Porto}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 1996–2000 |managerclubs2 = {{Fb team Barcelona}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears3 = 2000 |managerclubs3 = {{Fb team Benfica}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears4 = 2000 |managerclubs4 = {{Fb team Benfica}} | manageryears5 = 2001–2002 |managerclubs5 = {{Fb team Uniao Leiria}} | manageryears6 = 2002–2004 |managerclubs6 = {{Fb team Porto}} | manageryears7 = 2004–2007 |managerclubs7 = {{Fb team Chelsea}} | manageryears8 = 2008–2010 |managerclubs8 = {{Fb team Inter}} | manageryears9 = 2010–2013 |managerclubs9 = {{Fb team Real Madrid}} | manageryears10 = 2013–2015 |managerclubs10 = {{Fb team Chelsea}} | manageryears11 = 2016–2018 |managerclubs11 = {{Fb team Manchester United}} | manageryears12 = 2019–2021 |managerclubs12 = {{Fb team Tottenham}} | manageryears13 = 2021–2024 |managerclubs13 = {{Fb team Roma}} | manageryears14 = 2024–2025 |managerclubs14 = {{Fb team Fenerbahce}} | manageryears15 = 2025–2026 |managerclubs15 = {{Fb team Benfica}} }} '''Жозе Марио дош Сантош Моурињо Феликс''' ({{langx|pt|José Mário dos Santos Mourinho Félix}}; роден на {{роден на|26|јануари|1963}} година, во [[Сетубал]]) или само '''Жозе Мурињо''' — [[Португалија|португалски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на {{Fb team (N) Benfica}}. Познат е по прекарот '''Посебниот''', којшто самиот си го измислил, подоцна прифатен и од британските медиуми. За многу експерти, играчи и тренери Моурињо е еден од најдобрите тренери во фудбалската историја. Синот на португалски голман [[Жозе Феликс Мурињо]], Мурињо започнал како играч но немал ветувачка кариера и затоа се префрлил на менаџерството. По некое време работејќи како помошник менаџер и тренер на младинците во раните деведесетти, станал преведувач за [[Боби Робсон]]. Тука, Мурињо научил многу од тренерот ветеран работејќи со него за [[Спортинг Лисабон]] и [[Порто]] во Португалија, пред да го следи во шпанскиот клуб Барселона. Тој останал во каталонскиот клуб и по заминувањето на Робсон, работеше со неговиот наследник [[Луис ван Гал]]. Почнал да се фокусира на тренерството и импресирал со неговите кратки но успешни менаџерски периоди во [[Бенфика]] и [[Леирија]]. Се врати во [[Порто]] во 2002 година, овој пат како главен тренер, и за кратко време успеа да освои три титули, победувајќи во [[Премиера Лигата]], Купот на Португалија и [[Уефа Купот]] во 2003 година. Уште поголеми успеси имаше во 2004 година кога Мурињо го предводеше тимот до врвот на табелата за вторпат и ја освои престижната [[УЕФА Лига на Шампиони]]. Следната година Мурињо се пресели во [[Челзи]] и освои двапати по ред за освои англиската [[Премиер Лига]] во 2005 година и 2006 година меѓу кои и други домашни почести. Често беше критикуван за неговата директност, но неговите посетители во Челзи и Порто го направија еден од најдобрите фудбалски менаџери, исто и од неговите благородници и пресот. Последователно, беше прогласуван за најдобар менаџер во светот од [[IFFHS]] за сезоните 2004-2005 и 2005-2006. По наводното испаѓање од хиерархијата на [[Челзи]], се пресели во италијанската [[Серија А]] , потпишувајќи три годишен договор со [[Интер]] во средината на 2008 година. Во рок од три месеци ја освои првата италијанска почест, Супер Купот на Италија и ја заврши првата сезона во Интер со три титули, Италијанската Сериа А, [[Супер Купот на Италија]] и УЕФА Лигата на Шампиони, и така стана третиот менаџер во историјата кој има освоено две титули во УЕФА Лигата на Шампиони со две различни екипи по [[Ернст Хапел]] и [[Отмар Хиѕвилд]]. Поради овие достигнувања повторно беше прогласен за најдобар менаџер од ИФФИС за сезоната 2009-10, и првата [[ФИФА Златна Топка]] за најдобар менаџер во 2010 година. На 28 мај 2010 година, неговото назначување за менаџер на [[Реал Мадрид]] беше потврдено, потпишувајќи четиригодишен договор. Од многу денес Мурињо се смета за најдобриот менаџер. Во април 2010 година, додека сè уште беше во [[Интер]], пред вториот натпревар од полуфиналето, [[Жозеп Гвардиола]] рече: "Во поглед на најдобрите менаџери во светот, кога го споредуваше Жозе Мурињо со [[Алекс Фергусон]], [[Арсен Венгер]] и [[Фабио Капело]], тој е сè уште многу млад. Но дури и на негова возраст, титулата најдобар менаџер е е многу силен случај за него. Тоа е вистината." Легендарниот повеќекратен Светски Шампион во Шах и поранешен бр. 1 играч во шах, мајсторот [[Гари Гаспаров]], го искористи португалскиот тренер како пример за стратегија и водство на прес конференцијата во февруари 2011 година, и рече: "Тој којшто покажува такви добри резултати со неколку екипи како што е случајот со Жозе Мурињо, мора да биде голем филозоф и стратегист". Познатиот Северно американски спортки магазин, [[Спортс Илустрејтед]], во март 2011 година објави извештај, спроведен од Грант Вал, во кој Мурињо е опишан како еден од најдобрите тренери до сега во било кој спорт. Интервју му беше извршено на Алекс Фергусон кој рече: "Тој е на врвот, нема сомневање за тоа, мораш да имаш одреден критериум во поглед на менаџирањето, и тоа е тајната на успехот – која е многу тешка денес – и што победуваш. Мора да гледаш на неговите достигнувања како прва класа." == Ран живот и кариера == === Години на формирање и учење === Жозе Марио дос Феликс Сантош беше роден во 1963 година во голема фамилија од средна класа во [[Сетубал]], [[Португалија]], син на [[Феликс Мурињо]] и [[Марија Жулија Каразола дос Сантош]]. Неговиот татко професионално играл фудбал за [[Белененсес]] и [[Сетубал]], и имал еден настап за Португалија во текот на неговата кариера. Неговата мајка била наставничка во основно училиште; нејзиниот вујко ја финансирал изградбата на стадионот на Сетубал. Падот на Антонио де Оливера Салазар режимот во април 1974 годин, сепак, предизвикало фамилијата да изгуби се освен една куќа во близина на [[Палмела]]. Мурињо било популарно и компетитивно дете и неговата мајка го охрабувала да биде успешен во неговите напори. Фудбалот бил главен дел од неговиот живот и неговиот татко се повикувал на тоа што бил импресиран од неговото познавање за играта. Фудбалките задачи што ги имал кон [[Порто]] и [[Лисабон]] знечело дека Феликс не можел често да биде со неговиот син. Сепак младиот Мурињо успевал да помине време со него и како тинејџер тој често присуствувал на неговите натпревари. До тогаш, татко му се сменил од играч на тренер и сакал Мурињо да стане студент на играта. Мурињо сакал да ги следи стапките на татко му и затоа се приклучил на младинскиот тим на Белененес. Преминал на сениорско ниво, играл за [[Рио Аве]] (каде тренер бил неговиот татко), [[Белененсес]] и [[Сесимбра]] но било јасно дека нема стане професионален фудбалер поради недостигот на брзина и сила. Се соочил со фактот дека нема да биде фудбалер и започнал да го исполнува неговиот сон да стане професионален фудбаски тренер. Неговата мајка имала други идеи за него и го запишала на бизнис училиштето. Мурињо почнал да оди на училиште но бил избркан првиот ден, решил да се фокусира на спорт, затоа решил да се запише на [[Факултетот за фискултура на Техничкиот Универзитет во Лисабон]] за да учи хемија на спортот. Го изучил физичкото образование на различни училишта и по пет години, се стекнал со диплома , завршил со исклучително добри оценки во текот на студирањето. Откако присуствувал на курсот за тренер одржан од Англиските и Шкотските Асоцијации, поранешениот шкотски менаџер Енди Роксбург го забележал младиот португалец како навлегува во детали и вниманието на деталите. Мурињо барал редифинирање на тренерството во фудбалот со мешање на тренерската теорија со мотивациони и психолошки техники. === Вовед во менаџирањето === По напуштањето на неговата работа со училиштето за тренери, Мурињо планирал да влезе во водите на менаџирање во неговиот роден град и станал тренер на младинската едкипа на Сетубал во раните деведесетти. Искачувајќи се нагоре по скалата, ја прифатил понудата за помошник менаџер на [[Естрела де Амадора]], со менаџерто [[Жезуалдо Фереира]]. Подоцна бил менаџер на Оваренсе. Мурињо бил спремен за поголеми предизвици и така произлегла можноста во 1992 година да работи како преведувач за врвен менаџер. Боби Робсон беше назначен како нов менаџер на лисабонскиот клуб Спортинг Лисабон и на англичанецот му беше потребен локален тренер со добро познавање на англиски за да работи како преведувач. Првично, потегот беше чекор подалеку од менаџерството но како преведувач, Мурињо го заработи почитот и пријателството од Робсон. Тој му посака добредојде на преводите на Мурињо двајцата станаа блиски во дискутирањето на тактиката. Робсон беше избракан од Спортинг во 1993 година, но португалските соперници ФК Порто го назначија него како главен тренер и така Мурињо продолжи да работи како преведувач за играчити. По две години во Порто, дуото пак се пресели и тоа во ФК Барселона во 1996 година. Нивниот последен меч како тренер и помошник во ФК Порто заврши со победа од 5-0 против Бенфика во португалскиот Супер Куп, меч што многу навивачи уште го памтат. Во [[Барселона]] продолжи да ги покажува неговите квалитети, учејќи каталонски за нови предизвици. Мурињо и неговата фамилија се преселија во Барселона и тој постепено стана истакната фигура во Барселона со неговото преведување на прес конференциите, помагајќи им на играчите со тактичките совети, планирање на тренинзите и анализирање на противникот. Стиловите на Робсон и Мурињо се надополнуваа еден со друг, англичанецот претпочиташе напаѓачки стил додека Мурињо дефанзивен стил. Партнерството вроди со плод таа сезона кога Барселона го освои [[Европскиот Куп на Победници]]. Робсон го промени клубот следната сезона но овој пат Мурињо не го следеше бидејќи Барселона сакаше тој да остане како помошник менаџер. И покрај заминувањето, двајцата останаа добри пријатели и Мурињо се рефлектираше на ефектот што Робсон го имал на него: Една од најзначајните работа што ја научив од Боби Робсон е дека кога победуваш, не треба да мислиш дека ти си тимот и кога губиш не треба да мислиш дека си ѓубре. Тој започна да работи со наследникот на Робсон, Луис ван Гал, и научи доста од холанѓанецот. Мурињо и ван Гал двапати ја освоија Ла Лига во првите две години. Ван Гал виде дека во овој успех голем удел има и помошникот менаџер. Тој му дозволи на Мурињо да развива негов независен стил и му дозволи да ја води Барселона Б. Ван Гал исто така му дозволуваше на Мурињо да биде главен и на првиот тим ( глумејќи како помошник менаџер на Мурињо) за одредени трофеи, како Копа Каталунија кој го освои Мурињо во 2000 година. == Тренерска кариера == === Бенфика и Леирија === Шансата да стане врвен менаџер дојде во септември 2000 година кога Мурињо се пресели од помошник менаџер во менаџер во Бенфика каде го замени тогашниот менаџер Јап Хенкес по само четири недели во Примера Лигата. Хиерархијата во Бенфика сакаше да го назначи Жезуалдо Фереира како нов помошник менаџер, но Мурињо се побуни и го избра [[Карлос Мозер]] пензиониран одбранбен играч на Бенфика како негова десна рака. Кога зборував со ван Гал за враќање во Португалија за да бидам помошник во Бенфика, тој рече: Не, не оди. Кажи и на Бенфика ако сакаат менаџер тогаш ќе одиш; ако сакаат помошник ти ќе останеш. Мурињо беше крајно критичен кон Фереира, кој за првпат го сретнал како негов професор на факултетот за фискултура и поцна го нападна ветеранот цитирајќи, "Ова може да биде приказната за магарето кое работеше 30 години но никогаш не стана коњ." Само неколку недели откако му беше доделена работата во Бенфика, менторот на Мурињо, Боби Робсон, му ја понуди улогата на помошник менаџер во [[Њукасл Јунајтед]]. Таков беше очајот на Робсон за Мурињо да му се придружи тој му понуди на Мурињо дека по две години ќе му го предаде владеењето на Мурињо. Мурињо ја одби понудата и рече дека тој знае дека Робсон никогаш нема да се откаже во клубот кој го сакал. Мурињо и Мозер се покажаа како популарна комбинација, уживајќи во победата од 3-0 против лутите соперници Спортинг во декември. Ова владеење, сепак, се покажаа дека е на ризик по изборот на Бенфика кој беше против претседателот Жоао Вале Азеведо, и ново избраниот Мануел Виларињо рече дека тој ќе го постави поранешниот играч на Бенфика Тони како негов нов менаџер. Иако Виларињо немаше намера веднаш да му даде отказ, Мурињо ја употреби победата пртотив Спортинг за да ја тестира лојалноста на претседателот и побара продолжување на договорот. Виларињо го одби барањето на Мурињо и веднаш го разреши Мурињо од сите функции во клубот. Тој го напушти клубот на 5 декември 2000 година по само десет лигашки натпревари. Подоцна, Виларињо се каеше за неговата процена и ја изрази неговата фрустрација поради губењето на Мурињо: Вратете не назад и тогаш ќе го направам токму спротивното: Ќе го продолжам неговиот договор. Само доцна сфатив дека карактерот на едно лице и гордоста не може да се стави пред интересот на институцијата на која и служиме. Мурињо најде ново менаџерско место во април 2001 година во Леирија, каде заврши на највисокот место во историјата на клубот на петтото место. Успехот на Мурињо со Леирија не остана незабележан и го привлече вниманието на поголемите португалски клубови. === Порто === [[Податотека:Champions League trophy.jpg|thumb|right|Трофејот на [[УЕФА Лигата на Шампиони]], освоен со Порто и Интер]] Во јануари 2002 година тој беше избран од луѓето на [[ФК Порто]] да го замени [[Октавио Мачадо]]. Мурињо го предводеше тимот до третото место таа година по 15 победи во низа и вети дека ќе ги направи шампиони Порто наредната година. Тој индетификуваше неколку клучни играчи во кои веруваше дека ќе бидат костурот на тимот и за кои веруваше дека еден перфектен Порто би изгледал: [[Виктор Баија]], [[Рикардо Карваљо]], [[Костиња]], [[Деко]], [[Димитри Аленичев]] и [[Хелдер Постига]]. Го донесе капитенот [[Жорге Коста]] од [[Чарлтон]]. Засилувњата од други глубови ги вклучуваа [[Нуно Валенте]] и [[Дерлеи]] од [[Сетувал]]; [[Педро Емануел]] од [[Боависта]]; и [[Едгарас Јанкаускас]] и [[Маниче]], кои ги донесе од [[Бенфика]]. За време на подготвителниот период, Мурињо објавуваше детални информации на интернет за тренингот. Извештаите беа полни со формален [[вокабулар]] како на пример, 20км џогирање го нарекуваше продолжена аеробична вежба. Додека привлекуваа потсмев од претенциозните, некои ја фалеа иновацијата и новите методи на Мурињо. Еден од главните аспекти во ерата на Мурињо во Порто беше неговиота брза досетливост и пресинг играта која почнуваше со офанзивната линија. Физичките и борбените можности на одбранбените и на играчите од средниот ред му дозволуваше на Порто да врши притисок уште на половината на противникот и со што го форсираше противникот да изгуби топката. Во 2003 година, Мурињо ја освои својата прва титула во Примера Лигата со рекордни 11 бода пред Бенфика, тимот од кој се откажа пред две години. Вкупниот број на 86 бода од можни 102 беше нов португалски рекорд отакако постои правилото 3 бода за победа. Мурињо исто така го освои и [[Португалскиот Куп]] ( против поранешниот клуб Леирија во финалето) и [[УЕФА Купот]] против Селтик во финалето во мај 2003 година. Следната сезона сведочеше за понатамошни успеси: го предводеше Порто до победа во [[Португалскиот Супер Куп]], победувајќи ја Леирија со 1-0. Изгубија, сепак, во УЕФА Супер Купот со 1-0 против [[Милан]] со голот на [[Андреј Шевченко]]. Тимот беше доминантен во Премиера Лигата и ја завршија сезоната со перфектен домашен рекорд, осум бода предност, и победничката низа заврши со [[Гил Висенте]]; ја обезбедија титулат пет кола пред завршувањето на сезоната. Порто загуби во финалето на Португалскиот Куп од Бенфика во мај 2004 година, но две недели поцна, Мурињо освои поголема награда, [[УЕФА Лигата на Шампиони]] со победа од 3-0 во финалето против [[Монако]] во [[Германија]]. Клубот елимираше клубови како [[Манчестер Јунајтед]], [[Лион]] и [[Депортиво Лакоруња]] и имаше само еден пораз од [[Реал Мадрид]] во групната фаза. Победата на Мурињо против Манчестер Јунајтед предвиде преселба во англиската лига, каде тој и менаџерто Алекс Фергусон ќе се натпреваруваат во Премиер Лигата. Порто беше пред пораз кога Костиња постигна гол на 30 секунди пред крајот. Како одговор на неговиот европски и домашен успех, Мурињо беше поврзуван по неколку врвни европски клубови и тоа Ливерпул, Реал Мадрид и Челзи. Мурињо јавно изјави дека повеќе ја претпочита работата во Ливерпул од онаа на Челзи: [[Ливерпул]] е тим за кој секој се интересира и затоа не ме интересира Челзи толку затоа што е нов проект со многу инвестирани пари. Мислам дека е проект во кој, ако клубот не успее ништо да освои, тогаш Роман Абрамович може да се повлече исто тако и парите. Проектот не е јасен. Интересно е за тренер да има пари да купи квалитетни играчи но никогаш не можеш да знаеш дали еден ваков проект ќе донесе успех. Ливерпул нивната менаџерска позиција му ја понуди на шпанецот Рафаел Бенитез и така Мурињо ја прифати богатата понуда од [[Роман Абрамович]] и ја заложи неговата иднина во Челзи. === Челзи === [[Податотека:JoseMourinho.jpg|right|thumb|Мурињо во Челзи]] Мурињо се пресели во [[Челзи]] во јуни 2004 година, и стана еден од најдобро платените менаџери во фудбалот со годишна плата од 4,2 милиони фунти, која во 2005 година се зголеми на 5,2 милиони фунти. На прес конференција по доаѓањето во Челзи Мурињо рече, "Ве молам не ме викате арогантен, но јас сум Европски шампион и мислам дека сум Специјален," што резултираше со неговото препознавање во медиумите како "Специјалниот". Мурињо регрутираше неколку негови вработени од Порто, и тоа, помошникот менаџерот [[Балтемар Брит]]о, фитнес тренерот [[Руи Фарија]], шефот на скаутите [[Андре Вилас Боас]] и тренерот на голманите [[Стив Кларк]], поранешен играч на Челзи, кој исто така извршуваше функција како помошник менаџер под раководство на поранешниот менаџер [[Клаудио Раниери]], Роман Абрамович потроши преку 70 милиони фунти за засилувања како [[Тиаго]] (10 милиони фунти) од [[Бенфика]], [[Микаел Есиен]](24,4 милиони фунти) од [[Лион]], [[Дидје Дрогба]] (24 милиони фунти) од [[Марсеј]], [[Матеја Кежман]]( 5,4 милиони фунти) од [[ПСВ]] и парот од [[Порто]] [[Рикардо Карваљо]] (19,8 милиони фунти) и [[Паоло Фереира]] ( 13,3 милиони фунти). Под водство на Мурињо, Челзи го градеше потенцијалот во претходната сезона. Во декември, беа на врвот на табелата и стигнаа до нокаут фазите од Шампионската Лига. Го обезбедија својот прв трофеј победувајќи во финалето на [[Лига Купот]] против Ливерпул со 3-2 во [[Кардиф]]. Кон крајот на мечот Мурињо беше исклучен поради покажување на средниот прст на навивачите на Ливерпул. Клубот додаде повеќе трофеи и ја осигураа нивната прва домашна титула по 50 години, поставувајќи доста англиски рекорди. Сепак, тој не успеа да ја одбрани титулата во [[Лигата на Шампионите]] откако беше елиминиран во полуфиналето со контроверзен гол од [[Ливерпул]]. Челзи добро ја започна наредната сезоната. Го победија [[Арсенал]] во финалето на [[ФА Комјунити Шилд Купот]] со 2-1. Челзи го победи лутиот соперник [[Манчестер Јунајтед]] со 3-0 и ја освои нивната втора титула во низа и четврта домашна во низа за Мурињо. По презентацијата на шампионскиот медал, Мурињо го фрли во публиката. Му беше доделен и втор медал кој исто така и го фрли на публиката. Потпишувањето на украинскиот напаѓач [[Андреј Шевченко]] во летото 2006 година за рекордна сума се покажа како заедничко задоволство помеѓу Мурињо и Абрамович. Шевченко за време на потпишувањето беше еден од најдобрите напаѓачи во Европа додека беше во [[Милан]], каде ја освои Шампионската Лига, скудетото и Златната Топка во текот на седумте години во Милан.Челзи имаше обиди да го доведе Шевченко и претходните две години но Милан не сакаше да го продаде. Првата сезона на Шевченко во Челзи беше големо разочарување постигна само 4 лигашки голови и 14 во сите натпреварувања. Партнерот на Шевченко, Дидје Дрогба имаше најмногу постигнати голови таа сезона во неговата кариера што доведе до изоставање на Шевченко од првиот тим. Особено, во меч од Лигата на Шампиони на [[Енфилд]], Шевченко не беше ниту на клупата за резервни фудбалери. Инсистирањето на Абрамович на Мурињо за да игра Шевченко беше понатамошен извор на недоразбирање меѓу нив. Потпишувањето на Шевченко не беше единствено во Челзи, сепак, германскиот капитен [[Михаел Балак]] беше донесен како слободен играч од [[Баерн Минхен]]. Ислаѓанскиот напаѓач [[Ејдур Гудионсен]] значаен играч за Челзи и под водство на Раниери и Мурињо го напушти клубот и потпиша за [[Барселона]]. Во сезоната 2006-07 медиумите шпекулираа дека Мурињо ќе го напушти клубот на крајот на сезоната, поради слабите врски со сопственикот Роман Абрамович и спортскиот директор Франк Арнесен и советникот на Абрамович [[Пиет де Визер]]. Подоцна Мурињо ги разјасни сите недоразбирања и изјави дека има само два начина на кој ќе го напушти Челзи, ако Челзи не му понуди нов договор во јуни 2010 година и ако му биде врачен отказ од Челзи. Тој започна амбициозна кампања за освојување на сите достапни трофеи со цел да стане првиот клубо во Англија што успеал да ги освои сите четири титули. И покрај немирот, Челзи, под водство на Мурињо повторно го освои Лига Купот победувајќи го Арсенал во финалето на [[Милениум Стадионот]]. Можноста, сепак, да се освојта сите четири титули беше неостварлива кога Ливерпул на 1 мај го елиминирапе Челзи од Лигата на Шампиони на пенали на Енфилд. Неколку дена подоцна, Челзи не успеа да ја освои премиер лигата откако одигра 1-1 со Арсенал на [[Емирати]] на 6 мај 2007 година. Ова значеше дека титулата ќе ја освои Манчестер Јунајтед. Ова беше првата сезона на Мурињо без домашна титула во пет години. Мурињо го предводеше Челзи до победа од 1-0 против Манчестер во финалето на [[ФА Купот]] во 2007 година, финалето се играше на новиот стадион Вембли. Ова беше неговиот прв Фа трофеј што значи дека ги има освоено сите достапни англиски трофеи. Сепак, и понатаму имаше недоразбирања помеѓу него и Абрамович кога [[Авран Грант]] беше назначен како спортски директор и покрај противењето на Мурињо. Позицијата на Грант беше подобрена откако му беше дадено место во одборот. Во духот на овие тензии, трансфер сезоната 2007-08 ќе го забележи заминувањето на холандскиот крилен играч [[Арјен Робен]] во [[Реал Мадрид]] и доаѓањето на [[Флорент Малуда]]. Шевченко беше поврзуван со враќање во Милан но остана уште една година во Челзи. Во првиот меч од сезонара 2007-08, Челзи го победи [[Бирмингем]] со 3-2 и постави нов рекорд за 64 последователни средби без пораз на домашен терен, поминувајќи го рекордот на Ливерпул поставен помеѓу 1978 и 1981 година. И покрај ова , стартот на сезоната не беше успешен како што беше планирано. Тимот загуби од [[Астон Вила]] на гостински терен и одигра 0-0 на домашен терен со [[Блекбурн]]. Нивниот прв натпревар од Лигата на Шампионите заврши само 1-1 против норвешкиот тим Розенборг. Неочекувано Мурињо го напушти Челзи на 20 септември 2007 година со зеднички договор иако имаше серија на недоразбирања со претседателот Роман Абрамович . Одборот на Челзи одржа итен состанок и реши дека е време да се раздели со нивниот менаџер. Муруњо го напушти Челзи како најуспешениот менаџер во историјата на Челзи, освојувајќи шест трофеи за клубот во три години. Исто така беше непоразен по сите лигашки натпревари на домашен терен. Аврам Грант го наследи Жозе Мурињо но не успеа да освои ниту еден трофеј во оваа година иако стигна до финалето на Лигата на Шампиони и Лига Купот. Челзи под водсто на Грант исто заврши на второто место во [[Премиер Лигата]]. === Интер === [[Податотека:Mourinho CSKA Moscow 05042010 2.jpg|thumb|Мурињо на прес конференција.]] [[Податотека:Mourinho in Moscow.jpg|thumb|right|Мурињо во Москва, за време на натпревар од Лигата на Шампионите 2010 година]] На 2 јуни 2008 година, Мурињо беше назначен за наследник на [[Роберто Манчини]] во [[Интер]] со три годишен договор, и со него донесе голем број на луѓе со кои работеше во Челзи и Порто. Го одбра [[Ѓузепе Барези]] за негов асистент, поранешен играч и менаџер на младата академија на Интер. На прес конференцијата на неговото претставување тој зборуваше само на италијански, тврдејќи дека го научил за само три недели. Мурињо изјави дека има намера да го засили тимот само со неколку големи имиња во летото. На крајот на трансфер периодот тој купи три нови играчи: бразилскиот крилен играч [[Мансини]] (13 милиони евра), ганскиот играчот од средниот ред [[Сулеј Мунтари]] (14 милиони евра) и португалскиот крилен играч [[Рикардо Кварезма]] за 18,6 милиони евра плус [[Пеле]] како размена. Во неговата прва сезона како менаџер на Интер, Мурињо го освои [[Италијанскиот Супер Куп]], победувајќи ја [[Рома]] на пенали, го освои првото место во [[Серија А]]. Интер, сепак, беше елиминиран од Манчестер Јунајтед со вкупни 2-0 во првата нокаут рунда од [[УЕФА Лигата на Шампиони]], и исто така не успеа да победи во [[Копа Италија]], откако беше поразен од [[Сампдорија]] во полуфиналето со вкупни 3-1. Откако УЕФА почна да ги притиска големите клубови да играат со повеќе домашни играчи, Мурињо регуларно го играше 18 годишниот напаѓач [[Марио Балотели]] и одбранбениот играч [[Давид Сантон]], и направи тим со повеќе италијански играчи во кој претходно играа многу странски играчи. И двајцата тинејџери имаа улога во освојувањето на [[Скудетото]] и одиграа доволно сениорски натпревари за да го заработат својот прв сениорски трофеј. И покрај домашните успеси и освојувањето на Скудетото со разлика од десет боди, првата сезона на Мурињо како менаџер на Интер многу навивачи ја гледаа како разочарување откако не успеа да направи некаков подвик во Лигата на Шампионите како и неговиот претходник Роберто Манчини. Интер имаше серија на лоши резултати што вклучуваше и пораз на домашен терен од [[Панатинаикос]] и само реми со кипарскиот аутсајдер [[Анортозис]] во групната фаза. Тие, сепак, се квалификуваа во нокаут фазите од Лигата на Шампионите но не успеаја да стигнат до четвр-финалето откако загубија од Манчестер Јунајтед. Мурињо исто така предизвика немири во италијанскиот фудбал преку нековите контроверзни врски со италијанскиот прес и медиумите, и навредите кон неколку големи италијански менаџери како [[Карло Анчелоти]] тогаш менаџер на Интер, [[Лучано Спалети]] на [[Рома]] и [[Клаудијо Раниери]] на [[Јувентус]]. На прес конференција во март 2009 година, тој ги навреди првите два лути соперници изјавувајќи дека тие ќе ја завршат сезоната без почести- и ги обвини италијанските спортски новинари за ‘интелектуална проституција‘ во нивно име. Оваа навреда брзо стана популарна во Италија, особено во поглед на [[‘нула титули‘]] цитирано од Мурињо, и погрешно изговорено од него како [[zeru tituli]] (точно на италијански би било [[zero titoli]]). Исто така стана главната фраза употребена од навивачите во славењето на17то скудето подоцна таа сезона. Фразата беше дури употребена и од [[Најк]] во презентирањето на дресовите за титулата на Интер во Серија А. По финалето во Копа Италија во мај, навивачите на Рома се сретнаа со градските соперници [[Лацио]], новите победници во [[Копа Италија]] носеа дресови на кои имаше испишано [[Io campione, tu zero titoli]] ("Јас сум шампион, вие немате почести") , цитирајќи ја изјавата на Мурињо [["zeru tituli"]]. На 16 мај 2009 година, Интер и математички ја освои Серија А, по поразот на вицешампионот Милан од [[Удинезе]]. Со овој пораз [[Нероаѕурите]] имаа седум бода предност пред градските соперници на само два натпревара до крајот. Тие подоцна ќе завршат со десет бода пред Милан. На 28 јули 2009 година, Мурињо изјави интерес за преземање на Манчестер Јунајтед кога Алекс Фергусон ќе се пензионира. Тој цитираше, "Би размислил за одење во Манчестер Јунајтед ако тие ме сакаат како наследник на Алекс Фергусон. Ако сакаат, тогаш се разбира." Под водство на Мурињо, Интер остана активен на трансфер пазарот. [[Адријано]] го напушти Интер во 2009 година, по него си замина и аргентинското дуо [[Жулио Круз]] и [[Ернан Креспо]]. Легендарниот португалски играч и ветеран [[Луис Фиго]] се пензионираше. Фиго беше на работ на заминување од Интер под водство на [[Манчини]] поради малата минутажа во неговата последна сезона, Мурињо почесто му даваше шанса. Мурињо го купи аргентинскиот напаѓач [[Диего Милито]], кој беше втор стрелец во лигата во [[Џенова]] со само еден гол заостануње зад првиот, ги купи исто така и [[Тиаго Мота]] и [[Весли Снајдер]] да ја засили средината. Можеби неговото најзначајно засулување во неговата втора сезона беше замената на [[Златан Ибрахимовиќ]] за камерунецот [[Самуел Ето]] од Барселона за кој исто така Барселона му доплати на Интер уште 35 милиони евра. Овој трансфер беше вториот најскап трансфер во историјата на трансфер пазарот, по преселбата на [[Кристијано Роналдо]] во Реал Мадрид порано во летото. Ето имаше ветувачки старт во Интер, во првите два меча постигна два гола. [[Ригардо Кварезма]] засилувањето на Мурињо од неговиот поранешен клуб Порто беше гледано како големо засилување за тимот, но неговите разочаруачки игри доведоа до негово позајмување во Челзи во средината на сезоната. Мансини исто така не успеа да наметне во средниот ред и со овие недостатоци во следниот трансфер период приоритет на Интер. Недостатокот на креативен плејмејкер или [[trequartista]], беше главен виновник за неуспехот во Лигата на Шампионите. Со цел да го реши овој проблем, Интер потпиша со холандскиот играч од средниот ред [[Весли Снајдер]] од [[Реал Мадрид]]. Мурињо уште еднаш предизвика контроверзија во летото со неговиот аргумент за менаџерот на репрезентацијата на Италија [[Марчело Липи]]. Липи предвидуваше дека [[Јувентус]] ќе го освои Скудетото во сезоната 2009-10, на што Мурињо гледаше како непочитување кон Интер. Претходната година, Липи предвиди дека Интер ќе ја освои титулата и Мурињо не одговори на ова предвидување. Липи одговори велејќи дека Мурињо беше ист како [[Џиро Ферара]] и Леонардо на Јувентус и [[Милан]], респективен, но само што тој беше малку поискусен. По судирот со Липи, имаше судир и со капитенот на Италија [[Фабио Канаваро]] за местото на [[Давид Сантон]] со тимот. Канаваро рече дека Сантон можеби треба да си замине од Интер за да игра регуларно за Италија за Светското Првенство. Мурињо одговори велејќи дека Канаваро се однесува како тренер. Интер се мачеше во првите два меча од новата сезона. Тимот загуби во [[Италијанскиот Супер Куп]] од [[Лацио]] со 2-1 и одигра нерешено со новиот прволигаш [[Бари]] 1-1 на [[Сан Сиро]]. Оттогаш тимот на Мурињо драстично ќе се подобри, сепак, тој направи добар среден ред со Снајдер во срцето на средината , новото засилување Тиаго Мота и ветераните [[Хавиер Занети]] и [[Дејан Станковиќ]]. Интер постигна повеќе од 30 голови(до крајот на ноември), победувајќи го градскиот соперник со 4-0, со двата гола на новите засилувања Тиаго и Милито, победа против Џенова од 5-0, победа со наголем број на голови во Серија А таа сезона. Тој беше исклучен во декемвриското дерби откако беше саркастичен и му аплудираше на судијата откако мислеше дека судијата му подари слободен удар на Јувентус, Интер загуби со 2-1 со голот на Клаудијо Маркизио постигнат во второто полувреме. Подоцна за време на сезоната, Мурињо беше критички настроен кон судењето во Италија, кое го достигна врвот на 22 февруари 2010 година на лигашки меч помеѓу Сампдорија кој заврши нерешено со 0-0, откако двајца играчи на Интер беа исклучени уште во првото полувреме. На крајот од првото полувреме гестот со лисиците пред камера беше сметан и гледан како насилен и критички спрема судењето од [[Фудбалската Асоцијација]], и Мурињо доби три натпревари казна. Исто, неговата лоша врска со младиот напаѓач [[Марио Балотели]] и падот на формата на тимот што доведе до освојување на седум бода во шест натпревари (вклучувајќи го и шокирачкиот пораз од 1-3 од [[Катанија]] кој се случи додека Мурињо беше казнет) беа мета на критики од медиумите. И покрај ова, Мурињо успеа да го победи неговиот поранешен клуб Челзи во четврт-финалето од Лигата на Шампионите и во двата натпревари(2-1 победа на Сан Сиро и потоа победа на [[Стемфорд Бриџ]] со 1-0). На 6 април 2010 година, Жозе Мурињо стана првиот менаџер во историјата што успеал со три различни тима да стигне до полуфиналето УЕФА Лигата на Шампионите ( овој рекорд беше израмнет од менаџерот на Баер Минхен [[Луи ван Гал]] еден ден подоцна) откако неговиот Интер успеа да ја победи ЦСКА Москва со 0-1 во Русија во вториот натпревар, кој заврши со вкупен резултат од 2-0. Ова беше за првпат по седум години еден менаџер да успее да стигне до полуфиналето од натпреварувањето. На 13 април, Интер ја продолжи добрата сезона откако успеа да се кафалификува во финалето од Копа Италија првпат под водство на Мурињо, победувајќи ја Фиорентина со 1-0 на гостински терен(2-0 вкупен резултат). На 28 април 2010 година, Мурињо стигна до финалето на УЕФА Лигата на Шампиони по вторпат во неговата кариера откако Интер ја победи Барселона кои беа шампиони со вкупни 3-2, по поразот од 1-0 на Ноу Камп (кој Мурињо го нарече ‘најубавиот пораз во мојот живот‘). Ова го донесе Интер назад во едно финале на УЕФА Лига на Шампиони по цели 38 години против [[Ајакс]]. Мурињо беше вмешан во еден инцидент со голманот на Барселона [[Виктор Валдез]] додека се обидуваше да се приклучи на славењето на Интер. Мурињо подоцна изјави дека тоа Анти-Мадрисимо ги мотивирало навивачите на Барса, изјавувајќи дека тие биле опседнати со стигнување до финалето и освојување на него на теренот на лутиот соперник . Марка објави дека Мурињо го поминал тестот за да биде новиот менаџер на Реал Мадрид, откако неговите навивачи ја славеја елиминацијата на Барселона. На 2 мај, по гостинската победа во Рим против Лацио од 2-0, Интер ја обезбеди титулата во Серија А. На 5 мај 2010 година тимот ја освои [[Копа Италија]], поразувајќи ја Рома со 1-0, и на 16 мај 2010 година Интер ја победи [[Сиена]] со 2-0 и обезбеди две титули. На 22 мај 2010 година, Интер ја освои УЕФА Лигата на Шампиони победувајќи го [[Баер Минхен]] со 2-0, и стана првиот италијански тим кои успеал да ги освои овие три титули и Мурињо лично ја прослави својата втора тројна круна во неговата менаџерска кариера и втора титула во Лигата на Шампионите. Наредниот ден откако ја освои Лигата на Шампиони, Мурињо изјави дека е тажен, и речиси сугурно ова беше последниот натпревар со Интер. Додаде дека ако не бидеш менаџер на Реал Мадрид тогаш ќе имаш една голема празнина во твојата кариера. По денови на дискутирање помеѓу Реал Мадрид и Интер, рекорден пакет на компензација беше договорен на 27 мај 2010 година и Мурињо беше ослободен од Интер. === Реал Мадрид === [[Податотека:Mourinho Madrid.jpg|250px|thumb|right|Мурињо на прес конференција.]] На 28 мај 2010 година, беше потврдено дека Мурињо ќе ја преземе менаџерската позиција од [[Мануел Пелегрини]] на [[Сантјаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]]. На 31 мај 2010 година, Мурињо беше претставен како новиот менаџер на [[Реал Мадрид]] по потпишувањето на четири годишен договор со клубот и стана 11 менаџер во последните седум години во Реал Мадрид. До крајот на трансфер периодот, по [[ФИФА Светскиот Куп 2010]], тој донесе четири нови играчи во клубот: двајцата Германци [[Мезут Озил]] (15 милиони евра) и [[Сами Кедира]] (13 милиони евра), португалскиот одбранбен играч [[Рикардо Карваљо]] (8 милиони евра) и [[Ангел ди Марија]] (25 милиони евра). На 29 август 2010 година, на првиот натпревар од новата сезона во Ла Лига Реал Мадрид одигра нерешено 0-0 со [[Реал Мајорка]] ова беше првиот натпревар за Жозе Мурињо како менаџер на Реал Мадрид. Кога беше прашан за нереализирани можности против [[Леванте]] во [[Ла Лига]] и [[Осер]] во [[УЕФА Лигата на Шампиони]], Мурињодговори: "Еден ден некој слаб противник ќе плати за пропуштените шански денеска." Следниот меч на Сантјаго Бернабеу заврши со победа од 6-1 против [[Депортиво]]. Следните лигашки натпревари ја потврди изјавата на Мурињо, поразувајќи ја [[Малага]] со 4-1 и потоа [[Расинг]] со 6-1. На 29 ноември 2010 година, Мурињо беше поразен на неговото прво ел класико против [[Барселона]]. Мечот кој се одигра на [[Камп Ноу]] заврши со 5-0 за домаќинот, директорот на Реал Мадрид [[Флорентино Перес]] овој меч го нарече како најлош меч во историјата на Реал Мадрид. Спортскиот директор [[Валдано]] исто го критикуваше Мурињо за неговота немоќ за да направи поголема исправка на играта и седењето на клупата во текот на целиот натпревар. Кога беше запрашан од медиумски репортер Мурињо, сепак , одби да го нарече поразот ‘понижување‘. На 30 ноември 2010 година, Мурињо беше казнет со 33.500 фунти заради потикнување на [[Чаби Алонсо]] и [[Серхио Рамос]] во обидот да направат стратегиски втор жолт картон во победата од 4-0 против [[Ајакс]]. Тој исто така беше казнет и со два меча забрана за водење на екипата во Лигата на Шампионите. На 22 декември 2010 година, Жозе Мурињо победи меч со најголем број на постигнати голови во неговата кариера, победа од 8-0 против [[Леванте]], исто во Ла Лига во првиот двобој од четврт-финалето на [[Кралскиот Куп]]. == Менаџерска Статистика == {| class="wikitable" style="text-align: center" |- !rowspan="2"|Тим !rowspan="2"|Земја !rowspan="2"|Од !rowspan="2"|До !colspan="8"|Податоци |- !Натпревари!!Победи!!Нерешени!!Порази!!Победи%!!Постигнати голови!!Примени голови!! Гол разлика +/- |- |align=left|[[S.L. Benfica|Бенфика]] |{{знамеикона|Portugal}} |align=left|20 септември 2000 |align=left|5 декември 2000 | 11 || 6 || 3 || 2 || {{#expr: 6/11 * 100 round 2}} ||17||9||+8 |- |align=left|[[U.D. Leiria|Леирија]] |{{знамеикона|Portugal}} |align=left|14 април 2001 |align=left|20 јануари 2002 | 20 || 11 || 5 || 4 || {{#expr: 17/31 * 100 round 2}} ||47||28||+19 |- |align=left|[[F.C. Porto|Порто]] |{{знамеикона|Portugal}} |align=left|23 јануари 2002 |align=left|26 мај 2004 | 127 || 88 || 24 || 15 || {{#expr: 87/123 * 100 round 2}} ||222||79||+143 |- |align=left|[[Chelsea F.C.|Челзи]] |{{знамеикона|England}} |align=left|2 јуни 2004 |align=left|20 септември 2007 | 185 || 131 || 36 || 18 || {{#expr: 131/185 * 100 round 2}} ||330||119||+211 |- |align=left|[[F.C. Internazionale Milano|Интер]] |{{знамеикона|Italy}} |align=left|2 јуни 2008 |align=left|28 мај 2010 | 108 || 68 || 25 || 15 || {{#expr: 68/108 * 100 round 2}} ||185||94||+91 |- |align=left|[[Real Madrid C.F.|Реал Мадрид]] |{{знамеикона|Spain}} |align=left|31 мај 2010 |align=left|30 мај 2026 | 58 || 43 || 9 || 6 || {{#expr: 43/58 * 100 round 2}} ||140||42||+97 |- ! colspan="4" style="text-align:center; vertical-align:middle;"|Вкупно ! 509 !! 347 !! 102 !! 60 !! {{#expr: 347/509 * 100 round 2}} !!941!!371!!+570 |} Статистиката е точна заклучно со последниот одигран меч на 15 мај 2011 == Несоборен рекорд на домашен терен == Помеѓу 23 февруари 2002 година и 2 април 2011 година, Мурињо немаше пораз на 150 домашни лигашки натпревари: 38 (Победи36–Нерешени2) со [[Порто]], 60 (Победи 46–Нерешени 14) со [[Челзи]], 38 (Победи 29–Нерешени 9) со [[Интер]] и 14 (Победи14-Нерешени 0) со [[Реал Мадрид]]. Рекордот беше официјално соборен на 2 април 2011 од [[Спортинг Хихон]] кога тие го поразија Реал Мадрид со 1-0 на [[Сантијаго Бернабеу (стадион)|Сантјаго Бернабеу]] во [[Ла Лига]]. Неговиот последен пораз на домашен терен беше кога [[Порто]] беше поразен од [[Бериа Мар]] со 3-2 на 23 февруари 2002. == Контроверзност == Мурињо често беше гледан како контроверзна фигура во фудбалот. Неговиот престој во Челзи, особено, ја потврди оваа гледна точка со неговите чести коментари затоа и често беше казнуван од фудбалските власти. На 27 јануари 2003 година, по дербито помеѓу Порто и Боависта на [[Естадио дас Антас]], Мурињо одби да се поздрави со менаџерто на Боависта [[Џејми Пачеко]], цитирајќи "Јас не се поздравувам со некојшто не го познавам". Двата менаџери си разменуваа зборови цела недела пред нтпреварот. Пачеко му врати на Мурињо во февруари 2007, пред натпреварот од Лигата на Шампионите помеѓу Порто и Челзи, нарекувајќи го Мурињо болен и ментално ретардиран. На 31 јануари 2004 година, по мечот во [[Лисабон]] помеѓу [[Спортинг]] и Порто кој заврши 1-1, голманот на Порто [[Виктор Баија]] и играчот од средниот ред на Спортинг [[Руи Жорге]] си ги разменија дресовите. Мурињо го зеде дресот на Руи од Баија и го искина. Мурињо не беше казнет за ова. На 26 февруари, по мечот помеѓу Порто и [[Манчестер Јунајтед]] на Драгао лутиот [[Алекс Фергусон]] (менаџерто на Манчестер) избега од Мурињо и одби да се поздрави со него. Мурињо го повика да се извини. Во март, пред мечот од [[УЕФА Купот]] помеѓу [[Барселона]] и [[Селтик]], Мурињо го критикуваше менаџерот на Селтик [[Мартин Онил]] и неговиот тим за играњето на неатрактивен фудбал, и повторно го критикуваше по финалето на УЕФА Купот помеѓу Селтик и Порто, кога рече "ние ја држевме топката а тие само трчаа по теренот обидувајќи се да ни ја земат со нивниот ужасен и агресивен стил на игра". Онил остро одговори критикувајќи го глумењето на играчите на Порто кои се навиканти на им свират фаули. "Коментарите на Мурињо се неверојатни.Се заканив само со одговорот кој го заслужија. Рече Онил На 6 октомври 2004 година, [[Адријан Муту]] го обвини Мурињо дека го спречил да игра во кфалификациите на Светскиот Куп. Мурињо беше информиран од медицинскиот тим дека играчот не бил спремен по повредата на коленото, но Муту не се согласуваше и инсистираше дека е спремен да игра. Несогласувањето за физичката спремност за кратко време стана неважно откако тестовите на Муту беа позитивни на [[кокаин]] во еден рутински тест и беше избркан на 29 октомври 2004 година. По натпреварот помеѓу Челзи и Барселона во март 2005 година, Мурињо го обвини [[Андрес Фриск]] и менаџерто на Барселона [[Франк Рајкард]] за кршење на правилата на [[ФИФА]] за нивната средба на полувремето. Мурињо инсистираше дека ова доведе до исклучувањето на напаѓачот на Челзи, [[Дидје Дрогба]] во второто полувреме. Фриск призна дека Рајкард се обидел да зборува со него но инсистирал дека тој не сакал да зборува со него. Ситуацијата се интезивираше кога Фриск почна да добива смртни закани од лутите навивачи, што предизвика тој да се пензионира. УЕФА шефот на судиите го етикираше Мурињо како непријател на фудбалот, иако УЕФА се дистанцираше од коментар. По истрагата за инцидентот, Мурињо доби два меча забрана за водење на клубот исто и клубот заработи казна, иако УЕФА потврди дека лично не го обвинуваат Мурињо за пензионирањето на Фриск. На 2 јуни 2005 година, Мурињо беше казнет со 200.000 фунти за неговото учество во состанокот кога играчот на Арсенал [[Ешли Кол]] ги прекрши правилат на [[Премиер Лигата]]. Казната беше намалена на 75.000 фунти по сослушањето во август. Подоцна таа година, тој го етикираше [[Арсен Венгер]] како ‘воајер‘ откако беше изритиран од неговата обсесија со Челзи. Венгер беше гневен и размислуваше да преземе легални мерки против Мурињо. Сепак, двајцата менаџери се смирија откако Мурињо призна дека жали за коментарот. По лигашки меч против Евертон на 17 декември 2006 година, Мурињо го нарече [[Ендру Џонсон]] ‘како човек на кој не може да му се верува‘ по еден судир со голманот на Челзи [[Енрике Хиларио]]. [[Евертон]] изјави дека ќе преземе легални мереки ако Мурињо не се извини, што подоцна и го направи. Во август 2009 година, Мурињо повторно предизвика контроверзии по коментарот за играта на муслиманскиот играч Сулеј Мунтари коментирајќи дека не е доволно физички спремен поради постењето во месецот на [[Рамадан]]. Тој изјави дека: [[Мунтари]] има проблеми поврзани со Рамадан, можеби на оваа горештина не е добро за него да пости. Рамадан не дојде во идеален момент за играчот да игра фудблски натпревар. Коментарот предизвика лут одговор од муслиманскиот водач Мохамед Ноар Дачан, кој одговори: Мислам дека Мурињо треба помалку да зборува. Играчот не е ослабен бидејќи знаеме од Институтот за Спортска Медицина дека менталната и физичката стабилност може да му даде дополнителна предност на спортистот на теренот. На 21 април 2010 година, по победата на Интер против ФК Барселона од 3-1 во Милан, каталонскиот медиум обвини дека Мурињо и португалскиот судија [[Олегарио Бенкуеренка]] (којшто беше судија на мечот на [[Сан Сиро]]) биле долги години пријатели и исто дека тие заедно имале ресторант наречен О Менино во [[Леирија]] [[Португалија]], обвинувајќи го пријателството на Бенекуеренка со Мурињо за главен виновник за победата на Интер. Каталонските медиуми исто тврдеа дека Бенекуеренка се вика Larapio ("крадец") во Португалија по мечот помеѓу [[Бенфика]] и [[Порто]] во [[Лисабон]] во 2004 година, во кој Бенекуеренка поништи сомнителен гол на Петит од Бенфика, и на тој начин му помогнал на Порто да победи со 1-0; сепак, тој се одигра сезоната откако Мурињо го напуши клубот. Мурињо и одрекуваше сите обвинувања. Не сум имал ресторант со никого, тој рече, можеби менаџерот на Барселона Пеп има ресторант во Осло, исмевајќи ја улогата на норвешкиот судија [[Том Хенинг Овребо]] во победата на Барселона против Челзи во полуфиналето од Лигата на Шампионите во сезоната 2008-09. На 27 септември 2010 година, Мурињо имаше испад на пресот по објавуањето дека Педро Леон нема да биде во составот против [[Осер]]. Тој рече: Нели сакате да ме прашате кој ќе игра утре? Веќе ви кажав дека Бензема ќе започне. Ако јас бев репортер, Ќе прашав и кој други 10 ќе играат? Но не – вие само инсистирате за Педро Леон, изгледа дека тој е Марадона или Зидан.... , пред наеднаш да ја напушти прес конференцијата. Само 3 дена пред неговиот испад, Мурињо излезе во пресот, напаѓајќи го Спортинг Хихон за играње со послаб тим против Барселона. Тој рече на прес конференцијата: Ако тимовите и ги подаруваат мечевите на Барселона, ќе ни биде многу тешко да ја освоиме лигата. Тие мислат дека тие нема да победат и затоа играат со резервниот состав- ова ќе ни ја отежне работата. Пеп Гвардиола, менаџерот на Барселона одби да коментира на коментарот. На 7 ноември 2010 година, во куп натпревар против Мурсија, Мурињо се жалеше за одлуките на судијата, по кој судијата му даде жолт картон и беше испратен на трибините. По натрпеварот, Мурињо го запраша судијата за неговата статистика и неговата природа да доделува жолти картони цитирајќи го просекот од шест жолти картони по натпревар. Според судијата Парадас Ромеро во неговиот извештај, Мурињо му рекол "оди по ѓаволите" и потоа заработи исклучување и заработи казна од два натправари од шпанската ФА во наредните Ла Лига натпревари. Ова беа неговите зборови: "Нема проблем. Подобро е дека јас сум тој што е санкциониран а не некој важен играч. Фудбалот е полн со ситуации во кои се губи контрола. Мечот против Мурсија беше многу лесен за судијата но јас сакам да му се извинам. Морам да си ја прифатам грашката. Кога ќе го видам Парадас Ромеро повторно ќе му се извинам.” Во натпррвар од Лигата на Шампионите со Ајакс, на крајот од мечот кога Реал Мадрид водеше со 0-4, двајца играчи на Реал Мадрид добија втори жолти картони за задржување на времето. Ова значеше дека тие ќе бидат суспендирани за финалниот меч во групата иако Мадрид ќе завршеаа први во групата, но ќе имаше корист во нокаут фазата. Потоа беше одлучено дека ова е во режија од Мурињо. Како резултат, УЕФА го казни Мурињо заедно со четитите вмешани играчи за несоодветно однесување. == Почести == === Менаџерски === Во осум сезони како менаџер, вклучувјќи и осум месечно отсуство во 2007-08, Мурињо ги предводеше неговите клубови до шест домашни титули, еднаш [[УЕФА Купот]] и двапати [[УЕФА Шампионската Лига]], од 2002, Мурињо нема сезона во која нема освоено најмалку еден ј трофеј. {{col-begin}} {{col-2}} ;{{знамеикона|POR}} Порто(2002–2004) *'''[[Примера Лига]] (2)''' :*[[2002–03 Primeira Liga|2002–03]], [[2003–04 Primeira Liga|2003–04]] *'''[[Супер Куп]] (1)''' :*[[2003 Supertaça Cândido de Oliveira|2003]] *'''[[Куп на Португалија]] (1)''' :*[[2002–03 in Portuguese football#Cup of Portugal|2002–03]] *'''[[УЕФА Куп]] (1)''' :*[[2002–03 UEFA Cup|2002–03]] *'''[[УЕФА Лига на Шампиони]] (1)''' :*[[2003–04 UEFA Champions League|2003–04]] ;{{знамеикона|ENG}} Челзи(2004–2007) *'''[[ФА Премиер Лига]] (2)''' :*[[2004–05 FA Premier League|2004–05]], [[2005–06 FA Premier League|2005–06]] *'''[[ФА Комјунити Шилд Куп]] (1)''' :*[[2005 FA Community Shield|2005]] *'''[[Лига Куп]] (2)''' :*[[2004–05 Football League Cup|2004–05]], [[2006–07 Football League Cup|2006–07]] *'''[[ФА Куп]] (1)''' :*[[2006–07 FA Cup|2006–07]] ;{{знамеикона|ITA}} Интер(2008–2010) *'''[[Серија А]] (2)''' :*[[2008–09 Serie A|2008–09]], [[2009–10 Serie A|2009–10]] *'''[[Супер Куп на Италија]] (1)''' :*[[2008 Supercoppa Italiana|2008]] *'''[[Копа Италија]] (1)''' :*[[2009–10 Coppa Italia|2009–10]] *'''[[УЕФА Лига на Шампиони]] (1)''' :*[[2009–10 UEFA Champions League|2009–10]] ;{{знамеикона|ESP}} Реал Мадрид (2010–present) *'''[[Кралски Куп]] (1)''' :*[[2010–11 Copa del Rey|2010–11]] === Поединечни === * '''[[Примера Лига]] Менаџер на Годината (2)''': 2002–03, 2003–04 * '''[[Премиер Лига Менаџер на Годината]] (2)''': 2004–05, 2005–06 * '''[[Премиер Лига Менаџер на Месецот]] (3)''': [[2004–05 FA Premier League#Monthly awards|ноември 2004]], [[2004–05 FA Premier League#Monthly awards|јануари 2005]], [[2006–07 FA Premier League#Monthly awards|март 2007]] * '''[[Serie A Coach of the Year|Серија А Менаџер на Годината]] (2)''': 2009, 2010 * '''[[Албо Панчино]] Тренер на Годината (1)''': 2010–2011 * '''[[UEFA Club Football Awards#Coach(es) of the Year|УЕФА Менаџер на Годината]] (2)''': 2002–03, 2003–04 * '''[[УЕФА Тим на Годината]] Тренер на Годината (4)''': 2003, 2004, 2005, 2010 * '''[[ББС Спортска Личност на годината- награда за најдобат тренер]] (1)''': 2005 * '''[[Ла Газета дело Спорт- Личност на Годината]] (1)''': 2010 * '''[[Најдобар тренер]] (1)''': 2005 * '''[[ФИФА Златна Топка]] Најдобат Тренер (1)''': [[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]] * '''[[Најдобат Тренер на Годината]] (3)''': 2004, 2005, 2010 * '''[[Светски Фудбалски Магазин]] Светски Менаџер на Годината (3)''': 2004, 2005, 2010 * '''Интернационална Спортска Прес Асоцијација Најдобар Менаџер во Светот (1)''': 2010 * '''[[ЦНИД]] Најдобар португалски менаџер во странски земји (2)''': 2008–09, 2009–10 === Специјални награди === * ''[[Honoris causa]] – диплома од [[Техничкиот Унверзитет од Лисабон]] за неговите достигнувања во фудбалот. . * Фудбалса Екстраваганза Лига на Легенди (2011) ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Португалија |image3= Flag of Portugal.svg }} *[https://www.transfermarkt.com/jose-mourinho/profil/trainer/781 Жозе Моурињо на transfermarkt] *[https://www.espn.com/espn/feature/story/_/id/25145480/jose-mourinho-last-stand Жозе Моурињо на espn] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Моурињо, Жозе}} [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Португалски фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рио Аве]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Белененсеш]] [[Категорија:Тренери на ФК Бенфика]] [[Категорија:Тренери на ФК Порто]] [[Категорија:Тренери на ФК Челси]] [[Категорија:Тренери на ФК Интер]] [[Категорија:Тренери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Тренери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Тренери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Тренери на ФК Рома]] [[Категорија:Тренери на ФК Фенербахче]] [[Категорија:Живи луѓе]] t57jpt1f3bj18iigvs3st3xr4wwqais Јитланд 0 208279 5562343 5562006 2026-05-22T10:07:09Z Bjankuloski06 332 5562343 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Jutland Peninsula map mk.svg|мини|исправено|250п|{{легенда|#aa87de|[[Севернојитландски Остров|Севернојитландскиот Остров]] сè уште се смета за дел од Јитланд иако [[провлак]]от што го поврзува со копнен Јитланд бил одвоен во поплавата од 1825&nbsp;г.}} {{легенда|#782121|[[Северен Јитланд]] (Данска)}} {{легенда|#c83737|[[Јужен Јитланд (округ)|Јужен Јитланд]] или Северен Шлезвиг (Данска)}} {{легенда|#ff9955|[[Јужен Шлезвиг]] (Германија)}} {{легенда|#ffe680|[[Холштајн]] (Германија)}}]] '''Јитланд''' ({{langx|de|Jütland}}) или '''Јиланд''' ({{langx|da|Jylland}}), историски наречен ''Кимбрија'' — [[полуостров]] во [[Северна Европа]], на кој се наоѓа главниот дел на [[Данска]]. На запад се наоѓа [[Северно Море|Северното Море]], на север [[Скагерак]], на исток [[Категат]] и [[Балтичко Море|Балтичкото Море]], додека [[данско-германска граница|данско-германската граница]] се наоѓа на југ. Политички, неговото име се применува само на копнениот дел на Данска, без да ја земе предвид германската покраина [[Шлезвиг-Холштајн]]. Денес, данските делови на Јитланд припаѓаат на еден од трите административни региони [[Северна Данска|Северен Јитланд]], [[Среден Јитланд]] или [[Јужна Данска|Јужен Јитланд]]. Германските делови на полуостровот Јитланд се наоѓаат поделени помеѓу [[Покраини во Германија|сојузните покраини]] [[Шлезвиг-Холштајн]] и [[Хамбург]]. == Географија == [[Податотека:Sandy cliff beach at North Sea, Denmark 2004 ubt.jpeg|мини|Дини на брегот на Јитланд]] Неговиот пејзаж е главно рамен, со ливади, низини и калливи мочуришта во западниот дел и повисоко и малку ридест терен во источниот дел. Данскиот дел на полуостровот има површина од 29.775 км<sup>2</sup> и население од 2.528.129 (2008).<ref>{{нмс|url=http://www.statistikbanken.dk/FT |title=Danmarks Statistikbank|publisher=Statistikbanken.dk|accessdate=16 јуни 2010}}</ref> Густината на населеност е 84 жители на км<sup>2</sup>. Најсеверниот дел на Јитланд е одделен со [[Лимфјорд]] од копното, но сè уште се смета за дел од полуостровот. Станал [[остров]] по [[поплава]]та во 1825 година. Областа е наречена [[Севернојитландски Остров]] или [[Вендсисел-Ти]] (по окрузите). Островите [[Лесе]], [[Анхолт]] и [[Самсе]] во [[Категат]] и [[Алс]] на работ на [[Балтичко Море|Балтичкото Море]] се административно и историски поврзани со Јитланд, иако особено вториот не се сметани за традиционални делови на полуостровот. Жителите на Алс би се согласиле да биде Јужнојитланѓани, но не Јитланѓани. Данските острови во [[Ваденско Море|Ваденското Море]] и германските [[Севернофризиски Острови]] се протегаат долж југозападниот брег на Јитланд во [[Германски Залив|Германскиот Залив]]. == Историја == === Историски области === {{легенда|#dc8cc4|[[Севернојитландски Остров]] (Данска) е историски дел од Јитланд, иако бил одвоен од него при поплавата во 1825 година.}} {{легенда|#d43424|[[Северен Јитланд]] (Данска)}} {{легенда|#fe4800|[[Јужен Јитланд (амт)|Северен Шлезвиг]] (Данска)}} {{легенда|#d49424|[[Јужен Шлезвиг]] (Германија)}} {{легенда|#e4dc34|[[Холштајн]] (Германија)}} === Историја на Јитланд === [[Податотека:Cimbrians and Teutons.png|мини|десно|300п|Воената стратегија против Римјаните на Кимбрите и Тевтонците околу 100 година п.н.е.]] Историски, Јитланд бил една од трите дански земји, другите две биле [[Сканија]] и [[Зеланд (остров)|Зеланд]]. Пред тоа, според [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]], Јитланд бил дом на [[Тевтонци]]те, [[Кимбри]]те и [[Харуди]]те. Многу [[Англи]], [[Саси]], [[Јути]] и [[Фризи]] се преселиле од [[континентална Европа]] во [[Велика Британија]] почнувајќи од околу 450 година. Самите Англи го дале името на новото кралство наречено Англија. Ова се смета дека е поврзано со доаѓањето на [[Хуни]]те од [[Азија]] во [[Европа]]. Данците презеле значајни чекори за самозаштита од уништувањата на [[Христијанство|христијанските]] франкски императори, градејќи ги утврдувањата [[Даневирке]], ѕид кој се протегал долж Јужен Јитланд на местото на најкраткото растојание од [[Северно Море|Северното Море]] до [[Балтичко Море|Балтичкото Море]]. [[Карло Велики]] ги отстранил [[Паганство|паганските]] Саси од најјужниот дел на полуостровот на Балтичкото Море — подоцна наречен [[Холштајн]] — и го доселил [[Ободрити]]те, [[Словени|словенско]] племе кои биле во сојуз со Карло Велики и во поголем дел се преобратиле во христијанството. За да се забрза преминот од Балтичкото во Северното Море, биле градени канали низ полуостровот, најпрвин Каналот [[Ајдер]] кон крајот на {{римски|18}} век, а подоцна и [[Килски Канал|Килскиот Канал]], завршен во 1895 година и сè уште во употреба. Во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], [[Битката кај Јитланд]] била една од најголемите поморски битки во историјата. Во оваа силна битка, [[Обединето Кралство|британската]] Кралска морнарица водела битка со германската Царска морнарица, која довела до голем број на жртви и уништени бродови на обете страни. Првично, битката била сметана за германска победа, засновано на вкупниот број на потонати главни бродови и бројот на загинати морнари. Меѓутоа, британската флота останала да го контролира Северното Море и поради тоа, остантите го сметаат за британска победа или пак нерешено. == Дијалект == {{Главна|Јитски дијалект}} {{Поврзано|Дански јазик}} Карактеристични за Јитланд се различните дијалекти, кои значајни се разликуваат од стандардниот [[дански јазик]], особено [[јитски дијалект|западнојитскиот]] и [[јужнојитски дијалект|јужнојитскиот дијалект]]. Општо за дијалектите се силниот динамичен нагласок, кој води до опаѓање (синкопа) на ненагласени самогласки по нагласениот слог, добро сочување на разликата меѓу кратки и долги самогласки, тенденција кон изедначување на разликата заоблени/незаоблени самогласки (пример: градовите Hørning [близу до Орхус] и Herning [80 км на запад од Орхус]), и неутрализирање во дијатезата (преодност) на глаголски двојки, на пример ''stille'' (преодно) ~ ''stå'' (непреодно), ''lægge'' (преодно) ~ ''ligge'' (непреодно), ''sætte'' (преодно) ~ ''sidde'' (непреодно). Употребата на дијалектите, иако во опаѓање, повеќе е зачувана во Јитланд отколку во источниот дел на Данска и за Јитланѓаните останале предрасудите од останатите Данци. == Градови == Најголеми градови во данскиот дел на Јитланд се: # [[Орхус]] # [[Олборг]] # [[Есбјерг]] # [[Рандерс]] # [[Колдинг]] # [[Хорсенс]] # [[Вајле]] # [[Хернинг]] # [[Силкеборг]] # [[Фредериција]] Орхус, Силкеборг, [[Билунд]], Рандерс, Колдинг, Хорсенс, Вајле, Фредериција и [[Хадерслев]] заедно со други помали градови ја создаваат метрополитенската област Источен Јитланд. Административно, на данскиот дел од Јитланд се наоѓаат три од петте [[региони во Данска]]: [[Северна Данска]], [[Среден Јитланд]] и западниот дел на [[Јужна Данска]], кој исто така го содржи и островот [[Фунен]]. Петте административни региони биле основани на 1 јануари 2007 година.<ref>{{нмс|url=http://www.regioner.dk/om+regionerne/strukturreform|title=Strukturreform|publisher=Danske Regioner|language=дански|date=27 јануари 2014|accessdate=9 август 2014|archive-date=2014-08-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140810035446/http://www.regioner.dk/om+regionerne/strukturreform|url-status=dead}}</ref> == Германски дел == {{Главна|Шлезвиг-Холштајн}} [[Податотека:KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg|мини|[[Кил]]е најголемиот град на германската страна на полуостровот.]] [[Податотека:Hafen St Marien Flensburg2007.jpg|мини|[[Фленсбург]] го има најголемото данско малцинство во Германија.]] Јужната третина на полуостровот Јитланд е составен од [[Германија|германската]] [[Покраини во Германија|сојузна покраина]] [[Шлезвиг-Холштајн]]. Шлезвиг-Холштајн е составен од два дела, поранешните војводства [[Војводство Шлезвиг|Шлезвиг]] (дански феуд) и [[Холштајн]] (германски феуд), обете освоени и владеени од дански и германски владетели неколкупати. Последното прекројување на [[данско-германска граница|данско-германската граница]] се случило со референдумот во Шлезвиг во 1920 година, по кој [[Северен Шлезвиг]] се приклучил на Данска ({{langx|da|Nordslesvig}}). Историската јужна граница на Јитланд е реката [[Ајдер]], која исто така била граница помеѓу поранешните војводства Шлезвиг и Холштајн, како и историска граница помеѓу Данска и Германија од околу 800 година до 1864 година. Иако поголемиот дел од Шлезвиг-Холштајн географски се наоѓа на полуостровот Јитланд, поголемиот дел од германските жители не се идентификуваат како Јитланѓани или пак не сметаат дека се дел од Јитланд, туку повеќе се поврзани со [[Северна Германија]] ({{langx|de|Norddeutschland}}). Средновековниот јитландски кодекс кој се однесувал на Шлезвиг до 1900 година бил заменет од прускиот граѓански законик. === Градови === Најголеми градови во германскиот дел на Јитланд се [[Хамбург]], [[Кил]], [[Либек]], [[Фленсбург]] и [[Нојминстер]]. == Поврзано == {{Портал|Географија|Германија}} * [[Фризија]] * [[Јути]] * [[Скагерак]] * [[Категат]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Jutland}} * [http://www.visitwestdenmark.com Официјална туристичка страница за Данска] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20191130200554/https://www.visitwestdenmark.com/ |date=2019-11-30 }} * [http://www.sh-tourismus.de/en/ Официјална туристичка страница за Шлезвиг-Холштајн] [[Категорија:Јитланд| ]] [[Категорија:Полуострови во Данска]] [[Категорија:Полуострови во Германија]] [[Категорија:Полуострови во Европа]] [[Категорија:Поделени региони]] d5f6pwbzunsfz4w0nrfmbg1tn5rfajg Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина 10 753570 5562178 4642462 2026-05-21T17:18:42Z Jtasevski123 69538 5562178 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општини во Босна и Херцеговина | border = {{{border|{{{1|}}}}}} | title = [[Општини во Босна и Херцеговина|Општини во]] [[Босна и Херцеговина]] | groupstyle=white-space:normal; | group1 = Главен град | list1 = [[Сараево]] | group2 = Федерација БиХ | list2 = <div> [[Бановиќи]]{{·}} [[Бихаќ]]{{·}} [[Босанска Крупа]]{{·}} [[Босански Петровац]]{{·}} [[Босанско Грахово]]{{·}} [[Бугојно]]{{·}} [[Бусовача]]{{·}} [[Бужим]]{{·}} [[Чапљина]]{{·}} [[Цазин]]{{·}} [[Челиќ]]{{·}} [[Центар (Сараево)|Центар]]{{·}} [[Читлук]]{{·}} [[Дрвар]]{{·}} [[Добој Исток]]{{·}} [[Добој Југ]]{{·}} [[Добратиќи]]{{·}} [[Домаљевац-Шамац]]{{·}} [[Долни Вакуф]]{{·}} [[Фоча-Устиколина]]{{·}} [[Фојница]]{{·}} [[Гламоч]]{{·}} [[Горажде]]{{·}} [[Горни Вакуф-Ускопоље]]{{·}} [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]]{{·}} [[Градачац]]{{·}} [[Груде]]{{·}} [[Хаџиќи]]{{·}} [[Илиџа]]{{·}} [[Илијаш]]{{·}} [[Јабланица (Босна и Херцеговина)|Јабланица]]{{·}} [[Јајце (град)|Јајце]]{{·}} [[Какањ]]{{·}} [[Калесија]]{{·}} [[Кисељак]]{{·}} [[Кладањ]]{{·}} [[Кључ (Босна и Херцеговина)|Кључ]]{{·}} [[Коњиќ]]{{·}} [[Крешево]]{{·}} [[Купрес]]{{·}} [[Ливно]]{{·}} [[Љубушки]]{{·}} [[Ликавац]]{{·}} [[Маглај]]{{·}} [[Мостар]]{{·}} [[Неум]]{{·}} [[Нови Град (Сараево)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Сараево]]{{·}} [[Нови Травник]]{{·}} [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]]{{·}} [[Олово (Босна и Херцеговина)|Олово]]{{·}} [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]]{{·}} [[Пале-Прача]]{{·}} [[Посушје]]{{·}} [[Прозор-Рама]]{{·}} [[Равно (Босна и Херцеговина)|Равно]]{{·}} [[Сански Мост]]{{·}} [[Сапна]]{{·}} [[Широки Бриег]]{{·}} [[Сребреник (град)|Сребреник]]{{·}} [[Стари Град (Сараево)|Стари Град]]{{·}} [[Столац]]{{·}} [[Теочак]]{{·}} [[Тешањ]]{{·}} [[Томиславград]]{{·}} [[Травник]]{{·}} [[Трново (Босна и Херцеговина)|Трново]]{{·}} [[Тузла]]{{·}} [[Усора]]{{·}} [[Вареш]]{{·}} [[Велика Кладуша]]{{·}} [[Високо]]{{·}} [[Витез (Босна и Херцеговина)|Витез]]{{·}} [[Вогошќа]]{{·}} [[Завидовиќи]]{{·}} [[Зеница (град)|Зеница]]{{·}} [[Жепче]]{{·}} [[Живинице]] </div> | group3 = Република Српска | list3 = <div> [[Берковиќи]]{{·}} [[Бијељина]]{{·}} [[Билеќа]]{{·}} [[Босанска Костајница]]{{·}} [[Босански Брод]]{{·}} [[Братунац]]{{·}} [[Чајниче]]{{·}} [[Челинач]]{{·}} [[Дервента]]{{·}} [[Добој]]{{·}} [[Долни Жабар]]{{·}} [[Фоча]]{{·}} [[Гацко]]{{·}} [[Бања Лука]]{{·}} [[Источно Сараево]]{{·}} [[Градишка]]{{·}} [[Хан Пиесак]]{{·}} [[Источни Дрвар]]{{·}} [[Источна Илиџа]]{{·}} [[Источни Мостар]]{{·}} [[Источни Стари Град]]{{·}} [[Езеро (Босна и Херцеговина)|Езеро]]{{·}} [[Калиновик]]{{·}} [[Скендер Вакуф]]{{·}} [[Дубица (Босна и Херцегвоина)|Дубица]]{{·}} [[Котор Варош]]{{·}} [[Крупа на Уни]]{{·}} [[Купрес (Република Српска)|Купрес]]{{·}} [[Лакташи]]{{·}} [[Љубиње]]{{·}} [[Лопаре]]{{·}} [[Лукавица]]{{·}} [[Милиќи]]{{·}} [[Модрича]]{{·}} [[Мркоњиќ Град]]{{·}} [[Невесиње]]{{·}} [[Нови Град (Босанска Краина)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Горажде]]{{·}} [[Осмаци]]{{·}} [[Оштра Лука]]{{·}} [[Пале (Босна и Херцеговина)|Пале]]{{·}} [[Пелегиќево]]{{·}} [[Петровац (Босна и Херцеговина)|Петровац]]{{·}} [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово]]{{·}} [[Приедор]]{{·}} [[Прњавор]]{{·}} [[Рибник (Босна и Херцеговина)|Рибник]]{{·}} [[Рогатица]]{{·}} [[Рудо]]{{·}} [[Шамац]]{{·}} [[Шековиќи]]{{·}} [[Шипово]]{{·}} [[Соколац]]{{·}} [[Србац]]{{·}} [[Сребреница]]{{·}} [[Теслиќ]]{{·}} [[Требиње (Босна и Херцеговина)|Требиње]]{{·}} [[Трново (Република Српска)|Трново]]{{·}} [[Угљевик]]{{·}} [[Вишеград]]{{·}} [[Власница]]{{·}} [[Вукосавље]]{{·}} [[Зворник]] </div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина|Ψ]] </noinclude> 0qi3qn5kyupyd0zsn0qiaxooytcx74p 5562252 5562178 2026-05-21T20:50:14Z Jtasevski123 69538 5562252 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општини во Босна и Херцеговина | border = {{{border|{{{1|}}}}}} | title = [[Општини во Босна и Херцеговина|Општини во]] [[Босна и Херцеговина]] | groupstyle=white-space:normal; | group1 = Главен град | list1 = [[Сараево]] | group2 = Федерација БиХ | list2 = <div> [[Бановиќи]]{{·}} [[Бихаќ]]{{·}} [[Босанска Крупа]]{{·}} [[Босански Петровац]]{{·}} [[Босанско Грахово]]{{·}} [[Бугојно]]{{·}} [[Бусовача]]{{·}} [[Бужим]]{{·}} [[Чапљина]]{{·}} [[Цазин]]{{·}} [[Челиќ]]{{·}} [[Центар (Сараево)|Центар]]{{·}} [[Читлук]]{{·}} [[Дрвар]]{{·}} [[Добој Исток]]{{·}} [[Добој Југ]]{{·}} [[Добратиќи]]{{·}} [[Домаљевац-Шамац]]{{·}} [[Долни Вакуф]]{{·}} [[Фоча-Устиколина]]{{·}} [[Фојница]]{{·}} [[Гламоч]]{{·}} [[Горажде]]{{·}} [[Горни Вакуф-Ускопоље]]{{·}} [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]]{{·}} [[Градачац]]{{·}} [[Груде]]{{·}} [[Хаџиќи]]{{·}} [[Илиџа]]{{·}} [[Илијаш]]{{·}} [[Јабланица (Босна и Херцеговина)|Јабланица]]{{·}} [[Јајце (град)|Јајце]]{{·}} [[Какањ]]{{·}} [[Калесија]]{{·}} [[Кисељак]]{{·}} [[Кладањ]]{{·}} [[Кључ (Босна и Херцеговина)|Кључ]]{{·}} [[Коњиќ]]{{·}} [[Крешево]]{{·}} [[Купрес]]{{·}} [[Ливно]]{{·}} [[Љубушки]]{{·}} [[Ликавац]]{{·}} [[Маглај]]{{·}} [[Мостар]]{{·}} [[Неум]]{{·}} [[Нови Град (Сараево)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Сараево]]{{·}} [[Нови Травник]]{{·}} [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]]{{·}} [[Олово (Босна и Херцеговина)|Олово]]{{·}} [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]]{{·}} [[Пале-Прача]]{{·}} [[Посушје]]{{·}} [[Прозор-Рама]]{{·}} [[Равно (Босна и Херцеговина)|Равно]]{{·}} [[Сански Мост]]{{·}} [[Сапна]]{{·}} [[Широки Бриег]]{{·}} [[Сребреник (град)|Сребреник]]{{·}} [[Стари Град (Сараево)|Стари Град]]{{·}} [[Столац]]{{·}} [[Теочак]]{{·}} [[Тешањ]]{{·}} [[Томиславград]]{{·}} [[Травник]]{{·}} [[Трново (Босна и Херцеговина)|Трново]]{{·}} [[Тузла]]{{·}} [[Усора]]{{·}} [[Вареш]]{{·}} [[Велика Кладуша]]{{·}} [[Високо]]{{·}} [[Витез (Босна и Херцеговина)|Витез]]{{·}} [[Вогошќа]]{{·}} [[Завидовиќи]]{{·}} [[Зеница (град)|Зеница]]{{·}} [[Жепче]]{{·}} [[Живинице]] </div> | group3 = Република Српска | list3 = <div> [[Берковиќи]]{{·}} [[Бијељина]]{{·}} [[Билеќа]]{{·}} [[Босанска Костајница]]{{·}} [[Босански Брод]]{{·}} [[Братунац]]{{·}} [[Чајниче]]{{·}} [[Челинач]]{{·}} [[Дервента]]{{·}} [[Добој]]{{·}} [[Долни Жабар]]{{·}} [[Фоча]]{{·}} [[Гацко]]{{·}} [[Бања Лука]]{{·}} [[Источно Сараево]]{{·}} [[Градишка]]{{·}} [[Хан Пиесак]]{{·}} [[Источни Дрвар]]{{·}} [[Источна Илиџа]]{{·}} [[Источни Мостар]]{{·}} [[Источни Стари Град]]{{·}} [[Езеро (Босна и Херцеговина)|Езеро]]{{·}} [[Калиновик]]{{·}} [[Скендер Вакуф]]{{·}} [[Дубица (Босна и Херцегвоина)|Дубица]]{{·}} [[Котор Варош]]{{·}} [[Крупа на Уни]]{{·}} [[Купрес (Република Српска)|Купрес]]{{·}} [[Лакташи]]{{·}} [[Љубиње]]{{·}} [[Лопаре]]{{·}} [[Лукавица]]{{·}} [[Милиќи]]{{·}} [[Модрича]]{{·}} [[Мркоњиќ Град]]{{·}} [[Невесиње]]{{·}} [[Нови Град (Босанска Краина)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Горажде]]{{·}} [[Осмаци]]{{·}} [[Оштра Лука]]{{·}} [[Пале (Босна и Херцеговина)|Пале]]{{·}} [[Пелегиќево]]{{·}} [[Петровац (Босна и Херцеговина)|Петровац]]{{·}} [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово]]{{·}} [[Приедор]]{{·}} [[Прњавор]]{{·}} [[Рибник (Босна и Херцеговина)|Рибник]]{{·}} [[Рогатица]]{{·}} [[Рудо]]{{·}} [[Шамац]]{{·}} [[Шековиќи]]{{·}} [[Шипово]]{{·}} [[Станари]]{{·}} [[Соколац]]{{·}} [[Србац]]{{·}} [[Сребреница]]{{·}} [[Теслиќ]]{{·}} [[Требиње (Босна и Херцеговина)|Требиње]]{{·}} [[Трново (Република Српска)|Трново]]{{·}} [[Угљевик]]{{·}} [[Вишеград]]{{·}} [[Власница]]{{·}} [[Вукосавље]]{{·}} [[Зворник]] </div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина|Ψ]] </noinclude> 0l9el3cvwx8och7w0r8opzicb0pjwnt 5562323 5562252 2026-05-22T08:57:50Z Jtasevski123 69538 5562323 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општини во Босна и Херцеговина | border = {{{border|{{{1|}}}}}} | title = [[Општини во Босна и Херцеговина|Општини во]] [[Босна и Херцеговина]] | groupstyle=white-space:normal; | group1 = Главен град | list1 = [[Сараево]] | group2 = Федерација БиХ | list2 = <div> [[Бановиќи]]{{·}} [[Бихаќ]]{{·}} [[Босанска Крупа]]{{·}} [[Босански Петровац]]{{·}} [[Босанско Грахово]]{{·}} [[Бугојно]]{{·}} [[Бусовача]]{{·}} [[Бужим]]{{·}} [[Чапљина]]{{·}} [[Цазин]]{{·}} [[Челиќ]]{{·}} [[Центар (Сараево)|Центар]]{{·}} [[Читлук]]{{·}} [[Дрвар]]{{·}} [[Добој Исток]]{{·}} [[Добој Југ]]{{·}} [[Добратиќи]]{{·}} [[Домаљевац-Шамац]]{{·}} [[Долни Вакуф]]{{·}} [[Фоча-Устиколина]]{{·}} [[Фојница]]{{·}} [[Гламоч]]{{·}} [[Горажде]]{{·}} [[Горни Вакуф-Ускопоље]]{{·}} [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]]{{·}} [[Градачац]]{{·}} [[Груде]]{{·}} [[Хаџиќи]]{{·}} [[Илиџа]]{{·}} [[Илијаш]]{{·}} [[Јабланица (Босна и Херцеговина)|Јабланица]]{{·}} [[Јајце (град)|Јајце]]{{·}} [[Какањ]]{{·}} [[Калесија]]{{·}} [[Кисељак]]{{·}} [[Кладањ]]{{·}} [[Кључ (Босна и Херцеговина)|Кључ]]{{·}} [[Коњиќ]]{{·}} [[Крешево]]{{·}} [[Купрес]]{{·}} [[Ливно]]{{·}} [[Љубушки]]{{·}} [[Ликавац]]{{·}} [[Маглај]]{{·}} [[Мостар]]{{·}} [[Неум]]{{·}} [[Нови Град (Сараево)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Сараево]]{{·}} [[Нови Травник]]{{·}} [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]]{{·}} [[Олово (Босна и Херцеговина)|Олово]]{{·}} [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]]{{·}} [[Пале-Прача]]{{·}} [[Посушје]]{{·}} [[Прозор-Рама]]{{·}} [[Равно (Босна и Херцеговина)|Равно]]{{·}} [[Сански Мост]]{{·}} [[Сапна]]{{·}} [[Широки Бриег]]{{·}} [[Сребреник (град)|Сребреник]]{{·}} [[Стари Град (Сараево)|Стари Град]]{{·}} [[Столац]]{{·}} [[Теочак]]{{·}} [[Тешањ]]{{·}} [[Томиславград]]{{·}} [[Травник]]{{·}} [[Трново (Босна и Херцеговина)|Трново]]{{·}} [[Тузла]]{{·}} [[Усора]]{{·}} [[Вареш]]{{·}} [[Велика Кладуша]]{{·}} [[Високо]]{{·}} [[Витез (Босна и Херцеговина)|Витез]]{{·}} [[Вогошќа]]{{·}} [[Завидовиќи]]{{·}} [[Зеница (град)|Зеница]]{{·}} [[Жепче]]{{·}} [[Живинице]] </div> | group3 = Република Српска | list3 = <div> [[Берковиќи]]{{·}} [[Бијељина]]{{·}} [[Билеќа]]{{·}} [[Босанска Костајница]]{{·}} [[Босански Брод]]{{·}} [[Братунац]]{{·}} [[Чајниче]]{{·}} [[Челинач]]{{·}} [[Дервента]]{{·}} [[Добој]]{{·}} [[Долни Жабар]]{{·}} [[Фоча]]{{·}} [[Гацко]]{{·}} [[Бања Лука]]{{·}} [[Источно Сараево]]{{·}} [[Градишка]]{{·}} [[Хан Пиесак]]{{·}} [[Источни Дрвар]]{{·}} [[Источна Илиџа]]{{·}} [[Источни Мостар]]{{·}} [[Источни Стари Град]]{{·}} [[Езеро (Босна и Херцеговина)|Езеро]]{{·}} [[Калиновик]]{{·}} [[Скендер Вакуф]]{{·}} [[Дубица (Босна и Херцегвоина)|Дубица]]{{·}} [[Котор Варош]]{{·}} [[Крупа на Уни]]{{·}} [[Купрес (Република Српска)|Купрес]]{{·}} [[Лакташи]]{{·}} [[Љубиње]]{{·}} [[Лопаре]]{{·}} [[Лукавица]]{{·}} [[Милиќи]]{{·}} [[Модрича]]{{·}} [[Мркоњиќ Град]]{{·}} [[Невесиње]]{{·}} [[Нови Град (Босанска Краина)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Горажде]]{{·}} [[Осмаци]]{{·}} [[Оштра Лука]]{{·}} [[Пале (Босна и Херцеговина)|Пале]]{{·}} [[Пелагиќево]]{{·}} [[Петровац (Босна и Херцеговина)|Петровац]]{{·}} [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово]]{{·}} [[Приедор]]{{·}} [[Прњавор]]{{·}} [[Рибник (Босна и Херцеговина)|Рибник]]{{·}} [[Рогатица]]{{·}} [[Рудо]]{{·}} [[Шамац]]{{·}} [[Шековиќи]]{{·}} [[Шипово]]{{·}} [[Станари]]{{·}} [[Соколац]]{{·}} [[Србац]]{{·}} [[Сребреница]]{{·}} [[Теслиќ]]{{·}} [[Требиње (Босна и Херцеговина)|Требиње]]{{·}} [[Трново (Република Српска)|Трново]]{{·}} [[Угљевик]]{{·}} [[Вишеград]]{{·}} [[Власница]]{{·}} [[Вукосавље]]{{·}} [[Зворник]] </div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина|Ψ]] </noinclude> cru7me9m7wc0ndvvo5gpfryormakavb 5562335 5562323 2026-05-22T09:34:03Z Jtasevski123 69538 5562335 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општини во Босна и Херцеговина | border = {{{border|{{{1|}}}}}} | title = [[Општини во Босна и Херцеговина|Општини во]] [[Босна и Херцеговина]] | groupstyle=white-space:normal; | group1 = Главен град | list1 = [[Сараево]] | group2 = Федерација БиХ | list2 = <div> [[Бановиќи]]{{·}} [[Бихаќ]]{{·}} [[Босанска Крупа]]{{·}} [[Босански Петровац]]{{·}} [[Босанско Грахово]]{{·}} [[Бугојно]]{{·}} [[Бусовача]]{{·}} [[Бужим]]{{·}} [[Чапљина]]{{·}} [[Цазин]]{{·}} [[Челиќ]]{{·}} [[Центар (Сараево)|Центар]]{{·}} [[Читлук]]{{·}} [[Дрвар]]{{·}} [[Добој Исток]]{{·}} [[Добој Југ]]{{·}} [[Добратиќи]]{{·}} [[Домаљевац-Шамац]]{{·}} [[Доњи Вакуф]]{{·}} [[Фоча-Устиколина]]{{·}} [[Фојница]]{{·}} [[Гламоч]]{{·}} [[Горажде]]{{·}} [[Горни Вакуф-Ускопоље]]{{·}} [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]]{{·}} [[Градачац]]{{·}} [[Груде]]{{·}} [[Хаџиќи]]{{·}} [[Илиџа]]{{·}} [[Илијаш]]{{·}} [[Јабланица (Босна и Херцеговина)|Јабланица]]{{·}} [[Јајце (град)|Јајце]]{{·}} [[Какањ]]{{·}} [[Калесија]]{{·}} [[Кисељак]]{{·}} [[Кладањ]]{{·}} [[Кључ (Босна и Херцеговина)|Кључ]]{{·}} [[Коњиќ]]{{·}} [[Крешево]]{{·}} [[Купрес]]{{·}} [[Ливно]]{{·}} [[Љубушки]]{{·}} [[Ликавац]]{{·}} [[Маглај]]{{·}} [[Мостар]]{{·}} [[Неум]]{{·}} [[Нови Град (Сараево)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Сараево]]{{·}} [[Нови Травник]]{{·}} [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]]{{·}} [[Олово (Босна и Херцеговина)|Олово]]{{·}} [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]]{{·}} [[Пале-Прача]]{{·}} [[Посушје]]{{·}} [[Прозор-Рама]]{{·}} [[Равно (Босна и Херцеговина)|Равно]]{{·}} [[Сански Мост]]{{·}} [[Сапна]]{{·}} [[Широки Бриег]]{{·}} [[Сребреник (град)|Сребреник]]{{·}} [[Стари Град (Сараево)|Стари Град]]{{·}} [[Столац]]{{·}} [[Теочак]]{{·}} [[Тешањ]]{{·}} [[Томиславград]]{{·}} [[Травник]]{{·}} [[Трново (Босна и Херцеговина)|Трново]]{{·}} [[Тузла]]{{·}} [[Усора]]{{·}} [[Вареш]]{{·}} [[Велика Кладуша]]{{·}} [[Високо]]{{·}} [[Витез (Босна и Херцеговина)|Витез]]{{·}} [[Вогошќа]]{{·}} [[Завидовиќи]]{{·}} [[Зеница (град)|Зеница]]{{·}} [[Жепче]]{{·}} [[Живинице]] </div> | group3 = Република Српска | list3 = <div> [[Берковиќи]]{{·}} [[Бијељина]]{{·}} [[Билеќа]]{{·}} [[Босанска Костајница]]{{·}} [[Босански Брод]]{{·}} [[Братунац]]{{·}} [[Чајниче]]{{·}} [[Челинач]]{{·}} [[Дервента]]{{·}} [[Добој]]{{·}} [[Долни Жабар]]{{·}} [[Фоча]]{{·}} [[Гацко]]{{·}} [[Бања Лука]]{{·}} [[Источно Сараево]]{{·}} [[Градишка]]{{·}} [[Хан Пиесак]]{{·}} [[Источни Дрвар]]{{·}} [[Источна Илиџа]]{{·}} [[Источни Мостар]]{{·}} [[Источни Стари Град]]{{·}} [[Езеро (Босна и Херцеговина)|Езеро]]{{·}} [[Калиновик]]{{·}} [[Скендер Вакуф]]{{·}} [[Дубица (Босна и Херцегвоина)|Дубица]]{{·}} [[Котор Варош]]{{·}} [[Крупа на Уни]]{{·}} [[Купрес (Република Српска)|Купрес]]{{·}} [[Лакташи]]{{·}} [[Љубиње]]{{·}} [[Лопаре]]{{·}} [[Лукавица]]{{·}} [[Милиќи]]{{·}} [[Модрича]]{{·}} [[Мркоњиќ Град]]{{·}} [[Невесиње]]{{·}} [[Нови Град (Босанска Краина)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Горажде]]{{·}} [[Осмаци]]{{·}} [[Оштра Лука]]{{·}} [[Пале (Босна и Херцеговина)|Пале]]{{·}} [[Пелагиќево]]{{·}} [[Петровац (Босна и Херцеговина)|Петровац]]{{·}} [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово]]{{·}} [[Приедор]]{{·}} [[Прњавор]]{{·}} [[Рибник (Босна и Херцеговина)|Рибник]]{{·}} [[Рогатица]]{{·}} [[Рудо]]{{·}} [[Шамац]]{{·}} [[Шековиќи]]{{·}} [[Шипово]]{{·}} [[Станари]]{{·}} [[Соколац]]{{·}} [[Србац]]{{·}} [[Сребреница]]{{·}} [[Теслиќ]]{{·}} [[Требиње (Босна и Херцеговина)|Требиње]]{{·}} [[Трново (Република Српска)|Трново]]{{·}} [[Угљевик]]{{·}} [[Вишеград]]{{·}} [[Власница]]{{·}} [[Вукосавље]]{{·}} [[Зворник]] </div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина|Ψ]] </noinclude> l5swfoik5oxf0w33t8avsobuon4957r 5562338 5562335 2026-05-22T09:34:41Z Jtasevski123 69538 5562338 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Општини во Босна и Херцеговина | border = {{{border|{{{1|}}}}}} | title = [[Општини во Босна и Херцеговина|Општини во]] [[Босна и Херцеговина]] | groupstyle=white-space:normal; | group1 = Главен град | list1 = [[Сараево]] | group2 = Федерација БиХ | list2 = <div> [[Бановиќи]]{{·}} [[Бихаќ]]{{·}} [[Босанска Крупа]]{{·}} [[Босански Петровац]]{{·}} [[Босанско Грахово]]{{·}} [[Бугојно]]{{·}} [[Бусовача]]{{·}} [[Бужим]]{{·}} [[Чапљина]]{{·}} [[Цазин]]{{·}} [[Челиќ]]{{·}} [[Центар (Сараево)|Центар]]{{·}} [[Читлук]]{{·}} [[Дрвар]]{{·}} [[Добој Исток]]{{·}} [[Добој Југ]]{{·}} [[Добратиќи]]{{·}} [[Домаљевац-Шамац]]{{·}} [[Долни Вакуф]]{{·}} [[Фоча-Устиколина]]{{·}} [[Фојница]]{{·}} [[Гламоч]]{{·}} [[Горажде]]{{·}} [[Горни Вакуф-Ускопоље]]{{·}} [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]]{{·}} [[Градачац]]{{·}} [[Груде]]{{·}} [[Хаџиќи]]{{·}} [[Илиџа]]{{·}} [[Илијаш]]{{·}} [[Јабланица (Босна и Херцеговина)|Јабланица]]{{·}} [[Јајце (град)|Јајце]]{{·}} [[Какањ]]{{·}} [[Калесија]]{{·}} [[Кисељак]]{{·}} [[Кладањ]]{{·}} [[Кључ (Босна и Херцеговина)|Кључ]]{{·}} [[Коњиќ]]{{·}} [[Крешево]]{{·}} [[Купрес]]{{·}} [[Ливно]]{{·}} [[Љубушки]]{{·}} [[Ликавац]]{{·}} [[Маглај]]{{·}} [[Мостар]]{{·}} [[Неум]]{{·}} [[Нови Град (Сараево)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Сараево]]{{·}} [[Нови Травник]]{{·}} [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]]{{·}} [[Олово (Босна и Херцеговина)|Олово]]{{·}} [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]]{{·}} [[Пале-Прача]]{{·}} [[Посушје]]{{·}} [[Прозор-Рама]]{{·}} [[Равно (Босна и Херцеговина)|Равно]]{{·}} [[Сански Мост]]{{·}} [[Сапна]]{{·}} [[Широки Бриег]]{{·}} [[Сребреник (град)|Сребреник]]{{·}} [[Стари Град (Сараево)|Стари Град]]{{·}} [[Столац]]{{·}} [[Теочак]]{{·}} [[Тешањ]]{{·}} [[Томиславград]]{{·}} [[Травник]]{{·}} [[Трново (Босна и Херцеговина)|Трново]]{{·}} [[Тузла]]{{·}} [[Усора]]{{·}} [[Вареш]]{{·}} [[Велика Кладуша]]{{·}} [[Високо]]{{·}} [[Витез (Босна и Херцеговина)|Витез]]{{·}} [[Вогошќа]]{{·}} [[Завидовиќи]]{{·}} [[Зеница (град)|Зеница]]{{·}} [[Жепче]]{{·}} [[Живинице]] </div> | group3 = Република Српска | list3 = <div> [[Берковиќи]]{{·}} [[Бијељина]]{{·}} [[Билеќа]]{{·}} [[Босанска Костајница]]{{·}} [[Босански Брод]]{{·}} [[Братунац]]{{·}} [[Чајниче]]{{·}} [[Челинач]]{{·}} [[Дервента]]{{·}} [[Добој]]{{·}} [[Доњи Жабар]]{{·}} [[Фоча]]{{·}} [[Гацко]]{{·}} [[Бања Лука]]{{·}} [[Источно Сараево]]{{·}} [[Градишка]]{{·}} [[Хан Пиесак]]{{·}} [[Источни Дрвар]]{{·}} [[Источна Илиџа]]{{·}} [[Источни Мостар]]{{·}} [[Источни Стари Град]]{{·}} [[Езеро (Босна и Херцеговина)|Езеро]]{{·}} [[Калиновик]]{{·}} [[Скендер Вакуф]]{{·}} [[Дубица (Босна и Херцегвоина)|Дубица]]{{·}} [[Котор Варош]]{{·}} [[Крупа на Уни]]{{·}} [[Купрес (Република Српска)|Купрес]]{{·}} [[Лакташи]]{{·}} [[Љубиње]]{{·}} [[Лопаре]]{{·}} [[Лукавица]]{{·}} [[Милиќи]]{{·}} [[Модрича]]{{·}} [[Мркоњиќ Град]]{{·}} [[Невесиње]]{{·}} [[Нови Град (Босанска Краина)|Нови Град]]{{·}} [[Ново Горажде]]{{·}} [[Осмаци]]{{·}} [[Оштра Лука]]{{·}} [[Пале (Босна и Херцеговина)|Пале]]{{·}} [[Пелагиќево]]{{·}} [[Петровац (Босна и Херцеговина)|Петровац]]{{·}} [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово]]{{·}} [[Приедор]]{{·}} [[Прњавор]]{{·}} [[Рибник (Босна и Херцеговина)|Рибник]]{{·}} [[Рогатица]]{{·}} [[Рудо]]{{·}} [[Шамац]]{{·}} [[Шековиќи]]{{·}} [[Шипово]]{{·}} [[Станари]]{{·}} [[Соколац]]{{·}} [[Србац]]{{·}} [[Сребреница]]{{·}} [[Теслиќ]]{{·}} [[Требиње (Босна и Херцеговина)|Требиње]]{{·}} [[Трново (Република Српска)|Трново]]{{·}} [[Угљевик]]{{·}} [[Вишеград]]{{·}} [[Власница]]{{·}} [[Вукосавље]]{{·}} [[Зворник]] </div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина|Ψ]] </noinclude> d3q8tk7chv0klfhhnyrtc5j5lzxmtaz Џорџ Керол Џуниор 0 759055 5562258 5257153 2026-05-21T20:55:00Z ~2026-30376-81 133406 /* */ 5562258 wikitext text/x-wiki {{викифицирање}} [[Податотека:Slaine.jpg|алт=Слеин во 2010 година|мини|Слеин во 2010 година]] '''Џорџ Керол Џуниор''', роден 1977&nbsp;г. во [[Бостон]], САД, или подобро познат како '''Слејн''', е ирско-американски [[хип-хоп]] емси и [[глумец]]. Најпознат е по својот удел во групите [[Спешл Тимз]] (со [[Едо Џи]], Џејсон и Диџеј ЏејСиОу) и [[Ла Кока Ностра]] (со [[Дени Бој]], [[Еверласт]], [[Ил Бил]], [[Диџеј Литал]] и Биг Лефт како поранешен член). Слеин се појавува на неколку соло микстејпови и компилации, албумот на Спешл Тимз ''Стереотипи'' и албумот на Ла Кока Ностра ''Бренд На Којшто Можеш Да Му Веруваш''. Неговиот деби соло албум, ''Свет без небо'', треба да излезе во февруари 2011, а Слеин исто така работи и на албумите со двете групи. ===Животопис=== Слеин израснал во подрачјето на [[Бостон]]. Се заинтересирал за хип-хоп откако ги слушнал првите песни на Хаус ф Пејн, Генгстар и Едо Џи. По преселбата во Њујорк на осумнаесет годишна возраст, Слеин стана активен во развиената подземна хип-хоп сцена. ===Глума=== Во 2007мата год., Слеин го имаше своето деби во играниот филм ''[[Замина бејбе, замина]]'' како дилер на дрога, Буба Роговски, во режија на [[Бен Афлек]]. Афлек прочитал статија за Слеин во ''Бостон Хералд'' и го побарал за улога; иако раперот релативно не бил познат, без глумечко искуство дотогаш, Афлек успешно ги убедил филмските поддржувачи да му дозволат да му ја додели улогата на Слеин. Тој подоцна го играше Алберт “Глонзи” Мекглон , член на [[Чарлстаун]] бандата ограбувачи на банки, во вториот режисерски дострел на Афлек, ''[[Градот]]'', објавен во септември 2010. Во двата филма се вклучени тонски записи од Слеин и неговите групи. Во ''Замина бејбе, замина'' се појавува песната на Слеин “Природа на Ѕверот” и “Паднати Ангели” од Спешл Тимз, додека во ''Градот'' се појавува “99 Шишиња” и “Почни” од Слеин. Во емотивно интервју за Конспираси Ворлдвајд Радио, Слеин дискутираше за можно повлекување од музиката, наведувајќи ги проблемите кои ги имал со планираното објавување на Свет Без Небо, како и проблемите кои ги има со музичката индустрија. ===Дискографија=== ''За делото на Слеин со Ла Кока Ностра, ве молиме погледнете ја'' ''[[нивната статија]]''. • “Главен Настан заедно со Кажи” со Спешл Тимз (2005, 12’’ винил сингл) • “Белиот Човек Е Ѓаволот Вол. 1” (2005, ЦД микстејп на Лиц Едутеинмент) • “Богат Човек, Сиромашен Човек” (2006, 12’’ винил сингл на Комонвелт Рекордс) • “Белиот Човек Е Ѓаволот Вол. 2: Граѓанинот Кејн” (2006, ЦД микстејп на Лиц Едутеинмент) • [[“Стереотипи”]] со Спешл Тимз (2007, ЦД албум на Дак Даун Рекордс) • “Ѓаволот Никогаш Не Умира” (2010, микстејп за симнување на Сабарбан Ноиз Рекордс) • [[“Свет Без Небо”]] (2011, ЦД албум на Сабарбан Ноиз Рекордс) ===Компилациски албуми=== • “Бостон Состојба На Умот” (2006, ЦД компилација на Комонвелт Рекордс) • “Мес Мувменц Волум 2” (2007, ЦД микстејп на Лиц Едутеинмент) • “Мес Мувменц Волум 3: Албумот” (2009, ЦД компилација на Лиц Едутеинмент) • “Отпишаниот Вол. 1” (2010 албум за симнување на Лиц Едутеинмент) ===Посебни гостувања=== •Мети Трамп – “Не Ме Сакаш” (''Скршен и Алчен'', 2002) •Виртуозо – “Фаренхајт 911” (''Втора светска војна: Еволуција на Мачителот'', 2004) •[[7Л и Езотерик]] – “Стар Англиски” (''[[Момент на Реткости]]'', 2005) •[[Ил Бил]] – “Насилни Времиња” (''Ил Бил е Иднината дел II'', 2006) •Сикнејчр – “Никогаш Не Вели Никогаш” (''Драга, Дома Сум'', 2007) •Сту Бенгас – “Бенгметик” (''Сту Бенгас Волуме I'', 2007) •Биг Лефт – “Деца” (''Трета Светска Војна'', 2008) •Д Кемп – “Мала Приказна” (''Кампањата'', 2008) •[[Ист Коуст Авенџерс]] – “Статуа на Слободата” (''Планета Затвор'', 2008) •Ил Бил – “Премлад” (''[[Часот за Одмазда]]'', 2008) •Мистер Хајд – “Улични Ветерани” (''Хрониките на Човекот Ѕвер'', 2008) •[[Шабак Ред]] – “Темнината се Продлабочува” (''[[Ритуалот]]'', 2008) •Шабак Ред – “Смрт и Судбина” (''Ритуалот'', 2008) •[[Сноугунс]] – “Омразата” (''Црн Снег'', 2008) •Фифт Криминал – “Занданските Мајстори” (2009) •[[Фреди Медбол]] – “Истрели” (''Католичка Вина'', 2009) •Роб Кели – “Оставен” (2009) •[[Ступ Д Енеми од Менкајнд]] – “Алисон Џејмс” (''[[Декалог]], 2009) •[[Сволен Мемберс]] – “Глупав” (''[[Вооружен до Заби]]'', 2009) •[[Ју-Гад]] – “Кокаин” (''[[Допиум]]'', 2009) •Адлиб – “Мрази ја Мојата Храброст” (2010) •Чила Џонс – “Психопат” (''Деструктивна Сила'', 2010) •Клик Анимосити – “Грамови на Суровини” (''Хранители на Пламените'', 2010) •Фолсајд – “Премногу” (''Доларите Прават Промена'', 2010) •Ил Бил и [[Диџеј Магс]] – “Скелет и Пиштоли” (''[[Убиј ги Ѓаволските Ридови]]'', 2010) •[[Кју-Јуник]] – “Нема Враќање” (''Помеѓу Рај и Пекол'', 2010) •[[Риф Д Лост Коз]] – “Самоубиствен Сленг” (''Борбена Музика'', 2010) •Рекс – “Постави го” (''Помеѓу Редови в. 2'', 2010) •[[Сноугунс]] – “Стави ги” (''Крафтверк'', 2010) •Диси Д МИДИ Алиен – “Човекот Изнајде Начини” (''Звучните Бранови на Одмаздниците'', 2011) •Ил Бил и Вини Паз – “Метал во Твојата Уста” (''Кралеви на Хеви Металот'', 2011) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Рапери]] [[Категорија:Живи луѓе]] q1ivhkzjshoghbkmbvj9683qg2845ij Споменик „Слобода“ (Мрзенци) 0 760712 5562015 4626265 2026-05-21T12:16:40Z Dandarmkd 31127 Dandarmkd ја премести страницата [[Споменик „Слобода“ - Гевгелија]] на [[Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]]: Делото веќе 21 година не е на Вардарски Рид (атарот на Гевгелија). И насловот беше напишан како назив на установа. 4626265 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = Споменик „Слобода“<br> |image = Sloboda Vardarski Rid.jpg |caption = Поглед кон споменикот |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Гевгелија]] |location_country = [[Македонија]] |architect = |client = |engineer = [[Јордан Грабулоски]] |construction_start_date = |completion_date = |date_demolished = |cost = |structural_system = |Served as = |owner = [[Општина Гевгелија]] |style = |size = }} '''Слобода''' — споменик, дело на академскиот вајар [[Јордан Грабулоски]], сместен на [[Вардарски Рид]] покрај [[Гевгелија]]. Но, откако бил откриен археолошкото наоѓалиште [[Вардарски Рид (археолошки локалитет)|Вардарски Рид]], значајна праисториска и античка населба од XIII-I век п.н.е. на која ѝ претстои трансформација во археолошки парк, споменикот ја изгубил својата функција. Граѓаните, претставувани од неколку здруженија на граѓани, Музеј – Гевгелија и локалната самоуправа, одлучиле споменикот да го пренесат на друга локација и да ја обноват традицијата поврзана со него. Тој треба да биде пренесен на [[Мрзенски Рид]] за повторно да стане место каде што ќе се собираат и дружат граѓаните. На [[10 октомври]] [[2005]] година, споменикот бил диссместен<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soros.org.mk/default.asp?lang=mak&menuid=387|title=На Мрзенски рид, Гевгелија Повторно собирање околу Споменикот на слободата|date=2005|publisher=Сорос|language=македонски|accessdate=2011-06-15|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220751/http://www.soros.org.mk/default.asp?lang=mak&menuid=387|url-status=dead}}</ref>. == Наводи == {{наводи}} {{Македонски споменик-никулец}} [[Категорија:Споменици во Гевгелија]] [[Категорија:Дела на Јордан Грабулоски]] [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Гевгелија]] ac1n0h55tyn41fgrgy9b2v3a8rxpeui 5562019 5562015 2026-05-21T12:22:47Z Dandarmkd 31127 5562019 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = Споменик „Слобода“<br> |image = Sloboda Vardarski Rid.jpg |caption = Поглед кон споменикот |map_type = |latitude = |longitude = |location = [[Вардарски Рид]], [[Гевгелија]] (до 2005 година)<br />Мрзенски Рид, [[Мрзенци]] (од 2005 година) |location_town = |location_country = [[Македонија]] |architect = |client = |engineer = [[Јордан Грабулоски]] |construction_start_date = |completion_date = |date_demolished = |cost = |structural_system = |Served as = |owner = [[Општина Гевгелија]] |style = |size = }} '''Слобода''' — споменик, дело на академскиот вајар [[Јордан Грабулоски]], првично сместен на [[Вардарски Рид]], источно од [[Гевгелија]]. Но, откако бил откриено археолошкото наоѓалиште, односно значајна праисториска и античка населба од XIII-I век п.н.е. на која ѝ претстоело преобразба во археолошки парк, споменикот ја изгубил својата функција. Граѓаните, претставувани од неколку здруженија на граѓани, [[НУ Музеј - Гевгелија|Музеј – Гевгелија]] и [[Општина Гевгелија|локалната самоуправа]], одлучиле споменикот да го пренесат на друга местоположба и да ја обноват традицијата поврзана со него. На [[10 октомври]] [[2005]] година, споменикот бил поместен на Мрзенски Рид, во атарот на [[Мрзенци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soros.org.mk/default.asp?lang=mak&menuid=387|title=На Мрзенски рид, Гевгелија Повторно собирање околу Споменикот на слободата|date=2005|publisher=Сорос|language=македонски|accessdate=2011-06-15|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304220751/http://www.soros.org.mk/default.asp?lang=mak&menuid=387|url-status=dead}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Македонски споменик-никулец}} [[Категорија:Споменици во Гевгелија]] [[Категорија:Дела на Јордан Грабулоски]] [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Гевгелија]] [[Категорија:Мрзенци]] gvqhm0uet9ja0el5nlnotuqm0vm5xl0 Разговор:Споменик „Слобода“ (Мрзенци) 1 760714 5562017 3638823 2026-05-21T12:16:40Z Dandarmkd 31127 Dandarmkd ја премести страницата [[Разговор:Споменик „Слобода“ - Гевгелија]] на [[Разговор:Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]]: Делото веќе 21 година не е на Вардарски Рид (атарот на Гевгелија). И насловот беше напишан како назив на установа. 3638823 wikitext text/x-wiki {{Сзр}}{{ВПМ}} b0firab5on59qxufdskkknbbs899m9y Горан Ристовски 0 972412 5562105 5561656 2026-05-21T16:04:04Z Gurther 105215 5562105 wikitext text/x-wiki {{Внимание}}{{Инфокутија за личност | портрет = [[File:Goran R.jpg|thumb|Ристовски, 2020 г.]] | занимање = [[Графика|графичар]], [[сликар]], [[професор]], [[визуелен уметник]] | опис = | роден-дата = {{датум на раѓање и возраст|df=yes|1987|1|7}} | роден-место = {{роден во|Струга}} , [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | починал-дата = | починал-место = | наставка = }} '''Горан Ристовски''' ({{роден во|Струга}}, {{роден на|7|јануари|1987}}) — македонски графичар. ==Животопис== Горан Ристовски е роден на [[7 јануари]] [[1987]] година во [[Струга]]. После средното образование во [[ДСУ „Нико Нестор“ - Струга|ДСУ „Нико Нестор“]] се запишал на [[Факултетот за ликовни уметности во Скопје]], каде во [[2009]] година дипломирал, на отсекот графика, насока графички дизајн, во класата на професор [[Димитар Малиданов]]. Истата 2009 во Струга во ЦК „Браќа Миладиновци“ ја поставува својата прва самостојна изложба на графики и монотипии “End.Begin”, подоцна се претставува и во НУЦК „Трајко Прокопиев“ Куманово. Во наредниот пероиод Ристовски зема учествуво на повеќе групни изложби во Македонија и надвор, биеналиња, и фестивали. Во 2013 година заедно со неколку локални уметници го формираат уметничкото здружение ИНКА, преку кој следните 7 години ќе организираат различни културно уметнички настани лоцирани најчесто во Струга. Еден од таквите настани е „Фестивалот за процесирање култура ДРИМОН“ кој станува препознаен не само на локално и ниво на републиката туку и на балканот. Следно реализира изложба во Музеј Робевци во Охрид со делата „Ликвидирани вредности“, потоа изложба на фотографски циклус во Прима Центар во Берлин и потоа во Скопје и Струга. Ристовски е селектор и организатор на ин- ситу уметнички инсталации и резиденциски престои каде ќе се спроведат интервенции на неколку различни напуштени локации во Струга и околината. Во 2023 година ја реализира изложбата со наслов „Траги“ која истата ја изложува во Скопје, Велес и Струга. Според делата од серијалот „Траги“ во 2024 е работен и експериментален краток филм инспириран од тематиката и визуелните впечатоци од делата снимани во пределите на планаината Јабланица во близина на Вишни, струшко. Неговата уметничка практика се состои од истражување на различни техники и материјали, се изразува преку цртеж, слика, фотографија, графика, инсталација, вклучувајќи и готови предмети како и муралот како улична уметност. Во неговата творечка практика инспирацијата потекнува од посматрање и реакција на локалните случувања, како тие влијаат врз индивидуата и општеството, промените предизвикани од човечкиот фактор врз природата како и традиционалните трансформации и мемории рефлектирани во современиот свет. [[Податотека:Центар за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга (01).jpg|мини|220п|Муралот.]] Во октомври 2021 година, во рамки на проектот „Градиме култура, сликаме култура - мурали за 30 години независност“, уметникот Горан Ристовски насликал на јужната страна на зградата на [[Центар за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга|Центарот за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга]], [[мурал]] со ликот на [[Владо Малески]], струшкиот вез и дел од текстот на [[химна]]та „''[[Денес над Македонија]]''“ односно делото на Малески.<ref>{{наведена мрежна страница |last1=Стојкова-Костоски |first1=Слаѓана |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Мурал со дела од Владо Малески насликан на фасадата на Центарот за култура во Струга |url=https://mia.mk/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D1%81%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ |format= |accessdate=14 ноември 2022 |date=25 октомври 2021 |publisher=[[Македонска информативна агенција]] |language= |archive-date=2022-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114102647/https://mia.mk/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D1%81%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ |url-status=live }}</ref> == Изложби == Самостојни изложби: *2025 „Премин“ НУЦК „Марко Цепенков“, Прилеп *2025 „Траги“ Галерија АРТ 55, Ниш, Србија *2023 „Траги“ КСП Центар- Јадро, Скопје; ЛУ Нароен музеј Велес *2022 „Траги“, ЦК „Браќа Миладиновци“, Струга *2021 „Траги“ Виртуелна изложба, PrivatePrint VR Studio, Скопје *2019 „Цврсти лаги“ Мобилна Галерија, Скопје *2018 „Цврсти лаги“ Прима центар Берлин, Берлин, Германија *2012 „Ликвидирани вредности“ Музеј „Робевци“- Охрид *2011 „END.BEGIN“ Центар за култура „Трајко Прокопиев“- Куманово *2010 „END.BEGIN“ Центар за култура „Браќа Миладиновци“ – Струга Селектирани групни изложби: *2025 7-мо Интернационална Екс Либрис изложба Скопје, КИЦ, Скопје (Почесна диплома) *2024 РеОткривање- Europe House Struga *2024 11 Интернационално графичко триенале Битола *2022 Tirana International Biennale of graphic arts, Tirana, Albania *2022 4 Интернационално графичко биенале, ДЛУМ, Скопје *2022 MIRROR FACE TO FACE 2022 Italian and Macedonian Artist Exhibition, Vila Caldogno, Italy *2021 Vortex, Дом на култура „Кочо Рацин“, Скопје *2021 „Надминување на уметноста“ КСП Центар- Јадро, Скопје *2021 22 International Triennale Grenchen, Switzerland *2021 10-то Интернационално графичко триенале Битола *2021 Изложба „Бегство“, Резиденција на Европска Унија, Скопје *2020 3-то Интернационално графичко биенале 2020 ДЛУМ, Скопје *2020 Изложба, инсталација „Сцена без (с)цена“, колаборативен проект, Калишта, Струга *2019 Изложба, инсталација „Раздримување- колективна игра“, колаборативен проект, Струга *2018 Под земја полесно се дише 6, Скопје *2018 XII Биенале на млади уметници, НУ Музеј на современата уметност – Скопје *2017 Изложба „1101: Св. Климент низ современата уметничка призма“ Скопје *2017 Изложба на плакати „Бегалци во сопствената земја“, Скопје, Струга *2016 Изложба “Artvertizing For Fairpress“, циклус на плакати, Кампања за подигнување на јавната свест против клиентелизмот, Скопје, Струга *2015 „Paratissima 11” – Торино, Италија *2015 „Paratissima Skopje“ МКЦ, Скопје *2010 Триенале на Графичката работилница СОФИЈА, Богданци *2010 Интерконтинентално биенале на мала графика “inter art” - Аиуд, Романија *2010 ОСТЕН Светска галерија на цртеж, Скопје *2010 Петто меѓународно биенале во мала графика, Тетово *2009 6-то меѓународно графичко триенале, Битола *2008 4-то меѓународно биенале во мала графика, Тетово == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ристовски, Горан}} [[Категорија:Македонски графичари]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Живи луѓе]] jqq6go541bcwg7legio0cumdx7m0j29 5562106 5562105 2026-05-21T16:04:23Z Gurther 105215 5562106 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Инфокутија за личност | портрет = [[File:Goran R.jpg|thumb|Ристовски, 2020 г.]] | занимање = [[Графика|графичар]], [[сликар]], [[професор]], [[визуелен уметник]] | опис = | роден-дата = {{датум на раѓање и возраст|df=yes|1987|1|7}} | роден-место = {{роден во|Струга}} , [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | националност = [[Македонија|Македонец]] | народност = [[Македонци|Македонец]] | починал-дата = | починал-место = | наставка = }} '''Горан Ристовски''' ({{роден во|Струга}}, {{роден на|7|јануари|1987}}) — македонски графичар. ==Животопис== Горан Ристовски е роден на [[7 јануари]] [[1987]] година во [[Струга]]. После средното образование во [[ДСУ „Нико Нестор“ - Струга|ДСУ „Нико Нестор“]] се запишал на [[Факултетот за ликовни уметности во Скопје]], каде во [[2009]] година дипломирал, на отсекот графика, насока графички дизајн, во класата на професор [[Димитар Малиданов]]. Истата 2009 во Струга во ЦК „Браќа Миладиновци“ ја поставува својата прва самостојна изложба на графики и монотипии “End.Begin”, подоцна се претставува и во НУЦК „Трајко Прокопиев“ Куманово. Во наредниот пероиод Ристовски зема учествуво на повеќе групни изложби во Македонија и надвор, биеналиња, и фестивали. Во 2013 година заедно со неколку локални уметници го формираат уметничкото здружение ИНКА, преку кој следните 7 години ќе организираат различни културно уметнички настани лоцирани најчесто во Струга. Еден од таквите настани е „Фестивалот за процесирање култура ДРИМОН“ кој станува препознаен не само на локално и ниво на републиката туку и на балканот. Следно реализира изложба во Музеј Робевци во Охрид со делата „Ликвидирани вредности“, потоа изложба на фотографски циклус во Прима Центар во Берлин и потоа во Скопје и Струга. Ристовски е селектор и организатор на ин- ситу уметнички инсталации и резиденциски престои каде ќе се спроведат интервенции на неколку различни напуштени локации во Струга и околината. Во 2023 година ја реализира изложбата со наслов „Траги“ која истата ја изложува во Скопје, Велес и Струга. Според делата од серијалот „Траги“ во 2024 е работен и експериментален краток филм инспириран од тематиката и визуелните впечатоци од делата снимани во пределите на планаината Јабланица во близина на Вишни, струшко. Неговата уметничка практика се состои од истражување на различни техники и материјали, се изразува преку цртеж, слика, фотографија, графика, инсталација, вклучувајќи и готови предмети како и муралот како улична уметност. Во неговата творечка практика инспирацијата потекнува од посматрање и реакција на локалните случувања, како тие влијаат врз индивидуата и општеството, промените предизвикани од човечкиот фактор врз природата како и традиционалните трансформации и мемории рефлектирани во современиот свет. [[Податотека:Центар за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга (01).jpg|мини|220п|Муралот.]] Во октомври 2021 година, во рамки на проектот „Градиме култура, сликаме култура - мурали за 30 години независност“, уметникот Горан Ристовски насликал на јужната страна на зградата на [[Центар за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга|Центарот за култура „Браќа Миладиновци“ - Струга]], [[мурал]] со ликот на [[Владо Малески]], струшкиот вез и дел од текстот на [[химна]]та „''[[Денес над Македонија]]''“ односно делото на Малески.<ref>{{наведена мрежна страница |last1=Стојкова-Костоски |first1=Слаѓана |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Мурал со дела од Владо Малески насликан на фасадата на Центарот за култура во Струга |url=https://mia.mk/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D1%81%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ |format= |accessdate=14 ноември 2022 |date=25 октомври 2021 |publisher=[[Македонска информативна агенција]] |language= |archive-date=2022-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114102647/https://mia.mk/%D0%BC%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D1%81%D0%BE-%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B0-%D0%BE%D0%B4-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BE-%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0/ |url-status=live }}</ref> == Изложби == Самостојни изложби: *2025 „Премин“ НУЦК „Марко Цепенков“, Прилеп *2025 „Траги“ Галерија АРТ 55, Ниш, Србија *2023 „Траги“ КСП Центар- Јадро, Скопје; ЛУ Нароен музеј Велес *2022 „Траги“, ЦК „Браќа Миладиновци“, Струга *2021 „Траги“ Виртуелна изложба, PrivatePrint VR Studio, Скопје *2019 „Цврсти лаги“ Мобилна Галерија, Скопје *2018 „Цврсти лаги“ Прима центар Берлин, Берлин, Германија *2012 „Ликвидирани вредности“ Музеј „Робевци“- Охрид *2011 „END.BEGIN“ Центар за култура „Трајко Прокопиев“- Куманово *2010 „END.BEGIN“ Центар за култура „Браќа Миладиновци“ – Струга Селектирани групни изложби: *2025 7-мо Интернационална Екс Либрис изложба Скопје, КИЦ, Скопје (Почесна диплома) *2024 РеОткривање- Europe House Struga *2024 11 Интернационално графичко триенале Битола *2022 Tirana International Biennale of graphic arts, Tirana, Albania *2022 4 Интернационално графичко биенале, ДЛУМ, Скопје *2022 MIRROR FACE TO FACE 2022 Italian and Macedonian Artist Exhibition, Vila Caldogno, Italy *2021 Vortex, Дом на култура „Кочо Рацин“, Скопје *2021 „Надминување на уметноста“ КСП Центар- Јадро, Скопје *2021 22 International Triennale Grenchen, Switzerland *2021 10-то Интернационално графичко триенале Битола *2021 Изложба „Бегство“, Резиденција на Европска Унија, Скопје *2020 3-то Интернационално графичко биенале 2020 ДЛУМ, Скопје *2020 Изложба, инсталација „Сцена без (с)цена“, колаборативен проект, Калишта, Струга *2019 Изложба, инсталација „Раздримување- колективна игра“, колаборативен проект, Струга *2018 Под земја полесно се дише 6, Скопје *2018 XII Биенале на млади уметници, НУ Музеј на современата уметност – Скопје *2017 Изложба „1101: Св. Климент низ современата уметничка призма“ Скопје *2017 Изложба на плакати „Бегалци во сопствената земја“, Скопје, Струга *2016 Изложба “Artvertizing For Fairpress“, циклус на плакати, Кампања за подигнување на јавната свест против клиентелизмот, Скопје, Струга *2015 „Paratissima 11” – Торино, Италија *2015 „Paratissima Skopje“ МКЦ, Скопје *2010 Триенале на Графичката работилница СОФИЈА, Богданци *2010 Интерконтинентално биенале на мала графика “inter art” - Аиуд, Романија *2010 ОСТЕН Светска галерија на цртеж, Скопје *2010 Петто меѓународно биенале во мала графика, Тетово *2009 6-то меѓународно графичко триенале, Битола *2008 4-то меѓународно биенале во мала графика, Тетово == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ристовски, Горан}} [[Категорија:Македонски графичари]] [[Категорија:Луѓе од Струга]] [[Категорија:Живи луѓе]] kawjajuk882vi506av2j979kwbj7650 NGC 476 0 1009435 5562107 5265356 2026-05-21T16:06:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562107 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0476 SDSS.jpg |ректасцензија=1 ч 20 м 19,8 с |деклинација=+ 16° 1' 14" |положбен агол=102 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=14,4 |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,5' х 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[3 ноември]] [[1864]] |алтернативни ознаки=MCG 3-4-23, CGCG 459-33, NPM1G +15.0050 }} '''NGC 476''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 476 се споменува и како MCG 3-4-23, CGCG 459-33, NPM1G +15.0050 . == Откривање == Објектот е откриен на [[3 ноември]] [[1864]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 476 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,4 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 476 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 20 м 19,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 16° 1' 14". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 102°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 476 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 4814. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 173; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1197. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1251. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Риби (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC476 Прегледувач на длабокото небо — NGC 476]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC476 Поправени информации за NGC 476] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20476 NGC 476] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20476 NGC 476] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220126204725/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20476 |date=2022-01-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Риби (соѕвездие)]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1864 година]] [[Категорија:Леќести галаксии]] s93qski4xdejrb4r9ovp2rykf1vk7e9 NGC 483 0 1009442 5562199 5265685 2026-05-21T18:08:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562199 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Риби (соѕвездие)|Риби]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 0483 SDSS.jpg |ректасцензија=1 ч 21 м 56,3 с |деклинација=+ 33° 31' 14" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=0,7' х 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[11 ноември]] [[1827]] |алтернативни ознаки=UGC 906, MCG 5-4-29, CGCG 502-50 }} '''NGC 483''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Риби (соѕвездие)|Риби]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 483 се споменува и како UGC 906, MCG 5-4-29, CGCG 502-50 . == Откривање == Објектот е откриен на [[11 ноември]] [[1827]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 483 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 483 има привидни димензии од 0,7' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 21 м 56,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 33° 31' 14". == Други поделби == Проучување на NGC 483 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 4961. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 91; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2296. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 30. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Риби (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC483 Прегледувач на длабокото небо — NGC 483]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC483 Поправени информации за NGC 483] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20483 NGC 483] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20483 NGC 483]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Риби (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1827 година]] [[Категорија:Спирални галаксии]] 5cbez00b2nbh0ujbjkc3vozlt3ln93d NGC 533 0 1028464 5562308 5267855 2026-05-22T08:14:08Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562308 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0533 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=1 ч 25 м 31,4 с |деклинација=+ 1° 45' 33" |положбен агол=50 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=11,4 |привиден сјај Ч=12,4 |површински сјај=13,8 |привидни димензии=3,8' x 2,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[8 октомври]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 992, MCG 0-4-131, CGCG 385-121 }} '''NGC 533''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 533 се споменува и како UGC 992, MCG 0-4-131, CGCG 385-121. == Откривање == Телото е откриено на [[8 октомври]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 533 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 533 има привидни димензии од 3,8' х 2,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 25 м 31,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, + 1° 45' 33". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 50°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 533 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 5283. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 218; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 21. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1259. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC533 Прегледувач на длабокото небо — NGC 533]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC533 Поправени информации за NGC 533] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20533 NGC 533] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20533 NGC 533]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Елиптични галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] 20jzk6zo213ln3iprpvq9jomzdu3zcr NGC 4676A 0 1044606 5562024 5264943 2026-05-21T13:25:21Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562024 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 46 м 10,1 с |деклинација=+30° 43' 57" |положбен агол=0 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,4' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[13 март]] [[1785]] |алтернативни ознаки=NGC 4676-1, IC 819, UGC 7938, MCG 5-30-76, CGCG 159-72, VV 224, Arp 242, DFOT 59, KCPG 355A, The Mice }} '''NGC 4676A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4676A се споменува и како NGC 4676-1, IC 819, UGC 7938, MCG 5-30-76, CGCG 159-72, VV 224, Arp 242, DFOT 59, KCPG 355A, The Mice. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 март]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4676A е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4676A има привидни димензии од 1,4' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 46 м 10,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +30° 43' 57". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4676A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43062. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 108; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2531. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4676A Прегледувач на длабокото небо — NGC 4676A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4676A Поправени информации за NGC 4676A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204676A NGC 4676A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204676A NGC 4676A]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] hzeek2usanom1b2xg35qw51qw2ivvu5 NGC 4682 0 1044613 5562031 5264979 2026-05-21T13:39:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562031 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4682 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 47 м 15,5 с |деклинација=-10° 3' 50"" |положбен агол=83 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=2,5' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[25 март]] [[1786]] |алтернативни ознаки=MCG -2-33-8, IRAS 12446-0947 }} '''NGC 4682''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4682 се споменува и како MCG -2-33-8, IRAS 12446-0947. == Откривање == Објектот е откриен на [[25 март]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4682 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4682 има привидни димензии од 2,5' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 47 м 15,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -10° 3' 50"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 83°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4682 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43147. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5538. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4682 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4682]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4682 Поправени информации за NGC 4682] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204682 NGC 4682] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204682 NGC 4682] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240605211037/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204682 |date=2024-06-05 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] gkop33bv4zdxrvmx5tw4btlkdeytlvn NGC 4751 0 1044691 5562064 5265321 2026-05-21T15:49:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562064 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4751 2MASS.jpg |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 52 м 50,6 с |деклинација=-42° 39' 36"" |положбен агол=175 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=11,2 |привиден сјај Ч=12,2 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=3' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[15 март]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 323-29, MCG -7-27-11, DCL 340, IRAS 12500-4223 }} '''NGC 4751''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4751 се споменува и како ESO 323-29, MCG -7-27-11, DCL 340, IRAS 12500-4223. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 март]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4751 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4751 има привидни димензии од 3' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 52 м 50,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -42° 39' 36"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 175°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4751 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43723. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7780. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4751 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4751]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4751 Поправени информации за NGC 4751] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204751 NGC 4751] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204751 NGC 4751] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220120145733/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204751 |date=2022-01-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] 9egi11bibu280tf6giusd9cvu00h19f NGC 4758 0 1044698 5562097 5265344 2026-05-21T15:59:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562097 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4758 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 52 м 43,9 с |деклинација=+15° 50' 55"" |положбен агол=160 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=Im |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=14 |привидни димензии=3' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[21 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 8014, MCG 3-33-15, CGCG 100-15, IRAS 12502+1607 }} '''NGC 4758''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4758 се споменува и како UGC 8014, MCG 3-33-15, CGCG 100-15, IRAS 12502+1607. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4758 е од видот Im.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4758 има привидни димензии од 3' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 52 м 43,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +15° 50' 55"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4758 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43707. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 194; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1449. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1572. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4758 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4758]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4758 Поправени информации за NGC 4758] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204758 NGC 4758] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204758 NGC 4758] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241201221732/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204758 |date=2024-12-01 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] 4em3mz214izryz3wq66dyarznsmvodf NGC 4759B 0 1044700 5562104 5265352 2026-05-21T16:03:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562104 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 53 м 5,7 с |деклинација=-9° 12' 14" |положбен агол=100 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,6 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=1,7' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[25 март]] [[1786]] |алтернативни ознаки=NGC 4778, MCG -1-33-37, HCG 62A }} '''NGC 4759B''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4759B се споменува и како NGC 4778, MCG -1-33-37, HCG 62A. == Откривање == Објектот е откриен на [[25 март]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4759B е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4759B има привидни димензии од 1,7' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 53 м 5,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -9° 12' 14". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 100°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4759B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 43757. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4759B Прегледувач на длабокото небо — NGC 4759B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4759B Поправени информации за NGC 4759B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204759B NGC 4759B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204759B NGC 4759B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251217132323/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204759B |date=2025-12-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[sr:NGC 4759B]] 4yqcleeog67hnnv9913dv7uzdni5ffy NGC 4768 0 1044711 5562136 5265396 2026-05-21T16:24:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562136 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 53 м 17,2 с |деклинација=-9° 31' 54" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвезда]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање= [[1882]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 4768''' — [[ѕвезда]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[1882]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4768 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 13,8 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 53 м 17,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -9° 31' 54". == Други поделби == Проучување на NGC 4768 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5535. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Skiff, Brian, private communication of February 27, 1988. (93,36) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4768 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4768]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4768 Поправени информации за NGC 4768] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204768 NGC 4768] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204768 NGC 4768]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] 6p9306z8orx73orl538zaz9wfgac1bc NGC 4816 0 1044763 5562195 5265630 2026-05-21T17:45:01Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562195 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4816 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 56 м 12,3 с |деклинација=+27° 44' 43"" |положбен агол=84 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,3' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 8057, MCG 5-31-10, CGCG 160-21 }} '''NGC 4816''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4816 се споменува и како UGC 8057, MCG 5-31-10, CGCG 160-21. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4816 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4816 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 56 м 12,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +27° 44' 43"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 84°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4816 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 44114. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4816 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4816]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4816 Поправени информации за NGC 4816] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204816 NGC 4816] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204816 NGC 4816] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240723005257/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204816 |date=2024-07-23 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] 6edyb2h0mibhhhkpxkzqxlcg1n19tc7 NGC 4829 0 1044776 5562198 5265681 2026-05-21T18:04:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562198 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4829 PanS.png |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 57 м 24,5 с |деклинација=-13° 44' 14"" |положбен агол=105 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E3 |привиден сјај В=14,8 |привиден сјај Ч=15,8 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање= [[1882]] |алтернативни ознаки=NPM1G -13.0404 }} '''NGC 4829''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4829 се споменува и како NPM1G -13.0404. == Откривање == Објектот е откриен на [[1882]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4829 е од видот E3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4829 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 57 м 24,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -13° 44' 14"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 105°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4829 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 44299. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5542. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4829 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4829]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4829 Поправени информации за NGC 4829] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204829 NGC 4829] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204829 NGC 4829] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240723043753/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204829 |date=2024-07-23 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] 7nyvpstklp6ju9fwv6k6zgqp2rbb75d NGC 4835 0 1044782 5562201 5265711 2026-05-21T18:18:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562201 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4835 DSS.png |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 58 м 7,7 с |деклинација=-46° 15' 54"" |положбен агол=150 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,6 |привиден сјај Ч=12,4 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=4' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[3 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 269-19, AM 1255-455, IRAS 12552-4559 }} '''NGC 4835''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4835 се споменува и како ESO 269-19, AM 1255-455, IRAS 12552-4559. == Откривање == Објектот е откриен на [[3 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4835 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4835 има привидни димензии од 4' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 58 м 7,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -46° 15' 54"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 150°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4835 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 44409. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 402; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8246. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4835 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4835]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4835 Поправени информации за NGC 4835] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204835 NGC 4835] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204835 NGC 4835] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240726133219/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204835 |date=2024-07-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] cui3l6f3odmuoqbsj8v6jykhbsrgha6 NGC 4842A 0 1044792 5562202 5265755 2026-05-21T18:34:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562202 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC4842 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=12 ч 57 м 36 с |деклинација=+27° 29' 35"" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=14 |привиден сјај Ч=15 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хајнрих Даре]] |датум на откривање=[[24 април]] [[1865]] |алтернативни ознаки=NGC 4842-1, MCG 5-31-30, CGCG 160-46, DRCG 27-30 }} '''NGC 4842A''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4842A се споменува и како NGC 4842-1, MCG 5-31-30, CGCG 160-46, DRCG 27-30. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 април]] [[1865]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4842A е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4842A има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 57 м 36 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +27° 29' 35"". == Други поделби == Проучување на NGC 4842A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 44337. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 149; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4842A Прегледувач на длабокото небо — NGC 4842A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4842A Поправени информации за NGC 4842A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204842A NGC 4842A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204842A NGC 4842A] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219163145/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204842A |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] rujl9j00e2x62iytwated5eywj391l3 NGC 4881 0 1044834 5562224 5265939 2026-05-21T19:38:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562224 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 4881 SDSS.jpg |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=12 ч 59 м 57,9 с |деклинација=+28° 14' 47"" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хајнрих Даре]] |датум на откривање=[[22 април]] [[1865]] |алтернативни ознаки=UGC 8106, MCG 5-31-75, CGCG 160-238, DRCG 27-217 }} '''NGC 4881''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4881 се споменува и како UGC 8106, MCG 5-31-75, CGCG 160-238, DRCG 27-217. == Откривање == Објектот е откриен на [[22 април]] [[1865]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4881 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4881 има привидни димензии од 1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 12 ч 59 м 57,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +28° 14' 47"". == Други поделби == Проучување на NGC 4881 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 44686. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 108; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1995. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1393. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4881 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4881]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4881 Поправени информации за NGC 4881] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204881 NGC 4881] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204881 NGC 4881] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706133006/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204881 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Елиптични галаксии]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] h12du1xma61bs502cku4q6d8i3xtmgv NGC 4885 0 1044838 5562227 5265956 2026-05-21T19:46:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562227 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 4885 SDSS.jpg |ректасцензија=13 ч 0 м 33,8 с |деклинација=-6° 51' 11"" |положбен агол=138 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S/P |привиден сјај В=14 |привиден сјај Ч=14,9 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,5' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[19 февруари]] [[1830]] |алтернативни ознаки=MCG -1-33-65, IRAS 12579-0635 }} '''NGC 4885''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 4885 се споменува и како MCG -1-33-65, IRAS 12579-0635. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 февруари]] [[1830]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4885 е од видот S/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 4885 има привидни димензии од 0,5' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 0 м 33,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -6° 51' 11"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 138°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 4885 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 44781. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4963. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1600. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4885 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4885]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4885 Поправени информации за NGC 4885] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204885 NGC 4885] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204885 NGC 4885]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1830 година]] q4u7ai67xqtfskqvty6da513vb3nzh5 NGC 4891 0 1044844 5562228 5265983 2026-05-21T19:57:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562228 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |податотека =NGC 4891 PanS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 0 м 47 с |деклинација=-13° 25' 35" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвезда]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=14,8 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]] |датум на откривање=[[21 април]] [[1882]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 4891''' — [[ѕвезда]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 април]] [[1882]] година од страна на [[Ернст Вилхелм Либерехт Темпел]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 4891 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 14,8 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 0 м 47 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -13° 25' 35". == Други поделби == Проучување на NGC 4891 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 284; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5542. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1591. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (4501-5000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC4891 Прегледувач на длабокото небо — NGC 4891]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC4891 Поправени информации за NGC 4891] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%204891 NGC 4891] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204891 NGC 4891] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240724002841/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%204891 |date=2024-07-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] awbt9o7grnhp7en2pew14j2sq80pwky NGC 5031 0 1046010 5562284 5266681 2026-05-21T23:56:03Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562284 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 14 м 3,1 с |деклинација=-16° 7' 21"" |положбен агол=114 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=12,9 |привиден сјај Ч=13,8 |површински сјај=12,2 |привидни димензии=1,7' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едвард Синглтон Холден]] |датум на откривање=[[17 март]] [[1881]] |алтернативни ознаки=MCG -3-34-24 |слика=NGC 5031 PanS.jpg}} '''NGC 5031''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5031 се споменува и како MCG -3-34-24. == Откривање == Телото е откриено на [[17 март]] [[1881]] година од страна на [[Едвард Синглтон Холден]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 15,6&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5031 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5031 има привидни димензии од 1,7' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 14 м 3,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -16° 7' 21"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 114°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5031 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46006. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 285; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6113. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 737. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5031 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5031]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5031 Поправени информации за NGC 5031] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205031 NGC 5031] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205031 NGC 5031] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240817054433/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205031 |date=2024-08-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1881 година]] 4f5tdur7z6jg2359x9j4dywz2qtbaet NGC 5032B 0 1046012 5562285 5266688 2026-05-22T00:00:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562285 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 13 м 25,6 с |деклинација=+27° 45' 50" |положбен агол=86 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=14,3 |привиден сјај Ч=15,2 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,9' x 0,6' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=MCG 5-31-159, CGCG 160-165, KCPG 366A }} '''NGC 5032B''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5032B се споменува и како MCG 5-31-159, CGCG 160-165, KCPG 366A. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5032B е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5032B има привидни димензии од 0,9' х 0,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 13 м 25,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +27° 45' 50". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 86°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5032B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 45940. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 150; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1996. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 131. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5032B Прегледувач на длабокото небо — NGC 5032B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5032B Поправени информации за NGC 5032B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205032B NGC 5032B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205032B NGC 5032B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251217141439/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205032B |date=2025-12-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] p3xqgwd7v9ild94747ozvzwod2ae4ld NGC 5081 0 1046063 5562290 5266908 2026-05-22T01:18:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562290 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5081 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 19 м 8,3 с |деклинација=+28° 30' 23"" |положбен агол=103 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,1 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=2,2' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хајнрих Даре]] |датум на откривање=[[19 април]] [[1865]] |алтернативни ознаки=UGC 8366, MCG 5-31-174, CGCG 160-192, CGCG 161-10, KARA 581 }} '''NGC 5081''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5081 се споменува и како UGC 8366, MCG 5-31-174, CGCG 160-192, CGCG 161-10, KARA 581. == Откривање == Телото е откриено на [[19 април]] [[1865]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5081 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5081 има привидни димензии од 2,2' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 19 м 8,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +28° 30' 23"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 103°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5081 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46427. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1996. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 131. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5081 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5081]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5081 Поправени информации за NGC 5081] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205081 NGC 5081] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205081 NGC 5081] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220125103305/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205081 |date=2022-01-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] 29cizamm20rrlp1z5p1z72484f01sig NGC 5090B 0 1046074 5562291 5266956 2026-05-22T01:36:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562291 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 5090 DSS.jpg |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 20 м 17,5 с |деклинација=-43° 51' 54" |положбен агол=125 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1,9' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[3 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 269-88, MCG -7-27-52, AM 1317-433, DCL 561, IRAS 13173-4335 }} '''NGC 5090B''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5090B се споменува и како ESO 269-88, MCG -7-27-52, AM 1317-433, DCL 561, IRAS 13173-4335. == Откривање == Објектот е откриен на [[3 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5090B е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5090B има привидни димензии од 1,9' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 20 м 17,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -43° 51' 54". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 125°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5090B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46528. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 403; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7799. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5090B Прегледувач на длабокото небо — NGC 5090B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5090B Поправени информации за NGC 5090B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205090B NGC 5090B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205090B NGC 5090B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240820040330/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205090B |date=2024-08-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] skrjorurcmu4kvjyrgtnuisiq10x2rk NGC 5092 0 1046076 5562292 5266965 2026-05-22T01:41:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562292 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5092 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 19 м 51,6 с |деклинација=+23° 0' 0"" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Хајнрих Даре]] |датум на откривање=[[12 април]] [[1867]] |алтернативни ознаки=UGC 8376, MCG 4-31-23, CGCG 130-30, CGCG 131-1 }} '''NGC 5092''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Береникина Коса (соѕвездие)|Береникина Коса]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5092 се споменува и како UGC 8376, MCG 4-31-23, CGCG 130-30, CGCG 131-1. == Откривање == Телото е откриено на [[12 април]] [[1867]] година од страна на [[Хајнрих Даре]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 11&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5092 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5092 има привидни димензии од 1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 19 м 51,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +23° 0' 0"". == Други поделби == Проучување на NGC 5092 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46493. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 150; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1994. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 125. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Береникина Коса (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5092 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5092]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5092 Поправени информации за NGC 5092] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205092 NGC 5092] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205092 NGC 5092] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190822111652/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205092 |date=2019-08-22 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Береникина Коса (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1867 година]] 1anadt62snigsiz4sspob1d1b0w1mzq NGC 5093 0 1046077 5562293 5266969 2026-05-22T01:44:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562293 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5093 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 19 м 37,8 с |деклинација=+40° 23' 11"" |положбен агол=143 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1,4' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[18 март]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 8373, MCG 7-27-60, CGCG 217-29 }} '''NGC 5093''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5093 се споменува и како UGC 8373, MCG 7-27-60, CGCG 217-29. == Откривање == Телото е откриено на [[18 март]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5093 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5093 има привидни димензии од 1,4' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 19 м 37,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +40° 23' 11"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 143°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5093 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46472. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3022. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 133. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5093 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5093]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5093 Поправени информации за NGC 5093] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205093 NGC 5093] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205093 NGC 5093] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250531080228/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205093 |date=2025-05-31 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] f9ekwbnuqkhis4snw9b1hcfrmclyemh NGC 5121A 0 1046109 5562294 5267113 2026-05-22T02:34:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562294 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 5121 DSS.jpg |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 25 м 32,6 с |деклинација=-37° 22' 41" |положбен агол=116 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBd |привиден сјај В=15,1 |привиден сјај Ч=15,7 |површински сјај=14,8 |привидни димензии=1,7' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[26 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 382-61, MCG -6-30-1, AM 1322-370 }} '''NGC 5121A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5121A се споменува и како ESO 382-61, MCG -6-30-1, AM 1322-370. == Откривање == Објектот е откриен на [[26 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5121A е од видот SBd.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5121A има привидни димензии од 1,7' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 25 м 32,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -37° 22' 41". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 116°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5121A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46960. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 370; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7787. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5121A Прегледувач на длабокото небо — NGC 5121A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5121A Поправени информации за NGC 5121A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205121A NGC 5121A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205121A NGC 5121A] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251217131946/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205121A |date=2025-12-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] hh2fqmjxyq1klc6kju2z33tbr23d70h NGC 5123 0 1046111 5562295 5267121 2026-05-22T02:38:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562295 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5123 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 23 м 10,4 с |деклинација=+43° 5' 10"" |положбен агол=174 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,3' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[9 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 8415, MCG 7-28-5, CGCG 218-6, IRAS 13209+4320 }} '''NGC 5123''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5123 се споменува и како UGC 8415, MCG 7-28-5, CGCG 218-6, IRAS 13209+4320. == Откривање == Телото е откриено на [[9 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5123 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5123 има привидни димензии од 1,3' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 23 м 10,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +43° 5' 10"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 174°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5123 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46767. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3031. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 154. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5123 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5123]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5123 Поправени информации за NGC 5123] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205123 NGC 5123] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205123 NGC 5123] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240819123843/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205123 |date=2024-08-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] sndalop1gxrmm1ifkg17dkkizb077qg NGC 5125 0 1046113 5562296 5267129 2026-05-22T02:43:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562296 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5125 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 24 м 0,7 с |деклинација=+9° 42' 37"" |положбен агол=170 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sb |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,7' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[18 јануари]] [[1828]] |алтернативни ознаки=UGC 8421, MCG 2-34-11, CGCG 72-62, IRAS 13214+0958 }} '''NGC 5125''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5125 се споменува и како UGC 8421, MCG 2-34-11, CGCG 72-62, IRAS 13214+0958. == Откривање == Телото е откриено на [[18 јануари]] [[1828]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5125 е од видот Sb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5125 има привидни димензии од 1,7' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 24 м 0,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +9° 42' 37"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 170°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5125 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46827. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 195; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 891. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1420. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5125 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5125]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5125 Поправени информации за NGC 5125] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205125 NGC 5125] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205125 NGC 5125]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1828 година]] 2k54pqg5k8hikou1yy8u47qdoz6u0nm NGC 5142 0 1046130 5562297 5267192 2026-05-22T03:08:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562297 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5142 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 25 м 1,2 с |деклинација=+36° 23' 59"" |положбен агол=5 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[1 мај]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 8435, MCG 6-30-6, MK 452, KCPG 373B, CGCG 189-66, CGCG 190-7, KUG 1322+366A }} '''NGC 5142''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5142 се споменува и како UGC 8435, MCG 6-30-6, MK 452, KCPG 373B, CGCG 189-66, CGCG 190-7, KUG 1322+366A. == Откривање == Телото е откриено на [[1 мај]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5142 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5142 има привидни димензии од 1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 25 м 1,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +36° 23' 59"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 5°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5142 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 46919. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 109; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2542. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 116. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5142 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5142]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5142 Поправени информации за NGC 5142] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205142 NGC 5142] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205142 NGC 5142]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1785 година]] s2yqh0ojlwxuiwu1dzephbo9ub6e0ft NGC 5225 0 1046322 5562298 5267487 2026-05-22T05:21:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562298 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5225 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 33 м 20 с |деклинација=+51° 29' 27"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=0,7' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[26 април]] [[1789]] |алтернативни ознаки=UGC 8540, MCG 9-22-78, CGCG 271-50 |слика=NGC5225 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5225''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5225 се споменува и како UGC 8540, MCG 9-22-78, CGCG 271-50. == Откривање == Телото е откриено на [[26 април]] [[1789]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5225 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5225 има привидни димензии од 0,7' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 33 м 20 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +51° 29' 27"". == Други поделби == Проучување на NGC 5225 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 47731. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3469. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 675. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5225 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5225]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5225 Поправени информации за NGC 5225] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205225 NGC 5225] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205225 NGC 5225] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240817112816/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205225 |date=2024-08-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1789 година]] rny73kprzp5e21kygvjbimvp26kpq2e NGC 5242 0 1046340 5562300 5267545 2026-05-22T05:48:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562300 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=13 ч 37 м 7,3 с |деклинација=+2° 46' 14"" |положбен агол= |вид на објект= [[засега неутврден објект]] |морфолошки вид=NF |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[10 април]] [[1828]] |алтернативни ознаки= |слика=}} [[Податотека:Virgo constellation map-bs.svg|мини|Virgo constellation map-bs]] '''NGC 5242''' — [[засега неутврден објект]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 април]] [[1828]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5242 е од видот NF.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 37 м 7,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +2° 46' 14"". == Други поделби == Проучување на NGC 5242 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 241; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 310. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 90. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5242 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5242]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5242 Поправени информации за NGC 5242] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205242 NGC 5242] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205242 NGC 5242] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308065903/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205242 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] m1ysv78rguwdjhqarmrr0eqpjk5qhij NGC 5267 0 1046367 5562301 5267636 2026-05-22T06:30:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562301 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5267 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 40 м 40 с |деклинација=+38° 47' 40"" |положбен агол=56 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,4' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[28 април]] [[1827]] |алтернативни ознаки=UGC 8655, MCG 7-28-49, CGCG 218-36 |слика=NGC5267 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5267''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5267 се споменува и како UGC 8655, MCG 7-28-49, CGCG 218-36. == Откривање == Телото е откриено на [[28 април]] [[1827]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5267 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5267 има привидни димензии од 1,4' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 40 м 40 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +38° 47' 40"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 56°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5267 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 48393. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 110; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3026. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 154. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5267 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5267]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5267 Поправени информации за NGC 5267] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205267 NGC 5267] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205267 NGC 5267] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308073436/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205267 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1827 година]] b35dlbopopp993jzcm79hl61zook66s NGC 5274 0 1046374 5562302 5267657 2026-05-22T06:41:36Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562302 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5274 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 42 м 23,3 с |деклинација=+29° 50' 52"" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=14,6 |привиден сјај Ч=15,6 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[25 мај]] [[1881]] |алтернативни ознаки=MCG 5-32-66, CGCG 161-125 }} '''NGC 5274''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5274 се споменува и како MCG 5-32-66, CGCG 161-125. == Откривање == Телото е откриено на [[25 мај]] [[1881]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5274 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5274 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 42 м 23,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +29° 50' 52"". == Други поделби == Проучување на NGC 5274 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 48536. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 110; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2004. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 86. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5274 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5274]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5274 Поправени информации за NGC 5274] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205274 NGC 5274] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205274 NGC 5274] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240724142709/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205274 |date=2024-07-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1881 година]] hco2g4wom8noa3ksckel19k4kv2kyn7 NGC 5326 0 1046429 5562307 5267843 2026-05-22T08:06:41Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562307 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 5326 hst 07450 R814B450.png |ректасцензија=13 ч 50 м 50,5 с |деклинација=+39° 34' 31"" |положбен агол=137 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sab |привиден сјај В=11,9 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=2,2' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 јануари]] [[1788]] |алтернативни ознаки=UGC 8764, MCG 7-28-82, CGCG 218-61, CGCG 219-6 |слика=NGC 5326 hst 07450 R814B450.png}} '''NGC 5326''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5326 се споменува и како UGC 8764, MCG 7-28-82, CGCG 218-61, CGCG 219-6. == Откривање == Телото е откриено на [[14 јануари]] [[1788]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5326 е од видот Sab.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5326 има привидни димензии од 2,2' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 50 м 50,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +39° 34' 31"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 137°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5326 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49157. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 76; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3027. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 154. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5326 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5326]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5326 Поправени информации за NGC 5326] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205326 NGC 5326] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205326 NGC 5326] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240911233216/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205326 |date=2024-09-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] j4ysvj3yzdx2q7yvwel89vmwjb93sjn NGC 5341 0 1046445 5562309 5267897 2026-05-22T08:35:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562309 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5341 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 52 м 32,1 с |деклинација=+37° 49' 1"" |положбен агол=164 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBd |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,3' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[24 март]] [[1857]] |алтернативни ознаки=UGC 8792, MCG 6-31-2, CGCG 190-69, IRAS 13503+3803, CGCG 191-2, KUG 1350+380 }} '''NGC 5341''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5341 се споменува и како UGC 8792, MCG 6-31-2, CGCG 190-69, IRAS 13503+3803, CGCG 191-2, KUG 1350+380. == Откривање == Телото е откриено на [[24 март]] [[1857]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5341 е од видот SBd.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5341 има привидни димензии од 1,3' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 52 м 32,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +37° 49' 1"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 164°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5341 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49285. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 110; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3027. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 106. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5341 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5341]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5341 Поправени информации за NGC 5341] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205341 NGC 5341] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205341 NGC 5341] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240819195824/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205341 |date=2024-08-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1857 година]] 181mx3getspdonj22gzko31xdlvk83h NGC 5345 0 1046449 5562314 5267909 2026-05-22T08:42:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562314 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5345 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 54 м 14,1 с |деклинација=-1° 26' 9"" |положбен агол=176 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,3 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,6' x 1,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 8820, MCG 0-35-26, CGCG 17-94, NPM1G -01.0393, IRAS 13516-0111 }} '''NGC 5345''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5345 се споменува и како UGC 8820, MCG 0-35-26, CGCG 17-94, NPM1G -01.0393, IRAS 13516-0111. == Откривање == Телото е откриено на [[15 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5345 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5345 има привидни димензии од 1,6' х 1,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 54 м 14,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -1° 26' 9"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 176°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5345 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49415. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 241; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4968. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 465. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5345 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5345]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5345 Поправени информации за NGC 5345] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205345 NGC 5345] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205345 NGC 5345] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706122940/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205345 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] bvdzyyef5d0swzv5rws105g5oskec85 NGC 5361 0 1046465 5562329 5267963 2026-05-22T09:08:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562329 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5361 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 54 м 35,3 с |деклинација=+38° 26' 58"" |положбен агол=63 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=13,9 |привиден сјај Ч=14,8 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,8' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[16 мај]] [[1787]] |алтернативни ознаки=MCG 7-29-15, CGCG 219-25, KUG 1352+386, IRAS 13524+3841 |слика=NGC5361 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5361''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)|Ловечки Кучиња]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5361 се споменува и како MCG 7-29-15, CGCG 219-25, KUG 1352+386, IRAS 13524+3841. == Откривање == Телото е откриено на [[16 мај]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5361 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5361 има привидни димензии од 0,8' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 54 м 35,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +38° 26' 58"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 63°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5361 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49441. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 110; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3027. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1386. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Ловечки Кучиња (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5361 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5361]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5361 Поправени информации за NGC 5361] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205361 NGC 5361] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205361 NGC 5361] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240725113751/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205361 |date=2024-07-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Ловечки Кучиња (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] 1epzkdh67k91oiu6lc5qx37lp2vax8o NGC 5370 0 1046476 5562330 5267996 2026-05-22T09:24:54Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562330 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5370 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 54 м 9,1 с |деклинација=+60° 40' 43"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,1' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[19 март]] [[1790]] |алтернативни ознаки=UGC 8832, MCG 10-20-44, CGCG 295-22 |слика=NGC5370 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5370''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5370 се споменува и како UGC 8832, MCG 10-20-44, CGCG 295-22. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 март]] [[1790]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5370 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5370 има привидни димензии од 1,1' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 54 м 9,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +60° 40' 43"". == Други поделби == Проучување на NGC 5370 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49408. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4171. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 705. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5370 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5370]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5370 Поправени информации за NGC 5370] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205370 NGC 5370] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205370 NGC 5370] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241130210728/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205370 |date=2024-11-30 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1790 година]] o1ffff5fsr5nxwsyo11c6q0r4re9e76 NGC 5372 0 1046478 5562332 5268002 2026-05-22T09:29:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562332 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5372 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 54 м 45,9 с |деклинација=+58° 40' 1"" |положбен агол=140 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14,2 |површински сјај=11,6 |привидни димензии=0,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[24 април]] [[1789]] |алтернативни ознаки=UGC 8843, MCG 10-20-46, CGCG 295-24, IRAS 13530+5854 |слика=NGC5372 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5372''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5372 се споменува и како UGC 8843, MCG 10-20-46, CGCG 295-24, IRAS 13530+5854. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 април]] [[1789]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5372 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,6 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5372 има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 54 м 45,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +58° 40' 1"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 140°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5372 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49451. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3857. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1409. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5372 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5372]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5372 Поправени информации за NGC 5372] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205372 NGC 5372] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205372 NGC 5372] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250812212553/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205372 |date=2025-08-12 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1789 година]] lawzgdfwkb3aqxcfxn01e01ybzg33wm NGC 5374 0 1046480 5562334 5268008 2026-05-22T09:33:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562334 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5374 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=13 ч 57 м 29,5 с |деклинација=+6° 5' 49"" |положбен агол=54 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,3 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,6' x 1,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[12 мај]] [[1793]] |алтернативни ознаки=UGC 8874, MCG 1-36-4, CGCG 46-16, IRAS 13549+0620 |слика=NGC5374 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5374''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5374 се споменува и како UGC 8874, MCG 1-36-4, CGCG 46-16, IRAS 13549+0620. == Откривање == Телото е откриено на [[12 мај]] [[1793]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5374 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм<sup>2</sup>.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5374 има привидни димензии од 1,6' х 1,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 13 ч 57 м 29,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +6° 5' 49"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 54°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5374 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 49650. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 196; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 315. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 96. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5374 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5374]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5374 Поправени информации за NGC 5374] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205374 NGC 5374] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205374 NGC 5374] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240818154107/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205374 |date=2024-08-18 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1793 година]] isxpzalgrfewl1n85uecjbfxif0siqo NGC 5404 0 1046510 5562347 5268109 2026-05-22T10:21:15Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562347 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC 5404 SDSS2.jpg |опис =NGC 5404, една ѕвезда |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 1 м 7,6 с |деклинација=+0° 5' 10" |положбен агол= |вид на објект= [[тројна ѕвезда]] |морфолошки вид=*3 |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Филип Сидни Кулиџ]] |датум на откривање=[[29 април]] [[1859]] |алтернативни ознаки= }} '''NGC 5404''' — [[тројна ѕвезда]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. == Откривање == Објектот е откриен на [[29 април]] [[1859]] година од страна на [[Филип Сидни Кулиџ]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 15&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5404 е од видот *3.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 1 м 7,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +0° 5' 10". == Други поделби == Проучување на NGC 5404 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 241; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 316. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1424. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Skiff, Brian, private communication of February 27, 1988. (93,36) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5404 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5404]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5404 Поправени информации за NGC 5404] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205404 NGC 5404] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205404 NGC 5404] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240603112134/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205404 |date=2024-06-03 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1859 година]] 6o1ycyui89aqhsj4lmkc4hmm8qdq17d NGC 5450 0 1046559 5562375 5268269 2026-05-22T11:34:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562375 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC 5450 SDSS2.jpg |опис = Емисионата маглина NGC 5450 |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 2 м 29 с |деклинација=+54° 16' 21" |положбен агол= |вид на објект= [[дел од галаксија]] |морфолошки вид=GxyP |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[27 април]] [[1851]] |алтернативни ознаки=NGC 5447, part of M 101 }} '''NGC 5450''' — [[дел од галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5450 се споменува и како NGC 5447, part of M 101. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 април]] [[1851]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5450 е од видот GxyP.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 2 м 29 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +54° 16' 21". == Други поделби == Проучување на NGC 5450 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3852. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1409. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5450 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5450]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5450 Поправени информации за NGC 5450] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205450 NGC 5450] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205450 NGC 5450] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240606111151/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205450 |date=2024-06-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1851 година]] av04hcey0zgmuict4g5hye0y5mt0aab NGC 5462 0 1046571 5562379 5268305 2026-05-22T11:52:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562379 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 3 м 53 с |деклинација=+54° 22' 2"" |положбен агол= |вид на објект= [[дел од галаксија]] |морфолошки вид=GxyP |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 април]] [[1789]] |алтернативни ознаки=part of M 101 |слика=NGC5462 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5462''' — [[дел од галаксија]] во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]], заведен во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5462 се споменува и како part of M 101. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 април]] [[1789]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5462 е од видот GxyP.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 3 м 53 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +54° 22' 2"". == Други поделби == Проучување на NGC 5462 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 49; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3852. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1409. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Голема Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5462 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5462]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5462 Поправени информации за NGC 5462] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205462 NGC 5462] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205462 NGC 5462] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308073501/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205462 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Голема Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1789 година]] 6o69bzfvgvd3yv2j0elot8gnnac94rb Дваесет илјади милји под морето 0 1087848 5562197 5483142 2026-05-21T17:46:17Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - провлак наместо провлака 5562197 wikitext text/x-wiki {{About|романот}} {{закосен наслов}} {{Infobox book| <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = Дваесет илјади милји под морето | title_orig = Vingt mille lieues sous les mers | translator = [[Луис Пејџ Мерсие|Мерсие Луис]] | image = [[Image:20000 title 0a.jpg|200px]] | caption = Front page of ''Vingt mille lieues sous les mers'' | author = [[Жил Верн]] | illustrator = Алфонс де Невил <br/>и [[Едуард Риу]] | cover_artist = | country = {{знамеикона|Франција}} [[Франција]] | language = француски | series = [[Необични патувањна|Необичните патувања]] #6 | genre = [[научна фантастика]], [[авантуристички роман]] | publisher = [[Пјер Џулс Хертзел]] | pub_date = 1870 | english_publication_date = 1873 | media_type = печатено ([[тврда корица]]) | pages = | preceded_by = [[Потрага по одметниците]] | followed_by = [[Околу месечината]] }} '''''Дваесет илјади милји под морето''''' ({{langx|fr|Vingt mille lieues sous les mers}}) — [[Научна фантастика|научнофантастичен]] [[роман]] на францускиот писател [[Жил Верн]] од [[1870 во литература|1870]] г. Во романот се раскажува за [[Капетан Немо]] и неговата [[подморница]] ''[[Наутилус (Верн)|Наутилус]]''. ==Наслов== Насловот на [[книга]]та се однесува на должината на патувањето на [[подморница]]та во [[океан]]от, а не на длабочината, затоа што 20 000 [[Милја|милји]] претставуваат растојание кое е четири пати поголемо од пречникот на [[Земја]]та, т.е. не постои океан со длабочина од 20 000 милји. Во книгата, една милја претставува четири километри.<ref>Part 2, Chapter 7 "Accordingly, our speed was 25 miles (that is, twelve four–kilometer leagues) per hour. Needless to say, Ned Land had to give up his escape plans, much to his distress. Swept along would have been like jumping off a train racing at this speed, a rash move if there ever was one."</ref> Иако во насловот на книгата се зборува за море, сепак се мисли на [[океан]]. ==Структура== Романот ги содржи следниве поглавја:<ref name="ReferenceA">Жил Верн, ''20.000 милји под морето'', Македонска книга и Наша книга, Скопје, 1975.</ref> * Подвижна карпа * Во потрага по морското чудовиште * Загатката се објаснува * Таинствениот заповедник на чудниот брод * Царството на електриката * Патување низ морските длабочини * Прошетка по морското дно * Поминуваат денови, недели * Дивјаците доаѓаат * Нов предлог на капетанот Немо * Лов на бисерни [[школки]] * Подземниот провлак * На „Наутилус“ е убаво, но... * Исчезнатиот [[континент]] * [[Атлантида]] * Под ледените карпи * Во заледен оклоп * Борба со [[октопод]]и * Одмазда * Бегство ==Содржина== [[Image:Title page of Vingt mille lieues sous les mers.jpg|thumb|left|Насловната страница на изданието од 1871 година]] Приказната започнува во 1866 година, кога се шират вестите за непознато морско [[чудовиште]] кое го забележуваат [[Брод (пловило)|бродови]] од различни земји, но набрзо престанува да се зборува за тоа. Тогаш, на 5 март 1867 година, бродот „Моравија“ удира во непозната карпа, но успева да се спаси, а на 13 април, бродот „Скотија“, исто така, удира во непознат остар предмет, а при проверката на штетата се утврдува голема дубка на трупот на бродот во форма на триаголник. Во тоа време, под притисокот на јавноста, владата на [[Соединети Американски Држави|САД]] испраќа експедиција на бродот „[[Абрахам Линколн]]“ со задача да го пронајде чудовиштето. Министерот на морнарицата го кани францускиот [[Зоологија|зоолог]], [[Ботаника|ботаничар]] и [[Минералогија|минералог]], проф. Аноракс (кој е раскажувачот во книгата), да се приклучи на експедицијата, а тој ја прифаќа понудата. Со бродот раководи капетанот Фарагат, а еден од членовите на екипажот е морнарот Нед Ленд, искусен ловец на [[китови]]. По долга пловидба, Ленд го здогледува чудовиштето кое испливало на површината и се упатило кон бродот. Капетанот дава наредба за борба и бродот го напаѓа чудовиштето, но топовските ѓулиња само се лизгаат по неговата површина, а тоа испушта два водени млаза и го потопува бродот. Професорот Аноракс, неговиот помошник Консеј и Ленд стапуваат на грбот на чудовиштето и откриваат дека тоа е [[метал]]но. Тогаш, од него излегуваат луѓе кои ги внесуваат тројцата внатре, а професорот сфаќа дека се работи за [[подморница]]. Набргу, тие се запознаваат со капетанот Немо, кој им понудил да му се придружат по цена да се откажат од претходниот живот, од роднините и од пријателите за да не ја откријат неговата тајна. . По долго двоумење, тројцата гости ја прифаќаат понудата. Капетанот Немо им кажува дека живее на подморницата ''[[Наутилис(Верн)|Наутилус]]'', целосно изолиран од светот, а потоа им ја покажува нејзината внатрешност: таа има голема [[библиотека]], [[музеј]] со богата збирка, современ систем на електрика итн. Потоа се раскажува за патувањето со [[подморницата]] на различни места низ океаните, некои реални, а некои измислени: од [[Црвено Море|Црвеното Море]] преку [[Антарктик]]от до потонатата [[Атлантида]], а професорот Аноракс е воодушевен од многубројните откритија за морскиот свет. Во една прилика, кога Ленд ќе посака да јаде месо, тие заминуваат со чун на еден остров, каде ги напаѓаат дивјаци. Една ноќ, капетанот Немо и тројцата гости ловат [[школки]] на морското дно при што ги истражуваат морските пештери и среќаваат непознати суштества. Сепак, наспроти убавите доживувања, Аноракс и Ленд се договараат како да избегаат од подморницата. При една пловидба, „Наутилус“ доживува незгода, кога заглавува под дебелиот морски мраз и дури следното утро успева да се ослободи. Тогаш, тие откриваат дека се наоѓаат на [[Јужен Пол|Јужниот пол]]. Вечерта, врз подморницата се превртува цела ледена планина и таа останува заробена под мразот, но повторно успева да излезе на површината. По неколку дена, капетанот Немо соопштува дека се заглавени од дебелиот слој мраз, а професорот Аноракс е исплашен од опасноста засекогаш да останат во морските длабочини. Сепак, по долга борба, подморницата се извлекува, но набргу пак налетува на неволја, кога ја напаѓа непознат брод од земјата од која бил прогонет капетанот Немо. Наспроти противењето на Аноракс, Немо наредува напад на бродот, кој е уништен и потонува со екипажот. Потоа, Немо паѓа во [[депресија]] и ја остава подморницата да скита низ океанот, така што таа доаѓа до брегот на [[Норвешка]], каде останува заглавена во опасен вител. Аноракс, Консеј и Ленд решаваат да побегнат на еден чун, но Аноракс се онесвестува, а подоцна се буди во колиба, заедно со своите двајца пријатели. Притоа, Аноракс верува дека подморницата „Наутилус“ испеала да се извлече од вителот, но судбината на Капетанот Немо и на „Наутилус“ останува непозната.<ref name="ReferenceA"/> ==Теми и поттекст== [[File:20000 Lieues Sous les Mers Carte Leagues Under the Seas Map Jules Verne.png|thumb|Патувањето на „Наутилус“ низ [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] ]] [[File:20000 map 2.jpg|thumb|Патувањето на Наутилус низ [[Атлантски Океан|Атлантикот]] ]] Името на капетанот Немо алудира на [[Хомер]]овата „[[Одисеја]]“. Во „Одисејата“, [[Одисеј]] се среќава со чудовиштето [[киклоп]], кое што се вика [[Полимефис]]. Киклопот го прашува Одисеј за неговото име, а тој одговара дека се вика Утис, кое се преведува како „Никој“ или „Ништо“. На [[латински јазик]], ''Одисеј'' е [[псевдоним]] за ''Немо'', што, исто така, на латински се преведува и како „Никој“ или „Ништо“. Слично како Немо, и Одисеј е прогонат да патува по морињата. Исто така, има и други упатувања на некои од француските научници, како: Метју Фонтејн Маури, Жан Франсоа де Галуп, [[Жил Димон Дирвил]] и [[Фердинанд Лесепс]], кои биле истражувачи и научници. Во неколку делови од книгата, капетанот Немо е прикажан како добар човек, кој им помага на некои [[Грци]] да ја отфрлат [[Отоманско Царство|Отоманската]] власт, со што му докажува на Арно дека не ги загубил сите човечки особини. Исто така, тој се сожалува на еден [[Индијанец]], кој нурка без никаква опрема, па затоа, Немо му дава опрема и цела торба полна со [[бисери]], и тоа многу повеќе отколку тој што имал. Некои од идеите на Верн, како што била [[идеја]]та за тогаш непостоечките подморници биле предвидувања на откритијата кои ги направило човештвото дури подоцна, како на пример, големата [[брзина]] и тајниот начин на напад на денешните јадрени подморници и потребата да излегуваат на површина за свеж [[воздух]]. Но сепак, Верн ја опишал „Наутилус“ како подморница која може да оди во најголемите длабочини на океанот, нешто што денес сè уште не е можно, поради огромниот [[притисок]] на [[вода]]та. [[Image:LePlongeurModel(Side).jpg|thumb|Модел на подморница од Француската морнарица Плонгер од 1863 во морнаричкиот музеј, Париз.]] [[File:Nautilus Neuville.JPG|thumb|''[[Наутилус (Верн)|Наутилус]]'' замислена од [[Жил Верн]].]] Верн го одбрал името „Наутилус“ според една од најраните успешни подморници, изработени во [[1800]] година од [[Роберт Фултон]], кој подоцна го измислил првиот [[пароброд]]. Три години пред пишувањето на романот, Жил Верн јго проучувал моделот на новопроизведената Француска подморница ''[[Француската подморница Плонгер|Плонгер]]'' и таа била инспирација за „Наутилиус“. Во чест на измислената подморница од Верн, првата подморница на јадрен погон на американската морнарица била наречена „Наутилус (ССН-571)“. Верн е, исто така, заслужен за прикажувањето на воените способности на [[подморница]]та, посебно со заканата која ја претставува за кралската флота, составена од воени бродови. Замисленото потонување на брод од страна на ''Наутилус'' било направено и во реалниот свет, во истите води како што тоа го замислил Верн, од страна на германските подморници за време на двете светски војни. Апаратите за дишење користени од нуркачите на ''Наутилус'' се прикажани како напредна верзија на апартите за дишење направени од Беноа Рокарол и Аугуст Денароуз во [[1865]] година.<!-- image of the Rouquayrol and Denayrouze breathing apparatus: http://en.wikipedia.org/wiki/File:Dykeri,_fig_6,_Nordisk_familjebok.png --> Тие дизајнирале апарат за нуркање, составен од [[боца за нуркање|боца за воздух]] која доставувала воздух преку првиот познат [[регулатор за нуркање]].<ref name=davis1955>{{Наведена книга |author=Davis, RH |title=Deep Diving and Submarine Operations |year=1955 |edition=6 |publisher=[[Siebe Gorman|Siebe Gorman & Company Ltd]] |location=Tolworth, Surbiton, Surrey |page=693 |authorlink=Robert Davis (inventor) }}</ref><ref name=davis1955/><ref name=dive_hx>{{Наведено списание |last=Acott |first=C. |title=A brief history of diving and decompression illness. |journal=South Pacific Underwater Medicine Society Journal |volume=29 |issue=2 |year=1999 |issn=0813-1988 |oclc=16986801 |url=http://archive.rubicon-foundation.org/6004 |accessdate=2009-03-17 |archive-date=2009-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201173320/http://archive.rubicon-foundation.org/6004 |url-status=dead }}</ref> Оваа направа била наречена ''аéрохоре'' (што во превод од грчки значи „воздушен носач“).<ref name=davis1955/> Во следната книга на Верн ''[[Мистериозниот Остров]]'' се кажува дека Немо е потомок на [[Султан]]от Типу, [[Муслимани|муслимански]] водач од Кралство Мисори, кој успеал да го одбрани кралството од нападот на [[Британска источноиндиска компанија|Британската источноиндиска компанија]]. Немо почнал со животот под морето по задушувањето на [[Индискиот бунт]] во [[1863]] година, во кој неговите блиски риднини биле убиени од [[Британци]]те. Поради тоа што [[Франција]] во тоа време била сојузник на [[Русија]], гневот на Немо бил префрлен на францускиот стар непријател [[Англија]]. Националното потекло на капетанот Немо било сменето неколкупати во [[филм]]овите и речиси во сите од нив Немо бил претставен како Европеец. Тој бил претставен како [[Индиец]] од страна [[Омар Шариф]] во мини-серијата ''[[Мистериозниот Остров]]'' од [[1973]] година. Исто така, Немо бил прикажан како Индиец и во книгата и немиот филм ''[[Лигата на посебни господини]]'' од [[1916]] година. Во филмот на [[Волт Дизни]] ''[[20,000 милји под морето (1954 филм)|20000 милји под морето]]'' од [[1954]] година, Немо е претставен како Европеец, гневен поради мачењето до [[смрт]] на неговата жена и неговиот син во еден [[затвор]] на [[Рура Пенте]] и тоа е причината поради која Немо ги потонува другите воени бродови. Во ова верзија на филмот, тој е претставен од англискиот глумец [[Џејмс Мејсон]], со англиски акцент и без никакво спомнување на какви било индиски врски. ==Слични теми во подоцнешните книги== Верн напишал продолжение на „20.000 милји под морето“, а тоа е „Мистериозниот остров“ од [[1874]] година и со тоа ја завршил приказната започната во „20.000 милји под морето“. Верн се вратил на темата за одметник-капетан на подморница во книгата ''[[Соочување со знамето]]'', во која главниот негативен лик Кер Карај е потполно безмилосен [[пират]] и делува само за сопствените интереси, целосно лишен од секакви добри намери. Како Немо, и Кер е домаќин на непосакани Француски гости, но за разлика од Немо, кој успева да ги избегне сите прогонувачи, Кер е фатен од една меѓународна воена едниицна. Иако оваа книга е преведена на бројни јазици, таа никогаш не остварила толкава популарност колку '„20.000 милји под морето“'. ==Англиски преводи== Новелата првпат била преведена на [[англиски јазик]] во [[1873]] година од свештеникот [[Луис Пејџ Мерсиер]]. Притоа, Мерсиер изоставил речиси четвртина од оригиналниот текст на Верн и направил многу грешки во преведувањето, понекогаш драматично менувајќи го значењто на оригиналната замисла на Верн. Некои од овие отстапувања можеби биле направени поради политички причини, како што биле идентитетот и потеклото на двата брода што ги потопил Немо, или портретите на борците за слобода на ѕидот од неговата кабина, меѓу кои бил и [[Даниел О'Конел]].<ref>[http://www.ibiblio.org/pub/docs/books/sherwood/How_Lewis_Mercier.htm How Lewis Mercier and Eleanor King brought you Jules Verne]</ref> Без разлика, овој превод останал стандарден англиски превод во текот на повеќе од 100 години и другите преведувања продолжувале да ги прават истите грешки. Во [[1998]] година, Вилиам Бучер издал нов, дополнителен превод од оригиналниот Француски, објавен од Универзитетот Оксфорд (''Oxford University Press''), со наслов ''20.000 милји под морињата''. Тој дава детални податоци, продолжена библиографија, додатоци и широк вовед за романот, од литературна перспектива. ==Изданија на македонски јазик== Романот „20.000 милји под морето“ е повеќепати објавуван и на [[македонски јазик]]: * Издание на „[[Наша книга]]“ од [[1970]] година. Книгата била задолжителна лектира за шесто одделение во основното образование. Книгата има 106 страници и не е каталогизирана, ниту ја има меѓународната ознака ISBN. Таа била отпечатена во [[печатница]]та на „Наша книга“, во тираж од 10.000 примероци. Во книгата не е наведен преведувачот, корицата на книгата е дело на Младен Туниќ, а коректурата ја направил Киро Петров. По главниот текст се наоѓа непотпишана белешка за авторот.<ref>Жил Верн, ''20.000 миљи под морето'', Наша книга, Скопје, 1970.</ref> * Издание на „[[Македонска книга]]“ и „[[Наша книга]]“ од [[1975]] година, во превод на Димитар Каранфиловски. Книгата била задолжителна лектира за шесто одделение во основното образование. Книгата има 109 страници и не е каталогизирана, ниту ја има меѓународната ознака ISBN. Таа била отпечатена во „[[БИГЗ]]“ од [[Белград]], во тираж од 10.000 примероци. Корицата на книгата е дело на Ацо Каевски, коректурата ја направила Вера Арсовска, а технички уредник бил [[Коста Бојаџиевски]]. По главниот текст се наоѓа поговор, напишан од Михаил Јанушев.<ref name="ReferenceA"/> ==Адаптации и варијации== *''"Дваесет илјади милји под морињата"''(1873)&nbsp;– книга&nbsp;– од Џејмс Р. Осгод и компанија, објавена од Џорџ М. Смит и компанија, Бостон Масачусес, вклучувајќи 110 илустрации. *''20.000 милји под морето'' (1874)&nbsp;– музика&nbsp;– либрето [[Joseph Bradford (American playwright)|Џозеф Бредфорд]]&nbsp;– музика Г.Опрети. *''[[20.000 милји под морето (20,000 lieues sous les mers)]]'' (1907)&nbsp;– краток[[нем филм]] од францускиот продуцент [[Џорџ Меилес]]. *''[[20.000 милји под морето]]'' (1916)&nbsp;– првиот филм заснован врз книгата. Глумецот и режисерот [[Алан Холубар]] го играл [[Капетанот Немо]]. *''20.000 милји под морето'' (1952)&nbsp;– адаптација за научнофанатастичната телевизиска антологија „Приказни од утре“. *''[[20.000 милји под морето]]'' (1954)&nbsp;– најверојатно, најпознатата адаптација на книгата, режирана од [[Ричард Флајшер]], продуцирана од [[Волт Дизни]], во кој играат [[Кирк Даглас]] како Нед Ленд и [[Џејмс Мејсон]] како капетан Немо. *''[[Капетан Немо и подводниот град]]'' (1969)&nbsp;– британски филм според ликовите од книгата, во кој глуми [[Роберт Рајан]] како капетанот Немо. *''20.000 милји под морето'' (1972)&nbsp;– анимиран филм од Ранкин-Бас (САД). *''20.000 милји под морето'' (1973)&nbsp;– австралиски цртан филм од групата Познати класични приказни. *''Капетан Немо'' (1975)&nbsp;– [[Советски Сојуз|советска]] филмска адаптација. *''[[Подводните авантури на Капетанот Немо]]'' (1975)&nbsp;– футиристичка верзија на [[Капетан Немо]] и [[Наутилус]] во канадска анимирана телевизиска серија. *''20.000 милји под морето'' (1976)&nbsp;– адаптација од „[[Марвел]]“. *''[[Враќањето на Капетан Немо]]'' (1978)&nbsp;– познат и како ''Невереојатниот Капетан Немо'', филм во кој глуми [[Хосе Ферер]]. *''[[Црната Дупка]]'' (1979)&nbsp;– научнофанатастична варијација на книгата. *''[[20,000 милји под морето(1985)|20.000 милји под морето]]'' (1985)&nbsp;– анимиран филм направен од Бурбанк филмс Австралија, во кој глуми Том Бурнлинсон како Нед Ленд. *''[[20.000 милји под морето]]'' (1997, Village Roadshow)&nbsp;– телевизиски филм во кој глуми [[Мајкл Кејн]] како [[Капетан Немо]] *''[[20.000 милји под морето]]'' (1997, Hallmark)&nbsp;– телевизиски филм во кој глуми [[Бен Крос]] како [[Капетан Немо]]. * Вториот дел од втората сезона на [[Околу светот со Вили Фог]] (1983) од шпанското студио [[БРБ Интернационал]] била [[20.000 милји под морето]]. *''[[Надја Тајната од сината вода]]'' (1990-1991) и [[Надја Тајната на Фази]](1992) - јапонска научнофанатастична цртана серија, режирана од [[Хиедаки Ано]], инспирирана од книгата и [[Капетанот Немо]]. *''[[Лигата на специјални господини]]'' (2003) - иако не е верзија од книгата (таа е заснована на стрипот со истото име од [[Алан Мур]] и [[Кевин Онил]]), во неа ги има [[Капетанот Немо]] и неговата подморница [[Наутилус]] како член на [[Лигата од суперхерои]] во [[19 век]]. *''[[30.000 милји под морето]]'' (2007) - модерна верзија од класичната книга, во која глумат [[Лоренцо Ламас]] како полковник Арно и [[Шон Лавлор]] како капетан Немо. ==Стрипови и графички адаптации== *Во 1948, [[Гилбертон (издавач)|Гилбертон публишинг]] објавија адаптација на стрип .,<ref>[http://www.comics.org/issue/515159/cover/4/ GCD :: Cover :: Classics Illustrated #47 [O&#93;<!-- Bot generated title -->]</ref> што беше повторно објавено во 1955 ,<ref>[http://www.comics.org/issue/704617/cover/4/ GCD :: Cover :: Classics Illustrated #47 [HRN128&#93;<!-- Bot generated title -->]</ref> и повторно во 1968.<ref>[http://www.comics.org/issue/705491/cover/4/ GCD :: Cover :: Classics Illustrated #47 [HRN166&#93;<!-- Bot generated title -->]</ref> *Во 1955, [[Дел Комикс]] објавија стрип заснован на филмот од 1954 година од Класичните филмови засновани на ''20.000 милји под морето''.<ref>http://www.comicbookdb.com/graphics/comic_graphics/1/384/193573_20100305100800_large.jpg{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Во 1963, заедно со првото повторно издавање на филмот, Голд Кеј објави стрип заснован на филмот од 1954 година. [[20,000 Leagues Under the Sea (1954 film)|1954 film]] .<ref>[http://www.comics.org/issue/18053/cover/4/ GCD :: Cover :: Walt Disney 20,000 Leagues Under The Sea [Movie Comics&#93; #[nn&#93;<!-- Bot generated title -->]</ref> *Во 1973, [[Пендулум Прес]] објави хардковер илустрирана книга.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.comicbookdb.com/graphics/comic_graphics/1/184/92146_20070501085647_large.jpg |title=архивски примерок |accessdate=2013-07-31 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923205818/http://www.comicbookdb.com/graphics/comic_graphics/1/184/92146_20070501085647_large.jpg |url-status=dead }}</ref> *Во 1974, [[Пауер Рекордс]] објави стрип.<ref>http://www.comicbookdb.com/graphics/comic_graphics/1/444/221727_20110316150602_large.jpg{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Во 1976, [[Марвел Комикс]] објавија адаптација на стрип.<ref>[http://www.comics.org/issue/66440/cover/4/ GCD :: Cover :: Marvel Classics Comics #4<!-- Bot generated title -->]</ref> *Во 1990, [[Пендулум Прес]] објавија уштее ден стрип заснован на романот.<ref>http://www.comicbookdb.com/graphics/comic_graphics/1/260/128942_20080516121657_large.jpg{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Во 1992, [[Дарк Хорс Комикс]] објавија стрип наречен Дарк Хорс Класикс: 20.000 милји под морето #1.<ref>[http://www.comics.org/issue/52248/cover/4/ GCD :: Cover :: Dark Horse Classics: 20,000 Leagues Under The Sea #1<!-- Bot generated title -->]</ref> *Во 1997, [[Валијант комикс|,Аклаим/Валијант]] го објавија: Класикс Илустрејтед: 20.000 милји под морето.<ref>{{cite web | url=http://image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/17317237244.1.GIF | title=17317237244.1.GIF (484x720 pixels) | accessdate=2023-09-16 | archive-date=2012-07-10 | archive-url=https://archive.today/20120710034026/image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/17317237244.1.GIF | url-status=dead }}</ref> *Во 2008, Стерлинг Графикс објавија поп-ап графичка книга.<ref>{{cite web | url=http://image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/00297350299.1.GIF | title=00297350299.1.GIF (544x720 pixels) | accessdate=2023-09-16 | archive-date=2012-07-14 | archive-url=https://archive.today/20120714162151/image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/00297350299.1.GIF | url-status=dead }}</ref> *Во 2009, Флеск Публикешејнс објавија графички роман наречен: 20.000 милји под морето.<ref>{{cite web | url=http://image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/44737322883.1.GIF | title=44737322883.1.GIF (495x720 pixels) | accessdate=2023-09-16 | archive-date=2012-07-18 | archive-url=https://archive.today/20120718234011/image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/44737322883.1.GIF | url-status=dead }}</ref> *Во 2011, Кемпфајер Класикс објавија трговски мат..<ref>{{cite web | url=http://image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/44737383240.1.GIF | title=44737383240.1.GIF (464x720 pixels) | accessdate=2023-09-16 | archive-date=2012-07-12 | archive-url=https://archive.today/20120712105733/image2.milehighcomics.com/istore/images/fullsize/44737383240.1.GIF | url-status=dead }}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{Ризница-врска|Twenty Thousand Leagues Under the Sea}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Дела на Жил Верн]] [[Категорија:Научнофантастични романи]] [[Категорија:Изданија на Македонска книга]] [[Категорија:Изданија на Наша книга]] [[Категорија:Романи на Жил Верн]] f89md7xrz5z7r3zgsx1d74afwz1unkk Крчин 0 1097116 5562219 5303276 2026-05-21T19:21:32Z SpectralWiz 106165 5562219 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Крчин | other_name = | photo = Крчин 02.jpg | photo_size = 220 | photo_caption = Поглед на билото на Крчин | elevation_m = 2343 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | range = [[Кораб]]-[[Дешат]]-Крчин | map = Македонија | map_caption = Местоположба на Крчин во Македонија | map_size = 240 | parent_peak = [[Голем Крчин]] | label = Крчин | label_position = right | listing = | location = {{MKD}}<br>{{ALB}} | lat_d = 41 | lat_m = 34 | lat_s = 1 | lat_NS = N | long_d = 20 | long_m = 33 | long_s = 46 | long_EW = E | region = MK | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = }} '''Крчин''' — [[планина]] во [[Западна Македонија]] и [[Албанија]], којашто се протега во продолжение на планината [[Дешат]] и е дел од поголемиот [[планински венец|венец]] [[Шар Планина|Шара]]-[[Кораб]]-[[Дешат]]-Крчин-[[Стогово]]-[[Караорман]], односно таа го претставува најјужниот дел од веригата на планинскиот масив Кораб-Дешат-Крчин. ==Местоположба== Се протега од [[Сува Бара]] (2.080 м) на север, до дното на [[Дебарска Котлина|Дебарската Котлина]] на југ во должина од 13 км. Има изразено [[било]], од кое се издаваат повеќе врвови преку 2.000 м. Највисок е [[Голем Крчин]] (2.341 м), по што следат [[Рудина (Крчин)|Рудина]] 2.238 м, Дели Сеница 2.174 м и [[Црвена Плоча]] (2.107 м).<ref>{{МакЕнц|2=Крчин}}</ref> == Геологија== Планината се состои од [[флиш]]ни седименти. Кај бањата [[Бања Косоврасти|Косоврасти]], [[варовник|варовниците]] преоѓаат во [[гипс]], [[анхидрит]] и [[сулфур]]ни наслаги. Во околината на бањата [[Бањиште]], тлото се состои од сивобели варовници со дебелина од 300–400&nbsp;м. Крчин има најголеми резерви на [[гипс]] на [[Балкан]]от, поради што има и фабрика за негова преработка. == Растителност == На Крчин расте [[ендемизам|ендемскиот]] [[македонски каранфил]] (''Dianthus macedonicus''), што може да се најде само на оваа планина.<ref>{{МакЕнц|2=каранфил, македонски}}</ref> ==Галерија== <center> <gallery mode=packed heights=150px> File:Крчин 03.jpg|Поглед на највисокиот врв по сртот на Крчин Податотека:Na Golem Krchin.jpg|Насамарен коњ високо на Крчин File:Крчин 01.jpg|Поглед на билото и највисокиот врв на Крчин </gallery> </center> == Поврзано == * [[Дешат]] * [[Дебарско Езеро]] * [[Општина Дебар]] * [[Дебар (округ)|Дебар]] — округ во Албанија == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://tourguide.mk/priroda-i-hrana/planini/nad-2000-m/deshat-i-krcin Крчин и Дешат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190815191616/https://tourguide.mk/priroda-i-hrana/planini/nad-2000-m/deshat-i-krcin |date=2019-08-15 }} — Tourguide.mk * [http://www.makedon.mk/html-pages/krcin30092012.html Крчин]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ПК „Македон“ * [http://www.makpetrol.com.mk/planinari/reportsmk/krcin-dek-2006.asp Репортажа од искачување на Крчин] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131124003620/http://www.makpetrol.com.mk/planinari/ReportsMk/Krcin-Dek-2006.asp |date=2013-11-24 }} — ПСД „Макпетрол“ * [http://www.mn.mk/kultura/8290-Krcin-i-Desat Крчин и Дешат] — „Македонска нација“ [[Категорија:Планини во Македонија]] [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Македонско-албанска граница]] d3vqjw77uam6kvrytkxwkl4n9gna514 Бригада 0 1108583 5562344 5281552 2026-05-22T10:11:55Z Todot3123 118124 /* */ 5562344 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Military Symbol - Friendly Brigade or Wing (Solid Light 1.5x1 Frame)- Infantry (NATO APP-6).svg|мини|десно|Стандарден НАТО симбол за пешадиска бригада]] '''Бригада''' — воена формација која вообичаено е составена од три до шест [[баталјон]]и. Три или повеќе бригади формираат [[дивизија]]. Според составот и наоружувањето бригадите можат да бидат: пешадиски, артилериски, воздухопловни и др. {{Нормативна контрола}}{{Никулец}} [[Категорија:Воени единици и формации по големина]] eaw1asxbqekza1llr0kjuomupm7crpw Горазд Росоклија 0 1120590 5562237 5094357 2026-05-21T20:43:50Z Bjankuloski06 332 5562237 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Горазд Росоклија |портрет=Горазд Росоклија.jpg |px=170px |опис= |роден-дата={{роден на|21|април|1949}} |роден-место={{роден во|Скопје}}, {{СФРЈ}} |починал-дата= |починал-место= |занимање = научник и професор }} '''Горазд Росоклија''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|21|април|1949}}) — македонски светски признаен научник во областа на истражувањето на невропатологијата и невроимунологијата, кој од [[1992]] година е професор на Медицинскиот факултет при [[Универзитетот Колумбија]], [[Њујорк]], [[САД]].<ref>[http://faktor.mk/2014/12/08/%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%98%D1%83-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4-%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2/ ''ИНТЕРВЈУ Горазд Росоклија: На образованието му се потребни длабоки и болни реформи'']</ref> == Животопис == Росоклија е роден во [[Скопје]] на [[21 април]] [[1949]] година. Неговата мајка била сестра на познатиот македонски писател [[Венко Марковски]]. Основното и средното образование ги завршил во родниот град. Медицинскиот факултет на [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] го завршил во [[1976]] година. По завршувањето на лекарскиот стаж, се вработил на Клиниката за невропсихијатрија каде ја завршил специјализацијата по невропсихијатрија, а во [[1978]] година бил избран за асистент на истата клиника. Во периодот [[1985]]/[[1986]] се усовршил од областа на невропатологија и невроимунологија на светски познатата лабораторија за невропатологија на болницата [[Salpetriere]] во [[Париз]]. По враќањето од Париз во Скопје, на Клиниката за невропсихијатрија при Медицинскиот факултет, формирал лабораторија за невроимунологија и имунопатологија, која ја раководел од [[1987]] до [[1992]] година. Докторската дисертација на тема: „''Карактеризација на лимфоцитните поттипови во мозочното ткиво и во крвта кај пациенти со мозочни тумори и нивното значење за прогнозата и третманот“'' ја одбранил со одличен успех во [[1990]] година. Во истата година бил избран за доцент при Катедрата за невропсихијатрија на Медицинскиот факултет во Скопје. Како вљубеник во невропсихијатријата, Росоклија завршил три специјализации и тоа по [[неврологија]], [[невропатологија]] и [[психијатрија]] на Медицинскиот факултет во Скопје. Своите невроимунолошки истражувања како и истражувањата од областа на психијатријата и невропатологијата ги продолжил на познатиот [[Колумбија Универзитет]] во [[Њујорк]], [[САД]]. Работејќи со светски познати стручњаци, Росоклија се афирмирал и се докажал во САД, а и пошироко како водечки истражувач на подрачјето на невропсихијатријата со потекло од Македонија. Од [[1998]] до [[2005]] година тој бил доцент по психијатрија, а од [[2005]] година бил номониран за вонреден професор за клиничка психијатрија на Одделот за психијатрија на Колумбија Универзитетот во Њујорк. Росоклија е автор и соавтор на бројни трудови засновани врз неговите научни истражувања. Член е на Македонската асоцијација на невролозите и психијатрите од 1980 година, на Европското невролошко друштво од 1986 година, на Американската академија за неврологија од 1993 година, на Американската асоцијација на невропатолозите од 1996 година и на многу други асоцијации и истражувачки центри. Росоклија е двапати награден за спортски подвиг на годината со највисоката награда во спортот „25 Мај“, а учеството во [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]], заедно со останатите членови на [[Mакедонската Aлпинистичка Хималајска Eкспедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|МАХЕ „Еверест '89“]], е добитник на [[наградата „11 Октомври“]] за животно дело. Во јуни [[2007]] година д-р Горазд Росоклија бил избран за член на [[МАНУ|Македонската академија на науките и уметностите]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.manu.edu.mk/mk/about/members?id=175 |title=''Д-р Горазд Росоклија -Одделение за медицински науки'' |accessdate=2014-12-12 |archive-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309162030/http://www.manu.edu.mk/mk/about/members?id=175 |url-status=dead }}</ref> надвор од работниот состав. == Наводи == {{наводи}} {{МАНУ |state=expanded}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Росоклија, Горазд}} [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски невронаучници]] [[Категорија:Македонски невролози]] [[Категорија:Македонски психијатри]] [[Категорија:Македонци од САД]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] 674ua22fwmzqp5w4w5ck35m7nark6dd 5562240 5562237 2026-05-21T20:44:57Z Bjankuloski06 332 5562240 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност |име=Горазд Росоклија |портрет=Горазд Росоклија.jpg |px=170px |опис= |роден-дата={{роден на|21|април|1949}} |роден-место={{роден во|Скопје}}, {{СФРЈ}} |починал-дата= |починал-место= |занимање = научник и професор }} '''Горазд Росоклија''' ({{роден во|Скопје}}, {{роден на|21|април|1949}}) — македонски светски признаен научник во областа на истражувањето на невропатологијата и невроимунологијата, кој од [[1992]] година е професор на Медицинскиот факултет при [[Универзитетот Колумбија]], [[Њујорк]], [[САД]].<ref>[http://faktor.mk/2014/12/08/%D0%B8%D0%BD%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%98%D1%83-%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%B4-%D1%80%D0%BE%D1%81%D0%BE%D0%BA%D0%BB%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2/ ''ИНТЕРВЈУ Горазд Росоклија: На образованието му се потребни длабоки и болни реформи'']</ref> == Животопис == Росоклија е роден во [[Скопје]] на [[21 април]] [[1949]] година. Неговата мајка била сестра на познатиот македонски писател [[Венко Марковски]]. Основното и средното образование ги завршил во родниот град. Медицинскиот факултет на [[Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“]] го завршил во [[1976]] година. По завршувањето на лекарскиот стаж, се вработил на Клиниката за невропсихијатрија каде ја завршил специјализацијата по невропсихијатрија, а во [[1978]] година бил избран за асистент на истата клиника. Во периодот [[1985]]/[[1986]] се усовршил од областа на невропатологија и невроимунологија на светски познатата лабораторија за невропатологија на болницата [[Salpetriere]] во [[Париз]]. По враќањето од Париз во Скопје, на Клиниката за невропсихијатрија при Медицинскиот факултет, формирал лабораторија за невроимунологија и имунопатологија, која ја раководел од [[1987]] до [[1992]] година. Докторската дисертација на тема: „''Карактеризација на лимфоцитните поттипови во мозочното ткиво и во крвта кај пациенти со мозочни тумори и нивното значење за прогнозата и третманот“'' ја одбранил со одличен успех во [[1990]] година. Во истата година бил избран за доцент при Катедрата за невропсихијатрија на Медицинскиот факултет во Скопје. Како вљубеник во невропсихијатријата, Росоклија завршил три специјализации и тоа по [[неврологија]], [[невропатологија]] и [[психијатрија]] на Медицинскиот факултет во Скопје. Своите невроимунолошки истражувања како и истражувањата од областа на психијатријата и невропатологијата ги продолжил на познатиот [[Колумбија Универзитет]] во [[Њујорк]], [[САД]]. Работејќи со светски познати стручњаци, Росоклија се афирмирал и се докажал во САД, а и пошироко како водечки истражувач на подрачјето на невропсихијатријата со потекло од Македонија. Од [[1998]] до [[2005]] година тој бил доцент по психијатрија, а од [[2005]] година бил номониран за вонреден професор за клиничка психијатрија на Одделот за психијатрија на Колумбија Универзитетот во Њујорк. Росоклија е автор и соавтор на бројни трудови засновани врз неговите научни истражувања. Член е на Македонската асоцијација на невролозите и психијатрите од 1980 година, на Европското невролошко друштво од 1986 година, на Американската академија за неврологија од 1993 година, на Американската асоцијација на невропатолозите од 1996 година и на многу други асоцијации и истражувачки центри. Росоклија е двапати награден за спортски подвиг на годината со највисоката награда во спортот „25 Мај“, а учеството во [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]], заедно со останатите членови на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|МАХЕ „Еверест '89“]], е добитник на [[наградата „11 Октомври“]] за животно дело. Во јуни [[2007]] година д-р Горазд Росоклија бил избран за член на [[МАНУ|Македонската академија на науките и уметностите]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.manu.edu.mk/mk/about/members?id=175 |title=''Д-р Горазд Росоклија -Одделение за медицински науки'' |accessdate=2014-12-12 |archive-date=2016-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160309162030/http://www.manu.edu.mk/mk/about/members?id=175 |url-status=dead }}</ref> надвор од работниот состав. == Наводи == {{наводи}} {{МАНУ |state=expanded}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Росоклија, Горазд}} [[Категорија:Македонски универзитетски професори]] [[Категорија:Македонски невронаучници]] [[Категорија:Македонски невролози]] [[Категорија:Македонски психијатри]] [[Категорија:Македонци од САД]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Луѓе од Скопје]] [[Категорија:Академици на МАНУ]] 3ndv8wp9b68fwryotsjh9jv85ila318 Предлошка:Графички времеслед 10 1127756 5562022 3937196 2026-05-21T12:29:18Z Buli 2648 Ја заменувам страницата со '<includeonly>{{#invoke:Graphical timeline|main}}</includeonly><noinclude>{{документација}}</noinclude> [[Категорија:Времеследни предлошки]] </noinclude>' 5562022 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Graphical timeline|main}}</includeonly><noinclude>{{документација}}</noinclude> [[Категорија:Времеследни предлошки]] </noinclude> ifuo0tw5csbss1vdlw8ngm9fnbz69ah Леополд I (Свето Римско Царство) 0 1157485 5562028 5561992 2026-05-21T13:34:01Z Buli 2648 /* Војна во Османлиите */ 5562028 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = Леополд I | full name = | image = Benjamin von Block 001.jpg | caption = | succession = [[Цар на Светото Римско Царство]]<br>[[Крал на Германија]] | reign = 18 јули 1658 – 5 мај 1705 | coronation = 1 август 1658, [[Франкфурт]] | predecessor = [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]] | successor = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | succession1 = [[Крал на Унгарија]] | reign1 = 1655 – 5 мај 1705 | coronation1 = 27 јуни 1655, [[Пресбург]] | predecessor1 = [[Фердинанд IV (Унгарија)|Фердинанд IV]] | successor1 = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | succession2 = [[Крал на Бохемија]] | coronation2 = 14 септември 1656, [[Прага]] | reign2 = 1656 – 5 мај 1705 | predecessor2 = [[Фердинанд IV (Унгарија)|Фердинанд IV]] | successor2 = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | succession3 = [[Крал на Хрватска]];<br>[[Надвојводство Австрија|Надвојвода на Австрија]] | reign3 = 2 април 1657 – 5 мај 1705 | coronation3 = | predecessor3 = [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]] | successor3 = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Маргарита-Тереза ​​Шпанска]]|1666|1673|end=починала}} * {{marriage|[[Клаудија Фелисити Австриска]]|1673|1676|end=починала}} * {{marriage|[[Елеонора Магдалена фон Пфалц-Нојбург]]|1676}} }} | issue = * Фердинанд Венцел * [[Марија Антонија Австриска|Марија Антонија]] * Јохан Леополд * Марија Ана Антонија * Ана Марија Софија * Марија Јозеф Клементина * [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] * Марија Христина Јозеф * [[Марија Елизабета Австриска (1680-1741)|Марија Елизабета]] * Леополд Јозеф * [[Марија Ана Австриска (1683-1754)|Марија Ана Јозеф]] * [[Карло VI (Свето Римско Царство)|Карло VI]] * Марија Јозеф * [[Марија Магдалена Австриска (1689-1743)|Марија Магдалена]] * Марија Маргарета | house = [[Хабсбуршка династија]] | father = [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]] | mother = [[Ана Марија Шпанска]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1640|06|9}} | birth_place = [[Виена]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1705|05|5|1640|06|9}} | death_place = Виена | date of burial = | place of burial = [[Виена]] | religion = [[Римокатоличка црква]] }} '''Леополд I ''' ({{langx|de|Leopold Ignaz Joseph Balthasar Felician}}, {{langx|hu| I. Lipót}}, роден на {{роден на|9|јуни|1640}} во {{роден во|Виена}} - починал на {{починал на|5|мај|1705}} во {{починал во|Виена}}) — владетел од [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршката династија]] како [[цар на Светото Римско Царство]] во периодот од [[1658]] до [[1705]] година, [[крал на Унгарија]] и [[крал на Хрватска]] (1655-1705), [[крал на Бохемија]] (1656-1705), [[Надвојводство Австрија|надвојвода на Австрија]] (1657-1705). Владеењето на Леополд е познато по конфликтите со [[Отоманското Царство]] на исток, и соперништво со францускиот крал [[Луј XIV]] кој му бил прв братучед на запад. По повеќе од една деценија на војување, Леополд излегол како победник во [[Голема турска војна|Големата турска војна]] благодарение на воените таленти на принцот [[Евгениј Савојски]]. Со [[Договор од Карловци|договорот од Карловци]], Леополд ги вратил речиси сите територии на [[Кралство Унгарија]] кои под османлиска власт паднале по [[Мохачка битка (1526)|Мохачката битка]] во [[1526]] година. Леополд војувал трипати против [[Франција]] - [[Холандска војна|Холандската војна]], [[Деветгодишна војна|Деветгодишната војна]] и [[Војна за шпанското наследство|Војната за шпанското наследство]]. Во последната, Леополд побарал да му биде предадено на својот помлад син целото шпанско наследство. За таа цел, тој започнал војна што наскоро го зафатил поголемиот дел од [[Европа]]. Во раните години на војната, конфликтот се покажал прилично добро за Австрија, со победите во Шеленберг и Блиндхајм. Но, војната продолжила повеќе од очекуваното, и завршила во [[1714]] година, девет години по смртта на Леополд, која, во суштина, едвај имаше влијание врз завојуваните држави на Европа. Кога мирот повторно се вратил по крајот на војната, не може да се каже дека Австрија излегла како победник од војната против Турците. == Рани години== Леополд е роден на [[9 јуни]] [[1640]] година во [[Виена]]. Леополд добил големо образование со одлични наставници. Од рана возраст Леополд покажал склоност кон учењето.<ref name="JPS">John P. Spielman; ''Leopold I of Austria'' (1977)</ref> Тој стекнал одлично познавање на неколку јазици како латински, италијански, германски, француски и шпански јазик. Во прилог на тоа зборува фактот дека германскиот и италијанскиот јазик биле најкористените јазици во неговиот дворец кога подоцна станал цар. Леополд ја изучувал класиката, историјата, литературата, природните науки и астрономијата, и бил особено заинтересиран за музика. Музичкиот талент го наследил од својот татко.<ref name="JPS"/> Првично Леополд бил спреман да биде свештеник, па поради тоа добил и соодветно црковно образование. Меѓутоа, неговата судбина се променила кога неговиот постар брат Фердинанд добил сипаници и починал на [[9 јули]] [[1654]] година, со што Леополд станал потенцијален наследник на престолот.<ref name="JAB">Joseph A. Biesinger; "Germany: European nations" in ''Facts on File library of world history''. pg 529.</ref> И покрај тоа, црковното образование на Леополд очигледно имало големо влијание кај него. Леополд бил под влијание од страна на [[језуити]]те, и имал необични познавања како монарх за теологијата, метафизиката, судската практика и науката. Тој, исто така, го задржал својот интерес во астрологијата и алхемијата.<ref name="JAB"/> Како длабоко религиозно и просветено лице, Леополд го персонифицирал католичкиот став на неговата династија. Од друга страна, неговата побожност и образование можело да предизвика во него сосема други големи последици кога бил во можност да ги отфрли сите компромиси поврзани со религиозните прашања.<ref>Heide Dienst; Professor, Institute of Austrian History Research, University of Vienna.</ref> [[Податотека:Kaiser_Leopold_I_(Österreich_17_Jh).jpg|лево|мини|255x255пкс|Младиот Леополд од анонимен автор, ок. 1660]] Леополд често бил слободен и отворен за разговори со своите блиски соработници. Историчарот Вилијам Кокс го опишал на Леополд како човек со величествен став при неговото движење, но неговите обраќања често биле непријатни.<ref>{{Наведена книга|title=History of the House of Austria: From the Foundation of the Monarchy by Rhodolph of Hapsburgh, to the Death of Leopold the Second: 1218 to 1792|author=Coxe, William|year=1853|publisher=London: Henry G. Bohn|page=515}}</ref> Според Спилман, долгоочекуваната кариера во свештенството предизвикала кај Леополд да поседува интензивна католичка побожност. Тој пораснал без воени амбиции, кои биле карактерни за поголемиот дел од монарсите. Од самиот почеток, неговото владеење било карактеризирано како дефанзивно и длабоко конзервативно".<ref name="JPS2">John P. Spielman; "Europe, 1450 to 1789" in ''Encyclopedia of the Early Modern World''</ref> Унгарија го избрала Леополд за крал во [[1655]] година, додека [[Чешка]] и [[Хрватска]] го следеле нејзиниот пример во [[1656]] и [[1657]] година. Во јули [[1658]] година, повеќе од една година по смртта на неговиот татко, Леополд бил избран за цар во [[Франкфурт]] и покрај противењето на францускиот министер, кардиналот [[Жил Мазарен]], кој барал царската круна да биде предадена на [[Фердинанд Марија (Баварија)|Фердинанд Марија]], електор на [[Баварија]], или некој друг нехабсбуршки принц. За да ја смири [[Франција]], која имала значително влијание во германските работи благодарение на [[Лига на Рајна|Лигата на Рајна]], новоизбраниот цар ветил дека нема да ѝ помогне на [[Шпанија]] во војната со Франција,{{sfn|O'Connor|1978|p=7-14}} но ветувањето не го исполнил. Ова го означило почетокот на речиси 47-годишната кариера исполнета со соперништво со Франција и нејзиниот крал [[Луј XIV]]. == Втора северна војна == Првиот конфликт во кој се вклучил Леополд била [[Втора северна војна|Втората северна војна]] (1655-1660). Оваа војна започнала кога [[Карл X Густаф Шведски]] се обидел да стане [[крал на Полска]] со помош на сојузниците, вклучувајќи го [[Ѓерѓ II Ракоци]] како кнез на [[Трансилванија]]. Претходникот на Леополд, [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]], во 1656 година склучил сојуз со полскиот крал [[Јан II Казимир Васа]]. Во [[1657]] година, Леополд го проширил овој сојуз кога биле вклучени австриски војници (платени од страна на Полска). Овие војници помогнале во победата над трансилванската војска. Војната завршила со Договорот од Олива во [[1660]] година. == Први конфликти со Османлиите== [[Отоманското Царство]] започнала да се меша во внатрешните работи на [[Трансилванија]], настан кој довел до започнување на војна со [[Светото Римско Царство]]. Леополд од Регенсбург упатил повик кон принцовите да се вклучат со своите сили во воен поход против Османлиите. Војници биле испратени од страна на [[Франција]]. Во август 1664 година во [[Битка кај Сентготард (1664)|Битката кај Сентготард]], силите на [[Рајмондо Монтекуколи]] издвојувале значајна победа против Османлиите. Истата година бил потпишан [[Договор од Вашвар|Вашварскиот договор]], според кој двете земји не војувале во следните 20 години. == Конфликт со Франција== [[File:Leopold I Arms-imperial.svg|thumb|200px|Грбот на Леополд.]] [[File:Trieste Piazza-della-Borsa.jpg|thumb|200px|Столб на Леополд во Трст.]] [[File:Europe map 1648.PNG|thumb|200px|Европа по Вестфалскиот мир од 1648 година.]] [[File:Jan Thomas - Leopold I as Acis in the play "La Galatea".jpg|thumb|200px|Леополд I .]] [[File:Detail sarcophagus Leopold I Kaisergruft Vienna.jpg|thumb|200px|Саркофагот на Леополд во Виена.]] По неколку години од потпишувањето на мирот, односите со Франција се заладиле. Агресивната политика од страна на [[Луј XIV]] кон [[Холандска Република|Холандската Република]] сериозно го привлекла вниманието на [[Европа]]. Иако францускиот крал барал сојуз од неколку германски принцови и ги охрабрил Османлиите во нивните напади врз [[Австрија]], царот не презел некои поголеми чекори. Тој бил во пријателски односи со Луј, со кој бил во роднински врски и со кого претходно разговарал за поделбата на териториите на [[Хабсбуршка Шпанија]]. Покрај тоа, во [[1671]] година, тој договорил неутралност. Во [[1672]] година сепак Леополд бил принуден да се преземе акција. Тој влегол во сојуз за заштита на Обединетите Провинции во т.н. [[Холандска војна]]. Подоцна, оваа лига се распаднала но била формирана нова, во која покрај царот и кралот на Шпанија влегле и неколку германски принцови. Со ова, војната била обновена. Во тоа време, дваесет и пет години по [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]], царството претставувало речиси конфедерација на независни кнезови што значело дека успешна организација на воен поход ќе биде многу тешка. Дел од овие независни кнезови многу бргу можеле да стапат во сојуз со непријателот. Така, оваа војна која траела до [[1678]] година била целосно неповолна за [[Германија]]. Сепак, царската интервенција во војната ја спречила француската инвазија на [[Холандија]]. Речиси веднаш по склучувањето на мировниот договор, Луј ја обновил неговата агресија и напади кон германската граница. Бидејќи [[Светото Римско Царство]] било ангажирано во сериозна борба со Отоманското Царство, царот Леополд повторно се држел настрана и покрај тоа што се приклучил кон новиот сојуз во војната против Франција. Во 1686 година била формирана [[Голема алијанса|Големата алијанса]] на чело со Леополд чија цел била зачувување на условите кои биле договорени со [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]]. Во меѓувреме, Европа ги следела настаните во [[Англија]] каде кралот [[Вилијам III]] ја освоил англиската круна преку т.н. [[Славна револуција]], додека пак Франција на чело со Луј повторно ја нападнала на Германија. Во мај [[1689]] година биле формирана Големата алијанса во кој спаѓале Леополд како цар на [[Светото Римско Царство]], кралeвите на Англија, Шпанија и Данска, изборниот кнез од Баденбург и други помали кнежевства. Жестоката борба против Франција се водела речиси на целата територија на [[Западна Европа]]. Во принцип, неколку кампањи биле поволни за сојузниците, така што во септември 1697 година, Англија, Шпанија и Холандската Република склучиле мир со Франција со Договорот од Ријсвијк. Овој договор не го одобрил Леополд бидејќи сметал дека неговите сојузници донекаде ги занемариле своите интереси, но во наредниот месец веќе ги прифатил условите и голем број на територии биле префрлени од француска под германска власт. Мирот со Франција траел околу четири години, а потоа била вклучена во [[Војна за шпанското наследство|Војната за шпанското наследство]]. Кралот на Шпанија, [[Карло II (Шпанија)|Карло II]], кој бил припадник на [[Хабсбуршка династија|хабсбуршката династија]] имал директна врска со австриската власт, но слична врска имала и [[Бурбонска династија|француската владејачка династија]]. [[Карло II од Шпанија]] починал во [[1700]] година и ги оставил сите свои поседи на внукот од својата полусестра, Филип, кој станал [[Филип V од Шпанија]]. Но, Филип бил и внук на кралот на Франција [[Луј XIV]], што не им се допаѓало на останатите европски владетели. Покрај тоа, и наследното право на Филип V било спорно, па се појавиле и други европски династии кои полагале наследно право на шпанската круна. Од друга страна претензии кон шпанскиот престол имал и англискиот крал Вилијам III. Другите земји се приклучиле главно за да го спречат ширењето на Франција, или за да ги заштитат своите колонијални поседи. Војната завршила со мировните договори од [[Договор од Утрехт (1713)|Утрехт (1713)]] и [[Договор од Раштат (1714)|Раштат (1714)]], девет години по смртта на Леополд кој починал на [[5 мај]] [[1705]] година. == Внатрешни проблеми == Самиот цар ги дефинирал насоките на политиката. Кнезот Јохан од Ауершперг бил симнат од власт во [[1669]] година како еден од водечките министри. Истото се случило и со Вензел Евсевиј од династија [[Лобковици]]. И двајцата направиле свои врски со Франција без знаење на царот<ref>{{NDB |. 14 | 257 | 257 | I., Leopold | Volker Press}}</ref>. Во управувањето со своите земји, Леополд најмногу се соочил со проблеми во Унгарија кои биле предизвикани од неговата желба да го скрши протестантството и да се справи со т.н. [[Магнатски заговор]]. Во текот на [[1683]] година османлискиот султан испратил огромна војска кон Австрија, која пристигнала до Виена. Градот бил [[Опсада на Виена (1683)|ставен под опсада]] во периодот од јули до септември, а Леополд побегнал кон Пасау. Во [[1681]] година протестантите и други антиавстриски сили дале значајна помош на османлиските сили. Османлиите на Унгарците им го ветиле Виенското Кралство доколку падне градот во нивни раце. Леополд I создал непријатели кај протестантите бидејќи ја поддржал контрареформацијата. Конфликтот меѓу Австрија и унгарските поддржувачи довело до навлегување на австриските војски во Централна Унгарија, а ова пак било причина големиот везир [[Кара Мустафа-паша]] да го убеди султанот [[Мехмед IV]] да започне воен поход. Согледувајќи ја сериозноста на ситуацијата, Леополд побарал помош од неколку германски кнезови, меѓу кои биле и изборните кнезови од Саксонија и Баварија, но најголема поддршка Леополд добил од полскиот крал [[Јан III Собиески]] кој исто така бил застрашен од [[Османлии]]те. Леополд исто така наредил да бидат протерани еврејските заедници од неговото царство, како што бил случајот со Виенската еврејска заедница, кои живееле во областа наречена „Im Werd“, од другата страна на реката Дунав. По протерувањето на Евреите, со поддршката на јавноста, оваа област била преименувана во Леополдштад. Но, [[Фридрих Вилхелм I]], изборен кнез на Бранденбург, издал указ во [[1677]] година во кој ја најавил неговата специјална заштита за 50 семејства од овие протерани Евреи. == Војна во Османлиите == На [[12 септември]] [[1683]] година сојузничките армија ги нападнала Османлиите и целосно ги поразила, а самата австриска престолнина била спасена. Царските сили подоцна започнале голема офанзива, извојувајќи големи победи кај [[Мохачка битка (1687)|Мохач]] и [[Битка кај Сента|Сента]] во [[1687]] година. Поради тоа, во јануари [[1699]] година османлискиот султан го потпишал [[Договор од Карловци|договорот од Карловци]] и бил ставен крај на [[Голема турска војна|Големата турска војна]]. Според договорот, Хабсбуршката Монархија ги добила [[Централна Унгарија]] (заедно со денешна [[Војводина]] во [[Србија]]), [[Трансилванија]], областа меѓу реките Тиса и Дунав и голем дел од Славонија. Во 1690 и 1691 година, Леополд извршил реорганизација на Српската православна црква во рамките на Австрија, давајќи ѝ автономија во управувањето. Во 1687 година, Унгарскиот собор го променил уставот според кој им било доделено правото на Хабсбурговците да го наследат престолот. По ова, и постариот син на царот [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] бил крунисан за наследен крал на Унгарија. === Леополд и Македонија === На [[6 април]] [[1690]] година, Леополд I издал [[манифест]], со кој ги повикал: {{цитат|„''сите народи кои по сета [[Албанија]], [[Србија]], [[Мизија]], [[Бугарија]], [[Силистрија]], [[Илирија]], [[Република Македонија|Македонија]], [[Расија]] живеат, да им се придружат на Австријците и против Турција на оружје да се дигнат''“}} Речиси истовремено, на [[26 април]] [[1690]] година, Леополд издал и едно писмо со кое го зел под заштита [[Македонци|македонскиот народ]]. Иницијатори на неговото издавање биле [[Марко Крајда]], роден во [[Кожани]] и [[Димитри Георгија Поповиќ]], роден во [[Солун]]. Во писмото меѓу другото, се декларира: {{цитат|Со ова ставаме до знаење дека од наша страна беа примени двајца Македонци: Марко Краида од Кожани (наш капетан) и Димитрија Ѓорѓи Поповиќ од Солун, родени во Македонија, кои изложија на кој начин македонскиот народ, гледајќи ја најправедната наша кауза и со жар и ревност кон нашата служба, искрено и со наклонетост се стреми да премине од ужасното турско ропство во нашата послушност и преданост, само доколку би бил осигуран со нашата милост и заштита. Поради тоа, од нашата вродена добрина и од милосрдието со кое сме понесени да ги заштитуваме оние што се наклонети кон нас и кон светата христијанска вера, го примаме и го прифаќаме целиот македонски народ како целина и како поединци, под нашата царска и кралска милост. На сите наши воени службеници пријателски им заповедаме да не го вознемируваат спомнатиот македонски народ на никаков начин, ниту да се осмелат да му нанесат штета, туку според можностите во секоја прилика да го заштитуваат, да го бранат и во тоа да му помагаат, а исто така и да го уверат и осигураат во нашите царски и кралски милости, како и во зачувувањето на своите права и слободи. И доколку некои (според зборовите на наведените наши капетани) од истиот народ посакаат да служат под нашите знамиња, тие намери треба повеќе да се поттикнуваат отколку да се спречуваат, како што со ова благонаклоно им дозволуваме: со знаење и одобрение на нашиот таму главен командант, да се собираат во своја чета и посебно да дејствуваат или да се приклучат кон нашите сили и така да се борат против заедничкиот непријател. За таа цел тие ќе се претстават кај наведениот генерал според неговите наредби за заедничко добро и со Божја помош, ќе ги чуваат нашите позиции и колку што е во нивна моќ ќе соработуваат извонредно во сите прилики. Објавено во Виена, 26 април 1690 година.'' <center> [[File:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 1.jpg|200px|Страна 1]] [[File:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 2.jpg|200px|Страна 2]] [[File:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 3.jpg|200px|Страна 3]] </center> }}<ref>{{Наведена книга|title=Оригиналниот ракопис од прогласот и останатите печатени прогласи на Царот Леополд Први од 1690 година со кој го зема македонскиот народ под своја заштита|last=Тодоровски|first=Џони|last2=Донски|first2=Александар|publisher=Хелиос|year=2026|isbn=9789083278650|location=Ротердам - Штип|pages=8}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Prilozi za istoriju Srba u Ugarskoj u XI., XVII. i XVIII. veku|last2=[[Јован Радониќ]]|publisher=Knjiga Matice Srpske|year=1908|location=Нови Сад|pages=52-53}}</ref> На [[31 мај]] [[1690]] година царот издал уште едно писмо, со кое ја проширил својата заштита на населението во Бугарија, Србија, Македонија и Албанија. Меѓутоа Македонија повторно останала длабока провинција на Османлиското Царство, па манифестот и заштитните писма на австрискиот цар не можеле да имаат некое позначајно дејство врз положбата на македонскиот народ. == Внатрешни реформи== [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]] од [[1648]] година бил политички пораз за Хабсбурговците. Договорот ставил крај на идејата дека Европа е една христијанска империја, регулирана духовно од страна на папата и привремено од Светиот римски цар. Покрај тоа, договорот бил посветен на распарчувањето на териториите и влијанието на „победниците“ на антихабсбуршкиот сојуз предводен од [[Франција]] и [[Шведска]]. Сепак, Хабсбурговците не добиле некои бенефиции од војните. Протестантската аристократија во хабсбуршките територии биле исцрпени, и врските меѓу Виена и хабсбуршките територии во [[Чешка]] и на други места биле во голема мера зацврстени. Овие промени му овозможило на Леополд да ги покрене неопходните политички и институционални реформи за време на неговото владеење, развивајќи апсолутистичка држава по француски принципи. Најважните последици од војната во минатото биле слабеење на Хабсбурговците како цареви, но од друга страна царевите ги зацврстиле своите позиции во своите земји<ref name="Noble">Thomas Noble. "Western Civilization: Beyond Boundaries". Cengage Learning. 2008. p. 507-508.</ref>. Владеењето на Леополд било проследено со некои важни измени во уставот на царството. Во 1663 година царскиот собор влегол во последната фаза на своето постоење, кое придонело до консолидација на хабсбуршката власт во своите територии.<ref name="Schindling">Anton Schindling. "The Development of the Eternal Diet in Regensburg". The Journal of Modern History 58 (December 1986). p. S69.</ref>. Во [[1692]] година, војводата од Хановер бил издигнат на ранг на изборен кнез, со што станал деветтиот член на изборниот собор. Во [[1700]] година, Леополд кој во голема мера имал потреба од помош за претстојната војна со Франција, му ја доделил титулата [[крал на Прусија]] на изборниот кнез на [[Бранденбург]]. Крајната цел на овие и слични промени била да се ослабне власта на царот врз припадниците на помалите кнежевства и да се натера царот да се пренасочи кон својата позиција како владетел на [[Надвојводство Австрија]], Унгарија и Бохемија. == Приватен живот== Леополд бил талентиран композитор, диригент на својот оркестар, свирел на неколку инструменти. Тој напишал повеќе од 230 композиции. Зборувал германски, латински, француски, шпански и италијански. Раководел со основаната од него „Академија Леоплодина“ во [[1652]] година како ''Academia Naturae Curiosorum'' во Швајнфурт. Во [[1687]] година го изградил новиот дворец [[Шенбрун]] во [[Виена]]. == Семејство == Во [[1666]] година Леополд се оженил за својата внука [[Маргарита-Тереза ​​Шпанска]] (1651-1673), ќерка на неговата сестра [[Маријана Австриска]] и шпанскиот крал [[Филип IV (Шпанија)|Филип IV]]. Тие имале четири деца: * Фердинанд Венцел (1667-1668) * [[Марија Антонија Австриска|Марија Антонија]] (1669-1692) * Јохан Леополд (* / † 1670) * Марија Ана Антонија (* / † 1672) Во [[1673]] година во [[Грац]] Леополд се оженил за својата втора братучетка [[Клаудија Фелисити Австриска]] (1653-1676). Тие имале две деца кои починале многу млади: * Ана Марија Софија (* / † 1674) * Марија Јозеф Клементина (1675-1676) Во 1676 година во [[Пасау]] Леополд се оженил за [[Елеонора Магдалена фон Пфалц-Нојбург]] (1655-1720). Двајцата имале десет деца: * [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] (1678-1711) * Марија Христина Јозеф (* / † 1679) * [[Марија Елизабета Австриска (1680-1741)|Марија Елизабета]] (1680-1741) * Леополд Јозеф (1682-1684) * [[Марија Ана Австриска (1683-1754)|Марија Ана Јозеф]] (1683-1754) * [[Карло VI (Свето Римско Царство)|Карло VI]] (1685-1740) * Марија Јозеф (1687-1703) * [[Марија Магдалена Австриска (1689-1743)|Марија Магдалена]] (1689-1743) * Марија Маргарета (1690-1691) ==Литература== * Crankshaw, Edward, ''The Habsburgs: Portrait of a Dynasty'' (New York, The Viking Press, 1971). * {{Наведено списание | last1 = Frey | first1 = Linda | last2 = Frey | first2 = Marsha | year = 1978 | title = A Question of Empire: Leopold I and the War of Spanish Succession, 1701–1715 | url = | journal = Austrian History Yearbook | volume = 14 | issue = | pages = 56–72 | doi=10.1017/s0067237800009061}} * {{Наведено списание | last1 = Frey | first1 = Linda | last2 = Frey | first2 = Marsha | year = 1978 | title = The Latter Years of Leopold I and his Court, 1700–1705: A Pernicious Factionalism | url = | journal = Historian | volume = 40 | issue = 3| pages = 479–491 | doi=10.1111/j.1540-6563.1978.tb01904.x}} * Frey, Linda and Marsha Frey. ''A Question of Empire: Leopold I and the War of Spanish Succession, 1701–1705'' (1983) * Goloubeva, Maria. ''The Glorification of Emperor Leopold I in Image, Spectacle and Text'' (Mainz, 2000) (Veröffentlichungen des Instituts für Europäische Geschichte. Abteilung für Universalgeschichte, 184). * {{Наведено списание | last1 = Kampmann | first1 = Christoph | year = 2012 | title = The English Crisis, Emperor Leopold, and the Origins of the Dutch Intervention in 1688 | url = | journal = Historical Journal | volume = 55 | issue = 2| pages = 521–532 | doi = 10.1017/S0018246X1200012X }} * {{Наведена книга | title=Negotiator out of Season | year=1978 | last=O'Connor | first=John T. | isbn=0-8203-0436-0 | publisher=University of Georgia Press | location=Athens, GA }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Leopold I, Holy Roman Emperor}} * {{IMSLP|id=Leopold_I,_Holy_Roman_Emperor}} {{s-start}} {{s-hou|[[Хабсбуршка династија]]|9 јуни |1640|5 мај|1705}} {{s-reg|}} {{s-break}} {{s-vac|last=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]}} {{s-ttl|title=[[Цар на Светото Римско Царство]]<br>[[Крал на Германија]]|years=1658–1705}} {{s-aft|rows=5|after=[[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]]}} |- {{s-bef|rows=3|before=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]}} {{s-ttl|title=[[Крал на Бохемија]]|years=1656–1705|regent1=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]|years1=1656–1658}} |- {{s-ttl|title=[[Крал на Унгарија]]|years=1655–1705|regent1=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]|years1=1655–1658}} {{s-break}} {{s-ttl|title=[[Надвојводство Австрија|Надвојвода на Австрија]]<br>[[Крал на Хрватска]]<br>[[Војвода од Тешин]]|years=1657–1705}} {{s-break}} {{s-bef|before=[[Сигизмунд Франц (надвојвода на Австрија)|Сигизмунд Франц]]}} {{s-ttl|title=[[Надвојводство Австрија|Надвојвода на Австрија]]|years=1665–1705}} {{s-break}} {{s-bef|before=[[Михаел II Апафи]]}} {{s-ttl|title=[[Список на трансилваниски владетели|Принц на Трансилванија]]|years=1692–1705}} {{s-aft|after=[[Ференц II Ракоци]]}} {{s-end}} {{Владетели на Чешка}} {{Свети римски цареви}} [[Категорија:Барокни композитори]] [[Категорија:Кралеви на Чешка]] [[Категорија:Кралеви на Германија]] [[Категорија:Кралеви на Унгарија]] [[Категорија:Војводи од Тишен]] [[Категорија:Личности од Големата турска војна]] [[Категорија:Цареви на Светото Римско Царство]] [[Категорија:Витези на Златното Руно]] [[Категорија:Хабсбурговци]] jqni9arr0uxoqrq1mjlm42p8kp2433p 5562029 5562028 2026-05-21T13:35:16Z Buli 2648 /* Војна во Османлиите */ 5562029 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|Monarch | name = Леополд I | full name = | image = Benjamin von Block 001.jpg | caption = | succession = [[Цар на Светото Римско Царство]]<br>[[Крал на Германија]] | reign = 18 јули 1658 – 5 мај 1705 | coronation = 1 август 1658, [[Франкфурт]] | predecessor = [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]] | successor = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | succession1 = [[Крал на Унгарија]] | reign1 = 1655 – 5 мај 1705 | coronation1 = 27 јуни 1655, [[Пресбург]] | predecessor1 = [[Фердинанд IV (Унгарија)|Фердинанд IV]] | successor1 = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | succession2 = [[Крал на Бохемија]] | coronation2 = 14 септември 1656, [[Прага]] | reign2 = 1656 – 5 мај 1705 | predecessor2 = [[Фердинанд IV (Унгарија)|Фердинанд IV]] | successor2 = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | succession3 = [[Крал на Хрватска]];<br>[[Надвојводство Австрија|Надвојвода на Австрија]] | reign3 = 2 април 1657 – 5 мај 1705 | coronation3 = | predecessor3 = [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]] | successor3 = [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|[[Маргарита-Тереза ​​Шпанска]]|1666|1673|end=починала}} * {{marriage|[[Клаудија Фелисити Австриска]]|1673|1676|end=починала}} * {{marriage|[[Елеонора Магдалена фон Пфалц-Нојбург]]|1676}} }} | issue = * Фердинанд Венцел * [[Марија Антонија Австриска|Марија Антонија]] * Јохан Леополд * Марија Ана Антонија * Ана Марија Софија * Марија Јозеф Клементина * [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] * Марија Христина Јозеф * [[Марија Елизабета Австриска (1680-1741)|Марија Елизабета]] * Леополд Јозеф * [[Марија Ана Австриска (1683-1754)|Марија Ана Јозеф]] * [[Карло VI (Свето Римско Царство)|Карло VI]] * Марија Јозеф * [[Марија Магдалена Австриска (1689-1743)|Марија Магдалена]] * Марија Маргарета | house = [[Хабсбуршка династија]] | father = [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]] | mother = [[Ана Марија Шпанска]] | birth_date = {{Birth date|df=yes|1640|06|9}} | birth_place = [[Виена]] | death_date = {{Death date and age|df=y|1705|05|5|1640|06|9}} | death_place = Виена | date of burial = | place of burial = [[Виена]] | religion = [[Римокатоличка црква]] }} '''Леополд I ''' ({{langx|de|Leopold Ignaz Joseph Balthasar Felician}}, {{langx|hu| I. Lipót}}, роден на {{роден на|9|јуни|1640}} во {{роден во|Виена}} - починал на {{починал на|5|мај|1705}} во {{починал во|Виена}}) — владетел од [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршката династија]] како [[цар на Светото Римско Царство]] во периодот од [[1658]] до [[1705]] година, [[крал на Унгарија]] и [[крал на Хрватска]] (1655-1705), [[крал на Бохемија]] (1656-1705), [[Надвојводство Австрија|надвојвода на Австрија]] (1657-1705). Владеењето на Леополд е познато по конфликтите со [[Отоманското Царство]] на исток, и соперништво со францускиот крал [[Луј XIV]] кој му бил прв братучед на запад. По повеќе од една деценија на војување, Леополд излегол како победник во [[Голема турска војна|Големата турска војна]] благодарение на воените таленти на принцот [[Евгениј Савојски]]. Со [[Договор од Карловци|договорот од Карловци]], Леополд ги вратил речиси сите територии на [[Кралство Унгарија]] кои под османлиска власт паднале по [[Мохачка битка (1526)|Мохачката битка]] во [[1526]] година. Леополд војувал трипати против [[Франција]] - [[Холандска војна|Холандската војна]], [[Деветгодишна војна|Деветгодишната војна]] и [[Војна за шпанското наследство|Војната за шпанското наследство]]. Во последната, Леополд побарал да му биде предадено на својот помлад син целото шпанско наследство. За таа цел, тој започнал војна што наскоро го зафатил поголемиот дел од [[Европа]]. Во раните години на војната, конфликтот се покажал прилично добро за Австрија, со победите во Шеленберг и Блиндхајм. Но, војната продолжила повеќе од очекуваното, и завршила во [[1714]] година, девет години по смртта на Леополд, која, во суштина, едвај имаше влијание врз завојуваните држави на Европа. Кога мирот повторно се вратил по крајот на војната, не може да се каже дека Австрија излегла како победник од војната против Турците. == Рани години== Леополд е роден на [[9 јуни]] [[1640]] година во [[Виена]]. Леополд добил големо образование со одлични наставници. Од рана возраст Леополд покажал склоност кон учењето.<ref name="JPS">John P. Spielman; ''Leopold I of Austria'' (1977)</ref> Тој стекнал одлично познавање на неколку јазици како латински, италијански, германски, француски и шпански јазик. Во прилог на тоа зборува фактот дека германскиот и италијанскиот јазик биле најкористените јазици во неговиот дворец кога подоцна станал цар. Леополд ја изучувал класиката, историјата, литературата, природните науки и астрономијата, и бил особено заинтересиран за музика. Музичкиот талент го наследил од својот татко.<ref name="JPS"/> Првично Леополд бил спреман да биде свештеник, па поради тоа добил и соодветно црковно образование. Меѓутоа, неговата судбина се променила кога неговиот постар брат Фердинанд добил сипаници и починал на [[9 јули]] [[1654]] година, со што Леополд станал потенцијален наследник на престолот.<ref name="JAB">Joseph A. Biesinger; "Germany: European nations" in ''Facts on File library of world history''. pg 529.</ref> И покрај тоа, црковното образование на Леополд очигледно имало големо влијание кај него. Леополд бил под влијание од страна на [[језуити]]те, и имал необични познавања како монарх за теологијата, метафизиката, судската практика и науката. Тој, исто така, го задржал својот интерес во астрологијата и алхемијата.<ref name="JAB"/> Како длабоко религиозно и просветено лице, Леополд го персонифицирал католичкиот став на неговата династија. Од друга страна, неговата побожност и образование можело да предизвика во него сосема други големи последици кога бил во можност да ги отфрли сите компромиси поврзани со религиозните прашања.<ref>Heide Dienst; Professor, Institute of Austrian History Research, University of Vienna.</ref> [[Податотека:Kaiser_Leopold_I_(Österreich_17_Jh).jpg|лево|мини|255x255пкс|Младиот Леополд од анонимен автор, ок. 1660]] Леополд често бил слободен и отворен за разговори со своите блиски соработници. Историчарот Вилијам Кокс го опишал на Леополд како човек со величествен став при неговото движење, но неговите обраќања често биле непријатни.<ref>{{Наведена книга|title=History of the House of Austria: From the Foundation of the Monarchy by Rhodolph of Hapsburgh, to the Death of Leopold the Second: 1218 to 1792|author=Coxe, William|year=1853|publisher=London: Henry G. Bohn|page=515}}</ref> Според Спилман, долгоочекуваната кариера во свештенството предизвикала кај Леополд да поседува интензивна католичка побожност. Тој пораснал без воени амбиции, кои биле карактерни за поголемиот дел од монарсите. Од самиот почеток, неговото владеење било карактеризирано како дефанзивно и длабоко конзервативно".<ref name="JPS2">John P. Spielman; "Europe, 1450 to 1789" in ''Encyclopedia of the Early Modern World''</ref> Унгарија го избрала Леополд за крал во [[1655]] година, додека [[Чешка]] и [[Хрватска]] го следеле нејзиниот пример во [[1656]] и [[1657]] година. Во јули [[1658]] година, повеќе од една година по смртта на неговиот татко, Леополд бил избран за цар во [[Франкфурт]] и покрај противењето на францускиот министер, кардиналот [[Жил Мазарен]], кој барал царската круна да биде предадена на [[Фердинанд Марија (Баварија)|Фердинанд Марија]], електор на [[Баварија]], или некој друг нехабсбуршки принц. За да ја смири [[Франција]], која имала значително влијание во германските работи благодарение на [[Лига на Рајна|Лигата на Рајна]], новоизбраниот цар ветил дека нема да ѝ помогне на [[Шпанија]] во војната со Франција,{{sfn|O'Connor|1978|p=7-14}} но ветувањето не го исполнил. Ова го означило почетокот на речиси 47-годишната кариера исполнета со соперништво со Франција и нејзиниот крал [[Луј XIV]]. == Втора северна војна == Првиот конфликт во кој се вклучил Леополд била [[Втора северна војна|Втората северна војна]] (1655-1660). Оваа војна започнала кога [[Карл X Густаф Шведски]] се обидел да стане [[крал на Полска]] со помош на сојузниците, вклучувајќи го [[Ѓерѓ II Ракоци]] како кнез на [[Трансилванија]]. Претходникот на Леополд, [[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]], во 1656 година склучил сојуз со полскиот крал [[Јан II Казимир Васа]]. Во [[1657]] година, Леополд го проширил овој сојуз кога биле вклучени австриски војници (платени од страна на Полска). Овие војници помогнале во победата над трансилванската војска. Војната завршила со Договорот од Олива во [[1660]] година. == Први конфликти со Османлиите== [[Отоманското Царство]] започнала да се меша во внатрешните работи на [[Трансилванија]], настан кој довел до започнување на војна со [[Светото Римско Царство]]. Леополд од Регенсбург упатил повик кон принцовите да се вклучат со своите сили во воен поход против Османлиите. Војници биле испратени од страна на [[Франција]]. Во август 1664 година во [[Битка кај Сентготард (1664)|Битката кај Сентготард]], силите на [[Рајмондо Монтекуколи]] издвојувале значајна победа против Османлиите. Истата година бил потпишан [[Договор од Вашвар|Вашварскиот договор]], според кој двете земји не војувале во следните 20 години. == Конфликт со Франција== [[File:Leopold I Arms-imperial.svg|thumb|200px|Грбот на Леополд.]] [[File:Trieste Piazza-della-Borsa.jpg|thumb|200px|Столб на Леополд во Трст.]] [[File:Europe map 1648.PNG|thumb|200px|Европа по Вестфалскиот мир од 1648 година.]] [[File:Jan Thomas - Leopold I as Acis in the play "La Galatea".jpg|thumb|200px|Леополд I .]] [[File:Detail sarcophagus Leopold I Kaisergruft Vienna.jpg|thumb|200px|Саркофагот на Леополд во Виена.]] По неколку години од потпишувањето на мирот, односите со Франција се заладиле. Агресивната политика од страна на [[Луј XIV]] кон [[Холандска Република|Холандската Република]] сериозно го привлекла вниманието на [[Европа]]. Иако францускиот крал барал сојуз од неколку германски принцови и ги охрабрил Османлиите во нивните напади врз [[Австрија]], царот не презел некои поголеми чекори. Тој бил во пријателски односи со Луј, со кој бил во роднински врски и со кого претходно разговарал за поделбата на териториите на [[Хабсбуршка Шпанија]]. Покрај тоа, во [[1671]] година, тој договорил неутралност. Во [[1672]] година сепак Леополд бил принуден да се преземе акција. Тој влегол во сојуз за заштита на Обединетите Провинции во т.н. [[Холандска војна]]. Подоцна, оваа лига се распаднала но била формирана нова, во која покрај царот и кралот на Шпанија влегле и неколку германски принцови. Со ова, војната била обновена. Во тоа време, дваесет и пет години по [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]], царството претставувало речиси конфедерација на независни кнезови што значело дека успешна организација на воен поход ќе биде многу тешка. Дел од овие независни кнезови многу бргу можеле да стапат во сојуз со непријателот. Така, оваа војна која траела до [[1678]] година била целосно неповолна за [[Германија]]. Сепак, царската интервенција во војната ја спречила француската инвазија на [[Холандија]]. Речиси веднаш по склучувањето на мировниот договор, Луј ја обновил неговата агресија и напади кон германската граница. Бидејќи [[Светото Римско Царство]] било ангажирано во сериозна борба со Отоманското Царство, царот Леополд повторно се држел настрана и покрај тоа што се приклучил кон новиот сојуз во војната против Франција. Во 1686 година била формирана [[Голема алијанса|Големата алијанса]] на чело со Леополд чија цел била зачувување на условите кои биле договорени со [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]]. Во меѓувреме, Европа ги следела настаните во [[Англија]] каде кралот [[Вилијам III]] ја освоил англиската круна преку т.н. [[Славна револуција]], додека пак Франција на чело со Луј повторно ја нападнала на Германија. Во мај [[1689]] година биле формирана Големата алијанса во кој спаѓале Леополд како цар на [[Светото Римско Царство]], кралeвите на Англија, Шпанија и Данска, изборниот кнез од Баденбург и други помали кнежевства. Жестоката борба против Франција се водела речиси на целата територија на [[Западна Европа]]. Во принцип, неколку кампањи биле поволни за сојузниците, така што во септември 1697 година, Англија, Шпанија и Холандската Република склучиле мир со Франција со Договорот од Ријсвијк. Овој договор не го одобрил Леополд бидејќи сметал дека неговите сојузници донекаде ги занемариле своите интереси, но во наредниот месец веќе ги прифатил условите и голем број на територии биле префрлени од француска под германска власт. Мирот со Франција траел околу четири години, а потоа била вклучена во [[Војна за шпанското наследство|Војната за шпанското наследство]]. Кралот на Шпанија, [[Карло II (Шпанија)|Карло II]], кој бил припадник на [[Хабсбуршка династија|хабсбуршката династија]] имал директна врска со австриската власт, но слична врска имала и [[Бурбонска династија|француската владејачка династија]]. [[Карло II од Шпанија]] починал во [[1700]] година и ги оставил сите свои поседи на внукот од својата полусестра, Филип, кој станал [[Филип V од Шпанија]]. Но, Филип бил и внук на кралот на Франција [[Луј XIV]], што не им се допаѓало на останатите европски владетели. Покрај тоа, и наследното право на Филип V било спорно, па се појавиле и други европски династии кои полагале наследно право на шпанската круна. Од друга страна претензии кон шпанскиот престол имал и англискиот крал Вилијам III. Другите земји се приклучиле главно за да го спречат ширењето на Франција, или за да ги заштитат своите колонијални поседи. Војната завршила со мировните договори од [[Договор од Утрехт (1713)|Утрехт (1713)]] и [[Договор од Раштат (1714)|Раштат (1714)]], девет години по смртта на Леополд кој починал на [[5 мај]] [[1705]] година. == Внатрешни проблеми == Самиот цар ги дефинирал насоките на политиката. Кнезот Јохан од Ауершперг бил симнат од власт во [[1669]] година како еден од водечките министри. Истото се случило и со Вензел Евсевиј од династија [[Лобковици]]. И двајцата направиле свои врски со Франција без знаење на царот<ref>{{NDB |. 14 | 257 | 257 | I., Leopold | Volker Press}}</ref>. Во управувањето со своите земји, Леополд најмногу се соочил со проблеми во Унгарија кои биле предизвикани од неговата желба да го скрши протестантството и да се справи со т.н. [[Магнатски заговор]]. Во текот на [[1683]] година османлискиот султан испратил огромна војска кон Австрија, која пристигнала до Виена. Градот бил [[Опсада на Виена (1683)|ставен под опсада]] во периодот од јули до септември, а Леополд побегнал кон Пасау. Во [[1681]] година протестантите и други антиавстриски сили дале значајна помош на османлиските сили. Османлиите на Унгарците им го ветиле Виенското Кралство доколку падне градот во нивни раце. Леополд I создал непријатели кај протестантите бидејќи ја поддржал контрареформацијата. Конфликтот меѓу Австрија и унгарските поддржувачи довело до навлегување на австриските војски во Централна Унгарија, а ова пак било причина големиот везир [[Кара Мустафа-паша]] да го убеди султанот [[Мехмед IV]] да започне воен поход. Согледувајќи ја сериозноста на ситуацијата, Леополд побарал помош од неколку германски кнезови, меѓу кои биле и изборните кнезови од Саксонија и Баварија, но најголема поддршка Леополд добил од полскиот крал [[Јан III Собиески]] кој исто така бил застрашен од [[Османлии]]те. Леополд исто така наредил да бидат протерани еврејските заедници од неговото царство, како што бил случајот со Виенската еврејска заедница, кои живееле во областа наречена „Im Werd“, од другата страна на реката Дунав. По протерувањето на Евреите, со поддршката на јавноста, оваа област била преименувана во Леополдштад. Но, [[Фридрих Вилхелм I]], изборен кнез на Бранденбург, издал указ во [[1677]] година во кој ја најавил неговата специјална заштита за 50 семејства од овие протерани Евреи. == Војна во Османлиите == {{Main|Голема турска војна}} На [[12 септември]] [[1683]] година сојузничките армија ги нападнала Османлиите и целосно ги поразила, а самата австриска престолнина била спасена. Царските сили подоцна започнале голема офанзива, извојувајќи големи победи кај [[Мохачка битка (1687)|Мохач]] и [[Битка кај Сента|Сента]] во [[1687]] година. Поради тоа, во јануари [[1699]] година османлискиот султан го потпишал [[Договор од Карловци|договорот од Карловци]] и бил ставен крај на [[Голема турска војна|Големата турска војна]]. Според договорот, Хабсбуршката Монархија ги добила [[Централна Унгарија]] (заедно со денешна [[Војводина]] во [[Србија]]), [[Трансилванија]], областа меѓу реките Тиса и Дунав и голем дел од Славонија. Во 1690 и 1691 година, Леополд извршил реорганизација на Српската православна црква во рамките на Австрија, давајќи ѝ автономија во управувањето. Во 1687 година, Унгарскиот собор го променил уставот според кој им било доделено правото на Хабсбурговците да го наследат престолот. По ова, и постариот син на царот [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] бил крунисан за наследен крал на Унгарија. === Леополд и Македонија === На [[6 април]] [[1690]] година, Леополд I издал [[манифест]], со кој ги повикал: {{цитат|„''сите народи кои по сета [[Албанија]], [[Србија]], [[Мизија]], [[Бугарија]], [[Силистрија]], [[Илирија]], [[Република Македонија|Македонија]], [[Расија]] живеат, да им се придружат на Австријците и против Турција на оружје да се дигнат''“}} Речиси истовремено, на [[26 април]] [[1690]] година, Леополд издал и едно писмо со кое го зел под заштита [[Македонци|македонскиот народ]]. Иницијатори на неговото издавање биле [[Марко Крајда]], роден во [[Кожани]] и [[Димитри Георгија Поповиќ]], роден во [[Солун]]. Во писмото меѓу другото, се декларира: {{цитат|Со ова ставаме до знаење дека од наша страна беа примени двајца Македонци: Марко Краида од Кожани (наш капетан) и Димитрија Ѓорѓи Поповиќ од Солун, родени во Македонија, кои изложија на кој начин македонскиот народ, гледајќи ја најправедната наша кауза и со жар и ревност кон нашата служба, искрено и со наклонетост се стреми да премине од ужасното турско ропство во нашата послушност и преданост, само доколку би бил осигуран со нашата милост и заштита. Поради тоа, од нашата вродена добрина и од милосрдието со кое сме понесени да ги заштитуваме оние што се наклонети кон нас и кон светата христијанска вера, го примаме и го прифаќаме целиот македонски народ како целина и како поединци, под нашата царска и кралска милост. На сите наши воени службеници пријателски им заповедаме да не го вознемируваат спомнатиот македонски народ на никаков начин, ниту да се осмелат да му нанесат штета, туку според можностите во секоја прилика да го заштитуваат, да го бранат и во тоа да му помагаат, а исто така и да го уверат и осигураат во нашите царски и кралски милости, како и во зачувувањето на своите права и слободи. И доколку некои (според зборовите на наведените наши капетани) од истиот народ посакаат да служат под нашите знамиња, тие намери треба повеќе да се поттикнуваат отколку да се спречуваат, како што со ова благонаклоно им дозволуваме: со знаење и одобрение на нашиот таму главен командант, да се собираат во своја чета и посебно да дејствуваат или да се приклучат кон нашите сили и така да се борат против заедничкиот непријател. За таа цел тие ќе се претстават кај наведениот генерал според неговите наредби за заедничко добро и со Божја помош, ќе ги чуваат нашите позиции и колку што е во нивна моќ ќе соработуваат извонредно во сите прилики. Објавено во Виена, 26 април 1690 година.'' <center> [[File:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 1.jpg|200px|Страна 1]] [[File:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 2.jpg|200px|Страна 2]] [[File:Letter of Protection from Emperor Leopold I to the Macedonian People, page 3.jpg|200px|Страна 3]] </center> }}<ref>{{Наведена книга|title=Оригиналниот ракопис од прогласот и останатите печатени прогласи на Царот Леополд Први од 1690 година со кој го зема македонскиот народ под своја заштита|last=Тодоровски|first=Џони|last2=Донски|first2=Александар|publisher=Хелиос|year=2026|isbn=9789083278650|location=Ротердам - Штип|pages=8}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Prilozi za istoriju Srba u Ugarskoj u XI., XVII. i XVIII. veku|last2=[[Јован Радониќ]]|publisher=Knjiga Matice Srpske|year=1908|location=Нови Сад|pages=52-53}}</ref> На [[31 мај]] [[1690]] година царот издал уште едно писмо, со кое ја проширил својата заштита на населението во Бугарија, Србија, Македонија и Албанија. Меѓутоа Македонија повторно останала длабока провинција на Османлиското Царство, па манифестот и заштитните писма на австрискиот цар не можеле да имаат некое позначајно дејство врз положбата на македонскиот народ. == Внатрешни реформи== [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]] од [[1648]] година бил политички пораз за Хабсбурговците. Договорот ставил крај на идејата дека Европа е една христијанска империја, регулирана духовно од страна на папата и привремено од Светиот римски цар. Покрај тоа, договорот бил посветен на распарчувањето на териториите и влијанието на „победниците“ на антихабсбуршкиот сојуз предводен од [[Франција]] и [[Шведска]]. Сепак, Хабсбурговците не добиле некои бенефиции од војните. Протестантската аристократија во хабсбуршките територии биле исцрпени, и врските меѓу Виена и хабсбуршките територии во [[Чешка]] и на други места биле во голема мера зацврстени. Овие промени му овозможило на Леополд да ги покрене неопходните политички и институционални реформи за време на неговото владеење, развивајќи апсолутистичка држава по француски принципи. Најважните последици од војната во минатото биле слабеење на Хабсбурговците како цареви, но од друга страна царевите ги зацврстиле своите позиции во своите земји<ref name="Noble">Thomas Noble. "Western Civilization: Beyond Boundaries". Cengage Learning. 2008. p. 507-508.</ref>. Владеењето на Леополд било проследено со некои важни измени во уставот на царството. Во 1663 година царскиот собор влегол во последната фаза на своето постоење, кое придонело до консолидација на хабсбуршката власт во своите територии.<ref name="Schindling">Anton Schindling. "The Development of the Eternal Diet in Regensburg". The Journal of Modern History 58 (December 1986). p. S69.</ref>. Во [[1692]] година, војводата од Хановер бил издигнат на ранг на изборен кнез, со што станал деветтиот член на изборниот собор. Во [[1700]] година, Леополд кој во голема мера имал потреба од помош за претстојната војна со Франција, му ја доделил титулата [[крал на Прусија]] на изборниот кнез на [[Бранденбург]]. Крајната цел на овие и слични промени била да се ослабне власта на царот врз припадниците на помалите кнежевства и да се натера царот да се пренасочи кон својата позиција како владетел на [[Надвојводство Австрија]], Унгарија и Бохемија. == Приватен живот== Леополд бил талентиран композитор, диригент на својот оркестар, свирел на неколку инструменти. Тој напишал повеќе од 230 композиции. Зборувал германски, латински, француски, шпански и италијански. Раководел со основаната од него „Академија Леоплодина“ во [[1652]] година како ''Academia Naturae Curiosorum'' во Швајнфурт. Во [[1687]] година го изградил новиот дворец [[Шенбрун]] во [[Виена]]. == Семејство == Во [[1666]] година Леополд се оженил за својата внука [[Маргарита-Тереза ​​Шпанска]] (1651-1673), ќерка на неговата сестра [[Маријана Австриска]] и шпанскиот крал [[Филип IV (Шпанија)|Филип IV]]. Тие имале четири деца: * Фердинанд Венцел (1667-1668) * [[Марија Антонија Австриска|Марија Антонија]] (1669-1692) * Јохан Леополд (* / † 1670) * Марија Ана Антонија (* / † 1672) Во [[1673]] година во [[Грац]] Леополд се оженил за својата втора братучетка [[Клаудија Фелисити Австриска]] (1653-1676). Тие имале две деца кои починале многу млади: * Ана Марија Софија (* / † 1674) * Марија Јозеф Клементина (1675-1676) Во 1676 година во [[Пасау]] Леополд се оженил за [[Елеонора Магдалена фон Пфалц-Нојбург]] (1655-1720). Двајцата имале десет деца: * [[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]] (1678-1711) * Марија Христина Јозеф (* / † 1679) * [[Марија Елизабета Австриска (1680-1741)|Марија Елизабета]] (1680-1741) * Леополд Јозеф (1682-1684) * [[Марија Ана Австриска (1683-1754)|Марија Ана Јозеф]] (1683-1754) * [[Карло VI (Свето Римско Царство)|Карло VI]] (1685-1740) * Марија Јозеф (1687-1703) * [[Марија Магдалена Австриска (1689-1743)|Марија Магдалена]] (1689-1743) * Марија Маргарета (1690-1691) ==Литература== * Crankshaw, Edward, ''The Habsburgs: Portrait of a Dynasty'' (New York, The Viking Press, 1971). * {{Наведено списание | last1 = Frey | first1 = Linda | last2 = Frey | first2 = Marsha | year = 1978 | title = A Question of Empire: Leopold I and the War of Spanish Succession, 1701–1715 | url = | journal = Austrian History Yearbook | volume = 14 | issue = | pages = 56–72 | doi=10.1017/s0067237800009061}} * {{Наведено списание | last1 = Frey | first1 = Linda | last2 = Frey | first2 = Marsha | year = 1978 | title = The Latter Years of Leopold I and his Court, 1700–1705: A Pernicious Factionalism | url = | journal = Historian | volume = 40 | issue = 3| pages = 479–491 | doi=10.1111/j.1540-6563.1978.tb01904.x}} * Frey, Linda and Marsha Frey. ''A Question of Empire: Leopold I and the War of Spanish Succession, 1701–1705'' (1983) * Goloubeva, Maria. ''The Glorification of Emperor Leopold I in Image, Spectacle and Text'' (Mainz, 2000) (Veröffentlichungen des Instituts für Europäische Geschichte. Abteilung für Universalgeschichte, 184). * {{Наведено списание | last1 = Kampmann | first1 = Christoph | year = 2012 | title = The English Crisis, Emperor Leopold, and the Origins of the Dutch Intervention in 1688 | url = | journal = Historical Journal | volume = 55 | issue = 2| pages = 521–532 | doi = 10.1017/S0018246X1200012X }} * {{Наведена книга | title=Negotiator out of Season | year=1978 | last=O'Connor | first=John T. | isbn=0-8203-0436-0 | publisher=University of Georgia Press | location=Athens, GA }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Leopold I, Holy Roman Emperor}} * {{IMSLP|id=Leopold_I,_Holy_Roman_Emperor}} {{s-start}} {{s-hou|[[Хабсбуршка династија]]|9 јуни |1640|5 мај|1705}} {{s-reg|}} {{s-break}} {{s-vac|last=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]}} {{s-ttl|title=[[Цар на Светото Римско Царство]]<br>[[Крал на Германија]]|years=1658–1705}} {{s-aft|rows=5|after=[[Јосиф I (Свето Римско Царство)|Јосиф I]]}} |- {{s-bef|rows=3|before=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]}} {{s-ttl|title=[[Крал на Бохемија]]|years=1656–1705|regent1=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]|years1=1656–1658}} |- {{s-ttl|title=[[Крал на Унгарија]]|years=1655–1705|regent1=[[Фердинанд III (Свето Римско Царство)|Фердинанд III]]|years1=1655–1658}} {{s-break}} {{s-ttl|title=[[Надвојводство Австрија|Надвојвода на Австрија]]<br>[[Крал на Хрватска]]<br>[[Војвода од Тешин]]|years=1657–1705}} {{s-break}} {{s-bef|before=[[Сигизмунд Франц (надвојвода на Австрија)|Сигизмунд Франц]]}} {{s-ttl|title=[[Надвојводство Австрија|Надвојвода на Австрија]]|years=1665–1705}} {{s-break}} {{s-bef|before=[[Михаел II Апафи]]}} {{s-ttl|title=[[Список на трансилваниски владетели|Принц на Трансилванија]]|years=1692–1705}} {{s-aft|after=[[Ференц II Ракоци]]}} {{s-end}} {{Владетели на Чешка}} {{Свети римски цареви}} [[Категорија:Барокни композитори]] [[Категорија:Кралеви на Чешка]] [[Категорија:Кралеви на Германија]] [[Категорија:Кралеви на Унгарија]] [[Категорија:Војводи од Тишен]] [[Категорија:Личности од Големата турска војна]] [[Категорија:Цареви на Светото Римско Царство]] [[Категорија:Витези на Златното Руно]] [[Категорија:Хабсбурговци]] 55iox1utcorb9kyn6mh16wbj0873po3 Pazar3 0 1173469 5562049 5189470 2026-05-21T14:54:59Z Ternera 117291 Requesting deletion ([[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]] v3.1b) 5562049 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{delete|Spam <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small>}}</noinclude> {{Infobox company |name = Pazar3.mk |type = LTD |foundation = 2006 |logo = [[Податотека:Pazar3.jpg|300px]] |key_people = |num_employees = 25 |revenue = |locations = глобална |aum = |industry = [[Огласување]], [[маркетинг]] |services = |homepage = [http://www.pazar3.mk www.pazar3.mk] |area_served = Македонија |divisions = }} '''Pazar3''' — македонско мрежно место за купување и продавање на производи и услуги. == Историја == Мрежното место pazar3.mk била пуштена во употреба во летото 2006 година во [[Ресен]]. Во декември 2016, страницата броела околу 70.000 посетители и повеќе од 1.600 огласи дневно.<ref>[https://smartportal.mk/kompanii/licnosti/intervju-ajlin-sheali-pazar-3/ Интервју на smartportal.mk]</ref> Целта на деловниот модел на pazar3.mk e да обезбеди лесно, делотворно и безбедно огласување. Преку Пазар3 физичките лица и претпријатијата од Македонија може да продаваат, купуваат и разменуваат предмети и услуги. === Рани почетоци === Секој нов концепт се заснова на потреба. Идејата за создавање но мрежно место што ќе овозможи купување, продавање и размена беше реализирана летото 2006 година, во Ресен, Македонија со официјално пуштање во употреба на мрежното место Пазар3. Поставувањето на мрежното место беше проследено со огромен успех затоа што бројот на посетители од ден на ден се зголемуваше. Денес Pazar3.mk е водечкиот македонски купо-продажен пазар на Интернет мрежата, со 70 000 посетители на ден и повеќе од 1 600 огласи дневно. Денес Pazar3 претставува неприкосновен онлајн пазар за Македонските граѓани – 8 од 10 луѓе имаат купено или продадено нешто преку Pazar3 и 99% од сите граѓани знаат за Pazar3. Целта на Пазар3 Бизнис моделот е да обезбеди лесно, делотворно и безбедно огласување. Преку Пазар3, физичките лица и компаниите од Македонија може да продаваат, купуваат и разменуваат предмети како никогаш досега. Целта на Пазар3 е постојано да го подобрува корисничкото искуство од онлајн огласувањето. == Поврзани претпријатија == * Албанија — MerrJep.al * Косово — MerrJep.com * Србија — Mojtrg.rs * Црна Гора — Mojtrg.me * Авганистан --- Leelam.af == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Семрежни претпријатија од Македонија]] hpsfnh2ryakb8wd7vzq65yvzsnmbyij Слобода (споменик) 0 1182806 5562288 3638822 2026-05-22T00:14:40Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]] 5562288 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]] jvyonqfxki10t5wf4w6mpt3fi55fy1n Разговор:Слобода (споменик) 1 1182807 5562287 3638824 2026-05-22T00:14:35Z Xqbot 10137 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]] 5562287 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]] 1lm2ebe05l83cap24er35z1cmm850mv Игор Карачиќ 0 1187635 5562061 5561609 2026-05-21T15:39:55Z Gurther 105215 5562061 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}{{Infobox handball biography | name = Игор Карачиќ | image = Igor Karačić (RK Zagreb).JPG | nationality = [[Хрват]]и | birth_date = {{Birth date and age|1988|11|2|df=y}} | birth_place = {{роден во|Мостар}}, Босна и Херцеговина | height = {{height|m=1.89|precision=0}} | weight = {{convert|94|kg|lb}} | position = [[разигрувач (ракомет)|централен бек]] | currentclub = [[РК Вардар]] | clubnumber = 18 | years = 2008–2009<br>2009–2010<br>2010–2012<br>2012– | clubs = {{знамеикона|CRO}} [[РК Метковиќ]] <br> {{знамеикона|BIH}} [[РК Мостар]] <br> {{знамеикона|BIH}} [[РК Босна Сараево]] <br> {{знамеикона|MKD}} [[РК Вардар]] | nationalyears = 2013– | nationalteam = [[Машка ракометна репрезентација на Хрватска|Хрватска]] | nationalcaps(goals) = '''39''' (90) | medaltemplates = {{MedalCompetition|[[Европско првенство во ракомет за мажи|Европско првенство]]}} {{MedalBronze|[[Европско првенство во ракомет за мажи 2016|Полска 2016]]|}} }} '''Игор Карачиќ''' (роден на {{роден на|2|ноември|1988}} во [[Мостар]]) — хрватски ракометар кој настапува за [[РК Вардар]] и [[Машка ракометна репрезентација на Хрватска|Ракометнтаа репрезентација на Хрватска]]. Неговиот постар брат [[Иван Карачиќ]] настапува за [[Босна и Херцеговина]], додека неговиот помал брат [[Горан Карачиќ]] е фудбалски голман и настапува за фудбалската репрезентација под 21 година во Босна и Херцеговина. == Успеси == ;РК Босна Сараево *[[Босанска ракометна супер лига (мажи)|Босанска ракометна лига]]: 2010-2011 ;РК Вардар *[[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Macedonian Super League]]: 2012-13, 2014-15, 2015-16 *[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]]: 2014, 2015, 2016 *[[СЕХА лига]] **'''Победник''': 2013-14 **'''Финалист''': 2012-13, 2015-16 {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карачиќ, Игор }} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Хрватски ракометари]] [[Категорија:Ракометари на РК Вардар]] avxf6lzgqpi9tzklf2kf075mxw7g89a Фудбалски куп на Македонија 1994-1995 0 1201032 5562251 5346688 2026-05-21T20:49:43Z Carshalton 30527 /* Екипа победник */ 5562251 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија меѓународно фудбалско првенство |tourney_name = Куп на Македонија 1994–1995 |year = |image = |size = |dates = од 21 септември 1994<br>до 25 мај 1995 |num_teams = |associations = |champion_other= {{Fb team Vardar Skopje}}<br>(2. титула) |second_other = {{Fb team Sileks Kratovo}} |top_scorer = |player = |prevseason = [[Фудбалски куп на Македонија 1993-1994|1993-1994]] |nextseason = [[Фудбалски куп на Македонија 1995-1996|1995-1996]] }} '''Фудбалски куп на Македонија 1994–1995''' - 3. издание на [[Фудбалски куп на Македонија|Македонскиот Куп]]. Во ова издание првак бил [[ФК Вардар|Вардар]]. ==Прва рунда== ==Осминафинале== ==Четвртфинале== ==Полуфинале== ==Финале== {{footballbox |date=25 мај 1995 |time=19:30 [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] |team1=[[ФК Вардар|Вардар]] |score=2–1 |team2=[[ФК Силекс|Силекс]] |report=<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://fudbalforum.com/index.php?threads/macedonian-league-in-the-past-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%BE.457/page-23#post-179795 |title=Македонската Лига во минатото - стр. 23 |publisher=fudbalforum.com |date= |accessdate=28 мај 2018 |archive-date=2020-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330184315/http://fudbalforum.com/index.php?threads%2Fmacedonian-league-in-the-past-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%9B%D0%B8%D0%B3%D0%B0-%D0%B2%D0%BE-%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%BE.457%2Fpage-23#post-179795 |url-status=dead }}</ref> |goals1=[[Горан Петрески|Петрески]] {{goal|53||74}} |goals2=[[Срѓан Захариевски|Захариевски]] {{goal|44}} |stadium=[[Национална Арена „Филип II Македонски“|Градски стадион]], [[Скопје]] |attendance=20,000 |referee=Крсте Даниловски (Скопје) }} == Екипа победник == <center>[[File:600px Vertical Red HEX-FB090B Black.svg|150px]] <br> <big>'''[[ФК Вардар|Вардар]]'''<br/>'''2. титула'''<br/></center></big> == Поврзано == * [[Прва фудбалска лига на Македонија 1994/1995]] * [[Втора фудбалска лига на Македонија 1994/1995]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.rsssf.com/tablesf/fyrom95.html Фудбалски куп на Македонија 1994–95] на rsssf.com {{Македонски куп во фудбал}} [[Категорија:Натпреварувачки сезони во фудбалскиот куп на Македонија|1994/1995]] [[Категорија:Спортот во Македонија во 1994 година|Куп]] [[Категорија:Спортот во Македонија во 1995 година|Куп]] tctin2eta2sy1o1b35pol5hpjz62ocn Разговор со корисник:Chnitke 3 1220701 5562053 5561840 2026-05-21T15:02:47Z Chnitke 80568 /* Може да сте подобни да гласате на изборите за U4C */ Одговор 5562053 wikitext text/x-wiki {{добредојде}} == Награда од Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“ == Почитуван корисник Chnitke, би сакал да ве известам дека сте добитник на награда од Уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2019“ (Најдобар постоечки корисник), за повеќе информации можете да ме контактирате на : vanderzilson@gmail.com или пак вие оставете ми ваша мејл адреса. ([[User:Иван Ж|Иван Ж]] <small>([[User talk:Иван Ж|разговор]])</small> 19:48, 26 мај 2019 (CEST)) == Нов уредувачки натпревар == Здраво, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Автомобили“ и да создадеме повеќе статии за автомобилските модели во периодот од 20 септември до 19 октомври, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Автомобили|проектната страница за натпреварот]] и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 22:35, 17 септември 2019 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3878916 --> == Ракомет == Здраво, како што во Македонија е особено популарен ракометот, а темата на Википедија е доста слабо покриено, дојдовме до идеја да организираме уредувачки натпревар на тема „Ракомет“, со цел да ги подобриме постоечките статии, но и да создадеме нови. Натпреварот ќе се одржува цел декември. Има обезбедено награди за учество во натпреварот. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревар/Ракомет|проектната страница за натпреварот]] и земи учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:23, 30 ноември 2019 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=3898255 --> == СИЕ Пролет 2020 == Здраво, мило ми е што си доста активен за време на натпреварот. Само те потсетувам дека согласно правилата на натпреварот „<nowiki>Секоја од создадените или дополнетите статии означувајте ги со шаблонот {{</nowiki>[[Предлошка:СИЕ Пролет 2020|СИЕ Пролет 2020]]<nowiki>}} на страниците од разговор.</nowiki>“. Доколку имаш проблем да се снајдеш, слободно прашај ме. Пример за вакво означување можеш да видиш [[Разговор:Туризам во Босна и Херцеговина|тука]]. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 15:31, 13 април 2020 (CEST) == Кампања на меѓународно ниво за вметнување на фотографии/слики во статиите на кои им недостигаат == Почитуван Chnitke. Сакам да ве известам за кампањата на меѓународно ниво за вметнување на илустрации во википедиските статии на кои им недостигаат наречена „Статии без илустрација“ или на англиски јазик: Wikipedia Pages Wanting Photos (WPWP). Идејата е да се искористат фотографиите и останатите илустрации, кои веќе постојат на [https://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page Ризницата], и да се вметнат во соодветните статии на Википедија. На Википедија на македонски јазик, организатори на оваа кампања се здруженијата на граѓани „ГЛАМ Македонија“ и „Споделено знаење“. Кампањата трае од 1 јули од 31 август 2020 година и има награден фонд од 1.000 евра (1 награда – ваучер од вредност од 12 илјади денари и 8 награди – ваучери од вредност од 6 илјади денари). Дополнително, може да се освои и една од меѓународните награди бидејќи учесникот паралелно учествува на домашната и меѓународната кампања. Наградниот фонд на меѓународната кампања е: прва награда ваучер од 500 долари (САД); втора награда 400 долари; трета награда 300 долари. Како дополнителни награди се: награда за учесник кој поставил најголем број звучни илустрации во статии 200 долари; награда за учесник кој поставил најголем број на видео илустрации во стати 200 долари; награда за учесник кој е нов на Википедија и поставил најголем број на илустрации во статии 200 долари. Учесникот за да влезе во кругот на добитниците треба да закачи илустрации на најмалку 100 статии. [[Википедија:Статии без илустрација|Страница за кампањата]] која претставува и прирачник како се учествува. Доколку учествувате, среќно! [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 13:28, 30 јуни 2020 (CEST) Здраво, ви пишувам во врска со вметнувањето на кодовите. Треба да пишете #WPWPMK и #WPWP. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 19:19, 1 јули 2020 (CEST) == [[Рембрант ван Рејн]] == Здраво, убаво што учествувате на наградното уредување: вметнување слики во статиите, ама ќе ве замолам да ги средите 28-те слики ставени во статијата за [[Рембрант ван Рејн]]. Или поставете ги во наслов „Галерија“, или отстранете некои од нив. Статијата не личи на ништо сега, сликите одат надвор од текстот. Да нагласам дека се бара вметнување на илустрација во различни статии, а не 28 илустрации во иста статија. Поздрав и пријатно уредување - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:19, 9 јули 2020 (CEST) ::Мојата идеја со пораката беше да ги разјаснам правилата на кампањата (за која има предвидено награди, па оттаму ја нареков наградно уредување, јас не пишав натпревар), а не да ви го одземам еланот и идеализмот. Се извинувам ако не сум се изразила правилно. Што се однесува до „нашиот очаен цивилизациски минимализам, особено во скоро сите области пред се од планетарното творештво“, ќе се согласиме сите дека е така, и дека на Википедија се добредојдени сите што сакаат да придонесат во намалување на истиот. Поздрав и сè најдобро. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:19, 10 јули 2020 (CEST) == Правопис == Здраво, Ве замолувам кога ќе уредувате да запазувате на правописот. Википедија се цели, освен на квантитет на статии, туку и на квалитет односно правилно напишани статии. Поздрав [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 21:10, 16 јули 2020 (CEST) Здраво, Ви благодарам за укажувањето. Почнав со прегледување, лекторирање и корегирање на собраниот и поставен материјал . Поздрав [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 7.36, 17 јули 2020 (CEST) == Археолошки наоѓалишта во Охридско == Здраво, забележувам дека доста активно создавате статии за археолошките наоѓалиште во Охридско, но уредувачкиот ден на оваа тема е закажан за 18 август, односно утре. Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 13:41, 17 август 2020 (CEST) Многу се извинувам, ги побркав датумите. Како можам да ја исправам оваа непријатна грешка. Утре воопшто нема да објавувам - ако е тоа доволно. како можев вака да пропуштам? :Здраво, може да земете да ги подобрите веќе создадените статии или да уредите нови. Не е никаква непријатна грешка и може слободно да си продолжите со уредување. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 19:48, 18 август 2020 (CEST) == Наградени сте! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Податотека:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''Награда за трудољубивост''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Оваа награда ја доделувам за големата трудољубивост во создавањето нови содржини во последно време. [[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 10:04, 26 август 2020 (CEST) |} Ви благодарам од срце...Поздрав, имајте успеси == Покана за учество во иницијативата „Цели за одржлив развој“ == '''[[Википедија:Цели за одржлив развој|Цели за одржлив развој]]''' претставува меѓународна иницијатива за збогатување на Википедија со содржини поврзани со [[Цели за одржлив развој|Целите за одржлив развој]] (ЦОР). Преку поврзување на заедница од стотици доброволни уредници од една страна и стручњаци за ЦОР од друга страна, иницијативата се стреми кон зголемување на свеста за целите, зајакнување на целокупното движење за нив и поставување основи за позадлабочено содржинско покривање на темите поврзани со целите во иднина. Во насока на поголема застапеност на темите поврзани со Целите за одржлив развој на македонски јазик, заедницата на Википедија на македонски јазик зема учество преку организирање уредувачка седмица во којашто ги повикува да се вклучат сите заинтересирани уредници и страни со стручни познавања на темата. Иницијативата временски се поклопува со Глобалната седмица на целите и е во времетраење од '''19-26 септември 2020''' година и со доделување на награди за најдобрите учесници. [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] <small>([[User talk:Dandarmkd|разговор]])</small> 15:14, 18 септември 2020 (CEST) == Слики од Сандро Ботичели == Здраво. Гледам дека се распишувавте статии за сликите од Ботичели, но уредувачкиот ден е на 5 ноември, поточно утре. Може да чувате простор за уредување и во текот на утрешниот ден. Поздрав.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 19:56, 4 ноември 2020 (CET) == Археолошки наоѓалишта во Охридско == Здраво. Би сакал да Ве известам дека уредувачкиот ден за археолошките наоѓалипта во Охридско е закажан за 4 март, односно утре.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 17:23, 3 март 2021 (CET) Ви Благодарам, повторно го згрешив датумот == Земи учество во СИЕ Пролет 2021 == Здраво, во периодот од 1 до 30 април ќе се одржува регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2021“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници по однапред предложени списоци. Се разбира, дозволено е и пишување статии надвор од предложените списоци на заедниците. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја проектната страница за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија.[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 21:03, 3 април 2021 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Ehrlich91@mkwiki преку списокот на https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9D%D0%B0%D1%82%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B2%D0%B0%D1%80_%D0%B7%D0%B0_%D0%B2%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8_%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BE%D0%B4%D0%B8&oldid=4491191 --> == Евиденција на статии во СИЕ Пролет 2021 == Здраво. Би сакал да Ви укажам дека на статиите коишто ги уредувате во уредувачкиот натпревар СИЕ Пролет 2021 е неопходно на страницата за разговор да ја додавате предлошката [[Предлошка:СИЕ Пролет 2021|СИЕ Пролет 2021]] и притоа ќе ја наведете темата и земјата за којашто се однесува (пр. [[Разговор:Истанбулска берза]]). На тој начин, статиите коишто ги имате уредувано автоматски ќе бидат вклучени во статистиката од натпреварот. Ви благодарам. Поздрав и пријатно уредување.--[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:57, 21 април 2021 (CEST) == #WPWPMK == Здраво Chnitke, Добитник си на награда од предизвикот [[Википедија:Статии без илустрација 2023#Резултати|„Статии без илустрација“]]. За ваучерот што ти следува, ако не е проблем да ме побараш на мејл или на Фејсбук. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:57, 28 септември 2023 (CEST) [[Image:Tireless Contributor Barnstar.gif|30px|'''Награда за неуморниот уредувач''', [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] ]] - ѕвезда за неуморниот уредувач - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:14, 28 септември 2023 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Reminder to vote now to select members of the first U4C</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear Wikimedian, You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process. This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility. The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. On behalf of the UCoC project team,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 00:53, 3 мај 2024 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:RamzyM (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&oldid=26721208 --> == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Хемиски елементи и изотопи“ == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на натпреварот „Хемиски елементи и изотопи“ и да создадеме повеќе статии за хемиските елементи и изотопи во периодот од 10 февруари до 9 март, со кој сакаме да создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Хемиски елементи и изотопи|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:04, 18 февруари 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2025 == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2025“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2025|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 08:46, 1 април 2025 (CEST) == Викисредба (29 мај 2025) == Добар ден Chnitke, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:02, 27 мај 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Управување со отпад“ == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Управување со отпад|Управување со отпад]]“, која ќе трае од 2 до 8 јуни 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Управување со отпад|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 09:48, 3 јуни 2025 (CEST) == Палигора 2018 == Hi, sorry for speaking in English. You wrote an article for Коста Шкодреану and used the work by Ристо Палигора about the Црква „Св. Константин и Елена“ - Битола. I am interested in writing an article for this church in English Wikipedia and this source would be very useful. Do you still have access to this source and would it be possible for you to facilitate access to me? Thanks, [[User:Super Dromaeosaurus|Super Dromaeosaurus]] <small>([[User talk:Super Dromaeosaurus|разговор]])</small> 12:24, 15 јуни 2025 (CEST) :Hello. :I appreciate your interest. :If you can wait for me for two or three days, I will send you some material. :I hope you don't mind. :Have success and creative joy. :Best regards :Chnitke [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 01:19, 21 јуни 2025 (CEST) ::https://marh.mk/sv-konstantin-i-elena-bitola/ ::https://babambitola.mk/crkvata-sveti-konstantin-i-elena-go-ima-nekogashniot-izgled-kako-istoimenata-crkva-kaj-epinal/ ::https://babambitola.mk/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B2-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D0%B5/ ::https://apla.mk/direktno/item/2387-umetnikot-koj-firenca-ja-donese-vo-bitola ::https://www.facebook.com/vlashkacrkva/?locale=mk_MK ::https://eprints.ugd.edu.mk/23295/1/Spisanie%20%20%202019.pdf ::https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/282 ::https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/165 ::https://www.academia.edu/36196921/_%CE%97_%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%B1%CF%80%CF%8C_%CE%AD%CE%BD%CE%B1_%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%BF_%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%B9%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%BF%CF%8D_%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%85_%CF%84%CE%BF_%CF%86%CE%B8%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%80%CF%89%CF%81%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_1875_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A1%CF%89%CE%BC%CE%B7%CF%89%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%91%CF%86%CE%B9%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%AE_%CE%91%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF_%CE%95_%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B7_%CE%B5%CE%BA%CE%B4_%CE%A3%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_2018_139_170 ::https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/108531722 [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 11:45, 22 јуни 2025 (CEST) :https://marh.mk/sv-konstantin-i-elena-bitola/ :https://babambitola.mk/crkvata-sveti-konstantin-i-elena-go-ima-nekogashniot-izgled-kako-istoimenata-crkva-kaj-epinal/ :https://babambitola.mk/%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B2%D0%BB%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B0-%D1%86%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0-%D1%81%D0%B2-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD-%D0%B8-%D0%B5/ :https://apla.mk/direktno/item/2387-umetnikot-koj-firenca-ja-donese-vo-bitola :https://www.facebook.com/vlashkacrkva/?locale=mk_MK :https://eprints.ugd.edu.mk/23295/1/Spisanie%20%20%202019.pdf :https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/282 :https://ceipa.pmf.ukim.mk/mk/node/165 :https://www.academia.edu/36196921/_%CE%97_%CE%BA%CE%BF%CE%B9%CE%BD%CF%89%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%B5%CE%BA%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CF%80%CF%81%CE%B1%CE%B3%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C%CF%84%CE%B7%CF%84%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BC%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CE%B4%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%87%CF%8E%CF%81%CE%BF_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CF%84%CF%85%CF%81%CE%AF%CE%B5%CF%82_%CE%B1%CF%80%CF%8C_%CE%AD%CE%BD%CE%B1_%CE%B1%CE%BD%CE%AD%CE%BA%CE%B4%CE%BF%CF%84%CE%BF_%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CE%B9%CF%80%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%8C_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%BF%CF%8D_%CE%A7%CE%B1%CF%81%CE%AF%CF%83%CE%B9%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BC%CE%AC%CF%81%CE%BA%CE%BF%CF%85_%CF%84%CE%BF_%CF%86%CE%B8%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%80%CF%89%CF%81%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_1875_%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%A0%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%AF%CE%B4%CE%B5%CF%82_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%A1%CF%89%CE%BC%CE%B7%CF%89%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7%CF%82_%CE%91%CF%86%CE%B9%CE%AD%CF%81%CF%89%CE%BC%CE%B1_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CE%B8%CE%B7%CE%B3%CE%B7%CF%84%CE%AE_%CE%91%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B9%CE%BF_%CE%95_%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B8%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CE%B7_%CE%B5%CE%BA%CE%B4_%CE%A3%CF%84%CE%B1%CE%BC%CE%BF%CF%8D%CE%BB%CE%B7_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_2018_139_170 :https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/bib/108531722 Chnitke (разговор) 11:45, 22 јуни 2025 (CEST)Одговори :Последната промена на страницава е извршена на 21 јуни 2025 г. во 01:19 ч. [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 11:46, 22 јуни 2025 (CEST) == Викисредба (30 јуни 2025) == Добар ден Chnitke, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:52, 27 јуни 2025 (CEST) == Статии без илустрација 2025 == Добар ден Chnitke, ве повикувам да се приклучите на меѓународниот натпревар [[Википедија:Статии без илустрација 2025|Статии без илустрација 2025]], за вметнување на илустрации во статиите на кои им недостигаат. Натпреварот ќе трае од 1 јули сѐ до 31 август. Ако имате какви било прашања околу натпреварот можете да ме исконтактирате на мојата [[Разговор со корисник:Jtasevski123|разговорна страница]] или пак на [[Википедија:Статии без илустрација 2025|проектната страница]] за натпреварот. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 15:02, 1 јули 2025 (CEST) == Статии без илустација == Добар ден Chnitke, да ти напоменам дека треба да се илустрираат статии што немаат тековно никаква илустрација. На пример во статијата [[Холокауст]] си додал илустрација но веќе има подоле кај поднасловот '''[[Холокауст#Депортирањето на македонските Евреи во логорот Треблинка|Депортирањето на македонските Евреи во логорот Треблинка]]'''. Убав ден [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:12, 7 јули 2025 (CEST) == Ние сме нашите планини == Hello. In the article [[Ние сме нашите планини]], can you add current-day information post-2023 about this monument? According to reports, the monument has been vandalized and its surroundings also have been damaged. Damage in the front and in the back of the monument is clearly visible in the photos and videos. According to reports, the Azerbaijani government is considering demolishing the monument. This has been added in [[:en:We Are Our Mountains]]. Yours sincerely, [[Special:Contributions/78.174.55.43|78.174.55.43]] <small>([[User talk:78.174.55.43|разговор]])</small> 10:26, 27 август 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачкиот натпревар на тема „Европска книжевност“. == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на уредувачкиот натпревар „Европска книжевност“ кој ќе се одржи во периодот од 13 септември до 12 октомври, со кој сакаме да подобриме и создадеме нови содржини за оваа тема на нашата Википедија. Обезбедени се награди за најдобрите тројца, како и за други категории. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/Европска книжевност|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:33, 11 септември 2025 (CEST) :Ти благодарам. Со задоволство ќе учествувам [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 18:20, 11 септември 2025 (CEST) == Викисредба (23 септември 2025) == Добар ден Chnitke, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food & Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 18:49, 21 септември 2025 (CEST) == Земете учество во уредувачката седмица „Риби“ == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на уредувачката седмица на тема „[[Википедија:Риби|Риби]]“, која ќе трае од 21 до 27 ноември 2025. Прочитајте ја [[Википедија:Риби|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме Википедија на македонски јазик. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:51, 19 ноември 2025 (CET) == Земете учество во СИЕ Пролет 2026 == Здраво Chnitke, те повикувам да се приклучиш на регионалниот уредувачки натпревар „СИЕ Пролет 2026“, во кој учествуваат заедници од цела Средна и Источна Европа, со цел создавање и подобрување на статии од сите тие заедници. Прочитајте ја [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026|проектната страница]] за натпреварот и земете учество. Вклучи се и заедно да ја подобриме македонската Википедија. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 16:45, 2 април 2026 (CEST) == СИЕ Пролет 2026 == Добар ден Chnitke, Гледам си се обидел да направиш страница за евиденција за СИЕ Пролет, па јас ти ја досоздадов. Во прилог каде да си ги вметнуваш статиите: [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2026/евиденција/Chnitke|евиденција]]. Ако имате какви било потешкотии или прашања слободно обратете ми се на разговорната страница или овде. Пријатен ден [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:16, 14 април 2026 (CEST) == Може да сте подобни да гласате на изборите за U4C == <section begin="announcement-content" /> Ви се обраќам бидејќи имате претходно гласано на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативниот комитет за Универзалниот правилник на однесување (U4C)]]. Може да имате право на глас во тековните избори за U4C, кои се веќе во тек, а завршуваат на 2 јуни 2026 г. Можете да дознаете повеќе за кандидатите и изборите на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|страницата за изборите на Мета]], и од таму можете да прејдете на самото гласање. Вашето учество на овие изборие е важно за управувањето со Викимедиините заедници. Го цениме времето што би го провеле во читање за кандидатите и гласањето. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:20, 20 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569831 --> :Chnitke [[User:Chnitke|Chnitke]] <small>([[User talk:Chnitke|разговор]])</small> 17:02, 21 мај 2026 (CEST) e3vfn1r3nfo17rb6h3gamtl4cfpgg9n Антониа Гиговска 0 1221870 5562303 5542733 2026-05-22T07:15:22Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5562303 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |name = Антониа Гиговска |background = solo_singer |image = |caption = |birth_name = |alias = |birth_date = {{birth date and age|df=yes|2001|1|21}} |birth_place =[[Скопје]] |origin = [[Македонија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[популарна музика|поп]], [[македонска музика]] |years_active = 2017— |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts = |website = }} '''Антониа Гиговска '''(родена на {{Роден|21|јануари|2001}}, во {{Роден во|Скопје}}) — македонска поп-пејачка. Нејзин музички ментор била професорката Ана Костадиновска. Во текот на 2015 и 2016 учествувала во шоуто [[Пинкови ѕвездички]] каде го освоила 7-то место. Во 2018 учествувала на романскиот натпревар "Златен Елен" каде го освоила второто место. Нејзината песна "Невреме<ref>{{Наведување|title=Antonia Gigovska - Nevreme|url=https://www.youtube.com/watch?v=LD7fc-P7MAA|accessdate=2021-03-18|language=mk-MK}}</ref>" како нејзин прв сингл се најде на 'trending' списокот на Youtube. Победила на [[Макфест 2018]] со песната "Никогаш не вели никогаш".<ref name="youtube.com">{{Наведување|title=Antonia Gigovska - Nikogas ne veli nikogas (Official video)|url=https://www.youtube.com/watch?v=yrJJhynSy3k|accessdate=2021-03-18|language=mk-MK}}</ref> Истата година била избрана за придружен вокал на групата [[Eye Cue]] која ја претставувала Македонија на [[Евровизија 2018]]. Следат бројни хитови, од кои што најголем успех постигнува со песната "Mogli smo u dvoje" која што беше број 1 хит во Србија на радио станиците. Песната "Ванила<ref>{{Наведување|title=Antonia Gigovska ft. Pancho DNK - VANILLA (Official video 2018)|url=https://www.youtube.com/watch?v=NjaNLcXPu2s|accessdate=2021-03-18|language=mk-MK}}</ref>" дует со Панчо од [[DNK|ДНК]], "Крива сум<ref name="ReferenceA">{{Наведување|title=Antonia Gigovska - Kriva sum (OFFICIAL VIDEO)|url=https://www.youtube.com/watch?v=LZZJQey4bW0|accessdate=2021-03-18|language=mk-MK}}</ref>" која што беше номинирана за најдобар спот од Македонија, Таа исто така, била придружен вокал и на [[Тамара Тодевска]] на [[Евровизија 2019]], каде Македонија го остварила најдобриот пласман досега на 7 место. Антониа Гиговска ја објави првата епизода од "Акустичните верзии" на нејзините хитови "Mogli smo u dvoje<ref>{{Наведување|title=Antonia Gigovska - "Mogli smo u dvoje" [Acoustic Session]|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y0FbPSoJAS8|accessdate=2021-03-18|language=mk-MK}}</ref>", а ги најави и Никогаш не вели<ref name="youtube.com"/> никогаш и Крива <ref name="ReferenceA"/> сум. == Дискографија == === Албуми === === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Невреме'' || 2017. || Ана Јорданова |- | ''Слаба страна'' || 2018. || Tomato Production |- | ''Vanilla'' || 2018. || Даниел Јовески |- | ''Никогаш не вели никогаш'' || 2018. || Даниел Јовески |- | ''Могли смо у двоје'' || 2019. || Даниел Јовески |- | ''Кога те нема'' || 2019. || Александар Николоски |- | ''Крива сум'' || 2020. || Даниел Јовески |- | ''Магла'' || 2021. || Даниел Јовески |- | ''Магнет'' || 2021. || Даниел Јовески |- | ''Хиена'' || 2021. || Томислав Живковиќ |- | ''Атлантида'' || 2022. || Томислав Живковиќ |- | ''Око моје'' || 2022. || Томислав Живковиќ |- | ''Хабиби'' || 2023. || Billy D, B.Gordan,Никола Наумовски |- | ''Брига ме'' || 2023. || Томислав Живковиќ |- | ''Мразам што те сакам'' || 2024. || Антониа Гиговска |- | ''Жена'' || 2024. || Даниел Јовески |- | ''Нема кој'' || 2024. || steadyflow |- | ''Аман'' || 2025. || Даниел Јовески |- | ''Навика'' || 2025. ||Гордан Божиновски |- | ''Специјалиста'' || 2025. || Даниел Јовески |- | ''Чукај чукај'' || 2026. || Limited Rules |- | ''Papiplay'' || 2026. || |- | ''7 дена 7 ноќи'' || 2026. || |- | ''Немој да ме палиш'' || 2026. || |- | ''Хемисфери'' || 2026. || |- | ''Прво види се себе'' || 2026. || |} ==Надворешни врски == {{reflist}} == Наводи == * [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски поп-пејачи]] 1193nnf4hfe9y186sm16juzh2ni9lo7 Предлошка:Санџаци во Европа 10 1235576 5562257 5051250 2026-05-21T20:54:36Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - ТРМЈ херцеговски 5562257 wikitext text/x-wiki {{Навкутија |name = Санџаци во Европа |title = [[Податотека:Osmanli-nisani.svg|17п]] [[Санџак|Санџаци]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]] во [[Европа]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[Албански Санџак|Албански]]<!--Alaca Hișar--> * [[Андроски Санџак|Андроски]]<!--Andıra--> * [[Битолски Санџак|Битолски]]<!--Monastir--> * [[Босански Санџак|Босански]] * [[Валонски Санџак|Валонски]]<!--Avlona, Avlonya/Berat--> * [[Видински Санџак|Видински]] * [[Визенски Санџак|Визенски]]<!--Vize/Tekfürtaği--> * [[Војнучки Санџак|Војнучки]] * [[Волоски Санџак|Волоски]]<!--Golos--> * [[Вучитрнски Санџак|Вучитрнски]] * [[Ѓаковички Санџак|Ѓаковички]]<!--Çakova--> * [[Галиполски Санџак|Галиполски]] * [[Горички Санџак|Горички]] * [[Ѓумурџински Санџак|Ѓумурџински]]<!--Gümülcine (Komotini)--> * [[Дебарски Санџак|Дебарски]]<!--Dibra--> * [[Дедеагачки Санџак|Дедеагачки]]<!--Dedeağaç/Dimetoka--> * [[Делвински Санџак|Делвински]] * [[Драмски Санџак|Драмски]] * [[Драчки Санџак|Драчки]] * [[Евбејски Санџак|Евбејски]]<!--Eğriboz--> * [[Елбасански Санџак|Елбасански]] * [[Естергомски Санџак|Естергомски]] * [[Зворнички Санџак|Зворнички]]<!--İzvornik--> * [[Зрењанински Санџак|Зрењанински]]<!--Beçkerek--> * [[Јанински Санџак|Јанински]]<!--Yanya (Ioannina)--> * [[Јенополски Санџак|Јенополски]]<!--Yanova (Ineu)--> * [[Јуручки Санџак|Јуручки]]<!--Yörük--> * [[Кавалски Санџак|Кавалски]] * [[Карлелски Санџак|Карлелски]]<!--Karli-Eli--> * [[Китрејско-санторински Санџак|Китрејско-санторински]]<!--Değirmenilk ve Mesentûri--> * [[Клиски Санџак|Клиски]] * [[Костурски Санџак|Костурски]]<!--Kesriye--> * [[Крушевачки Санџак|Крушевачки]]<!----> * [[Крчки Санџак|Крчки]]<!--Krka--> * [[Кулски Санџак|Кулски]]<!--Küle--> * [[Лемноски Санџак|Лемноски]] * [[Липовски Санџак|Липовски]] * [[Лозенградски Санџак|Лозенградски]]<!--Kırklareli--> * [[Мистрански Санџак|Мистрански]]<!--Mezistre--> * [[Митиленски Санџак|Митиленски]] * [[Молдавски Санџак|Молдавски]]<!--Modava --> * [[Морејски Санџак|Морејски]] * [[Мохачки Санџак|Мохачки]] * [[Навпактски Санџак|Навпактски]]<!--Inebahti (Naupaktos)--> * [[Наксоски Санџак|Наксоски]]<!--Nakşa Berre--> * [[Никополски Санџак|Никополски]]<!--Niğbolu --> * [[Нишки Санџак|Нишки]] * [[Новопазарски Санџак|Новопазарски]]<!--Yeni Pazar--> * [[Одрински Санџак|Одрински]]<!--Edirne--> * [[Оршавски Санџак|Оршавски]]<!--Orşova--> * [[Охридски Санџак|Охридски]] * [[Пакрачки Санџак|Пакрачки]] * [[Панчевски Санџак|Панчевски]] * [[Пеќски Санџак|Пеќски]] * [[Печујски Санџак|Печујски]] * [[Плевљански Санџак|Плевљански]] * [[Пловдивски Санџак|Пловдивски]]<!--Filibe--> * [[Пожешки Санџак|Пожешки]]<!--Pojega --> * [[Превески Санџак|Превески]] * [[Призренски Санџак|Призренски]] * [[Приштински Санџак|Приштински]] * [[Родоски Санџак|Родоски]] * [[Ромски Санџак|Ромски]]<!--Çingene--> * [[Санторински Санџак|Санторински]]<!--Senturin--> * [[Сегедински Санџак|Сегедински]] * [[Секешфехерварски Санџак|Секешфехервар]]<!--İstolni Belgrad (Székesfehérvár)--> * [[Сенички Санџак|Сенички]] * [[Серски Санџак|Серски]]<!--Siroz--> * [[Серфиџенски Санџак|Серфиџенски]] * [[Силвирски Санџак|Силвирски]] * [[Скадарски Санџак|Скадарски]]<!--İşkodra--> * [[Скопски Санџак|Скопски]]<!--Üsküp--> * [[Сливенски Санџак|Сливенски]]<!--Islimiye--> * [[Смедеревски Санџак|Смедеревски]]<!--Semendire --> * [[Солунски Санџак|Солунски]] * [[Софиски Санџак|Софиски]] * [[Сремски Санџак|Сремски]]<!--Sirem (Syrmia)--> * [[Старозагорски Санџак|Старозагорски]]<!--Zağra-i Atik--> * [[Темишварски Санџак|Темишварски]] * [[Трикалски Санџак|Трикалски]]<!--Tirhala--> * [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилски]] * [[Фенлачки Санџак|Фенлачки]] * [[Херцеговски Санџак|Херцеговски]] * [[Хиоски Санџак|Хиоски]]<!--Sakız--> * [[Црногорски Санџак|Црногорски]]<!--Karadağ--> * [[Чанадски Санџак|Чанадски]]<!--Çanad--> * [[Черноменски Санџак|Черноменски]]<!--Çirmen--> | below = }}<noinclude> {{расклоп}} [[Категорија:Предлошки за Отоманското Царство]] [[Категорија:Санџаци на Отоманското Царство во Европа|τ]] </noinclude> ip1wid5n8rmhldtwsjfn6nf8pfpoxka Херцеговски Санџак 0 1247306 5562255 5549966 2026-05-21T20:53:28Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Херцеговински Санџак]] на [[Херцеговски Санџак]]: правопис - ТРМЈ херцеговски 5549966 wikitext text/x-wiki {{Infobox former subdivision |_noautocat = <!-- "no" for no automatic categorization --> |native_name = <!-- Name in native language(s). Leave blank if name is only in English. Separate with line breaks<br /> If language uses Latin characters, place name(s) in italics. --> |conventional_long_name = Херцеговински Санџак |common_name = Херцеговина<!-- Used to resolve location within categories and name of flags and coat of arms --> |subdivision = [[Санџак]] |nation = [[Отоманско царство]] |status_text = <!-- A free text to describe status the top of the infobox. Use sparingly. --> |government_type = <!-- To generate categories: "Monarchy", "Republic", etc. to generate categories --> <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --> |title_leader = sanjak-bey<!-- Default: "King" for monarchy, otherwise "President" --> |title_deputy = <!-- Default: "Prime minister" --> |leader1 = <!-- Name of leader (up to six) --> |year_leader1 = <!-- Years served --> |deputy1 = <!-- Name of prime minister (up to six) --> |year_deputy1 = <!-- Years served --> <!-- Legislature --> |legislature = <!-- Name of legislature --> |house1 = <!-- Name of first chamber --> |house2 = <!-- Name of second chamber --> |type_house1 = <!-- Default: "Upper house" --> |type_house2 = <!-- Default: "Lower house" --> <!-- General information --> |capital = [[Фоча]] <small>(now [[Фоча]])</small><br /><small>(1470&ndash;1572)</small><br />[[Пљевља]] <small>(now [[Пљевља]])</small><br /><small>(1572&ndash;1833)</small> |latd= |latm= |latNS= |longd= |longm= |longEW= |political_subdiv = <!-- Accepts wikilinks --> |today = [[Босна и Херцеговина]], [[Црна Гора]]<!-- The countries to which this historic entity belongs today --> <!-- Rise and fall, events, years and dates --> <!-- Only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration". --> |year_start = 1470 |year_end = 1833 |event_start = <!-- Default: "Established" --> |date_start = <!-- Optional: Date of establishment--> |event_end = Управа на [[Херцеговински Вилает]] |date_end = <!-- Optional: Date of disestablishment --> |event1 = Дел од [[Босански Вилает]] |date_event1 = 1580 |event2 = |date_event2 = |event3 = |date_event3 = |event4 = |date_event4 = |life_span = |era = <!-- Use: "Napoleonic Wars", "Cold War", etc. --> |event_pre = <!-- Optional: A crucial event that took place before before "event_start" --> |date_pre = |event_post = <!-- Optional: A crucial event that took place before after "event_end" --> |date_post = <!-- Images --> |image_flag = <!-- Default: Flag of {{{common_name}}}.svg --> |image_border = <!-- Default: "border"; for non-rectangular flag, type "no" --> |flag_type = <!-- Displayed text for link under flag. Default "Flag" --> |flag = <!-- Link target under flag image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |image_coat = Osmanli-nisani.svg |symbol_type = <!-- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" --> |symbol = <!-- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common_name}}} --> |image_map = |image_map_caption = <!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities "p1" to "p5" and "s1" to "s8" --> |p1 = Duchy of Saint Sava<!-- Name of the article for preceding entity, numbered 1–5 --> |flag_p1 = Flag from the Kosaca COA crest.svg<!-- Default: "Flag of {{{p1}}}.svg" (size 30) --> |border_p1 = <!-- Default: "border"; for non-rectangular flag, type "no" --> |image_p1 = <!-- Use: [[Image:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> |s1 = Herzegovina Eyalet |flag_s1 = Ottoman Flag.svg |border_s1 = no |image_s1 = <!-- Use: [[Image:Sin escudo.svg|20px|Image missing]] --> <!-- Area and population of a given year (up to 5) --> |stat_year1 = <!-- year of the statistic, specify either area, population or both, numbered 1–5 --> |stat_area1 = <!-- area in square kilometres (w/o commas or spaces), area in square miles is calculated --> |stat_pop1 = <!-- population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --> |footnotes = <!-- Accepts wikilinks --> }} '''Херцеговински санџак''' е [[Османско царство|османска]] административна единица од второ ниво која постоела на просторот на [[Херцеговина]] од 1481 до 1833 година и од 1851 до 1878 година. Помеѓу тие два периоди (од 1833 до 1851 година) овој [[санџак]] бил издигнат во покраина од прво ниво, [[Херцеговински пашалук]] ([[пашалук|вилает]]). Првобитното седиште на Херцеговинскиот санџак било во [[Фоча]], а првиот херцеговински [[санџак-бег]] бил [[Хамза-бег]]. Главниот град подоцна бил пренасочен во [[Пљевља]] (поранешен назив ''Брезница''). Херцеговинскиот санџак во почетокот бил дел од [[Румелиски Вилает|Румелискиот вилает]], а со основањето на [[Босански Вилает|Босанскиот Вилает]], во 1580 година влегува во негов состав, како би во 1867 година станал дел од новооснованиот [[Босански Вилает]].{{sfn|Šabanović|1959|p=}}{{sfn|Станојевић|1970|p=}} == Наводи == [[Категорија:Санџаци на Отоманското Царство во Европа]] [[Категорија:Санџаци во Румелискиот вилает]] [[Категорија:Отоманска Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Отоманска Црна Гора]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1833 година]] 3etwyyx0qnbtsra741oxnjas0k1om3z Анелија 0 1250425 5562071 5538918 2026-05-21T15:54:56Z NadyBarbieGirl 63459 5562071 wikitext text/x-wiki {{превод}}{{Infobox musical artist |name =Анелија |background = solo_singer |image = Anelia 2007.jpg |caption = |birth_name =Анелија Георгиева Атанасова |alias = |birth_date = {{роден на|1|јули|1982}} |birth_place ={{роден во|Стара Загора}} |origin = [[Бугарија]] |occupation = [[пејачка]] |genre = [[фолк музика|фолк]], [[популарна музика|поп-фолк]], |years_active = 2002 –сѐ уште |instrument = вокал |First_album = |Latest_album = |Notable_albums = |Notable_songs = |label = |associated_acts =[[Преслава]],[[Емануела]] |website = }} '''Анелија''' ({{роден во|Стара Загора}}, {{роден на|1|јули|1982}}) — бугарска поп-фолк пејачка. == Дискографија == === Албуми === * [[Погледни ме в очите (албум)]] (2002) * [[Не поглеждай назад]] (2004) * [[Всичко води към теб (албум)|Всичко води към теб]] (2005) * [[Пепел от рози]] (2006) * [[Единствен ти (албум)]] (2008) * [[Добрата, лошата]] (2010) * [[Игри за напреднали (албум)|Игри за напреднали]] (2011) * [[Феноменална]] (2014) * [[Дай ми още]] (2018) * [[TBA]] (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Чужди устни'' || 2002 || Николај Скерлев |- | ''Погледни ме в очите'' || 2002 || Румен Атанасов/Георги Колев |- | ''Погледни ме в очите – remix'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Само мене нямаш'' || 2003 || Георги Колев |- | ''Обичай ме'' || 2003 || Николај Скерлев |- | ''Искам те'' || 2004 || Николај Скерлев |- |'' За теб любов'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Не знаеш'' || 2004 || Николај Скерлев |- | ''Не поглеждай назад'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Всичко води към теб'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Как предаде любовта'' || 2005 || Николај Скерлев |- | ''Не спирай'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Не мога да спра да те обичам'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''До зори'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Само за миг'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Вятър в косите ти'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Ден без теб'' || 2006 || Николај Скерлев |- | ''Щом си до мен'' || 2007 || Николај Скерлев |- | ''Ти си слънцето в мен'' || 2007 || Тенчо Јанчев |- | ''Завинаги'' || 2007 || Васил Стефанов |- | ''Единствен ти'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дъх'' || 2007 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Следа от любовта'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Все едно ми е'' || 2008 || Тенчо Јанчев |- | ''Трети път'' || 2008 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Поръчай пак'' || 2008 || Николај Скерлев |- | ''Продължавам'' || 2008 || Николај Нанков |- | ''Не ме принуждавай'' || 2009 || Николај Нанков |- | ''Добрата, лошата'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Две неща'' || 2009 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обичам те'' || 2009 || Николај Скерлев |- | ''Ако с теб не съм'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Обичам те – remix'' || 2010 || Николај Скерлев |- | ''Четири секунди'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Раздялата'' || 2010 || Николај Нанков |- | ''Така ме кефиш'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Проба-грешка – remix'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Игри за напреднали'' || 2011 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Сложно-невъзможно'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Яко ми действаш'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Не исках да те нараня'' || 2012 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Да ти викна ли такси'' || 2012 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Виж ме сега'' || 2012 || Васил Стефанов |- | ''Аз и ти'' || 2013 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Искам те, полудявам'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Няма да съм друга'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Предадох те'' || 2013 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Феноменална'' || 2014 || Александар Моллов |- | ''Твоя съм'' || 2014 || Николај Нанков |- | ''Изведнъж'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не мога да губя'' || 2014 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Генерал'' || 2015 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Сърцето ще плати'' || 2015 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Аз съм дяволът'' || 2015 || Станислав Христов – Стенли |- | ''Гот ми е'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''В моя ум'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Моят мъж'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Дай ми още'' || 2016 || Bashmotion |- | ''Колеги'' || 2016 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Не лъжи жена'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''За патрона'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Кажи ми'' || 2017 || Георги Марков |- | ''На Маями'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''С тебе ми е най'' || 2017 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Зоопарк'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Бръммм'' || 2018 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Обичам те'' || 2018 || Радина Миленчева |- | ''Копакабана'' || 2018 || Стефан Маринов |- | ''Просяци'' || 2018 || Bashmotion |- | ''Подлудяваш ме'' || 2018 || Александар Моллов |- | ''Сърцето ми'' || 2019 || Александар Моллов |- | ''Заради теб'' || 2019 || Александар Моллов |- | ''Шампион'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Гъзарка'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Ти си'' || 2019 || Стефан Маринов |- | ''Милион'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Пие ми се'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Двама'' || 2020 || Стефан Маринов |- | ''Котка'' || 2021 || Људмил Иларионов – Љуси |- | ''Влез, влез'' || 2021 || Виктор Антонов – Rikk |- | ''Няма драма'' || 2022 || Bashmotion |- | ''Наранихме се'' || 2022 || Bashmotion |- | ''Към вратата'' || 2022 || Иван Димитров – Torex |- | ''Любо(в)'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Loca, loca'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Нямаш мене'' || 2023 || Иван Димитров – Torex |- | ''Не можеш да ме замениш'' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | '' Цял живот '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Съжалявам '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Буря'' || 2024 || Chameleon |- | ''Имам друг '' || 2024 || Иван Димитров – Torex |- | ''Party'' || 2024 || Chameleon |- | ''Мой'' || 2025 || Стефан Маринов |- | ''До събота'' || 2025 || Bashmotion |- | ''Фирмата '' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''Влюбен до уши '' || 2025|| Bashmotion |- | ''Великан '' || 2025|| Иван Димитров – Torex |- | ''След 100 години'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''Заби ми ножа'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |- | ''TBA'' || 2026|| Иван Димитров – Torex |} == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски == * [[Категорија:Бугарски пејачи]] [[Категорија:Бугарски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Живи луѓе]] 0az1txlsxdklia24d78z53f9chpxho5 Саронски Залив 0 1264208 5562168 5437645 2026-05-21T17:07:17Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562168 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Саронски Залив | native_name = Σαρωνικός κόλπος | native_name_lang = el | coordinates = {{coord|37|47|N|23|23|E|region:GR_type:waterbody_scale:1000000|display=inline,title}} | pushpin_map = | basin_countries = [[Грција]] | catchment = | rivers = | part_of = [[Егејско Море]] | etymology = | type = [[залив]] | group = | location = [[Атика]] и [[Пелопонез]] | alt_bathymetry = | image_bathymetry =<mapframe latitude="37.783333" longitude="23.383333" zoom="6" width="250" height="250" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 23.384399414062504, 37.76420119453826 ] } } ] } </mapframe> | caption_bathymetry = Местоположба на Саронскиот Залив | alt = | image = Saronic Gulf map-mk.svg | image_size = 250px | other_name = | pushpin_map_caption = Местоположба на Саронскиот Залив во Грција }} '''Саронски Залив''' ({{langx|el|Σαρωνικός κόλπος}}) — [[залив]] во [[Грција]] помеѓу полуостровите [[Атика]] и [[Арголида]], отворен кон [[Егејско Море|Егејското Море]]. Ја определува источната страна на [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]], која ја пресекува со [[Коринтски Канал|Коринтскиот Канал]]. [[Саронски Острови|Саронските Острови]] во островот одиграле клучна улога во [[историја на Грција|историјата на Грција]], при што кај најголемиот [[Саламина]] се одиграла [[Битка кај Саламина|значајната поморска битка]] во [[Грчко-персиски војни|Грчко-персиските војни]]. Северниот крај е зафатен од Мегарскиот Залив. Главниот град [[Атина]] лежи близу северниот брег на Саронскиот Залив. == Потекло на името == Заливот е наречен по [[старогрчка митологија|митскиот]] крал Сарон кој се удавил во Псифејското Езеро. Саронскиот Залив бил низа од шест влеза во [[подземен свет|подземниот свет]],<ref>{{нмс|url=https://www.greeklegendsandmyths.com/the-underworld.html|title=The Underworld in Greek Mythology|website=Greek Legends and Myths|language=en|access-date=2019-06-18}}</ref> секој од нив под стража на подземен непријател во облик на крадец или разбојник. == Историја == Во заливот се одиграла значајната [[Битка кај Саламина|Битката кај Саламина]], недалеку на запад од денешен Пиреј. Во оваа поморска битка кај островот [[Саламина]] атињаните извојувале победа над персискиот крал [[Ксеркс I|Ксеркс]], обезбедувајќи го местото на [[Атина]] како лулка на старогрчката и европската цивилизација. Тука се наоѓало древното пристаниште Кенхреи. ==Географија== Заливот ги опфаќа [[Саронски Острови|островите]] [[Егина]], [[Саламина]] и [[Порос]], заедно со помалите острови Патроклос и Флевес. Пристанишниот град [[Пиреј (град)|Пиреј]] (пристаништето на Атина) е сместено на североисточниот раб на заливот. На североисток се наоѓал и поранешниот меѓународен аеродром „Елиникон“. По голем дел од брегот се протегаат [[плажа|плажи]], и тоа Порос до [[Епидаур]], од Галатаки до Кинета и од [[Мегара]] до [[Елевсина]] и од Пиреј до Анавис. Градското подрачје на Атина го обиколува северниот и источниот брег. Помали заливи во Саронскиот залив се Фалерн и Елевсинскиот Залив на север, Кехрискиот Залив на северозапад и Софичкиот Залив на исток. На југозапад е вулканот [[Метана]], заедно со Кромионија кај Коринтскиот Провлак, Егина и Порос. Топлата сулфурна вода на ова подрачје избива на површината и е искористена за топли бањи. Последниот забележан избув е на подводен вулкан северно од Метана, кој се случил во XVII век. Заливот има рафинерии околу неговиот северен дел: источно од Коринт и западно од Агии Теодори, Елевсина, Аспропиргос, Скарамангас и Керацини. Тука се произведува најголемиот дел од нафтените производи во Грција, од кои највеќето се извезуваат. Водите на заливот се доста прометни поради стопанските пловила до рафинериите, Пиреј и каналот. Во тие предели преовладуваат [[раседна линија|раседните линии]], особено во северозападниот дел. [[Податотека:Poros panorama.jpg|мини|центар|800п|Широк поглед на Саронскиот Залив од островот Порос.]] == Поврзано == * [[Саронски Острови]] * [[Коринтски Залив]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Saronic Gulf}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Заливи во Грција]] [[Категорија:Заливи во Егејското Море]] [[Категорија:Коринтија]] [[Категорија:Пелопонез (област)]] e9pmpnmof9mgwc1w18tjn8gx927t7fh Коринтски Залив 0 1264226 5562169 5444598 2026-05-21T17:08:59Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562169 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Коринтски Залив | native_name = Κορινθιακός κόλπος | native_name_lang = el | coordinates = {{coord|38|12|N|22|30|E|region:GR_type:waterbody_scale:1000000|display=inline,title}} | pushpin_map = | basin_countries = [[Грција]] | catchment = | rivers = | part_of = [[Егејско Море]] | etymology = | type = [[залив]] | group = | location = [[Атика]] и [[Пелопонез]] | alt_bathymetry = | image_bathymetry = <mapframe latitude="38.2" longitude="22.5" zoom="6" width="250" height="250" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 22.554931640625004, 38.1777509666256 ] } } ] } </mapframe> | caption_bathymetry = Местоположба на Коринтскиот Залив | alt = | image = | image_size = 250px | caption = Поглед на Коринтскиот Залив од Зирија | pushpin_map_caption = Местоположба на Коринтскиот Залив во Грција }} '''Коринтски Залив''' ({{langx|el|Κορινθιακός κόλπος}}) — длабок ракавец на [[Јонско Море|Јонското Море]] кој го двои [[Пелопонез]] од запдниот дел на континентална [[Грција]]. На исток се граничи со [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]] која ја сече [[Коринтски Канал|Коринтскиот Канал]], а на запад со Рионскиот Проток кој се проширува во пократкиот [[Патраски Залив]] (дел од [[Јонско Море|Јонското Море]]) и чиј најтесен дел се преминува по [[Мост Рио-Андирио|мостот Рио-Андрио]], отворен во 2004 г. Во управен поглед, заливот е опкружен со [[окрузи во Грција|окрузите]] [[Етолија-Акарнанија]] и [[Фокида]] од север, [[Беотија]] од североисток, [[Атика]] од исток, [[Коринтија]] од југоисток и југ и [[Ахаја]] од југозапад. Во Коринтскиот Залив се одвиваат [[тектоника на плочите|тектонски]] движења споредливи со оние во [[Исланд]] и [[Турција]], и се шири по 10&nbsp;мм годишно. Во [[среден век|средновековна]] Европа, овој залив се нарекувал '''Лепантски Залив''', што доаѓа од ''Лепанто'' — италијански облик на [[Навпакт]]. Низ Коринтскиот Залив минуваат пловните патишта од стопанското пристаниште [[Пиреј (град)|Пиреј]] (подалечно од конечните одредишта, но поголемо и подобро поврзано кон југ од [[Игуменица]] на северозапад) до западното [[Средоземје]] и понатаму. Тука минува и траект, кој ги поврзува [[Егио]] и Агиос Николаос со западниот дел на заливот.<ref>{{нмс |title=Greece's first electric ferry announced |url=https://plugboats.com/greeces-first-electric-ferry-announced/ |website=Plugboats |date=19 December 2019}}</ref> == Геологија == Заливот е создаден со проширувањето на тектонски [[расед]] поради западното движење на Анадолската Плоча, и се шири по 10&nbsp;мм годишно.<ref>{{наведено списание |title=Ambraseys, N.N. & Jackson, J.A. 1997. Seismicity and strain in the Gulf of Corinth (Greece) since 1694. Journal of earthquake engineering, 1, 433-474}}</ref> Околните раседи знаат да предизвикаат земјотреси со јачина до 6,5 степени, иако ваквите се релативно ретки. На 15 јуни 1995 г. кај Егио се случил земјотрес со слична јачина. Голем дел од северната граница на заливот се одликува со благи косини (од 10 до 20 [[степен (агол)|степени]]). Јужната е доста пострмна (од 30 до 40 степени).<ref>Frostick, L & Steel, Ronald. (2009). Tectonic Signatures in Sedimentary Basin Fills: An Overview. International Journal of Rock Mechanics and Mining Sciences & Geomechanics Abstracts. 31. 1-9.10.1002/9781444304053.ch1</ref> Заливот е долг 130&nbsp;км, со ширина од 8,4 до 32&nbsp;км. Најголемата длабочина изнесува 935&nbsp;м.<ref>Thalassographica, Institute of Oceanographic and Fisheries Research, vol. 11-15, page 35, (1988)</ref> == Населени места == [[Податотека:Isthmus of Corinth mk.svg|мини|десно|250п|Коринтскиот Залив на карта на Коринтскиот Провлак.]] Ова се поважните населени места на брегот на Коринтскиот Залив. Дадени се по редослед од северозапад надесно и посред нивните окрузи: *[[Етолија-Акарнанија]]: [[Андирио]], [[Навпакт]] *[[Фокида]]: [[Галаксиди]], [[Итеја (Фокида)|Итеја]], [[Кира (Фокида)|Кира]] *[[Беотија]]: [[Андикира]], [[Паралија Дистому]] *[[Западна Атика]] *[[Коринтија]]: [[Лутраки]], [[Коринт]], Асос, Врахати, Вело, Кијато, Като Диминио, Ксилокастро *[[Ахаја]]: Егира, Дијакопто, [[Егио]], Рододафни, Агиос Василеос, Актео == Поврзано == * [[Саронски Залив]] * [[Коринтски Провлак]] * [[Коринтски Канал]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Gulf of Corinth}} * [http://crlab.eu Коринтска раседна опсерваторија] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Заливи во Грција]] [[Категорија:Западна Грција]] [[Категорија:Централна Грција]] [[Категорија:Пелопонез (област)]] [[Категорија:Рифтови и грабени]] 7gsjsqdehey5bkqh2l98ppp4t362fjn Коринтски Провлак 0 1264416 5562165 5437687 2026-05-21T17:05:42Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Коринтска Провлака]] на [[Коринтски Провлак]]: правопис - согласно ТРМЈ “провлак“ 5437687 wikitext text/x-wiki {{Infobox landform | water = | name = Коринтска Провлака | other_name = Ισθμός της Κορίνθου | photo = Kanal-Korinth-2011.jpg | photo_width = | photo_alt = | photo_caption = Коринтската Провлака од воздух | map = | map_width = | map_caption = | map_alt = | relief = | label = | label_position = | mark = | marker_size = | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | coordinates = {{Coord|37|56|29|N|22|59|16|E|region:GR_type:landmark|display=title, inline}} | coordinates_ref = | range = | part_of = | water_bodies = [[Коринтски Залив|Коринтски]] и [[Саронски Залив]] | elevation_ft = <!-- or |elevation_m = --> | elevation_ref = | surface_elevation_ft = <!-- or |surface_elevation_m = --> | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = | length = | width = 6,3 км | area = <!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --> | depth = | drop = | formed_by = | geology = <!-- or |type = --> | age = | orogeny = | volcanic_arc/belt = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | eruption = | last_eruption = | topo = | operator = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embedded = <mapframe latitude="37.94138888888889" longitude="22.98777777777778" zoom="6" width="250" height="250" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 22.988204956054688, 37.9306588660664 ] } } ] } </mapframe> }} [[Податотека:Isthmus of Corinth mk.svg|мини|десно|250п|Карта на Коринтската Провлака]] '''Коринтска Провлака''' или '''Коринтски Теснец''' ({{langx|el|Ισθμός της Κορίνθου}}) — тесен копнен мост кој го поврзува полуостровот [[Пелопонез]] со остатокот од континентална [[Грција]], сместен близу градот [[Коринт]], по кој е наречен. На запад од провлаката е [[Коринтски Залив|Коринтскиот Залив]], а на исток е [[Саронски Залив|Саронскиот]]. Од 1893 г. напречно на провлаката е ископан [[Коринтски Канал|Коринтскиот Канал]] во должина од 6,3&nbsp;км и со тоа Пелопонез станал остров. Денес преку каналот има два патни, два железнички и два потопни моста, поврзувајќи го Пелопонез со остатокот од земјата. На западниот крај на каналот има и воен мост за итни намени. Провлаката уште во антиката била позната како место кое го одвојува Пелопонез од главнината на Грција. Во I век географот [[Страбон]]<ref>[http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%209.1.6&getid=2 Страбон, ''Географија''. 9.1.6] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131213025000/http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%209.1.6&getid=2 |date=2013-12-13 }}.</ref> напишал дека крај Коринската Провлака имало [[стела]] со два натписа. Натписот кој гледал кон исток гласел „''Овде не е Пелопонез, туку [[Јонија]]''“ ({{јаз|grc|τάδ᾽ οὐχὶ Πελοπόννησος, ἀλλ᾽ Ἰωνία}}), а оној кон запад велел „''Овде е Пелопонез, а не Јонија''“ ({{јаз|grc|τάδ᾽ ἐστὶ Πελοπόννησος, οὐκ Ἰωνία}}); [[Плутарх]] му ја припишува стелата на јунакот [[Тезеј]], кој наводно ја подигнал одејќи накај [[Атина]].<ref>[[Плутарх]], ''[[Напоредни животописи]]''</ref> ==Историја на каналот== {{Главна|Коринтски Канал}} Идјата за скратување на патот за да се избегне пловидба околу целиот Пелопонез е многу стара. Прв кој направил обид да ископа канал бил тиранинот [[Периандар]] во [[VII век п.н.е.]] Потфатот бил напуштен поради технички проблеми, и наместо тоа изградил посебен коловоз од камени блокови наречен [[Диолк]], по кој пловилата се превзувале со влеча. Остатоците од овој пат денес се видливи до каналот. Кога [[Стар Рим|Римјаните]] завладеале со Грција пробани се низа решенија. [[Јулиј Цезар]] ја увидел предноста на ваквата кретенка за неговата новоизградена коринтска колонија. За време на царот [[Тибериј]], инженеријата се обидела да пробие [[канал]], но немале доволно способна опрема. Наместо тоа направиле пат, на кој пловилата ги тркалале по долги трупци и истиот бил во употреба сè до 32 г. Во 67 г. гркољубивиот римски цар [[Нерон]] наредил да се ископа канал со [[лопата|лопати]] користејќи го трудот на 6.000 робови. Историчарот [[Флавиј Јосиф]] вели дека овие робови биле еврејски пирати заробени од [[Веспазијан]] за време на Еврејските војни.<ref>[http://sacred-texts.com/jud/josephus/war-3.htm Флавиј Јосиф, ''Еврејската војна'', Кн. 3, Гл. 10, Ст. 10]</ref> Според [[Плиниј Постариот]], робовите успеале да ископаат четири [[стадион (единица)|стадиони]] (околу 0,8&nbsp;км)<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D4%3Achapter%3D5 Плиниј Постариот, ''Природознание'', 4.5]</ref> но истиот бил прекинат со смртта Нерон, бидејќи неговиот наследник [[Галба]] одлучил дека зафатот е прескап. Во новиот век, првиот сериозен предлог за каналот е поднесен во 1830 г. набргу по [[Грчка војна за независност|осамостојувањето]] на Грција од Османлиите. Изградбата почнала многу подоцна, и каналот бил завршен во 1893 г. по единаесет години работа. ==Ѕид Хексамилион== Ѕидот [[Хексамилион]] бил римски одбранбен ѕид преку Коринтската Провлака кој служел за одбрана на единствениот копнен влез во Пелопонез. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Isthmus of Corinth}} * [https://www.britannica.com/place/Isthmus-of-Corinth Коринтска Провлака] — [[Енциклопедија Британика]] {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Провлаки]] [[Категорија:Географија на Грција]] [[Категорија:Коринтија]] [[Категорија:Пелопонез (област)]] j2wofuys6pa8vm8i84nagvvfx0rh9de 5562192 5562165 2026-05-21T17:33:02Z P.Nedelkovski 47736 отстранета [[Категорија:Провлаки]]; додадена [[Категорија:Провлаци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562192 wikitext text/x-wiki {{Infobox landform | water = | name = Коринтска Провлака | other_name = Ισθμός της Κορίνθου | photo = Kanal-Korinth-2011.jpg | photo_width = | photo_alt = | photo_caption = Коринтската Провлака од воздух | map = | map_width = | map_caption = | map_alt = | relief = | label = | label_position = | mark = | marker_size = | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | coordinates = {{Coord|37|56|29|N|22|59|16|E|region:GR_type:landmark|display=title, inline}} | coordinates_ref = | range = | part_of = | water_bodies = [[Коринтски Залив|Коринтски]] и [[Саронски Залив]] | elevation_ft = <!-- or |elevation_m = --> | elevation_ref = | surface_elevation_ft = <!-- or |surface_elevation_m = --> | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = | length = | width = 6,3 км | area = <!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --> | depth = | drop = | formed_by = | geology = <!-- or |type = --> | age = | orogeny = | volcanic_arc/belt = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | eruption = | last_eruption = | topo = | operator = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embedded = <mapframe latitude="37.94138888888889" longitude="22.98777777777778" zoom="6" width="250" height="250" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 22.988204956054688, 37.9306588660664 ] } } ] } </mapframe> }} [[Податотека:Isthmus of Corinth mk.svg|мини|десно|250п|Карта на Коринтската Провлака]] '''Коринтска Провлака''' или '''Коринтски Теснец''' ({{langx|el|Ισθμός της Κορίνθου}}) — тесен копнен мост кој го поврзува полуостровот [[Пелопонез]] со остатокот од континентална [[Грција]], сместен близу градот [[Коринт]], по кој е наречен. На запад од провлаката е [[Коринтски Залив|Коринтскиот Залив]], а на исток е [[Саронски Залив|Саронскиот]]. Од 1893 г. напречно на провлаката е ископан [[Коринтски Канал|Коринтскиот Канал]] во должина од 6,3&nbsp;км и со тоа Пелопонез станал остров. Денес преку каналот има два патни, два железнички и два потопни моста, поврзувајќи го Пелопонез со остатокот од земјата. На западниот крај на каналот има и воен мост за итни намени. Провлаката уште во антиката била позната како место кое го одвојува Пелопонез од главнината на Грција. Во I век географот [[Страбон]]<ref>[http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%209.1.6&getid=2 Страбон, ''Географија''. 9.1.6] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131213025000/http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%209.1.6&getid=2 |date=2013-12-13 }}.</ref> напишал дека крај Коринската Провлака имало [[стела]] со два натписа. Натписот кој гледал кон исток гласел „''Овде не е Пелопонез, туку [[Јонија]]''“ ({{јаз|grc|τάδ᾽ οὐχὶ Πελοπόννησος, ἀλλ᾽ Ἰωνία}}), а оној кон запад велел „''Овде е Пелопонез, а не Јонија''“ ({{јаз|grc|τάδ᾽ ἐστὶ Πελοπόννησος, οὐκ Ἰωνία}}); [[Плутарх]] му ја припишува стелата на јунакот [[Тезеј]], кој наводно ја подигнал одејќи накај [[Атина]].<ref>[[Плутарх]], ''[[Напоредни животописи]]''</ref> ==Историја на каналот== {{Главна|Коринтски Канал}} Идјата за скратување на патот за да се избегне пловидба околу целиот Пелопонез е многу стара. Прв кој направил обид да ископа канал бил тиранинот [[Периандар]] во [[VII век п.н.е.]] Потфатот бил напуштен поради технички проблеми, и наместо тоа изградил посебен коловоз од камени блокови наречен [[Диолк]], по кој пловилата се превзувале со влеча. Остатоците од овој пат денес се видливи до каналот. Кога [[Стар Рим|Римјаните]] завладеале со Грција пробани се низа решенија. [[Јулиј Цезар]] ја увидел предноста на ваквата кретенка за неговата новоизградена коринтска колонија. За време на царот [[Тибериј]], инженеријата се обидела да пробие [[канал]], но немале доволно способна опрема. Наместо тоа направиле пат, на кој пловилата ги тркалале по долги трупци и истиот бил во употреба сè до 32 г. Во 67 г. гркољубивиот римски цар [[Нерон]] наредил да се ископа канал со [[лопата|лопати]] користејќи го трудот на 6.000 робови. Историчарот [[Флавиј Јосиф]] вели дека овие робови биле еврејски пирати заробени од [[Веспазијан]] за време на Еврејските војни.<ref>[http://sacred-texts.com/jud/josephus/war-3.htm Флавиј Јосиф, ''Еврејската војна'', Кн. 3, Гл. 10, Ст. 10]</ref> Според [[Плиниј Постариот]], робовите успеале да ископаат четири [[стадион (единица)|стадиони]] (околу 0,8&nbsp;км)<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D4%3Achapter%3D5 Плиниј Постариот, ''Природознание'', 4.5]</ref> но истиот бил прекинат со смртта Нерон, бидејќи неговиот наследник [[Галба]] одлучил дека зафатот е прескап. Во новиот век, првиот сериозен предлог за каналот е поднесен во 1830 г. набргу по [[Грчка војна за независност|осамостојувањето]] на Грција од Османлиите. Изградбата почнала многу подоцна, и каналот бил завршен во 1893 г. по единаесет години работа. ==Ѕид Хексамилион== Ѕидот [[Хексамилион]] бил римски одбранбен ѕид преку Коринтската Провлака кој служел за одбрана на единствениот копнен влез во Пелопонез. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Isthmus of Corinth}} * [https://www.britannica.com/place/Isthmus-of-Corinth Коринтска Провлака] — [[Енциклопедија Британика]] {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Провлаци]] [[Категорија:Географија на Грција]] [[Категорија:Коринтија]] [[Категорија:Пелопонез (област)]] my3ly05748utbbum8sny74uwufnscuh 5562194 5562192 2026-05-21T17:39:25Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - провлак наместо провлака 5562194 wikitext text/x-wiki {{Infobox landform | water = | name = Коринтски Провлак | other_name = Ισθμός της Κορίνθου | photo = Kanal-Korinth-2011.jpg | photo_width = | photo_alt = | photo_caption = Коринтскиот Провлак од воздух | map = | map_width = | map_caption = | map_alt = | relief = | label = | label_position = | mark = | marker_size = | location = | grid_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | coordinates = {{Coord|37|56|29|N|22|59|16|E|region:GR_type:landmark|display=title, inline}} | coordinates_ref = | range = | part_of = | water_bodies = [[Коринтски Залив|Коринтски]] и [[Саронски Залив]] | elevation_ft = <!-- or |elevation_m = --> | elevation_ref = | surface_elevation_ft = <!-- or |surface_elevation_m = --> | surface_elevation_ref = | highest_point = | highest_elevation = | highest_coords = | length = | width = 6,3 км | area = <!-- {{Convert|NN|ha|acres}} --> | depth = | drop = | formed_by = | geology = <!-- or |type = --> | age = | orogeny = | volcanic_arc/belt = | volcanic_arc = | volcanic_belt = | volcanic_field = | eruption = | last_eruption = | topo = | operator = | designation = | free_label_1 = | free_data_1 = | free_label_2 = | free_data_2 = | free_label_3 = | free_data_3 = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embedded = <mapframe latitude="37.94138888888889" longitude="22.98777777777778" zoom="6" width="250" height="250" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": {}, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 22.988204956054688, 37.9306588660664 ] } } ] } </mapframe> }} [[Податотека:Isthmus of Corinth mk.svg|мини|десно|250п|Карта на Коринтскиот Провлак]] '''Коринтски Провлак''' или '''Коринтски Теснец''' ({{langx|el|Ισθμός της Κορίνθου}}) — тесен копнен мост кој го поврзува полуостровот [[Пелопонез]] со остатокот од континентална [[Грција]], сместен близу градот [[Коринт]], по кој е наречен. На запад од провлакот е [[Коринтски Залив|Коринтскиот Залив]], а на исток е [[Саронски Залив|Саронскиот]]. Од 1893 г. напречно на провлакот е ископан [[Коринтски Канал|Коринтскиот Канал]] во должина од 6,3&nbsp;км и со тоа Пелопонез станал остров. Денес преку каналот има два патни, два железнички и два потопни моста, поврзувајќи го Пелопонез со остатокот од земјата. На западниот крај на каналот има и воен мост за итни намени. Провлакот уште во антиката била позната како место кое го одвојува Пелопонез од главнината на Грција. Во I век географот [[Страбон]]<ref>[http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%209.1.6&getid=2 Страбон, ''Географија''. 9.1.6] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131213025000/http://perseus.uchicago.edu/perseus-cgi/citequery3.pl?dbname=GreekFeb2011&query=Str.%209.1.6&getid=2 |date=2013-12-13 }}.</ref> напишал дека крај Коринскиот Провлак имало [[стела]] со два натписа. Натписот кој гледал кон исток гласел „''Овде не е Пелопонез, туку [[Јонија]]''“ ({{јаз|grc|τάδ᾽ οὐχὶ Πελοπόννησος, ἀλλ᾽ Ἰωνία}}), а оној кон запад велел „''Овде е Пелопонез, а не Јонија''“ ({{јаз|grc|τάδ᾽ ἐστὶ Πελοπόννησος, οὐκ Ἰωνία}}); [[Плутарх]] му ја припишува стелата на јунакот [[Тезеј]], кој наводно ја подигнал одејќи накај [[Атина]].<ref>[[Плутарх]], ''[[Напоредни животописи]]''</ref> ==Историја на каналот== {{Главна|Коринтски Канал}} Идјата за скратување на патот за да се избегне пловидба околу целиот Пелопонез е многу стара. Прв кој направил обид да ископа канал бил тиранинот [[Периандар]] во [[VII век п.н.е.]] Потфатот бил напуштен поради технички проблеми, и наместо тоа изградил посебен коловоз од камени блокови наречен [[Диолк]], по кој пловилата се превзувале со влеча. Остатоците од овој пат денес се видливи до каналот. Кога [[Стар Рим|Римјаните]] завладеале со Грција пробани се низа решенија. [[Јулиј Цезар]] ја увидел предноста на ваквата кретенка за неговата новоизградена коринтска колонија. За време на царот [[Тибериј]], инженеријата се обидела да пробие [[канал]], но немале доволно способна опрема. Наместо тоа направиле пат, на кој пловилата ги тркалале по долги трупци и истиот бил во употреба сè до 32 г. Во 67 г. гркољубивиот римски цар [[Нерон]] наредил да се ископа канал со [[лопата|лопати]] користејќи го трудот на 6.000 робови. Историчарот [[Флавиј Јосиф]] вели дека овие робови биле еврејски пирати заробени од [[Веспазијан]] за време на Еврејските војни.<ref>[http://sacred-texts.com/jud/josephus/war-3.htm Флавиј Јосиф, ''Еврејската војна'', Кн. 3, Гл. 10, Ст. 10]</ref> Според [[Плиниј Постариот]], робовите успеале да ископаат четири [[стадион (единица)|стадиони]] (околу 0,8&nbsp;км)<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D4%3Achapter%3D5 Плиниј Постариот, ''Природознание'', 4.5]</ref> но истиот бил прекинат со смртта Нерон, бидејќи неговиот наследник [[Галба]] одлучил дека зафатот е прескап. Во новиот век, првиот сериозен предлог за каналот е поднесен во 1830 г. набргу по [[Грчка војна за независност|осамостојувањето]] на Грција од Османлиите. Изградбата почнала многу подоцна, и каналот бил завршен во 1893 г. по единаесет години работа. ==Ѕид Хексамилион== Ѕидот [[Хексамилион]] бил римски одбранбен ѕид преку Коринтскиот Провлак кој служел за одбрана на единствениот копнен влез во Пелопонез. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Isthmus of Corinth}} * [https://www.britannica.com/place/Isthmus-of-Corinth Коринтски Провлак] — [[Енциклопедија Британика]] {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Провлаци]] [[Категорија:Географија на Грција]] [[Категорија:Коринтија]] [[Категорија:Пелопонез (област)]] iu5a8uxkra7fgs2z0p2unjjbkxhy4qj Коринтски Теснец 0 1264421 5562171 4482824 2026-05-21T17:10:17Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562171 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Коринтски Провлак]] phpya6uuu2sh68upx0vshld83kcw1tw Бенто 0 1272216 5562154 5226736 2026-05-21T16:45:39Z Andrew012p 85224 /* Историја */ 5562154 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bento_box_from_a_grocery_store.jpg|десно|мини|200x200пкс| Типично бенто купено од самопослуга]] '''Бентото''' (弁当)<ref>{{cite dictionary|title=Bento|dictionary=Dictionary.com|url=http://dictionary.reference.com/browse/bento}}</ref> ― еднопорциско јадење за носење или дома спакувано, од [[Јапонска кујна|јапонско]] потекло. Надвор од Јапонија, тоа е вообичаено во [[Кинеска кујна|кинеските]], тајванските и корејските кујни, како и во кујните од југоисточна Азија каде [[ориз]]от е главната храна. Традиционалното бенто може да содржи ориз или јуфки со риба или месо, често со кисел и варен зеленчук во кутија.<ref name="Chop">"Bento: Changing New York's Lunch Culture," ''Chopsticks NY,'' vol. 27, July 2009, p. 10-11.</ref> Порциите се движат од масовно произведени за еднократна употреба до рачно изработени лаки. Бентоата се лесно достапни во многу места низ Јапонија, вклучувајќи месни продавници, продавници за бенто (弁当屋, ''бенто-ја'') железнички станици и стоковни куќи. Сепак, јапонските домаќинки често трошат време и енергија на внимателно подготвени ручеци во кутии за нивните сопрузи, деца или самите себе. Надвор од Јапонија, поимот '''бенто кутија''' може да се користи (на пример, на менија на англиски јазик за јапонските ресторани). Бентоата можат да бидат детално распоредени во стил наречен „кјарабен“ („бенто со лик“), кои се типично украсени да изгледаат како познати ликови од јапонската анимација ([[аниме]]), стрипови ([[манга]]) или [[Видеоигра|видео игри]]. Друг популарен стил на бенто ''е „''оекакибен“ или „бенто со слика“. Ова е украсено да изгледа како луѓе, животни, згради и споменици или предмети како цвеќиња и растенија. Често се одржуваат ''н''атпревари каде што аранжерите на бенто ''се'' натпреваруваат за најестетски привлечни аранжмани. Постојат нешто споредливи облици на спакувани ручеци во земјите од Источна Азија, вклучително и континентална Кина и Тајван (бијаданг на [[Мандарински јазик|мандарински]] и „пјан-тонг“ во тајванско-хокиенски ) и Кореја (досирак) и во земјите од Југоисточна Азија, како што се Филипините (баон) и Тајланд (пин-ту). Хавајската култура исто така усвоила месни верзии на бенто со месни вкусови по повеќе од еден век јапонско влијание. == Етимологија == Во [[Јапонија]], „бенто“ се пишува како {{Јаз|ja|弁当}}. Зборот потекнува од [[Сунг (династија)|јужносуншкиот]] [[сленг]] поим термин {{Јаз|ja|便当}}({{Јаз|zh|便當}} (бијаданг), што значи „удобен“ или „погодност“. Кога биле увезувани во Јапонија, тоа беше напишано со атеџи - {{Јаз|ja|便道}}и{{Јаз|ja|弁道}}.<ref name="bento-dic">Bento [http://gogen-allguide.com/he/bentou.html 弁当（べんとう）] 語源由来辞典 (Etymology Dictionary)</ref><ref>[https://www.japanhoppers.com/en/all_about_japan/food/234/ Bento (Lunch Box)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201003115222/https://www.japanhoppers.com/en/all_about_japan/food/234/ |date=2020-10-03 }}, Japan Hoppers, Посетено на 24 јули 2021</ref> Зборот „бенто“ се користи од 13 век, а самата паковка, исто така наречен „бенто“, е позната уште од 16 век.<ref name="bento-dic" /> Во денешно време, бенто најчесто се користи во западните земји и источна Азија. Во Кина, [[Хонгконг]] и [[Република Кина|Тајван]], бенто е напишан како {{Јаз|zh|便當}} (бијаданг). == Историја == Потеклото на бентото може да се пронајде во 12 век во периодот Камакура, кога варен и сушен ориз наречен хоши-ии ({{Јаз|ja|糒}} или {{Јаз|ja|干し飯}}, буквално „сушен оброк“) бил развиен, да се носи на работа.<ref name="Chop"/> Хоши-ии можел да се јаде како што е или да се вари со вода за да се направи варен ориз и да се чува во мала торба. До 16-тиот век, биле произведувани дрвени лакирани кутии, а бенто било јадено за време на [[ханами]] или чајанки. [[Податотека:Gotenyama_hiroshige.jpg|мини|200x200пкс| [[Ханами|Ханамско]] бенто во [[Едо (период)|периодот Едо]].]] Во [[Едо (период)|периодот Едо]] (1603–1867), културата на бентото се ширела и станувала рафинирана. Патниците и разгледниците би носеле едноставно кошибенто ({{Јаз|ja|腰弁当}} , ''бенто'' на половина/струк"), состоејќи се од неколку онигири завиткани со лисја од бамбус или во плетена кутија од бамбус. Еден од најпопуларните стилови на бенто, наречен макуно-учи бенто („бенто во меѓу-чинови“), за првпат било направено во овој период.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://web-japan.org/kidsweb/virtual/bento/bento02.html|title=Japanese Lunch Boxes - History|work=web-japan.org|publisher=Kids Web Japan|accessdate=24 јули 2021}}</ref> Луѓето кои доаѓале да ги видат театрите [[Но (театар)|Но]] и [[Кабуки]], јаделе специјално подготвени бентоа помеѓу маку (чинови). Објавени биле бројни книги за готвење во кои се детали како да се готви, како да се спакува и што да се подготви за прилики како [[ханами]] и [[Хинамацури]]. Во [[Меиџи (период)|периодот Меиџи]] (1868–1912), првото екибенто или екибен ({{Јаз|ja|駅弁当}} или {{Јаз|ja|駅弁}}, „бенто на железничка станица“) било продавано. Постојат неколку записи кои тврдат екибенот бил прв продаван, но се верува дека бил продаван на 16 јули 1885 година, на железничката станица Уцуномија, во северниот дел на [[Канто]] во Јапонија, и содржел два онигири и порција такуан завиткани во лисја од бамбус. Бидејќи раните училишта не обезбедувале ручек, учениците и наставниците носеле бентоа, како и многу вработени. Овој период биле продавани и бентоа во сендвичи во европски стил.  Во периодот Таишо (1912–1926), алуминиумската кутија за бенто станала луксузен предмет поради леснотијата на чистење и изгледот сличен на сребро. Исто така, потег за укинување на практиката на бенто во училиште станало социјално прашање. Разликите во богатството се ширеле во овој период, по извозот за време на [[Првата светска војна]] и последователните неуспеси на земјоделските култури во регионот на Тохоку. Бенто премногу често го одразувало богатството на ученикот и многумина се прашувале дали ова има неповолно влијание врз децата и физички, од недостаток на соодветна диета и психолошки, од несмасно направено бенто или изобилството на храна. По [[Втората светска војна]], практиката да се носат бентоа на училиште постепено опаднала и беше заменета со заедничка храна обезбедена за сите ученици и наставници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://timeline.com/bento-box-history-27b04153c6f6|title=The controversial history of the bento box|last=Buck|first=Stephanie|date=2016-09-09|work=Medium|language=en|accessdate=24 јули 2021|archive-date=2022-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522021334/https://timeline.com/bento-box-history-27b04153c6f6|url-status=dead}}</ref> [[Податотека:Bento_box.png|мини|200x200пкс| Алуминиумска кутија за бенто, 1961 година. Капакот добро се вклопува. Мал оддел за зачини.]] Бентоата ја вратиле популарноста во 80-тите години на минатиот век, со помош на микробранова печка и набројување на месните продавници. Покрај тоа, скапите кутии од дрво и метал биле заменети во повеќето продавници за бенто со евтини [[полистирен]]ски кутии за еднократна употреба. Сепак, дури и рачно изработените бентоа биле вратени и тие повторно се вообичаена, иако не универзална глетка во јапонските училишта. Бентоата сè уште ги користат работниците како спакуван ручек, семејствата на еднодневни патувања, како и за училишни излети и денови за спорт. Бентото, направено дома, е завиткано во крпа [[фурошики]], која делува и како торба и како чаршаф на маса. == Видови == <gallery mode="packed"> Податотека:Makunouchi_bento.jpg|Ориз во стил на [[Знаме на Јапонија|хиномару]] (умебоши во средината) во ''макунучи'' бенто Податотека:Okowa_Bento_by_Yonehachi,_Takashimaya_Singapore.jpg|Окова бенто, леплив глутенски ориз помешан со секаков вид зеленчук или месо и испарен сервиран со пилешко теријаки и јапонска салата од зелка Податотека:Shokado01s3200.jpg|Шокадо бенто </gallery> == Галерија == <gallery mode="packed"> Податотека:Kyaraben panda.jpg|''Оекакибен'' кој содржи [[Onigiri|топчиња од ориз]] украсени да личат на [[Giant panda|панди]] Податотека:Jūbako.jpg|Комплет кутии за редење за бенто наречен џубако Податотека:Bento at Hanabishi, Koyasan.jpg|Бенто послужено во ресторан во Јапонија Податотека:Home made Bento.jpg|Два типични домашни ''бентоа'' (едно отворено, едно завиткано); забележете ги ''крпите [[фурошики]]'' Податотека:Chicken Teriyaki Bento Ichiban Sushi.jpg|Бенто состоејќи се од лосос сашими, пилешко теријаки и џјаоѕи, послужено во еден јапонски ресторан во [[Jakarta|Џакарта]]. Податотека:Tōge no Kamameshi 02.jpg|Бенто тоге но камамеши. Податотека:Orizume bentō SETSUGEKKA served by Ningyocho Imahan Co,. Ltd. 01.jpg|''Бенто оризуме'' (1) Податотека:Orizume bentō SETSUGEKKA served by Ningyocho Imahan Co,. Ltd. 02.jpg|''Бенто оризуме'' (2) </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20071130035719/http://flickr.com/photos/tags/bento/clusters/ Фотографии од бенто] на Flickr [[Категорија:Оброци]] [[Категорија:Јапонска кујна]] [[Категорија:Статии со текст на јапонски]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] 2q0qk62lpv47dgh98ami5a8gbngc6hc Крајни точки на Македонија 0 1274753 5562271 5457443 2026-05-21T22:10:23Z Hihoo7 133409 Промена на најисточната точка која е погрешно заведена како врвот Ченгино Кале повикувајќи се на нови истражувања 5562271 wikitext text/x-wiki {{ПолКарта+|Македонија|width=350|float=right|caption=Крајните точки на Македонија|alt=|places= {{ПолКарта~|Македонија|lat_deg=42|lat_min=22|lon_deg= 22|lon_min=17|label=Аниште}} {{ПолКарта~|Македонија|lat_deg=40|lat_min=51|lon_deg= 21|lon_min=07|label=Маркова Нога}} {{ПолКарта~|Македонија|lat_deg=41|lat_min=43|lon_deg= 23|lon_min=01|label=Ченгино Кале}} {{ПолКарта~|Македонија|lat_deg=41|lat_min=30|lon_deg= 20|lon_min=27|label=Костенар}} {{ПолКарта~|Македонија|lat_deg=41|lat_min=47|lon_deg= 20|lon_min=32|label=Голем Кораб}} {{ПолКарта~|Македонија|lat_deg=41|lat_min=08|lon_deg= 22|lon_min=31|label=Вардар}} }} Ова е список на '''крајните точки на [[Македонија]]''', односно месностите кои лежат најисточно, најзападно, најсеверно и најјужно, како и над под секоја друга точка во земјата. Ова се однесува на тековната македонска држава; крајните точки на [[Македонија (регион)|цела историско-географска Македонија]] се поинакви во сите правци, особено на југ и исток. == Просторни крајности == * Најсеверна точка: {{coord|42|22|22|N|22|17|45|E|region:MK_type:landmark|name=Аниште}} *: врвот [[Аништа (Луке)|Аниште]] во атарот на с. [[Луке]], [[Општина Крива Паланка]] * Најјужна точка: {{coord|40|51|22|N|21|07|02|E|region:MK_type:landmark|name=Маркова Нога}} *: крејбрежната месност [[Маркова Нога]] на [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] во атарот на с. [[Долно Дупени]], [[Општина Ресен]] * Најисточна точка: {{coord|41|43|15|N|23|02|3.34|E|region:MK_type:landmark|name=Иваново Брдо}} *: врвот Иваново Брдо<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arno.mk/cengino-kale-ne-e-najistocnata-tocka-na-makedonija-vistinskata-se-naoga-14-kilometri-pojuzno/|title=Ченгино Кале не е најисточната точка на Македонија, вистинската се наоѓа 1,4 километри појужно!|last=Арно.мк|date=2026-05-07|work=Арно.мк|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref> на [[Малешевски Планини|Малешевските Планини]] во атарот на с. [[Спиково]], [[Општина Пехчево]]. * Најзападна точка: {{coord|41|30|50|N|20|27|36|E|region:MK_type:landmark|name=Костенар}} *: возвишението Костенар на границата со [[Голо Брдо]], Албанија. Сместено е над свијокот на [[Црн Дрим]] на атарската граница меѓу с. [[Коњари]] и [[Бомово]], [[Општина Дебар]] == Висински крајности == * Највисока точка: {{coord|41|47|26|N|20|32|48|E|region:MK_type:landmark|name=Голем Кораб}} *: [[Голем Кораб]] (2.764 м) на границата со Албанија, [[Општина Маврово и Ростуше]], западна Македонија * Најниска точка: {{coord|41|08|05|N|22|31|41|E|region:MK_type:landmark|name=Бент}} *: коритото на реката [[Вардар]] (44 м) кај с. [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]] на границата со Грција, [[Општина Гевгелија]], југоисточна Македонија == Средиште == Географското средиште на денешна Македонија се наоѓа во месноста [[Длабок Дол]] ({{coord|41|35|59.98|N|21|42|17.74|E|region:MK_type:landmark|name=Длабок Дол}}) во атарот на с. [[Долно Врановци]], [[Општина Велес]].<ref>[http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=28533743921B6C47B38B126CB638FCD1 Крива Круша веќе не е срцето на Македонија]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Граници на Македонија]] * [[Географија на Македонија]] * [[Релјеф на Македонија]] {{Крајни точки на Европа}} [[Категорија:Географија на Македонија]] [[Категорија:Крајни точки на земјите|Македонија]] [[Категорија:Списоци за Македонија]] khlzetcyqobxv41r2teqsdha4p0xwet Митре Арсовски 0 1288097 5562042 5560914 2026-05-21T14:31:51Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-21847-30|~2026-21847-30]]) и ја поврати преработката 4983439 на Идеологист 5562042 wikitext text/x-wiki '''Митре Арсовски''' — [[Список на генералите и адмиралите од Македонија|македонски воен генерал]], прв [[Началник на Генералштабот на АРМ|началник на Генералштабот на Армијата на Република Македонија]] (1992–1993). == Животопис == Арсовски е роден на {{роден на|11|ноември|1936}} година во селото [[Стари Град]] во областа [[Азот (област)|Азот]], денес во [[општина Чашка]]. Основно и гимназиско образование завршил во родниот крај. Во 1960 година ја завршил Воената академија на Копнената војска на ЈНА. Потоа ја завршил Командно-штабната академија на ЈНА. Во 1978 година ја завршил Школата за национална одбрана на ЈНА. Воената кариера во [[ЈНА|Југословенската народна армија]] ја започнал во 1960 година со офицерски чин артилериски потпоручник. Од 1960 до 1972 година служел во [[Белград]], каде што од 1960 до 1968 година бил командир на вод, а од 1968 до 1972 година командир на батерија. Во 1963 година бил унапреден во чин поручник, во 1966 година во чин капетан, а во 1969 година во чин капетан 1. класа. Во 1965 година бил одликуван со Орден за воени заслуги со сребрени мечеви, а во 1969 година со Орден на Народната армија со сребрена ѕвезда. Во 1972 година бил преместен во [[Битола]] и бил назначен за командант на дивизион. Во 1973 година бил унапреден во чин мајор. Во 1974 година бил одликуван со Орден за воени заслуги со златни мечеви. Во 1974 година бил преместен во [[Прилеп]], каде што бил командант на полк. Во 1977 година бил унапреден во чин потполковник. Во 1978 година, по завршувањето на Школата за национална одбрана бил преместен во [[Скопје]], каде што бил референт за оперативни наставни работи. Во 1979 година бил одликуван со Орден на Народната армија со златна ѕвезда. Во 1980 година бил преместен во [[Врање]] и бил назначен за командант на бригада. Во 1981 година бил унапреден во чин полковник. Од 1982 до 1985 година бил началник на штаб во дивизија во [[Куманово]]. Во 1985 година бил одликуван со Орден за заслуги за народ со златна ѕвезда. Истата година повторно бил поставен на служба во Скопје и бил назначен за командант на дивизија. Од 1986 до 1987 година повторно служел во Куманово. Од 1987 до 1990 година бил началник на штаб на корпус во [[Крагуевац]]. Во 1988 година бил унапреден во чин генерал-мајор и бил одликуван со Орден за воени заслуги со голема ѕвезда. Во 1990 година бил вратен во Скопје и бил назначен за помошник на командант за заднина. Од 1991 до 1992 година бил началник на штаб и заменик на командантот на 3. армиска област. Унапреден во чин генерал-потполковник, на 16 март 1992 година Арсовски бил именуван за прв началник на Генералштабот на Армијата на Република Македонија. Арсовски бил началник на Генералштабот на Армијата до 3 март 1993 година, кога бил наследен од генерал-полковник [[Драгољуб Боцинов]], по што се пензионирал. Со Указ бр. 32 од 26 јули 2012 година, претседателот на Република Македонија [[Ѓорге Иванов]] го одликувал генерал-потполковник Арсовски со [[Орден за воени заслуги (Македонија)|Орден за воени заслуги]] како прв началник на Генералштабот на АРМ. == Одликувања и признанија == :''Забелешка: Списокот на одликувања и признанија може да не е целосен.'' * {{знамеикона|Југославија}} Орден за воени заслуги со сребрени мечеви [[Податотека:Order for military merits with silver swords RIB.gif|50п]] (1965) * {{знамеикона|Југославија}} Орден на народната армија со сребрена ѕвезда [[Податотека:Order of the People's Army with silver star RIB.gif|50п]] (1969) * {{знамеикона|Југославија}} Орден за воени заслуги со златни мечеви [[Податотека:Order of military merits with golden swords RIB.gif|50п]] (1974) * {{знамеикона|Југославија}} Орден на народната армија со златна ѕвезда [[Податотека:Order of the People's Army with golden star RIB.gif|50п]] (1979) * {{знамеикона|Југославија}} Орден за заслуги за народ со златна ѕвезда [[Податотека:Order of merits for the people with golden star Rib.png|50п]] (1985) * {{знамеикона|Југославија}} Орден за воени заслуги со голема ѕвезда [[Податотека:Order of military merits with the great star Rib.png|50п]] (1988) * {{знамеикона|Македонија}} Орден за воени заслуги [[Податотека:MKD Order of Military Merits.png|50п]] (2012) == Наводи == {{наводи}} {{Список со потточки |{{Наведена книга|title=Воени генерали од Mакедонија (1943–2017)|last=Стојановски|first=Мирослав|last2=Стојаноски|first2=Борис|publisher=Клуб на генерали на Република Македонија|year=2017|editor-last=Стојановски|editor-first=Мирослав|edition=второ|location=Скопје|pages=44–47}} |{{Наведена книга|title=[[Македонска енциклопедија]]|publisher=Македонска академија на науките и уметностите|year=2009|editor-last=Ристовски|editor-first=Блаже|volume=А–Љ|location=Скопје|pages=87}} }} == Надворешни врски == * [https://mil.mk/istorija/general-potpolkovnik-mitre-arsovski/ Генерал-потполковник Митре Арсовски] на мрежното место на Армијата на Република Северна Македонија. {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220117123255/https://mil.mk/istorija/general-potpolkovnik-mitre-arsovski/|date=17 јануари 2022}} {{НГШ на АРМ}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арсовски, Митре}} [[Категорија:Генерали во АРМ]] [[Категорија:Началници на Генералштабот на АРМ]] [[Категорија:Македонски генерали]] c6s7ox5f6v1t9w93n7tsj7svszbe3iz Дунавски парк 0 1290721 5562370 5340344 2026-05-22T11:09:16Z Bjankuloski06 332 /* Растителен живот */ Исправен поим, replaced: Декоратив → Украс 5562370 wikitext text/x-wiki '''Дунавски парк''' е [[Градски парк|урбан парк]] во центарот на [[Нови Сад]],<ref name="zelenilo">{{Наведена мрежна страница|url=http://zelenilo.com/dunavski-park/?lang=lat|title=Dunavski park|date=2013|publisher=Gradsko zelenilo Novi Sad|language=sr|trans-title=Danube Park|accessdate=2022-02-12|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118031436/https://zelenilo.com/dunavski-park/?lang=lat|url-status=dead}}</ref> главен град на [[Војводина|покраината Војводина]], [[Србија]]. Формиран во 1895 година, тој е заштитен како [[Споменик на природата|споменик]] на природата и е еден од симболите на градот.<ref name="Politika">{{Наведување|last=Miroslav Stefanović|title=Zanimljiva Srbija: Dunavski park u jesenjem izdanju|trans_title=Interesting Serbia: Danube park, autumn edition|journal=[[Politika]]-Magazin, No. 1052|pages=19-21|language=sr|date=26 November 2017|url=http://www.politika.rs/sr/clanak/393592/Dunavski-park-u-jesenjem-izdanju}}</ref> == Локација == [[Податотека:Jezero_u_dunavskom_parku.jpg|десно|мини|250x250пкс| Поглед на езерото]] [[Податотека:Дунавски_парк,_Нови_Сад2.jpg|десно|мини|251x251пкс| Бујна, разновидна вегетација]] Паркот се наоѓа во централното градско соседство Стари Град. Се граничи со улиците ''Дунавска'' на север, ''Иве'' Лоле Рибара на исток, ''Булевар Михајла Пупина'' на југ, ''Пионирска'' на југозапад и ''Игњата Павласа'' на запад. Блиску до [[Дунав|реката Дунав]], откако ќе помине покрај паркот, ''Булевар Михајла Пупина'' се протега на [[Варадински мост|Варадинскиот мост]], кој го поврзува Нови Сад со Петроварадин. Значајни згради во близина се Музејот на Војводина, Младинскиот театар, Музејот на современи уметности во Војводина, Музејот на Нови Сад и Архивот на Војводина. == Име == Името на паркот ''Дунавски парк'' значи Дунав парк. Сепак, иако во близина на реката, паркот го добил името по улицата Дунав, која ја опкружува на север.<ref name="Politika"/> == Историја == === Потекло === [[Податотека:Dunav_isa_bisa_park_13.jpg|десно|мини|250x250пкс| Лебедите Иса и Биса]] [[Податотека:Фонтаница.jpg|десно|мини|333x333пкс| Нимфата]] Во 19 век, областа на модерниот парк била крак на Дунав, или ''Лиман''. Населбата јужно од паркот и поранешна општина Нови Сад, денес се вика Лиман. Областа била вистинско, големо блато, познато по изобилството на трски, врби, комарци и жаби. Дополнително, целиот локалитет бил понизок од околната земја, бидејќи земјата била ископана и користена за изградба на насипот на левиот брег на Дунав (''Мостобран''), преку [[Петроварадинска тврдина|Петроварадинската тврдина]]. Некои слики од тој период покажувале чамци кои пловат низ мочуриштето.<ref name="Politika"/> === Парк === Во 1895 година било одлучено наместо блато да се формира парк. Калливата и песочна водена вдлабнатина била покриена со земја, оставајќи мала водена површина која била тулина и претворена во езеро. Во езерото остана мал остров. Го добила името ''Ержебет'', по [[Елизабета Баварска|царицата Елизабета од Австрија]], сопружник на царицата на [[Австроунгарија]]. Кога била убиена во 1898 година, на островот во нејзина чест била засадена расплакана врба.<ref name="Politika"/> Езерото е формирано на надморска височина од 76 метри. Езерото и островот денес едноставно се нарекуваат ''Језеро'' и ''Острвце'', што значи „езеро“ и „островче“. Фотографиите од 1900 година покажуваат луѓе како лизгале на езерото. Темелното уредување на паркот започнало во раните 1900-ти. [[Кафеана]]та ''Кај англиската кралица'' е урната и изградена е зграда, во кој денес се наоѓа Музејот на Војводина. Тревата била засадена, па низ паркот биле поставени нови дрвја и земјени патеки. Првата скулптура, Нимфата (официјално, Девојката со роговиден, дело на Ѓорѓе Јовановиќ ), била поставена во 1912 година. Паркот бил дополнително уреден во 1920-тите и 1930-тите.<ref name="Politika"/> Паркот првично го добил името ''Променада''. Во средината на 1930-тите, пополнувањето на мочуриштето конечно било завршено, така што завршувањето на патеките и паркот бил преименуван во Дунав парк. Паркот бил реновиран од 1958 до 1962 година, по проект на Ратибор Ѓорѓевиќ, кога бил обликуван во формата во која постои денес. Сите болни и исушени дрвја биле отстранети и биле воведени цветни аранжмани. Друга голема реконструкција се случила во 1978 година.<ref name="zelenilo"/><ref name="Politika" /> == Дивиот свет == === Растителен живот === Во паркот има над 600 поединечни дрвја и 7.000 украсни растенија, со 250 различни растителни видови. Листопадни дрвја вклучуваат чинари (од 2017 година, некои се постари од 100 години), [[црна топола]], сребрена липа, европска коприва, лешник, [[бреза]], [[јавор]], [[див костен]] и даб, кој е под заштита, додека зимзелените дрвја се црн бор, туја, чемпрес, [[ела]]. Украсни растенија вклучуваат бела топола, чемпрес, цреша, слива, турска леска, даб и многубројни грмушки (дуња, [[дрен]]).<ref name="Politika"/> Вегетацијата во паркот е исклучително бујна во споредба со другите паркови во Србија и не е познато зошто дрвјата и растенијата цветаат повеќе отколку на други слични места. Цветовите, како ацтечкиот невен или африканскиот стрела, траат долго до есен. Земјата е влажна, па едно од можните објаснувања е близината на Дунав и фактот дека земјата порано била мочуриште.<ref name="Politika"/> === Животински живот === Езерото е претежно населено со патки. Долго време симбол на паркот биле неколку лебеди, наречени Иса и Биса. Нивното потомство во 2015 година било нападнато од [[црвеноушеста желка]], кои најверојатно биле пуштени во езерото од нивните сопственици кои ги чувале како домашни миленици. Едно пиле било убиено, а на две други им биле одгризани крилјата, по едно крило.<ref name="Politika"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.telegraf.rs/vesti/1749630-predator-iz-dunavskog-parka-ovo-je-kornjaca-koja-je-unakazila-labudice-video|title=Predator iz Dunavskog parka: Ovo je kornjača koja je unakazila labudiće|last=Tanjug|date=14 September 2015|publisher=Telegraf.rs|language=sr|trans-title=Predator from the Danube park: this is the turtle which crippled the little swans}}</ref> Сепак, некои експерти мислеа дека желките не можат да го направат тоа. Сепак, езерото било испразнето, сите лизгачи биле отстранети и префрлени во [[Палиќко Езеро|Палиќкото Езеро]], а биле задржани само [[Блатна желка|европските езерски желки]] кои се безопасни за птиците.<ref>{{Наведување|last=S.Kovačević|title=Kornjače mesožderi napale labudiće?|trans_title=Meat-eating turtles attacked little swans?|journal=Politika|language=sr|date=15 September 2015|url=http://www.politika.rs/sr/clanak/338343/Kornjace-mesozderi-napale-labudice}}</ref> == Одлики == Паркот се простира на површина од 3.96 хектари од кои зелени површини зафаќаат 2.2 хектари.<ref name="Politika"/> Освен Нимфата, во паркот има уште неколку скулптури. Бисти на поетите [[Бранко Радичевиќ]] (од Иванка Ачин; 1953) и [[Мирослав Антиќ]] (од Павле Радовановиќ; 1992 година), бронзен споменик на поетот и сликар [[Ѓура Јакшиќ]] (од Јован Солдатовиќ; 1990 година) и споменик на преподобниот Радован Серџоне (Куликов; 1992). Во паркот имало уште една скулптура на Солдатовиќ, „Срната“, но подоцна била пренесена во воениот комплекс и ловиштето на Караѓорѓево. Тука се и чешмата за пиење и малата фонтана.<ref name="Politika"/> Паркот е домаќин на помали концерти и емисии, книжевни вечери и изложби. Речиси сите младенци имаат фотосесии во паркот и пред белведер.<ref name="Politika"/> Во 1998 година, Владата на Република Србија го прогласила Дунавскиот парк за споменик на природата од II категорија и го стави под заштита.<ref name="zelenilo"/> == Галерија == <center> <gallery> Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-10.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-7.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-39.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-36.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-33.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-26.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-102.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-96.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-87.jpg Dunavski park, Novi Sad, 07-2023-83.jpg </gallery> </center> == Наводи == {{Coord|45.25528|19.85114|region:RS_type:landmark}} [[Категорија:Паркови во Србија]] 9274uthnu01rnufr17927opexx31ris Зелениче (растение) 0 1300327 5562351 5559031 2026-05-22T10:29:05Z Виолетова 1975 5562351 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Vinca minor 2 RF.jpg |image_caption = Зелениче |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Астериди]] |ordo = [[Линцуровидни]] |familia = Apocynaceae |subfamilia = Rauvolfioideae |tribus = Vinceae |genus = Vinca |genus_authority = [[Карл Линеј|Л.]] |species = '''''V. minor''''' |binomial = ''Vinca minor'' |binomial_authority = Л. }} [[Податотека:Vinca minor Nashville.jpg|мини|Vinca minor]] '''Зелениче''' ( {{langx|la|Vinca minor}}) е зелјесто повеќегодишно растение ([[Повеќегодишно растение|измиени]]) со виолетови цветови и постојано зелени листови. Поради своите листови, ова растение станало симбол на бесмртноста. Порано се сметало за симбол на невиноста и чедноста. Покрај сето тоа, означува и вечно пријателство. Во поранешните периоди ( [[среден век]] и подоцна) за време на јавните погубувања, блиските роднини или пријатели на осудениот носеле цветови од зеленичиња со значење дека душата на погубениот, без разлика на стореното дело, сепак ќе се пресели во рајот, дека осудениот не е виновен и дека невин бил погубен. Во христијанската религија и иконографијата, зеленичето го претставува невиното страдање на Исус Христос. == Опис на растението == Зелениче е повеќегодишно растение кое може да порасне од 20 до 25 сантиметри. Најдобро расте на влажна почва, но може да се најде и на малку посува почва. Припаѓа во нивото на ниска вегетација. Може да се најде во шумите и ливадите, обично со грмушки и дрвја. Се користи во народната медицина.<ref name="МАНУ"/> Повеќегодишно тревесто растение или полугрмушка со полегнато, тенко стебленце, до 100 цм долго. Фертилните (цветни) стебленца подигнати или вертикални и се до 20 цм високи. Листовите се долги 1,5–5 цм, 0,5–2,5 цм широки, зимзелени, кожести, издолжено-ланцетни, елиптични или јајцевидни, во основата клиновидно се стеснуваат, на врвот заострени или понекогаш затапени. Страничните жилки излегуваат од средишната жилка под агол од 30–50° и кон работ силно се разгрануваат.<ref name="МАНУ"/> Цветовите се поединечни во пазувите на листовите. Цветните дршки често подолги од пазувниот лист. Чашката 3–5 мм долга, длабоко всечена на тесно ланцетни или триаголни голи сегменти. Венчето е сино, со 9–11 мм долга венечна трубичка, со косо отсечени сегменти со дијаметар 25– 30 мм. Плодот се состои од два мешковидни дела (мевчиња), со должина 15–25 мм, со кафеави, брадавичести семки. Вирее во појас на дабови шуми, покрај грмушки, по брдски пасишта.<ref name="МАНУ"/> Често се одгледува како декоративно растение.<ref name="МАНУ"/> Во Македонија може да се најде во јужна Македонија, околу [[Пелистер]].<ref name="МАНУ">Владо Матевски, Флора на Република Македонија, том 2, св. 1, МАНУ, стр. 49</ref> == Лист == Листовите се зелени во текот на целата година. Широки се од 2,5 до 3 и долги 4 сантиметри. Тие се со темно-зелена боја и имаат правилена форма. Имаат мазни рабови. Тие имаат најсилно лековито својство и од нив се прави сируп. Исто така во сушена и мелена форма се користат како зачин. == Цвет == Цветовите на зеленичето се виолетови или модро-сини. Цветаат кон крајот на летото и се долги околу еден сантиметар. Се составени од 5 венечни ливчиња. Во ретки случаи, може да биде и во бела боја. Има пријатен мирис. И цветот, како и другите делови од растението, има лековити својства, па затоа има и примена во медицината. == Стебло и корен == Стеблото е во форма на колено, со должина помеѓу 10 и 20 сантиметри. Има мал обим и лесно се свива, како и кај другите зелјести растенија. По боја е малку посветло од листовите. Коренот е нешто малку помал, најчесто долг околу 7 сантиметри. Сличен е како и кај другите зелјести растенија. == Плод == Плодовите се мали и не се забележуваат лесно. Долги се од 2 до 2,5 сантиметри и имаат големи семиња. == Литература == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20070915032627/http://biotech.icmb.utexas.edu/botany/perihist.html Опис и природна историја на зеленичето] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Кучешки чемери]] [[Категорија:Повеќегодишни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 9t3t39akqe9q2fgzh1ikyyj8vvd292x 5562366 5562351 2026-05-22T11:08:45Z Bjankuloski06 332 /* Опис на растението */ Исправен поим, replaced: декоратив → украс 5562366 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = Vinca minor 2 RF.jpg |image_caption = Зелениче |regnum = [[Растенија]] |unranked_divisio = [[Скриеносеменици]] |unranked_classis = [[Евдикоти]] |unranked_ordo = [[Астериди]] |ordo = [[Линцуровидни]] |familia = Apocynaceae |subfamilia = Rauvolfioideae |tribus = Vinceae |genus = Vinca |genus_authority = [[Карл Линеј|Л.]] |species = '''''V. minor''''' |binomial = ''Vinca minor'' |binomial_authority = Л. }} [[Податотека:Vinca minor Nashville.jpg|мини|Vinca minor]] '''Зелениче''' ( {{langx|la|Vinca minor}}) е зелјесто повеќегодишно растение ([[Повеќегодишно растение|измиени]]) со виолетови цветови и постојано зелени листови. Поради своите листови, ова растение станало симбол на бесмртноста. Порано се сметало за симбол на невиноста и чедноста. Покрај сето тоа, означува и вечно пријателство. Во поранешните периоди ( [[среден век]] и подоцна) за време на јавните погубувања, блиските роднини или пријатели на осудениот носеле цветови од зеленичиња со значење дека душата на погубениот, без разлика на стореното дело, сепак ќе се пресели во рајот, дека осудениот не е виновен и дека невин бил погубен. Во христијанската религија и иконографијата, зеленичето го претставува невиното страдање на Исус Христос. == Опис на растението == Зелениче е повеќегодишно растение кое може да порасне од 20 до 25 сантиметри. Најдобро расте на влажна почва, но може да се најде и на малку посува почва. Припаѓа во нивото на ниска вегетација. Може да се најде во шумите и ливадите, обично со грмушки и дрвја. Се користи во народната медицина.<ref name="МАНУ"/> Повеќегодишно тревесто растение или полугрмушка со полегнато, тенко стебленце, до 100 цм долго. Фертилните (цветни) стебленца подигнати или вертикални и се до 20 цм високи. Листовите се долги 1,5–5 цм, 0,5–2,5 цм широки, зимзелени, кожести, издолжено-ланцетни, елиптични или јајцевидни, во основата клиновидно се стеснуваат, на врвот заострени или понекогаш затапени. Страничните жилки излегуваат од средишната жилка под агол од 30–50° и кон работ силно се разгрануваат.<ref name="МАНУ"/> Цветовите се поединечни во пазувите на листовите. Цветните дршки често подолги од пазувниот лист. Чашката 3–5 мм долга, длабоко всечена на тесно ланцетни или триаголни голи сегменти. Венчето е сино, со 9–11 мм долга венечна трубичка, со косо отсечени сегменти со дијаметар 25– 30 мм. Плодот се состои од два мешковидни дела (мевчиња), со должина 15–25 мм, со кафеави, брадавичести семки. Вирее во појас на дабови шуми, покрај грмушки, по брдски пасишта.<ref name="МАНУ"/> Често се одгледува како украсно растение.<ref name="МАНУ"/> Во Македонија може да се најде во јужна Македонија, околу [[Пелистер]].<ref name="МАНУ">Владо Матевски, Флора на Република Македонија, том 2, св. 1, МАНУ, стр. 49</ref> == Лист == Листовите се зелени во текот на целата година. Широки се од 2,5 до 3 и долги 4 сантиметри. Тие се со темно-зелена боја и имаат правилена форма. Имаат мазни рабови. Тие имаат најсилно лековито својство и од нив се прави сируп. Исто така во сушена и мелена форма се користат како зачин. == Цвет == Цветовите на зеленичето се виолетови или модро-сини. Цветаат кон крајот на летото и се долги околу еден сантиметар. Се составени од 5 венечни ливчиња. Во ретки случаи, може да биде и во бела боја. Има пријатен мирис. И цветот, како и другите делови од растението, има лековити својства, па затоа има и примена во медицината. == Стебло и корен == Стеблото е во форма на колено, со должина помеѓу 10 и 20 сантиметри. Има мал обим и лесно се свива, како и кај другите зелјести растенија. По боја е малку посветло од листовите. Коренот е нешто малку помал, најчесто долг околу 7 сантиметри. Сличен е како и кај другите зелјести растенија. == Плод == Плодовите се мали и не се забележуваат лесно. Долги се од 2 до 2,5 сантиметри и имаат големи семиња. == Литература == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20070915032627/http://biotech.icmb.utexas.edu/botany/perihist.html Опис и природна историја на зеленичето] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Кучешки чемери]] [[Категорија:Повеќегодишни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] n0sacad4jx4p8yjvnozjw4abt7n70cg Битка кај Митилена (1690) 0 1302581 5562179 5245050 2026-05-21T17:22:55Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562179 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|image=|caption=|conflict=Битка кај Митилена (1690)|partof=[[Голема турска војна]] <br />и [[Морејска војна]]|date=8 септември 1690|place=[[Мителена]]|coordinates={{coord|39|6|N|26|33|E|format=dms|display=inline,title}}|result=Венецијанска победа|map_type=|map_label=|map_relief=|map_caption=|combatant1={{flag|Republic of Venice}}|combatant2=[[File:Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg|24px]] [[Отоманско Царство]]<br /> {{flagdeco|Regency of Algiers}} [[Отомански Алжир]]<br /> [[File:Flag_of_Ottoman_Tunisia_(1685).svg|23px]] [[Отомански Тунис]]<br />[[File:Maritime flag of Regency of Tripoli (18th century).svg|23px]] [[Отоманска Триполитанија]]|commander1={{ill|Daniele Girolamo Dolfin|it|lt=Daniele Dolfin}}<br/>Giovanni Buggie{{KIA}}|commander2=непознато|strength1=12 бродови|strength2=9 бродови<br />23 галии|casualties1=12-20 убиени<br />''Редентор дел Мондо'' оштетен|casualties2=Најмногу 300 загинати<br />3 брода оштетени или уништени<br />}} '''Битката кај Митилена''' — [[Воена морнарица|поморска]] битка што се случила на [[8 септември]] [[1690]] година во Митилена помеѓу [[Венецијанска Република|венецијанската]] флота под Даниеле Долфин и комбинираната муслиманска флота составена од [[Отоманско Царство|отомански]] и [[Берберски пирати|варварски]] бродови. Битката резултирала со победа на венецијанските поморски сили. Овој пораз го инспирирал [[Сулејман II]] да стави крај на отоманското потпирање на варварските пирати.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Candiani|first=Guido|date=2018-01-02|title=A New Battle Fleet: The evolution of the Ottoman sailing navy, 1650–1718, revealed through Venetian sources|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00253359.2018.1411096|journal=The Mariner's Mirror|language=en|volume=104|issue=1|pages=18–26|doi=10.1080/00253359.2018.1411096|issn=0025-3359}}</ref> {{Голема турска војна}} == Преглед == Набргу откако ја презел командата со пристаништето Монемвазија, Даниеле Долфин ги однел дванаесетте најголеми едрени бродови во [[Егејско Море|Егејското Море]]. Откако ги оставил резервите во Тинос, тој отпловил за [[Евбеја]] со цел да ги вознемири локалните османлиски сили и да ги спречи да испратат војници до Истмус на [[Коринтски Провлак|Коринт]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Naval Wars in the Levant 1559–1853|last=Anderson|first=R. C.|publisher=Princeton University Press|year=1952|isbn=9781578985388|location=Princeton|pages=212|language=en}}</ref> По ова тој испловил за [[Лезбос]]. На 7 септември 1690 година тој пристигнал во Митилена каде што бил сведок на преминувањето на муслиманската флота помеѓу Лезбос и Фоча, но не можел да нападне поради неповолните ветрови.<ref name=":2" /><ref name=":0">{{Наведена книга|title=I Vascelli della Serenissima: Guerra, politica e costruzioni navali a Venezia in eta moderna, 1650-1720|last=Candiani|first=Guido|publisher=[[Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti]]|year=2009|isbn=9788895996202|location=Venice|pages=248–251|language=it}}</ref> == Битка == Искористувајќи го ветрот, ''Редентор,'' ''Сакра Лега'' и ''Сан Доменико'' ги нападнале отоманските и северноафриканските предводници утрото на [[8 септември]] [[1690]] година. Околу 11 часот и двете страни почнале да разменуваат топовски оган; сепак, смиреноста на ветрот ги оставило венецијанските бродови без поддршка. Четири часа трите брода биле изолирани од останатиот дел од флотата и се соочувале со силен оган од муслиманската флота. За време на оваа размена на оган, триполитанскиот предводник нанел голема штета од ''Редентор''.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=I Vascelli della Serenissima: Guerra, politica e costruzioni navali a Venezia in eta moderna, 1650-1720|last=Candiani|first=Guido|publisher=[[Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti]]|year=2009|isbn=9788895996202|location=Venice|pages=248–251|language=it}}</ref> По завршувањето на ветрот, другите венецијански едрени бродови можеле да формираат линија и двете флоти размениле оган до 17 часот. По ова муслиманската флота се вратила во пристаништето во Митилена.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Naval Wars in the Levant 1559–1853|last=Anderson|first=R. C.|publisher=Princeton University Press|year=1952|isbn=9781578985388|location=Princeton|pages=212|language=en}}</ref><ref name=":0" /> За време на битката, ''Редентор'' го доби најголемиот дел од топовскиот оган со приближно 100 топовски истрели.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=I Vascelli della Serenissima: Guerra, politica e costruzioni navali a Venezia in eta moderna, 1650-1720|last=Candiani|first=Guido|publisher=[[Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti]]|year=2009|isbn=9788895996202|location=Venice|pages=248–251|language=it}}</ref> Меѓу овие жртви бил и адмиралот Џовани Баги, кој бил погоден во ногата од топовска граната и подоцна починал од [[гангрена]] на [[12 септември]]. Меѓу повредените во борбите бил и Долфин, кој ја загубил левата рака.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Naval Wars in the Levant 1559–1853|last=Anderson|first=R. C.|publisher=Princeton University Press|year=1952|isbn=9781578985388|location=Princeton|pages=212|language=en}}</ref><ref name=":0" /> Османлиските жртви биле значително поголеми од оние на Венецијанците. Муслиманската флота сочинувала само 29 од 32 бродови што сугерира дека три од муслиманските бродови биле тешко оштетени во битката и морале да останат во пристаништето.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Naval Wars in the Levant 1559–1853|last=Anderson|first=R. C.|publisher=Princeton University Press|year=1952|isbn=9781578985388|location=Princeton|pages=212|language=en}}</ref> Од овие три брода се проценува дека не биле потонати повеќе од 2 галии.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=I Vascelli della Serenissima: Guerra, politica e costruzioni navali a Venezia in eta moderna, 1650-1720|last=Candiani|first=Guido|publisher=[[Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti]]|year=2009|isbn=9788895996202|location=Venice|pages=248–251|language=it}}</ref> == Последици == На 9-10 септември и двете флоти се виделе една со друга, но не се вклучиле во судир. На 11 септември муслиманската флота се повлекла во Фоча, а венецијанската флота отпловила назад кон Мореја.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=I Vascelli della Serenissima: Guerra, politica e costruzioni navali a Venezia in eta moderna, 1650-1720|last=Candiani|first=Guido|publisher=[[Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti]]|year=2009|isbn=9788895996202|location=Venice|pages=248–251|language=it}}</ref> Искуството на Османлиите во Митилена го налутило [[Сулејман II]] кој за поразот ги обвинил варварските сили.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=I Vascelli della Serenissima: Guerra, politica e costruzioni navali a Venezia in eta moderna, 1650-1720|last=Candiani|first=Guido|publisher=[[Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti]]|year=2009|isbn=9788895996202|location=Venice|pages=248–251|language=it}}</ref> По битката Сулејман почнал да гради едрени воени бродови во обид да стави крај на потпирањето на османлиската морнарица на поддршката на пиратите од варварите. Оваа промена во поморската политика ја продолжил наследникот на Сулејман, [[Ахмед II]] и до 1694 година османлиската морнарица имала 20 бродови од линијата.<ref name=":1">{{Наведено списание|last=Candiani|first=Guido|date=2018-01-02|title=A New Battle Fleet: The evolution of the Ottoman sailing navy, 1650–1718, revealed through Venetian sources|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00253359.2018.1411096|journal=The Mariner's Mirror|language=en|volume=104|issue=1|pages=18–26|doi=10.1080/00253359.2018.1411096|issn=0025-3359}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Митилена}} [[Категорија:Поморски битки во Османлиско-венецијанските војни]] [[Категорија:Битки во Големата турска војна]] [[Категорија:Судири во 1690 година]] [[Категорија:Европа во 1690 година]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] ebpygf0kzi33dk2m0k5sokpq364kbhn Радован Витошевиќ 0 1303687 5562304 5275922 2026-05-22T07:51:19Z Rvitosevic86 133422 Ажурирање: тековна улога (Billingz), нова книга, целосна биографија, награди 5562304 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Радован Витошевиќ.jpg|мини]] '''Радован Витошевиќ''' ([[17 мај]] [[1986]], [[Скопје]]) - претприемач, автор и јавен говорник. == Биографија == Доктор по бизнис администрација (DBA) од Key West University, Флорида (2024), со стипендија од Московскиот универзитет за финансии и право. Магистер по финансии (Executive MBA) од Универзитетот во [[Шефилд]] (2016), еден од 100-те најдобро рангирани универзитети во светот. Дипломиран на истиот универзитет во 2007. Сертифициран менаџер од Chartered Management Institute (CMI). ==Менаџерска кариера== Витошевиќ ја започнал кариерата во банкарството во 2007 година, како благајник и службеник за кредити, а подоцна и во корпоративното банкарство. Во 2012 година се приклучил на меѓународна компанија во индустријата на лојалност и поволности како менаџер во заднинско работење. Во текот на следните тринаесет години се искачил низ рангот од Земја-директор за повеќе европски пазари, до Главен оперативен директор, до Главен извршен директор и член на Управниот одбор, одговорен за операциите на програмата за лојалност во повеќе од педесет земји. Во 2025 година ја основал Billingz, SaaS платформа за фриленсери и самовработени професионалци, со цел да изгради систем за оперативна јасност за фриленсери и микро бизниси. Витошевиќ е коавтор на бестселерот ''Будење на свеста'' (2019), напишан заедно со [https://www.katerinaangelovska.mk/ Катерина Ангеловска], магистер по психологија, и автор на претстојниот бизнис мемоар ''Двете одела: Дваесет години во глобални корпорации и што ме научија парите''. == Книги == Во октомври 2019 година книгата ''Будење на свеста'' беше промовирана на 71-от саем за книга во [[Франкфурт]], кој е најголемиот саем во оваа област во светот. Книгата е објавена на неколку светски платформи меѓу кои и [[Амазон]], каде што е достапна на англиски јазик во електронска форма и во мека корица под наслов ''Awakening Consciousness''. Неговата втора книга, ''Двете одела'', е бизнис мемоар во кој ги опишува осумнаесетте години во корпоративниот свет, од почетна позиција до главен извршен директор. == Награди == * „40 под 40" на Business Elite (2021) * „Менаџер на годината до 40" од списанието Gentlemen (2020) * Business Class Award за најдобра програма за лојалност во Бугарија (2021) == Наводи == {{наводи}} * [https://radovanvitosevic.com Официјална веб-страница] * [https://billingz.com Billingz] * [https://www.amazon.com/Awakening-Consciousness-complete-personal-transformation/dp/1660379032 Awakening Consciousness на Амазон] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:В}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Македонски стопанственици]] a8gghaw8p2ga2n0rlmhe8lmio1nj5ut Браес 0 1305570 5562114 5561715 2026-05-21T16:09:59Z Gurther 105215 5562114 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pragser Wildsee Seekofel von Bucht.jpg|мини|Планински пејзаж]] '''Браес'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.17816/ptors20413-19583|title=Титульный лист|work=dx.doi.org|accessdate=2022-08-29}}</ref> е езеро во [[Доломити|Доломитите]] во [[Јужен Тирол]], [[Италија]]. Се наоѓа на територијата на општината Брајес, која се наоѓа во долината Прагс. Се наоѓа во подножјето на планината Секофел. За време на Втората светска војна, тоа беше транзитна точка за транспорт на концентрациони логори во Тирол. == Наводи == {{Наводи|refs=<ref name="карта">{{карта|L-33-37}}</ref>}} == Врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.provinz.bz.it/umweltagentur/wasser/pragser-wildsee.asp|title=Агентство по охране окружающей среды Южного Тироля|last=|date=|work=www.provinz.bz.it|language=it|dead-url=no|accessdate=2018-12-29}} {{Commonscat|Pragser Wildsee}} [[Категорија:Езера по азбучен ред]] dqe2zb6s7qihtiwi1bsi258f6tjl7ql 5562115 5562114 2026-05-21T16:10:28Z Gurther 105215 5562115 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pragser Wildsee Seekofel von Bucht.jpg|мини|Планински пејзаж]] '''Браес'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.17816/ptors20413-19583|title=Титульный лист|work=dx.doi.org|accessdate=2022-08-29}}</ref> е езеро во [[Доломити|Доломитите]] во [[Јужен Тирол]], [[Италија]]. Се наоѓа на територијата на општината Брајес, која се наоѓа во долината Прагс. Се наоѓа во подножјето на планината Секофел. За време на Втората светска војна, тоа беше транзитна точка за транспорт на концентрациони логори во Тирол. == Наводи == {{Наводи}} == Врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.provinz.bz.it/umweltagentur/wasser/pragser-wildsee.asp|title=Агентство по охране окружающей среды Южного Тироля|last=|date=|work=www.provinz.bz.it|language=it|dead-url=no|accessdate=2018-12-29}} {{Commonscat|Pragser Wildsee}} [[Категорија:Езера по азбучен ред]] c5k4v1320juerse24pvpug84eimnbkz 5562116 5562115 2026-05-21T16:11:23Z Gurther 105215 5562116 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Pragser Wildsee Seekofel von Bucht.jpg|мини|Планински пејзаж]] '''Браес'''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dx.doi.org/10.17816/ptors20413-19583|title=Титульный лист|work=dx.doi.org|accessdate=2022-08-29}}</ref> е езеро во [[Доломити|Доломитите]] во [[Јужен Тирол]], [[Италија]]. Се наоѓа на територијата на општината Брајес, која се наоѓа во долината Прагс. Се наоѓа во подножјето на планината Секофел. За време на Втората светска војна, тоа беше транзитна точка за транспорт на концентрациони логори во Тирол. == Наводи == {{Наводи}} == Врски == * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.provinz.bz.it/umweltagentur/wasser/pragser-wildsee.asp|title=Агентство по охране окружающей среды Южного Тироля|last=|date=|work=www.provinz.bz.it|language=it|dead-url=no|accessdate=2018-12-29}} {{Commonscat|Pragser Wildsee}}{{Италија-гео-никулец}} [[Категорија:Езера по азбучен ред]] rhbjei5znuiqznt1m2nbdmtit4yod8v Јеспер Карлстрем 0 1310702 5562265 5241015 2026-05-21T21:20:08Z Carshalton 30527 5562265 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јеспер Карлстрем | image = [[Податотека:Jesper Karlström (Djurgården, 2020, cropped).jpg|200px]] | caption = | fullname = Јеспер Кеве Карлстрем<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=10 February 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1995|6|21|df=y}} | birth_place = [[Стокхолм]], [[Шведска]] | nationality = {{flagsport|SWE}} [[Шведска]] | height = {{height|m=1.82}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team Udinese}} | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = {{Fb team Hammarby}} | youthyears2 = 2012–2018 | youthclubs2 = {{Fb team Brommapojkarna}} | years1 = 2012-2014 | caps1 = 41 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Brommapojkarna}} | years2 = 2015-2020 | caps2 = 147 | goals2 = 8 | clubs2 = {{Fb team Djurgarden}} | years3 = 2017 | caps3 = 2 | goals3 = 1 | clubs3 = →{{Fb team Brommapojkarna}} | years4 = 2021-2024 | caps4 = 111 | goals4 = 4 | clubs4 = {{Fb team Lech Poznan}} | years5 = 2024- | caps5 = 70 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Udinese}} | nationalyears1 = 2012 | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 3 | nationalteam1 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 17 години|Шведска 17]] | nationalyears2 = 2013–2014 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 19 години|Шведска 19]] | nationalyears3 = 2014–2015 | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|Шведска 21]] | nationalyears4 = 2018- | nationalcaps4 = 23 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] }}   '''Јеспер Кеве Карлстрем''' (роден на 21 јуни 1995 година) — [[Шведска|шведски]] [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Udinese}} и на [[Фудбалска репрезентација на Шведска|шведската репрезентација]] . == Клупска кариера == === Рана кариера === Карлстрем ја започнла својата кариера играјќи за Хамарби ИФ на шестгодишна возраст. Кога наполнил девет години, тренерот на неговиот тим се преселил во ИФ Бромапојкарна и го донел целиот свој младински тим заедно со него во новиот клуб, вклучувајќи го и Карлстрем.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fotbolldirekt.se/2015/02/24/djurgardens-kandes-perfekt-jag-velade-ingenting/|title=Djurgården kändes perfekt – jag velade ingenting|publisher=FotbollDirekt|accessdate=26 February 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/person/?playerid=7619|title=Jesper Karlström|publisher=svenskfotboll.se|accessdate=1 October 2014}}</ref> === ИФ Бромапојкарна === Набргу по неговиот осумнаесетти роденден во 2013 година, Карлстрем го направил своето деби за Алсвенскан за Бромапојкарна на гости против Калмар ФФ .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1274:jesper-noejd-med-debuten&catid=82:nyheter&Itemid=422|title=Jesper nöjd med debuten|publisher=[[IF Brommapojkarna]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226051715/http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1274%3Ajesper-noejd-med-debuten&catid=82%3Anyheter&Itemid=422|archive-date=26 February 2015|accessdate=26 February 2015}}</ref> На почетокот на следната година тој постигнал гол за прв пат во последниот натпревар од групната фаза 2013–14 Свенска Купен го квалификувал клубот за нокаут фазата на турнирот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1596:jespers-foersta-bp-cupvann&catid=82:nyheter&Itemid=422|title=Jespers första - BP cupvann|publisher=[[IF Brommapojkarna]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226052503/http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1596%3Ajespers-foersta-bp-cupvann&catid=82%3Anyheter&Itemid=422|archive-date=26 February 2015|accessdate=26 February 2015}}</ref> Неколку месеци подоцна, тој исто така го постигнал својот прв лигашки гол во победата од 3–0 на домашен терен против ИФК Норшепинг .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/sport/fotboll/stjarnskottet-gav-bp-segern/|title=Stjärnskottet gav BP segern|date=3 May 2014|publisher=[[Dagens Nyheter]]|accessdate=26 February 2015}}</ref> === Ѓургарденс ИФ === Бромапојкарна испаднал на крајот од сезоната на Алсвенскан 2014, но Карлстрем се претставил доволно добро за да потпише четиригодишен договор со поголемиот [[стокхолм]]ски клуб Ѓургарденс ИФ.<ref name="dif">{{Наведена мрежна страница|url=http://dif.se/2015/01/22/jesper-karlstrom-klar-for-dif/|title=Jesper Karlström klar för DIF|publisher=[[Djurgårdens IF Fotboll|Djurgårdens IF]]|archive-url=https://archive.today/20150124144029/http://dif.se/2015/01/22/jesper-karlstrom-klar-for-dif/|archive-date=24 January 2015|accessdate=26 February 2015}}</ref> Пред 2017 година, на Карлстрем му бил сменет бројот на дресот од 22 на 6. На 10 мај 2018 година, тој играл додека !„Јургорденс“ го победил Малме ФФ со 3–0 во финалето на Купот на Шведска .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dif.se/djurgarden-cupmastare-malmo-kordes-over/|title=DIF.se &#124; Djurgården cupmästare|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511145855/http://dif.se/djurgarden-cupmastare-malmo-kordes-over/|archive-date=11 May 2018|accessdate=11 May 2018}}</ref> Во 2019 година, Карлстрем се крунисал како шведски шампион како дел од тимот на Ѓургарденс ИФ кој ја освоил шведската лига по дванаесетти пат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allsvenskan.se/nyheter/nyheter-fran-allsvenskan.se/djurgarden-svenska-mastare-2019|title=Djurgården Svenska Mästare 2019}}</ref> Јеспер придонел со голот 2-1 во извонредниот камбек во второто полувреме за освојување на титулата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.expressen.se/tv/sport/fotboll/allsvenskan/klipp/har-tands-hoppet-for-djurgarden/|title=Här tänds hoppet för Djurgården}}</ref> === Лех Познањ === На 2 декември 2020 година, [[ФК Лех Познањ|Лех Познањ]] објавил дека Карлстрем потпишал од Ѓургарденс IF на договор до јуни 2024 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lechpoznan.pl/aktualnosci,2,jesper-karlstrom-od-stycznia-pilkarzem-lecha%C2%A0,36751.html|title=Jesper Karlström od stycznia piłkarzem Lecha|date=2 December 2020|publisher=Lech Poznań|language=pl|accessdate=12 December 2020}}</ref> == Меѓународна кариера == Карлстрем ја претставувал Шведска на нивоата У17, У19 и [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|У21]] .<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|title=Jesper Karlström - Spelarstatistik - Svensk fotboll|work=www.svenskfotboll.se.|language=sv|accessdate=2021-10-29|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029090700/https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|url-status=dead}}</ref> Во ноември 2014 година тој го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|шведската фудбалска репрезентација до 21 година]] против Австрија .<ref name="dif"/> Тој го направил своето целосно меѓународно деби за [[Фудбалска репрезентација на Шведска|репрезентацијата на Шведска]] на 11 јануари 2018 година во [[Пријателски натпревар|пријателската]] победа со 1–0 против Данска, играјќи 66 минути пред да биде заменет од Кристофер Олсон .<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskfotboll.sehttps//www.svenskfotboll.se/matchfakta/sverige-danmark-landskamper-herr-senior/3785289/|title=Sverige - Danmark - Matchfakta - Svensk fotboll|work=www.svenskfotboll.sehttps|language=sv|accessdate=2021-10-29}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Статистика за кариера == === Меѓународна === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|title=Jesper Karlström - Spelarstatistik - Svensk fotboll|work=www.svenskfotboll.se.|language=sv|accessdate=2022-03-16|archive-date=2022-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220405191631/https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|url-status=dead}}</ref> ! Репрезентација ! година ! Апликации ! Голови |- | rowspan="5" | [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] | 2018 година | 1 | 0 |- | 2019 година | 0 | 0 |- | 2020 година | 0 | 0 |- | 2021 година | 0 | 0 |- | 2022 година | 9 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 10 ! 0 |} == Почести == '''Ѓургарденс ИФ''' * Allsvenskan : 2019 година * Свенска Купен : 2017–18 * [[Екстракласа]] : 2021–22 == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Jesper Karlström at SvFF (in Swedish) (archived) * {{Soccerway|jesper-karlstrom/228893}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карлстрем, Јеспер}} [[Категорија:CS1 maint: url-status]] [[Категорија:Статии со извори на шведски (sv)]] [[Категорија:Шведски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Родени во 1995 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] 1zyik2q7k6g12ghx3uqe42aiyocvrgr 5562266 5562265 2026-05-21T21:21:30Z Carshalton 30527 5562266 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јеспер Карлстрем | image = [[Податотека:Jesper Karlström (Djurgården, 2020, cropped).jpg|200px]] | caption = | fullname = Јеспер Кеве Карлстрем<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/612828 |title=Updated squads for 2017/18 Premier League confirmed |publisher=Premier League |date=2 February 2018 |access-date=10 February 2018}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1995|6|21|df=y}} | birth_place = [[Стокхолм]], [[Шведска]] | nationality = {{flagsport|SWE}} [[Шведска]] | height = {{height|m=1.82}} | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team Udinese}} | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2005–2012 | youthclubs1 = {{Fb team Hammarby}} | youthyears2 = 2012–2018 | youthclubs2 = {{Fb team Brommapojkarna}} | years1 = 2012-2014 | caps1 = 41 | goals1 = 3 | clubs1 = {{Fb team Brommapojkarna}} | years2 = 2015-2020 | caps2 = 147 | goals2 = 8 | clubs2 = {{Fb team Djurgarden}} | years3 = 2017 | caps3 = 2 | goals3 = 1 | clubs3 = →{{Fb team Brommapojkarna}} | years4 = 2021-2024 | caps4 = 111 | goals4 = 4 | clubs4 = {{Fb team Lech Poznan}} | years5 = 2024- | caps5 = 70 | goals5 = 1 | clubs5 = {{Fb team Udinese}} | nationalyears1 = 2012 | nationalcaps1 = 9 | nationalgoals1 = 3 | nationalteam1 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 17 години|Шведска 17]] | nationalyears2 = 2013–2014 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 19 години|Шведска 19]] | nationalyears3 = 2014–2015 | nationalcaps3 = 5 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|Шведска 21]] | nationalyears4 = 2018- | nationalcaps4 = 23 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] }}   '''Јеспер Кеве Карлстрем''' (роден на 21 јуни 1995 година) — [[Шведска|шведски]] [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Udinese}} и на [[Фудбалска репрезентација на Шведска|шведската репрезентација]] . == Клупска кариера == === Рана кариера === Карлстрем ја започнла својата кариера играјќи за Хамарби ИФ на шестгодишна возраст. Кога наполнил девет години, тренерот на неговиот тим се преселил во ИФ Бромапојкарна и го донел целиот свој младински тим заедно со него во новиот клуб, вклучувајќи го и Карлстрем.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fotbolldirekt.se/2015/02/24/djurgardens-kandes-perfekt-jag-velade-ingenting/|title=Djurgården kändes perfekt – jag velade ingenting|publisher=FotbollDirekt|accessdate=26 February 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://svenskfotboll.se/allsvenskan/person/?playerid=7619|title=Jesper Karlström|publisher=svenskfotboll.se|accessdate=1 October 2014}}</ref> === ИФ Бромапојкарна === Набргу по неговиот осумнаесетти роденден во 2013 година, Карлстрем го направил своето деби за Алсвенскан за Бромапојкарна на гости против Калмар ФФ .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1274:jesper-noejd-med-debuten&catid=82:nyheter&Itemid=422|title=Jesper nöjd med debuten|publisher=[[IF Brommapojkarna]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226051715/http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1274%3Ajesper-noejd-med-debuten&catid=82%3Anyheter&Itemid=422|archive-date=26 February 2015|accessdate=26 February 2015}}</ref> На почетокот на следната година тој постигнал гол за прв пат во последниот натпревар од групната фаза 2013–14 Свенска Купен го квалификувал клубот за нокаут фазата на турнирот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1596:jespers-foersta-bp-cupvann&catid=82:nyheter&Itemid=422|title=Jespers första - BP cupvann|publisher=[[IF Brommapojkarna]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226052503/http://brommapojkarna.se/index.php?option=com_content&view=article&id=1596%3Ajespers-foersta-bp-cupvann&catid=82%3Anyheter&Itemid=422|archive-date=26 February 2015|accessdate=26 February 2015}}</ref> Неколку месеци подоцна, тој исто така го постигнал својот прв лигашки гол во победата од 3–0 на домашен терен против ИФК Норшепинг .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dn.se/sport/fotboll/stjarnskottet-gav-bp-segern/|title=Stjärnskottet gav BP segern|date=3 May 2014|publisher=[[Dagens Nyheter]]|accessdate=26 February 2015}}</ref> === Ѓургарденс ИФ === Бромапојкарна испаднал на крајот од сезоната на Алсвенскан 2014, но Карлстрем се претставил доволно добро за да потпише четиригодишен договор со поголемиот [[стокхолм]]ски клуб Ѓургарденс ИФ.<ref name="dif">{{Наведена мрежна страница|url=http://dif.se/2015/01/22/jesper-karlstrom-klar-for-dif/|title=Jesper Karlström klar för DIF|publisher=[[Djurgårdens IF Fotboll|Djurgårdens IF]]|archive-url=https://archive.today/20150124144029/http://dif.se/2015/01/22/jesper-karlstrom-klar-for-dif/|archive-date=24 January 2015|accessdate=26 February 2015}}</ref> Пред 2017 година, на Карлстрем му бил сменет бројот на дресот од 22 на 6. На 10 мај 2018 година, тој играл додека !„Јургорденс“ го победил Малме ФФ со 3–0 во финалето на Купот на Шведска .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dif.se/djurgarden-cupmastare-malmo-kordes-over/|title=DIF.se &#124; Djurgården cupmästare|archive-url=https://web.archive.org/web/20180511145855/http://dif.se/djurgarden-cupmastare-malmo-kordes-over/|archive-date=11 May 2018|accessdate=11 May 2018}}</ref> Во 2019 година, Карлстрем се крунисал како шведски шампион како дел од тимот на Ѓургарденс ИФ кој ја освоил шведската лига по дванаесетти пат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allsvenskan.se/nyheter/nyheter-fran-allsvenskan.se/djurgarden-svenska-mastare-2019|title=Djurgården Svenska Mästare 2019}}</ref> Јеспер придонел со голот 2-1 во извонредниот камбек во второто полувреме за освојување на титулата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.expressen.se/tv/sport/fotboll/allsvenskan/klipp/har-tands-hoppet-for-djurgarden/|title=Här tänds hoppet för Djurgården}}</ref> === Лех Познањ === На 2 декември 2020 година, [[ФК Лех Познањ|Лех Познањ]] објавил дека Карлстрем потпишал од Ѓургарденс IF на договор до јуни 2024 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lechpoznan.pl/aktualnosci,2,jesper-karlstrom-od-stycznia-pilkarzem-lecha%C2%A0,36751.html|title=Jesper Karlström od stycznia piłkarzem Lecha|date=2 December 2020|publisher=Lech Poznań|language=pl|accessdate=12 December 2020}}</ref> == Меѓународна кариера == Карлстрем ја претставувал Шведска на нивоата У17, У19 и [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|У21]] .<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|title=Jesper Karlström - Spelarstatistik - Svensk fotboll|work=www.svenskfotboll.se.|language=sv|accessdate=2021-10-29|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029090700/https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|url-status=dead}}</ref> Во ноември 2014 година тој го направил своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|шведската фудбалска репрезентација до 21 година]] против Австрија .<ref name="dif"/> Тој го направил своето целосно меѓународно деби за [[Фудбалска репрезентација на Шведска|репрезентацијата на Шведска]] на 11 јануари 2018 година во [[Пријателски натпревар|пријателската]] победа со 1–0 против Данска, играјќи 66 минути пред да биде заменет од Кристофер Олсон .<ref name=":0"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskfotboll.sehttps//www.svenskfotboll.se/matchfakta/sverige-danmark-landskamper-herr-senior/3785289/|title=Sverige - Danmark - Matchfakta - Svensk fotboll|work=www.svenskfotboll.sehttps|language=sv|accessdate=2021-10-29}}{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Статистика за кариера == === Меѓународна === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Настапи и голови по репрезентација и година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|title=Jesper Karlström - Spelarstatistik - Svensk fotboll|work=www.svenskfotboll.se.|language=sv|accessdate=2022-03-16|archive-date=2022-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220405191631/https://www.svenskfotboll.se/spelarfakta/jesper-karlstrom/af4cde7e-a274-4f3e-bf95-0ab921fc1772/|url-status=dead}}</ref> ! Репрезентација ! година ! Апликации ! Голови |- | rowspan="5" | [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] | 2018 година | 1 | 0 |- | 2019 година | 0 | 0 |- | 2020 година | 0 | 0 |- | 2021 година | 0 | 0 |- | 2022 година | 9 | 0 |- ! colspan="2" | Вкупно ! 10 ! 0 |} == Почести == '''Ѓургарденс ИФ''' * Allsvenskan : 2019 година * Свенска Купен : 2017–18 * [[Екстракласа]] : 2021–22 == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * Jesper Karlström at SvFF (in Swedish) (archived) * {{Soccerway|jesper-karlstrom/228893}} {{Состав на Удинезе Калчо}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карлстрем, Јеспер}} [[Категорија:CS1 maint: url-status]] [[Категорија:Статии со извори на шведски (sv)]] [[Категорија:Шведски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Родени во 1995 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] awmu72j2ukw5qwi2uw7ueojv0xm6zss Украсно растение 0 1313726 5562361 4934964 2026-05-22T11:07:17Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Украсни растенија]] на [[Украсно растение]] презапишувајќи врз пренасочување 4934964 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Petunie.jpg|мини|Декоративна петунија]] '''Украсни растенија''' се вообичаено име за украсни [[Баштенске биљке|градинарски]] и [[Собне биљке|затворени растенија]]. Терминот '''''орнаментални''''' исто така се користи,<ref>[http://www.thefreedictionary.com/ornamental thefreedictionary.com: ornamental]</ref> бидејќи се однесува на [[растенија]] што се користат за украсни цели, било во [[Градинар|градинарството]], [[Пределна архитектура|пејзажната архитектура]] и [[Пејзажна хортикултура|пејзажната хортикултура]], како собни растенија или како [[Резано цвеће|сечено цвеќе]]. Одгледувањето на украсни растенија се врши во рамките на [[Цвеќарство|цвеќарството]], како гранка на [[хортикултура]]. Украсните растенија најчесто потекнуваат од далечни, [[Ориент|ориентални]] и [[Егзоте|егзотични]] предели, но има и [[Култивар|сорти на]] нашите автохтони, диви растенија. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Градинарски растенија]] qwct20cfuun90p2lhtji7fdqrelrfg1 Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“ 0 1324900 5562119 5559989 2026-05-21T16:15:47Z Andrew012p 85224 5562119 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“ | слика = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“.jpg | големина_на_слика = | алт = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | опис = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = пролет 1989 | крај_датум = мај 1989 | цел = искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]] (8.848 м) | учесници = 14 члена | жртви = 1 ([[Димитар Илиевски - Мурато]]) | достигнувања = прво македонско искачување на Монт Еверест }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“''' (официјално: '''II МАХЕ „Еверест '89“''') — втората македонска алпинистичка хималајска експедиција чија главна цел била искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]]. Експедицијата се одвивала во пролетта 1989 година. == Членови на експедицијата == Во експедицијата учествувале вкупно 14 членови од Македонија, како и искусни гости-алпинисти од тогашните југословенски републики Хрватска и Словенија: * Сашо Андонов * [[Стипе Божиќ]] (алпинист од Хрватска) * Владимир Бошков * [[Виктор Грошељ]] (алпинист од Словенија) * Слободан Ѓорѓевиќ (радио-врски) * [[Димитар Илиевски - Мурато]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Страшо Лозаноски * [[Јован Попоски - Јове]] (водач на експедицијата) * [[Горазд Росоклија]] (лекар и заменик-водач) * Серафим Серафимовски (алпинист) * Димитар Тодоровски * Румен Ќамилов (снимател) == Тек и реализација на експедицијата == Искачувањето на Монт Еверест било изведено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу, во стил кој подоцна станал класичен и прифатен од речиси сите современи експедиции што пристапуваат од оваа насока. Базниот логор бил поставен на [[морена|морените]] под ледоломот, на надморска височина од 5.370 до 5.500 м н.в. Патеката кон врвот се протегала низ ледоломот Кумбу, Долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и Јужното седло. До врвот биле поставени четири висински логори: * '''Прв висински логор:''' на висина од околу 6.100 м н.в. * '''Втор висински логор:''' под Лоце на висина од 6.200 м н.в. * '''Трет висински логор:''' на самата Лоце на висина од 7.300 м н.в. * '''Четврти висински логор:''' на Јужното седло на околу 8.000 м н.в. === Освојување на врвот и трагедијата === На 10 мај 1989 г., по тешко искачување што траело околу 15 часа во услови на длабок снег, македонскиот алпинист Димитар Илиевски успешно стапнал на највисоката точка на планетата. Заедно со Диме, истиот ден на врвот се искачиле и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал алпинистот [[Борче Јовчевски]], кој имал клучна задача да биде логистичка поткрепа за јуришната екипа. На самиот врв Диме и Стипе се задржале околу еден час. При симнувањето од врвот во ноќните часови, Димитар Илиевски останал на планината, најверојатно на височина од околу 8.200 м н.в. Точната причина за неговата смрт не е целосно разјаснета до денес, бидејќи во текот на целото искачување тој се наоѓал во извонредна физичка подготвеност, честопати правејќи патека во снегот пред самите шерпаси. Се претпоставува дека Диме застанал за кратко на 8.200 м за да го почека Стипе Божиќ (кој заостанувал бидејќи имал проблеми со светилката), по што заспал поради исцрпеност и преголем недостиг на [[кислород]], од каде што никогаш не се разбудил. [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] е првиот Македонец што го има искачено Монт Еверест и долго време бил единствениот македонски алпинист со освоен врв повисок од 8.000 м н.в. == Поврзано == * [[Димитар Илиевски - Мурато]] * [[Прва Македонска Алпинистичка Експедиција „Хималаи '87“]] * [[Монт Еверест]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1989 година]] aa9ivtedp942putklo9zgxgzv7ft3ej 5562125 5562119 2026-05-21T16:17:25Z Andrew012p 85224 /* Членови на експедицијата */ 5562125 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“ | слика = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“.jpg | големина_на_слика = | алт = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | опис = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = пролет 1989 | крај_датум = мај 1989 | цел = искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]] (8.848 м) | учесници = 14 члена | жртви = 1 ([[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]]) | достигнувања = прво македонско искачување на Монт Еверест }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“''' (официјално: '''II МАХЕ „Еверест '89“''') — втората македонска алпинистичка хималајска експедиција, чија главна цел била искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]]. Експедицијата се одвивала во пролетта 1989 г. == Членови на експедицијата == Во експедицијата учествувале вкупно 14 члена од [[Македонија]], како и искусни гости алпинисти од тогашните југословенски републики [[Хрватска]] и [[Словенија]]: * Сашо Андонов * [[Стипе Божиќ]] (алпинист од Хрватска) * Владимир Бошков * [[Виктор Грошељ]] (алпинист од Словенија) * Слободан Ѓорѓевиќ (радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Страшо Лозаноски * [[Јован Попоски - Јове]] (водач на експедицијата) * [[Горазд Росоклија]] (лекар и заменик-водач) * Серафим Серафимовски (алпинист) * Димитар Тодоровски * Румен Ќамилов ([[снимател]]) == Тек и реализација на експедицијата == Искачувањето на Монт Еверест било изведено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу, во стил кој подоцна станал класичен и прифатен од речиси сите современи експедиции што пристапуваат од оваа насока. Базниот логор бил поставен на [[морена|морените]] под ледоломот, на надморска височина од 5.370 до 5.500 м н.в. Патеката кон врвот се протегала низ ледоломот Кумбу, Долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и Јужното седло. До врвот биле поставени четири висински логори: * '''Прв висински логор:''' на висина од околу 6.100 м н.в. * '''Втор висински логор:''' под Лоце на висина од 6.200 м н.в. * '''Трет висински логор:''' на самата Лоце на висина од 7.300 м н.в. * '''Четврти висински логор:''' на Јужното седло на околу 8.000 м н.в. === Освојување на врвот и трагедијата === На 10 мај 1989 г., по тешко искачување што траело околу 15 часа во услови на длабок снег, македонскиот алпинист Димитар Илиевски успешно стапнал на највисоката точка на планетата. Заедно со Диме, истиот ден на врвот се искачиле и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал алпинистот [[Борче Јовчевски]], кој имал клучна задача да биде логистичка поткрепа за јуришната екипа. На самиот врв Диме и Стипе се задржале околу еден час. При симнувањето од врвот во ноќните часови, Димитар Илиевски останал на планината, најверојатно на височина од околу 8.200 м н.в. Точната причина за неговата смрт не е целосно разјаснета до денес, бидејќи во текот на целото искачување тој се наоѓал во извонредна физичка подготвеност, честопати правејќи патека во снегот пред самите шерпаси. Се претпоставува дека Диме застанал за кратко на 8.200 м за да го почека Стипе Божиќ (кој заостанувал бидејќи имал проблеми со светилката), по што заспал поради исцрпеност и преголем недостиг на [[кислород]], од каде што никогаш не се разбудил. [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] е првиот Македонец што го има искачено Монт Еверест и долго време бил единствениот македонски алпинист со освоен врв повисок од 8.000 м н.в. == Поврзано == * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] * [[Прва Македонска Алпинистичка Експедиција „Хималаи '87“]] * [[Монт Еверест]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1989 година]] fkh371fke1ih11tl5ad0fejhe7kzjsp 5562126 5562125 2026-05-21T16:18:49Z Andrew012p 85224 /* Поврзано */ 5562126 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“ | слика = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“.jpg | големина_на_слика = | алт = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | опис = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = пролет 1989 | крај_датум = мај 1989 | цел = искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]] (8.848 м) | учесници = 14 члена | жртви = 1 ([[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]]) | достигнувања = прво македонско искачување на Монт Еверест }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“''' (официјално: '''II МАХЕ „Еверест '89“''') — втората македонска алпинистичка хималајска експедиција, чија главна цел била искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]]. Експедицијата се одвивала во пролетта 1989 г. == Членови на експедицијата == Во експедицијата учествувале вкупно 14 члена од [[Македонија]], како и искусни гости алпинисти од тогашните југословенски републики [[Хрватска]] и [[Словенија]]: * Сашо Андонов * [[Стипе Божиќ]] (алпинист од Хрватска) * Владимир Бошков * [[Виктор Грошељ]] (алпинист од Словенија) * Слободан Ѓорѓевиќ (радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Страшо Лозаноски * [[Јован Попоски - Јове]] (водач на експедицијата) * [[Горазд Росоклија]] (лекар и заменик-водач) * Серафим Серафимовски (алпинист) * Димитар Тодоровски * Румен Ќамилов ([[снимател]]) == Тек и реализација на експедицијата == Искачувањето на Монт Еверест било изведено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу, во стил кој подоцна станал класичен и прифатен од речиси сите современи експедиции што пристапуваат од оваа насока. Базниот логор бил поставен на [[морена|морените]] под ледоломот, на надморска височина од 5.370 до 5.500 м н.в. Патеката кон врвот се протегала низ ледоломот Кумбу, Долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и Јужното седло. До врвот биле поставени четири висински логори: * '''Прв висински логор:''' на висина од околу 6.100 м н.в. * '''Втор висински логор:''' под Лоце на висина од 6.200 м н.в. * '''Трет висински логор:''' на самата Лоце на висина од 7.300 м н.в. * '''Четврти висински логор:''' на Јужното седло на околу 8.000 м н.в. === Освојување на врвот и трагедијата === На 10 мај 1989 г., по тешко искачување што траело околу 15 часа во услови на длабок снег, македонскиот алпинист Димитар Илиевски успешно стапнал на највисоката точка на планетата. Заедно со Диме, истиот ден на врвот се искачиле и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал алпинистот [[Борче Јовчевски]], кој имал клучна задача да биде логистичка поткрепа за јуришната екипа. На самиот врв Диме и Стипе се задржале околу еден час. При симнувањето од врвот во ноќните часови, Димитар Илиевски останал на планината, најверојатно на височина од околу 8.200 м н.в. Точната причина за неговата смрт не е целосно разјаснета до денес, бидејќи во текот на целото искачување тој се наоѓал во извонредна физичка подготвеност, честопати правејќи патека во снегот пред самите шерпаси. Се претпоставува дека Диме застанал за кратко на 8.200 м за да го почека Стипе Божиќ (кој заостанувал бидејќи имал проблеми со светилката), по што заспал поради исцрпеност и преголем недостиг на [[кислород]], од каде што никогаш не се разбудил. [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] е првиот Македонец што го има искачено Монт Еверест и долго време бил единствениот македонски алпинист со освоен врв повисок од 8.000 м н.в.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://netpress.com.mk/pred-30-godini-na-mont-everest-se-iskaci-prviot-makedonec-dime-murato/|title=Пред 30 години на Монт Еверест се искачи првиот Македонец Диме Мурато|last=Ваљакова|first=Гордана Милошевска|date=2019-05-10|work=Нетпрес|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref> == Поврзано == * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] * [[Прва македонска алпинистичка експедиција „Хималаи '87“]] * [[Монт Еверест]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1989 година]] qj3pagcaiw25qpp3lywnzbca2tkirjl 5562139 5562126 2026-05-21T16:27:39Z Andrew012p 85224 /* Членови на експедицијата */ 5562139 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“ | слика = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“.jpg | големина_на_слика = | алт = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | опис = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = пролет 1989 | крај_датум = мај 1989 | цел = искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]] (8.848 м) | учесници = 14 члена | жртви = 1 ([[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]]) | достигнувања = прво македонско искачување на Монт Еверест }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“''' (официјално: '''II МАХЕ „Еверест '89“''') — втората македонска алпинистичка хималајска експедиција, чија главна цел била искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]]. Експедицијата се одвивала во пролетта 1989 г. == Членови на експедицијата == Во експедицијата учествувале вкупно 14 члена од [[Македонија]], како и искусни гости алпинисти од тогашните југословенски републики [[Хрватска]] и [[Словенија]]: * Сашо Андонов * [[Стипе Божиќ]] (алпинист од Хрватска) * Владимир Бошков * [[Виктор Грошељ]] (алпинист од Словенија) * Слободан Ѓорѓевиќ (радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Страшо Лозаноски * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски-Јове]] (водач на експедицијата) * [[Горазд Росоклија]] (лекар и заменик-водач) * Серафим Серафимовски (алпинист) * Димитар Тодоровски * Румен Ќамилов ([[снимател]]) == Тек и реализација на експедицијата == Искачувањето на Монт Еверест било изведено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу, во стил кој подоцна станал класичен и прифатен од речиси сите современи експедиции што пристапуваат од оваа насока. Базниот логор бил поставен на [[морена|морените]] под ледоломот, на надморска височина од 5.370 до 5.500 м н.в. Патеката кон врвот се протегала низ ледоломот Кумбу, Долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и Јужното седло. До врвот биле поставени четири висински логори: * '''Прв висински логор:''' на висина од околу 6.100 м н.в. * '''Втор висински логор:''' под Лоце на висина од 6.200 м н.в. * '''Трет висински логор:''' на самата Лоце на висина од 7.300 м н.в. * '''Четврти висински логор:''' на Јужното седло на околу 8.000 м н.в. === Освојување на врвот и трагедијата === На 10 мај 1989 г., по тешко искачување што траело околу 15 часа во услови на длабок снег, македонскиот алпинист Димитар Илиевски успешно стапнал на највисоката точка на планетата. Заедно со Диме, истиот ден на врвот се искачиле и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал алпинистот [[Борче Јовчевски]], кој имал клучна задача да биде логистичка поткрепа за јуришната екипа. На самиот врв Диме и Стипе се задржале околу еден час. При симнувањето од врвот во ноќните часови, Димитар Илиевски останал на планината, најверојатно на височина од околу 8.200 м н.в. Точната причина за неговата смрт не е целосно разјаснета до денес, бидејќи во текот на целото искачување тој се наоѓал во извонредна физичка подготвеност, честопати правејќи патека во снегот пред самите шерпаси. Се претпоставува дека Диме застанал за кратко на 8.200 м за да го почека Стипе Божиќ (кој заостанувал бидејќи имал проблеми со светилката), по што заспал поради исцрпеност и преголем недостиг на [[кислород]], од каде што никогаш не се разбудил. [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] е првиот Македонец што го има искачено Монт Еверест и долго време бил единствениот македонски алпинист со освоен врв повисок од 8.000 м н.в.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://netpress.com.mk/pred-30-godini-na-mont-everest-se-iskaci-prviot-makedonec-dime-murato/|title=Пред 30 години на Монт Еверест се искачи првиот Македонец Диме Мурато|last=Ваљакова|first=Гордана Милошевска|date=2019-05-10|work=Нетпрес|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref> == Поврзано == * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] * [[Прва македонска алпинистичка експедиција „Хималаи '87“]] * [[Монт Еверест]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1989 година]] 478uw8ntxwznoo57stgd3zkunga80bn 5562235 5562139 2026-05-21T20:43:06Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)]] на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] 5562139 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“ | слика = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“.jpg | големина_на_слика = | алт = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | опис = Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“ | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = пролет 1989 | крај_датум = мај 1989 | цел = искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]] (8.848 м) | учесници = 14 члена | жртви = 1 ([[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]]) | достигнувања = прво македонско искачување на Монт Еверест }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Еверест '89“''' (официјално: '''II МАХЕ „Еверест '89“''') — втората македонска алпинистичка хималајска експедиција, чија главна цел била искачување на највисокиот врв во светот, [[Монт Еверест]]. Експедицијата се одвивала во пролетта 1989 г. == Членови на експедицијата == Во експедицијата учествувале вкупно 14 члена од [[Македонија]], како и искусни гости алпинисти од тогашните југословенски републики [[Хрватска]] и [[Словенија]]: * Сашо Андонов * [[Стипе Божиќ]] (алпинист од Хрватска) * Владимир Бошков * [[Виктор Грошељ]] (алпинист од Словенија) * Слободан Ѓорѓевиќ (радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Страшо Лозаноски * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски-Јове]] (водач на експедицијата) * [[Горазд Росоклија]] (лекар и заменик-водач) * Серафим Серафимовски (алпинист) * Димитар Тодоровски * Румен Ќамилов ([[снимател]]) == Тек и реализација на експедицијата == Искачувањето на Монт Еверест било изведено од непалската страна преку [[ледолом]]от Кумбу, во стил кој подоцна станал класичен и прифатен од речиси сите современи експедиции што пристапуваат од оваа насока. Базниот логор бил поставен на [[морена|морените]] под ледоломот, на надморска височина од 5.370 до 5.500 м н.в. Патеката кон врвот се протегала низ ледоломот Кумбу, Долината на тишината, падината под врвот [[Лоце]] и Јужното седло. До врвот биле поставени четири висински логори: * '''Прв висински логор:''' на висина од околу 6.100 м н.в. * '''Втор висински логор:''' под Лоце на висина од 6.200 м н.в. * '''Трет висински логор:''' на самата Лоце на висина од 7.300 м н.в. * '''Четврти висински логор:''' на Јужното седло на околу 8.000 м н.в. === Освојување на врвот и трагедијата === На 10 мај 1989 г., по тешко искачување што траело околу 15 часа во услови на длабок снег, македонскиот алпинист Димитар Илиевски успешно стапнал на највисоката точка на планетата. Заедно со Диме, истиот ден на врвот се искачиле и словенечкиот алпинист [[Виктор Грошељ]], хрватскиот алпинист [[Стипе Божиќ]] и шерпасите Сонам и Аџива. Во четвртиот висински логор се наоѓал алпинистот [[Борче Јовчевски]], кој имал клучна задача да биде логистичка поткрепа за јуришната екипа. На самиот врв Диме и Стипе се задржале околу еден час. При симнувањето од врвот во ноќните часови, Димитар Илиевски останал на планината, најверојатно на височина од околу 8.200 м н.в. Точната причина за неговата смрт не е целосно разјаснета до денес, бидејќи во текот на целото искачување тој се наоѓал во извонредна физичка подготвеност, честопати правејќи патека во снегот пред самите шерпаси. Се претпоставува дека Диме застанал за кратко на 8.200 м за да го почека Стипе Божиќ (кој заостанувал бидејќи имал проблеми со светилката), по што заспал поради исцрпеност и преголем недостиг на [[кислород]], од каде што никогаш не се разбудил. [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] е првиот Македонец што го има искачено Монт Еверест и долго време бил единствениот македонски алпинист со освоен врв повисок од 8.000 м н.в.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://netpress.com.mk/pred-30-godini-na-mont-everest-se-iskaci-prviot-makedonec-dime-murato/|title=Пред 30 години на Монт Еверест се искачи првиот Македонец Диме Мурато|last=Ваљакова|first=Гордана Милошевска|date=2019-05-10|work=Нетпрес|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref> == Поврзано == * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски-Мурато]] * [[Прва македонска алпинистичка експедиција „Хималаи '87“]] * [[Монт Еверест]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1989 година]] 478uw8ntxwznoo57stgd3zkunga80bn Јован Попоски-Јове 0 1329056 5562025 5476046 2026-05-21T13:25:49Z Nikola Andonoski 58092 5562025 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Малку извори}}{{Инфокутија за личност | име = Јован Попоски | портрет = Јован Попоски.jpg | роден-дата = | роден-место = [[Прилеп]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[20 јануари]] [[1949]]}} '''Јован Попоски''' ([[20 јануари]] [[1949|1949]], во {{роден во|Прилеп}}) — македонски [[алпинист]], [[планинар]] и машински инженер, познат како водач на Македонските Алпинистички Експедиции. Живее во [[Скопје]]. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште од 1960 година. Учествувал во изградба на планинарски домови, трасирање и маркирање на планинарски патеки, поминл курсеви за водач во планина и подоцна учествувал и како инструктор на истите.Еден е од реализаотирите на големиот сојузен слет на Водно во 1965 година, каде учествувале над 1200 планинари пионери од целата Југославија. Активно учествува во промотивното поставвање на планинарските трансферзали: Скопје-Охрид, Скопје-Крушево, Скопје-Прилеп и познатата зимска трансферзала Љуботен - Титов Врв. Член е на Планинарската Спасителна служба на Македонија уште од самото нејзино формирање и е носител на спасителна значка со реден број 15. Како спасител учествувал во многу планинарски спасувачки акции, како и повеќе акции заедно со специјалните единици на Армијата и Полицијата. Во Повеќе наврати бил член на претседателството на Планинарскиот сојуз на Македонија (ПСМ). == Алпинизам == Со алпинизам започнал дасе занимава во 1964 година, а инструктор му бил еден од основоположниците на македонскиот алпинизам, [[Јован Ангелов - Циго]], кога со него ја искачуваат „Отмаровата насока“ на Матка (посветена на [[Отмар Худомаљ]]). Истата година, на само 15 години е претставник на сојузниот алпинистички табор на северната стена на Триглав, заедно со Јован Ангелов - Циго и Владимир Андреевски - Пајо, со кои ги искачува насоките: „Долга Немшка“, „Скалашка“, „Цимерјанка“, „Баварска“, „Скалашка-Горењска“. Во рамките на таборот заедно со Владимир Андреевски спасуваат алпинисти од Чехословачка и добиваат пофалби од водачот на таборот, [[Јожа Чоп]]. На 7. VII 1976 година Јован Попоски и Иво Ивчевски прават искачување на насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, Јулиски Алпи, Словенија. Учествува а во повеќето случаи бил и водач на повеќе алпинистички табори во Македонија, Југославија и низ светот. Бил организатор, инструктор и водач на десетици алпинистички курсеви, школи и обуки. Исто така бил и началник на комисијата за алпинизам при ПСМ во повеќе наврати, на подoлг период. [[Податотека:Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година..jpg|алт=Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.|мини|Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.]] Во 1980 година Јован Попоски раководел со Првата Македонска алпинистичка експедиција, при кој се искачиле на врвот Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил и [[Јован Ангелов - Циго|Јован Ангелов]]. Во 1981 година е учесник од Македонија на Југословенската Алпинистичка Експедиција на Јужната стена на Лотце (8150 м.н.в..) каде биле 28 алпинисти Филип Бенце, Јанез Бенкович, Борут Бергант, Стипе Божиќ, Славко Франтар, Виктор Грошељ, Франчек Кнез, Иван Котник, Рајко Ковач, Марјан Крегар, Maрjaн Maнфрeдa, Петер Маркич, Вања Матијевец, Жељко Перко, Павел Подгорник, Петер Подгорник, Јован Попоски, Андреј Штремфељ, Марко Штремфељ, Миро Шуштерич, Изток Томазин, Јернеј Заплотник, Матија Хорват (лекар), Јанез Мајдич (радиоврски), Иван Скумавц (готвач), Петар Антонијевиќ (новинар), Мирослав Станковиќ (снимател). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-11-1981/|title=Alpinistične novice 11/1981 - GORE LJUDJE|date=1981-03-09|language=sl-SI|accessdate=2025-11-21}}</ref>Јован Попоски бил и началник на комисијата за експедиции при ПСМ, и бил иницијатор и еден од предлагачите на програмата за Македонските алпинистички – хималајски експедиции (МАХЕ), со кои во циклус од 1981 до 1989 година крајната цел е да се искачи Монт Еверест (8848 м.н.в..). Бил и заменик претседател на Комитетот за македонски алпинистички хималајски експедиции, одговорен за алпинистичкиот дел од активностите на Комитетот, како и водач на подготовките, инструктор-тренер и селектор на алпинистичките тимови за сите четири МАХЕ. Во рамките на МАХЕ бил водач и качувач на сите четири експедиции од циклусот МАХЕ (1982-1989): Уаскаран (6878 м.н.в..) во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската Алпинистичка Eкспедиција „Анди '82“]] на Андите во 1982 година, Пик-Комунизам (7495 м.н.в..) на Памир во 1984 година, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]], Манаслу (8163 м.н.в..) [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]] на Хималаите во 1986 год и [[Mакедонската Aлпинистичка Хималајска Eкспедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|МАХЕ „Мoнт Еверест '89“]] во 1989 година. Како претставник на Македонија на светската конференција на алпинистите, наречена „Everest day”, што се одржала во мај 1997 год во Катманду, Непал, даде значаен придонес во работата на истата, па од 1996 до 1998 се обидуваше да организира Македонско-непалска експедиција со цел да се најде телото на Димитар Илиевски – „Мурато“, но Непал не даде дозвола за оваа експедиција. Во 2005 година во близина на Монт Еверест организира изградба на споменик во чест и спомен на македонскиот алпинистички великан, алпинистот [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски – Мурато]]. == Признанија == Јован Попоски има добиено повеќе признанија од Планинрските сојузи на Македонија и Југославија за достигнувања во алпинизмот, а прогласуван е за спортист на Скопје (поединечно) и спортист на Македонија (екипно) за резултати во алпинизмот. Исто така, носител на државна награда „11 Ноември“ за резултати во спортот (во алпинизмот). == Друго == Во младоста малку тренирал атлетика, пливање и фудбал, а рекреативно се има бавено и со скијање, параглајдерство, планински велосипедизам. Негово хоби е фотографијата и печуркарството. 8f5xa864c6gtdz8kssakgag7ostbz5l 5562141 5562025 2026-05-21T16:28:03Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Јован Попоски - Јове]] на [[Јован Попоски-Јове]] 5562025 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Малку извори}}{{Инфокутија за личност | име = Јован Попоски | портрет = Јован Попоски.jpg | роден-дата = | роден-место = [[Прилеп]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[20 јануари]] [[1949]]}} '''Јован Попоски''' ([[20 јануари]] [[1949|1949]], во {{роден во|Прилеп}}) — македонски [[алпинист]], [[планинар]] и машински инженер, познат како водач на Македонските Алпинистички Експедиции. Живее во [[Скопје]]. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште од 1960 година. Учествувал во изградба на планинарски домови, трасирање и маркирање на планинарски патеки, поминл курсеви за водач во планина и подоцна учествувал и како инструктор на истите.Еден е од реализаотирите на големиот сојузен слет на Водно во 1965 година, каде учествувале над 1200 планинари пионери од целата Југославија. Активно учествува во промотивното поставвање на планинарските трансферзали: Скопје-Охрид, Скопје-Крушево, Скопје-Прилеп и познатата зимска трансферзала Љуботен - Титов Врв. Член е на Планинарската Спасителна служба на Македонија уште од самото нејзино формирање и е носител на спасителна значка со реден број 15. Како спасител учествувал во многу планинарски спасувачки акции, како и повеќе акции заедно со специјалните единици на Армијата и Полицијата. Во Повеќе наврати бил член на претседателството на Планинарскиот сојуз на Македонија (ПСМ). == Алпинизам == Со алпинизам започнал дасе занимава во 1964 година, а инструктор му бил еден од основоположниците на македонскиот алпинизам, [[Јован Ангелов - Циго]], кога со него ја искачуваат „Отмаровата насока“ на Матка (посветена на [[Отмар Худомаљ]]). Истата година, на само 15 години е претставник на сојузниот алпинистички табор на северната стена на Триглав, заедно со Јован Ангелов - Циго и Владимир Андреевски - Пајо, со кои ги искачува насоките: „Долга Немшка“, „Скалашка“, „Цимерјанка“, „Баварска“, „Скалашка-Горењска“. Во рамките на таборот заедно со Владимир Андреевски спасуваат алпинисти од Чехословачка и добиваат пофалби од водачот на таборот, [[Јожа Чоп]]. На 7. VII 1976 година Јован Попоски и Иво Ивчевски прават искачување на насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, Јулиски Алпи, Словенија. Учествува а во повеќето случаи бил и водач на повеќе алпинистички табори во Македонија, Југославија и низ светот. Бил организатор, инструктор и водач на десетици алпинистички курсеви, школи и обуки. Исто така бил и началник на комисијата за алпинизам при ПСМ во повеќе наврати, на подoлг период. [[Податотека:Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година..jpg|алт=Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.|мини|Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.]] Во 1980 година Јован Попоски раководел со Првата Македонска алпинистичка експедиција, при кој се искачиле на врвот Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил и [[Јован Ангелов - Циго|Јован Ангелов]]. Во 1981 година е учесник од Македонија на Југословенската Алпинистичка Експедиција на Јужната стена на Лотце (8150 м.н.в..) каде биле 28 алпинисти Филип Бенце, Јанез Бенкович, Борут Бергант, Стипе Божиќ, Славко Франтар, Виктор Грошељ, Франчек Кнез, Иван Котник, Рајко Ковач, Марјан Крегар, Maрjaн Maнфрeдa, Петер Маркич, Вања Матијевец, Жељко Перко, Павел Подгорник, Петер Подгорник, Јован Попоски, Андреј Штремфељ, Марко Штремфељ, Миро Шуштерич, Изток Томазин, Јернеј Заплотник, Матија Хорват (лекар), Јанез Мајдич (радиоврски), Иван Скумавц (готвач), Петар Антонијевиќ (новинар), Мирослав Станковиќ (снимател). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-11-1981/|title=Alpinistične novice 11/1981 - GORE LJUDJE|date=1981-03-09|language=sl-SI|accessdate=2025-11-21}}</ref>Јован Попоски бил и началник на комисијата за експедиции при ПСМ, и бил иницијатор и еден од предлагачите на програмата за Македонските алпинистички – хималајски експедиции (МАХЕ), со кои во циклус од 1981 до 1989 година крајната цел е да се искачи Монт Еверест (8848 м.н.в..). Бил и заменик претседател на Комитетот за македонски алпинистички хималајски експедиции, одговорен за алпинистичкиот дел од активностите на Комитетот, како и водач на подготовките, инструктор-тренер и селектор на алпинистичките тимови за сите четири МАХЕ. Во рамките на МАХЕ бил водач и качувач на сите четири експедиции од циклусот МАХЕ (1982-1989): Уаскаран (6878 м.н.в..) во рамките на [[Македонската Алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската Алпинистичка Eкспедиција „Анди '82“]] на Андите во 1982 година, Пик-Комунизам (7495 м.н.в..) на Памир во 1984 година, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]], Манаслу (8163 м.н.в..) [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]] на Хималаите во 1986 год и [[Mакедонската Aлпинистичка Хималајска Eкспедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)|МАХЕ „Мoнт Еверест '89“]] во 1989 година. Како претставник на Македонија на светската конференција на алпинистите, наречена „Everest day”, што се одржала во мај 1997 год во Катманду, Непал, даде значаен придонес во работата на истата, па од 1996 до 1998 се обидуваше да организира Македонско-непалска експедиција со цел да се најде телото на Димитар Илиевски – „Мурато“, но Непал не даде дозвола за оваа експедиција. Во 2005 година во близина на Монт Еверест организира изградба на споменик во чест и спомен на македонскиот алпинистички великан, алпинистот [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски – Мурато]]. == Признанија == Јован Попоски има добиено повеќе признанија од Планинрските сојузи на Македонија и Југославија за достигнувања во алпинизмот, а прогласуван е за спортист на Скопје (поединечно) и спортист на Македонија (екипно) за резултати во алпинизмот. Исто така, носител на државна награда „11 Ноември“ за резултати во спортот (во алпинизмот). == Друго == Во младоста малку тренирал атлетика, пливање и фудбал, а рекреативно се има бавено и со скијање, параглајдерство, планински велосипедизам. Негово хоби е фотографијата и печуркарството. 8f5xa864c6gtdz8kssakgag7ostbz5l 5562239 5562141 2026-05-21T20:44:32Z Bjankuloski06 332 5562239 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Малку извори}}{{Инфокутија за личност | име = Јован Попоски | портрет = Јован Попоски.jpg | роден-дата = | роден-место = [[Прилеп]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[20 јануари]] [[1949]]}} '''Јован Попоски''' ([[20 јануари]] [[1949|1949]], во {{роден во|Прилеп}}) — македонски [[алпинист]], [[планинар]] и машински инженер, познат како водач на Македонските Алпинистички Експедиции. Живее во [[Скопје]]. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште од 1960 година. Учествувал во изградба на планинарски домови, трасирање и маркирање на планинарски патеки, поминл курсеви за водач во планина и подоцна учествувал и како инструктор на истите.Еден е од реализаотирите на големиот сојузен слет на Водно во 1965 година, каде учествувале над 1200 планинари пионери од целата Југославија. Активно учествува во промотивното поставвање на планинарските трансферзали: Скопје-Охрид, Скопје-Крушево, Скопје-Прилеп и познатата зимска трансферзала Љуботен - Титов Врв. Член е на Планинарската Спасителна служба на Македонија уште од самото нејзино формирање и е носител на спасителна значка со реден број 15. Како спасител учествувал во многу планинарски спасувачки акции, како и повеќе акции заедно со специјалните единици на Армијата и Полицијата. Во Повеќе наврати бил член на претседателството на Планинарскиот сојуз на Македонија (ПСМ). == Алпинизам == Со алпинизам започнал дасе занимава во 1964 година, а инструктор му бил еден од основоположниците на македонскиот алпинизам, [[Јован Ангелов - Циго]], кога со него ја искачуваат „Отмаровата насока“ на Матка (посветена на [[Отмар Худомаљ]]). Истата година, на само 15 години е претставник на сојузниот алпинистички табор на северната стена на Триглав, заедно со Јован Ангелов - Циго и Владимир Андреевски - Пајо, со кои ги искачува насоките: „Долга Немшка“, „Скалашка“, „Цимерјанка“, „Баварска“, „Скалашка-Горењска“. Во рамките на таборот заедно со Владимир Андреевски спасуваат алпинисти од Чехословачка и добиваат пофалби од водачот на таборот, [[Јожа Чоп]]. На 7. VII 1976 година Јован Попоски и Иво Ивчевски прават искачување на насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, Јулиски Алпи, Словенија. Учествува а во повеќето случаи бил и водач на повеќе алпинистички табори во Македонија, Југославија и низ светот. Бил организатор, инструктор и водач на десетици алпинистички курсеви, школи и обуки. Исто така бил и началник на комисијата за алпинизам при ПСМ во повеќе наврати, на подoлг период. [[Податотека:Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година..jpg|алт=Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.|мини|Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.]] Во 1980 година Јован Попоски раководел со Првата Македонска алпинистичка експедиција, при кој се искачиле на врвот Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил и [[Јован Ангелов - Циго|Јован Ангелов]]. Во 1981 година е учесник од Македонија на Југословенската Алпинистичка Експедиција на Јужната стена на Лотце (8150 м.н.в..) каде биле 28 алпинисти Филип Бенце, Јанез Бенкович, Борут Бергант, Стипе Божиќ, Славко Франтар, Виктор Грошељ, Франчек Кнез, Иван Котник, Рајко Ковач, Марјан Крегар, Maрjaн Maнфрeдa, Петер Маркич, Вања Матијевец, Жељко Перко, Павел Подгорник, Петер Подгорник, Јован Попоски, Андреј Штремфељ, Марко Штремфељ, Миро Шуштерич, Изток Томазин, Јернеј Заплотник, Матија Хорват (лекар), Јанез Мајдич (радиоврски), Иван Скумавц (готвач), Петар Антонијевиќ (новинар), Мирослав Станковиќ (снимател). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-11-1981/|title=Alpinistične novice 11/1981 - GORE LJUDJE|date=1981-03-09|language=sl-SI|accessdate=2025-11-21}}</ref>Јован Попоски бил и началник на комисијата за експедиции при ПСМ, и бил иницијатор и еден од предлагачите на програмата за Македонските алпинистички – хималајски експедиции (МАХЕ), со кои во циклус од 1981 до 1989 година крајната цел е да се искачи Монт Еверест (8848 м.н.в..). Бил и заменик претседател на Комитетот за македонски алпинистички хималајски експедиции, одговорен за алпинистичкиот дел од активностите на Комитетот, како и водач на подготовките, инструктор-тренер и селектор на алпинистичките тимови за сите четири МАХЕ. Во рамките на МАХЕ бил водач и качувач на сите четири експедиции од циклусот МАХЕ (1982-1989): Уаскаран (6878 м.н.в..) во рамките на [[Македонската алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди '82“]] на Андите во 1982 година, Пик-Комунизам (7495 м.н.в..) на Памир во 1984 година, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]], Манаслу (8163 м.н.в..) [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]] на Хималаите во 1986 год и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|МАХЕ „Мoнт Еверест '89“]] во 1989 година. Како претставник на Македонија на светската конференција на алпинистите, наречена „Everest day”, што се одржала во мај 1997 год во Катманду, Непал, даде значаен придонес во работата на истата, па од 1996 до 1998 се обидуваше да организира Македонско-непалска експедиција со цел да се најде телото на Димитар Илиевски – „Мурато“, но Непал не даде дозвола за оваа експедиција. Во 2005 година во близина на Монт Еверест организира изградба на споменик во чест и спомен на македонскиот алпинистички великан, алпинистот [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски – Мурато]]. == Признанија == Јован Попоски има добиено повеќе признанија од Планинрските сојузи на Македонија и Југославија за достигнувања во алпинизмот, а прогласуван е за спортист на Скопје (поединечно) и спортист на Македонија (екипно) за резултати во алпинизмот. Исто така, носител на државна награда „11 Ноември“ за резултати во спортот (во алпинизмот). == Друго == Во младоста малку тренирал атлетика, пливање и фудбал, а рекреативно се има бавено и со скијање, параглајдерство, планински велосипедизам. Негово хоби е фотографијата и печуркарството. mpwl7uvmbuzseftiu8hdlr436yic0pw 5562241 5562239 2026-05-21T20:45:19Z Bjankuloski06 332 5562241 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Внимание}}{{Малку извори}}{{Инфокутија за личност | име = Јован Попоски | портрет = Јован Попоски.jpg | роден-дата = | роден-место = [[Прилеп]] | националност = | занимање = |date_of_birth=[[20 јануари]] [[1949]]}} '''Јован Попоски''' ([[20 јануари]] [[1949|1949]], во {{роден во|Прилеп}}) — македонски [[алпинист]], [[планинар]] и машински инженер, познат како водач на Македонските алпинистички експедиции. Живее во [[Скопје]]. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште од 1960 година. Учествувал во изградба на планинарски домови, трасирање и маркирање на планинарски патеки, поминл курсеви за водач во планина и подоцна учествувал и како инструктор на истите.Еден е од реализаотирите на големиот сојузен слет на Водно во 1965 година, каде учествувале над 1200 планинари пионери од целата Југославија. Активно учествува во промотивното поставвање на планинарските трансферзали: Скопје-Охрид, Скопје-Крушево, Скопје-Прилеп и познатата зимска трансферзала Љуботен - Титов Врв. Член е на Планинарската Спасителна служба на Македонија уште од самото нејзино формирање и е носител на спасителна значка со реден број 15. Како спасител учествувал во многу планинарски спасувачки акции, како и повеќе акции заедно со специјалните единици на Армијата и Полицијата. Во Повеќе наврати бил член на претседателството на Планинарскиот сојуз на Македонија (ПСМ). == Алпинизам == Со алпинизам започнал дасе занимава во 1964 година, а инструктор му бил еден од основоположниците на македонскиот алпинизам, [[Јован Ангелов - Циго]], кога со него ја искачуваат „Отмаровата насока“ на Матка (посветена на [[Отмар Худомаљ]]). Истата година, на само 15 години е претставник на сојузниот алпинистички табор на северната стена на Триглав, заедно со Јован Ангелов - Циго и Владимир Андреевски - Пајо, со кои ги искачува насоките: „Долга Немшка“, „Скалашка“, „Цимерјанка“, „Баварска“, „Скалашка-Горењска“. Во рамките на таборот заедно со Владимир Андреевски спасуваат алпинисти од Чехословачка и добиваат пофалби од водачот на таборот, [[Јожа Чоп]]. На 7. VII 1976 година Јован Попоски и Иво Ивчевски прават искачување на насоката „Чопов Стебер“ на Северната Триглавска Стена, Јулиски Алпи, Словенија. Учествува а во повеќето случаи бил и водач на повеќе алпинистички табори во Македонија, Југославија и низ светот. Бил организатор, инструктор и водач на десетици алпинистички курсеви, школи и обуки. Исто така бил и началник на комисијата за алпинизам при ПСМ во повеќе наврати, на подoлг период. [[Податотека:Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година..jpg|алт=Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.|мини|Учесниците на Осмата Југословенска Алпинистичка Хималајска Експедиција на Лотсе во 1981 година.]] Во 1980 година Јован Попоски раководел со Првата Македонска алпинистичка експедиција, при кој се искачиле на врвот Ухуру (5895 m н.в.) на Килиманџаро, како и на врвот Батион (5199 m н.в.) на Маунт Кенија. Дел од оваа експедиција бил и [[Јован Ангелов - Циго|Јован Ангелов]]. Во 1981 година е учесник од Македонија на Југословенската Алпинистичка Експедиција на Јужната стена на Лотце (8150 м.н.в..) каде биле 28 алпинисти Филип Бенце, Јанез Бенкович, Борут Бергант, Стипе Божиќ, Славко Франтар, Виктор Грошељ, Франчек Кнез, Иван Котник, Рајко Ковач, Марјан Крегар, Maрjaн Maнфрeдa, Петер Маркич, Вања Матијевец, Жељко Перко, Павел Подгорник, Петер Подгорник, Јован Попоски, Андреј Штремфељ, Марко Штремфељ, Миро Шуштерич, Изток Томазин, Јернеј Заплотник, Матија Хорват (лекар), Јанез Мајдич (радиоврски), Иван Скумавц (готвач), Петар Антонијевиќ (новинар), Мирослав Станковиќ (снимател). <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gore-ljudje.net/novosti/alpinisticne-novice-11-1981/|title=Alpinistične novice 11/1981 - GORE LJUDJE|date=1981-03-09|language=sl-SI|accessdate=2025-11-21}}</ref>Јован Попоски бил и началник на комисијата за експедиции при ПСМ, и бил иницијатор и еден од предлагачите на програмата за Македонските алпинистички – хималајски експедиции (МАХЕ), со кои во циклус од 1981 до 1989 година крајната цел е да се искачи Монт Еверест (8848 м.н.в..). Бил и заменик претседател на Комитетот за македонски алпинистички хималајски експедиции, одговорен за алпинистичкиот дел од активностите на Комитетот, како и водач на подготовките, инструктор-тренер и селектор на алпинистичките тимови за сите четири МАХЕ. Во рамките на МАХЕ бил водач и качувач на сите четири експедиции од циклусот МАХЕ (1982-1989): Уаскаран (6878 м.н.в..) во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“|Македонската алпинистичка експедиција „Анди '82“]] на Андите во 1982 година, Пик-Комунизам (7495 м.н.в..) на Памир во 1984 година, во рамките на [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]], Манаслу (8163 м.н.в..) [[Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '88“|Македонска Алпинистичка Хималајска Eкспедиција „Манаслу '86“]] на Хималаите во 1986 год и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|МАХЕ „Мoнт Еверест '89“]] во 1989 година. Како претставник на Македонија на светската конференција на алпинистите, наречена „Everest day”, што се одржала во мај 1997 год во Катманду, Непал, даде значаен придонес во работата на истата, па од 1996 до 1998 се обидуваше да организира Македонско-непалска експедиција со цел да се најде телото на Димитар Илиевски – „Мурато“, но Непал не даде дозвола за оваа експедиција. Во 2005 година во близина на Монт Еверест организира изградба на споменик во чест и спомен на македонскиот алпинистички великан, алпинистот [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски – Мурато]]. == Признанија == Јован Попоски има добиено повеќе признанија од Планинрските сојузи на Македонија и Југославија за достигнувања во алпинизмот, а прогласуван е за спортист на Скопје (поединечно) и спортист на Македонија (екипно) за резултати во алпинизмот. Исто така, носител на државна награда „11 Ноември“ за резултати во спортот (во алпинизмот). == Друго == Во младоста малку тренирал атлетика, пливање и фудбал, а рекреативно се има бавено и со скијање, параглајдерство, планински велосипедизам. Негово хоби е фотографијата и печуркарството. jzz8deyb294h3xsue91fz4fjp2rsgvc Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ 0 1329058 5562027 5560432 2026-05-21T13:33:33Z Nikola Andonoski 58092 Дел од учесниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ, Слободан Јованоски; долиот ред, од лево кон десно: Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски, Живко Арсовски. На местото на Градимир Здравковиќ на експдицијата отишол Владимир Бошков. На фотографијата недостасува Слобода Трпевски и Слободан Ѓорѓевиќ. 5562027 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.500 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не се секирајте, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учесниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ, Слободан Јованоски; долиот ред, од лево кон десно: Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски, Живко Арсовски. На местото на Градимир Здравковиќ на експдицијата отишол Владимир Бошков. На фотографијата недостасува Слобода Трпевски и Слободан Ѓорѓевиќ.]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Arrсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] cmdnytfszjp0e6hvwktn7iuq4beucji 5562030 5562027 2026-05-21T13:35:30Z Nikola Andonoski 58092 5562030 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.500 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не се секирајте, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“.jpg|алт=Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“|мини|Дел од учесниците на II МАХЕ „Еверест '89“]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Arrсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] 7hscey55d0o3cfxuiguei7yre2zlftv 5562032 5562030 2026-05-21T13:41:01Z Nikola Andonoski 58092 5562032 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.500 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не се секирајте, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков. |мини|Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков.  ]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Arrсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] qddye8t84hsuy0383t3ec10p37rgqh1 5562033 5562032 2026-05-21T13:43:39Z ~2026-30602-73 133395 /* Учесници */ 5562033 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.500 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не се секирајте, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков. |мини|Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и [[Слободан Јованоски]]; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, [[Борче Јовчевски]] и Живко Арсовски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков.  ]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Arrсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] ngchtbt0xmr7lh5zb64vfaiwvvn3ip3 5562036 5562033 2026-05-21T13:48:07Z ~2026-30485-87 133396 /* Учесници */ 5562036 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.500 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не се секирајте, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков. |мини|Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и [[Слободан Јованоски]]; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, [[Борче Јовчевски]] и Живко Арсовски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков.  ]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Aрсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] ex7u0s9ycnzq6bzap0cru4rt1fgg27e 5562052 5562036 2026-05-21T15:01:17Z ~2026-30485-87 133396 /* Учесници */ 5562052 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“ | слика = | големина_на_слика = | upright = 1 | алт = | опис = | спонзор = | земја = {{МКД}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_место = Катманду | почеток_датум = 9 август 1986 г. | крај_место = Македонија | крај_датум = 22 ноември 1986 г. | цел = искачување на врвот [[Манаслу]] по нова, првенствена насока | бродови = | учесници = 13 учесници | преживеани = | жртви = | достигнувања = прво повторување на Полската насока во стената до Јужното седло (околу 7.600 м н.в.) под исклучително тешки временски услови | маршрута_слика = | маршрута_големина = | маршрута_опис = | белешки = Експедицијата добила високи пофалби лично од Рајнолд Меснер и Томо Чесен за покажаната жилавост и покрај прекинот поради силното невреме. }} '''Прва македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“''' (позната и како '''I МАХЕ „Манаслу '86“''') — прва алпинистичка експедиција на македонските алпинисти на планинскиот масив на [[Хималаи|Хималаите]]. Експедицијата се одржала во 1986 година со главна цел искачување на врвот [[Манаслу]] (8.163 м) по нова, првенствена насока.<ref name="Енциклопедија">{{Наведена мрежна страница|url=https://macedonism.org/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0/%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80/|title=ИЛИЕВСКИ, Димитар|work=Македонска енциклопедија|language=mk-MK|accessdate=2026-03-10}}</ref> Водач на оваа експедиција бил искусниот алпинист [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]].<ref name="МАФ">{{Наведена мрежна страница|url=https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/|title=Историја на македонските алпинистички експедиции|work=Македонска алпинистичка федерација (МАФ)|accessdate=2026-03-10}}</ref> == Тек на експедицијата == Во рамките на експедицијата, првичниот план бил да се искачи потполно нова, технички исклучително тешка насока. Меѓутоа, поради преголемата изложеност на објективни опасности, учесниците биле принудени навреме да се повлечат. Веднаш потоа, групата направила прво повторување на Полската насока, каде што условите биле значително полоши отколку при нејзиното прво искачување од страна на Полјаците. Повторно, поради лошото време и постојаните опасности, тие биле принудени да отстапат откако ја искачиле насоката во самата карпа до Јужното седло, на висина од околу 7.600 м н.в. На 27 октомври 1986 година, алпинистите [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Борче Јовчевски]] и [[Слободан Јованоски]] го поставиле петтиот висински логор на околу 7.500 м н.в.<ref name="Енциклопедија" /> Следниот ден, на 28 октомври, ветрот веќе се засилил до урагански структури, по што била донесена конечна одлука да се прекине со какви било понатамошни напредувања и обиди кон самиот врв. И покрај тоа што врвот не бил освоен, македонските алпинисти добиле огромни пофалби за својот потфат од светски познатиот алпинист Рајнолд Меснер, како и од познатиот словенечки алпинист [[Томо Чесен]]. {{почеток на цитат|извор=Нашите алпинисти по враќањето во Катманду ги пречекало писмо напишано лично од [[Рајнолд Меснер]], датирано на 28 октомври, во кое меѓу другото стоело:}} „Се надеваме дека следните денови ќе го искачите Манаслу. Ако не успеете — не се секирајте, оваа сезона беше многу лоша за правење експедиции поради страшниот ветер и лошите снежни услови. Повеќето од групите се откажаа уште на крајот на септември. Ние имавме многу среќа и успеавме.“ {{крај на цитат}} {{почеток на цитат|извор=По враќањето во земјата, водачот [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] во една пригода го истакнал значењето на стекнатото искуство:}} „Искуствата со коишто се здобивме изведувајќи ја оваа акција под вакви услови, се многу поголеми отколку дури и половината од нас да се качеа на врвот по убаво време.“ {{крај на цитат}} Експедицијата официјално започнала на 9 август 1986 година со тргнување на дел од учесниците, а целата група безбедно се вратила во Македонија на 22 ноември 1986 година.<ref name="МАФ" /> == Учесници == Во експедицијата учествувале следниве 13 члена: [[Податотека:Na Matka za Manaslu.jpg|алт=Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: Јован Попоски, Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и Слободан Јованоски; долниот ред, од лево кон десно Серафим Серафимовски, Димитар Илиевски, Ѓорѓи Костовски, Борче Јовчевски и Живко Арсковски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков. |мини|Дел од учсниците на I МАХЕ „Манаслу '86“: Горниот ред, од лево кон десно: [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], Благојче Лазаров, Страшо Лозановски, Трајче Алексов, Градимир Здравковиќ и [[Слободан Јованоски]]; долниот ред, од лево кон десно: Серафим Серафимовски, [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, [[Борче Јовчевски]] и Живко Арсовски. На фотографијата недостасуваат Слободан Ѓорѓевиќ и Слободан Трпевски. На местото на Градимир Здравковиќ на експедицијата отишол Владимир Бошков.  ]] * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * Трајче Алексов (алпинист) * Живко Aрсовски (алпинист и одговорен за метеоролошката станица) * Владимир Бошков (доктор на експедицијата) * Слободан Ѓорѓевиќ (одговорен за радиоврски) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист, одговорен за работилница, организација и финансии) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист, одговорен за опрема и финансии) * Страшо Лозановски (одговорен за исхрана, транспорт и финансии) * Серафим Серафимовски (алпинист) * [[Слободан Трпевски]] (алпинист) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://macf.mk/%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8/ Официјална страница за историјата на експедициите] на Македонската алпинистичка федерација [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1986 година]] [[Категорија:Македонија во 1986 година]] 3woi4nd1u6vwbtmivq6l2sx7a4gyh2r Фил Колинс 0 1330669 5562261 5558913 2026-05-21T21:02:43Z ~2026-30460-70 133408 5562261 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Фил Колинс | honorific_suffix = | image = Phil Collins Duesseldorf.jpg <!-- NOTE: Do not replace Phil Collins 1.jpg unless it is with a photo under a public domain or free license (meaning NOT fair use). Any fair use photos (i.e. 'promotional photos') violate the Fair Use Policy and will be deleted. See [[Wikipedia:Fair]] use criteria --> | alt = Collins before a concert in France in 2007 | caption = Фил Колинс на неговата прва проштална турнеја во 2005 годинаво 2007 | birth_name = Филип Дејвид Чарлс Колинс | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1951|1|30}} | birth_place = [[Лондон]], Англија | death_date = | death_place = | occupation = {{flatlist| * Пејач * тапанар * текстописец * музички продуцент * глумец }}<!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> | years_active = {{flatlist| * 1963–2011 * 2015–present<!--Please do not change this unless you have a reliable citation that he retired--> }} | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Андреа Берторели|1975|1980|end=div}} * {{marriage|Џил Тејвелман|1984|1996|end=div}} * {{marriage|Orianne Cevey|1999|2006|end=div}} }} | children = 5 | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | background = solo_singer | genre = {{flatlist| *[[Pop music|Pop]]<ref name="Phil Collins AllMusic">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/phil-collins-mn0000337119/biography|title=Phil Collins Biography|website=AllMusic|first=William|last=Ruhlmann|access-date=16 April 2014}}</ref><ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2015/10/29/entertainment/phil-collins-ends-retirement-feat/|title=Phil Collins' fans rejoice: Artist announces end of retirement|first=Ed|last=Payne|publisher=CNN|date=29 October 2015}}</ref> *[[soft rock]]<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/5293764/Ozzy-Osbourne-I-love-Phil-Collins.html|title=Ozzy Osbourne: 'I love Phil Collins'|work=The Daily Telegraph|first=Murray|last=Wardrop|date=8 May 2009| access-date=23 December 2015}}</ref> *[[progressive rock]]<ref name="Genesis AllMusic">{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/genesis-mn0000199995/biography|title=Genesis Biography|first=Bruce|last=Eder|website=AllMusic|access-date=16 April 2014}}</ref> *[[art rock]]<ref name="Phil Collins AllMusic" /> *[[jazz fusion]]<ref>{{cite web|url=https://www.allmusic.com/artist/brand-x-mn0000614982/biography|title=Brand X Biography|first=Steve|last=Huey|website=AllMusic|access-date=16 April 2014}}</ref> *[[blue-eyed soul]]<ref>{{cite web|url=https://consequence.net/2016/10/phil-collins-has-serious-disdain-for-paul-mccartney/|title=Phil Collins has serious disdain for Paul McCartney|website=Consequence|first=Alex|last=Galbraith|date=19 October 2016|access-date=20 November 2018}}</ref> }} | instrument = {{flatlist| *Vocals *drums *keyboards }}<!--- If you think an instrument should be listed or removed, a discussion to reach consensus is needed first per: https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_musical_artist#instrument---> | label = {{flatlist| *[[Virgin Records|Virgin]] *[[Atlantic Records|Atlantic]] *[[Warner Music Group|WEA]] *[[Walt Disney Records|Walt Disney]] *[[Rhino Entertainment|Rhino]] }} | current_member_of = {{flatlist| *[[Genesis (band)|Genesis]] }}<!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> | past_member_of = {{flatlist| *[[Brand X]] *[[Flaming Youth (band)|Flaming Youth]] }} | website = }} }} '''Филип Дејвид Чарлс Колинс''' ({{langx|en|Philip David Charles Collins}}'';'' роден на 30 јануари 1951 г.) ― англиски пејач, тапанар, музичар, текстописец, музички продуцент и глумец. Познат е како пејач и тапанар на рок групата [[Genesis]], но имал и успешна соло кариера. Од 1982 до 1990 година, како солист Колинс имал три песни на врвот на топ-листата во Велика Британија и седум песни во САД. Во целокупната негова кариера, како дел од Genesis, во соработка со други музичари и како солист, во текот на 1980-тите, имал најмногу песни кои се пласирале на американската топ 40 листа.<ref name="Top">{{Наведени вести|title=Pop Notes|last=Anderson|first=John|date=7 January 1990|work=Newsday|location=New York}}</ref> Негови најуспешни песни од овој период се „In the Air Tonight“, „Against All Odds“, „One More Night“, „Another Day in Paradise“ и „I Wish It Would Rain Down“. Роден е и детството го поминал во Западен Лондон. Фил Колинс почнал да свири на тапани на пет годишна возраст. Посетувал драмско училиште и уште како дете добил многу театарски улоги. Неговата прва позначајна улога била во мјузиклот ''[[Оливер!]]'' на тринаесет годишна возраст. Истовремено ја започнал и музичката кариера; во 1970 година станал тапанар на рок групата Genesis, а по заминувањето на [[Питер Габриел|Питер Гејбриел]] во 1975 година станал главен вокал на групата. Во 1980-те, Фил Колинс ја започнал својата успешна соло кариера. Напишал и отпеал песни за [[Студио за анимација Волт Дизни|Дизниевиот]] анимиран филм, ''[[Tarzan|Тарзан]]'' (1999): „Two Worlds“, „Son of Man“, „Strangers Like Me“ и „[[You'll Be in My Heart]]“, а за последната добил [[Оскар за најдобра оригинална песна]]. Во 2007 година, повторно се приклучил на Genesis за турнејата Turn It On Again. Во 2016 година објавил мемоари, а во 2019 ја завршил својата турнеја Not Dead Yet. Во 2020 година повторно се приклучил на Genesis на втора турнеја која завршила во март 2022 година. == Детство и младост == Филип Дејвид Чарлс Колинс е роден на 30 јануари 1951 година во Вандсворт, југозападен [[Лондон]].{{Sfn|Collins|2016}} {{Sfn|Coleman|1997}} Татко му, Гревил Филип Остин Колинс (1907-1972), бил агент за осигурување во London Assurance, а мајка му Винифрд Џун Колинс (моминско Стрејнџ, 1913-2011), работела во продавница за играчки, а подоцна и како агент за резервации во уметничко училиште.{{Sfn|Coleman|1997}} <ref name="PB86">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philcollins.co.uk/playboy1086.htm|title=Phil Collins Interviews – Playboy, October 1986|last=Sheff|first=David|date=October 1986|archive-url=https://web.archive.org/web/20020901095400/http://www.philcollins.co.uk/playboy1086.htm|archive-date=1 September 2002|accessdate=23 January 2022}}</ref> На петгодишна возраст, неговите родители му дале комплет тапани и тоа значело почеток на неговата музичка кариера.{{Sfn|Coleman|1997}} За време на семеен одмор во Батлин, седумгодишниот Колинс учествувал на натпревар за таленти и ја пеел „The Ballad of Davy Crockett“, но на пола песна го прекинал оркестарот за да им каже дека свират фалш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2009/jan/10/children-growing-talent-show|title=Think your child has a future in showbiz? Read on ...|last=Sutherland|first=Gill|date=10 January 2009|work=The Guardian|accessdate=29 June 2014}}</ref> {{Sfn|Coleman|1997}} Врз музиката на Колинс огромно влијание имале [[Битлси]], а особено нивниот тапанар [[Ринго Стар]].<ref name="Hodgkinson 2002">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/culture/2002/nov/15/artsfeatures6|title=Home entertainment: Phil Collins|last=Hodgkinson|first=Will|date=14 November 2002|work=[[The Guardian]]|access-date=30 September 2013}}</ref><ref name="battistoni">{{Наведена мрежна страница|url=http://thedartmouth.com/2008/01/30/arts/ringo-starr-guards-beatles-legacy-with-new-album-liverpool-8|title=Ringo Starr guards Beatles' legacy with new album 'Liverpool 8'|last=Battistoni|first=Marielle|work=The Dartmouth|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808045416/http://thedartmouth.com/2008/01/30/arts/ringo-starr-guards-beatles-legacy-with-new-album-liverpool-8|archive-date=8 August 2014|accessdate=9 August 2014}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philcollins.co.uk/hitmen86b.htm|title=Phil Collins Interviews – Hitmen, 1986 – Part Two|work=Hitmen|archive-url=https://web.archive.org/web/20080801174547/http://www.philcollins.co.uk/hitmen86b.htm|archive-date=1 August 2008|accessdate=22 September 2014}}</ref> Колинс, исто така, бил под влијание на џез тапанарот [[Бади Рич]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allaboutjazz.com/a-salute-to-buddy-rich-by-john-kelman.php|title=A Salute To Buddy Rich|last=Kelman|first=John|date=14 July 2004|work=All About Jazz|accessdate=28 July 2015}}</ref> На дванаесетгодишна возраст, Колинс се запишал на часови по пијано и музика кај неговата тетка.{{Sfn|Coleman|1997}} Тој не научил да чита или пишува [[музичка нотација]] и смислил свој систем, за што зажалил во подоцнежниот живот. „Отсекогаш мислев дека ако можам нешто да потпевнувам, ќе можам и да го свирам. Сметав дека е задоволително, ама таквото мислење е лошо.“ <ref name="MD79">{{Наведен нестручен часопис|access-date=20 January 2022}}</ref> Колинс бил примен во граматичко училиште во Чисвик, каде што ја формирал групата Real Thing, училишна група во која членувале неговата идна сопруга Андреа Берторели и неговата пријателка Лавинија Ланг, како придружни пејачи. Двете девојки, подоцна ќе имаат влијание врз личниот живот на Колинс.{{Sfn|Coleman|1997}} Следна група на Колинс била Freehold, во која ја напишал својата прва песна, „Lying, Crying, Dying“,{{Sfn|Collins|2016}} а свирел и во групата Charge.{{Sfn|Gallo|1978}} == Кариера == === 1963-1970: Улоги како глумец и први групи === Колинс бил статист во филмот на Битлси ''A Hard Day's Night'' (1964), каде што е меѓу тинејџерите кои врескаат за време на телевизиски концерти.<ref>{{Наведени вести|url=https://nypost.com/2014/06/11/10-things-you-didnt-know-about-a-hard-days-night/|title=10 things you didn't know about 'A Hard Day's Night'|last=Lumenick|first=Lou|date=11 June 2014|work=The New York Post|access-date=30 June 2014}}</ref> Во 1964 година, Колинс бил избран да глуми во две серии од [[Театар Вест Енд|Вест Енд]] мјузиклот ''[[Оливер!]]'' <ref name="TT10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/7975594/Rocks-outsider-Phil-Collins-interview.html|title=Rock's outsider: Phil Collins interview|last=McLean|first=Craig|date=4 September 2010|work=The Telegraph|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/7975594/Rocks-outsider-Phil-Collins-interview.html|archive-date=10 January 2022|accessdate=25 November 2019}}</ref> Колинс глумел во ''„Calamity the Cow“'' (1967), филм продуциран од Детската филмска фондација. По расправијата со режисерот, Колинс одлучил да се откаже од глумата и да се занимава со музика.<ref name="NME88">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rocksbackpages.com/Library/Article/well-chuffed|title=Well Chuffed|last=Brown|first=Len|date=17 November 1988|work=New Musical Express|accessdate=14 April 2020}}</ref> Тој требало да се појави во ''Chitty Chitty Bang Bang'' (1968) како едно од децата кои влегуваат во замокот, но неговата сцена била пресечена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.chittybangbang.com/chittybangbang-film.html|title=Film details|publisher=Chittybangbang.com|accessdate=22 September 2014}}</ref> Колинс бил на аудиција за улогата на Ромео во ''[[Ромео и Јулија (филм од 1968)|Ромео и Јулија]]'' (1968), но улогата му припаднала на [[Леонард Вајтинг]].{{Sfn|Coleman|1997}} Додека се занимавал со глума, кај Колинс сѐ повеќе растел ентузијазмот кон музиката.<ref name="TT10"/> По неуспешните аудиции за Вајнгар Џо и Манфред Ман, третото поглавје,<ref name="Q93">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philcollins.co.uk/q1293.htm|title=Phil Collins Interviews – Q – December 1993|date=December 1993|work=Q|archive-url=https://web.archive.org/web/20021020025233/http://www.philcollins.co.uk/q1293.htm|archive-date=20 October 2002|accessdate=17 July 2019}}</ref> Колинс се приклучил на групата „Cliff Charles Blues Band“. Потоа станал член на The Gladiators,{{Sfn|Coleman|1997}} а откако разбрал дека групата [[Yes (група)|Yes]] бара нов тапанар, разговарал со фронтменот [[Џон Андерсон]], кој следната недела го поканил на аудиција. Колинс не отишол на аудицијата.{{Sfn|Coleman|1997}} Во мај 1970 година, Колинс свирел на конга за песната од [[Џорџ Харисон]] „Art of Dying“, но неговиот придонес не бил наведен на песната.<ref name="Hodgkinson 2002"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://faroutmagazine.co.uk/george-harrison-prank-phil-collins/|title=The hilarious prank George Harrison pulled on Phil Collins|last=Taysom|first=Joe|date=10 February 2021|work=Far Out|accessdate=22 April 2021}}</ref> === 1970-1978: Genesis, фронтмен на групата === Во јули 1970 година, рок групата Genesis потпишала договор со Charisma Records и го снимила нивниот втор албум ''Trespass'' (1970), но од групата си заминале тапанарот Џон Мејхју и гитаристот Ентони Филипс. Тие во ''Melody Maker'' објавиле оглас за тапанар „чувствителен на акустична музика“.{{Sfn|Coleman|1997}} <ref name="billbio">[{{BillboardURLbyName|artist=genesis|bio=true}} "Genesis" Biography], ''Billboard''.</ref> Колинс заедно со Керил отишле на аудицијата. Групата, која била основана пред помалку од една година, се состоела од негови пријатели приватен интернат: пејачот [[Питер Габриел|Питер Гејбриел]], клавијатуристот [[Тони Бенкс (музичар)|Тони Бенкс]] и басистот/гитаристот [[Мајк Радерфорд]]. На 8 август 1970 година, Колинс станал нивниот четврти тапанар. Радерфорд сметал дека Керил не им одговара; во 1971 година, групата го ангажирала [[Стив Хакет]]. Од 1970 до 1975 година, на албумите и на концертите од Genesis Колинс свирел на тапани, перкусии и претежно пеел придружни вокали. Негов прв албум како член на групата, ''Nursery Cryme'', ја содржи песната „For Absent Friends“ на која Колинс го пее главниот вокал. Тој ја отпеал „More Fool Me“ на нивниот албум од 1973 година ''Selling England by the Pound''.{{Sfn|Thompson|2004}} Во август 1975 година, јавно било објавено дека Гејбриел си заминува од бендот. Genesis во ''Melody Maker'' објавил оглас за нов пејач и и добиле околу 400 апликации. По долгиот процес на аудиција, Колинс станал прв вокал на групата и потоа го снимиле албумот ''A Trick of the Tail''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/artists/phil-collins/|title=Bio: Phil Collins|publisher=MTV Artists|accessdate=30 September 2013|archive-date=2020-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200818072450/http://www.mtv.com/artists/phil-collins|url-status=dead}}</ref> Албумот имал комерцијален и критички успех, и се искачил на трето место на топ листите во ОК и на 31 во САД.<ref name="Charts">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.officialcharts.com/artist/_/phil%20collins/|title=Phil Collins &#124; full Official Chart History|publisher=Official Charts Company|accessdate=23 February 2017}}</ref> ''[[Ролинг Стоун]]'' напишал дека Genesis „успеа да ја претвори потенцијалната катастрофа од заминувањето на Габриел во нивниот прв американски успех“.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=10 February 2006}}</ref> ''Wind &amp;amp; Wuthering'' бил последниот албум на Genesis снимен со Хакет, по што тој ја напуштил групата. Во 1976 година, Колинс во групата го повикал американскиот тапанар [[Честер Томпсон]], поранешен тапанар на [[Френк Запа]] и [[Weather Report]], кој останал главен столб на придружните групи на Genesis и Колинс до 2010 година. Откако Колинс, Бенкс и Радерфорд решиле со Genesis да продолжат како трио, тие во 1977 година го снимиле албумот ...And Then There Were Three.... Овој албум ја означува новната промена од [[прогресивен рок]] кон поп-рок музика. На албумот била песната „Follow You Follow Me“, прва нивна песна во Топ 10 во Велика Британија и Топ 40 во САД.<ref name="UKCharts">Roberts, David (2006).</ref> {{Sfn|Whitburn|2000}} === 1978-1984 –Прв солистички албум и ''Hello, I Must Be Going!'' === Тој, исто така, стана познат по препознатливиот звук на тапан со затворен реверб на многу од неговите снимки.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soundonsound.com/sos/mar05/articles/qa0305_3.htm|title=Q. How do I set up a gated reverb?|last=Howell|first=Steve|date=March 2005|work=Sound On Sound|accessdate=31 January 2016}}</ref> Во 1985 година, тој беше единствениот артист кој настапи на двата концерти [[Лајв ејд|на Live Aid]] . Тој, исто така, ја продолжи својата актерска кариера, појавувајќи се во ''Miami Vice'' и последователно глумејќи во филмот ''Бастер'' (1988). Во 1996 година, Колинс го напушти Genesis за да се фокусира на соло работа; ова вклучуваше пишување песни за ''Тарзан'' на Дизни (1999) за кој доби Оскар за најдобра оригинална песна за „ Ти ќе бидеш во моето срце “. Тој повторно се приклучи на Genesis за нивната турнеја Turn It On Again во 2007 година. По петгодишното пензионирање за да се фокусира на својот семеен живот, Колинс објави автобиографија во 2016 година и ја заврши својата турнеја Not Dead Yet во 2019 година. Потоа повторно се приклучи на Genesis во 2020 година за втора турнеја за обединување, која заврши во март 2022 година. По завршувањето на турнејата на Genesis во декември 1978 година, групата заминала на пауза, а Колинс заминал за [[Ванкувер]] во обид да го спаси својот брак.<ref name="sounds1979">{{Наведен нестручен часопис|access-date=11 October 2014}}</ref> Бракот пропаднал, неговата сопруга се вратила во Англија со нивните деца. Разводот бил финализиран во 1981 година. Бенкс и Радерфорд во меѓувреме ги снимиле своите први соло албуми. Потоа, Genesis го снимиле албумот ''Duke'' (1980). Во февруари 1981 година, Колинс го издал својот прв соло албум, ''Face Value''. Тој потпишал со [[Virgin Records]] и WEA за дистрибуција на албумот во САД.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allmusic.com/album/face-value-mw0000189462|title=AllMusic Review by Tim Sendra|last=Sendra|first=Tim|work=AllMusic|accessdate=14 March 2016}}</ref> Основна тематика во неговиот прв албум бил неговиот развод и емотивните промени низ кои поминува.{{Sfn|Thompson|2004}} „In the Air Tonight“, [[Водечки сингл|водечкиот сингл]] од албумот, станал хит и стигнал до второ место на топ листите во Велика Британија. Песната е позната по ефектот на затворен амбиент кој Колинс го користи тапаните, техника развиена од Падгам кога работел како аранжер на песната на Габриел „Intruder“, на која Колинс свирел на тапани.<ref name="classic drum sounds">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musicradar.com/news/drums/classic-drum-sounds-in-the-air-tonight-590970|title=Classic Drum Sounds: 'In The Air Tonight'|last=West|first=David|date=5 February 2014|publisher=MusicRadar|accessdate=14 March 2016}}</ref> ''Hello, I Must Be Going'' (1982), ''No Jacket Required'' (1985) и ''.'' ''.'' ''.'' ''Но, сериозно'' (1989). Колинс стана, според зборовите на [[AllMusic]], „еден од најуспешните поп и возрасни современи пејачи од 80-тите и пошироко“.<ref name="Phil Collins Allmusic">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allmusic.com/artist/phil-collins-mn0000337119/biography|title=Phil Collins Biography|work=Allmusic|accessdate=16 April 2014}}</ref> Вториот соло албум на Колинс, ''Hello, I Must Be Going!'', бил објавен во ноември 1982 година. Неговите брачни проблеми повторно биле инспирација за неговите песни, како „I Don't Care Anymore“ и „Do You Know, Do You Care“. Албумот стигнал до второ место во ОК и 8мо во САД, каде што се продал во 3 милиони копии.<ref name="UKCharts">Roberts, David (2006).</ref><ref name="RIAA">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22So%22|title=American album certifications – Phil Collins|publisher=RIAA|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016210253/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?artist=%22So%22|archive-date=16 October 2015|accessdate=17 December 2014}}</ref> Во мај 1983 година, Колинс, Бенкс и Радерфорд го снимиле истоимениот албум Genesis; нивната турнеја завршила со пет концерти во [[Бирмингем]] во февруари 1984 година. Последните концерти биле снимени и објавени како албум во живо,''Genesis Live – The Mama Tour''.{{Sfn|Bowler|Dray|1992}} === 1984–1989: ''No Jacket Required'' и комерцијална сѐприсутност === Колинс ја напишал и ја отпеал „Against All Odds“, главна нумера од [[Против сите шанси (филм од 1984 година)|истоимениот романтичниот филм]]. Објавена во февруари 1984 година, тоа била прва песна во неговата соло кариера која се искачила на прво место на [[Билборд Хот 100|''Billboard'' Hot 100]] листата; стигнала до второ место во ОК. Колинс добил [[Награди Греми|Греми награда]] за најдобра машка поп вокална изведба.{{Sfn|Whitburn|2000}} За песната, исто така,бил номиниран [[Филмска награда на академијата на САД|за Оскар]] за [[Оскар за најдобра оригинална песна|најдобра оригинална песна]]. Третиот албум на Колинс, ''No Jacket Required'', бил снимен во 1984 година и означува пресвртница во неговата музичка продукција. Тој отстапил од стихови за неговиот личен живот и напишал поведри и поигриви мелодии, како „Sussudio“, „One More Night“ и „Take Me Home“. На албумот како гости придружни вокали биле [[Стинг]], [[Питер Габриел]] и [[Хелен Тери]]. ''No Jacket Required'' бил објавен во февруари 1985 година и имал огромен светски успех, искачувајќи се на прво место во неколку земји.<ref name="Charts"/> „Sussudio“ и „One More Night“ се нашле на врвот на американската табела за синглови, а „Don't Lose My Number“ и „Take Me Home“ влегле во топ десет во САД. Албумот е најуспешен албум на Колинс во неговата кариера, продаден во преку 12 милиони примероци во САД и 1,9 милиони во Велика Британија. ''No Jacket Required'', на Колинс му ги донел првите две од шесте [[Британски музички награди|Брит награди]]; освоил награда за најдобар британски машки изведувач и најдобар британски албум.<ref name="brits">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brits.co.uk/artist/phil-collins|title=Brit Awards: Phil Collins|publisher=Brit Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20141109161354/http://www.brits.co.uk/artist/phil-collins|archive-date=9 November 2014|accessdate=22 September 2014}}</ref> Колинс во 1985 година имал три песни на прво место во САД, најмногу таа година.{{Sfn|Whitburn|2000}} ''No Jacket Required'' освоил три Греми награди вклучувајќи и [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]].<ref name="grammys">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.grammy.com/nominees/search?artist=phil+collins&title=&year=All&genre=All|title=Past Winners: Phil Collins|publisher=The GRAMMYs|accessdate=22 September 2014}}</ref> [[Податотека:Wembley_Stadium_Twin_Towers.jpg|лево|мини| На 13 јули 1985 година, Колинс свирел на [[Лајв ејд|Live Aid]] на стариот [[Стадион Вембли (1923)|стадион Вембли]] ( ''слика на екстериерот'') во Лондон, а подоцна истиот ден со авион отпатувал во Филаделфија за да свири на втората рунда од фестивалот.]] Светската турнеја No Jacket Required го виде Колинс изведувајќи 85 претстави помеѓу февруари и јули 1985 година. На 13 јули, Колинс учествуваше на концертите [[Лајв ејд|за помош во живо]], продолжение на напорите за собирање средства започнати од Band Aid. Колинс беше единствениот изведувач што се појави на концертот во Лондон на стадионот Вембли и на американскиот концерт на стадионот ЏФК во Филаделфија истиот ден.<ref>{{Наведени вести|url=https://ultimateclassicrock.com/phil-collins-live-aid/|title=How Phil Collins Became Live Aid's Transcontinental MVP|work=Ultimate Classic Rock|access-date=8 June 2020}}</ref> Откако ги изведе „Against All Odds“, „In the Air Tonight“ и свирејќи заедно со [[Стинг]], Колинс одлета во Филаделфија на Конкорд за да го изведе својот соло материјал, да свири тапани за Клептон и тапан со Плант и [[Џими Пејџ]] за повторно обединување на [[Лед зепелин|Лед Цепелин]] . . Последниот настап беше слабо прифатен и подоцна отфрлен од бендот.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3534576.stm|title=Zeppelin defend Live Aid opt out|date=4 August 2004|work=BBC News|access-date=23 July 2014}}</ref> Пејџ подоцна рече дека Колинс не ги научил неговите делови за сетот.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=23 July 2014}}</ref> Колинс одговори дека бендот „не е многу добар“, дека „дриблингот“ на Пејџ го натера да се чувствува непријатно, и тој само продолжи со сетот наместо да ја напушти сцената за да избегне негативно внимание.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.spin.com/2010/08/tough-questions-phil-collins/|title=Tough Questions for Phil Collins|last=Sellers|first=John|date=19 August 2010|work=[[Spin (magazine)|Spin]]|accessdate=23 July 2014}}</ref> Во ноември 1985 година, песната „ Separate Lives “, дует со Колинс и Мерилин Мартин за музичкиот драмски филм ''Бели ноќи'', беше објавена и стана хит број еден во САД. {{Sfn|Whitburn|2000}} До крајот на 1985 година, музичкиот печат забележа дека астрономскиот успех на Колинс како соло уметник го направил попопуларен од Genesis.<ref name="odds" /> Пред објавувањето на ''No Jacket Required'', Колинс инсистираше на тоа дека нема да го напушти бендот и дека се чувствува „посреќен со она што го правиме сега, бидејќи чувствувам дека ми е поблиску“.<ref name="odds">{{Наведен нестручен часопис|access-date=6 July 2015}}</ref> Во октомври 1985 година, тој повторно се обединил со Бенкс и Радерфорд за да го сними тринаесеттиот албум на Џенезис, ''Invisible Touch'' . Издаден во 1986 година, тој стана најпродаваниот албум на групата со 6 милиони продадени копии во САД и 1,2 милиони продадени во ОК. Нејзината насловна песна беше издадена како сингл и стигна до број 1 во САД, единствената песна на Genesis со тоа. Групата доби Греми награда (нивната единствена) и номинација за наградата за видео музика на Ем-ти-ви за видео на годината во 1987 година за „ Земја на конфузија “, која содржи куклени карикатури од британската сатирична програма ''Spitting Image'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/ontv/vma/1987/|title=MTV Video Music Awards|year=1987|publisher=MTV|accessdate=30 September 2013|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623062807/http://www.mtv.com/ontv/vma/1987/|url-status=dead}}</ref> Неколку музички критичари направија споредби помеѓу албумот и соло-делото на Колинс, но Џеј Ди Консидин од ''Ролинг Стоун'' ја пофали комерцијалната привлечност на албумот, изјавувајќи: „секоја мелодија е внимателно исчистена така што секој процут не дава инструментална епифанија, туку цврста кука“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rollingstone.com/artists/genesis/albums/album/218476/rid/5945410/|title=Rolling Stone : Genesis: Invisible Touch : Music Reviews|publisher=Archive.is|archive-url=https://archive.today/20070312042723/http://www.rollingstone.com/artists/genesis/albums/album/218476/rid/5945410/|archive-date=12 March 2007|accessdate=21 January 2019}}</ref> Во март 1986 година беше објавено „ Никој не е виновен “, хит сингл на Хауард Џонс, кој вклучуваше Колинс на тапани, придружен вокали и копродукција заедно со Падгам. {{Sfn|Dean|2003}} Колинс беше еден од тапанарите, придружните вокали и продуцентите на албумот на Ерик Клептон, ''[[August (албум)|август]]'' 1986 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allmusic.com/album/august-r4047/review|title=August – Eric Clapton &#124; Songs, Reviews, Credits|last=Ruhlmann|first=AWilliam|work=AllMusic|accessdate=29 October 2015}}</ref> По турнејата со Genesis во 1987 година, Колинс зел едногодишна пауза од пишување и снимање песни. За прв пат по доцните 1960-ти добил улога во филм, и глимел заедно со [[Џули Волтерс]] во романтичната комедија ''[[Бастер (филм)|Бастер]]''. Тематиката на филмот била контроверзна; [[Чарлс III|принцот Чарлс]] и [[Дијана (принцеза од Велс)|принцезата Дијана]] ја одбиле поканата за премиерата откако филмот бил обвинет за величење на криминалот.<ref name="Prince Charles cancels royal film date">(9 September 1988).</ref> За саундтракот на филмот Колинс испеал четири песни; неговата песна „A Groovy Kind of Love“ (преработка на песната од Mindbenders) станала негова единствена песна што стигнала прво место во ОК и во САД. Филмот, исто така, ја соджел и песната „Two Hearts“ (бр.1 во САД), која Фил ја напишал заедно со [[Ламонт Дозиер]], а таа добила [[Награда Златен глобус за најдобра оригинална песна|Златен глобус за најдобра оригинална песна]] и номинација за [[Оскар за најдобра оригинална песна|Оскар]] во истата категорија. Во 1988 година, Колинс глумел во епизода од британската ТВ серија ''Ова е твојот живот''.{{Sfn|Röttgers|2015}} Во 1989 година, Колинс бил меѓу музичарите кои донирале сопствена облека на Рок циркусот на Мадам Тисо, изложба одржана во Лондонскиот павилјон во која се слави историјата на рок и поп музиката со со восочни фигури на најистакнатите претставници од тие жанрови.<ref>{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/1990-08-04/entertainment/ca-1181_1_rock-circus|title=Waxing Enthusiastic Over Tussaud's Rock 'n' Roll Circus : Nostalgia: Opened less than a year ago in London, the rock museum features robotic figures of rock stars sculpted in wax. Each exhibit is accompanied by music and comment.|date=4 August 1990|work=Los Angeles Times|access-date=13 July 2023}}</ref> === 1989–1996: ... ''But Seriously'', ''Both Sides'', и напуштање на Genesis === Во август 1989 година, Колинс се појавил во две претстави како специјален гостин на турнејата на [[The Who]] од 1989, каде го глуми чичко Ерни и ги пее песните „Fiddle About“ и „Tommy's Holiday Camp“ од рок операта ''[[Tommy (албум од The Who)|Томи]]'' (1969).<ref name="`Tommy` Comes Home">{{Наведена мрежна страница|url=http://articles.chicagotribune.com/1989-08-24/features/8901070234_1_comic-book-uncle-ernie-rock-n-roll-comics|title='Tommy' Comes Home|last=Silverman|first=David|date=24 August 1989|work=Chicago Tribune|accessdate=23 July 2014|archive-date=2014-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140728085204/http://articles.chicagotribune.com/1989-08-24/features/8901070234_1_comic-book-uncle-ernie-rock-n-roll-comics|url-status=dead}}</ref> Во 1989 година, Колинс го снимил својот четврти албум ...But Seriously, во кој текстот од песните се осврнува на општествени и политички теми. Албумот петнаесет недели поминал на место бр. 1 на топ листите во ОК и три недели во САД.<ref name="UKCharts">Roberts, David (2006).</ref> Тоа бил албум продаден во најмногу примероци во Обединетото Кралство во 1990 година и е меѓу најпродаваните албуми во историјата на британската топ листа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-60-official-biggest-selling-albums-of-all-time-revealed__15551/|title=The UK's 60 official biggest selling albums of all time revealed|last=Copsey|first=Rob|date=4 July 2016|publisher=[[Official Charts Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709012251/http://www.officialcharts.com/chart-news/the-uks-60-official-biggest-selling-albums-of-all-time-revealed__15551/|archive-date=9 July 2016|accessdate=11 May 2018}}</ref> ...But Seriously е втор најпродаван албум во Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musikindustrie.de/fileadmin/piclib/presse/Dokumente_zum_Download/Gold_Platin_Hoechstverleihungen_Stand_100621.pdf|title=Highest Gold Platinum certifications as of 2008|publisher=International Federation of the Phonographic Industry|archive-url=https://web.archive.org/web/20110104050205/http://www.musikindustrie.de/fileadmin/piclib/presse/Dokumente_zum_Download/Gold_Platin_Hoechstverleihungen_Stand_100621.pdf|archive-date=2011-01-04|accessdate=2020-07-03}}</ref> Неговата носечка песна „Another Day in Paradise“ е песна против бездомништвото и во која [[Дејвид Крозби]] пее како придружен вокал. И покрај нејзиниот успех, песната исто така била жестоко критикувана, а Колинс обвинуван за лицемерие.{{Sfn|Larkin|2007}} <ref name="wilson">{{Наведена мрежна страница|url=http://him.uk.msn.com/in-the-know/famous-men-and-their-misunderstood-politics-di-canio-fascist-row?page=7|title=Famous men and their misunderstood politics|last=Wilson|first=Hugh|date=3 April 2013|publisher=MSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222225551/http://him.uk.msn.com/in-the-know/famous-men-and-their-misunderstood-politics-di-canio-fascist-row?page=7|archive-date=22 February 2014|accessdate=9 February 2014}}</ref> Одговарајќи на критиките за песната, Колинс изјавил: „Кога возам по улица, ги гледам истите работи што ги гледаат и сите други. Заблуда е дека ако имаш многу пари, некако не си во контакт со реалноста.“<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/1989/12/06/arts/the-pop-life-365789.html|title=The Pop Life|last=Holden|first=Stephen|date=6 December 1989|work=The New York Times|access-date=21 August 2014|author-link=Stephen Holden}}</ref> Во 1991 година, „Another Day in Paradise“ ја освои [[Награди Греми|наградата Греми]] за Запис на годината.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brits.co.uk/history/shows/1990|title=1990 Brit Awards|publisher=Brit Awards|accessdate=22 September 2014|archive-date=2012-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120814074025/http://www.brits.co.uk/history/shows/1990|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rockonthenet.com/artists-c/philcollins.htm|title=Phil Collins|publisher=Rockonthenet.com|accessdate=22 September 2014}}</ref> Други песни од ''...But Seriously'' кои исто така стигнале до топ-5 во САД: „Something Happened on the Way to Heaven“, „Do You Remember?“ и „I Wish It Would Rain Down“ во која [[Ерик Клептон]] свири на гитара.<ref name="UKCharts" /> {{Sfn|Whitburn|2000}} Во февруари 1990 година, на [[Британски музички награди|Брит наградите]] Колинс ја извел „Another Day in Paradise“, која ја освоила [[Брит награда за британски сингл на годината|наградата Британски сингл на годината]], а во септември на MTV Video Music Awards во Лос Анџелес ја извел „Sussudio“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/ontv/vma/1990/|title=MTV Video Music Awards|year=1990|publisher=MTV|accessdate=30 September 2013|archive-date=2017-02-19|archive-url=https://archive.today/20170219003236/http://www.mtv.com/vma/1990|url-status=dead}}</ref> Во 1991 година, Колинс повторно се состанал со Бенкс и Радерфорд и го снимиле новиот албум на Genesis, ''We Can't Dance''. Албумот бил петти последователен бр. 1 албум на групата во ОК и стигнал до бр. 4 во САД, каде што се продал во над 4 милиони копии. На [[Американски музички награди|Американските музички награди]] во 1993 година, Genesis ја освоила наградата Омилен поп/рок бенд, дуо или група.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rockonthenet.com/archive/1993/amas.htm|title=20th American Music Awards|publisher=Rockonthenet.com|accessdate=22 September 2014}}</ref> Колинс, во 1992 и 1993 година, работел на неговиот петти студиски албум ''„Both Sides“''. Пропаѓањето на неговиот втор брак била главна тема на албумот.{{Sfn|Coleman|1997}} Го објавил во ноември 1993 година. На 29 март 1996 година, јавно била објавена одлуката на Колинс да го напушти Genesis и да се насочи кон својата соло кариера.{{Sfn|Coleman|1997}} === 1996–2006: Биг Бенд на Фил Колинс, ''Dance into the Light'', сорабиотка со Дизни работа и ''Testify'' === [[Податотека:Phil_Collins.jpg|лево|мини| Колинс настапува со својот Биг бенд во 1996 година]] Колинс ја основал групата Phil Collins Big Band каде чукал на тапани. Тој веќе подолго време сакал да го преземе проектот и бил инспириран од проектот ''Burning for Buddy'' кој го составил тапанарот [[Нил Пирт]]. По поканата за настап на [[Џез фестивал во Монтре|џез-фестивалот во Монтре]] се составила групата, во која [[Квинси Џонс]] бил диригент, а [[Тони Бенет]] вокал.<ref name="R97">{{Наведен нестручен часопис|access-date=21 April 2020}}</ref> Во јули 1996 година Групата имала турнеја по летните џез фестивали и изведувала џез-преработки од соло материјалот од Genesis и од Колинс. Првпат свиреле заедно во Ројал Алберт Хол на концертот од Принцовиот труст, а присутни биле и кралицата [[Елизабета II]] и [[Нелсон Мандела]]. За да ги научи своите делови, Колинс смислил своја нотација.<ref name="R97" /> Групата заминала на пауза до турнејата во САД и Европа (летото 1998 година), по која бил објавен албумот во живо ''A Hot Night in Paris''. Во октомври 1996 година, Колинс го објавил шестиот соло албум, ''Dance into the Light'' (место број 4 во ОК и бр. 23 во САД). Албумот имал негативни критики од музичкиот печат и послабо се продавал во споредба со неговите претходни албуми. ''[[Entertainment Weekly]]'' напишал „дури и Фил Колинс треба да знае дека на сите ни се смачи од Фил Колинс“.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=30 September 2013}}</ref> Во октомври 1998 година, Колинс го издал својот прв компилациски албум „...Hits“ на кој имало и нова песна, преработката на „True Colors“ од [[Синди Лопер]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.discogs.com/Phil-Collins-True-Colors/release/2941123|title=Phil Collins – True Colors (CD)|year=1998|publisher=Discogs|accessdate=23 February 2017}}</ref> Албумот имал комерцијален успех ширум светот, место број 1 на топ листите во Обединетото Кралство и продадени 3,4 милиони копии во САД до 2012 година.<ref name="billchart">''Billboard'' magazine, [{{BillboardURLbyName|artist=phil collins|chart=all}} Phil Collins Chart History].</ref> [[Податотека:Phil Collins 1 (cropped).jpg|мини|Колинс годинаво 2007]] Кон средината на 1990-тите, Дизни го ангажирал Колинс да напише и да отпее песни за нивниот авантуристички филм ''[[Тарзан (филм од 1999)|Тарзан]]'' (1999), кои ќе бидат додадени кон музиката која ја компонирал на [[Марк Манчина]]. За синхронизираните верзии на саундтракот од филмот Колинс ги отпеал своите песни на и француски, италијански, германски и шпански. Неговата песна „[[You'll Be in My Heart]]“ била објавена во јуни 1999 година и 19 недели се наоѓала на прво место на ''Билбордовата'' Adult Contemporary топ-листа, рекордно време дотогаш. Во 2000 година, за таа песна Колинс добил Оскар и награда [[Златен глобус]] во категоријата Најдобра оригинална песна. Во јуни 1999 година, Колинс добил своја ѕвезда на [[Список на ѕвезди на Булеварот на славните во Холивуд|Булеварот на славните во Холивуд]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://hwof.com/star/recording/phil-collins/333|title=Phil Collins|publisher=Hwof.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190707044719/http://hwof.com/star/recording/phil-collins/333|archive-date=7 July 2019|accessdate=22 September 2014}}</ref> Во 2000 година, поради вирусна инфекција останал делумно глув на едното уво.<ref name="PC">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/2016/feb/11/phil-collins-interview-take-a-look-at-me-now-remastered-albums-rerelease-2016?subid=9600366&CMP=ema_565|title=Phil Collins returns: 'I got letters from nurses saying, "That's it, I'm not buying your records"' &#124; Life and style|last=Lynskey|first=Dorian|work=[[The Guardian]]|access-date=23 February 2017}}</ref> Во јуни 2002 година, Колинс ја прифати поканата да биде тапанар на Забавата во Палатата, концерт кој се одржал на имотот од [[Бакингемска палата|Бакингемската палата]] за да се прослави Златниот јубилеј на [[Елизабета II|кралицата Елизабета II]] <ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/2024042.stm|title=Partying at the palace|date=4 June 2002|work=BBC News|access-date=17 December 2014}}</ref> Во 2002 година ја добил наградата [[Дизниева легенда]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://d23.disney.go.com/archives/disney-legends/|title=Disney Legends|publisher=[[D23 (Disney)|Disney D23]]|accessdate=24 February 2013}}</ref> На 11 ноември 2002 година, Колинс го издал седмиот соло албум, ''Testify''. Освртот кон албумите од [[Metacritic|Метакритик]] навел дека овој албум е најлошо оценет албум во времето на неговото издавање.<ref name="metacritic">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metacritic.com/music/bests/|title=Best Music and Albums|work=[[Metacritic]]|accessdate=23 February 2017|archive-date=2010-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100722081511/http://www.metacritic.com/music/bests/|url-status=dead}}</ref> До крајот на годината ''„Testify“'' бил продаден во 140.000 примероци во САД. {{Sfn|Thompson|2004}} Дизни го ангажирала Колинс да го компонира и да пее на саундтракот од неговата анимирана игра ''Brother Bear'' од 2003 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://articles.orlandosentinel.com/2003-11-01/news/0310310483_1_phil-collins-brother-bear-groove|title=A Genesis For Phil Collins|last=Moore|first=Roger|date=1 November 2003|work=Orlando Sentinel|access-date=6 July 2015|archive-date=2015-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20150707032304/http://articles.orlandosentinel.com/2003-11-01/news/0310310483_1_phil-collins-brother-bear-groove|url-status=dead}}</ref> Истата година, бил примен во [[Куќа на славата на текстописците|Куќата на славата на текстописците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.songwritershalloffame.org/ceremony/C3124|title=Songwriters Hall of Fame announces 2003 inductees: Phil Collins, Queen, Van Morrison and Little Richard|publisher=[[Songwriters Hall of Fame]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308041322/http://www.songwritershalloffame.org/ceremony/C3124|archive-date=8 March 2013|accessdate=24 February 2013}}</ref> Во 2004 година, Колинс објавил два компилациски албуми, ''The Platinum Collection'' и ''Love Songs''. Од јуни 2004 до ноември 2005 година, Колинс бил на својата прва последна проштална турнеја, повикувајќи се на повеќекратните проштални турнеи на други популарни уметници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://todaysseniormagazine.homestead.com/famousbabyboomers.html|title=Famous Baby Boomers with Significant Hearing Loss and/or Tinnitus|last=Touchette|first=Deborah|work=Today's Senior Magazine|accessdate=30 September 2013}}</ref> Во 2006 година, соработувал со Дизни на музичката продукција за мјузиклот <nowiki><i id="mwA1c">Тарзан</i></nowiki>.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.allmusic.com/album/tarzan-the-broadway-musical-original-broadway-cast-recording-mw0000417742|title=Tarzan: The Broadway Musical [Original Broadway Cast Recording&#93; – Original Broadway Cast &#124; Songs, Reviews, Credits|last=Ruhlmann|first=William|date=27 June 2006|work=AllMusic|accessdate=29 October 2015}}</ref> === 2006–2015: Прво обединување на Genesis, ''Going Back'' и повлекување од музиката === [[Податотека:2369_-_Philadelphia_-_Wachovia_Center_-_Genesis_-_I_Can't_Dance.JPG|лево|мини| Колинс (десно) настапува со Genesis во 2007 година]] Колинс повторно се обединил со Бенкс и Радерфорд и на 7 ноември 2006 година го објавиле албумот Turn It On Again: The Tour, речиси 40 години по основањето на групата. Летото 2007 година заминале на турнеја во дванаесет земји низ Европа, по што следела втора рунда во Северна Америка.<ref name="liveearth">{{Наведена мрежна страница|url=http://liveearth.msn.com/|title=Genesis to participate in Live Earth|publisher=MSN|archive-url=https://web.archive.org/web/20090819021745/http://liveearth.msn.com/|archive-date=19 August 2009|accessdate=22 September 2014}}</ref> Во 2007 година ја добиле наградата VH1 Rock Honors.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.genesis-news.com/live-2007-blog/2007/05/13/genesis-in-las-vegas-last-night-vh-1-rock-honors|title=Genesis in Las Vegas last night (VH-1 Rock Honors)|publisher=Genesis-news.com|archive-url=https://archive.today/20120904170900/http://www.genesis-news.com/live-2007-blog/2007/05/13/genesis-in-las-vegas-last-night-vh-1-rock-honors|archive-date=4 September 2012|accessdate=29 October 2015}}</ref> На 22 мај 2008 година, Колинс ја добил својата шеста [[награда „Ајвор Новело“]]. Во октомври 2009 година, било објавено дека Колинс ќе снима албум со преработки од [[Motown]]. Тој за германски весник изјавил: „Сакам песните да звучат исто како оригиналите“ и дека албумот ќе има најмногу 30 песни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.undercover.com.au/News-Story.aspx?id=9314_Phil_Collins_To_Record_Motown_Covers_Album|title=Phil Collins To Record Motown Covers Album|date=24 October 2009|publisher=Undercover.com.au|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121074422/http://www.undercover.com.au/News-Story.aspx?id=9314_Phil_Collins_To_Record_Motown_Covers_Album|archive-date=21 November 2009|accessdate=26 March 2010}}</ref> Албумот ''Going Back'' бил издаден на 13 септември 2010 година. Стигнал до прво место на [[Табела за албуми во Велика Британија|топ-листата за албуми во Велика Британија]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-11416660|title=Phil Collins tops album chart after 12 years|date=27 September 2010|work=BBC News}}</ref> Во март 2010 година, Колинс, како член на Genesis, бил примен во [[Куќата на Славните на Рокенролот|Куќата на славата на рокенролот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/breaking-news/entertainment/genesis-inducted-into-hall-of-fame-14722724.html?r=RSS|title=Genesis inducted into hall of fame|date=16 March 2010|work=[[Belfast Telegraph]]|accessdate=23 February 2013}}</ref> На 4 март 2011 година, поради здравствени и други проблеми, Колинс објавил дека ќе паузира со кариерата, со што започнале шпекулации за негово повлекување.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/8360584/Phil-Collins-calls-time-on-music-career.html|title=Phil Collins calls time on music career|last=Wardrop|first=Murray|date=3 March 2011|work=The Daily Telegraph|access-date=4 March 2011|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/rockandpopmusic/8360584/Phil-Collins-calls-time-on-music-career.html|archive-date=10 January 2022|location=London}}</ref> На 7 март, неговиот претставник за печат рекол: „Не, тој нема намера да се повлече“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.people.com/people/article/0,,20471616,00.html|title=Phil Collins Is Not Retiring|last=Bartolomeo|first=Joey|date=7 March 2011|work=People|accessdate=23 February 2017}}</ref> Сепак, истиот ден, Колинс на сопствената веб-страница објавил порака која ја потврдува неговата намера да се повлече од музиката за да се насочи кон семејниот живот.<ref name="BBC Collins Retirement">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12686726|title=Phil Collins confirms retirement|date=9 March 2011|work=BBC News|access-date=9 March 2011}}</ref><ref name="A Message From Phil">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philcollins.co.uk/news/breaking-news-message-phil|title=A Message From Phil|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113191947/http://www.philcollins.co.uk/news/breaking-news-message-phil|archive-date=13 November 2013|accessdate=21 January 2019}}</ref> На 24 јануари 2014 година, Колинс во интервју за ''Inside South Florida'' рекол дека пишува нови композиции со колешката [[Адел]].<ref name="Rollingstone">{{Наведен нестручен часопис|access-date=25 January 2014}}</ref> Колинс рекол дека немал поим која е Адел кога дознал дека таа сака да соработува со него.<ref name="UTV">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.u.tv/entertainment/Adele-working-with-Phil-Collins/4e3ae77c-c6a4-401e-b18f-ffeddb90f1bb|title=Adele working with Phil Collins|date=24 January 2014|publisher=[[UTV (TV channel)|UTV]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202224625/http://www.u.tv/entertainment/Adele-working-with-Phil-Collins/4e3ae77c-c6a4-401e-b18f-ffeddb90f1bb|archive-date=2 February 2014|accessdate=25 January 2014}}</ref> Колинс се согласил на соработка откако го слушнал нејзиниот глас.<ref name="UTV" /> Меѓутоа, во септември 2014 година, Колинс рекол дека соработката е завршена и дека не требало ни да почне.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.3news.co.nz/entertainment/adele-chose-motherhood-over-phil-collins-collaboration-2014093009|title=Adele chose motherhood over Phil Collins collaboration|date=30 September 2014|access-date=1 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006115141/http://www.3news.co.nz/entertainment/adele-chose-motherhood-over-phil-collins-collaboration-2014093009|archive-date=6 October 2014|publisher=[[Newshub|3 News]]}}</ref> === 2015 – денес: Повторно активирање во музиката, турнеја Not Dead Yet, и второ обединување на Genesis === [[Податотека:Phil_Collins_-_Royal_Albert_Hall_-_Wednesday_7th_June_2017_PhilCollinsRAH070617-7_(35215802066).jpg|мини|Колинс на сцената во Ројал Алберт Хол, Лондон на 7 јуни 2017 година]] Во мај 2015 година, Колинс потпишал договор со Warner Music Group за ремастерирање на неговите соло албуми и нивно реиздавање со претходно необјавен материјал.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=13 May 2015}}</ref> Во октомври 2015 г., објави дека повторно ќе се активира во музиката и дека почнал да планира турнеја и да прави нов албум.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-34659811|title=Phil Collins 'no longer retired'|date=28 October 2015|access-date=28 October 2015}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.rollingstone.com/music/news/phil-collins-plotting-comeback-i-am-no-longer-retired-20151028|title=Phil Collins Plotting Comeback: 'I Am No Longer Retired'|last=Greene|first=Andy|date=28 October 2015|access-date=28 October 2015}}</ref> Кон средината на 2016 година, биле реиздадени осумте негови албуми.<ref>{{Наведени вести|url=https://petapixel.com/2016/04/08/phil-collins-remastered-6-albums-reshot-covers/|title=Phil Collins Reshot All His Original Album Covers for the 2016 Reissues|date=8 April 2016|work=PetaPixel|access-date=14 May 2018|language=en-US}}</ref> Во октомври 2016 година, била објавена автобиографијата на Колинс ''Сѐ уште не сум мртов'' (анг: ''Not Dead Yet)''.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=28 October 2015}}</ref> На прес-конференцијата одржана истиот месец во [[Ројал Алберт Хол]], Колинс ја најавил неговата турнеја Not Dead Yet Tour.<ref name="2017 tour">{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-37676505|title=Phil Collins marks comeback with European tour|work=BBC News|access-date=17 October 2016}}</ref> Летото 2017 година имал куса турнеја низ Европа и 5 концерти во Ројал Алберт хол, а потоа тргнал на светска турнеја која траеја до октомври 2019 година со вкупно 97 концерти.<ref>{{Наведени вести|url=https://consequence.net/2017/11/phil-collins-announces-mexico-south-america-tour-dates-for-2018/|title=Phil Collins announces Mexico, South America tour dates for 2018|date=27 November 2017|work=Consequence|access-date=16 May 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://consequence.net/2018/05/phil-collins-2018-north-american-tour/|title=Phil Collins announces first North American tour in 12 years|date=7 May 2018|work=Consequence|access-date=16 May 2018|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://concertfix.com/tours/phil-collins|title=Phil Collins Tour Dates & Concert Tickets 2019|last=ConcertFix|work=ConcertFix|language=en|accessdate=26 March 2019}}</ref> Во март 2020 година, Колинс, Бенкс и Радерфорд објавиле дека уште еднаш ја обновиле групата Genesis за да одат на The Last Domino? турнејата. Турнејата била двапати презакажувана поради [[Пандемија на КОВИД-19|пандемијата COVID-19]], и започнала во септември 2021 година, а завршила во Лондон на 26 март 2022 година <ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=4 March 2020}}</ref> На последниот концерт во Лондон, Колинс на сцената рекол: „Ова е последниот концерт на Genesis“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.musictimes.com/articles/84304/20220327/phil-collins-retiring-drummer-worries-fans-during-last-performance-genesis.htm|title=Phil Collins Retiring? Drummer Worries Fans During Last Performance With Genesis|last=Sicily|first=Angeline|date=27 March 2022|work=Music Times|accessdate=28 March 2022}}</ref> == Личен живот == === Семејство === Колинс три пати се разведувал. Од 1975 до 1980 година, бил во брак со Андреа Берторели, родена во Канада. Тие се запознале како 11-годишни ученици на час по драма во Лондон и повторно се сретнале во 1974 година кога Genesis имала концерт во [[Ванкувер]]. Се венчале во Англија (и двајцата имале 24 години),<ref name="philcollins.co.uk">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.philcollins.co.uk/radiotimes.htm|title=I'm Not So Ambitious As I Was|publisher=Replay.waybackmachine.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422182236/http://www.philcollins.co.uk/radiotimes.htm|archive-date=22 April 2009|accessdate=22 September 2014}}</ref> а Колинс легално ја посвоил ќерката на Берторели, Џоли (родена 1972 година).<ref>{{Наведени вести|url=http://urbanmoms.ca/entertainment/an_interview_with_film_producer_joely_collins_on_becoming_redwood/|title=An interview with film producer Joely Collins on Becoming Redwood|date=25 April 2013|access-date=3 August 2015|publisher=UrbanMoms}}</ref> Тие имале и син, Сајмон Колинс (р. 1976), поранешен вокал и тапанар на прогресивната рок група [[Звук на контакт|Sound of Contact]]. Во 2016 година, Берторели го тужела Колинс за пишувањето за нивната врска во неговата автобиографија.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.sky.com/story/phil-collins-sued-by-ex-wife-over-claims-made-in-autobiography-10680392|title=Phil Collins sued by ex-wife over claims made in autobiography|date=3 December 2016|access-date=5 December 2016|publisher=Sky News}}</ref> Во 1984 година, Колинс се оженил со Американката Џил Тавелман. Тие имаат една ќерка, Лили Колинс (р. 1989), која стана глумица.<ref name="PM94">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/dropping-the-ax-via-fax-vol-42-no-6/|title=Dropping the Ax Via Fax|date=8 August 1994|work=People|accessdate=14 June 2019}}</ref> Имале проблеми во бракот кои кулминирале со аферата на Колинс со Лавинија Ланг, поранешна соученичка од драмското училиште. Тие претходно биле свршени, но ја раскинале врската пред да се венчаат.<ref name="PM94" /> Во 1994 година, Колинс отворено изјавил дека веќе не ја сака Тавелман и дека поднел барање за развод, кој бил финализиран во 1996 година. Како дел од спогодбата, Колинс на Тавелман ѝ платил 17 милиони фунти.<ref name="PM94" /><ref name="DM08">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.divorcemag.com/articles/phil-collins-reportedly-pays-ex-wife-50-million-in-divorce-settlement/|title=Phil Collins reportedly pays ex-wife $50 million in divorce settlement|last=Cottrill|first=Jeffrey|date=23 July 2014|work=Divorce Magazine|accessdate=17 June 2019|archive-date=2023-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231130064650/https://www.divorcemag.com/articles/phil-collins-reportedly-pays-ex-wife-50-million-in-divorce-settlement|url-status=dead}}</ref> Во 1999 година, Колинс се оженил со Оријана Севи, швајцарска државјанка која работела како негов преведувач на почетокот на неговата турнеја од 1994 година; тогаш таа имала 22 години.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oriannecollins.com/index.php?route=product/category&path=112_113|title=A brief bio of Orianne Collins|publisher=Orianne Collins Jewellery|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016210253/http://oriannecollins.com/index.php?route=product%2Fcategory&path=112_113|archive-date=16 October 2015|accessdate=4 August 2015}}</ref><ref name="blick">{{Наведени вести|url=http://www.blick.ch/people-tv/international/orianne-collins-phil-und-ich-wollen-nochmals-heiraten-id4710880.html|title=Orianne Collins: "Phil und ich wollen nochmals heiraten!" / Orianne Collins: "Phil and I want to get married again!"|last=Richard|first=Katja|date=20 February 2016|access-date=23 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160221235322/http://www.blick.ch/people-tv/international/orianne-collins-phil-und-ich-wollen-nochmals-heiraten-id4710880.html|archive-date=21 February 2016|publisher=[[Blick]]}}</ref> Имаат два сина, Николас и Метју.<ref name="Us-02-23-16">{{Наведени вести|url=http://www.usmagazine.com/celebrity-news/news/phil-collins-to-remarry-third-ex-wife-orianne-cevey-after-46-million-divorce-w165096|title=Phil Collins to Remarry His Third Ex-Wife, Orianne Cevey, After $46 Million Divorce|last=Webber|first=Stephanie|date=20 February 2016|work=[[Us Weekly]]|access-date=23 February 2016}}</ref> Тие живееле во поранешната куќа на [[Џеки Стјуарт]] во Бегинс, Швајцарија. Се развеле во 2006 година. Колинс ѝ платил 25 милиони фунти на Севи, што било најголема спогодба во разводот на британската славна личност.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/2008/aug/19/phil.collins.divorce|title=Phil Collins sets divorce pay-out record|last=Michaels|first=Sean|date=19 August 2008|work=The Guardian|access-date=5 December 2016|location=London}}</ref> Од 2007 до 2016 година, Колинс бил во врска со американската спикерка Дејна Тајлер.<ref name="PC"/> Од јануари 2016 година, откако претходната година за да биде поблиску до неговите два сина (Севи се преселила таму во 2008 година) се преселил во [[Мајами Бич]]<ref name="rollingstone.com">{{Наведен нестручен часопис|access-date=29 October 2015}}</ref> Колинс повторно започнал врска со Севи и живееле заедно во Мајами.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/12131144/Against-all-odds-Phil-Collins-is-back-with-his-ex-wife-after-25m-divorce-settlement.html|title=Against all odds, Phil Collins is back with his ex-wife after £25m divorce settlement|date=29 January 2016|work=The Daily Telegraph|access-date=30 January 2016|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/12131144/Against-all-odds-Phil-Collins-is-back-with-his-ex-wife-after-25m-divorce-settlement.html|archive-date=10 January 2022}}</ref> Во октомври 2020 година, откако таа тајно се омажила за друг маж во август, Колинс поднел налог за иселување против Севи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://metro.co.uk/2020/10/21/phil-collins-ex-wife-orianne-cevey-files-counterclaim-refusing-leave-miami-mansion-13458746/|title=Phil Collins' ex-wife Orianne Cevey 'still refusing to leave Miami house'|date=21 October 2020|work=Metro|language=en|accessdate=2020-11-02}}</ref> Во 2021 година Колинс за 39 милиони долари го продал својот дом во Мајами.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.miamiherald.com/news/business/real-estate-news/article248818005.html|title=Phil Collins' Miami Beach house sold to billionaire businessman and wife for $39.25M|last=San Juan|first=Rebecca|date=28 January 2021|work=Miami Herald|accessdate=5 February 2021}}</ref> === Богатство === Во 2012 година, било проценето дека Колинс е втор најбогат тапанар во светот, пред него бил само [[Ринго Стар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stereogum.com/1137282/the-30-richest-drummers-in-the-world/list/|title=The 30 Richest Drummers in the World|last=Breihan|first=Tom|date=28 August 2012|publisher=Stereogum|accessdate=30 May 2014}}</ref> Богатството на Фил Колинс се проценува на 120 милиони фунти (според ''Листата на богаташи од Sunday Times'' од 2018 година) што значи дека тој меѓу 25-те најбогати луѓе во британската музичка индустрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musicweek.com/talent/read/paul-mccartney-tops-2018-sunday-times-list-of-richest-musicians/072424|title=Paul McCartney tops 2018 Sunday Times list of richest musicians|last=Hanley|first=James|date=10 May 2018|work=musicweek.com|accessdate=18 February 2019}}</ref> == Дискографија == '''Студиски албуми''' * 1981. ''Face Value'' * 1982. ''Hello, I Must Be Going!'' * 1985. ''No Jacket Required'' * 1989. ''...But Seriously'' * 1993. ''Both Sides'' * 1996. ''Dance Into the Light'' * 1999. ''Tarzan: An Original Walt Disney Records Soundtrack'' * 2002. ''Testify'' * 2003. ''Brother Bear: Original Soundtrack'' * 2010. ''Going Back'' '''Позначајни песни''' * 1981. ''In The Air Tonight'' * 1983. ''You Can't Hurry Love'' * 1984. ''Against All Odds (Take A Look At Me Now)'' * 1985. ''Sussudio'' * 1985. ''One More Night'' * 1985. ''Easy Lover'' (са Филипом Бејлијем) * 1985. ''Separate Lives'' (са Marilyn Martin) * 1988. ''A Groovy Kind Of Love'' * 1988. ''Two Hearts'' * 1989. ''Another Day In Paradise'' * 1990. ''I Wish It Would Rain Down'' * 1999. ''You'll Be In My Heart'' * 2002. ''Can't Stop Loving You'' == Концертни турнеи == * The Hello, I Must Be Going Tour (1982–1983) * The No Jacket Required World Tour (1985) * Seriously, Live! World Tour (1990) * Both Sides of the World Tour (1994–1995) * Trip into the Light World Tour (1997) * The First Final Farewell Tour (2004–2005) * Not Dead Yet Tour (2017–2019) == Филмографија == === Филм === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Улога ! class="unsortable" scope="col" | Белешки |- | 1964 година | ''Ноќта по тежок ден'' | Обожувач што седи со вратоврска | |- | 1967 година | ''Calamity the Cow'' | Мајк Лукас | |- | 1968 година | ''Чити Чити Бенг Бенг'' | Палаво дете | |- | 1970 година | ''Почнувам да бројам'' | Продавач на сладолед | |- | 1988 година | ''Бастер'' | Бастер Едвардс | |- | 1991 година | ''[[Кука (филм)|Кука]]'' | Инспектор Гуд | |- | rowspan="2" | 1993 година | ''Измами'' | Роланд Копинг | |- | ''And the Band Played On'' | Еди Папасано | ТВ филм |- | 1995 година | ''Балто'' | Мук / Лук (глас) | |- | 2003 година | ''Книгата за џунглата 2'' | Лаки (глас) | |} === Телевизија === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Улога ! class="unsortable" scope="col" | Белешки |- | 1965 година | ''R3'' | Тери | Епизода: „Недобредојден посетител“ |- | 1966 година | ''Триесет минутен театар'' | Гвин | Епизода: „Писмо од Земјата“ |- | 1985 година | ''Пороците на Мајами'' | Фил Мејхју | Епизода: „Фил Шил“ |} === Видео игри === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" ! scope="col" |година ! scope="col" | Наслов ! scope="col" | Улога ! class="unsortable" scope="col" | Белешки |- | 2006 година | ''Grand Theft Auto: Vice City Stories'' | Самиот (глас) | |} == Книги == * ''The Alamo and Beyond: A Collector's Journey'' (2012) * ''Уште не сум мртов: Автобиографија'' (2016) == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Dmoz|Arts/Music/Bands_and_Artists/C/Collins%2C_Phil/}} * {{Imdb име|2015|Phil Collins}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Колинс, Фил}} [[Категорија:Поручници на Кралскиот Викторијански Ред]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Англиски рок-пејачи]] [[Категорија:Англиски рок-тапанари]] [[Категорија:Англиски поп-пејачи]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1951 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Пејачи од Лондон]] [[Категорија:Глумци од Лондон]] [[Категорија:Добитници на наградата „Ајвор Новело“]] [[Категорија:Англиски тенори]] [[Категорија:Англиски соул пејачи]] [[Категорија:Англиски рок клавијатуристи]] [[Категорија:Англиски музички продуценти]] [[Категорија:Англиски ТВ глумци]] [[Категорија:Англиски кантавтори]] [[Категорија:Англиски филмски глумци]] [[Категорија:Британски тапанари]] [[Категорија:Британски софт рок музичари]] [[Категорија:Британски џез музичари]] [[Категорија:Арт рок музичари]] [[Категорија:Добитници на Златен глобус]] bacyivhw3hl6m7hn2wnxj7pejmtxxwl Морејско Деспотство 0 1332625 5562180 5430843 2026-05-21T17:23:36Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562180 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|grc|Δεσποτᾶτον τοῦ Μορέως}} | conventional_long_name = Морејско Деспотство | common_name = Мореја | status = Полуавтономна [[апанажа]] на [[Византија]] | era = среден век | government_type = феудална монархија | year_start = 1349 | date_start = | event1 = [[Морејско востание (1453–1454)|Востание]] | date_event1 = 1453–1454 | year_end = 1460 | date_end = 29 May | event_end = [[Отоманско освојување на Мореја|Отоманско освојување]] | p1 = Византија | flag_p1 = Flag of Palaeologus Dynasty.svg | s1 = Румелија | flag_s1 = Flag of the Ottoman Empire (1453-1844).svg | image_flag = Byzantine imperial flag, 14th century.svg | flag_border = no | flag_type = [[Знаме на Византија|Знаме]] | image_coat = Σφραγίς Δημητρίου Παλαιολόγου.svg | symbol_type = Печат на Димитар Палеолог како деспот на Мореја | coa_size = 110px | image_map = Despotate of Morea 1450.svg | image_map_caption = Морејско Деспотство во 1450 година, поделен меѓу двајцата браќа, [[Тома Палеолог|Тома]] и [[Димитар Палеолог]] | capital = [[Мистра]] (главна престолнина, 1349–1460)<br> *[[Кларенца]] <small>([[Константин XI Палеолог|Константин]], 1428–1432)</small> *[[Калаврита]] <small>([[Тома Палеолог|Thomas]], 1428–1432, Constantine, 1432–1443)</small> *[[Елис (град)|Елис]] <small>(Тома, 1432–1449)</small> *[[Патра]] and [[Леонтари]] <small>(Тома, 1449–1460)</small> | common_languages = грчки | religion = [[Православие]]<ref>{{cite book|title=Faiths Across Time: 5,000 Years of Religious History [4 Volumes]: 5,000 Years of Religious History|first=J. Gordon |last=Melton|year=2014| isbn=9781610690263| page =800|publisher=ABC-CLIO|quote=}}</ref> | today = [[Грција]] *[[Peloponnese]] | leader1 = [[Мануил Кантакузин]] | leader2 = [[Тома Палеолог]] и [[Димитар Палеолог]] | year_leader1 = 1349–1380 | year_leader2 = 1449–1460 | title_leader = [[Деспот на Мореја]] }} '''Морејско Деспотство''' ({{langx|el|Δεσποτᾶτον τοῦ Μορέως}} ) или '''Деспотство Мистра''' ({{langx|el|Δεσποτᾶτον τοῦ Μυστρᾶ}}) — провинција на [[Византија]] која постоела помеѓу средината на 14 и средината на 15 век. Неговата територија варирала по големина за време на нејзиното постоење, но на крајот пораснала, вклучувајќи го речиси целиот јужен [[Грција|грчки]] полуостров, денес познат како [[Пелопонез]], кој бил познат како Мореја во средновековниот и раниот современ период. Територијата обично била управувана од еден или повеќе синови на [[Список на византиски цареви|византискиот цар]], на кои им била дадена титулата ''деспоти'' (во овој контекст не треба да се меша со [[деспотизам]]). Нејзин главен град бил [[Мистра]], во близина на античка [[Спарта]], кој станал важен центар на палеолошката ренесанса. == Историја == Морејското Деспотство било создадено надвор од територијата одземена од [[Франки|франкското]] [[Ахајско Кнежевство|Ахајско Кнежество]]. Ова било организирано од поранешната византиска територија по [[Четврта крстоносна војна|Четвртата крстоносна војна]] (1204). Во 1259 година, владетелот на Кнежевството Вилијам II Вилерден ја загубил [[Пелагониска битка (1259)|Пелагониската битка]] против византискиот цар [[Михаил VIII Палеолог]]. Вилијам бил принуден да се откупи себеси со предавање на поголемиот дел од источниот дел на Мореја и неговите новоизградени упоришта. Предадената територија станала јадро на Морејското Деспотство. Подоцнежниот византиски цар, [[Јован VI Кантакузин]], ја реорганизирал територијата во 1349 година, воспоставувајќи ја како апанажа за неговиот син, деспотот Мануел Кантакузен . Во поголемиот дел од неговото владеење, Мануел одржувал мирни односи со своите латински соседи и обезбедил долг период на просперитет за областа. Грчко-латинската соработка вклучувала сојуз за спречување на нападите на [[Мурат I]] во Мореја во 1360-тите. Ривалската династија Палеолози ја освоиле Мореја по смртта на Мануел во 1380 година, при што [[Теодор I Палеолог]] станал деспот во 1383 година. Теодор владеел до 1407 година, консолидирајќи го византиското владеење и помирувајќи се со своите помоќни соседи - особено со експанзионистичкото [[Отоманско Царство]], чие [[Сизеренство|владение]] тој го признал. Тој, исто така, се обидел да ја заживее локалната економија со тоа што ги поканил [[Албанци]]те да се населат на територијата, кои се развиле во [[Арванити|арванитска]] заедница со неколку заминати во [[Неаполско Кралство|Кралството Неапол]] во 15 век и формирајќи ја Арбершката заедница. Следни деспоти биле синовите на царот[[Мануил II Палеолог]], брат на деспотот Теодор: Теодор II, Константин, Димитриј и Тома. Како што латинската моќ на [[Пелопонез]] опаѓала во текот на 15 век, Морејското Деспотство се проширило, вклучувајќи го целиот полуостров во [[1430]] година, со територијата која била стекната преку [[мираз]] и со освојувањето на [[Патра]] од Константин. Меѓутоа, во 1446 година, османлискиот султан [[Мурат II]] ја уништил византиската одбрана - ѕидините Хексамилион на [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]]. {{Sfn|Rosser|2011}} Неговиот напад го отворил полуостровот за инвазија, иако Мурат починал пред да може да го искористи ова. Неговиот наследник [[Мехмед II]] „Освојувачот“ [[Пад на Цариград (1453)|го зосвоил]] византискиот главен град [[Цариград]] во 1453 година. Деспотите Димитар и Тома Палеолог, браќа на последниот цар, не успеале да му испратат никаква помош, бидејќи Мореја закрепнувала од неодамнешниот отомански напад. Меѓутоа, нивното владеење било непопуларно, што резултирало со албанско-грчки бунт против нив, при што тие ги поканиле отоманските трупи да им помогнат да го задушат бунтот. Во тоа време, голем број влијателни грчки ''архони'' склучиле мир со Мехмед.<ref>[http://angiolello.net/ARCHONS.pdf Contemporary Copy of the Letter of Mehmet II to the Greek Archons 26 December 1454 (ASV Documenti Turchi B.1/11)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130727041148/http://angiolello.net/ARCHONS.pdf|date=27 July 2013}}</ref> По повеќе години неспособно владеење од страна на деспотите, нивното неплаќање на годишниот данок на султанот и конечно нивното сопствено востание против отоманската власт, довело до тоа Мехмед да пристигне со своите сили во Мореја во мај 1460 година. Димитар завршил како затвореник на [[Османлиите]], а неговиот помлад брат Тома побегнал. До крајот на летото, Османлиите постигнале потчинување на практично сите градови што ги поседувале Грците. Извесно време останало неколку чувари. Карпестиот полуостров Монемвасија одбил да се предаде, и најпрвин со него за кратко време управувал каталонски корсар. Кога населението го истерало, добиле согласност од Тома да се потчини на заштитата на папата пред крајот на 1460 година. Полуостровот Мани на јужниот крај на Мореја се спротивставил под лабава коалиција на локалните кланови, а таа област потоа заминала под власт на [[Венеција]]. Последното задржување бил Салменико, во северозападниот дел на Мореја. Грајцас Палеолог бил воен командант таму, стациониран во замокот Салменико (исто така познат како замок Оргија). Додека градот на крајот се предал, Грајцас и неговиот гарнизон и некои жители на градот се задржале во замокот до јули 1461 година, кога побегнале и стигнале до венецијанската територија. На тој начин завршила последната територија од Византија.<ref>Monemvasia.com website, http://www.monemvasia.com .</ref><ref>The Greek Travel website, http://www.thegreektravel.com/lakonia/monemvasia.html .</ref><ref>Katsoulakos.</ref><ref>Geni website, http://www.geni.com/people/Thomas-Palaiologos/ .</ref><ref>{{Наведено списание|last=Miller|first=William|author-link=William Miller (historian)|date=1907|title=Monemvasia|url=https://archive.org/stream/journalofhelleni27sociuoft#page/236/mode/1up|journal=[[The Journal of Hellenic Studies]]|volume=27|pages=229–241|doi=10.1017/S0075426900061607}}</ref> По 1461 година, единствените неосманлиски територии ги поседувала Венеција: пристанишните градови Модон и Корони на јужниот крај на Мореја, Арголид со Аргос и пристаништето [[Нафплио]]. Последователно, Монемвазија и се предала на Венеција на почетокот на [[Отоманско-венецијанска војна (1463–1479)|Османлиско-венецијанската војна]] 1463–1479 година. == Деспоти на Мореја == === Кантакузин (1349–1383) === {| class="wikitable" !Име ! Владеење ! Релација |- | Мануел Кантакузин | 1349–1380 | Син на царот[[Јован VI Кантакузин]] |- | [[Матеј Кантакузин]] | 1380–1383 | Син на царот Јован VI Кантакузин |- | [[Димитар I Кантакузин]] | 1383 | Син на Матеј |} === Палеолог (1383–1460) === {| class="wikitable" !Име ! Царувај ! Релација |- | [[Теодор I Палеолог]] | 1383–1407 | Син на [[Јован V Палеолог]] |- | [[Теодор II Палеолог]] | 1407–1443 | Син на [[Мануил II Палеолог]] |- | [[Константин XI Палеолог|Константин Палеолог]] | 1428–1449 | Син на Мануел II Палеолог; цар од 1449 до 1453 |- | Тома Палеолог | 1428–1460 | Син на Мануил II Палеолог |- | Димитар II Палеолог | 1449–1460 | Син на Мануил II Палеолог |} По османлиското освојување на Мореја, титулата продолжила да ја користат Тома Палеолог и неговиот син Андреј во егзил; {| class="wikitable" !Име ! Побарување ! Релација |- | Тома Палеолог | 1460–1465 | Деспот 1428–1460 |- | Андреј Палеолог | 1465–1502 | Син на Тома |} По смртта на Андреј во 1502 година, титулата ја побарале албанскиот прогонет Константин Аријанити,<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Harris|first=Jonathan|date=2013|title=Despots, Emperors, and Balkan Identity in Exile|journal=The Sixteenth Century Journal|volume=44|issue=3|pages=643–661|issn=0361-0160|jstor=24244808}}</ref> и грчкиот благородник Фернандо Палеолог.<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} [[Категорија:Поранешни монархии]] [[Категорија:Морејско деспотство]] [[Категорија:Вазални земји на Отоманското Царство| ]] mrol710x894mh3o161yq3pul3j4wkdw Далибор Ѓошиќ 0 1333975 5562225 5450129 2026-05-21T19:42:25Z ~2026-30551-59 133397 /* Животопис */ 5562225 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Далибор Даки Ѓошиќ | портрет = | роден-дата = {{роден на|13|април|1982}} | роден-место = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}} | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2023|10|10|1982|4|13}} | починал-место = {{починал во|Скопје}}, {{МКД}} | занимање = пејач }} '''Далибор Ѓошиќ''' (р. [[13 април]] [[1982]], [[Скопје]] - [[10 октомври]] [[2023]], [[Скопје]]) - [[Македонија|македонски]] поп фолк пејач на народни песни. == Животопис == Ѓошиќ е роден во 1982 година во Скопје. Својата кариера ја започнува во 2004 година во групата [[Арија Бенд]], каде останува до 2014 година. Тој одреден период беше дел од [[Група Академци]]. Во 2008 година настапува на „[[Гоце Фест]]“ заедно со [[Група Академци]] со песната „Овде под туѓо небо“. Покрај неа тој е препознатлив и по други негови песни: "Животе мој", "Ајде сонце зајде", "Душице", "Туѓо небо", "Менче убава", "Плачи, плачи љубов моја", "За неа пеам", "Вечна земја", "Мелница" и други... Во 2007 година се вработува во „[[Танец (ансамбл)|Националниот ансамбл Танец]]“, каде за време на 16-те активни години, како вокален солист, како дел од различни ансамблови состави, остварува 363 концертни настапи, дома и надвор. Заедно со „Танец“ настапија во 23 држави во [[Европа]], [[САД]], [[Азија]], [[Африка]]. А статистиката вели, тој има исполнети над 300 песни пред вкупен аудиториум од речиси 100 илјади посетители. Незаборавни се неговите изведби на песните: „Дејгиди, луди, млади години“, „Учи ме мајко, карај ме“, „Кирјана вино продава“, „Јовано, Јованке“ и многу други. Покрај успешната кариера во „Танец“, Далибор беше присутен и на фестивалската сцена, на фестивалите „Фолк Фест Роса“, „Цветници“, „[[Фолк Фест Валандово]]“, „Лешочки Фолк Фест“, „Тумба Фест“, „[[Гоце Фест]]“ и други. На многу песни се појавуваше и како текстописец, на неговите и на други пејачи во Македонија. Тој има и два албуми зад себе, во 2015 година албумот „Животе мој“ и во 2016 година „Туѓо небо“. Тој се издвојува и како текстописец, каде го има напишано големиот хит на [[Анета Љумаковска]] „Слушни ме мајко стара" и „Севдо убава" на [[Јовица Наумчевски]] и [[Група Молика]] Негов последен настап на фестивал е: „Фолк Фест Валандово“ 2022 со песната „Каде си“, текстот и музиката се негови, со која освојува награда „[[Никола Бадев]]“ за најдобра вокална изведба. Во 2023 година, по кратко и тешко боледување почина на 41 годишна возраст во [[Скопје]].<ref>{{нмс | title=Почина Далибор Ѓошиќ, пејач и солист на „Танец“ | url=https://fokus.mk/pochina-dalibor-goshik-pejach-i-solist-na-tanets/ | work= | publisher= | date=10.10.2023 | accessdate=11 октомври 2023 | archive-date=2023-10-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231021184423/https://fokus.mk/pochina-dalibor-goshik-pejach-i-solist-na-tanets/ | url-status=dead }}</ref> == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Dalibor+Gjosic&search Далибор Ѓошиќ на YouTube] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓошиќ, Далибор}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] a5hawq3pg8wdp5lm5h8nl5xpqq3gw1s 5562226 5562225 2026-05-21T19:43:38Z ~2026-30551-59 133397 /* Животопис */ 5562226 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Далибор Даки Ѓошиќ | портрет = | роден-дата = {{роден на|13|април|1982}} | роден-место = {{роден во|Скопје}}, {{МКД}} | починал-дата = {{починал на и возраст|df=yes|2023|10|10|1982|4|13}} | починал-место = {{починал во|Скопје}}, {{МКД}} | занимање = пејач }} '''Далибор Ѓошиќ''' (р. [[13 април]] [[1982]], [[Скопје]] - [[10 октомври]] [[2023]], [[Скопје]]) - [[Македонија|македонски]] поп фолк пејач на народни песни. == Животопис == Ѓошиќ е роден во 1982 година во Скопје. Својата кариера ја започнува во 2004 година во групата [[Арија Бенд]], каде останува до 2014 година. Тој одреден период беше дел од [[Група Академци]]. Во 2008 година настапува на „[[Гоце Фест]]“ заедно со [[Група Академци]] со песната „Овде под туѓо небо“. Покрај неа тој е препознатлив и по други негови песни: "Животе мој", "Ајде сонце зајде", "Душице", "Туѓо небо", "Менче убава", "Плачи, плачи љубов моја", "За неа пеам", "Вечна земја", "Мелница" и други... Во 2007 година се вработува во „[[Танец (ансамбл)|Националниот ансамбл Танец]]“, каде за време на 16-те активни години, како вокален солист, како дел од различни ансамблови состави, остварува 363 концертни настапи, дома и надвор. Заедно со „Танец“ настапија во 23 држави во [[Европа]], [[САД]], [[Азија]], [[Африка]]. А статистиката вели, тој има исполнети над 300 песни пред вкупен аудиториум од речиси 100 илјади посетители. Незаборавни се неговите изведби на песните: „Дејгиди, луди, млади години“, „Учи ме мајко, карај ме“, „Кирјана вино продава“, „Јовано, Јованке“ и многу други. Покрај успешната кариера во „Танец“, Далибор беше присутен и на фестивалската сцена, на фестивалите „[[Фолк Фест Роса]]“, „Цветници“, „[[Фолк Фест Валандово]]“, „Лешочки Фолк Фест“, „Тумба Фест“, „[[Гоце Фест]]“ и други. На многу песни се појавуваше и како текстописец, на неговите и на други пејачи во Македонија. Тој има и два албуми зад себе, во 2015 година албумот „Животе мој“ и во 2016 година „Туѓо небо“. Тој се издвојува и како текстописец, каде го има напишано големиот хит на [[Анета Љумаковска]] „Слушни ме мајко стара" и „Севдо убава" на [[Јовица Наумчевски]] и [[Група Молика]] Негов последен настап на фестивал е: „Фолк Фест Валандово“ 2022 со песната „Каде си“, текстот и музиката се негови, со која освојува награда „[[Никола Бадев]]“ за најдобра вокална изведба. Во 2023 година, по кратко и тешко боледување почина на 41 годишна возраст во [[Скопје]].<ref>{{нмс | title=Почина Далибор Ѓошиќ, пејач и солист на „Танец“ | url=https://fokus.mk/pochina-dalibor-goshik-pejach-i-solist-na-tanets/ | work= | publisher= | date=10.10.2023 | accessdate=11 октомври 2023 | archive-date=2023-10-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231021184423/https://fokus.mk/pochina-dalibor-goshik-pejach-i-solist-na-tanets/ | url-status=dead }}</ref> == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Dalibor+Gjosic&search Далибор Ѓошиќ на YouTube] == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓошиќ, Далибор}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] gjyrizalbchffqtx0k41ctek9jge8eu Земјини полутопки 0 1336097 5562040 5407553 2026-05-21T14:09:25Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Landwaterhemisphereswest.gif|Landwaterhemisphereswest.gif]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] поради: The license is OK for WP and Commons, but NC for ot 5562040 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Нулти меридијан.jpg|мини|300x300п|Поделба на [[Земја (планета)|Земјата]] со [[Екватор]]от и Гриничкиот(Нултиот) меридијан]] [[Податотека:Map_of_the_World.jpg|мини|300x300п|Карта која ги прикажува [[Источна полутопка|источната]] и [[Западна полутопка|западната]] полутопка.]] Во [[географија]]та и [[картографија]]та, '''полутопките на Земјата''' се секоја поделба на [[Земја (планета)|земјината топка]] на две еднакви половини (полутопки или хемисфери), обично поделени на северна и јужна половина со [[екватор]]от или на западна и источна половина со замислена линија што минува низ половите. Полутопките може да се поделени според: географски, културни, религиозни или врз основа на други географски одлики. Ваквата поделба на Земјата е од суштинско значење за проучувањето на Земјата, културните разлики и други географски одлики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/hemisphere|title=hemisphere {{!}} Etymology, origin and meaning of hemisphere by etymonline|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=13 ноември 2023}}</ref> == Географски полутопки == Географските полутопки, првенствено се поделени со: [[Екватор]]от (северна и јужна) и [[Гринички меридијан|Гриничкиот меридијан]] (источна и западна): '''Северна и Јужна полутопка''' '''а. [[Северна полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа северно од [[екватор]]от. Оваа полутопка содржи приближно 68% од копното на [[Земја (планета)|Земјата]] и е дом на околу 90% од светското [[население]]. Ги вклучува: [[Северна Америка]], [[Европа]], [[Азија]], поголемиот дел од [[Африка]] и северните делови на [[Јужна Америка]]. '''б. [[Јужна полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа јужно од екваторот. Содржи само 32% од копното на Земјата и е дом на околу 10% од светското население. Ги вклучува: најголем дел од Јужна Америка, [[Австралија]], [[Антарктик]]от и јужните делови на Африка. '''Источна и Западна полутопка''' '''а. [[Источна полутопка|Источната полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа источно од [[Нулти меридијан|гриничкиот меридијан]] и западно од [[180. меридијан]]. Оваа полутопка го вклучува најголемиот дел од: Африка, Европа, Азија и Австралија, како и [[Индиски Океан|Индискиот]] и западниот дел на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]]. '''б. [[Западна полутопка|Западната]] [[Источна полутопка|полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа западно од [[Нулти меридијан|гриничкиот меридијан]] и источно од [[180. меридијан]]. Оваа полутопка ги вклучува Северна и Јужна Америка, источниот дел од Тихиот Океан и поголемиот дел од [[Атлантскиот Океан]]. == Други полутопки на Земјата == Земјините полутопки можат да ја поделат [[Земја (планета)|Земјата]] според: [[Култура|културни]], [[Религија|религиозни]] белези или да го максимизираат значењето на географските одлики.<ref>{{Наведено списание|last=Boggs|first=S. W.|year=1945|title=This Hemisphere|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00221344508986498|journal=Journal of Geography|volume=44|issue=9|pages=345–355|doi=10.1080/00221344508986498}}</ref> Како на пример: '''Културолошки и религиозни полутопки''' '''а. Источната полутопка''' претежно е поврзана со источните култури и религии, како што се [[Будизам|будизмот]], [[Хиндуизам|хиндуизмот]], [[конфуцијанство]]то и [[ислам]]от. '''б. Западната полутопка''' претежно е поврзана со западната култура и религии, пред се [[христијанство]]то. '''Полутопки засновани на географски критериуми''' '''а.''' Земјата може да биде поделена на полутопки според промената на денот и ноќта, односно граница помеѓу осветлените и темните страни на планетата. Оваа поделба постојано се менува додека [[Земјино вртење|Земјата се врти]]. '''б.''' Полутопка која започнува од 20° З.Г.Д. сé до 160° И.Г.Д.: Оваа алтернативна поделба го спречува расцепувањето на Африка и Европа. === Копнено-водени полутопки === Алтернативните граници помеѓу полутопките можат да ја поделат планетата на начин што го максимизира значењето на една или друга географска одлика, како што е поделбата копно-вода: '''Копнената полутопка''' има средишна точка во близина на градот [[Нант]], [[Франција]] (47° С.Г.Ш. и 1°И.Г.Д.). Оваа полутопка содржи најголема можна површина со копно, вклучувајќи ги повеќето [[континент]]и во светот.. '''Водената''' '''полутопка''' има средишна точка јужниот дел на Тихиот Океан (47° Ј.Г.Ш. и 179°З.Г.Д.). Оваа полутопка содржи најголема можна површина на вода, вклучувајќи ги најголемиот дел од Индискиот, Атлантскиот и Тихиот Океан. Овие поделби помагаат при различни истражувања, со цел да бидат разбрани и претставени разни географски одлики на Земјата. {{multiple image <!-- Essential parameters -->|align=center|direction=horizontal|width=180 <!-- Image 1 -->|image1=Land hemisphere.png|width1=180|alt1=The Land Hemisphere|caption1=Копнена полутопка <!-- Image 2 -->|image2=Water hemisphere.png|width2=180|alt2=The Water Hemisphere|caption2=Водена полутопка <!-- Image 3 -->|image3=landwaterhemisphereseast.gif|width3=180|alt3=The Land Hemisphere is at the top, and the Water Hemisphere is at the bottom.|caption3=Копнената полутопка е горе, а Водената полутопка е долу. <!-- Image 4 -->|image4=|width4=180|alt4=The Land Hemisphere is at the top and the Water Hemisphere is at the bottom|caption4=Копнената полутопка е горе, а Водената полутопка е долу.}} == Поврзано == * [[Географско средиште на Земјата]] * [[Глобален север и глобален југ]] * [[Копнени и водени полутопки]] * [[Поделба Исток-Запад]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Earth's hemispheres}} {{Полутопки}} [[Категорија:Земјини полутопки| ]] [[Категорија:Географија]] [[Категорија:Полутопки]] pjgk02m8en3sjnu2047iv5r9tpj7kuy 5562041 5562040 2026-05-21T14:09:51Z CommonsDelinker 746 Бришење на "[[Слика:Landwaterhemisphereseast.gif|Landwaterhemisphereseast.gif]]", беше избришана од [[c:Главна страница|Заедничката ризница]] од страна на [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] поради: The license is OK for WP and Commons, but NC for ot 5562041 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Нулти меридијан.jpg|мини|300x300п|Поделба на [[Земја (планета)|Земјата]] со [[Екватор]]от и Гриничкиот(Нултиот) меридијан]] [[Податотека:Map_of_the_World.jpg|мини|300x300п|Карта која ги прикажува [[Источна полутопка|источната]] и [[Западна полутопка|западната]] полутопка.]] Во [[географија]]та и [[картографија]]та, '''полутопките на Земјата''' се секоја поделба на [[Земја (планета)|земјината топка]] на две еднакви половини (полутопки или хемисфери), обично поделени на северна и јужна половина со [[екватор]]от или на западна и источна половина со замислена линија што минува низ половите. Полутопките може да се поделени според: географски, културни, религиозни или врз основа на други географски одлики. Ваквата поделба на Земјата е од суштинско значење за проучувањето на Земјата, културните разлики и други географски одлики.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/hemisphere|title=hemisphere {{!}} Etymology, origin and meaning of hemisphere by etymonline|work=www.etymonline.com|language=en|accessdate=13 ноември 2023}}</ref> == Географски полутопки == Географските полутопки, првенствено се поделени со: [[Екватор]]от (северна и јужна) и [[Гринички меридијан|Гриничкиот меридијан]] (источна и западна): '''Северна и Јужна полутопка''' '''а. [[Северна полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа северно од [[екватор]]от. Оваа полутопка содржи приближно 68% од копното на [[Земја (планета)|Земјата]] и е дом на околу 90% од светското [[население]]. Ги вклучува: [[Северна Америка]], [[Европа]], [[Азија]], поголемиот дел од [[Африка]] и северните делови на [[Јужна Америка]]. '''б. [[Јужна полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа јужно од екваторот. Содржи само 32% од копното на Земјата и е дом на околу 10% од светското население. Ги вклучува: најголем дел од Јужна Америка, [[Австралија]], [[Антарктик]]от и јужните делови на Африка. '''Источна и Западна полутопка''' '''а. [[Источна полутопка|Источната полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа источно од [[Нулти меридијан|гриничкиот меридијан]] и западно од [[180. меридијан]]. Оваа полутопка го вклучува најголемиот дел од: Африка, Европа, Азија и Австралија, како и [[Индиски Океан|Индискиот]] и западниот дел на [[Тихи Океан|Тихиот Океан]]. '''б. [[Западна полутопка|Западната]] [[Источна полутопка|полутопка]]''' е полутопката што се наоѓа западно од [[Нулти меридијан|гриничкиот меридијан]] и источно од [[180. меридијан]]. Оваа полутопка ги вклучува Северна и Јужна Америка, источниот дел од Тихиот Океан и поголемиот дел од [[Атлантскиот Океан]]. == Други полутопки на Земјата == Земјините полутопки можат да ја поделат [[Земја (планета)|Земјата]] според: [[Култура|културни]], [[Религија|религиозни]] белези или да го максимизираат значењето на географските одлики.<ref>{{Наведено списание|last=Boggs|first=S. W.|year=1945|title=This Hemisphere|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00221344508986498|journal=Journal of Geography|volume=44|issue=9|pages=345–355|doi=10.1080/00221344508986498}}</ref> Како на пример: '''Културолошки и религиозни полутопки''' '''а. Источната полутопка''' претежно е поврзана со источните култури и религии, како што се [[Будизам|будизмот]], [[Хиндуизам|хиндуизмот]], [[конфуцијанство]]то и [[ислам]]от. '''б. Западната полутопка''' претежно е поврзана со западната култура и религии, пред се [[христијанство]]то. '''Полутопки засновани на географски критериуми''' '''а.''' Земјата може да биде поделена на полутопки според промената на денот и ноќта, односно граница помеѓу осветлените и темните страни на планетата. Оваа поделба постојано се менува додека [[Земјино вртење|Земјата се врти]]. '''б.''' Полутопка која започнува од 20° З.Г.Д. сé до 160° И.Г.Д.: Оваа алтернативна поделба го спречува расцепувањето на Африка и Европа. === Копнено-водени полутопки === Алтернативните граници помеѓу полутопките можат да ја поделат планетата на начин што го максимизира значењето на една или друга географска одлика, како што е поделбата копно-вода: '''Копнената полутопка''' има средишна точка во близина на градот [[Нант]], [[Франција]] (47° С.Г.Ш. и 1°И.Г.Д.). Оваа полутопка содржи најголема можна површина со копно, вклучувајќи ги повеќето [[континент]]и во светот.. '''Водената''' '''полутопка''' има средишна точка јужниот дел на Тихиот Океан (47° Ј.Г.Ш. и 179°З.Г.Д.). Оваа полутопка содржи најголема можна површина на вода, вклучувајќи ги најголемиот дел од Индискиот, Атлантскиот и Тихиот Океан. Овие поделби помагаат при различни истражувања, со цел да бидат разбрани и претставени разни географски одлики на Земјата. {{multiple image <!-- Essential parameters -->|align=center|direction=horizontal|width=180 <!-- Image 1 -->|image1=Land hemisphere.png|width1=180|alt1=The Land Hemisphere|caption1=Копнена полутопка <!-- Image 2 -->|image2=Water hemisphere.png|width2=180|alt2=The Water Hemisphere|caption2=Водена полутопка <!-- Image 3 -->|image3=|width3=180|alt3=The Land Hemisphere is at the top, and the Water Hemisphere is at the bottom.|caption3=Копнената полутопка е горе, а Водената полутопка е долу. <!-- Image 4 -->|image4=|width4=180|alt4=The Land Hemisphere is at the top and the Water Hemisphere is at the bottom|caption4=Копнената полутопка е горе, а Водената полутопка е долу.}} == Поврзано == * [[Географско средиште на Земјата]] * [[Глобален север и глобален југ]] * [[Копнени и водени полутопки]] * [[Поделба Исток-Запад]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Earth's hemispheres}} {{Полутопки}} [[Категорија:Земјини полутопки| ]] [[Категорија:Географија]] [[Категорија:Полутопки]] 3o4rhvuianlz08zh6atnwlncliwklf2 Коринтски Канал 0 1340161 5562181 5431999 2026-05-21T17:24:35Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562181 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Канал|name=Коринтски Канал|image=Corinth Canal in Greece.jpg|image_caption=Каналот во 2023 година|max_boat_beam={{convert|22.5|m|ft|abbr=on}}|former_names=|original_owner=|engineer=Иштван Тир и Бела Герштер|other_engineer=|date_act=|date_use=25 јули 1893<ref name="FacarosTheodorou2003">{{cite book|last1=Facaros|first1=Dana|last2=Theodorou|first2=Linda|title=Greece|url=https://books.google.com/books?id=UlBjpoeo9-gC&pg=PA172|access-date=6 јануари 2024 |date=1 мај 2003|publisher=New Holland Publishers|isbn=978-1-86011-898-2|page=172|archive-url=https://web.archive.org/web/20130606170449/http://books.google.com/books?id=UlBjpoeo9-gC&pg=PA172|archive-date=6 јуни 2013|url-status=dead}}</ref>|date_closed=|date_restored=|length_km=6.4|len=|len_note=|beam_m=|beam_in=|beam_note=|start_point=|start_note=|end_point=|end_note=|branch=|branch_of=|connects_to=|locks=0|lock_note=|elev=|elev_note=|status=Отворен|length_mi=[[Грција]]}} '''Коринтски канал''' ({{langx|el|Διώρυγα της Κορίνθου}}) — вештачки [[канал]] во [[Грција]] кој го поврзува [[Коринтски Залив|Коринтскиот Залив]] во [[Јонско Море|Јонското Море]] со [[Саронски Залив|Саронскиот Залив]] во [[Егејско Море|Егејското Море]]. Го пробива тесниот [[Коринтски Провлак|Коринтски Теснец]] и го дели [[Пелопонез]] од [[Грција|грчкото]] главно копно, правејќи го [[полуостров]]от [[остров]]. Каналот е ископан низ теснецот на [[Морско ниво|ниво на морето]] и нема [[Преводница|преводници]]. Должината е 6,4 километри, а широчината е само 24,6 метри на ниво на морето, што го прави непрооден за многу современи бродови. Моментално е од мало [[Економија|економско]] значење и главно е туристичка знаменитост. Каналот првично бил предложен во [[античко време]] и бил направен неуспешен напор да биде изграден во 1 век од новата ера.<ref name="Nero">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Suet.+Nero+19|title=C. Suetonius Tranquillus, Nero, chapter 19|last=Светониј|authorlink=Светониј|work=www.Perseus.Tufts.edu|accessdate=6 јануари 2024}}</ref> Изградбата повторно започнала во 1881 година, но била попречена од [[Геологија|геолошки]] и финансиски проблеми што ги банкротирало првичните градители. Завршен е во 1893 година, но поради тесноста на каналот, проблемите со [[навигација]]та и периодичното затворање за да се поправат свлечиштата од неговите стрмни ѕидови, не успеало да го привлече нивото на сообраќај што го очекувале неговите оператори. == Поврзано == * [[Канал на Двете Мориња]] * [[Диолк]] * [[Портажна железница]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Corinth Canal}} * {{Official website|URL=http://www.aedik.gr}} * [http://maps.google.co.uk/maps?hl=en&ie=UTF8&ll=37.93093,22.984257&spn=0.05619,0.133381&t=k&z=13 Коринтскиот Канал на Google Maps] * [https://www.youtube.com/watch?v=oPkrmTELao8 Видео на YouTube од MS Braemar како крстосува по Коринтскиот Канал] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Појавено во 1893 година во Грција]] [[Категорија:Згради и зградби во Пелопонез (регион)]] [[Категорија:Канали во Грција]] [[Категорија:Канали отворени во 1893 година]] [[Категорија:Харилаос Трикупис]] [[Категорија:Коринтија]] [[Категорија:Засеци (поместување земјишта)]] [[Категорија:Коринтски Залив]] [[Категорија:Саронски Залив]] [[Категорија:Бродски канали]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Сообраќај во Пелопонез (регион)]] eflr5nl5ubudwlg2thy20jipadizusr Почеток на притаено зло: Ракун Сити 0 1340347 5562175 5541342 2026-05-21T17:16:52Z Andrew012p 85224 /* */ 5562175 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=Почеток на притаено зло: Ракун Сити|image=Плакат на Почеток на притаено зло Ракун Сити.png|caption=Плакатот на македонски|director=[[Јоханес Робертс]]|writer=Јоханес Робертс|based_on=|producer=|starring={{Plainlist|<!--- СПОРЕД ПЛАКАТОТ ВО КАНАДА ---> * [[Каја Скоделарио]] * [[Хана Џон Хејмен]] * [[Роби Амел]] * [[Том Хопер]] * [[Аван Џогија]] * [[Донал Лог]] * [[Нил Мекдона]] }}|cinematography=[[Максим Александар]]|editing=Дев Синг|music=[[Марк Корвен]]<ref>{{cite web |title=Mark Korven Scoring Johannes Roberts' 'Resident Evil: Welcome to Raccoon City' |url=https://filmmusicreporter.com/2021/10/06/mark-korven-scoring-johannes-roberts-resident-evil-welcome-to-raccoon-city/ |website=Film Music Reporter |access-date=12 October 2021}}</ref>|production_companies={{Plainlist| * [[Screen Gems]] * {{nowrap|[[Constantin Film|Constantin Film International]]}} * [[Davis Films|Davis Raccoon Films]] * The Fyzz Facility<ref name="filmportal">{{cite web|url=https://www.filmportal.de/film/resident-evil-welcome-to-raccoon-city_6cb7f7796a8e420eac6783986aa8651b|publisher=[[Filmportal.de]]|title=Resident Evil: Welcome to Raccoon City|access-date=November 12, 2021}}</ref> * The Tea Shop and Film Company<ref name="filmportal"/> }}|distributor={{Plainlist| * [[Sony Pictures Releasing]] (светски) * Constantin Film (Германија) }}|released=19 ноември 2021 г. (Париз)<br>24 ноември 2021 г. (САД)<br>25 ноември 2021 г. (Германија)<br>3 декември 2021 г. (Обединето Кралство)<br>2 декември 2021 г. (Македонија)|runtime=107 минути<ref>{{cite web |url=https://www.metrofilms.com/films/resident-evil-welcome-to-raccoon-city |title=RESIDENT EVIL : BIENVENUE À RACCOON CITY |publisher=Metropolitan Filmexport |language=fr |access-date=2021-10-11 |archive-date=October 11, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211011190720/https://www.metrofilms.com/films/resident-evil-welcome-to-raccoon-city |url-status=dead }}</ref>|country={{Plainlist| * {{САД}} * {{знамеикона|Германија}} [[Германија]] * {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство]] }}|language={{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }}|budget=25 милиони долари|gross=42 милиони долари}}'''''Почеток на притаено зло: Ракун Сити''''' ({{langx|en|Resident Evil: Welcome to Raccoon City}}, буквално: ''Притаено зло: Добре дојдовте во Ракун Сити''), може да се сретне и како '''''Притаено зло: Ракун Сити''''' — акционен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] со американско-германска соработка, во режија на Јоханес Робертс и сосценаристот Грег Русо со Робертс. Филмот служи како освежувачко обновување на серијата филмови за [[зомби-апокалипса]]. Овој кинематографски потфат црпи вдахновение од реномираната серија [[Видеоигра|видеоигри]] со исто име, внесувајќи ги гледачите во возбудлива приказна сместена во 1998 г. Заплетот вешто ги спојува елементите од првата и втората игра, нудејќи носталгично, но иновативно искуство и за обожавателите и за новодојденците. Премиерата во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 24 ноември 2021 г., а во [[Македонија]] на 2 декември истата [[година]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cineplexx.mk/movie/Resident_Evile_Welcome_to_Raccoon_City/?&setversion=1|title=Почеток на притаено зло: Ракун Сити {{!}} Cineplexx MK|work=www.cineplexx.mk|language=mk|accessdate=2024-01-09}}</ref> == Содржина == {{Разоткривање}}„Почеток на притаено зло: Ракун Сити“ се одвива во 1998 г., внесувајќи ги гледачите во застрашувачката [[атмосфера]] на градот Ракун Сити, некогаш успешна метропола, а сега зафатена од злобните опити на корпорацијата ''Амбрела''. Како што избувнувањето на Т-[[вирус]]от го зафаќа градот, различна група ликови се заплеткува во кошмарните настани. Клер Редфилд, барајќи го својот исчезнат брат Крис, се здружува со полицаецот новак [[Леон Скот Кенеди]], и тие се движат низ распадната полициска управа Ракун и застрашувачкиот имот Спенсер. Џил Валентајн, полицајка на S.T.A.R.S., и нејзиниот соиграч Алберт Вескер разоткриваат заговор во кој се вклучени опитите на корпорацијата ''Амбрела''. Ликовите се соочуваат со мутирани суштества, толпи на [[зомби]]ја и немилосрдна потрага по биоинженерски чудовишта. Додека се стремат да преживеат, се склучуваат сојузи, тајните се разоткриваат, а филмот се впушта во жестока борба против кошмарните творби на ''Амбрела''. „Почеток на притаено зло: Ракун Сити“ му оддава почит на иконската серија видеоигри, давајќи спој на неизвесност, ужас и пукање, доловувајќи ја суштината на преживувањето во градот преплавен од злобните сили на Т-вирусот. == Улоги == {| class="wikitable" !Глумец !Улога |- |[[Каја Скоделарио]] |Клер Редфилд |- |Хана Џон Кејмен |Џил Валентајн |- |Роби Амел |[[Крис Редфилд]] |- |Том Хопер |Алберт Вескер |- |Аван Џогија |[[Леон Скот Кенеди]] |- |Лили Гао |[[Ада Вонг]] |- |Донал Лог |Брајан Ајронс |- |Нил Мекдона |Вилијам Биркин |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * {{Official website|https://www.sonypictures.com/movies/residentevilwelcometoraccooncity}} {{IMDb title|6920084}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Германски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2021 година]] [[Категорија:Resident Evil]] [[Категорија:Американски акциони филмови]] [[Категорија:Американски хорор-филмови]] [[Категорија:Филмови за вируси]] 0zbej2n2vf1ksq7y8l8uvrosoz7g3yg Борче Јовчевски 0 1342151 5562244 5522700 2026-05-21T20:47:01Z Bjankuloski06 332 5562244 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Борче Јовчевски | портрет = Борче Јовчевски.jpg | роден-дата = 4. Март 1957 год. | роден-место = [[Велес]] | националност = Македонец | занимање = |date_of_birth=[[4. Март]] [[1957]]}} '''Борче Јовчевски''' ([[4 март]] [[1957]] година, во {{роден во|Велес}}) — македонски [[алпинист]], инструктор, [[планинар]] и машински техничар, познат и како учесник на Македонските Алпинистички Експедиции. Добитник на многубројни награди. Повеќе пати е бирани за најдобар спортист на Велес. Најдобри спортисти на Македонија. Деветоноемвриска награда. ,, 11 Октомври<nowiki>''</nowiki> највисоко признание за животно дело. Како и многу плакети и признанија од Планинарски Сојуз на Македонија и др. == Планинарство == Во планинарска организација членува уште во 1974 година, зачленувајќи се во - Велес. Веќе во 1976 година започнува да се занимава и со спелеологија, а во 1981 година започнува да се бави и со алпинизам, одговарајќи на поканата за подготовките за [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. == Алпинизам == Со алпинизам започнува се бави во 1981 година, одговарајќи на поканата за подготовките за [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]]. Од тој момент тој станува член на сите одржани алпинистички експедиции во тој период: [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]], [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] и [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]], [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]]. Во рамките на [[Македонска алпинистичка експедиција „Анди '82“]] тој успешно се искачува при аклиматизацијата на врвот Чопикалки и на Хуаскаран. Како дел од [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] пак, успева да се искачи на Пик Четворјах како аклиматизација, но не успева да стигне до врвот на Пик Комунизам – поради извртување на коленото. Имено носејќи тежок ранец во еден момент на патеката следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз прикриена со нов снег и при падот обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква положба да ногата му се извиткала. Со помош на пријателите, бил симнат во базниот логор и ногата му била ставена во гипс. [[Податотека:Борче Јoвчевски.jpg|алт=Борче Јoвчевски|мини|Борче Јoвчевски]] [[Податотека:Борчe Јовчевски.jpg|алт=Борчe Јовчевски|мини|Борчe Јовчевски]] [[Податотека:Борче Јовчeвcки.jpg|алт=Борче Јовчeвcки|мини|Борче Јовчeвcки]] [[Податотека:Борче Јoвчeвcки.jpg|алт=Борче Јoвчeвcки|мини|Борче Јoвчeвcки]] [[Податотека:Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка..jpg|алт=Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.|мини|Борче Јовчевски, Слободан Јованоски и Димитар Илиевски на Матка.]] Во [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '88“|Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Манаслу '86“]] тој е дел од јуришната екипа која стигнува до Јужното Седло на височина од околу 7480 m н.в. и со тоа направиле прво повторување на Полската насока. [[Податотека:Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор..jpg|алт=Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор.|мини|Борче Јовчевски и Димитар Илиевски во шатор.]] {{внимание}} Како дел од [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“|Македонската алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]], Борче Јовчевски стигнал до последниот висински логор на висина од 8000 m н.в. заедно со [[Димитар Илиевски - Мурато]] Таму останал и не продолжил кон врвот поради смрзнатини на нозете кои успеал да ги спаси со греење камења кои ги ставал во камашните и вреќата. Во тој логор и останал да ги чека своите пријатели да се врати по искачувањето на врвот. [[Податотека:Борче Јовчевски при искачување на Манаслу, 1986 година..jpg|алт=Борче Јовчевски при искачување на Манаслу, 1986 година.|мини|Борче Јовчевски при искачување на Манаслу, во рамките на I МАХЕ „Манаслу '86“ во 1986 година.]] [[Податотека:Борче Јовчeвски.jpg|алт=Борче Јовчeвски|мини|Борче Јовчeвски]] Покрај овие искачувања, Борче има направено многу планинарски и алпинистички искачување во планините и карпите кaрпите и планините во Македонија, на Балканот, во Словенија, и во западните и централните Алпи. Има направено голем број првенствени алпинистички искачувања на практично сите алпинистички локалитети во Македонија: Матка, Демиркаписката Клисура, Нежиловските Стени, Остра Карпа, клисурата Пешти, Вихрен, Проклетие и тн. {{DEFAULTSORT:Јовчевски, Борче}} pixqhux8g60ru7nijp7yao83fk11y36 Заеднички мир 0 1345427 5562183 5459893 2026-05-21T17:25:49Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562183 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Eirene_Ploutos_Glyptothek_Munich_219_n1.jpg|мини|Грчката божица [[Ирина (божица)|Ирина]], олицетворение на мирот, го држи Плут, богот на богатството, во рацете (римска копија на статуа од Кефисодот ; [[Атина]] околу 370 п.н.е.]] '''Заеднички мир''' ([[старогрчки јазик|старогрчки]]: ''Κοινὴ Εἰρήνη'', ''Коине Ирини'') — еден од највлијателните концепти на грчката политичка мисла од [[4 век п.н.е.]], заедно со идејата за [[Панхеленизам|панхеленизмот]]. Терминот го опишува и концептот на посакуван, постојан мир меѓу грчките градови-држави ([[Полис (град-држава)|полиси]]) и еден вид мировен договор кој ги исполнува трите основни критериуми на овој концепт: тој морал да ги вклучи сите грчки градови-држави, да се признае [[автономија]]та и еднаквоста на сите градови-држави без да се води сметка за нивната воена моќ, и тој морал да биде замислен да остане во сила трајно. Застапниците на Заедничкиот Мир го гледале како начин да се стави крај на ендемската војна што ги зафатило грчките ''полиси'' од избувнувањето на Пелопонеската војна во 431 п.н.е. Од Кралскиот мир од 387/6 п.н.е. до основањето на Коринтскиот Сојуз во 338 п.н.е., идејата за Заеднички мир влијаела на сите мировни договори меѓу грчките ''полиси''. На крајот, сепак, се покажало дека само силна хегемонистичка сила може долго да одржува сеопфатен мир. Во современи времиња, концептот е оживеан и во 20 век, принципот на Заеднички мир претставува камен-темелник на меѓународните организации како [[Друштво на народите|Лигата на народите]] и [[Обединети нации|Обединетите нации]]. == Идеја == Идејата за заеднички мир се развила од постарите идеи кои постепено се формирале во политичките интеракции од 5 век п.н.е. во Грција. Нејзиното привремено спроведување, сепак, се должи помалку на реализацијата на потребата за постојан мир, отколку на фактот дека се сметало дека им служи на интересите на неколку последователни хегемонистички сили. Според тоа, историјата на Заеднички мир не е само дел од историјата на идеите, туку и од дипломатската историја на Грција во децениите помеѓу Пелопонеската војна и доаѓањето на [[Филип II Македонски]] и [[Александар III Македонски|Александар Велики]] и нивното освојување на полисите. === Развој === [[Податотека:Helmed_Hoplite_Sparta.JPG|мини| Спартански [[хоплит]]]] [[Грчки јазик|Грчкиот]] збор {{Трансл|grc|Eirene}} (Ирена), кој првично означувал само „состојба на мир“, го развил поврзаното значење на „мировен договор“ на почетокот на 4 век п.н.е.<ref>Diekhoff, ''Friedensreden'', p. 379–391</ref> Ова било последица на промената на ставовите за војната и мирот генерално. Веќе во 5 век п.н.е., војните меѓу грчките полиси биле завршувани со договори, кои станале познати како спондај ({{lang|grc|σπονδαί}}), синтекај (συνθήκαι) или дијалисес полему ({{lang|grc|διάλυσεις πολέμου}}). Сите овие услови на крајот само укажувале на примирје или привремен прекин од војната.<ref>Ryder, ''Koine Eirene'', p. 15</ref> Но, како резултат на бескрајната војна од средината на тој век, постепено се развила идејата дека состојбата на мир наместо војна треба да биде нормална состојба на меѓународните работи. Ова се рефлектира во зголемената важност на терминот {{Трансл|grc|Eirene}} и во неговата употреба како термин за мировни договори.<ref>e.g. [[Diodorus]], XV.5.1 and XV.38.1–2</ref> Терминот „Заеднички мир“ првпат бил употребен во 391 п.н.е., во врска со неуспешните преговори меѓу [[Атина]] и [[Спарта]] за ставање крај на Коринтската војна. Атинскиот политичар Андоцид во својот говор ги советувал своите сограѓани за прифаќање {{Трансл|grc|koine eirene}}.<ref>Andokides, ''Orations'' III.17</ref> Веројатно терминот веќе бил навлезен во општиот јазик пред ова, но овој говор е првата потврда. Првиот договор во кој всушност биле користени термините {{Трансл|grc|eirene}} и {{Трансл|grc|koine eirene}} бил „Кралскиот мир“ наметнат од Спартанците и Персијците во 387/6 п.н.е. Фразата {{Трансл|grc|koine eirene}} се појавува само во официјален документ за прв пат во мировниот договор склучен по Битката кај Мантинеја во 362 година п.н.е. Општо земено, терминот {{Трансл|grc|koine eirene}} е ретко потврден во современите извори. Авторите како [[Исократ]], [[Демостен]] и [[Ксенофонт]] воопшто не го користеле во своите дела. Но, тие се однесуваат на неговите суштински карактеристики за секој од мировните договори кои историчарот [[Диодор Сицилиски|Диодор]] од 1 век п.н.е. постојано ги нарекува {{Трансл|grc|koine eirene}}. Фактот дека Диодор го засновал својот извештај за периодот од 386 до 361 година на современиот автор Ефор, многу веројатно го прави терминот во општа употреба во тоа време.<ref>Ryder, ''Koine Eirene'', S. 11–13</ref> Се појавува и во натписот од средината на 4 век п.н.е. од [[Аргос]], познат како [[Reply to the Satraps|Одговор на сатрапите]], чиј точен датум и околности се непознати.<ref>''IG'' IV 556</ref> === Карактеристики === Во говорот на Андоцид и одредбите на Кралскиот мир <ref>Xenophon, ''Hellenica'' V.1.31</ref> се откриваат две карактеристики кои биле нови за мировните договори во тоа време. Една од нив била дека сите грчки ''град-држави'' (со неколку исклучоци) требало да бидат автономни. Другата била дека секој од овие нацрт-договори биле испратени до сите полиси. Затоа, мирот повеќе не се претставувал како билатерален договор меѓу два поранешни непријателски ''полиси или сојузи'', туку како мултилатерален договор, кој исто така би ги опфатил сите страни кои не биле вклучени во судирот, колку што е можно повеќе.<ref>Jehne, ''Koine Eirene'', pp. 39 ff.</ref> Третата карактеристика не е експлицитно спомената, но може да се заклучи од отсуството на одредено временско ограничување. Во 5 век претставувало практика мировните договори да имаат одреден период на важност. Триесетгодишниот мир од 446/5 п.н.е. помеѓу Атина и Спарта бил именуван за периодот кога се очекувало да трае. Никискиот мир од 421 година п.н.е. требало да трае педесет години, додека договорите со одреден период од сто години практично требало да траат вечно. Ова произлегува од идејата дека мирот не се склучувал меѓу државите како такви, туку меѓу нивното население, а со тоа и најдолгиот можен временски период што би можел да трае еден договор бил животот на една генерација - која можела само да склучува договори за самиата себе, а не и за нејзините потомци. Спротивно на тоа, ''коине'' во принцип бил дизајниран да трае вечно.<ref>Jehne, ''Koine Eirene'', p. 179</ref> Иако тоа всушност не била експлицитно наведено во договорите, тоа е јасно од внатрешната логика на клаузулите за автономија, бидејќи независноста со хронолошки граници не би била независност. ==== Мултилатералност ==== [[Податотека:Pericles_Pio-Clementino_Inv269_n3.jpg|лево|мини| Биста на [[Перикле]]]] Билатералните мировни договори од 5 век п.н.е. помеѓу Атина и Спарта во голема мера ги игнорирале интересите на другите страни - вклучително и нивните сопствени сојузници, кои дури и не биле консултирани. Дури и договорот од 404 п.н.е., според кој завршила Пелопонеската војна и во пракса претставува диктат од спартанската страна, формално бил договор меѓу Спарта и Атина.<ref>Baltrusch: ''Symmachie'', pp. 23 f.</ref> Тој не содржел никакви услови во врска со сојузниците на Атина во Делскиот Сојуз и всушност бил склучен и покрај противењето на сојузниците на Спартанците. Според тоа, договорот во целост ги одразува условите и идеите на 5 век, во кој имало само две големи хегемонистички сили во Грција, на кои биле подредени сите други ''полиси''. Идејата за мултилатерален панхеленски договор не била нова. По поразот по [[Грчко-персиски војни|инвазијата на Ксеркс]], општ мир бил склучен во 481 година, иако тој бил привремен. Во 450 п.н.е., се наведува дека [[Перикле]] сакал да свика општа мировна конференција во Атина. Се известува дека одбивањето на Спартанците да учествуваат поради нивниот страв од атинската хегемонија значело дека тоа всушност никогаш не се случило. Освен некои мултилатерални договори меѓу поединечни ''полиси'' во [[Сицилија]] и [[Јонија]], верското здружение на Амфиктионскиот Сојуз бил единствениот мултилатерален договор на Стара Грција кој бил траен и значаен. Амфиктионската заклетва се откажала од уништување на земјите-членки во војна или отстранување на нивната вода. ''Полисите'' кои ја прекршиле оваа заклетва и самите би биле загрозени со уништување. Ова би можело да биде претходник на ''коине еирене''.<ref>Ryder, ''Koine eirene'', pp. 3–6 & Ehrenberg, ''Staat'', p. 132.</ref> Тоа што станало сè повообичаено да се склучуваат мировни договори врз основа на ''коине еирене'' по 387 г.п.н.е. имало практичен аспект. Последователните хегемонијални сили не биле поединечни ''полиси'', туку неколку спротивставени ''полиси'' или сојузи со приближно еднаква сила. Со нив мирот бил можен само ако сите заедно се согласат. За општо прифаќање на таков мултилатерален договор, клаузулата за автономија била првиот услов. ==== Клаузула за автономија ==== Грчкиот термин ''автономија'' го означува правото и способноста на граѓаните на ''полисот'' да го користат својот правен систем или ''номос'' (νόμος) и да бидат ослободени од секакво потчинување на други ''полиси''.<ref>Ehrenberg, ''Staat'', p. 114.</ref> Бидејќи ''полисот'' станал карактеристичен облик на државата во Грција, во нивните меѓусебни односи постоел непишан закон дека секој од нив – дури и најнезначајните – треба да биде автономен. Единствен исклучок од ова биле малите градови [[Атика]] и Лаконија, кои долго време биле целосно интегрирани во атинскиот и спартанскиот ''полис.'' Тоа претставувало извор на значителна тензија во IV век, кога [[Теба (Грција)|Тебанците]] се обидиле да ги вклучат градовите Беотија во еден ''полис'' на ист начин.<ref>Ryder, ''Koine eirene'', p. 6.</ref> Меѓутоа, по Персиските војни, подготвеноста да се формираат лиги, наречени ''коине'' или ''symmachiai'' под водство на хегемонска сила се зголемила. Тие биле влезени доброволно, така што теоретски не бил нарушен принципот на автономија. Но, бидејќи персиската закана опаѓала во значење, се сметало дека Атињаните сакале да го претворат Делскиот сојуз што ќе го контролират тие како поморска империја. Така, Атињаните ги нарушиле основите на ''автономијата'': слободата на ''полисите'' да живеат под сопствените политички системи, да бидат ослободени од гарнизони, свештеници, надворешна правна јурисдикција и данок. Воведувањето на ''форос'' (φόρος, т.е. придонеси за воени цели), преместувањето на ризницата на лигата од [[Делос]] во Атина и присилното воведување на демократски устави засновани на атинскиот модел кај некои членови на лигата, се чинело дека го прекршуваат принципот на ''автономија''. Спартанците, чијашто Пелопонески сојуз бил релативн лабаво организиран, почнале да го користат барањето за ''автономија'' како дипломатско средство за да ја ослабат Атинскиот Сојуз од средината на 5 век п.н.е. Жалбите на сојузниците на Атињаните ги прифатиле како свои: за време и по Пелопонеската војна, Спартанците се претставувале како заштитници на слободата на сите грчки држави. Така, клаузулата за автономија не била само клучна компонента на секој Заеднички мир затоа што помалите ''град-држави'' ја гледале како начин да ја обезбедат својата независност,<ref>Pistorius, ''Hegemoniestreben'', p. 157.</ref> туку и и уште поважно затоа што поголемите сили можеле да ја искористат за да ги унапредат своите интереси. == Развој на заедничкиот мир == Дали мировниот договор претставувал заеднички мир или не, денеска е неизвесно за некои договори. Во продолжение, се користело широка дефиниција за да се разјасни развојот на идејата за Заедничкиот мир. Критериуми за вклучување се клаузулата за автономија и дозволата за приклучување на сите грчки полови, без разлика дали таа опција е навистина прифатена. === Пропаднат мир од 391 п.н.е === Во 392/1 п.н.е., во текот на Коринтската војна, Спарта поднела првична понуда за мир до [[Ахеменидско Царство|персискиот]] [[сатрап]] на [[Лидија]], Тирибаз. Спартанците биле под притисок да се извлечат од нивната безнадежна војна во [[Мала Азија]] и истовремено да ја обноват својата воена надмоќ во континентална Грција. За ова било неопходно, прво, да се отстапи персиската контрола над грчките градови [[Јонија]] и, второ, да се прекинат сојузите на Персијците со грчките противници на Спарта, особено со Атина. Истовремено, Големиот крал требало да биде убеден дека нема да се формира нова грчка сила во Егејското Море што би можела да ја предизвика персиската контрола врз јонските градови. Договорот кој би ги решил сите овие проблеми бил Спарта и Персија да гарантираат автономија на сите грчки држави (освен оние во Мала Азија). Спартанците тогаш би можеле да укажат на заштитата на општо признатиот принцип како исход од војната. Во исто време, ова требало да им овозможи на Спартанците да го поделат грчкиот свет на голем број слаби поединечни држави, обезбедувајќи ја спартанската хегемонија и задоволувајќи ја персиската желба за безбедност. Грчките полиси природно го отфрлиле договорот без контрола. И персискиот крал Артаксеркс II бил склонет кон отфрлување на договорот. Тој го отповикал Тирибаз и го заменил со нов сатрап, Струтас, кој го зајакнал персискиот сојуз со Атина. Неколку месеци подоцна, Спартанците се обиделе да се помират со нивните грчки непријатели на конференција во нивниот град. Уште еднаш, тие го направиле принципот на автономија основа на секој договор, овојпат со отстапки за Атина и Теба. Атињаните би ги задржале островите [[Лемнос]], [[Имброс]] и [[Скирос]], додека би било признаено тебанското поседување на Орхомен. За време на овие преговори, терминот „Заеднички мир“ бил за прв пат употребен за сите Грци. Атинскиот оратор Андоцид го употребил во еден говор, во кој напразно ги поттикнувал своите сонародници да ја прифатат спартанската понуда:{{Цитат|Размислете и за ова, Атињани: токму сега преговарате за мир и слобода заеднички за сите Грци и предизвикувате сите да споделуваат контрола над сè.|Андокид, „За мирот“ 17}}Андокид направил разлика меѓу договори и вистински мир. Тој се повикал на панеленскиот идеал, притоа идеализирајќи го проектот за заеднички мир. Меѓутоа, додека го правел тоа, тој го испуштил фактот дека јонските градови за чија слобода Атина војувала со Персија стотина години претходно, ќе бидат напуштени како резултат на овој договор. На крајот, Атињаните го отфрлиле договорот главно поради тоа (и затоа што по нивниот сојуз со Струтас, тие верувале дека се во посилна позиција). === Мир на Анталкида === {{Цитат|Кралот Артаксеркс смета дека градовите во Азија се негови, како и островите Клазомени и Кипар, но дека на сите грчки градови големи и мали треба да им се дозволи да бидат автономни, освен Лемнос, Имброс и Скирос, кои треба да бидат атински, како по старо. И ако некој не го прифати овој мир, ќе војувам против нив, со оние што го сакаат тоа, по копно и по море, со бродови и со пари.|Ксенофон, „Хеленика“ 5.1.31}} [[Податотека:Xenophon.jpg|мини|Ксенофонт]] Меѓутоа, успесите на атинската флота во 390 п.н.е. довеле до преиспитување на персискиот двор, кој не сакал Атињаните да станат премногу силни. Струтас бил заменет две години подоцна од неговиот претходник Тирибаз, кој преговарал за мир со спартанскиот пратеник Анталкида. Договорот што произлегол, познат како „Мирот на Анталкида“ или „Кралскиот мир“ во суштина ги прифатил спартанските предлози од 392/1. Најважните услови биле вклучување на сите грчки држави и гарантирање на нивната слобода и автономија. Единствено јонските градови, [[Кипар]] и Клазомени, кои останале под персиска контрола, и трите гореспоменатите острови под атинска власт биле исклучени. Атињаните морале да ги предадат сите други поседи и распаѓањето на сите сојузи било неизбежна последица на договорот. Клучниот пасус доаѓа од [[Ксенофонт|Ксенофон]], чија Хеленика е најважниот извор за овој период:{{Цитат|за добрата среќа на Атињаните и сојузниците на Атињаните: така што Спартанците ќе им дозволат на Грците да бидат слободни и автономни и да живеат во мир, поседувајќи ја безбедно целата своја (територија), [и така дека [мирот и пријателството за кои Грците] и кралот [се заколнаа] ќе бидат во сила [и ќе опстојат] во согласност со 15-те договори]|Родос и Озборн, „Грчки историски натписи 404–323 п.н.е.“ (2007), бр. 22.}}Повеќето научници го гледаат Анталкидскиот мир како прв пример за заеднички мир. [[Hermann Bengtson|Херман Бенгтсон]] заедничкиот мир го прифаќа како пропратен ефект на договорот, кој првично бил само декрет на Големиот крал (од кој го добил и своето име).<ref>Bengtson, ''Griechische Geschichte.'' p.&nbsp;271.</ref> Спартанците биле назначени за чувари (''prostatai'') на мирот, со моќ да ги толкуваат и спроведуваат неговите одредби. Сите грчки држави се заколнале дека ќе го почитуваат овој декрет во Спарта - во светлината на заканата на Големиот крал дека ќе војува со секој што ќе одбие да го стори тоа. Овој факт и горенаведените исклучоци покажуваат дека заедничкиот мир не бил целосно постигнат. Додека автономијата и вклучувањето на сите градови биле загарантирани, тие биле целосно зависни од интересите на истите тие сили кои го иницирале и гарантирале заедничкиот мир. Артаксеркс немал намера на Грција да и обезбеди траен мир, туку да ја подели и политички да ја ослабне. Спартанците покажале желба за мир, но и желба да си обезбедат сопствена хегемонија. Спартанското толкување на автономијата барало распуштање на сите сојузи освен нивниот сопствено Пелопонески Сојуз,<ref>On the problem of the definition of autonomy, see Pistorius, ''Hegemoniestreben'', pp. 165–167</ref> бидејќи тој не бил обединет или централно организиран, туку наместо тоа бил систем на билатерални договори што Спартанците ги имале склучено со секој поединечен член. Според Спартанското гледиште, билатералните договори меѓу поединечни држави не биле вклучени во забраната за сојузи контролирани од хегемонска сила, иако во пракса тоа е токму она што била Пелопонеската лига. Затоа, Спартанците останале најсилната воена сила во Грција. Под изговор дека го штитат принципот на автономија, тие одржувале хегемонистичка позиција во следните неколку години, што во голема мера ја злоупотребувало автономијата на другите држави, како што се Халкидскиот Сојуз и градот Мантинеја. === Заедничкиот мир од 375 п.н.е === Во 382 п.н.е., Спартанците ја зазеле Кадмеја, тврдината на Теба, чија зголемена сила им претставувала трн во око. Овој чин ги чинело остатокот од нивната заслуга како заштитници на автономијата и довело до Беотска војна со Тебанците и нивните атински сојузници. Во текот на ова, во пролетта 377 п.н.е., била основана Втората атинска конфедерација. Оваа лига претставува прекршување на клаузулите од Мирот на Анталкида. Но, можно е мнозинството од егејските острови и крајбрежните држави во тој момент да ја гледале Атина како подобар застапник на принципот на автономија, како резултат на нивната поддршка за Тебанците. Договорот за сојузот бил експлицитно склучен: Така, Атињаните умно ја искористиле ситуацијата и обновувањето на поморската конфедерација јасно го донело со себе заложбата за одржување на мирот на кралот. Биле потребни помалку од триесет години спартанска хегемонија за да се сменат ставовите кон Атинското Кралство. Првиот соју бил претставен како закана за автономијата, но за вториот се тврдело дека е нејзин заштитник. За да се спречат Атињаните повторно да заземат хегемонска позиција, новата лига била организирана во согласност со принципите на заедничкиот мир. Ова е знак дека овие принципи биле општо прифатени во тоа време. Кога воените судири со Спарта стагнирале во 375 п.н.е., во Спарта и Атина се развила идеја за мир. Спартанците повеќе не можеле да се надеваат на победа и Атињаните ги постигнале своите цели: ослободување на Теба од контролата на Спартанците и признавање на морската лига како компатибилна со условите на мирот на Анталкида. [[Диодор Сицилиски|Диодор]] известува дека амбасадата на големиот крал дошла да обезбеди обновување на мирот, бидејќи на Персијците им бил потребен мир во Грција за да ги ослободат платениците за војната што сакале да ја преземат во Египет.<ref>Diodorus 15.38.1</ref> Грчките држави го прифатиле договорот и Заедничкиот мир бил обновен. Во тој момент, Заедничкиот мир бил проширен во еден поглед: како што веќе било предвидено во условите на Втората атинска конфедерација, се барало сите странски гарнизони да бидат отстранети од сите градови. Ова било насочено особено кон Спартанците кои имале гарнизони во некои градови во јужна Беотија, како што се Теспиите (всушност на нивно барање, како заштита од Тебанците). Така, Тебанците станале главни корисници на Заедничкиот мир од 375 година п.н.е. Спартанците ја започнале војната врз основа на истата основа на која Атињаните тогаш сакале да ја прекинат: да го спречат понатамошниот раст на тебанската моќ. Меѓутоа, на крајот заминувањето на Спартанските трупи под изговор на принципот на автономија им оставило на Тебанците одврзани раце во Беотија. И покрај тоа, Атињаните биле јасно на победничката страна: нивниот успех лежи во признавањето на новата конфедерација. Ниту Спартанците ниту Персијците не можеле да направат ништо за ова, како што направиле десет години претходно. И покрај персиската дипломатска инволвираност, Заедничкиот мир од 375 година може да се смета како првиот што произлегол главно од грчката иницијатива и во кој сите страни биле со приближно еднаква сила и на тој начин добиле еднакви услови. За прв пат се сметало дека е можен мирен систем без спроведување од страна на хегемонистичка сила. === Неуспешни преговори од 371 п.н.е === Две спротивставени политички групи веќе се развиле во Атина пред договорот од 375 п.н.е.: првата барала договор со Спарта, а другата зацврстување на сојузот со Теба. Меѓутоа, антиспартанските сили ја прецениле позицијата на Атина по мирот и го поддржале демократскиот бунт против владата на островот [[Крф|Коркира]], која била во сојуз со Спарта. Така, Спартанците, кои не биле задоволни од резултатот од претходните судири, веќе имале основа да се вратат во војна година и пол по мирот. Во исто време, ситуацијата дополнително се усложнувала со фактот што Теба го уништила градот Платаја во 374/3 п.н.е., кој имал свој стар сојуз со Атина, а исто така бил во сојуз со Спарта од 380 п.н.е. Затоа, Спартанците испратиле војници во Фокис, за да се закануваат на Теба и да ги отстранат неуспесите од претходните години. Така, во 371 п.н.е. уште еднаш избувнал општ судир. Во Атина, сепак, умерените политичари сметале дека најдобриот исход за нивниот град лежи во политиката на неутралност и предложиле нов заеднички мир. Да се поддржи Теба решително ќе ја зацврсти нивната позиција. Поддршката на Спарта, од друга страна, би ги вознемирила нивните сојузници, кои ги гледале како закана за нивното право на автономија. Понатамошни фактори биле исто така релевантни: доколку Спартанците ја одбијат предложената лига, Атињаните ќе биле принудени да водат две војни одеднаш. Затоа, Атињаните решиле да ја превидат судбината на Платаја и ги поканиле Тебанците на мировна конференција во Спарта. Спартанците биле уште повеќе подготвени да склучат мир во тој момент, бидејќи нивните акции во Фокида доживеале неуспех. Така, заканувањето на Теба станало неверојатно, но Спартанците не сметале дека се во никаква опасност. Заедничкиот мир, кој во тој момент бил предложен на иницијатива на Атињаните, повторно доживеал критична иновација. Преовладувало атинското толкување на автономијата и според Ксенофон, Спартанците се обврзале да ги отстранат сите нивни штети од градовите на мирот.<ref>Xenophon, ''Hellenica'', 6.18–19</ref> Ова било тешка ситуација, бидејќи по 375 п.н.е., релевантни биле само градовите на Пелопонез (главната област на влијание на Спарта). Уште поважни за континуираниот развој на идејата за мир биле правилата кои предвидувале сите страни да ги демобилизираат своите трупи и флоти и кои им дозволувале на партнерите од договорот да си помагаат еден на друг во случај на напад. Конечната клаузула, која не наметнувала должност да помогне, била вклучена на барање на Атина. Тие имале намера да го искористат подоцна за да ја задржат можноста за одржување на рамнотежата на силите меѓу другите две сили. Сметано изолирано, овој мировен договор може да се земе како вешто парче од атинската дипломатија. Но, бидејќи тој всушност никогаш не стапил во сила, може единствено да се шпекулира дали можел да ја формира основата на траен мир. На крајот на краиштата, партнерите од договорот ја земале предвид идејата дека треба да се стави на располагање доволно сила за употреба против потенцијалните прекршувачи на договорите за да се одржи мирот. Во Анталкидскиот мир, тоа било постигнато преку заканата на Големиот крал. Во договорот меѓу слободните држави, тоа морало да биде договор за заеднички да се спротивстават на напад врз партнер од договорот. На планираната заклетва на договорот, сепак, настанал сериозен јаз меѓу Теба и Спарта. Тебанските пратеници првично се заколнале на договорот во името на нивниот град и дозволиле тоа име да биде ставено на договорот. Но, следниот ден, тие побарале името на Теба да се замени со името на Беотската лига, бидејќи тие тврделе дека имаат право да ја претставуваат. Спартанците категорично го отфрлиле ова, бидејќи според нив, градовите во Беотската лига треба да бидат автономни. Расколот довел до војна и само дваесет дена подоцна, се случила Битката кај Леуктра, која се покажала како прв пораз на Спартанците во отворена битка и решително го променила односот на силите во Грција во корист на Теба. [[Податотека:Griechenland_371-362.jpg|мини|Грција за време на тебанската хегемонија, 371–362 п.н.е.]] По битката, воената активност престанала. Отпрвин, Тебанците не презеле понатамошни воени дејствија против Спартанците, кои на крајот испратиле трупи до [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]] за да ја спречат секоја шанса за тебански напад на Пелопонез. Во оваа ситуација, Атињаните ја искористиле иницијативата и свикале мировна конференција, на која можеле уште еднаш да се заколнат на заедничкиот мир и да преговараат за нов договор.<ref>Xenophon, ''Hellenica'', 6.5.2–3</ref> Ова било мотивирано од желбата да се спречи понатамошно зголемување на тебанската моќ. Иновација во овој нов мировен договор било тоа што можноста за помош на договорниот партнер во нападот на нарушувач на мирот била трансформирана во должност. Ова претставувало логичен развој на претходниот неуспешен мир и бил пронајден на почетокот на сите идни заеднички мировни договори. Некои истражувачи го гледаат вториот договор од 371 година како основа на воен сојуз (''симмахија''), како резултат на оваа должност да се интервенира.<ref>e.g. Ernst Mayer in the review of Hampl, ''Staatsverträge'', in [[Zeitschrift der Savigny-Stiftung für Rechtsgeschichte|Zeitschrift für Rechtsgeschichte]], Romanische Abteilung 59 (1938), pp. 598–606</ref> Спарси се приклучиле на овој нов договор веднаш поради нивно добро. Нивните соседи, Елеанците веќе направиле обид да го искористат поразот од Спарта во меѓувреме и тие одбиле да ја признаат автономијата на некои од нивните погранични градови, од кои се откажале во 399 п.н.е. под спартанска принуда, но ја вратиле по Леуктра.<ref>Xenophon, ''Hellenica'', 6.5.3</ref> Фатално, Тебанците не се согласиле со договорот, бидејќи заедничкиот мир не бил во согласност со нивните амбиции за нивната новоосвоена хегемонија. Х. Бенгтсон го гледа овој заеднички мир како ништо повеќе од атински „''гест против Теба, без практична вредност''“.<ref>Bengtson, ''Geschichte'', p. 279</ref> Доколку идејата за заеднички мир имала некаква шанса да се заснова на еднакви права за сите држави, тоа било во краткиот период помеѓу 375 п.н.е. и Битката кај Леуктра. Единствено тогаш имало три грчки сили со приближно еднаква сила, така што најсилните би можеле да бидат контролирани од сојузот на другите две. Пред и после ова постоела јасно доминантна хегемонска сила (прво Спарта, потоа Теба) која или сакала да го искористи заедничкиот мир за свои цели или целосно го отфрлила. И двата пристапи довеле до понатамошен воен судир. Со неуспехот на преговорите од 371 п.н.е., концептот на заеднички мир во голема мера ја изгубил довербата како дел од политиката. === Мировни договори од 368 и 366 п.н.е === Во годината по Леуктра, Тебанците јасно ја воспоставиле својата хегемонија. Преку походот на Пелопонез, тие ја воспоставиле независноста на Месенијците, кои со векови биле управувани од Спартанците и го поддржале формирањето на Аркадскиот Сојуз. Понатамошната војна против сојузот на Спарта, Атина и [[Дионисиј I Постариот|Дионисиј I]] се покажала како неубедлива. Така, во 369/8 п.н.е., сите грчки држави се одзвале на повикот да се состанат на мировна конференција во [[Делфи]], издадена од Ариобарзанес, сатрапот на [[Фригија]].<ref>Xenophon, Hellenica 7.1.27</ref> Меѓутоа, преговорите се основале наспроти одбивањето на Спартанците да ја прифатат месенската независност – став кој бил поддржан од Атињаните и од персискиот претставник Филиску. Бидејќи Ариобарзанес малку подоцна се побунил против Големиот крал, не е сосема познато дали тој дејствувал по наредба на кралот или во согласност со неговите сопствени интереси.<ref>See Ryder, ''Koine Eirene'', p. 80</ref> Во текот на понатамошните судири, Дионисиј II ја повлекол својата помош од Спартанците, што ги навело уште еднаш да им се обратат на Персијците за помош. Така, во 367/6 п.н.е., грчките пратеници на дворот на Големиот крал се вклучиле во она што античкиот историчар Карл Јулиј Белох го нарекол ''Веткрихен'', во кој тебанскиот Пелопида на крајот бил успешен. Персијците во тој момент ја признале Теба како организациона сила во Грција на ист начин како што ја признале Спарта во Кралскиот мир дваесет години порано.<ref>{{Наведено списание|last=Ryder|first=T. T. B.|year=1957|title=The Supposed Common Peace of 366/5 BC|journal=The Classical Quarterly|publisher=Cambridge University Press|volume=7|issue=3/4|pages=199–205|doi=10.1017/S0009838800015275|jstor=637462}}</ref> Од тој момент натаму, Месенијците требало да бидат независни од Спарта и [[Амфипол|Амфип]] од Атина, додека на Елеанците им била доделена соседната област Трифилија. Понатаму, сите војски и флотата на Атињаните требало да бидат намалени во големина. Овој обид за заеднички мир бил отфрлен од Спарта и Атина. Тебанците не успеале да ги воодушеват ниту останатите полиси со договорот. Овие два обиди за заеднички мир под тебанската хегемонија претставувале враќање на идејата за мир која била претставена во 387 п.н.е. Персијците се обиделе да го искористат влијанието на грчката хегемонистичка сила за да принудат заеднички мир. Дека и двата обиди, за разлика од Кралскиот мир, биле отфрлени е резултат на тоа што Големиот крал ја изгубил моќта како посредник на мирот, како резултат на бунтот на Ариобарзанес и другите сатрапи. Најважната причина за текот на настаните, сепак, можеби биле искуствата на грчките градови со Парис по Кралскиот мир. === Заедничкиот мир од 362 п.н.е. === Поради зголемениот тебански притисок врз Атина (како што е освојувањето на Ороп во 366 п.н.е.), Атињаните уште еднаш станале непријателски настроени, особено кога вистинската помош од нивните сојузници не успеала да се материјализира. Ниту една од грчките држави не можела да добие целосна доминација во следните години. Судирот кој произлегол од расколот во Аркадската лига исто така останал нерешен. Ова кулминирало во 362 п.н.е. со Битката кај Мантинеја, во која Спартанците, Атињаните и нивните сојузници се соочиле со Тебанците и нивните сојузници. По битката, во која бил убиен најистакнатиот тебански командант Епаминонда, двете страни се сметале себеси за победници и повторно склучиле заеднички мир.<ref>Diodorus 15.89.1–2</ref> За прв пат, договорот не бил постигнат ниту по поттик на една од водечките сили, ниту како резултат на моќта на персискиот крал. Во ова и во одбивањето на грчките држави да го поддржат востанието на големите сатрапи против персискиот крал во Мала Азија, многу историчари виделе позитивен елемент.<ref>e.g. Taeger, ''Friede'', pp. 1–4</ref> Според ова гледиште, Грците успеале сами да се контролираат и да воспостават мир. Спротивставениот став е дека основата на овој нов заеднички мир бил едноставно воената и економската исцрпеност на сите страни, што исто така ја направило интервенцијата во Мала Азија сосема незамислива.<ref>Bengtson, ''Geschichte'', S. 385 f.</ref> Условите на договорот особено укажуваат дека тие произлегле од широко распространета воена премореност и желба да се постигне мир што е можно побргу. Тие и дозволиле на секоја држава да поседува сè што всушност поседувала во времето кога бил склучен договорот. Територијалните судири воопшто не биле решени - тие веќе не биле ни пречка за договор. Аркадската лига останала поделена на северна и јужна половина и Месенијците продолжиле да бидат независни. Бидејќи половина од земјата во сопственост на Спартанците се наоѓала во рамките на Месенија, тие не пристапиле кон овој заеднички мир, но не биле во состојба да ја продолжат војната. === Заедничкиот мир како основа на Коринтската лига === [[Податотека:Demosthenes2.jpg|мини|Демостен]] По Мантинеја, грчката политика продолжила по истата линија како порано. Кога судирот со растечката моќ на [[Филип II Македонски]] станал поинтензивен во 350-тите, идејата за Заеднички мир бил оживеана уште еднаш. Филип најпрво дал предлог за замена на мирот на Филократ кој ја завршил Третата Света војна со заеднички мир. Во следните неколку години, [[Демостен]] и другите застапници на децидно антимакедонски пристап добииле предност во Атина. Тие го одбиле предлогот и повикале на војна против Филип Македонски. Во 340/39 п.н.е., Атињаните успешно го собрале сојузот на грчките држави, но нивните сили биле решително поразени од Филип во [[Битка кај Херонеја|Битката кај Херонеја]] во 338 п.н.е. Македонците жестоко реагирале само против Тебанците, сакајќи наместо тоа да ја искористат моќта на Атина и другите држави преку сојузот. Договорот за основање на оваа лига содржел експресна забрана за насилно мешање во уставите на други држави (во суштина клаузула за автономија) и општи забрани за судири и пиратерија за прв пат, како и гаранција за слободна пловидба. Само Спартанците одбиле да се приклучат на оваа лига. Останатите држави требало да испратат претставници, кои ќе се состанат во синедрион (совет). Тие потоа стапиле во личен сојуз со Филип II, со што станал хегемон на Лигата. Теоретски, на тој начин биле обезбедени слободата и автономијата на грчката држава. Меѓутоа, во пракса, општата забрана за воен судир значело впечатливо ограничување на независноста. Дополнително, Македонците задржале гарнизони во Кадмеја во Теба, Акрокоринт и во [[Халкида]] - наводно за да го одржат заедничкиот мир. Затоа, Коринтската лига го означила крајот на Заедничкиот мир како основа за целосна рамноправност меѓу државите и уште еднаш силно ја поврзала идејата за мир со гаранцијата за хегемонска сила. Сојузот и заедничкиот мир биле меѓусебно поврзани во договорот за лига.<ref>Ehrenberg, ''Staat'', pp. 146 & 322&nbsp;f.</ref> Панеленската идеја за обединета Грција и кампањата на одмазда против Персија биле овозможени со овој Заеднички мир. == Причини за неуспех == Со „''автономија и слобода''“ грчките држави на почетокот на 4 век п.н.е. пронашле формула за инклузивен мировен систем кој бил прифатлив за сите страни. По 387 г.п.н.е. немало мир без него, дури и доколку поединечните обиди се одржувале само по неколку години. Меѓутоа, принципите на заедничкиот мир се нашле и во сојузните договори, како што се Втората атинска морска лига и Коринтската лига. Голема можност за развој на вистински Заеднички мир лежи во фактот што мировната идеја се покажала доволно флексибилна за да се развива понатаму на овој начин. Научниците како Бенгтсон сметаат дека грчките полиси немале доволно време пред воспоставувањето на македонската хегемонија, целосно да го усвојат Заедничкиот мир како инструмент на мирот и како темели на новиот поредок во грчкиот свет.<ref>Bengtson, ''Geschichte'', S. 255</ref> Најдобрата шанса за траен мир врз основа на еднаквост меѓу полисите најверојатно била пропуштена со неуспехот на Заедничкиот мир од 371 п.н.е. Девет години подоцна, по Битката кај Мантинеја, на заедничкиот мир се гледало само како компромисно решение. Заживувањето на концептот од Филип Македонски било преземено само во интерес на македонската моќ, бидејќи претходно се користела за поддршка на интересите на Персија, Спарта, Атина и Теба. Главниот аспект на неуспехот на Заедничкиот мир лежи во формулирањето на самиот концепт, особено во широката интерпретација на клаузулата за автономија.<ref>Ebenda, p. 286.</ref> Меѓусебната контрола на грчките полиси една од друга била можна дури на почетокот на 4 век п.н.е.. Идејата дека какви било ограничувања на способноста да се води војна се ограничувања на слободата и автономијата, го направило речиси сигурно секој систем на мир дека ќе пропадне. Водачите на полиси биле свесни дека само добрата волја не е доволна за да се гарантира заеднички мир. Во зависност од политичката ситуација, тие развиле механизми за спроведување за да се спречи нарушување на мирот. Тие постепено дошле до заклучок дека заедничкиот мир врз основа на еднакви права за сите држави е можен само доколку сите учесници веднаш треба да му помогнат на која било членка на сојузот кој е нападнат. Ова претпоставувало приближно еднаков баланс на моќ помеѓу грчките држави, кој всушност постоел само за краток период помеѓу 375 п.н.е. и Битката кај Леуктра во 371 п.н.е. Пред и по овие датуми, Заедничкиот мир би имал шанса само ако силна гарантна држава била подготвена да обезбеди воена поддршка на договорот по потреба. == Последици == Принципите на Заедничкиот Мир развиени од Грците во четвртиот век п.н.е., само уште еднаш се развиле во Европа во [[17 век]] кога станале основа за трајни мировни договори и системи. Така, [[Вестфалски мир|Вестфалскиот мир]] беше првиот европски мировен договор во современо време кој се засновал на принципите на еднаквост на суверените држави и на неповредливоста на нивните внатрешни работи – односно на идејата за [[автономија]].<ref>Schmidt, ''Krieg''; S. 119.</ref> Во своето дело ''Вечен мир'' од 1795 година, [[Имануел Кант]] отишол чекор понатаму. Тој се залагал не само за принципот на неинтервенција, туку и повикал на ''Völkerbund'' (народна лига). Со цел да се стави крај на беззаконската природна ситуација меѓу државите, ова ќе воспостави федерален однос меѓу нив, на начин сличен на заедничкиот мир предложен по Битката кај Леуктра.<ref>Kant, ''Frieden'', pp 19 & 30 ff.</ref> Идеите на Кант биле апелирани во 20 век од основачите на [[Лигата на народите]] и [[Обединетите нации]]. == Наводи == {{наводи}} == Литература== * [[Ernst Baltrusch]]. ''Symmachie und Spondai. Untersuchungen zum griechischen Völkerrecht der archaischen und klassischen Zeit (8.-5. Jahrhundert v. Chr.)'' Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte, vol. 43, edited by Winfried Bühler et al., Walter de Gruyter, New York, Berlin 1994. * [[Hermann Bengtson]]. ''Griechische Geschichte. Von den Anfängen bis zur römischen Kaiserzeit.'' Handbuch der Altertumswissenschaft. Vol. 3, 4. Munich1977, 1996. {{ISBN|3-406-06660-7}}. * Hermann Bengtson (ed.). ''Die Staatsverträge des Altertums. Bd. 2. Die Verträge der griechisch-römischen Welt von 700 bis 338 v. Chr.'' Munich/Berlin 1962 * G. L. Cawkwell. "The Common Peace of 366/5 B.C." ''[[The Classical Quarterly]]'' N.S. 11.1. (1961) pp.&nbsp;80–86. {{ISSN|1471-6844}} * [[Max Dieckhoff]]. "Zwei Friedensreden." ''Kleinere Attische Redner.'' edited by Anargyros Anastassiou and [[Dieter Irmer]]. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1977, pp.&nbsp;379–391. {{ISBN|3-534-03843-6}}. * [[Victor Ehrenberg (historian)|Victor Ehrenberg]]. ''Der Staat der Griechen'', 2nd edition, Artemis, Zürich 1965. * John V.A. Fine. ''The Ancient Greeks: A critical history'' (Harvard University Press, 1983) {{ISBN|0-674-03314-0}} * [[Franz Hampl]]. ''Die griechischen Staatsverträge des 4. Jahrhunderts vor Christi Geburt.'' Preisschriften der Fürstlich Jablonowskischen Gesellschaft zu Leipzig. Vol. 54. Leipzig 1938, Rome 1966 (Repr.). * [[Martin Jehne]]. ''Koine Eirene. Untersuchungen zu den Befriedungs- und Stabilisierungsbemühungen in der griechische Poliswelt des 4. Jahrhunderts v. Chr.'' Hermes Einzelschrift. Vol. 63. Stuttgart 1994. {{ISBN|3-515-06199-1}}. * [[Immanuel Kant]]. ''Zum Ewigen Frieden. Ein philosophischer Entwurf'', edited by Theodor Valentiner, Philipp Reclam Jun., Stuttgart 1983. * [[Jakob Larsen (historian)|J.A.O Larsen]]. ''Greek Federal States: Their Institutions and History.'' Oxford University Press, London 1968. {{ISBN|019814265X}}. * J.A.O Larsen. "Rezension von T. T. B. Ryder, Koine Eirene." ''[[Gnomon (journal)|Gnomon]]'' 38 (1966) pp.&nbsp;256–260. {{ISSN|0017-1417}} * Thomas Pistorius. ''Hegemoniestreben und Autonomiesicherung in der griechischen Vertragspolitik klassischer und hellenistischer Zeit.'' Europäische Hochschulschriften. Series 3. Geschichte und ihre Hilfswissenschaften. Vol. 272. Frankfurt am Main 1985. {{ISBN|3-8204-8494-9}}. * Timothy T. B. Ryder. ''Koine Eirene. General Peace and Local Independence in Ancient Greece.'' Oxford University Press, London 1965. * Christian Schmidt. ''Der Dreißigjährige Krieg'', C.&nbsp;H. Beck Verlag, München 1995. * [[Fritz Taeger]]. ''Der Friede von 362/1. Ein Beitrag zur Geschichte der panhellenischen Bewegung im 4. Jahrhundert.'' [[Tübinger Beiträge zur Altertumswissenschaft]], Vol. 11. Stuttgart 1930. [[Категорија:Воена историја на Стара Грција]] [[Категорија:Старогрчко право]] [[Категорија:Меѓународно право]] [[Категорија:Мировни договори]] [[Категорија:Политичка филозофија]] [[Категорија:Старогрчко општество]] s3cfd6hl4xk9tgymfxeev01syf7m8ix Јужноегејски Вулкански Лак 0 1345884 5562185 5518755 2026-05-21T17:26:25Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562185 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Southern aegean volcanic arc.jpg|thumb|250px|Лакот е прикажан со сина линија. По должината на него има десетици вулкански жаришта. Некои од нив се обележани со црвена боја]] [[Податотека:Hellenic arc.png|thumb|250px|Вулканскиот лак е прикажан северно од и паралелно со предниот лак што се протега низ [[Крит]]]] '''Јужноегејскиот Вулкански Лак''' — [[вулкански лак]] на југот на [[Егејско Море|Егејското Море]], образуван од тектониката на плочите. Претходната причина била [[подвлекување]]то на Африканската плоча под Евроазиската плоча, подигајќи го егејскиот лак преку сегашниот север на Егејско Море. Сè уште не било море, ниту лак, или барем не како што е денес, ниту пак имало синџир од вулкани. Во холоценот, започнал процесот на продолжување на задниот лак, веројатно стимулиран од притисокот од Арапската плоча што го компресирала регионот зад лакот. Екстензијата го деформирала регионот во неговата сегашна конфигурација. Прво, лакот се поместил на југ и ја заземал својата лачна конфигурација. Второ, Егејското Море се отворило зад лакот бидејќи кората таму била разредена и ослабена. Трето, магмата се пробила низ разредената кора и образувала втор лак составен од вулкански синџир. И конечно, Егејската морска плоча се отцепила од Евроазија во новата зона која се наоѓа на север. Екстензијата е сè уште во тек. Сегашниот јужен Егеј е еден од регионите на Хималајско-Алпскиот планински појас кој најбрзо се деформира. Долг е приближно 450 километри, и широк од 20 до 40 километри. Се протега од [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]] на грчкото копно до полуостровот Бодрум на турското копно. == Развој на хеленската орогенеза == Оригиналниот поборник за приближувачка граница меѓу Африка и Евроазија, кој за таа цел ги смислил океанот Тетис и земјата Гондвана и ја измислил наставката -идес, Едуард Сус, замислил едно големо затворање на земјата Гондвана на Евроазија, кајсо планинскиот појас Алтаиди. Алтаидите, кои се протегале од море до море. Едноставноста и името не ја преживеале понатамошна проверка на карпите. Планинскиот синџир, последователно не-сусиските Алпиди, се покажало дека се акумулација на орогени во последователни бранови на напредување. Не сите паралелни синџири потекнуваат од истиот период или од истите карпи. Од сегашноста, постои виртуелен напредок со виртуелен добиен синџир, но ланецот е главно композит од последователни синџири. Планините во Грција, или Хелениди се чини дека имале единствено потекло, површно наречено „хеленска орогенеза“. Ова се само услови за погодност за да се разликуваат „хеленски“ од планините на другите земји. Тие се акумулирани планински синџири кои произлегуваат од акумулираните орогени со текот на времето. Во моментов, може да се разликуваат три „бранови“ на орогена активност, што резултира со три „орогени појаси“. Пред првиот бран, суперконтинентот, Пангеја, веќе се поделил на Лавразија и Гондвана. Помеѓу нив бил Палео-Тетис Океанот. Распадот бил предизвикан од поместување на струите во [[Плашт (геологија)|плаштот.]] Различна локација на нагорен столб поставила раздвојувачка граница на ново место, во овој случај на север и исток од Гондвана. Теранот Кимерија почнал да се одвојува од Гондвана, затворајќи ја Палео-Тетис пред неа и отворајќи ја Нео-Тетида, или само Тетис, зад неа. Кимерија пловел преку океанот за да се смести против Евроазија, формирајќи ја Кимерија-Евроазија. Постојните Кимериди претставуваат најсеверните синџири на Алпидите. Понекогаш тие се нарекуваат Хунски терени, по земјата на Хуните. Тие го опфаќаат регионот на Црното Море, северниот дел на Егејот и источниот дел на Балканот. Нивниот најран датум е „пред-доцниот јура“. Следната е двофазна алпска орогенија. Во фаза 1, морското дно на Тетис, откако го депонирал својот кимериски патник ослонет на Евроазија, продолжил да се спушта под Кимерија-Евроазија, издигнувајќи ги внатрешните Хелениди и Анатолидите. Фаза 2 е пристигнувањето на друг терен, Јадранската или Апулиската плоча од југозапад, која се навалува под Кимерија-Евроазија и ја подига својата маргина во Динаридите и надворешните Хелениди во еоценот и олигоценот. Геолошката фаза била поставена за најновата орогена зона, која се развила во миоценот и плиоценот. Вообичаено е Тетис да се смета за исчезната, заменета со Месогејското море, плочата и орогенезата, кои биле преодни кон Медитеранот. Месогејската плоча е од Гондвана, односно претходникот на Африканската плоча. Оваа плоча, движејќи се на север додека Гондвана се приближувала до алпско-кимериско-евроазиската плоча, се спуштала под неа во предокот на Хеленскиот Ров. Резултатот бил подигање на предната страна и „ексхумација“ на Пелопонез и Крит. Почнал да мигрира на југ со проширување на заден лак, излегувајќи во Месогејското Море и станувајќи лачен. Оттука геолошката приказна станала попозната, и е спомната погоре. Квартерниот период во Егејското Море бил време на раседи за да се прилагоди на сегашните притисоци. Во плиоценот, проширувањето било СИ-ЈЗ, предизвикувајќи „нормални дефекти со висок агол во тренд СЗ-ЈИ. Во кватернарот, насоката на продолжување се промени во С-Ј со раседи во тренд И-З. == Вулкани на лакот == Активниот дел Јужноегејскиот Вулкански Лак опфаќа голем број неактивни и историски вулкани, вклучувајќи ги Соусаки, Егина, Метана, Милош, Санторини и Колумбо, Кос, Нисирос и Јали и Акиарлар. Од сите тие, само Санторини, Колумбо и Нисирос, или еруптирале или покажале значителни докази за немири во текот на изминатите 100 години. Една од најзабележаните вулкански ерупции од овој лак се случила на островот Санторини во II милениум п.н.е. За време на катастрофалната вулканска ерупција на Санторини, градот Акротири од бронзеното време бил уништен, а археолошките остатоци станале добро сочувани под вулканската пепел. == Поврзано == * [[Минојски избув]] * [[Санторини]] == Наводи == * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=3rQLRYD5HNEC|title=Јужноегејскиот активен вулкански лак: сегашно знаење и идни перспективи|last=Мунтракис|first=Д.|publisher=Наука на Елсевиер|year=2005|isbn=9780080457574|editor-last=Г. Е. Вугиукалакис|series=Случувања во вулканологијата 7|location=Бурлингтон|chapter=Терциерна и квартерна тектоника во Егејското подрачје|oclc=469386658|editor-last2=М. Фитикас}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} [[Категорија:Вулкански лакови]] [[Категорија:Вулкани во Турција]] [[Категорија:Вулкани во Грција]] [[Категорија:Егејско Море]] 6mqribdl2h9kklwf8et2s69apscc8lz Битка кај Пеге 0 1346564 5562187 5404427 2026-05-21T17:27:01Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562187 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict|image=|caption=|conflict=Битката кај Пеге|partof=Византиско-бугарските војни:<br>Византиско-бугарска војна од 913–927|Војна од 913–927 година|date=март 921|place=Пеге (Тракија)|Пеге, модерно село Балакла, во близина на Константинопол|result=Бугарска победа|combatant1=Прво Бугарско Царство|Бугарско Царство|combatant2=[[Византиска империја]]|commander1=Кауканос<br>Меникос|commander2=Потос Аргирос (Домашни на училиштата)|Потос Аргирос<br/>Лео Аргирос (10 век)|Лео Аргирос<br/>Алексиос Мозел (адмирал)|Алексиос Мозел {{ KIA}}<br/>Јован Рајктор|strength1=Голема војска|strength2=непознато|casualties1=непознато|casualties2=огромни}}'''Битката кај Пеге''' ({{Langx|bg|битка при Пиги}}, [[Грчки јазик|грчки]]: Μάχη των Πηγαίων) се водела меѓу 11 и 18 март 921 година во предградието на [[Цариград|Константинопол]] помеѓу војските на [[Прво Бугарско Царство|Првото Бугарско Царство]] и [[Византија|Византиската империја]] за време на византиско-бугарската војна од 913-927 година. Битката се одвивала во локалитетот наречен ''Пеге'' (т.е. „изворот“), именувана по блиската црква Света Марија на Изворот. Византиските линии се распаднале при првиот бугарски напад и нивните команданти побегнале од бојното поле. Во последователниот пораз, повеќето византиски војници биле убиени во борбата, се удавиле или биле заробени. Во 922 година Бугарите ги продолжиле своите успешни походи во Византиска Тракија, освојувајќи голем број градови и тврдини, вклучувајќи го [[Одрин|Адрианопол (сегашен Одрин)]], најважниот град во Тракија и Бизје. Во јуни 922 година започнале борба и поразиле уште една византиска војска во Константинопол, потврдувајќи ја бугарската доминација на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Меѓутоа, самиот Константинопол останал надвор од нивен дофат, бидејќи Бугарија немала поморска моќ да започне успешна опсада. Обидите на бугарскиот император [[Симеон I]] да преговара за заеднички бугарско-арапски напад врз градот со [[Фатимидски Калифат|Фатимидите]] биле откриени од Византијците и успеале да се спротивстават. Примарни извори за битката се ''Теофан Континуатус'', ''Хроника на'' Лео Граматичарот, продолжението на ''хрониката'' на [[Георги Амартол]] и ''Синопсисот на истории на'' [[Јован Скилица]]. == Потекло на конфликтот == [[Податотека:Bulgaria-ZarSimeón.svg|алт=A map of medieval Bulgaria|лево|мини|250x250пкс| Карта на Бугарија за време на владеењето на Симеон I.]] Иако византиско-бугарскиот конфликт, што започнал во 913 година, бил започнат од Византијците, бугарскиот монарх [[Симеон I]] (р. 893–927) барал изговор да води војна и да ги исполни своите амбиции да бара царска титула за себе и за го преземе престолот на Константинопол.<ref name="andreev101"/> Не можејќи да се соочат со Бугарите, Византијците неволно го признале Симеон I за [[Список на владетели на Бугарија|цар на Бугарија]] (на [[Бугарски јазик|бугарски]]: ''[[Цар]]'') уште во јули 913 година, но одлуката била отповикана по пучот во палатата во Константинопол во 914 г. Три години подоцна, во 917 г. главните византиски сили биле разбиени во [[Битка кај Анхијал (917)|Битката кај Анхијал]] и Бугарите ја презеле воената иницијатива.<ref name="andreev101"/> Во четирите години што следеле, започнале голем број успешни кампањи, стигнувајќи до [[Цариградски ѕидини|ѕидините на Константинопол]] и до [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]].<ref name="zlatarski410"/> Симеон I планирал да ја обезбеди својата позиција во Константинопол преку брак помеѓу неговата ќерка и малиот император [[Константин Порфирогенит]] (р. 913–959), со што сакал да стане ''базилеопатор'' (свекор) и старател на Константин Порфирогенит.<ref name="andreev101"/><ref name="Fine 1991">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Меѓутоа, во 919 година адмиралот [[Роман I Лакапин]] ја оженил својата ќерка за Константин VII и во 920 година се прогласил за постар император, уништувајќи ги амбициите на Симеон I да се искачи на престолот со дипломатски средства. До неговата смрт, бугарскиот монарх никогаш не ја признавал легитимноста на доаѓањето на Роман на престолот. Така, во почетокот на 921 година Симеон I не одговорил на предлогот на [[Вселенски патријарх|вселенскиот патријарх]] [[Никола I Цариградски]] да се вери со една од неговите ќерки или синови за потомството на Роман I и да ја испрати својата војска во византиска Тракија, стигнувајќи до Катасиртај во предградието на Константинопол.<ref name="andreev101">{{Harvnb|Andreev|Lalkov|1996}}</ref><ref name="zlatarski410"/><ref name="Fine 1991"/> Роман I возвратил со поход под Потос Аргирос, кој стигнал до градот Аквае Калидае, во близина на денешниот [[Бургас]], но дел од неговата војска била нападната од заседа и била уништена од страна на Бугарите.<ref name="zlatarski410"/> == Битката == [[Податотека:Saint_Mary_Of_The_Spring_2010-10-09_02.jpg|алт=A spring in a church|десно|мини|300x300пкс| Изворот кај Пеге]] Византискиот поход кон Аке Калиде и заканата во писмото на Николас Мистикос дека бројни византиски трупи се подготвуваат да ја нападнат Бугарија го натерале Симеон I брзо да дејствува.<ref name="zlatarski410">{{Harvnb|Zlatarski|1972}}</ref> Наредил голема војска под Кауканос и Меникос{{Sfn|PmbZ}} да се упати кон Константинопол додека тој самиот се подготвувал да ја одведе својата главна војска за да го опсади главниот град на провинцијата Тракија, [[Одрин|Адријанопол]].<ref name="zlatarski410"/> Војската, која била командувана од Кауканос и Меникос, брзо марширала низ планините [[Странџа]] и стигнала до месноста ''Пеге'' (т.е. „изворот“) на периферијата на [[Цариград|Константинопол]] на почетокот на март 921 година.<ref name="zlatarski410"/> Роман I бил загрижен дека Бугарите ќе ги запалат палатите во Пеге и одговориле со испраќање „доволна војска“<ref name="continuatus145">"Continuation of the Chronicle of George Hamartolos" in GIBI, vol. VI, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/6/gal/6_145.html p. 145]</ref> под заповедникот Потос Аргирос, неговиот брат Лав Аргирос, адмиралот Алексиос Мозел и Јован Рајктор.<ref name="zlatarski410" /><ref name="continuatus145" /><ref>"Chronographia by Theophanes Continuatus" in GIBI, vol. V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_130.html p. 130]</ref> Византиската војска била составена од трупи на ''тагмата'', ''Хетаиреја'' (т.е. царската гарда) и [[Византиска морнарица|морнарицата]].<ref name="continuatus145" /> Двете војски се судриле во Пеге за време на петтата недела од Великиот пост, помеѓу 11 и 18 март 921 година. Византиските команданти ги формирале своите борбени линии во низините во близина на изворите, додека Бугарите го окупирале повисокиот терен.<ref name="theophanes131">"Chronographia by Theophanes Continuatus" in GIBI, vol. V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_131.html p. 131]</ref> Бугарите се засилиле со страшен борбен крик. Нивниот првичен удар бил неодолив и византиските линии се прекинале. Јован Рајктор веднаш побегнал додека многу од неговите војници биле убиени борејќи се да го заштитат неговото бегство.<ref name="theophanes131" /> Јован Рајктор на крајот побегнал на [[дромон]]. Алексиос Мозел, кој побегнал во полн оклоп, се удавил со својот ''протомандат'' додека се обидувал да се качи на брод.<ref name="continuatus145"/><ref name="theophanes131" /> Браќата Потос и Лео Аргирос успеале да најдат засолниште во блиската тврдина.<ref name="zlatarski410"/> Во последователниот пораз, повеќето византиски војници биле убиени во борбата, се удавиле или биле заробени од Бугарите.<ref name="andreev101"/><ref name="zlatarski410" /><ref name="theophanes131" /> По битката, Бугарите ги запалиле палатите во Пеге и ја ограбиле областа северно од водениот пат [[Златен Рог]] на спротивниот брег на ѕидините на Константинопол.<ref name="theophanes131" /> == Последици == [[Податотека:61-manasses-chronicle.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини|300x300пкс| Бугарите ја палат црквата Света Марија на пролетта, ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'']] Додека бугарската војска успешно дејствувала во околината на Константинопол, Симеон I подготвил уште еден голем поход во Тракија. Пред да го напушти главниот град [[Велики Преслав|Преслав]], Симеон I испратил писмо до патријархот Николај Мистикос во кое го одбил предлогот за династички брак со семејството на Роман I. Инсистирал на тоа дека мирот е можен само ако Роман I се откаже од византискиот престол во негово име.<ref name="zlatarski410"/><ref name="Fine 1991"/> Бугарскиот монарх ги негирал обвинувањата на Мистикос дека тој е одговорен за страшната војна и, наместо тоа, ги обвинил евнусите на царицата [[Зоја Карбонопсина]], која го одбила предлогот да ја сврши својата ќерка со Константин VII во 914 г. и ја нападнала Бугарија во 917 година.<ref name="zlatarski410"/> На чело на својата војска, Симеон I тргнал од Преслав преку [[Стара Планина]] и долината на реката [[Тунџа]] и го опсадил Адрианопол.<ref name="zlatarski410"/> Додека најголемиот дел од бугарските сили бил концентриран во Тракија, Византијците го поткупиле српскиот принц [[Павле Брановиќ]], кој бил бугарски штитеник, да смени страни. Бугарите одговориле со успешна интервенција во Србија, лесно ја добиле контролата врз земјата и поставиле на власт друг бугарски кандидат, [[Захарија Прибислављевиќ|Захарија Прибисављевиќ]].<ref name="Fine 1991"/> Конфликтот во Србија го одвлекол вниманието на бугарските воени операции против Византиската империја до крајот на 921 година.<ref name="andreev101"/><ref name="zlatarski410"/> Во 922 година, Бугарите ја обновиле својата офанзива во Тракија за да ги одвратат Византијците од тајните преговори со [[Фатимидски Калифат|Фатимидскиот калифат]] за да формираат бугарско-арапски сојуз за заеднички напад на Константинопол. Симеон I останал во опсадата на Адрианопол додека друга војска била испратена во византиската престолнина. Во јуни 922 г., Бугарите се иницирале и поразиле уште една византиска војска во Битката кај Константинопол. Неколку недели подоцна, Адријанопол се предал.<ref name="zlatarski410"/> Во меѓувреме, Византијците го зазеле бродот со бугарските и фатимидските пратеници на враќање во Бугарија. Роман I така дознал за преговорите и решил да плати повеќе од Бугарите.<ref name="zlatarski410"/> == Наводи == {{наводи}} == Извори == * {{Наведена книга|title=Българските ханове и царе (The Bulgarian Khans and Tsars)|last=Андреев (Andreev)|first=Йордан (Jordan)|last2=Лалков (Lalkov)|first2=Милчо (Milcho)|publisher=Абагар (Abagar)|year=1996|isbn=954-427-216-X|location=Велико Търново (Veliko Tarnovo)|language=bg|ref={{harvid|Andreev|Lalkov|1996}}}} * {{Наведена книга|title=Гръцки извори за българската история (ГИБИ), том V (Greek Sources for Bulgarian History (GIBI), volume V)|last=Колектив (Collective)|publisher=Издателство на БАН (Bulgarian Academy of Sciences Press)|year=1964|location=София (Sofia)|language=bg, el|chapter=11. Продължителят на Теофан (11. Theophanis Continuati)|chapter-url=http://www.promacedonia.org/gibi/5/index.html}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/gibi/6/index.html|title=Гръцки извори за българската история (ГИБИ), том VI (Greek Sources for Bulgarian History (GIBI), volume VI)|last=Колектив (Collective)|publisher=Издателство на БАН (Bulgarian Academy of Sciences Press)|year=1965|location=София (Sofia)|language=bg, el}} * {{Наведена книга|url=http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html|title=История на българската държава през средните векове. Том I. История на Първото българско царство. (History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire.)|last=Златарски|first=Васил|publisher=Наука и изкуство (Nauka i izkustvo)|year=1972|edition=2|location=София (Sofia)|language=bg|oclc=67080314|ref={{harvid|Zlatarski|1972}}|author-link=Vasil Zlatarski|orig-year=1927}} {{Coord|41.01224|28.976018}} [[Категорија:Бугарија во 10 век]] [[Категорија:921]] 2zyz2u24sj13bnxk2cgtm5ptc4ttd0z Sekiro: Shadows Die Twice 0 1349568 5562204 5529610 2026-05-21T18:40:18Z Andrew012p 85224 /* */ 5562204 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = Sekiro: Shadows Die Twice | image = Sekiro art.jpg | developer = [[FromSoftware]] | publisher = [[Activision]]<br>FromSoftware (Јапонија) | director = {{Unbulleted list|[[Хидетака Мијазаки]]|Казухиро Хаматани}} | producer = {{Unbulleted list|Јузо Коџима|Такахиро Јамамото}} | designer = {{Unbulleted list|Масару Јамамура|Јуки Фукуда}} | programmer = Јошитака Сузуки | composer = Јука Китамура | platforms = {{Unbulleted list|[[PlayStation 4]]|[[Windows]]|[[Xbox One]]|[[Google Stadia|Stadia]]}} | released = {{Unbulleted list|'''PS4''', '''Windows''', '''Xbox One'''|22 март 2019|'''Stadia'''|28 октомври 2020}} | genre = акционо-авантуристичка игра | modes = [[едноиграчка игра|едноиграчки]] }}'''''Sekiro: Shadows Die Twice'''''<ref>Од [[Јапонски јазик|јап]]. и [[Англиски јазик|англ]]. „Еднорак Волк: Сенките умираат двапати“. Под истиот англиски наслов ''Sekiro: Shadows Die Twice'', играта била објавена и во Јапонија. Главниот лик на играта го носи прекарот „Волк“ (јап. ''狼'', англ. ''wolf''); Друг прекар е „Секиро“ (''隻狼'', букв. „еднорак волк“), кој му го дал еден од [[Неиграчки лик|неиграчките ликови]].</ref> — акционо-авантуристичка [[видеоигра]] развиена од јапонската компанија FromSoftware и објавена од [[Activision]] (самиот FromSoftware бил издавач во [[Јапонија]]) за платформите [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 4]] и [[Xbox One]]. Играта била објавена на 22 март 2019 г. ''Sekiro: Shadows Die Twice'' е акциона игра со поглед од трето лице; се одвива во Феудална Јапонија за време на периодот сенгоку.<ref name="polygon_e3_2018">{{cite web|url=https://www.polygon.com/e3/2018/6/10/17446826/shadows-die-twice-from-software-activision-announcement|title=FromSoftware’s Sekiro: Shadows Die Twice coming from Activision|last=McWhertor|first=Michael|date=2018-06-10|work=[[Polygon]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141020/https://www.polygon.com/e3/2018/6/10/17446826/shadows-die-twice-from-software-activision-announcement|archive-date=12 јуни 2018|accessdate=2018-06-11|deadlink=no}}</ref> Играчот го управува Волкот, воин со коскена рака, вооружен со [[меч]] и [[јаже]] со [[кука]]; тој е на патот на одмаздата.<ref name="engadget_e3_2018">{{cite web|url=https://www.engadget.com/2018/06/10/sekiro-shadows-die-twice-e3-2018/|title='Sekiro' is the latest game from the studio behind 'Dark Souls'|last=Steele|first=Billy|date=2018-06-10|work=[[Engadget]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610233403/https://www.engadget.com/2018/06/10/sekiro-shadows-die-twice-e3-2018/|archive-date=2018-06-10|accessdate=2018-06-11|deadlink=no}}</ref> Играта е слична на ''[[Bloodborne]]'', една од претходните игри на FromSoftware, а исто така има мрачен свет, грозни непријатели и борба што бара од играчот да напаѓа наместо да се брани.<ref name="eurogamer_announce2">{{cite web|url=https://www.eurogamer.net/articles/2018-06-10-from-software-and-activision-announce-samurai-game-sekiro-shadows-die-twice|title=From Software and Activision announce Miyazaki's latest, Sekiro: Shadows Die Twice|last=Purchese|first=Robert|date=2018-06-10|work=[[Eurogamer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612160021/https://www.eurogamer.net/articles/2018-06-10-from-software-and-activision-announce-samurai-game-sekiro-shadows-die-twice|archive-date=12 јуни 2018|accessdate=2018-06-11|deadlink=no}}</ref> Тизерот за играта е без наслов, но со слоганот ''Shadows Die Twice'', била претставена на The Game Awards во 2017 г.<ref name="gameinformer_teaser">{{cite web|url=https://www.gameinformer.com/b/news/archive/2017/12/07/teaser-trailer-for-new-from-software-game-posits-that-39-shadows-die-twice-39.aspx|title=Teaser Trailer For New From Software Game Posits That 'Shadows Die Twice'|last=Vasquez|first=Suriel|date=2017-12-07|work=[[Game Informer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180423084107/http://www.gameinformer.com/b/news/archive/2017/12/07/teaser-trailer-for-new-from-software-game-posits-that-39-shadows-die-twice-39.aspx|archive-date=2018-04-23|accessdate=2018-06-11|deadlink=no}}</ref> На E3 2018, како дел од прес-конференцијата на [[Microsoft]], играта била најавена под целосниот наслов — ''Sekiro: Shadows Die Twice'', а било најавено дека американската компанија Activision ќе биде нејзин издавач.<ref name="polygon_e3_2018" /> Развојот на играта го води Хидетака Мијазаки, шеф на FromSoftware и творец на серијата ''Souls''.<ref name="gameinformer_director">{{cite web|url=https://www.gameinformer.com/e3-2018/2018/06/10/bloodborne-director-heading-up-sekiro-shadows-die-twice|title=Bloodborne Director Heading Up Sekiro: Shadows Die Twice|last=Khan|first=Imran|date=2018-06-10|work=[[Game Informer]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615221018/https://www.gameinformer.com/e3-2018/2018/06/10/bloodborne-director-heading-up-sekiro-shadows-die-twice|archive-date=2018-06-15|accessdate=2018-06-11|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.polygon.com/e3/2018/6/10/17446826/shadows-die-twice-from-software-activision-announcement|title=FromSoftware’s Sekiro: Shadows Die Twice coming from Activision|author=McWhertor, Michael|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141020/https://www.polygon.com/e3/2018/6/10/17446826/shadows-die-twice-from-software-activision-announcement|archive-date=12 јуни 2018|accessdate=2018-06-11|website=Polygon|deadlink=no}}</ref> Играта има добиено голем број награди, вклучувајќи ја и титулата „Игра на годината“ на The Game Awards 2019. == Играчки процес == ''Sekiro: Shadows Die Twice'' е акционо-авантуристичка игра што се игра од трето лице. Во споредба со серијата ''[[Dark Souls]]'' на FromSoftware, играта има помалку елементи за играње со улоги, нема создавање на ликови и можност за подобрување на различни статистики и нема [[Повеќеиграчка игра|повеќеиграчки режим]].<ref name="GameplayPreview">{{cite web|url=https://www.pcgamer.com/embargoed-11am-pdt-sekiro-from-softwares-next-game-subverts-nearly-everything-weve-come-to-expect-from-dark-souls/|title=Sekiro, From Software's next game, subverts nearly everything we've come to expect from Dark Souls|last1=Messner|first1=Steven|date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614195127/https://www.pcgamer.com/embargoed-11am-pdt-sekiro-from-softwares-next-game-subverts-nearly-everything-weve-come-to-expect-from-dark-souls/|archive-date=14 June 2018|url-status=live|access-date=12 June 2018|website=PC Gamer}}</ref><ref name="Engadget">{{cite web|url=https://www.engadget.com/2018/06/12/sekiro-shadows-die-twice-first-look-e3-2018/|title='Sekiro' takes the 'Dark Souls' formula to ancient Japan|last1=Steele|first1=Billy|date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613001919/https://www.engadget.com/2018/06/12/sekiro-shadows-die-twice-first-look-e3-2018/|archive-date=13 June 2018|url-status=live|access-date=12 June 2018|website=Engadget}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.destructoid.com/sekiro-shadows-die-twice-doesn-t-have-any-online-component-507475.phtml|title=Sekiro: Shadows Die Twice doesn't have any online component|last1=Makedonski|first1=Brett|date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615221018/https://www.destructoid.com/sekiro-shadows-die-twice-doesn-t-have-any-online-component-507475.phtml|archive-date=15 June 2018|website=Destructoid|access-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Variety">{{cite web|url=https://variety.com/2018/gaming/features/sekiro-shadows-die-twice-interview-1202840322/|title='Sekiro: Shadows Die Twice' is Signature From Software Minus the Multiplayer|last1=Futter|first1=Michael|date=12 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613110158/https://variety.com/2018/gaming/features/sekiro-shadows-die-twice-interview-1202840322/|archive-date=13 June 2018|website=Variety|access-date=14 June 2018|url-status=live}}</ref> Арно ама, вклучува надградба на опрема, особени способности со протетичка рака, дрво за вештини и прилагодување со ограничени способности. Наместо да напаѓате за да ги намалите [[Здравје (видеоигри)|здравствените точки]] на непријателот, борбата во ''Sekiro'' се врти околу употребата на [[катана]] за напад на нивната поза и рамнотежа, како и одвраќање на дојдовните непријателски напади, што на крајот води до отворање што овозможува еден убиствен удар.<ref>{{cite web|url=https://www.usgamer.net/articles/sekiro-shadows-die-twice-interview-feature-e3-2018|title=Dark Souls Director Miyazaki on How Sekiro: Shadows Die Twice is a New Direction for FromSoftware|last1=Kim|first1=Matt|date=13 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614194910/https://www.usgamer.net/articles/sekiro-shadows-die-twice-interview-feature-e3-2018|archive-date=14 June 2018|website=US Gamer|access-date=14 June 2018|url-status=live}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.sekirothegame.com/}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Видеоигри]] 922bde6xb8uiofce5l4q7p11s8bnufa Предлошка:Состав на Удинезе Калчо 10 1350308 5562267 5246781 2026-05-21T21:22:13Z Carshalton 30527 5562267 wikitext text/x-wiki {{football squad |teamname=Удинезе Калчо |bgcolor=black |textcolor=white |bordercolor=gold |name=Состав на Удинезе Калчо |list=<div> {{football squad2 player|no=1|name=[[Марко Силвестри|Силвестри]]}} {{football squad2 player|no=2|name=[[Фести Ебоселе|Ебоселе]]}} {{football squad2 player|no=4|name=[[Санди Ловриќ|Ловриќ]]}} {{football squad2 player|no=6|name=[[Ојер Сарага|Сарага]]}} {{football squad2 player|no=7|name=[[Ајзак Саксес|Саксес]]}} {{football squad2 player|no=8|name=[[Јеспер Карлстрем|Карлстрем]]}} {{football squad2 player|no=9|name=[[Кинан Дејвис|Дејвис]]}} {{football squad2 player|no=10|name=[[Жерар Деулофеу|Деулофеу]]}} {{football squad2 player|no=11|name=[[Валас Соуса Силва|Валас]]}} {{football squad2 player|no=12|name=[[Хасан Камара|Камара]]}} {{football squad2 player|no=13|name=[[Жоао Фереира (фудбалер)|Фереира]]}} {{football squad2 player|no=14|name=[[Џејмс Абанква|Абанква]]}} {{football squad2 player|no=16|name=[[Антонио Тиквиќ|Тиквиќ]]}} {{football squad2 player|no=17|name=[[Лоренцо Лука|Лука]]}} {{football squad2 player|no=18|name=[[Неуен Перес|Перес]]}} {{football squad2 player|no=19|name=[[Кингсли Ехизибуе|Ехизибуе]]}} {{football squad2 player|no=22|name=[[Бренер Соуса да Силва|Бренер]]}} {{football squad2 player|no=23|name=[[Енцо Ебосе|Ебосе]]}} {{football squad2 player|no=24|name=[[Лазар Самарџиќ|Самарџиќ]]}} {{football squad2 player|no=26|name=[[Флоријан Товен|Товен]]}} {{football squad2 player|no=27|name=[[Кристијан Кабаселе|Кабаселе]]}} {{football squad2 player|no=29|name=[[Јака Бијол|Бијол]]}} {{football squad2 player|no=30|name=[[Лаутаро Џанети|Џанети]]}} {{football squad2 player|no=31|name=[[Томас Кристенсен|Кристенсен]]}} {{football squad2 player|no=32|name=[[Мартин Пајеро|Пајеро]]}} {{football squad2 player|no=33|name=[[Џордан Земура|Земура]]}} {{football squad2 player|no=37|name=[[Роберто Переира|Переира]]}} {{football squad2 player|no=40|name=[[Мадука Окоје|Окоје]]}} {{football squad2 player|no=77|name={{Abbr|Асанте|Рајмонд Асанте}}}} {{football squad2 player|no=79|name=[[Давид Пејичиќ|Пејичиќ]]}} {{football squad2 player|no=93|name=[[Даниеле Падели|Падели]]}} {{football squad manager|title=Head&nbsp;coach|name=[[Фабио Канаваро|Канаваро]]}} </div> }}<noinclude> {{Squad maintenance|update source=https://www.udinese.it/squadre/prima-squadra}} [[Категорија:Предлошки за состави на фудбалски клубови од Италија|Удинезе]] [[Категорија:ФК Удинезе|У]] </noinclude> rvkybn2qv4v8tp2sh5vabl4295j3cf8 Resident Evil 4 0 1355812 5562174 5519370 2026-05-21T17:16:36Z Andrew012p 85224 /* */ 5562174 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game|title=Resident Evil 4|image=[[Податотека:Res4.jpg|250px]]|caption=Корица за северноамериканското издание на играта|developer=[[Capcom Production Studio 4]]|publisher=[[Capcom]]|director=[[Шинџи Миками]]|producer=Хиројуки Кобајаши|designer={{Unbulleted list|Хироши Шибата|Коџи Какае|Шигенори Нишикава}}|programmer=Кијохико Саката|writer=Шинџи Миками|composer=Мисао Сенбонги<br />Шусаку Учијама|series=''[[Resident Evil]]''|platforms={{Collapsible list|title={{Nobold|[[GameCube]]}}|[[PlayStation 2]]|[[Windows]]|[[Wii]]|[[iOS]]|[[Zeebo]]|[[PlayStation 3]]|[[Xbox 360]]|[[андроид]]|[[PlayStation 4]]|[[Xbox One]]|[[Nintendo Switch]]|[[Oculus Quest 2]]}}|released=|genre=[[Survival horror|ужаси за преживување]], [[пукачка игра од трето лице]]|modes=[[едноиграчка игра|едноиграчки]]}}'''''Resident Evil 4''''' (буквално: ''Притаено зло 4''; {{langx|ja|バイオハザード4}}, букв. ''Биоопасност 4'') — [[Видеоигра|компјутерска игра]] во жанровите [[Survival horror|ужаси за преживување]] и [[Пукачка игра од трето лице|стрелец од трето лице]], шестата игра во главната серија ''Resident Evil'' (двете претходни биле ''Resident Evil Zero'' и ''Resident Evil Code: Veronica''). Заплетот е продолжение на приказната за ликовите [[Леон Скот Кенеди]] и [[Ада Вонг]] од ''Resident Evil 2'', како и Алберт Вескер, антагонистот на ''[[Resident Evil Zero]]'', ''Resident Evil Code: Veronica'' и ''Resident Evil''. Во 2004 г., шест години по настаните на ''Resident Evil 2'' и ''Resident Evil Code: Veronica'', Леон е владин агент и е испратен на задача во шпанско село каде што мора да ја спаси Ешли Греам, ќерката на американскиот претседател, која е грабната од таинствен култ, а и повторно да се сретне со Ада Вонг, која работи за Алберт Вескер. Вескер се појавува во дополнителните сценарија ''Separate Ways'' и ''Assignment Ada'', посветени на играта за Ада Вонг. Режимот ''The Mercenaries'' исто така овозможува да се игра како Вескер и други ликови. Следната игра во серијалот е ''[[Resident Evil 5]]''. == Приказна == {{Разоткривање}}Во срцето на едно [[Шпанија|шпанско]] село во есента 2004 г., каде што демнат темнината и опасноста, се расплетува приказната на ''Resident Evil 4''.<ref>{{cite news|url=https://latimesblogs.latimes.com/technology/2009/02/resident-evil-5.html|title=Racism in Resident Evil 5? Capcom, two black actors respond|last=Pham|first=Alex|date=2009-02-12|newspaper=LA Times|access-date=2019-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20190131112021/https://latimesblogs.latimes.com/technology/2009/02/resident-evil-5.html|archive-date=2019-01-31|url-status=live}}</ref> Играта започнува со [[Леон Скот Кенеди]], решителен и вешт владин агент, задолжен за опасна задача. Неговата цел — да ја спаси ќерката на американскиот [[претседател]] — Ешли Греам, која е грабната од таинствен [[култ]]. Патувањето на Леон го носи во зафрлено [[село]] зафатено од морничава и насилна зараза. Селаните, некогаш обични [[луѓе]], сега се изопачени и непријателски настроени, под влијание на злобниот [[Паразитизам|паразит]] познат како лас плагас (шпански: ''Las Plagas)''.<ref>{{cite web|url=http://uk.stars.ign.com/articles/957/957628p7.html|title=Resident Evil: The Many Looks of the Infected|last=Schedeen|first=Jesse|date=February 26, 2009|page=7|archive-url=https://web.archive.org/web/20120423152027/http://uk.stars.ign.com/articles/957/957628p7.html|archive-date=April 23, 2012|website=IGN|access-date=September 3, 2011|url-status=live}}</ref> Додека Леон се бори со овие застрашувачки непријатели, тој ги открива мрачните тајни на селото и плановите на култот да го шири паразитот на светско ниво. Во текот на неговото патешествие, Леон наидува на низа сојузници и противници, вклучувајќи ја загадочната [[Ада Вонг]], која има свои скриени поттици, и застрашувачкиот злобник, Осмунд Садлер, водачот на култот. Со секој чекор, Леон се соочува со зголемена опасност, од грозни суштества до коварни стапици, туркајќи го до границите на неговата смелост и вештина. Потрагата на Леон не е само битка за опстанок, туку трка со времето за да се спречи катастрофален заговор. Неговата смелост, снаодливост и непоколеблива решителност блескаат додека ги надминува навидум непремостливите шанси. На крајот, јунаштвото на Леон надвива, спасувајќи ја Ешли и ставајќи крај на апокалиптичните амбиции на култот, но одгласите на неговото ужасно патување одекнуваат уште долго време, означувајќи ново поглавје во борбата против темнината. Содржината продолжува во ''[[Resident Evil 5]]''. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20100331142040/http://www.capcom.co.jp:80/bio4/english.html Матична страница] (архивирано) __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Пукачки игри од трето лице]] [[Категорија:Игри од Resident Evil]] [[Категорија:Игри за PlayStation 2]] [[Категорија:Ужаси за преживување]] g1p06leij89xhx5k7wthf3rdkfnovkz Бранко Тричковски 0 1361924 5562272 5379134 2026-05-21T22:16:23Z Aprilija50.A.D 119801 /* Кариера */ 5562272 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бранко Тричковски | image = | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1952|1|13}} | birth_place = {{роден во|Крива Паланка}}, {{МКД}} | origin = [[Република Македонија]] | years_active = [[1975]] - сè уште | occupation = [[новинар]] | website = [https://frontline.mk www.frontline.mk]<br>[http://www.globusmagazin.mk www.globus.mk] }} '''Бранко Тричковски''' (р. {{роден на|13|јануари|1952}} во [[Крива Паланка]]) – [[македонски]] [[новинар]]. Од 2019 година, е колумнист и соработник на порталот [[Фронтлајн]]. == Кариера == Завршил Факултет за политички науки во Загреб. Со новинарство почнал во „[[Нова Македонија]]“ (1975), каде што ги минал сите професионални скалила – од помлад соработник до постојан дописник во Софија (1992/96), уредник-коментатор и помошник на главниот и одговорен уредник во период од 1997 1999 година. Во меѓувреме на работа во [[Македонската телевизија]] во период од 1985 до 1986 година. Еден од основачите на „[[Утрински весник]]“ (1999), негов прв главен и одговорен уредник. Од 2003 г. уредниккоментатор во „Утрински весник“. Прв главен и одговорен уредник на неделникот „[[Глобус (магазин)|Глобус]]“. Од 2019 до 2026 година, тој пишуваше негови колумни за порталот [[Фронтлајн]]. Тој пишува и за [[Нова ТВ.мк]] и [[Платформа|Платформа.мк]]. == Надворешни врски == * {{URL|www.frontline.mk}} * {{URL|www.globusmagazin.mk}} [[Категорија:Македонски новинари]] awhhpv1shh453uwyk1u80lgc561a9ar Јужно боиште (Руска инвазија на Украина) 0 1369175 5562196 5528356 2026-05-21T17:45:25Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - провлак наместо провлака 5562196 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|conflict=Јужно боиште|partof=[[Руска инвазија на Украина (2022)|Руска инвазија на Украина]]|image={{CSS image crop | Image = 2022 Russian invasion of Ukraine.svg | bSize = 900 | cWidth = 300 | cHeight = 200 | oTop = 300 | oLeft = 460 | Location = center }}|date=24 февруари 2022 – денес <br />({{age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=24|year1=2022}})|place=[[Јужна Украина]] ([[Херсонска Област]], [[Николаевска Област]], [[Запорошка Област]], јужна [[Донечка Област]])|status={{blist|Руските сили го освоиле [[Битка кај Херсон|Херсон]],<ref>{{Cite web |date=1 March 2022 |title=Russia says it captures Ukrainian city of Kherson -RIA |url=https://www.reuters.com/world/europe/russia-says-it-captures-ukrainian-city-kherson-ria-2022-03-02/ |access-date=2 March 2022 |website=Reuters |language=en |archive-date=3 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303232549/https://www.reuters.com/world/europe/russia-says-it-captures-ukrainian-city-kherson-ria-2022-03-02/ |url-status=live }}</ref> [[Опсада на Мариупол|Мариупол]],<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-mariupol.html|title=The Ukrainian authorities declare an end to the combat mission in Mariupol after weeks of Russian siege.|first1=Valerie|last1=Hopkins|first2=Ivan|last2=Nechepurenko|first3=Marc|last3=Santora|newspaper=The New York Times |date=16 May 2022|access-date=17 May 2022|archive-date=16 May 2022|archive-url=https://archive.today/20220516233043/https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-mariupol.html|url-status=live}}</ref> [[Битка кај Мелитопол|Мелитопол]],<ref name=":2">{{cite web |title="Мелитополь не сдался, Мелитополь – временно оккупирован" – городской голова о ситуации на 1 марта |url=https://www.mv.org.ua/news/264014-melitopol_ne_sdalsja_melitopol_-_vremenno_okkupirovan_-_gorodskoi_golova_o_situacii_na_1_marta.html |date=1 March 2022 |access-date=2 March 2022 |first=Marina|last=Korobova |work=Mestnyye Vesti |language=Russian |archive-date=2 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302054418/https://www.mv.org.ua/news/264014-melitopol_ne_sdalsja_melitopol_-_vremenno_okkupirovan_-_gorodskoi_golova_o_situacii_na_1_marta.html |url-status=live}}</ref> [[Битка за Нова Каховка|Нова Каховка]],<ref>{{cite web|url=https://www.tbsnews.net/world/nova-kakhovka-has-fallen-russia-ukraine-media-377014|title=Nova Kakhovka has fallen to Russia: Ukraine media|work=The Business standard|date=27 February 2022|quote=Its mayor Volodymyr Kovalenko has reportedly said that Russian troops have seized the city's executive committee and removed all Ukrainian flags from buildings|access-date=28 February 2022|archive-date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227070903/https://www.tbsnews.net/world/nova-kakhovka-has-fallen-russia-ukraine-media-377014|url-status=live}}</ref> [[Битка за Олешки|Олешки]],<ref name=":1">{{cite news |title=Part of Kherson region territory occupied by aggressor – Regional Administration |url=https://en.interfax.com.ua/news/general/801461.html |access-date=25 February 2022 |work=[[Interfax Ukraine]] |location=[[Kyiv]] |date=24 February 2022 |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224212816/https://en.interfax.com.ua/news/general/801461.html |url-status=live }}</ref> [[Битка за Бердјанск|Бердјанск]],<ref>{{Cite web|title=Mayor of southern Ukrainian town says Russians have taken control|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-27-22/index.html|access-date=26 February 2022|website=CNN News|archive-date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227211617/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-27-22/index.html|url-status=live}}</ref> [[Битка за Снигуривка|Снигуривка]],<ref name="ISW_April_8">{{cite web |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-8 |title=Russian Offensive Campaign Assessment, April 8 |last1=Clark |first1=Mason |last2=Stepanenko |first2=Kateryna |date=8 April 2022 |website=Institute for the Study of War |access-date=8 April 2022 |archive-date=8 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408220719/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-8 |url-status=live }}</ref> и [[Битка за Енергодар|Енергодар]].<ref name="gazetaupdate"/> Руската армија напредувала кон [[Николаев]] и направила обид да го опколи градот, но била потисната назад.<ref>{{cite web |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-february-28-2022|title=Russian Offensive Campaign Assessment, February 28, 2022|date=28 February 2022|work=Institute for the Study of War|access-date=2 March 2022|archive-date=2 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302030758/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-february-28-2022|url-status=live}}</ref> | Руските сили стигнуваат до [[Мариупол]] од запад и им помагаат на трупите [[Источно боиште (Руска инвазија на Украина)|во нивниот напредок кон Донбас]] при преземањето на градот. | Окупациони режими се инсталирани од Русија во [[Руска окупација на Херсонската Област|Херсонската област]] и [[Руска окупација на Запорошка Област|Запорошката Област]]. | Украинските сили повторно ја освоиле целата Николаевска Област (освен [[Кинбурнски Полуостров]]) и целата Херсонска Област на десниот брег, вклучувајќи го и градот Херсон за време на [[2022 Херсонска контраофанзива|контраофанзивата на југ]]. }}|combatant1={{flag|Russia}}{{blist|{{flag|Donetsk People's Republic}} | {{flagicon image|Flag of Kherson Oblast (Russia).svg}} [[Руска окупација на Херсонската Област|Херсонска Област]] {{small|(Russia)}} | {{flagicon image|Flag of the Russian administered Zaporizhzhia Oblast.svg}} [[Руска окупација на Запорошка Област|Запорошка Област]] {{small|(Russia)}} }}|combatant2={{flag|Ukraine}}{{blist|{{flag|Donetsk Oblast}} | {{flag|Kherson Oblast}} | {{flag|Mykolaiv Oblast}} | {{flag|Zaporizhzhia Oblast}} }}|commander1={{flagicon|Russia}} '''[[Владимир Путин]]'''<br />{{flagicon|Russia}} [[Валериј Герасимов]]<br /> {{flagicon|Russia}} [[Генадиј Жидко]]<br /> {{flagicon|Russia}} [[Олег Салуков]]<br /> {{flagicon|Russia}} [[Николај Јевменов]]<br /> {{flagicon|Russia}} [[Сергеј Дронов]]<br /> {{flagicon|Russia}} [[Андреј Мордвичев]]<br /> {{flagicon|Russia}} [[Јаков Резанцев]] (убиен)<ref>{{cite news | url = https://www.verkkouutiset.fi/sodan-nopeaa-paatosta-luvanneen-kenraalin-sanotaan-kuolleen/#908bce34 | title = Sodan nopeaa päätöstä luvanneen kenraalin sanotaan kuolleen | date = 25 March 2022 | publisher = Verkkouutiset | language = fi | access-date = 27 March 2022 | archive-date = 25 March 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220325114056/https://www.verkkouutiset.fi/sodan-nopeaa-paatosta-luvanneen-kenraalin-sanotaan-kuolleen/#908bce34 | url-status = live }}</ref><ref name=cripo/> <br/> {{flagicon|Russia}} Аркадиј Марзоев<ref name=cripo/>|commander2={{flagicon|Ukraine}} '''[[Володимир Зеленски]]'''<br />{{flagicon|Ukraine}} [[Валериј Заслужни]]<br /> {{flagicon|Ukraine}} [[Олександар Сирски]]<br/>{{flagicon|Ukraine}} Андреј Соколов<br />{{flagicon|Ukraine}}</ref><br />{{flagicon|Ukraine}} Виталиј Невински<ref name="Schwirtz">{{cite web |title=Dug in on the front lines, Ukrainian soldiers fight to repel the Russian onslaught. |url=https://www.nytimes.com/2022/04/22/world/europe/ukraine-front-line-zaporizhzhya.html |author=Michael Schwirtz |work=[[The New York Times]] |date=22 April 2022 |access-date=11 May 2022 |archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422200035/https://www.nytimes.com/2022/04/22/world/europe/ukraine-front-line-zaporizhzhya.html |url-status=live }}</ref><br/> {{flagicon|Ukraine}} [[Дмитро Марченко]]|units1=|units2=|strength1=повеќе од 20,000 војници со 25 баталјони <small>(инвазиска сила, 24 февруари 2022 година)</small><br>7 бригади<small>(шест во западен брег на Херсон, мај 2022)</small><ref name=cripo/><br>20,000–25,000 <small>(западен брег на Херсон, август 2022, според Украина)</small><ref>{{cite news | url=https://www.economist.com/europe/2022/08/29/ukraine-starts-a-push-to-recapture-kherson-a-crucial-russian-occupied-city | title=Ukraine starts a push to recapture Kherson, a crucial Russian-occupied city | newspaper=The Economist | access-date=30 August 2022 | archive-date=30 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220830065952/https://www.economist.com/europe/2022/08/29/ukraine-starts-a-push-to-recapture-kherson-a-crucial-russian-occupied-city | url-status=live }}</ref><br />40,000 <small>(западен брег на Херсон, октомври 2022, според [[Кирило Буданов|Буданов]])</small><ref name="TD29">{{cite web|url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/ukraine-situation-report-another-week-another-fired-russian-general|title=Ukraine Situation Report: Another Week, Another Fired Russian General|work=The Drive|date=29 October 2022|access-date=29 October 2022|archive-date=29 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221029235916/https://www.thedrive.com/the-war-zone/ukraine-situation-report-another-week-another-fired-russian-general|url-status=live}}</ref><br>152,000 <small>(западен брег на Херсон и Запорошка Област, мај 2023, според Украина)</small><ref name="pravda.com.ua">[https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/05/15/7402246/ Over 150,000 Russian troops in southern Ukraine prepare for Ukrainian counteroffensive – Defence Intelligence]</ref><br>200,000 <small>(октомври 2024, според Украина)</small><ref name="g600">{{cite web | title=Russia amassed a grouping of 200,000 troops in south | website=defense forces | date=2024-10-29 | url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3921449-russia-amassed-a-grouping-of-200000-troops-in-south-defense-forces.html | access-date=2024-11-15}}</ref>|strength2=1,800 <small>(24 февруари 2022, пред инвазијата)</small><br>8 бригади<small>(западен брег на Херсон, мај 2022)</small><ref name=cripo/><br>20,000 <small>(западен брег од Херсон, август 2022)</small><ref>{{cite web |title=Ukraine Is Attacking Everywhere |website=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429054953/https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2022/09/07/ukraine-is-attacking-everywhere/?sh=265a1765ecca |archive-date=29 April 2023 |url-status=live |url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2022/09/07/ukraine-is-attacking-everywhere/?sh=265a1765ecca}}</ref>|casualties1=|casualties2=|campaignbox=}} '''Јужното боиште на руската инвазија на Украина''' — тековно боиште во рамките на [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]], која започнала на 24 февруари 2022 година. Руската војска ја нападнала [[Херсонска Област|Херсонската Област]] во јужна Украина од [[Руска окупација на Крим|Крим кој е окупиран од Русија]], брзо навлегувајќи во [[Николаевска Област|Николаевската Област]] и [[Запорошка Област|Запорошката Област]] среде битките со вооружените сили на Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dailysabah.com/world/europe/russian-forces-seize-chernobyl-parts-of-kherson-region|title=Russian forces seize Chernobyl, parts of Kherson region|date=24 February 2022|work=Daily Sabah|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225002548/https://www.dailysabah.com/world/europe/russian-forces-seize-chernobyl-parts-of-kherson-region|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-23-22/h_82bf44af2f01ad57f81c0760c6cb697c|title=Ukraine says it was attacked through Russian, Belarus and Crimea borders|date=23 February 2022|work=CNN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224071121/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-23-22/h_82bf44af2f01ad57f81c0760c6cb697c|archive-date=24 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Елементите од јужната руска офанзива ги здружиле силите со елементите [[Источно боиште (Руска инвазија на Украина)|кои напредувале од Донбас]] за заеднички [[Опсада на Мариупол|да го опкружат и бомбардираат]] градот [[Мариупол]] во [[Донечка Област|Донечката Област]], кој паднал по неколкумесечна опсада. [[Херсон]] бил [[Битка кај Херсон|опколен]] два дена по војната, по што руските сили напредувале до предградијата на Николаев, кој не успеале да го заземат. Боиштето потоа се стабилизирало до украинската офанзива во август. Украинските сили ја вратиле целата територија западно и северно од [[Днепар|реката Днепар]], а боиштето повторно се стабилизирало јужно од Херсон во ноември 2022 година. Херсон, единствениот главен град на областа заземен од Русија по нејзината инвазија во 2022 година, бил ослободен на 11 ноември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2022/nov/11/reports-of-wounded-soldiers-being-abandoned-as-russia-retreats-from-kherson-city|title=Ukraine troops enter centre of Kherson as Russians retreat in chaos|date=2022-11-11|work=the Guardian|language=en|accessdate=2022-11-29}}</ref> == Позадина == По [[Револуција на достоинството|револуцијата на Мајдан]] во 2014 година, Русија го анектирала [[Крим (полуостров)|полуостровот Крим]] од Украина.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2014/03/19/world/europe/ukraine.html|title=Putin Reclaims Crimea for Russia and Bitterly Denounces the West|last=Myers|first=Steven Lee|date=18 March 2014|work=The New York Times|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102070617/https://www.nytimes.com/2014/03/19/world/europe/ukraine.html|archive-date=2 January 2020|last2=Barry|first2=Ellen|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-26630062|title=Ukraine crisis: Putin signs Russia-Crimea treaty|date=18 March 2014|work=BBC News|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20201130105851/https://www.bbc.com/news/world-europe-26630062|archive-date=30 November 2020|language=en-GB}}</ref> Руските трупи ја окупирале самопрогласената [[Република Крим]] во следните осум години. Полуостровот Чонгар што се граничи со Крим бил под руска контрола до декември 2014 година; Украинската војска почнала да го зацврстува следната година, поставувајќи експлозиви на неколку мостови во областа, иако повеќето од нив не успеале да се активираат на првиот ден од инвазијата.<ref name="Lukashova">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/eng/articles/2023/09/21/7420733/|title=Reconstructing chronology of how Ukraine's Armed Forces prepared to defend the south, mined Chonhar and fought for Kherson Oblast|last=Lukashova|first=Sonia|date=2023-09-21|work=[[Ukrainska Pravda]]|accessdate=2024-05-04}}</ref> Руското воено присуство на Крим значително се зголемува за време на предвоеното засилување на границите на Украина, со преку 10.000 дополнителни војници распоредени кон крајот на јануари и почетокот на февруари.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/02/04/world/europe/russian-troops-ukraine-crimean-peninsula.html|title=Russian Troops in Final Stages of Readiness Add to Worries for Ukraine|last=Schwirtz|first=Michael|date=4 February 2022|work=The New York Times|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225104156/https://www.nytimes.com/2022/02/04/world/europe/russian-troops-ukraine-crimean-peninsula.html|archive-date=25 February 2022|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Во пресрет на инвазијата, руската работна сила на Крим била проценета на 90.000.<ref name="currenttime">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.currenttime.tv/a/rekonstruktsiya-okkupatsii-pochemu-armiya-rf-otnositelno-legko-i-bystro-vzyala-pod-kontrol-hersonskuyu-oblast-/31892781.html|title=Реконструкция оккупации. Почему армия РФ относительно легко и быстро взяла под контроль Херсонскую область?|last=Иван Гребенюк|date=2022-06-11|publisher=[[Current Time TV]]|language=ru|accessdate=2024-02-28}}</ref> Украинските планови предвидувале оперативната команда „Југ“, под команда на генерал-мајор Андреј Соколов, да бидат доделени две бригади од по 3.000-5.000 мажи и баталјон од 500 војници стационирани директно на границата со Крим. Во случај на активни непријателства, формацијата требало да се засили со две бригади за територијална одбрана: 110-та и 124-та.<ref name="Sokolov">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/eng/articles/2023/09/18/7420200/|title=Major General Andrii Sokolov was in charge of the defence of Ukraine's south. An interview covering Chonhar, Kherson and Melitopol|last=Lukashova|first=Sonia|last2=Buderatskyi|first2=Yevhen|date=2023-09-18|work=[[Ukrainska Pravda]]|accessdate=2024-05-04}}</ref> Во реалноста, украинските сили на југ најмногу се состоеле од главните единици на 59-та моторизирана пешадиска бригада и 137-от поморски баталјон на 35-та морска бригада. Планираната втора бригада никогаш не била доделена, бригадите за територијална одбрана допрва требало да бидат екипирани, а постојните единици биле со јачина само околу 50-60% поради загубите од борбите на исток и задачите за обука за различни подединици во различни делови на земјата. Како резултат на тоа, украинските сили на почетокот на инвазијата сочинувале околу 1.300 луѓе од 59-та бригада стационирани во кампот во Олешки Песоци, 250-300 маринци од 137-от баталјон позиционирани на влезовите во копното на Украина од Крим и разни дополнителни неколку стотици сили. Руските документи заробени од украинската војска укажуваат на планови да се заобиколи Николаев и да слета во [[Одеса]] во рок од пет дена, да се освои Билгород-Днистровски до деветтиот ден од инвазијата и да се стигне до границата меѓу Молдавија и Украина до единаесеттиот ден. До 3:30 часот на 24 февруари, Украина ги затворила сите комерцијални бродови во [[Азовско Море|Азовското Море]], оставајќи повеќе од 100 бродови заглавени во пристаништето.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news/card/ukraine-closes-sea-of-asov-amid-military-action-by-russia-Sg4Q4idnoBwfzSAOZXsd|title=Ukraine Closes Sea of Azov Amid Military Action by Russia|work=WSJ|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224230824/https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news/card/ukraine-closes-sea-of-asov-amid-military-action-by-russia-Sg4Q4idnoBwfzSAOZXsd|archive-date=24 February 2022|language=en}}</ref> Почнувајќи од 4:00 часот, украинската војска набљудувала над триесет руски воени авиони како полетувале од Крим. Авионите летале над [[Црно Море|Црното]] и [[Азовско Море|Азовското Море]], започнувајќи напади врз цели на украинската војска во 5:00 часот, вклучувајќи ги „речиси сите“ воени објекти во областите Херсон и Запорожје. Полковник Вадим Римаренко, командувајќи го 137-от баталјон, потоа известил дека руските сили на Крим отвориле оган врз позициите на баталјонот на границата. Според Соколов, до 20.000 руски војници во 25 баталјонски тактички групи учествувале во последователната инвазија, вклучително и целиот 22-ри армиски корпус, најмалку една дивизија на 58-та армија со комбинирано оружје и околу половина од 7-та воздушна нападна дивизија. == Времеплов == === Руска инвазија === ==== Херсонска и Николаевска област ==== [[Податотека:Moving_of_Russian_military_vehicles_from_Crimea_to_mainland_Ukraine_24_February_2022.webm|мини| Руските трупи преминале во јужна Украина од [[Крим (полуостров)|Крим]] на 24 февруари 2022 година]] Набргу откако рускиот претседател [[Владимир Путин]] објавил воена операција во Украина, руските воздухопловни сили почнале да лансираат крстосувачки и балистички ракети врз цели во неколку градови во [[Херсонска Област|Херсонската Област]]. Со воздушна поддршка, руските вооружени сили потоа преминале во Херсонската Област преку Крим.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60504334|title=Ukraine conflict: What we know about the invasion|date=24 February 2022|work=BBC News|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224183844/https://www.bbc.com/news/world-europe-60504334|archive-date=24 February 2022|language=en-GB}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://multimedia.scmp.com/infographics/news/world/article/3168280/ukraine-crisis/index.html?src=social|title=How did Russia attack Ukraine? Invasion map explained in graphics|last=Huang|first=Han|work=South China Morning Post|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225151458/https://multimedia.scmp.com/infographics/news/world/article/3168280/ukraine-crisis/index.html?src=social|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.thehindu.com/news/international/watch-russian-vehicles-enter-ukraine-via-crimea/article65080171.ece|title=Watch {{!}} Russian vehicles enter Ukraine via Crimea|date=24 February 2022|work=The Hindu|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224155313/https://www.thehindu.com/news/international/watch-russian-vehicles-enter-ukraine-via-crimea/article65080171.ece|archive-date=24 February 2022|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> Руската морнарица користела поморска блокада во [[Црно Море|Црното Море]] за да ја спречи Украина да обезбеди поддршка за единиците кои се наоѓале во близина на Херсонската Област и да ја ограничи комерцијалната трговија и протокот на стоки кон јужна Украина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/black-sea-blockade-ukraine-accuses-russia-of-major-maritime-escalation/|title=Black Sea blockade: Ukraine accuses Russia of major maritime escalation|date=10 February 2022|work=Atlantic Council|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225062950/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/black-sea-blockade-ukraine-accuses-russia-of-major-maritime-escalation/|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref> До вечер, Русите стигнале до [[Херсон]]. Русите првично ја преминале реката [[Днепар]] преку мостот Антоновски, но украинските механизирани сили успеале повторно да го заземат мостот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3412184-imovirnist-prorivu-na-mikolaiv-znizilasa-vijskovi-vidstoali-antonivskij-mist.html|title=Імовірність прориву на Миколаїв знизилася: військові відстояли Антонівський міст|date=25 February 2022|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225015322/https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3412184-imovirnist-prorivu-na-mikolaiv-znizilasa-vijskovi-vidstoali-antonivskij-mist.html|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412906-ukraine-loses-control-over-crossing-to-kherson.html|title=Ukraine loses control over crossing to Kherson|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225155031/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412906-ukraine-loses-control-over-crossing-to-kherson.html|archive-date=25 February 2022|agency=[[Ukrinform]]}}</ref> На борбените инженери на 137-от баталјон на Украина им било наредено да го уништат мостот што го поврзува Геническ со Арабатскиот Провлак, во обид да го забават напредувањето на руските трупи од Крим, дозволувајќи им на Украинците да се повлечат и да се прегрупираат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412500-ukrainian-serviceman-skakun-blows-up-henichesk-bridge-to-stop-advance-of-tank-column.html|title=Ukrainian serviceman Skakun blows up Henichesk bridge to stop advance of tank column|date=25 February 2022|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226232241/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412500-ukrainian-serviceman-skakun-blows-up-henichesk-bridge-to-stop-advance-of-tank-column.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Виталиј Скакун, борбениот инженер кој го поставил експлозивот на мостот, немал доволно време да се повлече од мостот и така ги активирал мините, убивајќи се и уништувајќи го мостот.<ref name="yahoo">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yahoo.com/now/ukrainian-soldier-blew-himself-bridge-175326145.html|title=Ukrainian soldier blew himself up on bridge to block advancement of Russian tanks|date=25 February 2022|work=yahoo.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226013445/https://www.yahoo.com/now/ukrainian-soldier-blew-himself-bridge-175326145.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-soldier-russia-henichesk-bridge-b2023517.html|title=Ukrainian soldier blew himself up on bridge to block advancement of Russian tanks|date=25 February 2022|work=The Independent|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226064619/https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-soldier-russia-henichesk-bridge-b2023517.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrainer.net/zhyttia-ta-misiia-morpikhiv/|title=Повелителі трьох стихій: про життя та місію морпіхів|date=2023-12-08|language=uk|accessdate=2024-05-10}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lpnu.ua/en/news/vitalii-skakun-who-blew-bridge-henichesk-cost-his-own-life-graduate-lviv-polytechnic|title=Vitalii Skakun, who blew up the bridge in Henichesk at the cost of his own life, is a graduate of Lviv Polytechnic|date=26 February 2022|publisher=Lviv Polytechnic National University|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227071005/https://lpnu.ua/en/news/vitalii-skakun-who-blew-bridge-henichesk-cost-his-own-life-graduate-lviv-polytechnic|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Украинската војска објавила дека нејзината оперативна команда „Југ“ ја подготвила одбраната на Мелитопол и дека спроведува одбранбени операции надвор од населбата Рикове.<ref name="vehicles">{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3411880-general-staff-battles-ongoing-along-border-20-russian-helicopters-land-near-kyiv.html|title=General Staff: Battles ongoing along border, 20 Russian helicopters land near Kyiv|date=23 February 2022|work=Ukrinform|access-date=8 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225013715/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3411880-general-staff-battles-ongoing-along-border-20-russian-helicopters-land-near-kyiv.html|archive-date=25 February 2022}}</ref> Руските трупи се движеле кон Нова Каховка и воспоставиле контрола над Каналот Северен Крим на 24 февруари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kyivindependent.com/uncategorized/russian-troops-moving-towards-town-of-nova-kakhovka-in-kherson-oblast/|title=Russian troops moving towards town of Nova Kakhovka in Kherson Oblast.|date=24 February 2022|work=The Kyiv Independent|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224213221/https://kyivindependent.com/uncategorized/russian-troops-moving-towards-town-of-nova-kakhovka-in-kherson-oblast/|archive-date=24 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-unblock-water-flow-canal-annexed-crimea-moscow-says-2022-02-24/|title=Russian forces unblock water flow for canal to annexed Crimea, Moscow says|last=Marrow|first=Alexander|date=24 February 2022|work=[[Reuters]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-unblock-water-flow-canal-annexed-crimea-moscow-says-2022-02-24/|archive-date=1 March 2022|last2=Ostroukh|first2=Andrey}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-unblock-water-flow-canal-annexed-crimea-moscow-says-2022-02-24/|title=Russian forces unblock water flow for canal to annexed Crimea, Moscow says|date=24 February 2022|work=[[Reuters]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-unblock-water-flow-canal-annexed-crimea-moscow-says-2022-02-24/|archive-date=1 March 2022}}</ref> По руската анексија на Крим во 2014 година, Украина го блокирала каналот,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/02/25/russia-says-captured-key-water-supply-route-to-crimea-a76591|title=Russia Says Captured Key Water Supply Route to Crimea|date=25 February 2022|work=[[The Moscow Times]]|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.themoscowtimes.com/2022/02/25/russia-says-captured-key-water-supply-route-to-crimea-a76591|archive-date=1 March 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/02/24/world/russia-ukraine-invasion-putin-biden.html|title=Russia Batters Ukraine With Artillery Strikes as West Condemns Invasion|last=Schwirtz|first=Michael|date=25 February 2022|work=The New York Times|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225062949/https://www.nytimes.com/2022/02/24/world/russia-ukraine-invasion-putin-biden.html|archive-date=25 February 2022|last2=Schmitt|first2=Eric|language=en-US|issn=0362-4331|last3=MacFarquhar|first3=Neil}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ria.ru/20220224/kanal-1774876399.html|title=Российские войска вышли к Херсону и восстановили подачу воды в Крым|date=25 February 2022|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224214657/https://ria.ru/20220224/kanal-1774876399.html|archive-date=24 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref> кој обезбедувал 85% од водата за пиење на Крим.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.aljazeera.com/features/2017/1/4/dam-leaves-crimea-population-in-chronic-water-shortage|title=Dam leaves Crimea population in chronic water shortage|date=4 January 2017|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://www.aljazeera.com/features/2017/1/4/dam-leaves-crimea-population-in-chronic-water-shortage|archive-date=1 March 2022|publisher=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]}}</ref> Сергеј Аксјонов, шеф на [[Република Крим]], им соопштил на местните власти да го подготват каналот за да прима вода од Днепар и да продолжи со снабдувањето со вода за Крим следниот ден.<ref>{{Наведени вести|url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/canal-in-annexed-crimea-to-be-readied-for-water-from-ukraines-dnieper-official-says|title=Canal in annexed Crimea to be readied for water from Ukraine's Dnieper, official says|date=24 February 2022|work=[[National Post]]|access-date=24 February 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220301/https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/canal-in-annexed-crimea-to-be-readied-for-water-from-ukraines-dnieper-official-says|archive-date=1 March 2022|agency=[[Reuters]]}}</ref> Руските сили го вратиле Антоновскиот мост вечерта на 25 февруари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412906-ukraine-loses-control-over-crossing-to-kherson.html|title=Ukraine loses control over crossing to Kherson|date=25 February 2022|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225155031/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412906-ukraine-loses-control-over-crossing-to-kherson.html|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref> [[Податотека:Брошенная_база_ВСУ_под_Херсоном_004.png|мини|Руски воени возила во заробена украинска воена база во близина на Раденск, Херсон, март 2022 година]] На 26 февруари, според градоначалникот на Херсон, Игор Колихајев, украинскиот воздушен напад ги принудил Русите да се повлечат од Херсон, оставајќи го градот под украинска контрола.<ref>{{cite tweet|author=The Kyiv Independent|user=KyivIndependent|number=1497483346640703489|date=26 February 2022|title=Kherson mayor: City under Ukrainian control. After an aircraft attack on Russian armored vehicles, they backed off from the city. Mayor Ihor Kolyhaiev said trolleybuses were operating, and the food situation was "being resolved."|language=en|access-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226081116/https://twitter.com/KyivIndependent/status/1497483346640703489|archive-date=26 February 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://dumskaya.net/news/herson-nash-kommunalshchiki-ubirayut-gorod-na-li-160332/|title=Херсон наш: на линии вышли троллейбусы, водоснабжение в обычном режиме, в бомбоубежищах родились двое малышей {{!}} Новости Одессы|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226151104/https://dumskaya.net/news/herson-nash-kommunalshchiki-ubirayut-gorod-na-li-160332/|archive-date=26 February 2022|access-date=26 February 2022|website=dumskaya.net|url-status=live}}</ref> Украинските сили подоцна повторно го зазеле мостот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2022/02/26/europe/ukraine-kherson-bridge-battle-saturday-intl/index.html|title=Battle rages for strategic bridge in southern Ukraine after days of fighting|last=Paton Walsh|first=Nick|date=26 February 2022|publisher=CNN|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226205412/https://www.cnn.com/2022/02/26/europe/ukraine-kherson-bridge-battle-saturday-intl/index.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Украински официјален претставник изјавил дека руските сили убиле новинар и возач на брза помош во близина на селото Зеленивка, северно предградие на Херсон.<ref> {{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3414210-journalist-shot-dead-by-russian-occupiers-in-kherson-region.html|title=Journalist shot dead by Russian occupiers in Kherson Region|date=27 February 2022|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227001016/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3414210-journalist-shot-dead-by-russian-occupiers-in-kherson-region.html|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Друг украински функционер подоцна соопштил дека колона на руската армија била поразена меѓу градовите Раденск и Олешки, јужно од Херсон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3413646-column-of-russian-occupiers-defeated-in-kherson-region-interior-ministry.html|title=Column of Russian occupiers defeated in Kherson region – Interior Ministry|date=26 February 2022|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227001146/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3413646-column-of-russian-occupiers-defeated-in-kherson-region-interior-ministry.html|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Во попладневните часови на 26 февруари, 12 руски тенкови успеале да се пробијат во Каховка на реките Днепар и почнале да напредуваат кон Николаев.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://24tv.ua/mikolayiv-gotuyetsya-do-krugovoyi-oboroni-do-mista-prorivayutsya_n1880448|title=Миколаїв готується до кругової оборони: до міста прориваються 12 танків|last=|first=|date=26 February 2022|work=24tv|publisher=24-Канал|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226122345/https://24tv.ua/mikolayiv-gotuyetsya-do-krugovoyi-oboroni-do-mista-prorivayutsya_n1880448|archive-date=26 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref> Виталиј Ким, гувернерот на Николаевската Област, изјавил дека градот имал пет часа да се подготви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326123/|title=Миколаїв готується до кругової оборони: пруть ворожі танки|last=Mazurenko|first=Alona|date=26 February 2022|work=24tv|publisher=24-Канал|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226114606/https://www.pravda.com.ua/news/2022/02/26/7326123/|archive-date=26 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3413803-russian-invasion-update-mykolaiv-preparing-for-allround-defense-tanks-break-through-from-kakhovka.html|title=Russian invasion update: Mykolaiv preparing for all-round defense, tanks break through from Kakhovka|date=26 February 2022|publisher=[[Ukrinform]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227033632/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3413803-russian-invasion-update-mykolaiv-preparing-for-allround-defense-tanks-break-through-from-kakhovka.html|archive-date=27 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref> Била подготвена артилерија и друго оружје.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://telegraf.com.ua/ukr/ukraina/2022-02-26/5697645-nikolaev-gotovitsya-k-krugovoy-oborone|title=Миколаїв готується до кругової оборони|last=Kornilov|first=Mikhailo|date=26 February 2022|work=Telegraf|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226122941/https://telegraf.com.ua/ukr/ukraina/2022-02-26/5697645-nikolaev-gotovitsya-k-krugovoy-oborone|archive-date=26 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref> До вечер, руските тенкови биле во предградието на Николаев. Олександр Сенкевич, градоначалникот на Николаев, им наредил на граѓаните да останат во затворени простории, што подалеку од прозорците.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tsn.ua/ukrayina/mikolayiv-gotuyetsya-do-oboroni-rozveli-mist-cherez-richku-a-lyudey-prosyat-ne-vihoditi-1988419.html|title=Миколаїв готується до оборони: розвели міст через річку, а людей просять не виходити|last=|first=|date=26 February 2022|work=TSN|publisher=[[Televiziyna Sluzhba Novyn]]|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225174009/https://tsn.ua/ukrayina/mikolayiv-gotuyetsya-do-oboroni-rozveli-mist-cherez-richku-a-lyudey-prosyat-ne-vihoditi-1988419.html|archive-date=25 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref> Набргу потоа, руските трупи влегле во градот и околу 10 минути подоцна избила битка надвор од трговскиот центар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://24tv.ua/ru/boi-za-nikolaev-gorode-slyshny-vystrely-objavlen-sbor-medikov_n1880868|title=Бои за Николаев: в городе слышны выстрелы, объявлен сбор медиков|last=Kniazhik|first=Oksana|date=26 February 2022|work=24tv|publisher=24-Канал|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227032301/https://24tv.ua/ru/boi-za-nikolaev-gorode-slyshny-vystrely-objavlen-sbor-medikov_n1880868|archive-date=27 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref> Според некои извештаи, тенковите „поминале низ градот“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.ua/war/tanki-proyshli-cherez-mikolajiv-zi-strilyaninoyu-oda-novini-donbasu-11719732.html|title=Танки пройшли через Миколаїв зі стріляниною – ОДА|last=Poliakovska|first=Tanya|date=26 February 2022|publisher=[[Ukrainian Independent Information Agency]]|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227032414/https://www.unian.ua/war/tanki-proyshli-cherez-mikolajiv-zi-strilyaninoyu-oda-novini-donbasu-11719732.html|archive-date=27 February 2022|accessdate=26 February 2022|quote=}}</ref> Биле забележани и големи пожари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://inshe.tv/society/2022-02-26/660845/|title=В Николаеве русские танки прошли через город с боем, — губернатор Ким|last=|first=|date=26 February 2022|work=inshe.tv|publisher=|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228023437/https://inshe.tv/society/2022-02-26/660845/|archive-date=28 February 2022|accessdate=}}</ref> Следниот ден, украинските власти соопштиле дека руските сили биле целосно протерани од Николаев.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tsn.ua/ukrayina/mikolayiv-zalishayetsya-pid-kontrolem-ukrayini-1990018.html|title=Миколаїв залишається під контролем України|last=|first=|date=26 February 2022|work=[[Televiziyna Sluzhba Novyn]]|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226220720/https://tsn.ua/ukrayina/mikolayiv-zalishayetsya-pid-kontrolem-ukrayini-1990018.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref> Градот бил многу оштетен.<ref>{{Cite tweet|user=GoncharenkoUa|number=1497851093962870784|title=Mykolaiv's center after the night battle. Welcome to hell.}}</ref><ref>{{cite web|url=https://t.me/insiderUKR/22262|title=Инсайдер Украина Новости Война|date=27 February 2022|publisher=[[Insider Inc.|Insider Ukraine]]|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227093825/https://t.me/insiderUKR/22262|archive-date=27 February 2022|website=[[Telegram (software)|Telegram]] (via [[Twitter]] link)|access-date=26 February 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=MilitaryLandnet|number=1497674630781456397|title=After fierce fighting, Ukrainian troops repulses the enemy attack on #Mykolaiv}}</ref> Портпаролот на руското Министерство за одбрана Игор Конашенков објавил дека градот Геническ и меѓународниот аеродром Херсон изутрината им се предале на руските сили.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pnp.ru/politics/v-minoborony-soobshhili-ob-unichtozhenii-975-voennykh-obektov-ukrainy.html|title=В Минобороны сообщили об уничтожении 975 военных объектов Украины|date=27 February 2022|language=ru|trans-title=The Ministry of Defense announced the destruction of 975 military facilities of Ukraine|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.pnp.ru/politics/v-minoborony-soobshhili-ob-unichtozhenii-975-voennykh-obektov-ukrainy.html|archive-date=27 February 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/uk-ukraine-crisis-russia-kherson-idUKKBN2KW06V|title=Russia says it "blocks" Ukraine's Kherson, Berdyansk – RIA|date=27 February 2022|work=Reuters|access-date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228023418/https://www.reuters.com/article/uk-ukraine-crisis-russia-kherson-idUKKBN2KW06V|archive-date=28 February 2022|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-27-22/h_4f05c694328a288c6dcdf5a5bdf3248f|title=Russia claims two southern cities "completely blocked" by Russian troops|last=Nathan Hodge|date=27 February 2022|publisher=CNN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227092455/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-27-22/h_4f05c694328a288c6dcdf5a5bdf3248f|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> Подоцна, руските сили опколиле и зазеле дел од Херсон,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blazetrends.com/war-in-ukraine-russian-army-makes-a-breakthrough-in-the-countrys-second-city-the-battle-for-kiev-continues/|title=War in Ukraine: Russian army makes a "breakthrough" in the country's second city, the battle for Kiev continues|date=27 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228023414/https://blazetrends.com/war-in-ukraine-russian-army-makes-a-breakthrough-in-the-countrys-second-city-the-battle-for-kiev-continues/|archive-date=28 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/27/kyiv-surrounded-says-mayor-fighting-on-fourth-day-of-russian-invasion-of-ukraine|title=Russian forces advance on Kyiv: fighting on fourth day of invasion|date=27 February 2022|work=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227203050/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/27/kyiv-surrounded-says-mayor-fighting-on-fourth-day-of-russian-invasion-of-ukraine|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022|quote=Ukrainian defence sources said that Russian forces captured part of Kherson, the city at the mouth of the Dnieper River.}}</ref> со украински официјални лица кои го потврдуваат ова тврдење.<ref name="TG272022">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/27/kyiv-surrounded-says-mayor-fighting-on-fourth-day-of-russian-invasion-of-ukraine|title=Russian forces advance on Kyiv: fighting on fourth day of invasion|date=27 February 2022|work=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227203050/https://www.theguardian.com/world/2022/feb/27/kyiv-surrounded-says-mayor-fighting-on-fourth-day-of-russian-invasion-of-ukraine|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> На 28 февруари, украинскиот функционер Вадим Денисенко ги обвинил руските сили дека се обидуваат да ги искористат цивилите од селата околу Херсон како жив штит за да преминат преку мостот во Херсон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ua.interfax.com.ua/news/general/803678.html|title=Denysenko: Column of Russian military equipment near Makariv, Kyiv region destroyed|date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228105323/https://ua.interfax.com.ua/news/general/803678.html|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref> Истиот ден, руските трупи напредувале од Херсон кон Николаев, стигнувајќи до периферијата на градот и започнале напад во 11:00 часот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/28/ukraine-reports-dozens-killed-in-kharkiv-rocket-strikes|title=Several killed as Russian rockets pound Ukraine's Kharkiv|publisher=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228220554/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/28/ukraine-reports-dozens-killed-in-kharkiv-rocket-strikes|archive-date=28 February 2022|accessdate=3 March 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-february-28-2022|title=RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, FEBRUARY 28, 2022|date=28 February 2022|publisher=Institute for the Study of War|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302030758/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-february-28-2022|archive-date=2 March 2022|accessdate=3 March 2022}}</ref> [[Податотека:Russian_tank_trapped_after_Ukrainians_demolished_a_bridge.jpg|мини| Руски тенк [[Т-72]] заробен на мост срушен од Украинците во Калинивка, [[Николаевска Област]], 2 март]] Руските сили, исто така, ги гранатирале Баштанка и Николаев на 1 март. Украинските власти подоцна соопштиле дека голем руски конвој бил нападнат и поразен од украинските сили во текот на ноќта кај Баштанка, принудувајќи ги Русите да се повлечат кон соседниот град Нови Бух. Тие соопштиле дека во нападот биле уништени „''неколку десетици [руски] оклопни возила''“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4453134-okupanty-obstrilialy-hradamy-misto-pid-mykolaievom|title=Окупанти обстріляли Градами місто під Миколаєвом|last=Lyudmila Sadlovska|work=Korrespondent|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303232552/https://ua.korrespondent.net/ukraine/4453134-okupanty-obstrilialy-hradamy-misto-pid-mykolaievom|archive-date=3 March 2022|accessdate=2 March 2022}}</ref> Ким изјавил дека за време на операцијата бил уништен украински хеликоптер, но неговите пилоти преживеале.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3417480-enemy-column-destroyed-in-mykolaiv-region-consisted-of-800-vehicles.html|title=Enemy column destroyed in Mykolaiv Region consisted of 800 vehicles|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220301233428/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3417480-enemy-column-destroyed-in-mykolaiv-region-consisted-of-800-vehicles.html|archive-date=1 March 2022|accessdate=2 March 2022}}</ref> Следниот ден, руските сили го бомбардирале Вознесенск, кој има мост што може да се употреби за преминување на [[Јужен Буг]] наместо оној кај Николаев, во текот на утрото. Руските падобранци потоа слетале на шумски гребен во близина на градот, а оклопна колона се приближила до него. Силите од 126-та крајбрежна одбранбена бригада биле нападнати додека се обидувале да стигнат до нив.<ref name="WSJVoznesensk">{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/ukraine-russia-voznesensk-town-battle-11647444734|title=A Ukrainian Town Deals Russia One of the War's Most Decisive Routs|last=Yaroslav Trofimov|date=16 March 2022|work=The Wall Street Journal|access-date=17 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317180351/https://www.wsj.com/articles/ukraine-russia-voznesensk-town-battle-11647444734|archive-date=17 March 2022}}</ref> Руските трупи, проценети на 400 од украинските власти, потоа го освоиле селото Ракове, чии куќи ги употребувале за создавање снајперско гнездо. Потоа, тие поставиле база на бензинска пумпа во близина на влезот на градот и ја нападнале базата на силите за територијална одбрана Украинските сили возвратиле со артилерија таа ноќ со помош на местни доброволци кои им дале координати. Местните доброволци и украинските војници можеле да ги одбијат руските трупи од Вознесенск следниот ден, принудувајќи ги повеќето од нив да се повлечат 64 километри на исток и други да побегнат во блиските шуми, каде десет од нив подоцна биле заробени. Украинските власти изјавиле дека руските сили изгубиле 30 возила во битката, покрај околу 100 војници. Во борбите загинале и десет цивили. Во раните утрински часови на 1 март, руските сили почнале да го напаѓаат кон Херсон од запад, напредувајќи од меѓународниот аеродром Херсон кон автопатот кон Николаев. Тие успеале да го опколат градот и стигнале до соседната населба Комишани.<ref>{{Наведени вести|url=https://suspilne.media/212445-persij-den-vesni-herson-ak-i-ranise-ukraina-hersonskij-miskij-golova/|title=Шостий день вторгнення РФ: ситуація на Херсонщині. текстова трансляція|last=Tamila Ivanova|date=1 March 2022|work=Суспільне &#124; Новини|access-date=1 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302054049/https://suspilne.media/212445-persij-den-vesni-herson-ak-i-ranise-ukraina-hersonskij-miskij-golova/|archive-date=2 March 2022|publisher=Suspilne|language=uk}}</ref> Подоцна во текот на денот, руските сили влегле во Херсон.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-have-entered-kherson-says-ukrainian-official-2022-03-01/|title=Russian forces have entered Kherson, says Ukrainian official|date=1 March 2022|work=Reuters|access-date=2 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302054048/https://www.reuters.com/world/europe/russian-forces-have-entered-kherson-says-ukrainian-official-2022-03-01/|archive-date=2 March 2022|language=en}}</ref> Во раните утрински часови на 2 март, руските сили зазеле делови од Херсон, вклучувајќи го и централниот плоштад во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-01-22/h_23c8bf2dfbe3ed6309a43d6864bb2bd2|title=Russian military vehicles seen across Kherson after heavy shelling|date=1 March 2022|publisher=CNN|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302133036/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-01-22/h_23c8bf2dfbe3ed6309a43d6864bb2bd2|archive-date=2 March 2022|accessdate=3 March 2022}}</ref> Подоцна истата вечер, Колихајев објавил дека им го предал градот на руските сили и дека рускиот командант планирал да формира воена управа во градот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/03/02/world/europe/kherson-ukraine-russia.html|title=First Ukraine City Falls as Russia Strikes More Civilian Targets|last=Schwirtz|first=Michael|date=2 March 2022|work=The New York Times|access-date=3 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000108/https://www.nytimes.com/2022/03/02/world/europe/kherson-ukraine-russia.html|archive-date=3 March 2022|last2=Pérez-Peña|first2=Richard|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> Херсон станал првиот голем украински град кој паднал во рацете на руските сили во инвазијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/03/02/world/europe/kherson-ukraine-russia.html|title=First Ukraine City Falls as Russia Strikes More Civilian Targets|last=Schwirtz|first=Michael|date=2 March 2022|work=[[The New York Times]]|access-date=3 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000108/https://www.nytimes.com/2022/03/02/world/europe/kherson-ukraine-russia.html|archive-date=3 March 2022|last2=Pérez-Peña|first2=Richard}}</ref> На 2 март, Ким објавил дека украинските сили извршиле напади врз [[Чорнобајивка (Белозерски реон)|Чорнобајивка]] и во областа Јеланец и дека руска колона ја напуштила Снигуривка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://suspilne.media/212833-somij-den-vtorgnenna-rosii-na-mikolaivsini-vidbulasa-nastupalna-operacia/|title=Сьомий день вторгнення Росії. На Миколаївщині відбулася наступальна операція|last=Дар'я Свистуха|date=2022-03-02|work=[[Suspilne]]|language=uk|accessdate=2024-03-09}}</ref> [[Податотека:Russian_Army_weapons_destroyed_by_Ukrainian_troops.png|мини|Уништена руска артилерија и возила во близина на Николаев, 3 март 2022 година]] Руските трупи го нападнале Николаев на 4 март. Местните власти изјавиле дека руските сили зазеле некои од периферијата на градот. Украинските сили го одбиле нападот и го вратиле меѓународниот аеродром Николаев.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3420336-ukrainian-defenders-repelled-attack-on-mykolaiv-city-fighting-continues-on-outskirts.html|title=Ukrainian defenders repelled attack on Mykolaiv city, fighting continues on outskirts|date=4 March 2022|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304220004/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3420336-ukrainian-defenders-repelled-attack-on-mykolaiv-city-fighting-continues-on-outskirts.html|archive-date=4 March 2022|agency=[[Ukrinform]]}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.seattletimes.com/nation-world/in-a-surrounded-ukrainian-city-residents-vow-to-fight-to-the-end/|title=In a surrounded Ukrainian city, residents vow to fight to the end|last=Michael Schwirtz|date=4 March 2022|work=The New York Times|access-date=6 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305095402/https://www.seattletimes.com/nation-world/in-a-surrounded-ukrainian-city-residents-vow-to-fight-to-the-end/|archive-date=5 March 2022}}</ref> На 8 март, украинските воздухопловни сили ја нападнале воената воздухопловна база на меѓународниот аеродром Херсон во текот на денот, при што украинските власти соопштиле дека биле уништени повеќе од 30 руски хеликоптери. Сепак, сателитските снимки покажале дека тој број е помал.<ref name=":3">{{Наведени вести|url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/44780/ukraine-strikes-back-barrage-leaves-russian-occupied-kherson-airbase-in-flames|title=Ukraine Strikes Back: Barrage Leaves Russian-Occupied Kherson Airbase In Flames|last=Joseph Trevithick|date=15 March 2022|work=The Drive|access-date=16 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316012448/https://www.thedrive.com/the-war-zone/44780/ukraine-strikes-back-barrage-leaves-russian-occupied-kherson-airbase-in-flames|archive-date=16 March 2022|last2=Tyler Rogoway}}</ref> На 9 март, руските трупи влегле во градот Скадовск. Според местните жители, тие влегле во 08:45 часот и се стационирале на централниот плоштад пред да бидат избркани од демонстрантите. Тие потоа ја презеле зградата на Националната полиција на Украина покрај вандализирањето на зградата на градскиот совет. Градоначалникот Олександар Јаковлев изјавил дека ги одзеле компјутерите од зградата на градскиот совет и наредиле да не се одржуваат политички собири.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/03/9/7329748/|title=У Скадовськ зайшли військові РФ, із міськради винесли комп'ютери|last=Olena Roshchina|date=March 9, 2022|work=Ukrayinska Pravda|access-date=March 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310023735/https://www.pravda.com.ua/news/2022/03/9/7329748/|archive-date=10 March 2022|language=Ukrainian}}</ref> Следниот ден, украинскиот Генералштаб објавил дека Русија распоредила баталјон од 336-та поморска пешадиска бригада на Балтичката флота кон Николаев. Институтот за проучување на војната соопштил дека „''руските сили веројатно се соочуваат со тешкотии да напредуваат северозападно надвор од реката Ингул''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-10|title=Russia Offensive Campaign Assessment – March 10|last=Clark|first=Mason|work=10 March 2022|access-date=12 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311234811/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-10|archive-date=11 March 2022|publisher=[[Institute for the Study of War]]}}</ref> Силно гранатирање го погоди Николаив во текот на вечерта, предизвикувајќи неколку пожари, а Виталиј Ким пријавил „''активни непријателства''“ во близина Гуревка северно од градот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-11-22/h_24b3ab21adb95663aae6adf31d8940e7|title=Heavy Russian shelling has erupted in the southern city of Mykolaiv|last=Lister|first=Tim|date=11 March 2022|access-date=12 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220312050334/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-11-22/h_24b3ab21adb95663aae6adf31d8940e7|archive-date=12 March 2022|publisher=CNN}}</ref> [[Податотека:Vehicles_burned_in_Mykolaiv_by_Russian_attacks.jpg|мини|Изгорени возила во Николаев по руските напади]] ==== Запорошка Област ==== Руските колони кои напредувале од Крим се движеле кон Мелитопол, кој им се предал на руските сили по [[Битка кај Мелитопол|мала пресметка]] на 25 февруари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/25/ukraine-president-vows-to-stay-put-russian-troops-approach-kyiv|title=Ukraine's Zelenskyy says he is Russia's 'number one target'|publisher=Al Jazeera|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225064824/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/25/ukraine-president-vows-to-stay-put-russian-troops-approach-kyiv|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref name="Melitopolcaptured">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.marca.com/en/lifestyle/world-news/2022/02/24/6216fca2ca4741a0458b4599.html|title=Russia Ukraine news Live: Melitopol city is taken by the Russian army|date=24 February 2022|work=MARCA|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224164052/https://www.marca.com/en/lifestyle/world-news/2022/02/24/6216fca2ca4741a0458b4599.html|archive-date=24 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mv.org.ua/news/263941-v_melitopole_opjat_idut_boi_-_vzryvy_i_strelba_v_raznyh_raionah_goroda.html|title=В Мелитополе опять идут бои – взрывы и стрельба в разных районах города|work=Актуальные новости Мелитополя и региона – Местные вести|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225154454/https://www.mv.org.ua/news/263941-v_melitopole_opjat_idut_boi_-_vzryvy_i_strelba_v_raznyh_raionah_goroda.html|archive-date=25 February 2022|accessdate=2 March 2022}}</ref> Руските сили го освоиле крајбрежниот град Приморск до 13:40 часот на 26 февруари.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://suspilne.media/210108-vtorgnenna-v-ukrainu-situacia-v-zaporizkij-oblasti/|title=Вторгнення в Україну російських військ: ситуація в Запорізькій області|last=Denis Astafyev|last2=Vasilina Gavyak|date=28 February 2022|publisher=Suspilne|language=Ukrainian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228043020/https://suspilne.media/210108-vtorgnenna-v-ukrainu-situacia-v-zaporizkij-oblasti/|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022|last3=Anastasia Ilieva}}</ref> Руските сили, исто така, влегле и да го освоиле Бердјанск, западно од Мариупол,<ref name="unianberdyansk">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.unian.net/war/rossiyskaya-voennaya-tehnika-zanyala-territoriyu-byvshego-aeroporta-berdyansk-gorsovet-novosti-donbassa-11719648.html|title=Российская военная техника заняла территорию бывшего аэропорта "Бердянск" – горсовет|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226195413/https://www.unian.net/war/rossiyskaya-voennaya-tehnika-zanyala-territoriyu-byvshego-aeroporta-berdyansk-gorsovet-novosti-donbassa-11719648.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=26 February 2022}}</ref><ref name="CNN-Berdyansk">{{Наведени вести|url=https://www.cnn.com/2022/03/24/europe/ukraine-russian-warship-berdyansk-intl/index.html|title=Ukrainians claim to have destroyed large Russian warship in Berdyansk|last=Lister|first=Tim|date=24 March 2022|access-date=24 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220326201350/https://www.cnn.com/2022/03/24/europe/ukraine-russian-warship-berdyansk-intl/index.html|archive-date=26 March 2022|publisher=[[CNN]]|last2=Alkhaldi|first2=Celine|last3=Voitovych|first3=Olga|last4=Mezzofiore|first4=Gianluca}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-698823|title=Ukraine crisis: Russian forces enter Sea of Azov port Berdiansk – report|date=27 February 2022|work=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228023426/https://www.jpost.com/breaking-news/article-698823|archive-date=28 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://fakty.com.ua/ua/ukraine/suspilstvo/20220228-melitopol-zahopyly-bojovyky-u-harkovi-ta-sumah-tysha-arestovych-pro-sytuacziyu-v-ukrayini/|title=Бердянськ захопили бойовики, у Харкові та Сумах – тиша: Арестович про ситуацію в Україні|last=Yulia Zakharchenko|date=28 February 2022|work=Fakty i Kommentarii|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228033140/https://fakty.com.ua/ua/ukraine/suspilstvo/20220228-melitopol-zahopyly-bojovyky-u-harkovi-ta-sumah-tysha-arestovych-pro-sytuacziyu-v-ukrayini/|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref> заземајќи го неговото пристаниште и аеродромот Бердјанск.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.061.ua/news/3338842/vlasti-berdanska-zaavlaut-o-tom-cto-vrazeskaa-tehnika-zanala-territoriu-byvsego-aeroporta|title=Власти Бердянска заявляют о том, что вражеская техника заняла территорию бывшего аэропорта|last=Шагабудтдинова|first=Эльмира|work=061.ua – Сайт города Запорожья|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228005332/https://www.061.ua/news/3338842/vlasti-berdanska-zaavlaut-o-tom-cto-vrazeskaa-tehnika-zanala-territoriu-byvsego-aeroporta|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/802754.html|title=Military vehicles of Russian Federation occupy territory of former Berdiansk airport|work=Interfax-Ukraine|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226180713/https://en.interfax.com.ua/news/general/802754.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref> За време на преземањето, местните власти известиле дека едно лице загинало, а друго било рането.<ref name="UKRINFORM2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3415518-russian-troops-take-control-of-berdiansk-district-regional-administration.html|title=Russian troops take control of Berdiansk district – regional administration|date=28 February 2022|work=www.ukrinform.net|publisher=Ukrinform|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302054120/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3415518-russian-troops-take-control-of-berdiansk-district-regional-administration.html|archive-date=2 March 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref><ref name="PRAVDA1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/02/28/7326715/|title=Berdiansk temporarily occupied by Russian invaders – Zaporizhia Oblast Administration|date=28 February 2022|work=Ukrayinska Pravda|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228071827/https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/02/28/7326715/|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref> На 28 февруари, градоначалникот Олександр Свидло изјавил дека руските сили го напуштиле Бердјанск, оставајќи одред на руската воена полиција во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/rus/news/2022/02/28/7326885/|title=В оккупированном Бердянске горожане прогнали технику РФ и оставили украинские флаги|date=28 February 2022|work=Украинская правда|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228182920/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2022/02/28/7326885/|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref> На 27 февруари, руските сили ја презеле контролата врз селата Скелки, Шевченка и Першотравнево, во близина на Василивка.<ref name="vasylivka">{{Наведена мрежна страница|url=https://decentralization.ua/en/news/17196|title=«Український прапор над міською радою провисів в окупації 53 дні». Інтерв’ю міського голови Василівки|last=Синяк|first=Дмитро|date=19 September 2023|work=Децентралізація|language=uk|accessdate=11 February 2025}}</ref> Руските сили се обиделе да влезат во Днепарудне истиот ден, но биле принудени да се вратат назад откако биле соочени со протестирачките местни жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mopo.de/news/politik-wirtschaft/im-video-unbewaffnete-ukrainer-stellen-sich-russen-panzern-entgegen/|title=Im Video: Unbewaffnete Ukrainer stellen sich Russen-Panzern entgegen|date=February 28, 2022|work=Hamburger Morgenpost|language=Spanish|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308151317/https://www.mopo.de/news/politik-wirtschaft/im-video-unbewaffnete-ukrainer-stellen-sich-russen-panzern-entgegen/|archive-date=8 March 2022|accessdate=March 8, 2022}}</ref> Василивка била држена од сили составени од 128-та планинска ударна бригада на Украина, силите за територијална одбрана и некои маринци, додека тие не се повлекле на 2 март. Речиси опколени, украинските сили се повлекле пеш, ги оставиле своите возила во Василивка и зазеле позиции во селото Мали Шчербаки.<ref name="vynohradov">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiosvoboda.org/a/oborona-pivdnia-zsu/32284572.html|title=«Захищати Херсон готові були тисячі: не було чим.» Як оборняли Південь у лютому 2022-го.|last=Виноградов|first=Олексій|date=23 February 2023|work=[[Radio Svoboda]]|language=uk|accessdate=27 March 2025}}</ref> Следниот ден, руските сили започнале со гранатирање на Мали Шчербаки и Шчербаки, но никогаш не успеале да ги заземе селата, и покрај силното бомбардирање.<ref name="vynohradov" /><ref name="accent">{{Наведена мрежна страница|url=https://akzent.zp.ua/dva-roki-okupatsiyi-zaporizkoyi-oblasti-yak-tochilisya-boyi-za-najbilshi-mista-foto-video/|title=Два роки окупації Запорізької області: як точилися бої за найбільші міста|last=Гур'єв|first=Ігор|last2=Чубукін|first2=Олександр|date=9 March 2024|work=Акцент.zp.ua|language=uk|accessdate=27 March 2025}}</ref> На друго место, според извештаите на украинските медиуми, руските диверзантски и извидувачки групи украле украински воени униформи од воено складиште и ги ангажирале украинските сили во Токмак, североисточно од Мелитопол.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tsn.ua/ukrayina/u-tokmaku-yshli-boyi-z-okupantami-u-viyskoviy-formi-zsu-1991626.html|title=У Токмаку йшли бої з окупантами у військовій формі ЗСУ|date=2022-02-28|work=ТСН.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311172856/https://tsn.ua/ukrayina/u-tokmaku-yshli-boyi-z-okupantami-u-viyskoviy-formi-zsu-1991626.html|archive-date=2022-03-11|accessdate=2022-03-11}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ukrinform.ru/rubric-ato/3415499-v-tokmake-nocu-velis-ozestocennye-boi.html|title=В Токмаке ночью велись ожесточенные бои|work=www.ukrinform.ru|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311172829/https://www.ukrinform.ru/rubric-ato/3415499-v-tokmake-nocu-velis-ozestocennye-boi.html|archive-date=2022-03-11|accessdate=2022-03-11}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gazeta.ua/articles/np/_u-misti-tokmak-jshli-potuzhni-boyi-z-diversantami-v-ukrayinskij-vijskovij-formi/1073128|title=У місті Токмак йшли потужні бої з диверсантами в українській військовій формі|last=Gazeta.ua|date=2022-02-28|work=Gazeta.ua|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228100649/https://gazeta.ua/articles/np/_u-misti-tokmak-jshli-potuzhni-boyi-z-diversantami-v-ukrayinskij-vijskovij-formi/1073128|archive-date=2022-02-28|accessdate=2022-03-11}}</ref> Според украинските власти, Русите биле идентификувани бидејќи носеле панцири кои ги употребувала руската армија, а не украинските елеци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://news.obozrevatel.com/ukr/society/u-tokmaku-zsu-vidbili-ataku-diversantiv-v-ukrainskij-formi-podrobitsi.htm|title=У Токмаку ЗСУ відбили атаку диверсантів в українській формі: подробиці|last=Жигайло|first=Андрій|date=2022-02-28|work=OBOZREVATEL NEWS|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311175205/https://news.obozrevatel.com/ukr/society/u-tokmaku-zsu-vidbili-ataku-diversantiv-v-ukrainskij-formi-podrobitsi.htm|archive-date=2022-03-11|accessdate=2022-03-11}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://censor.net/ua/news/3319972/vnochi_u_misti_tokmak_tochylysya_potujni_boyi_zsu_boretsya_z_dyversantamy_v_ukrayinskiyi_formi_ale_z|title=Вночі у місті Токмак точилися потужні бої. ЗСУ бореться з диверсантами в українській формі, але з російськими бронежилетами|last=Цензор.НЕТ|date=28 February 2022|work=Цензор.НЕТ|language=uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310173955/https://censor.net/ua/news/3319972/vnochi_u_misti_tokmak_tochylysya_potujni_boyi_zsu_boretsya_z_dyversantamy_v_ukrayinskiyi_formi_ale_z|archive-date=2022-03-10|accessdate=2022-03-11}}</ref> Украина соопштила дека руските сили претрпеле многу жртви и дека биле принудени да се повлечат во јужните предградија на градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://iz.com.ua/zaporoje/v-tokmake-voyska-okkupantov-ponesli-bolshie-poteri|title=В Токмаке войска оккупантов понесли большие потери|date=2022-02-28|work=Індустріалка – новини Запоріжжя|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228071926/http://iz.com.ua/zaporoje/v-tokmake-voyska-okkupantov-ponesli-bolshie-poteri|archive-date=2022-02-28|accessdate=2022-03-11}}</ref> Руските сили кои напредувале од Токмак влегле во Пологи на 3 март по судирот со украинската група за територијална одбрана.<ref name="Polohy">{{Наведени вести|url=https://uacrisis.org/en/yak-pologivtsi-en|title=Under the Russian boot: how citizens of Polohy live through hell of occupation|last=Lisovska|first=Nastia|date=17 May 2022|work=Ukraine Crisis Media Center|access-date=9 July 2022}}</ref> Руските сили накратко влегле во Гулјаполе на 5 март, но биле вратени.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/03/30/world/europe/ukraine-front-lines-russia-war.html|title='Like Living in a Horror Movie': A Ukraine Town Dying a Slow Death|last=Gibbons-Neff|first=Thomas|date=30 March 2022|work=[[The New York Times]]|access-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331080336/https://www.nytimes.com/2022/03/30/world/europe/ukraine-front-lines-russia-war.html|archive-date=31 March 2022|last2=Yermak|first2=Natalia}}</ref> Градот подоцна бил нападнат во текот на ноќта поради гранатирање и воздушни напади.<ref>{{Наведени вести|url=http://1news.zp.ua/v-zaporozhskoj-oblasti-prodolzhayutsya-boi-okkupanty-bombyat-gulyajpole-i-ego-okrestnosti/|title=У Запорізькій області тривають бої: окупанти бомблять Гуляйполе та його околиці|date=6 March 2022|work=1news|access-date=13 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306162151/http://1news.zp.ua/v-zaporozhskoj-oblasti-prodolzhayutsya-boi-okkupanty-bombyat-gulyajpole-i-ego-okrestnosti/|archive-date=6 March 2022|language=Ukrainian}}</ref> Рускиот 22-ри армиски корпус се приближил до градот Енергодар на 26 февруари.<ref name="National Post">{{Наведени вести|url=https://nationalpost.com/pmn/news-pmn/ukraine-official-says-russian-troops-approaching-zaporizhzhia-nuclear-plant|title=Ukraine official says Russian troops approaching Zaporizhzhia nuclear plant|date=26 February 2022|work=[[National Post]]|access-date=28 February 2022}}</ref><ref name="afr.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.afr.com/policy/foreign-affairs/the-russians-have-paused-the-invasion-but-aren-t-losing-20220228-p5a09f|title=The Russians paused the invasion, but aren't losing|date=28 February 2022|work=[[Australian Financial Review]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228023541/https://www.afr.com/policy/foreign-affairs/the-russians-have-paused-the-invasion-but-aren-t-losing-20220228-p5a09f|archive-date=28 February 2022|accessdate=28 February 2022}}</ref> Украински функционер изјавил дека Русите распоредуваат ракети „Град“ и предупредил на напад на јадрената централа Запорожје, која се наоѓа во градот.<ref> {{Наведени вести|url=https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2022-02-26/wojna-na-ukrainie-rosjanie-blisko-elektrowni-atomowej-jest-ryzyko-ze-zostanie-ostrzelana/|title=Wojna na Ukrainie. Rosjanie blisko elektrowni atomowej. Jest ryzyko, że zostanie ostrzelana|date=26 February 2022|access-date=26 February 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.polsatnews.pl/wiadomosc/2022-02-26/wojna-na-ukrainie-rosjanie-blisko-elektrowni-atomowej-jest-ryzyko-ze-zostanie-ostrzelana/|archive-date=27 February 2022|publisher=[[Polsat News]]|language=pl|trans-title=The war in Ukraine. Russians close to the nuclear power plant. There is a risk that it will be shot at}}</ref> Регионалната државна управа на Запорожје подоцна изјавила дека руските сили кои напредувале кон Енергодар се вратиле во Велика Белозерка, село иддалечено 30 километри од градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://nikopol.nikopolnews.net/ru/favorite/oficialno-o-situacii-v-energodare-27-fevralya/|title=Официально о ситуации в Энергодаре 27 февраля|last=Ekaterina Andrus|date=27 February 2022|work=Nikopol News|language=Russian|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://nikopol.nikopolnews.net/ru/favorite/oficialno-o-situacii-v-energodare-27-fevralya/|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> На 28 февруари, руските трупи започнале опсада на Енергодар во обид да ја преземат контролата над јадрената централа.<ref name="news.com.au">{{Наведени вести|url=https://www.news.com.au/breaking-news/ukraine-pounded-and-exodus-mounts-as-russia-seizes-key-city/news-story/4c2bd269029008ba09ab2cab3a5a32b7|title=Ukraine nuclear plant on fire after Russia shelling|date=4 March 2022|work=[[News.com.au]]|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304103303/https://www.news.com.au/breaking-news/ukraine-pounded-and-exodus-mounts-as-russia-seizes-key-city/news-story/4c2bd269029008ba09ab2cab3a5a32b7|archive-date=4 March 2022}}</ref> Истиот ден, руското Министерство за одбрана соопштило дека руските сили го зазеле градот и ја опколиле електраната, но тоа го демантирал градоначалникот Дмитри Орлов.<ref>{{Наведени вести|url=https://fakty.com.ua/ua/ukraine/20220228-energodar-i-zaporizka-aes-pid-kontrolem-zsu-mer-mista-prosyt-ne-viryty-fejkam/|title=Енергодар і Запорізька АЕС під контролем ЗСУ: мер міста просить не вірити фейкам|last=Valentina Letyak|date=28 February 2022|work=[[Fakty i Kommentarii]]|access-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228171301/https://fakty.com.ua/ua/ukraine/20220228-energodar-i-zaporizka-aes-pid-kontrolem-zsu-mer-mista-prosyt-ne-viryty-fejkam/|archive-date=28 February 2022|language=Ukrainian}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/world/europe/russias-isolation-deepens-ukraine-resists-invasion-2022-02-28/|title=Russian forces seize two cities in Ukraine, Interfax says, with ceasefire talks about to begin|date=28 February 2022|work=[[Reuters]]|access-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228043146/https://www.reuters.com/world/europe/russias-isolation-deepens-ukraine-resists-invasion-2022-02-28/|archive-date=28 February 2022}}</ref> Подоцна се појавило видео на кое се гледаат местни цивили како спречуваат руски конвој да влезе во Енергодар со забарикадирање на влезот, принудувајќи ги да го напуштат.<ref>{{Наведени вести|url=http://1news.zp.ua/ru/zhiteli-energodara-bez-oruzhiya-ostanovili-kolonnu-rossijskih-okkupantov-video/|title=Жители Энергодара без оружия остановили колонну российских оккупантов, – ВИДЕО|last=Julia|date=28 February 2022|work=First Zaprohziya|access-date=1 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302055801/http://1news.zp.ua/ru/zhiteli-energodara-bez-oruzhiya-ostanovili-kolonnu-rossijskih-okkupantov-video/|archive-date=2 March 2022|language=Russian}}</ref> Украинските власти изјавиле дека руските сили го опколиле Енергодар на 1 март, а руски конвој напредувал во градот околу 14:00 часот.<ref name="061ua">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.061.ua/news/3340996/rada-oboroni-energodara-perejsla-na-cilodobovij-rezim-roboti-misto-v-otocenni|title=Рада оборони Енергодара перейшла на цілодобовий режим роботи, місто в оточенні|date=1 March 2022|work=061.ua|language=Ukrainian|trans-title=The Energodar Defense Council has switched to round-the-clock operation, the city is surrounded|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302102729/https://www.061.ua/news/3340996/rada-oboroni-energodara-perejsla-na-cilodobovij-rezim-roboti-misto-v-otocenni|archive-date=2 March 2022|accessdate=1 March 2022}}</ref> Според градоначалникот, градот имал потешкотии да добие храна. На 3 март, Орлов изјавил дека голем руски конвој влегол во Енергодар.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/3/russians-advance-towards-ukraines-largest-nuclear-power-plant|title=Russians advance towards Ukraine's largest nuclear power plant|date=3 March 2022|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306142119/https://www.aljazeera.com/news/2022/3/3/russians-advance-towards-ukraines-largest-nuclear-power-plant|archive-date=6 March 2022|publisher=Al Jazeera}}</ref> Подоцна, руските сили ја презеле контролата врз јадрената централа Запорожје. За време на тешките борби избувнал пожар во објект за обука надвор од главниот комплекс, кој бил брзо изгаснат,<ref>[https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/HRMMU_Update_2022-03-26_EN.pdf Update on the human rights situation in Ukraine (Reporting period: 24 February – 26 March)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220401192931/https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/HRMMU_Update_2022-03-26_EN.pdf|date=1 April 2022}} ''United Nations Human Rights Monitoring Mission in Ukraine''</ref> иако другите делови околу централата претрпеле оштетувања.<ref name="NPR110322">{{Наведени вести|url=https://www.npr.org/2022/03/11/1085427380/ukraine-nuclear-power-plant-zaporizhzhia|title=Video analysis reveals Russian attack on Ukrainian nuclear plant veered near disaster|date=11 March 2022|access-date=1 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401111417/https://www.npr.org/2022/03/11/1085427380/ukraine-nuclear-power-plant-zaporizhzhia|archive-date=1 April 2022|publisher=NPR}}</ref> Првичните извештаи напишале дека нивоата на радијација останале нормални за тоа време и пожарот не ја оштетил основната опрема.<ref>{{Наведени вести|url=https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-live-updates-cbd6eed3e1b8f4946f5f490afd06b4be|title=Live updates: Russian troops shelling nuclear power station|date=3 March 2022|work=[[Associated Press]]|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303234454/https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-live-updates-cbd6eed3e1b8f4946f5f490afd06b4be|archive-date=3 March 2022|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.msn.com/en-us/news/world/fire-breaks-out-at-ukraines-zaporizhzhia-nuclear-power-plant-amid-shelling/ar-AAUAmzP|title=Fire breaks out at Ukraine's Zaporizhzhia nuclear power plant amid shelling|work=MSN|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304103344/https://www.msn.com/en-us/news/world/fire-breaks-out-at-ukraines-zaporizhzhia-nuclear-power-plant-amid-shelling/ar-AAUAmzP|archive-date=4 March 2022|language=en-US}}</ref> Сепак, пожарникарите не можеле да стигнат до пожарот поради борбите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nbcnews.com/news/world/russian-troops-are-firing-europes-largest-nuclear-power-plant-ukrainia-rcna18668|title=Nuclear plant on fire in Ukraine after Russia attacks facility|last=Tim Stelloh|date=3 March 2022|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304015640/https://www.nbcnews.com/news/world/russian-troops-are-firing-europes-largest-nuclear-power-plant-ukrainia-rcna18668|archive-date=4 March 2022|publisher=[[NBC]]}}</ref> Судирите во електраната на 4 март предизвикале пожар.<ref name="Business Insider">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.businessinsider.com/russian-forces-attacking-zaporizhzhia-nuclear-power-plant-ukraine-ap-2022-3|title=Russian forces attacking Zaporizhzhia nuclear power plant in Ukraine, per multiple reports|date=3 March 2022|work=[[Business Insider]] Australia|archive-url=https://web.archive.org/web/20220304042146/https://www.businessinsider.com.au/russian-forces-attacking-zaporizhzhia-nuclear-power-plant-ukraine-ap-2022-3|archive-date=4 March 2022|accessdate=4 March 2022}}</ref> [[Меѓународна агенција за атомска енергија|Меѓународната агенција за атомска енергија]] (МААЕ) потоа соопштила дека основната опрема била неоштетена.<ref name="ABC News">{{Наведени вести|url=https://www.abc.net.au/news/2022-03-04/latest-on-where-fighting-is-happening-in-ukraine/100881052|title=Russian forces strike Ukraine from multiple fronts, including at power plant|date=3 March 2022|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303232755/https://www.abc.net.au/news/2022-03-04/latest-on-where-fighting-is-happening-in-ukraine/100881052|archive-date=3 March 2022}}</ref> До 4 март, јадрената централа паднала под контрола на Русија. И покрај пожарите, електраната не забележала истекување на радијација.<ref name="abcnews.go.com">{{Наведени вести|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-nuclear-plant-invasion-advances-83245801|title=Russian troops take Zaporizhzhia nuclear plant|date=4 March 2022|work=ABC News|access-date=4 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306021907/https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-attacks-ukraine-nuclear-plant-invasion-advances-83245801|archive-date=6 March 2022}}</ref> Следното утро, откако потврдиле дека нема промени во нивото на радијација, руските сили ги зазеле Енергодар и јадрената централа Запорожје.<ref>{{Наведени вести|url=https://globalnews.ca/news/8658032/ukraine-russia-nuclear-plant-fire/|title=Russian troops capture Europe's largest power plant in Ukraine after intense battle|last=Boynton|first=Sean|date=4 March 2022|access-date=6 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220305120527/https://globalnews.ca/news/8658032/ukraine-russia-nuclear-plant-fire/|archive-date=5 March 2022|publisher=[[Global News]]}}</ref><ref name="ndtv1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ndtv.com/world-news/russia-ukraine-war-vladimir-putin-biden-latest-developments-updates-on-kyiv-kharkiv-russian-invasion-2802607|title=Russia Seizes Ukraine Nuclear Plant Hours After Attack: 10 Points|publisher=NDTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306185042/https://www.ndtv.com/world-news/russia-ukraine-war-vladimir-putin-biden-latest-developments-updates-on-kyiv-kharkiv-russian-invasion-2802607|archive-date=6 March 2022|accessdate=2022-03-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lb.ua/society/2022/03/04/507972_energodar_okupanti_znovu_zayshli.html|title=Енергодар: окупанти знову зайшли в місто|last=Vira Kasiyan|date=March 4, 2022|work=Lb.ua|language=Ukrainian|archive-url=https://web.archive.org/web/20220306142034/https://lb.ua/society/2022/03/04/507972_energodar_okupanti_znovu_zayshli.html|archive-date=6 March 2022|accessdate=March 4, 2022}}</ref> На 5 март, Орлов изјавил дека руските сили го контролирале периметарот на Енергодар и електраната, додека на местните власти им било дозволено да ја задржат контролата во работата на градот.<ref name="gazetaupdate">{{Наведени вести|url=https://gazeta.ua/ru/articles/regions/_rossijskie-vojska-pokinuli-energodar-posledstviya-obstrelov-utochneno/1074035|title=Российские войска покинули Энергодар: последствия обстрелов (уточнено)|date=March 5, 2022|work=Gazeta.ua|access-date=March 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220313114755/https://gazeta.ua/ru/articles/regions/_rossijskie-vojska-pokinuli-energodar-posledstviya-obstrelov-utochneno/1074035|archive-date=13 March 2022|language=Russian}}</ref> ==== Јужна Донечка Област: опсада на Мариупол ==== {{Главна|Опсада на Мариупол}} Утрото на 25 февруари, руските единици од [[Донечка Народна Република|Донечката Народна Република]] (ДНР) напредувале кон [[Мариупол]] и биле поразени од украинските сили во близина на селото Павлопил.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ua.interfax.com.ua/news/general/801883.html|title=Fierce battles raging in all directions near Mariupol – mayor|work=[[Interfax-Ukraine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226011040/https://ua.interfax.com.ua/news/general/801883.html|archive-date=26 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://ellenszel.hu/2022/02/25/igy-all-most-a-haboru-ukrajnaban-tobb-nagyvarosban-harcok-dulnak-megtamadtak-egy-orosz-repuloteret/|title=Így áll most a háború Ukrajnában: több nagyvárosban harcok dúlnak, megtámadtak egy orosz repülőteret|last=Richárd|first=Jabronka|date=25 February 2022|work=[[Ellenszél]]|language=hu|trans-title=This is how the war in Ukraine is now: fighting is raging in several big cities, a Russian airport has been attacked|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226011052/https://ellenszel.hu/2022/02/25/igy-all-most-a-haboru-ukrajnaban-tobb-nagyvarosban-harcok-dulnak-megtamadtak-egy-orosz-repuloteret/|archive-date=26 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412585-battle-ongoing-near-mariupol-mayor.html|title=Battle ongoing near Mariupol – mayor|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225110919/https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3412585-battle-ongoing-near-mariupol-mayor.html|archive-date=25 February 2022|agency=[[Ukrinform]]}}</ref> До вечерта, руската морнарица наводно започнала [[Поморски десант|амфибиски напад]] на брегот на [[Азовско Море|Азовското Море]] 70 километри западно од Мариупол. Официјален претставник на американската одбрана изјавил дека руските сили можеби распоредувале илјадници маринци од оваа плажа.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-25-22/h_622a8b21dd1cf52845090a96c9c6513b|title="Amphibious assault" underway west of Mariupol on the Sea of Azov, senior US defense official says|date=25 February 2022|access-date=25 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225220827/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-25-22/h_622a8b21dd1cf52845090a96c9c6513b|archive-date=25 February 2022|publisher=[[CNN]]}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://maritime-executive.com/article/russian-navy-carries-out-amphibious-assault-near-mariupol|title=Russian Navy Carries Out Amphibious Assault Near Mariupol|work=The Maritime Executive|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225220846/https://www.maritime-executive.com/article/russian-navy-carries-out-amphibious-assault-near-mariupol|archive-date=25 February 2022|accessdate=25 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-27-22/h_32a28d1a9ec40e68486a3526f035dc6f|title=Russian forces are about 31 miles outside southeastern Ukrainian city of Mariupol, US defense official says|date=27 February 2022|publisher=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220227223234/https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-news-02-27-22/h_32a28d1a9ec40e68486a3526f035dc6f|archive-date=27 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref> [[Податотека:Наслідки_обстрілу_дитячої_лікарні_та_пологового_будинку_в_Маріуполі,_9_березня_2022_року.jpg|мини|Остатоци од гранатирана болница во Мариупол, 9 март 2022 година]] [[Податотека:Destruction_of_Russian_tanks_by_Ukrainian_troops_in_Mariupol_(4).jpg|мини|Уништен руски БМП-3 во близина на Мариупол, 7 март 2022 година]] До 3 март, среде тешка борба во Мариупол, украинските власти соопштиле дека стотици цивили веќе биле убиени во градот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/3/russians-lay-siege-to-mariupol-as-conflict-intensifies|title=Russian forces lay siege to Ukrainian port city of Mariupol|publisher=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303232509/https://www.aljazeera.com/news/2022/3/3/russians-lay-siege-to-mariupol-as-conflict-intensifies|archive-date=3 March 2022|accessdate=3 March 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-03-03/hundreds-feared-dead-ukraine-port-city-mariupol|title=Russian forces strike, seize a nuclear plant as they pound southern Ukraine|date=3 March 2022|work=[[Los Angeles Times]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303232511/https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-03-03/hundreds-feared-dead-ukraine-port-city-mariupol|archive-date=3 March 2022|accessdate=3 March 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/news/world-report/articles/2022-03-03/russian-ukrainian-officials-meet-for-peace-talks-as-war-rages|title=Russian, Ukrainian Officials Meet for Peace Talks as War Rages|work=U.S. News & World Report|archive-url=https://web.archive.org/web/20220303232600/https://www.usnews.com/news/world-report/articles/2022-03-03/russian-ukrainian-officials-meet-for-peace-talks-as-war-rages|archive-date=3 March 2022|accessdate=3 March 2022}}</ref> === Пад на Мариупол, украински контранапади и ќор-сокак === ==== Николаев и Херсон ==== На 15 март, руското Министерство за одбрана соопштило дека руските сили ја зазеле цела Херсонска Област.<ref>{{Наведени вести|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/03/15/Russian-forces-take-control-of-Ukraine-s-Kherson-region-Agencies|title=Russian forces take control of Ukraine's Kherson region: Agencies|date=15 March 2022|access-date=15 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220315082100/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/03/15/Russian-forces-take-control-of-Ukraine-s-Kherson-region-Agencies|archive-date=15 March 2022|agency=Reuters|via=Al Arabiya}}</ref> На 11 март, гувернерот Ким изјавил дека украинските сили ги турнале руските трупи кон исток за 15 до 20 километри и опколиле и некои единици кои преговарале за предавање.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60711659|title=Battle for Mykolaiv: 'We are winning this fight, but not this war'|last=Andrew Harding|date=2022-03-12|access-date=2022-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314042754/https://www.bbc.com/news/world-europe-60711659|archive-date=14 March 2022|publisher=BBC News}}</ref> На 16 март, украинската влада соопштила дека нејзините сили започнале контраофанзива во близина на Николаив кон Херсон и го зазеле градот Посад-Покровск.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.wsj.com/articles/ukraine-mounts-counteroffensive-to-drive-russians-back-from-kyiv-key-cities-11647428858|title=Ukraine Mounts Counteroffensive to Drive Russians Back From Kyiv, Key Cities|last=Alan Cullison|date=16 March 2022|work=The Wall Street Journal|access-date=16 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316111106/https://www.wsj.com/articles/ukraine-mounts-counteroffensive-to-drive-russians-back-from-kyiv-key-cities-11647428858|archive-date=16 March 2022|last2=Isabel Coles|last3=Yaroslav Trofimov}}</ref><ref name="posadpokrovske">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/news/2022/03/17/7332228/|title=Росіян вибили з Посад-Покровського на Херсонщині – Гончаренко|last=Олена Рощіна|date=2022-03-17|work=[[Ukrayinska Pravda]]|language=uk|accessdate=2024-03-09}}</ref> Украинските војници во селото изјавиле дека нивната цел е повторно да го заземат меѓународниот аеродром во Херсон.<ref>{{Наведени вести|url=https://edition.cnn.com/videos/world/2022/03/21/russia-mykolaiv-kherson-ukraine-nick-paton-walsh-pkg-vpx.cnn|title=Inside Ukraine's fight to take back Russia-controlled Kherson|last=Walsh|first=Nick Paton|date=21 March 2022|access-date=24 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327011639/https://edition.cnn.com/videos/world/2022/03/21/russia-mykolaiv-kherson-ukraine-nick-paton-walsh-pkg-vpx.cnn|archive-date=27 March 2022|publisher=CNN}}</ref> Генадиј Корбан, шеф на штабот на Територијалните одбранбени сили на [[Днепропетровска Област|Днепарската Област]], изјавил дека регионот бил подготвен за руска офанзива, за разлика од Херсонската и Запорошката област. Тој додал дека руските сили се распоредени во населбите Велика Олександривка, Нововоронцовка и Архангелск.<ref>{{Наведени вести|url=https://ua.korrespondent.net/ukraine/4457270-dnipropetrovska-oblast-hotova-do-oporu-korban|title=Дніпропетровська область готова до опору – Корбан|last=Katya Yuskiv|date=15 March 2022|work=[[Korrespondent]]|access-date=16 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316010200/https://ua.korrespondent.net/ukraine/4457270-dnipropetrovska-oblast-hotova-do-oporu-korban|archive-date=16 March 2022|language=uk}}</ref> На 17 март, украинската војска објавила дека руските сили постигнале „мали успеси“ во нападите кон Криви Риг, заземајќи го селото Мала Шестирнија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-17|title=Russian Offensive Campaign Assessment, March 17|last=Clark|first=Mason|last2=Barros|first2=George|date=2022-03-17|work=[[Institute for the Study of War]]|accessdate=2024-04-10|last3=Stepanenko|first3=Kateryna}}</ref> До 31 март, 60-та пешадиска бригада на Украина и 4-от баталјон на 17-та тенковска бригада зазеле единаесет населби во северниот дел на Херсонската област: Нововоронцовка, Мала Шестирнија, Новогригоривка, Тополјана, Книјаживка, Камјанка, Пригрија, Кочубиевка и Орлов.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://hromadske.radio/news/2022/03/31/zsu-zvil-nyly-11-naselenykh-punktiv-na-khersonshchyni|title=ЗСУ звільнили 11 населених пунктів на Херсонщині|last=Станкевич|first=Мирослава|date=31 March 2022|work=[[Hromadske Radio]]|language=uk|accessdate=25 February 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mil.in.ua/en/news/the-armed-forces-of-ukraine-liberated-11-settlements-in-the-kherson-region/|title=The Armed Forces of Ukraine liberated 11 settlements in the Kherson region|date=1 April 2022|work=Militarnyi|accessdate=3 February 2025}}</ref> До 10 април, украинските сили постигнале значителен напредок и ја потиснале руската војска во областа околу Херсон, освојувајќи си место во Осокоривка и Олександривка. Руските контранапади не успеале да ја вратат загубената територија, додека Украина продолжила да ги вознемирува местните руски аеродроми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-10|title=Russian Offensive Campaign Assessment, April 10|date=10 April 2022|publisher=[[Institute for the Study of War]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220410215709/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-10|archive-date=10 April 2022|accessdate=14 April 2022}}</ref> До 18 април, борбите продолжиле, а Украина соопштила дека нејзината 80-та воздушна ударна бригада повторно зазела голем број села во близина на Николаев.<ref name="isw 18 April">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-18|title=Russian Offensive Campaign Assessment, April 18|date=18 April 2022|publisher=Institute for the Study of Warfare|archive-url=https://web.archive.org/web/20220418232103/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-18|archive-date=18 April 2022|accessdate=22 April 2022}}</ref> Два дена подоцна, Русија извршила контранапад и остварила мали придобивки кај Олександривка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-20|title=Russian Offensive Campaign Assessment, April 20|date=20 April 2022|publisher=Institute for the Study of Warfare|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614003055/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-20|archive-date=14 June 2022|accessdate=22 April 2022}}</ref> Герашченко објавил дека украинските сили зазеле три села во близина на Снигуривка на 27 април.<ref name="Aljazeera27">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/4/26/russia-warns-poland-bulgaria-it-will-cut-off-gas-supplies-liveblog|title=Russia-Ukraine live news: Russian troops seize eastern towns – Russia seizes two towns in Donbas: Ukraine military|date=26 April 2022|work=[[Al Jazeera English|Aljazeera]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220503165401/https://www.aljazeera.com/news/2022/4/26/russia-warns-poland-bulgaria-it-will-cut-off-gas-supplies-liveblog|archive-date=3 May 2022|accessdate=27 April 2022}}</ref><ref name="ISW 2022-04-27">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-april-27|title=Russian Offensive Campaign Assessment, April 27|last=Clark|first=Mason|last2=Stepanenko|first2=Kateryna|date=27 April 2022|publisher=Institute for the Study of War|accessdate=28 April 2022|quote=Local fighting continued in the Mykolayiv direction, with Russian forces conducting failed attacks towards Tavriyske and Nova Zorya and Ukrainian forces reportedly recapturing Shyroke, Novopetrivka, and Lyubino, 50 km north of Kherson.|last3=Barros|first3=George}}</ref> До мај, ситуацијата во Херсонската Област на десниот брег отишла во ќор-сокак, при што противничките сили биле изедначени и не можеле да тргнат во офанзива. Единиците на руската 49-та армија комбинирана вооружена армија и 22-риот армиски корпус со седиште во Крим одржале мост над Днепар приближно 160{{Меѓупростори}}км широк и 50{{Меѓупростори}}км длабоко.<ref name="cripo">{{Наведена мрежна страница|url=https://cripo.com.ua/vojna-s-rf/situatsiya-na-fronti-na-hersonskomu-napryamku-spivvidnoshennya-sil-i-zasobiv/|title=Ситуація на фронті на херсонському напрямку: співвідношення сил і засобів|date=2022-05-29|language=uk|accessdate=2024-03-02}}</ref> Според украинскиот воен експерт Виктор Кевлиук, стратешката цел на рускиот мост била да го заштити каналот Северен Крим и „копнениот мост“ меѓу Крим и континентална Русија, како и да служи како област за идна руска операција чија цел е да стигне до [[Приднестровие]] и да го прекине пристапот на Украина до Црното Море. Се сметало дека руските сили подготвуваат втора и трета линија на одбрана, зацврстување на аеродромите, пристаништата и железничките станици и минирање на брегот на акумулацијата Каховка во очекување на украински контранапад. Извештаите почнале да се појавуваат на 27 мај според кои украинските трупи започнале да спроведуваат контраофанзивни напори над реката Ингулец.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-may-28|title=Russian Offensive Campaign Assessment, May 28|last=Kagan|first=Frederick W.|last2=Stepanenko|first2=Kateryna|date=28 May 2022|work=[[Institute for the Study of War]]|accessdate=3 April 2025|last3=Barros|first3=George}}</ref> Украинските сили воспоставиле мост над реката до 29 мај <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-may-30|title=Russian Offensive Campaign Assessment, May 30|last=Hird|first=Karolina|last2=Clark|first2=Mason|date=30 May 2022|work=[[Institute for the Study of War]]|accessdate=3 April 2025|last3=Barros|first3=George}}</ref> и го зазеле Давидив Брод до 31 мај, но селото се вратило под руска контрола до 17 јуни.<ref name="davidov">{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/863037.html|title=Davydiv Brid in Kherson region liberated from occupation – military|date=4 October 2022|work=[[Interfax-Ukraine]]|accessdate=3 April 2025}}</ref> Во северниот дел на Херсонската Област, единиците на 60-та бригада на Украина ја презеле контролата врз селото Незламно на 30 јуни,<ref name="potemkine60"> {{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-selo-khersonshchyna-zvilnennia/31922981.html|title=Українські військові взяли під контроль село Потьомкине на Херсонщині – ЗСУ|date=30 June 2022|work=[[Radio Svoboda]]|language=uk|accessdate=7 February 2025}}</ref> и потоа и Ивановка на 11 јули.<ref name="ivanivka60"> {{Наведена мрежна страница|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-60-opbr-zvilnennia-ivanivky/31937890.html|title=60-та окрема піхотна бригада повідомляє про звільнення села Іванівка на Херсонщині|date=11 July 2022|work=[[Radio Svoboda]]|language=uk|accessdate=7 February 2025}}</ref> ==== Падот на Мариупол ==== [[Податотека:Mariupol_downtown_street_destroyed_by_the_Russian_siege.jpg|мини| Улица во центарот на градот за време на [[Опсада на Мариупол|опсадата на Мариупол]]]] Во телефонскиот разговор со [[Емануел Макрон]] на 29 март, Путин изјавил дека бомбардирањето на Мариупол ќе заврши единствено кога украинските трупи целосно ќе го предадат градот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60926470|title=Ukraine War: Putin demands Mariupol surrender to end shelling|date=30 March 2022|work=[[BBC News]]|access-date=31 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220331074625/https://www.bbc.com/news/world-europe-60926470|archive-date=31 March 2022}}</ref> На 1 април, спасувачките напори на Обединетите нации (ОН) за пренесување на стотици цивилни преживеани надвор од Мариупол со 50 доделени автобуси биле спречени од руските војници, кои одбиле автобусите безбедно да преминат во градот додека мировните разговори продолжувале во Истанбул.<ref>{{Наведени вести|url=https://news.un.org/en/story/2022/04/1115282|title=Ukraine: No 'plan B' for evacuation of shattered Mariupol, say humanitarians, as Friday attempt fails|date=1 April 2022|work=[[UN News]]|access-date=3 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401143758/https://news.un.org/en/story/2022/04/1115282|archive-date=1 April 2022}}</ref> Според градскиот совет на Мариупол, до 15 март, 2.357 цивили биле убиени за време на опсадата на градот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.indiatoday.in/world/russia-ukraine-war/story/russian-forces-shoot-at-civilians-in-hostomel-1925524-2022-03-15|title=Russian forces shoot at civilians in Hostomel|date=15 March 2022|work=India Today|access-date=15 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220315074954/https://www.indiatoday.in/world/russia-ukraine-war/story/russian-forces-shoot-at-civilians-in-hostomel-1925524-2022-03-15|archive-date=15 March 2022}}</ref> По обновениот ракетен напад на 14 март во Мариупол, украинската влада соопштила дека загинале повеќе од 2.500 луѓе во градот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-14-22/h_3db1542de366d188c4e7979e7b5ecc95|title=Ukraine puts death toll in Mariupol bombardment at more than 2,500|last=Lister|first=Tim|date=14 March 2022|access-date=14 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220322033413/https://www.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-14-22/h_3db1542de366d188c4e7979e7b5ecc95|archive-date=22 March 2022|publisher=[[CNN]]|last2=Kesa|first2=Julia}}</ref> До 18 март, [[Опсада на Мариупол|Мариупол бил целосно опколен]] и борбите стигнале до центарот на градот, отежнувајќи ги напорите за евакуација на цивилите.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2022/mar/18/russia-missile-lviv-mariupol-ukraine-war|title=Fighting reaches central Mariupol as shelling hinders rescue attempts|last=Boffey|first=Daniel|date=18 March 2022|work=[[The Guardian]]|access-date=21 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323095031/https://www.theguardian.com/world/2022/mar/18/russia-missile-lviv-mariupol-ukraine-war|archive-date=23 March 2022|last2=Tondo|first2=Lorenzo}}</ref> Русите побарале целосно предавање, што неколку украински владини претставници, вклучително и Зеленски, го одбиле.<ref name="CBS-2022-03-202">{{cite news|url=https://www.cbsnews.com/news/ukraine-mariupol-russia-surrender-reject/|title=Ukraine rejects Russian demand to surrender port city of Mariupol in exchange for safe passage|date=20 March 2022|access-date=21 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323173958/https://www.cbsnews.com/news/ukraine-mariupol-russia-surrender-reject/|archive-date=23 March 2022|publisher=[[CBS News]]|url-status=live}}</ref><ref name="CBC-2022-03-212">{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/world/ukraine-russia-war-march21-1.6391709|title=Ukraine refuses to surrender Mariupol as scope of human toll remains unclear|date=21 March 2022|access-date=21 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220323080520/https://www.cbc.ca/news/world/ukraine-russia-war-march21-1.6391709|archive-date=23 March 2022|publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]]|url-status=live}}</ref><ref>"Ukraine refuses to surrender Mariupol". ''CBS Evening News''. 3-21-2022.[https://www.cbsnews.com/video/ukraine-refuses-to-surrender-mariupol/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220322073734/https://www.cbsnews.com/video/ukraine-refuses-to-surrender-mariupol/|date=22 March 2022}}</ref> На 24 март, руските сили влегле во центарот на Мариупол,<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60506682|title=Ukraine war in maps: Tracking the Russian invasion|date=25 March 2022|access-date=25 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324032821/https://www.bbc.com/news/world-europe-60506682|archive-date=24 March 2022|publisher=BBC News|language=en-GB}}</ref> заземајќи ја црквата „Богородица“. Градската администрација соопштила дека Русите се обидувале да ги деморализираат жителите со јавно извикување за руската победа, вклучително и изјави дека [[Одеса]] е освоена.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-24|title=Russian Offensive Campaign Assessment, March 24|last=Mason Clark|last2=George Barros|publisher=Institute for the Study of War|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615143556/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-24|archive-date=15 June 2022|accessdate=25 March 2022|last3=Kateryna Stepanenko}}</ref> На 27 март, заменик-премиерот на Украина, Олга Стефанишина, изјавила дека Мариупол „''едноставно повеќе не постои''“ и дека целите на Русија немале „''никаква врска со човештвото''“. Стефанишина резимирала дека: „''Тие (жителите на Мариупол) немаат пристап до вода, до какви било резерви на храна, до ништо. Повеќе од 85% од целиот град е уништен''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://thehill.com/homenews/sunday-talk-shows/599917-ukrainian-official-mariupol-simply-does-not-exist-anymore|title=Ukrainian official: Mariupol 'simply does not exist anymore'|last=Rachel Scully|date=27 March 2022|work=The Hill|access-date=29 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220328195312/https://thehill.com/homenews/sunday-talk-shows/599917-ukrainian-official-mariupol-simply-does-not-exist-anymore|archive-date=28 March 2022}}</ref> ==== Запорошка Област ==== Во [[Запорошка Област|Запорошката Област]], украинските сили ги вратиле селата Малинивка и Полтавка до 27 март,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-27-22#h_7bd9e21b57b6249322e10e1b05136b26|title=Ukraine says counterattack northwest of Mariupol recaptures two villages from Russian forces|last=Murphy|first=Paul P.|last2=Lister|first2=Tim|date=27 March 2022|work=[[CNN]]|accessdate=26 January 2025|last3=Pennington|first3=Josh}}</ref> и, исто така, ги вратиле селата Затишја, Зелениј Гај, Веселе и Червон до 31 март.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://war.telegraf.com.ua/ukr/zaporozhe/2022-03-31/5701064-rossiyane-razbity-ukrainskie-desantniki-osvobodili-neskolko-sel-v-zaporozhskoy-oblasti|title=Росіяни розбиті: українські десантники звільнили кілька сіл у Запорізькій області|last=Вєчканова|first=Олена|date=31 March 2022|work=Telegraf|language=uk|accessdate=26 January 2025}}</ref> === Контраофанзива во Херсон 2022 година === [[Податотека:Volodymyr_Zelenskyy_took_part_in_hoisting_the_State_Flag_of_Ukraine_in_liberated_Kherson._(52502133553).jpg|мини| Цивили за време на посетата на претседателот [[Володимир Зеленски]] по ослободувањето на Херсон, 14 ноември 2022 година]] На 10 јули, Ирина Верешчук, заменик-премиер на Украина и министер за реинтеграција на привремено окупираните територии, ги повикала цивилите во Херсонската Област да се евакуираат пред претстојниот украински контранапад таму, без да прецизира кога ќе се случи офанзивата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/live/2022/jul/10/russia-ukraine-war-live-news-zelenskiy-dismisses-ambassadors-six-killed-in-strike-on-donetsk-apartment-block|title=Civilians in Kherson urged to evacuate|date=10 July 2022|work=The Guardian|access-date=10 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220720052139/https://www.theguardian.com/world/live/2022/jul/10/russia-ukraine-war-live-news-zelenskiy-dismisses-ambassadors-six-killed-in-strike-on-donetsk-apartment-block|archive-date=20 July 2022}}</ref> Украинскиот министер за одбрана Олексеј Резников исто така сигнализирал претстојна офанзива во регионот.<ref name="Times_UA_one_million_ready" /> На 11 јули, украинските сили извршиле ракетен напад со ракети ХИМАРС врз градот Нова Каховка, окупиран од Русија. Украинските власти соопштиле дека во нападот загинал началникот на Генералштабот на 22-от армиски корпус, генерал-мајор Артјом Насбулин, заедно со пет полковници и вкупно 150 војници. Руските сили го потврдиле нападот, но не ја потврдиле смртта на офицерите за кои соопштила Украина, тврдејќи дека украинската ракета погодила складиште во кое имало хемикалии кои потоа експлодирале.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.msn.com/en-gb/news/world/himars-rocket-strike-kills-russian-major-general-and-up-to-a-dozen-officers/ar-AAZv67M|title=Himars rocket strike kills Russian major general and up to a dozen officers|last=Roland Oliphant, James Kilner|date=13 July 2022|work=msn.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725194842/https://www.msn.com/en-gb/news/world/himars-rocket-strike-kills-russian-major-general-and-up-to-a-dozen-officers/ar-AAZv67M|archive-date=25 July 2022|accessdate=13 July 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedailybeast.com/another-general-killed-as-russian-leak-admits-big-shot-fucking-command-was-obliterated|title=Another General Killed as Russian Leak Admits 'Big Shot Fucking Command' Was Obliterated|last=Allison Quinn|date=12 July 2022|work=thedailybeast.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220715085834/https://www.thedailybeast.com/another-general-killed-as-russian-leak-admits-big-shot-fucking-command-was-obliterated|archive-date=15 July 2022|accessdate=13 July 2022}}</ref> На 29 август, Украина започнала контраофанзива на херсонското боиште.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rferl.org/a/ukraine-russia-invasion-southern-offensive-kherson/32009148.html|title=Ukraine Claims Breakthroughs Made Against Russian Forces In Southern Offensive|work=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2022-08-31|language=en}}</ref> За време на тридневен период од 2 до 4 октомври, Украина ослободила 11 населби во северниот дел на Херсон,<ref name="ISW1003">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-3|title=Russian Offensive Campaign Assessment, October 3|publisher=Institute for the Study of War|accessdate=4 October 2022|archive-date=2022-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004035532/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-3|url-status=dead}}</ref> вклучувајќи го и Давидив Брод.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.interfax.com.ua/news/general/863037.html|title=Davydiv Brid in Kherson region liberated from occupation – military|date=4 October 2022|work=[[Interfax-Ukraine]]|accessdate=1 April 2025}}</ref> На 9 ноември, Русија објавила повлекување на војниците од [[Херсон]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/11/9/russia-orders-withdrawal-from-ukraines-kherson-city|title=Russia orders troop withdrawal from Ukraine's Kherson city|work=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|language=en|accessdate=2023-11-14}}</ref> при што украинските трупи наводно влегле во Снигуривка следниот ден.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rferl.org/a/ukraine-war-recapture-photos-kherson-snihurivka/32125702.html|title=Tears, Joy On The Streets As Ukrainian Troops Push Toward Kherson|last=|work=[[RFE/RL]]|access-date=2023-11-14|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.voanews.com/a/latest-development-in-ukraine-nov-9/6826430.html|title=Latest Developments in Ukraine: Nov. 9|date=2022-11-09|work=[[Voice of America]]|language=en|accessdate=2023-11-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kyivindependent.com/ukrainian-troops-reportedly-enter-snihurivka-as-russia-prepares-to-retreat-from-kherson/|title=Ukrainian troops reportedly enter Snihurivka as Russia announces retreat from Kherson|date=2022-11-09|work=[[The Kyiv Independent]]|language=en|accessdate=2023-11-14}}</ref> На 11 ноември, украинските трупи влегле во градот Херсон,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2022/11/11/1135995012/ukrainian-troops-enter-kherson-russia-withdrawal-ukraine|title=Ukrainian troops enter Kherson city after Russia retreats|last=Maynes|first=Charles|last2=Westerman|first2=Ashley|date=November 11, 2022|work=[[NPR]]}}</ref> и биле пресретнати од толпи украински граѓани кои извикувале „Слава Украина!“ и „Слава на ВСУ“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/ukraine-russia-kherson-liberation-withdrawal-b2223131.html|title=Scenes of jubilation as Ukraine troops enter Kherson hours after Russian withdrawal|date=2022-11-11|work=[[The Independent]]|language=en|accessdate=2023-11-14}}</ref> изразувајќи ја својата благодарност со кревање војници и веење [[Знаме на Украина|украински знамиња]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2022/11/12/ukraine-news-russia-war-kherson-retreat-putin-peace-latest/|title=Russian forces 'snuck out of Kherson in civilian clothes'|last=Abrahams|first=Jessica|date=2022-11-12|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|access-date=2023-11-14|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-63615008|title=Kherson: Inside the city liberated from the Russians|date=2022-11-13|work=[[BBC News]]|access-date=2023-11-14|language=en-GB}}</ref> === Руско зацврстување и почеток на Днепарската кампања === [[Податотека:Kherson_after_Russian_shelling,_2022-12-24_(10).jpg|мини|Последиците од руското гранатирање на градот Херсон, 24 декември 2022 година]] По враќањето на Украина на Херсонската Област од десниот брег, украинските сили почнале да спроведуваат мала воена кампања на реките Днепар, спроведувајќи напади и упади на левиот брег и на Кинбурнскиот Провлак.<ref>{{Наведени вести|url=https://english.elpais.com/international/2022-11-21/ukraine-opens-a-new-front-on-the-dnipro-to-threaten-moscows-rearguard.html|title=Ukraine opens a new front on the Dnipro to threaten Moscow's rearguard|last=Segura|first=Cristian|date=2022-11-21|access-date=2023-12-27|language=en}}</ref> Во декември 2022 година, по претходните успешни контраофанзиви, се зголемиле шпекулациите меѓу западните аналитичари и медиуми за потенцијалната украинска кампања за повторно освојување [[Крим (полуостров)|на Крим]]. Во случај на таква офанзива, набљудувачите и аналитичарите сугерирале дека Украина би можела да нападне по должина на Запорошкото боиште и да напредува кон стратешкиот град Мелитопол за да го пресече рускиот „копен мост кон Крим“. Во текот на месецот, Русија ги зацврстила своите одбранбени линии во јужна Украина, особено по должина на Запорошкото боиште и Херсон.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/b01669cb-5be8-4f69-8d18-8eef0c0c2088|title=Big war is back': 5 lessons from Russia's invasion of Ukraine|date=25 December 2022|work=Financial Times|access-date=26 December 2022}}</ref> Нападите врз „соработниците“ и руските агенти од очигледни украински партизани и саботери продолжиле.<ref name="DriveDec23">{{Наведени вести|url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/ukraine-situation-report-strategic-city-of-melitopol-could-be-kyivs-next-target|title=Ukraine Situation Report: Strategic City Of Melitopol Could Be Kyiv's Next Target|date=23 December 2022|work=The Drive|access-date=25 December 2022}}</ref> На 23 декември, украинскиот градоначалник на Мелитопол, Иван Федоров, изјавил дека Русите го претвориле градот во тврдина, преполна со заштита од Змејови Заби. Во меѓувреме, сателитските снимки покажале дека руските трупи поставиле ровови околу периметарот на Токмак во [[Запорошка Област|ЗапорошкатаОбласт]], кој се смета за стратешки град на приодот кон Мелитопол.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-december-23|title=Russian Offensive Campaign Assessment, December 23|date=23 December 2022|work=The Institute for the Study of War|access-date=24 December 2022}}</ref> На 15 мај 2023 година, украинското воено разузнавање проценило дека Русите стационирале 152.000 војници во областите Херсон и Запорожје во очекување на потенцијална украинска контраофанзива.<ref name="pravda.com.ua">[https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/05/15/7402246/ Over 150,000 Russian troops in southern Ukraine prepare for Ukrainian counteroffensive – Defence Intelligence]</ref> === Украинска контраофанзива и континуирани упади на Днепар (2023) === [[Податотека:School_in_Orikhiv_after_Russian_bombing,_2023-07-09_(12).jpg|мини|Бомбардирано училиште во Орехов, јули 2023 година]] Додека Украина се подготвувала да ја започне својата контраофанзива на југ, постоеле знаци на активност на Днепарсото боиште.<ref name="JT">{{Наведени вести|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2023/10/21/world/politics/ukraine-war-russia-new-front-dnieper-river/|title=With raids across Dnieper River, Ukraine may be seeking new front in war|last=Santora|first=Marc|date=2023-10-21|access-date=2023-12-27|language=en}}</ref> Сепак, на 6 јуни 2023 година, браната Каховка во Нова Каховка била намерно уништена додека била под руска контрола од март 2022 година, масовно поплавувајќи го регионот. Експертите проценуваат дека руските сили најверојатно ја разнеле браната.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2023/06/06/world/europe/ukraine-kakhovka-dam-russia.html|title=Internal Blast Probably Breached Ukraine Dam, Experts Say (Cautiously)|last=Glanz|first=James|date=2023-06-06|work=[[The New York Times]]|access-date=2023-06-07|archive-url=https://archive.today/20230607145020/https://www.nytimes.com/2023/06/06/world/europe/ukraine-kakhovka-dam-russia.html|archive-date=7 June 2023|last2=Santora|first2=Marc|language=en-US|issn=0362-4331|last3=Pérez-Peña|first3=Richard|author-link=James Glanz|author-link3=Richard Pérez-Peña}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2023/06/16/world/europe/ukraine-kakhovka-dam-collapse.html|title=Why the Evidence Suggests Russia Blew Up the Kakhovka Dam|last=Glanz|first=James|date=2023-06-16|work=The New York Times|access-date=2023-06-19|last2=Santora|first2=Marc|language=en-US|issn=0362-4331|last3=Robles|first3=Pablo|last4=Willis|first4=Haley|last5=Leatherby|first5=Lauren|last6=Koettl|first6=Christoph|last7=Khavin|first7=Dmitriy}}</ref> Ова ја принудило борбата да запре по должината на реката некое време. На почетокот на јуни 2023 година, украинските сили ја започнале својата контраофанзива на источниот дел на јужното боиште, фокусирајќи се на повеќе насоки, вклучувајќи ги Орехов <ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/06/08/russia-ukraine-war-news-counteroffensive/#link-CJTDB2JLHNBZLN7WH5L5MT76RI|title=Fighting rages in Zaporizhzhia region, pro-Russian official says|date=June 8, 2023|work=The Washington Post|access-date=June 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608185732/https://www.washingtonpost.com/world/2023/06/08/russia-ukraine-war-news-counteroffensive/#link-CJTDB2JLHNBZLN7WH5L5MT76RI|archive-date=June 8, 2023}}</ref> и Велика Новосилка,<ref name="ISW June 8">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-june-8-2023|title=Russian Offensive Campaign Assessment, June 8, 2023|last=Hird|first=Karolina|last2=Barros|first2=George|work=[[Institute for the Study of War]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230609004240/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-june-8-2023|archive-date=June 9, 2023|accessdate=June 9, 2023|last3=Mappes|first3=Grace|last4=Wolkov|first4=Nicole|last5=Clark|first5=Mason|last6=Kagan|first6=Fredrick W.}}</ref> кои се наоѓаат во источната област на Запорожје и западната област Донецк, соодветно. До 11 јуни, Украина повторно ги зазела населбите на линијата на боиштето Нескучне, Благодатно, Сторожево, Макаривка и Новодаривка.<ref name="ISW June 11">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-june-11-2023|title=Russian Offensive Campaign Assessment, June 11, 2023|last=Mappes|first=Grace|last2=Wolkov|first2=Nicole|work=[[Institute for the Study of War]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230612024326/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-june-11-2023|archive-date=June 12, 2023|accessdate=June 12, 2023|last3=Stepanenko|first3=Kateryna|last4=Barros|first4=George|last5=Clark|first5=Mason}}</ref> Напредокот на офанзивата забавил како што одминувало времето, и покрај заземањето на уште неколку села, вклучувајќи го и Роботин на 23 август.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2023/08/22/robotyne-has-been-liberated-according-to-ukrainian-armys-47th-brigade|title=Ukrainian Army's 47th brigade says Robotyne has been liberated|date=2023-08-22|work=euronews|language=en|accessdate=2024-06-14}}</ref> До декември 2023 година, истакнати украински личности и западни аналитичари почнале да даваат негативни оценки за успехот на контраофанзивата; изјавите на украинскиот генерал Валериј Залужни на почетокот на ноември 2023 година дека војната дошла во „ќорсокак“, набљудувачите ги гледале како признание за нејзиниот неуспех,<ref name="failZaluzhnyiABC">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/International/ukraine-generals-view-war-stalemate-appears-recognition-failed/story?id=104576525|title=Ukraine general's view of war 'stalemate' appears to be recognition of failed counteroffensive: Reporter's Notebook|last=Soufi Burridge|first=Tom|date=3 November 2023|work=ABC News|accessdate=4 November 2023}}</ref> и следеле попрецизни проценки направени од аналитичарите, особено во однос на оперативниот успех, од неколку недели претходно.<ref name="ZDF October 12">{{Наведени вести|url=https://www.zdf.de/nachrichten/politik/ukraine-gegenoffensive-israel-waffen-reisner-ukraine-krieg-russland-100.html|title=Ukraine im Schatten von Nahost - Reisner: Die Gegenoffensive ist gescheitert|date=12 October 2023|work=[[ZDF]]|access-date=13 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231013081507/https://www.zdf.de/nachrichten/politik/ukraine-gegenoffensive-israel-waffen-reisner-ukraine-krieg-russland-100.html|archive-date=13 October 2023|language=de}}</ref> Украинските сили не стигнале до градот Токмак, опишан како „минимална цел“ од украинскиот генерал Олександр Тарнавски,<ref name="CNN September 23">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2023/09/23/europe/ukraine-biggest-counteroffensive-to-come-intl-hnk/index.html|title=Ukrainian forces have broken through in Verbove, top general says|last=Cotovio|first=Vasco|last2=Pleitgen|first2=Frederik|date=2023-09-23|work=CNN|accessdate=2023-11-27|last3=Hodge|first3=Daniel|last4=Gak|first4=Konstyantyn|last5=Kesaieva|first5=Yulia}}</ref> и веројатната почетна цел да стигнат до [[Азовско Море|Азовското Море]] за да ги поделат руските сили во јужна Украина останала неисполнета.<ref name="out of schedule">{{Наведени вести|url=https://news.yahoo.com/schedule-head-ukraines-defence-intelligence-093800579.html|title=We are out of schedule – Head of Ukraine's Defence Intelligence|date=2023-10-12|work=Yahoo News|access-date=2023-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231013003917/https://news.yahoo.com/schedule-head-ukraines-defence-intelligence-093800579.html|archive-date=2023-10-13|language=en}}</ref><ref name="telegraph-disaster">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2023/10/15/ukraines-counter-offensive-russia-disaster-zelensky-adviser/|title=Ukraine's counter-offensive is a 'disaster', says former Zelensky adviser|last=Kilner|first=James|date=2023-10-15|work=The Telegraph|access-date=2023-10-18|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref><ref name="Le Monde October 25">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lemonde.fr/international/article/2023/10/26/guerre-en-ukraine-pourquoi-la-contre-offensive-de-kiev-est-en-echec_6196499_3210.html|title=Pourquoi la contre-offensive de l'Ukraine est en échec|last=Pietralunga|first=Cédric|date=25 October 2023|work=[[Le Monde]]|language=fr|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026122206/https://www.lemonde.fr/international/article/2023/10/26/guerre-en-ukraine-pourquoi-la-contre-offensive-de-kiev-est-en-echec_6196499_3210.html|archive-date=26 October 2023|accessdate=26 October 2023}}</ref> Како што надојдените води од Днепар започнале да се повлекуваат, Украина ги продолжила своите упади преку реката во поголем обем. Во декември 2023 година, Украина воспоставила упориште на левиот брег кај селото Крјанки. Украинската војска на 3 март 2024 година објавила дека потрошила рекордна сума на средства за утврдување на Запорошката област на јужното боиште.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/6/russia-takes-more-ground-in-east-ukraine-but-loses-another-ship-at-sea|title=Russia takes more ground in east Ukraine but loses another ship at sea|date=6 March 2024|work=Al Jazeera|access-date=14 March 2024}}</ref> На 17 февруари, борбите продолжиле во Роботин кога руските сили започнале голем напад врз селото, враќајќи ја позицијата јужно од него.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://dev-isw.bivings.com/|title=Institute for the Study of War|work=Institute for the Study of War|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220325065358/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-24|archive-date=2022-03-25|accessdate=2024-06-14}}</ref> На 15 мај 2024 година, руското Министерство за одбрана соопштило дека руските сили целосно го вратиле селото.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newsweek.com/robotyne-russia-captured-zaporizhzhia-front-counteroffensive-ukraine-1900857|title=Zaporizhzhia Update: Russia claims it recaptured key outpost of Robotyne|last=Reporter|first=Isabel van Brugen|date=2024-05-15|work=Newsweek|language=en|accessdate=2024-06-14}}</ref> Воениот аналитичар Емил Кастехелми изјавил за ''[[The New York Times|„Њујорк тајмс“]]'' дека селото со неговото повторно заземање „''нема стратешко значење за Русија и сега е нешто повеќе од урнатини''“, но сепак, тоа е сепак „''симболичен удар за Украина откако се бореше толку напорно за да го врати минатата година''“.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2024/05/23/world/europe/ukraine-russia-battlefield-gains.html|title=Advancing Russian Troops Threaten to Reverse Some of Ukraine's Hard-Won Gains|last=Méheut|first=Constant|date=2024-05-23|work=The New York Times|access-date=2024-06-14|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> На 16 јуни 2024 година, руската војска го објавила заземањето на селото Загорно во Запорожје, кое се наоѓа јужно од Гулјаполе. Извештајот не можел да биде независно потврден во тоа време.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/06/16/ukraine-russia-war-latest-live-updates/#1718534723869|title=Ukraine ready for ceasefire 'tomorrow'|date=16 June 2024|work=The Telegraph}}</ref> На 18 јули, Кринки бил целосно освоен од руските сили.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-07-18/ukraine-withdraws-from-strategic-position-in-southern-region|title=Ukraine Withdraws From Strategic Position in Southern Region|date=2024-07-18|work=Bloomberg.com|access-date=2024-07-19|language=en}}</ref> На почетокот на октомври 2024 година, украинското разузнавање предвидело дека руските сили ќе ги обноват офанзивните напори кон Орехов во обид да ги прекинат украинските логистички линии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2024/10/5/7478308/|title=Russians prepare offensive in Zaporizhzhia Oblast to cut off Ukrainian military logistics – Ukrainian forces|last=Tyshchenko|first=Kateryna|date=5 October 2024|work=[[Ukrainska Pravda]]}}</ref> Во меѓувреме, руските сили ги рестартирале борбените операции околу Камијаско во западната Запорошка Област, напредувајќи во близина на селото и соседниот Плавни, по пријавениот неуспешен украински напад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-7-2024|title=Russian Offensive Campaign Assessment, October 7, 2024|last=Mappes|first=Grace|last2=Wolkov|first2=Nicole|date=7 October 2024|work=Institute for the Study of War|accessdate=7 October 2024|last3=Barros|first3=George|last4=Evans|first4=Angelica|last5=Kagan|first5=Frederick W.|archive-date=2024-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130180433/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-7-2024|url-status=dead}}</ref> == Сили == === Русија и проруски сепаратисти === * 8-ма комбинирана армија ** 20-та гардиска моторизирана стрелачка дивизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.criticalthreats.org/analysis/russia-ukraine-warning-update-russian-offensive-campaign-assessment-february-27-2022|title=Russia-Ukraine Warning Update: Russian Offensive Campaign Assessment, February 27, 2022|work=Critical Threats|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228023432/https://www.criticalthreats.org/analysis/russia-ukraine-warning-update-russian-offensive-campaign-assessment-february-27-2022|archive-date=28 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref><ref name="orbat" /> *** 33-ти полк стрелачки полк<ref name="orbat" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infonavigator.com.ua/novosti/proslavlennye-desantniki-rossii-pokazali-svoj-professionalizm-pod-hersonom/|title=«Прославленные» десантники России показали свой «профессионализм» под Херсоном|date=2022-05-24|language=ru|accessdate=2022-03-04|archive-date=2022-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20220524142709/https://infonavigator.com.ua/novosti/proslavlennye-desantniki-rossii-pokazali-svoj-professionalizm-pod-hersonom/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.5.ua/ru/rehyoni/vsu-nanesly-udar-po-kakhovskomu-mostu-y-systemam-pvo-v-novoi-kakhovke-285866.html|title=ВСУ НАНЕСЛИ УДАР ПО КАХОВСКОМУ МОСТУ И СИСТЕМАМ ПВО В НОВОЙ КАХОВКЕ|date=2022-08-25|work=[[5 Kanal]]|language=ru|accessdate=2024-03-04}}</ref> *** 255-ти гардиски стрелачки полк<ref name="orbat" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://v102.ru/news/113163.html|title=Стало известно о положении волгоградских бойцов под Херсоном|date=2022-11-13|language=ru|accessdate=2024-03-04}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://infokam.su/volgogradskij-255-j-motostrelkovyj-polk-perepravilsya-na-levyj-bereg-v-hersonskoj-oblasti-v-polnom-sostave.html|title=Волгоградский 255-й мотострелковый полк переправился на левый берег в Херсонской области в полном составе|last=Леонид Смелов|date=2022-11-14|accessdate=2024-03-02}}</ref> *** 944-та самоодна артилерија<ref name="orbat" /> *** 358-ми противвоздушен ракетен полк<ref name="orbat" /> * 49-та комбинирана армија<ref name="Axe">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2022/10/04/rivers-at-their-backs-and-ukrainian-brigades-closing-in-a-lot-of-russian-troops-might-need-to-learn-to-swim/?sh=4a7110732624|title=Rivers At Their Backs And Ukrainian Brigades Closing In, A Lot Of Russian Troops Might Need To Learn To Swim|last=David Axe|date=4 October 2022|work=Forbes|accessdate=6 October 2022}}</ref> (Нова Каховка)<ref name="cripo"/> ** 34-та независна стрелачка планинска бригада<ref name="cripo" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-july-30|title=Russian Offensive Campaign Assessment, July 30|work=Institute for the Study of War|language=en|accessdate=2023-04-09}}</ref> ** 205-та посебна стрелачка бригада<ref name="cripo" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://kyivindependent.com/official-kakhovka-dam-was-blown-up-by-russias-205th-motorized-rifle-brigade/|title=Official: Kakhovka dam was blown up by Russia's 205th Motorized Rifle Brigade|date=6 June 2023|work=The Kyiv Independent|accessdate=2023-06-06}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://koda.gov.ua/operatyvna-informacziya-minoborony-stanom-na-06-00-03-03-2022-shhodo-rosijskogo-vtorgnennya/|title=Оперативна інформація Міноборони станом на 06.00 03.03.2022 щодо російського вторгнення.|date=2022-03-03|work=Київська обласна військова адміністрація|language=uk|accessdate=2022-05-14}}</ref> ** 1-ва гардиска ракетна бригада<ref name="orbat">{{Наведена мрежна страница|url=https://puheenvuoro.uusisuomi.fi/aripesonen1/venajan-hukkaama-sotakartta-kertoo-venajan-sotataktiikasta-jota-ukraina-nyt-haastaa-ja-lyo-kovasti/|title=Venäjän hukkaama sotakartta kertoo Venäjän sotataktiikasta, jota Ukraina nyt haastaa ja lyö kovasti|last=Ari Pesonen|date=2022-08-14|work=Uusi Suomi|language=fi|accessdate=2024-03-09}}</ref> **90-та противвоздушна ракетна бригада<ref name="orbat" /> ** 227-ма артилериска бригада<ref name="orbat" /> * 58-ма комбинирана армија ** 42-та гардиска стрелачка дивизија<ref name="feb25" /> * 336-та поморска пешадиска бригада * Воздухопловни сили на Русија ** 7-ми гардиска планинска воздушна ударна дивизија<ref name="feb25" /> *** 56-ти гардиски воздушен ударен полк<ref name="cripo" /><ref name="Roth">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/17/i-dont-see-justice-in-this-war-russian-soldier-exposes-rot-at-core-of-ukraine-invasion|title='I don't see justice in this war': Russian soldier exposes rot at core of Ukraine invasion|last=Andrew Roth & Pjotr Sauer|date=17 August 2022|work=[[The Guardian]]|access-date=21 September 2022}}</ref> *** 108-ми гардиски кубањски козачки воздушен ударен полк<ref name="nikolaev">{{Наведена мрежна страница|url=https://nikcenter.org/nezlamnyj-mykolayiv/|title=Незламний Миколаїв|last=Борейко|first=Олеся|last2=Петрук|first2=Альона|work=NikCenter|language=uk|accessdate=2023-04-04|last3=Іваннікова|first3=Марія|last4=Оганов|first4=Олег|last5=Орсач|first5=Оксана|last6=Сліж|first6=Даніїл|last7=Сідєлєв|first7=Олександр}}</ref> *** 247-ми гардиски воздушен ударен полк<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2023/07/29/7413345/|title=Fighting escalates on two contact line areas – UK Intelligence|work=Ukrainska Pravda|language=en|accessdate=2023-07-30}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://censor.net/ua/news/3362604/vorojyyi_sklad_z_boyeprypasamy_ta_komandnyyi_punkt_247_desantnoshturmovogo_polku_znyscheno_v_chornobayivtsi|title=Ворожий склад з боєприпасами та командний пункт 247 десантно-штурмового полку знищено в Чорнобаївці, - ОК "Південь"|date=23 August 2022|work=Censor.NET|language=uk}}</ref><ref name="Guardian excerpt">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2022/aug/17/they-turned-us-into-savages-russian-soldier-describes-start-of-ukraine-invasion|title='They turned us into savages': Russian soldier describes start of Ukraine invasion|last=Pavel Fitalyev|date=17 August 2022|work=[[The Guardian]]|access-date=21 September 2022}}</ref> ** 11-та гардиска воздушна ударна бригада<ref name="cripo" /><ref name="orbat" /> ** 76-та гардиска воздушна ударна дивизија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-3|title=RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, OCTOBER 3|work=Institute for the Study of War|accessdate=2022-10-03|archive-date=2022-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004035532/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-3|url-status=dead}}</ref> ** 83-та гардиска воздушна ударна бригада<ref name="kp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kyivpost.com/russias-war/uaf-gain-ground-in-kherson-and-donbas-sectors-dozens-of-rf-armored-vehicles-claimed-destroyed.html|title=UAF Gain Ground in Kherson and Donbas Sectors, Dozens of RF Armored Vehicles Claimed Destroyed|date=5 September 2022|work=Kyiv Post|accessdate=6 October 2022}}</ref> * Спецназ ГРУ ** 10-та бригада на Спецназ<ref name="cripo" /><ref name="orbat" /> * Руски воздухопловни сили<ref name="ukraine today">{{Наведена мрежна страница|url=https://ukrainetoday.org/2022/09/25/armed-forces-of-ukraine-took-revenge-on-the-russian-su-25-and-the-mi-8-helicopter-which-flew-to-rescue-the-pilot/|title=Armed Forces of Ukraine took revenge on the Russian SU-25 and the Mi-8 helicopter, which flew to rescue the pilot|date=25 September 2022|work=Ukraine Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006130947/https://ukrainetoday.org/2022/09/25/armed-forces-of-ukraine-took-revenge-on-the-russian-su-25-and-the-mi-8-helicopter-which-flew-to-rescue-the-pilot/|archive-date=6 October 2022|accessdate=6 October 2022}}</ref> * Руска морнарица ** Црноморската флота *** 22-ри армиски корпус (Херсон)<ref name="cripo" /> **** 126-та крајбрежна одбранбена бригада<ref name="feb25">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.criticalthreats.org/analysis/russian-offensive-campaign-assessment-february-25-2022|title=Russian Offensive Campaign Assessment, February 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220226021229/https://www.criticalthreats.org/analysis/russian-offensive-campaign-assessment-february-25-2022|archive-date=26 February 2022|accessdate=27 February 2022}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-4|title=Russian Offensive Campaign Assessment, October 4|date=October 4, 2022|work=Institute for the Study of War|accessdate=2025-04-09|archive-date=2022-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20221011074431/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-october-4|url-status=dead}}</ref> **** 127-ма извидничка бригада<ref name="cripo" /><ref name="orbat" /> *** 439-та ракетна артилериска бригада<ref name="orbat" /> *** 291-ва ракетна артилериска бригада<ref name="orbat" /> === Украина === * Армија на Украина ** 1-ва бригада за специјални операции<ref name="kp" /> ** [[17-та тенковска бригада (Украина)|17-та тенковска бригада]]<ref name="Axe"/> ** [[28-ма моторизирана бригада (Украина)|28-ма моторизирана бригада]]<ref name=posadpokrovske/> ** [[59-та моторизирана бригада (Украина)|59-та моторизирана бригада]]<ref>{{cite news |last1=Schwirtz |first1=Michael |title=Proud Band of Ukrainian Troops Holds Russian Assault at Bay — for Now |url=https://www.nytimes.com/2022/03/06/world/europe/ukraine-beats-russia-mykolaiv.html |access-date=8 March 2022 |work=[[The New York Times]] |date=6 March 2022 |archive-date=9 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309083045/https://www.nytimes.com/2022/03/06/world/europe/ukraine-beats-russia-mykolaiv.html |url-status=live }}</ref> ** 60-та пешадиска бригада<ref name="Axe" /> ** [[128-ма планинска ударна бригада (Украина)|128-ма планинска ударна бригада]]<ref name="Schwirtz" /><ref name="Axe" /> ** 98-ми пешадиски баталјон<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2022/08/03/1114755089/a-young-officer-hopes-to-turn-the-tide-of-war-as-ukraine-fights-to-retake-a-key |title=A young officer hopes to turn the tide of war, as Ukraine fights to retake a key city |work=NPR |date=3 August 2022 |access-date=6 October 2022 }}</ref> * [[Територијални одбранбени сили (Украина)|Територијални одбранбени сили]] ** [[123-та бригада за територијална одбрана (Украина)|123-та територијална одбранбена бригада (Николаевска област)]]<ref>{{cite web|url=https://korabelov.info/2023/12/425997/shcho-zihralo-kliuchovu-rol-v-oboroni-mykolaieva-interaktyvna-mapa-boiv-ta-rukhu-zaharbnykiv/|title=Що зіграло ключову роль в обороні Миколаєва: інтерактивна мапа боїв та руху загарбників|date=2023-12-01|access-date=2024-03-08|lang=uk}}</ref><ref name=bashtanka/><ref name=voznesensk/> *** 187-ма бригада за територијална одбрана (Вознесенск)<ref name=voznesensk>{{cite web|title=В Миколаївській бригаді ТРО пригадали бій за Вознесенськ та побратимів, які тоді загинули|url=https://news.pn/uk/RussiaInvadedUkraine/287051|work=news.pn|language=uk|date=1 March 2023|access-date=31 May 2023|trans-title=In the Mykolaiv brigade of TRO, they remembered the battle for Voznesensk and the comrades who died then}}</ref> *** 190-та бригада за територијална одбрана (Баштанка)<ref name=bashtanka>{{cite web|title=Бій за теперішнє і майбутнє, за правду і долю нових поколінь|url=https://bashtanka.mk.gov.ua/ua/news/?id=110493|work=bashtanka.mk.gov.ua|language=uk|date=2 March 2023|access-date=7 June 2023|trans-title=The fight for the present and the future, for the truth and the fate of new generations}}</ref> ** [[124-та бригада за територијална одбрана (Украина)|124-та бригада за територијална одбрана (Херсонска Област)]]<ref>{{cite web|title=Комбат херсонського батальйону територіальної оборони розповів про перші бої за Херсон|url=https://pivdenukraine.com.ua/2022/12/08/kombat-xersonskogo-bataljonu-teritorialno%D1%97-oboroni-rozpoviv-pro-pershi-bo%D1%97-za-xerson/|work=pivdenukraine.com.ua|language=uk|date=8 December 2022|access-date=17 May 2023|trans-title=A combatant of the Kherson Territorial Defense Battalion talked about the first battles for Kherson}}</ref> *** 192-ра бригада за територијална одбрана (Херсон)<ref name="Pravda Lilac">{{cite web | last1=БРАТУЩАК |first1=ОЛЕКСІЙ |last2=РЄУЦЬКИЙ |first2=КОСТЯНТИН |title=Подвиг у Бузковому парку. Невідома історія окупації Херсона |url=https://www.pravda.com.ua/articles/2022/11/8/7375378/ |publisher=[[Ukrainska Pravda]] |access-date=17 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231117203452/https://www.pravda.com.ua/articles/2022/11/8/7375378/ |archive-date=17 November 2023 |language=Ukrainian |date=8 March 2022 |url-status= live}}</ref> *** 194-ти баталјон за територијална одбрана ([[Белозерка]])<ref name="Pravda Lilac"/> ** [[126-та бригада за територијална одбрана (Украина)|126-та бригада за територијална одбрана (Одеса)]]<ref name="lemonde">{{cite web |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/07/28/ukraine-pushes-back-in-the-kherson-region-one-village-at-a-time_5991781_4.html |title=Ukraine pushes back in Kherson region, one village at a time |work=[[Le Monde]] |date=28 July 2022 |author=Thomas D'Istria |access-date=6 October 2022 }}</ref> *** 220-ти баталјон<ref name="lemonde" /> ** [[129-та бригада за територијална одбрана (Украина)|129-та бригада за територијална одбрана]]<ref>{{cite web |url=https://www.pbs.org/newshour/world/ukraine-retakes-more-territory-in-southern-kherson-region |title=Ukraine retakes more territory in southern Kherson region |work=PBS |date=3 October 2022 |access-date=6 October 2022 }}</ref> ** [[Меѓународна легија за територијална одбрана (Украина)|Меѓународна легија за територијална одбрана]] *** [[Посебен баталјон за специјални намени]]<ref>{{cite web |title=Ichkerian Battalion Fighters Liberate Village Of Arkhangelske In Kherson Region |url=https://charter97.org/en/news/2022/9/1/513734/ |access-date=25 September 2022 |archive-date=3 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220903181034/https://charter97.org/en/news/2022/9/1/513734/ |url-status=live }}</ref> * [[Украинските воздушни ударни сили]] ** [[25-та воздушно-десантна бригада (Украина)|25-та воздушно-десантна бригада]]<ref>{{cite web|url=https://mil.in.ua/uk/articles/snajper-sicheslavskoyi-brygady-rozpoviv-pro-svij-pershyj-bij/|title=Снайпер Січеславської бригади розповів про свій перший бій|lang=uk|access-date=2024-03-13|date=2022-05-02}}</ref> ** [[79-та воздушнна ударна бригада (Украина)|79-та воздушнна ударна бригада]]<ref name=bobkov/> ** [[80-та воздушнна ударна бригада (Украина)|80-та воздушнна ударна бригада]]<ref name="isw 18 April"/> * [[Украинските воздухопловни сили]] ** [[160-та противвоздушна артилериска бригада (Украина)|160-та противвоздушна артилериска бригада]] (Odesa Anti-Aircraft Missile Brigade)<ref name="ukraine today"/> * [[Украинска морнарица]] ** [[Украинска поморска пешадија|Украински поморски корпус]] *** [[35-та морска бригада (Украина)|35-та морска бригада]]<ref name="Axe" /><ref name=bobkov>{{cite web|url=https://suspilne.media/344448-ostannij-forpost-ak-mikolaiv-oboronavsa-vid-rosijskih-vijsk-na-pocatku-povnomasstabnoi-vijni-hronologia-podij/|access-date=2024-03-08|date=2022-12-31|author=Денис Бобков|website=[[Suspilne]]|lang=uk|title=Останній форпост: як Миколаїв оборонявся від російських військ на початку повномасштабної війни. Хронологія подій}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-63137061 |title=Ukraine regains Kherson villages from Russians |author=Paul Kirby |work=BBC |date=5 October 2022 |access-date=6 October 2022 }}</ref> **** [[137-ми поморски батајлон (Украина)|137-ми поморски батајлон]]<ref>{{cite web | url = https://www.pravda.com.ua/articles/2023/09/18/7420200/ | title = Генерал-майор Соколов командував обороною півдня, яку розслідує ДБР. Велике інтерв'ю про Чонгар, Херсон і Мелітополь | author = Соня Лукашова, Євген Будерацький | publisher = Українська Правда | date = 2023-09-18 }}</ref> *** [[36-ти поморски батајлон (Украина)|36-ти поморски батајлон]]<ref name=bobkov/> == Влијание врз животната средина == Војната имала нарушувачко и деструктивно влијание врз уникатните растенија и дивиот свет на Кинбурнскиот Провлак, како што се ''Сentaurea breviceps'' и ''Сentaurea Paczoskii'' видовите [[синчец]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://uacrisis.org/en/cherez-vijnu-unikalni-roslyny-na-pivdni-ukrayiny-mozhut-znyknuty-nazavzhdy|title=Unique plants in the south of Ukraine may become extinct because of the war|date=23 December 2022|work=uacrisis.org|publisher=[[Ukraine Crisis Media Center]]|accessdate=29 December 2022|quote="Oleksiy Vasyliuk, head of the NGO Ukrainian Nature Conservation Group, said that there are unique plants on the Kinburn Spit that grow only there and nowhere else on the planet, for example, two cornflower species – Сentaurea breviceps and Сentaurea Paczoskii."}}</ref> и нивниот чувствителен екосистем.<ref name="Quaoar">{{Наведена мрежна страница|url=https://m.dailykos.com/stories/2022/10/30/2132243/-Why-is-Russia-fortifying-an-environmentally-sensitive-Ukrainian-peninsula-of-sand-and-lakes|title=Why is Russia fortifying an environmentally sensitive Ukrainian peninsula of sand and lakes?|last=Quaoar|date=30 October 2022|work=dailykos.com|publisher=[[Daily Kos]]|accessdate=26 November 2022}}</ref> Бомбите и загадувачите кои доаѓале од нив, ги убивале блиските делфини и ги отвориле песокот и почвата за заканата од хемикалии кои навлегуваат и инвазивни видови, според директорот за истражување и политика на опсерваторијата за судири и животна средина со седиште во Велика Британија, Даг Веир.<ref name="Cundy">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/environment/2022/jun/07/dead-dolphins-how-nature-became-another-casualty-of-the-ukraine-war|title=Dead dolphins: how nature became another casualty of the Ukraine war|last=Cundy|first=Antonia|date=7 June 2022|work=[[The Guardian]]|accessdate=24 November 2022}}</ref> Во мај 2022 година, пожар од 4.000 хектари, започнат со ракети, нанел трајна штета на живеалиштата на [[Повеќегодишно растение|повеќегодишните шуми]] и мочуриштата на провлакот.<ref name="Quaoar" /><ref name="Cundy" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2022/05/22/europe/ukraine-russia-war-environment-intl-cmd/index.html|title=Ukraine's natural environment is another casualty of war. The damage could be felt for decades|last=Kottasová|first=Ivana|date=22 May 2022|work=cnn.com|publisher=[[CNN]]|accessdate=24 November 2022|quote="Precious perennial forests and salt marshes in the Kinburn Spit Reserve in the Mykolaiv region were on fire for more than a week, its unique habitats were left devastated, according to Zinoviy Petrovich, the head of Kinburn Spit Reserve."}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Боишта во Руската инвазија на Украина]] [[Категорија:Јужно боиште (Руска инвазија на Украина)| ]] lztqguhsodwh85d7ztpb7xms2q8iy8a Византиско-бугарска војна (913-927) 0 1369653 5562188 5500367 2026-05-21T17:27:35Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562188 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|image=|caption=|conflict=Византиско-бугарска војна (913-927)|partof=[[Византиско-бугарски војни]]<br />[[Бугарско-српски војни (среден век)|Бугарско-српски војни]]|date=913–927|place=[[Балкански Полуостров]]|territory=Србија припоена кон Бугарија|result={{ublist|бугарска победа}} * Византија ја признава царската титула на бугарските монарси и [[Патријарх на цела Бугарија|Бугарската патријаршија]]|combatant1=[[Прво Бугарско Царство|Бугарско Царство]]|combatant2={{plainlist| * [[Византија]] * [[Кнежевство Србија (ран среден век)|Кнежевство Србија]] }}|commander1={{plainlist| * [[Симеон I]] * [[Петар I (Бугарија)|Петар I]] * [[Ѓорѓи Сурсувул]] * [[Теодор Сигрица]] * [[Мармајс]] }}|commander2={{plainlist| * [[Константин Порфирогенит]] * [[Роман I Лакапин]] * [[Зоја Карбонопсина]] * [[Никола I Цариградски]] * [[Лав Фока Стариот]] * [[Петар Гојниковиќ]] * [[Павле Брановиќ]] * [[Захарија Прибислављевиќ]] }}|strength1=непознато|strength2=непознато|casualties1=непознато|casualties2=големи}} '''Византиско–бугарската војна''' — војна која се водела повеќе од една деценија помеѓу [[Прво Бугарско Царство|Бугарското Царство]] и [[Византија]]. Иако војната била предизвикана од одлуката на византискиот цар [[Александар III (византиски владетел)|Александар]] да престане да плаќа данок на Бугарија, воената и идеолошка иницијатива ја имал [[Симеон I]], кој побарал да биде признат како [[цар]] и јасно ставил до знаење дека има за цел да го освои не само [[Цариград]], туку и остатокот од Византија. Во 917 година, бугарската војска им нанела голем пораз на Византијците во [[Битка кај Анхијал (917)|Битката кај Анхилјал]], што резултирало со целосна воена надмоќ на Бугарија на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Бугарите повторно ги поразиле Византијците кај [[Битка кај Катасиртаи|Катасиртаија]] во 917 година, [[Битка кај Пеге|Пеге]] во 921 година и [[Битка кај Цариград (922)|Цариград]] во 922 година. Бугарите, исто така, го зазеле важниот град [[Одрин|Адријанопол]] во [[Тракија]] и го зазеле главниот град на темата Хелада, [[Теба (Грција)|Теба]], длабоко во јужна Грција. По катастрофата во [[Битка кај Анхијал (917)|Анхилјал]], [[Византиска дипломатија|византиската дипломатија]] го поттикнала [[Кнежевство Србија (ран среден век)|Кнежевството Србија]] да ја нападне Бугарија од запад, но овој напад лесно бил отфрлен. Во 924 година, Србите нападнале од заседа и поразиле мала бугарска војска на пат кон Србија, предизвикувајќи голема одмаздничка кампања која завршила со бугарската анексија на Србија на крајот на истата година. Симеон бил свесен дека му е потребна поморска поддршка за да го освои Цариград и во 922 година испратил пратеници кај [[Фатимидски Калифат|фатимидскиот]] калиф Убајд Алах ел-Махди Билах во Махдија за да преговара за помошта на моќната [[Арапи|арапска]] морнарица. Калифот се согласил да испрати свои претставници во Бугарија за да договорат сојуз, но неговите пратеници биле заробени на пат од Византијците во близина на [[Калабрија|калабрискиот]] брег. Царот [[Роман I Лакапин]] успеал да го спречи бугарско-арапскиот сојуз давајќи им на Арапите подароци. До моментот на неговата смрт во мај 927 година, Симеон ги контролирал речиси сите византиски територии на Балканот, но [[Цариград]] останал надвор од неговиот дофат. Во 927 година, двете земји биле исцрпени од огромните воени напори кои нанеле голема штета на населението и економијата. Наследникот на Симеон, [[Петар I (Бугарија)|Петар,]] преговарал за поволен мировен договор. Византијците се согласиле да го признаат за цар на Бугарија и [[Бугарска православна црква|Бугарската православна црква]] како независна Патријаршија, како и да плаќаат годишен данок. Мирот бил зацврстен со бракот помеѓу Петар и внуката на Роман[[Ирина Лакапина|, Ирина Лакапина]]. Овој договор вовел период од 40 години мирни односи меѓу двете сили, време на стабилност и просперитет и за Бугарија и за Византија. == Позадина == === Политичка позадина === Во првите години по неговото стапување на престолот во 893 година, Симеон успешно ги бранел бугарските трговски интереси, стекнал територија помеѓу [[Црно Море|Црното Море]] и планините [[Странџа]] и наметнал годишен данок на Византија како резултат на [[Византиско-бугарска војна од 894-896 година|византиско-бугарската војна од 894–896 година]].<ref name="fine161"/><ref name="zlatarski418"/> Исходот од војната ја потврдил бугарската доминација на [[Балкански Полуостров|Балканот]],<ref name="whittow293">{{Harvnb|Whittow|1996}}</ref> но Симеон знаел дека треба да ја консолидира својата политичка, културна и идеолошка основа за да ја исполни својата крајна цел да бара царска титула за себе и на крајот да го преземе престолот во [[Цариград]].<ref name="andreev108">{{Harvnb|Andreev|Lalkov|1996}}</ref> Тој спровел амбициозна градежна програма во новиот главен град на Бугарија, [[Велики Преслав|Преслав]], со цел градот да му конкурира на сјајот на византиската престолнина.<ref name="andreev108"/><ref name="stephenson25"/> Симеон ја продолжил политиката на својот татко [[Борис I]] (владеел{{Меѓупростори}}852–889) за воспоставување и ширење на бугарската култура, претворајќи ја земјата во литературен и духовен центар на [[Словени|словенска Европа]]. [[Преславска книжевна школа|Преславските]] и [[Охридска книжевна школа|книжевните училишта]], основани под Бори, го достигнале нивниот врв за време на владеењето на неговиот наследник.<ref name="andreev108"/><ref name="angelov370"/> Во тоа време била измислена [[кирилица]]та, најверојатно од словенскиот научник [[Свети Климент Охридски|Климент Охридски]].<ref name="angelov370"/> [[Податотека:Byzantine_emperor_Leo_VI_receives_a_Bulgarian_delegation.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини| Бугарска делегација и Лав{{Меѓупростори}}VI, ''Мадридска Скилица'']] [[Унгарци|Унгарското]] уништување на североисточните региони на земјата за време на војната 894–896 година ја изложило ранливоста на бугарските граници на странска интервенција под влијание на [[Византиска дипломатија|византиската дипломатија]]. Штом бил потпишан мирот со Византија, Симеон се обидел да ги обезбеди бугарските положби на Западен Балкан. По смртта на српскиот принц [[Мутимир]] (вл. 850–891), неколку членови на владејачката династија се бореле за престолот на [[Кнежевство Србија (ран среден век)|Кнежество Србија]] <ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> додека [[Петар Гојниковиќ]] не се наметнал како кнез во 892 година. Во 897 година Симеон се согласил да го признае Петар и да го стави под негова заштита, што резултирало со дваесетгодишен период на мир и стабилност на запад. Меѓутоа, Петар не се задоволувал со својата подредена положба и барал начини да постигне независност. Внатрешната ситуација на Византија на почетокот на 10 век, Симеон ја гледал како знак на слабост.<ref name="angelov370">{{Harvnb|Angelov et al|1981}}</ref> Постоел и обид за убиство на царот [[Лав VI Мудриот]] (886–912) во 903 година и бунт на командантот на источната војска Андроник Дука во 905 година. Ситуацијата дополнително се влошила кога царот влегол во расправија со [[Вселенски патријарх|вселенскиот патријарх]] [[Никола I Цариградски|Никола]] за неговиот четврти брак, со неговата љубовница [[Зоја Карбонопсина]]. Во 907 година, Лав{{Меѓупростори}}VI го сменил патријархот.<ref name="gregory228"/> === Криза од 904 година === [[Податотека:Sack_of_Thessalonica_by_Arabs,_904.png|алт=A page from a medieval manuscript|лево|мини| Ограбувањето на Солун од Арапите, ''Мадридска Скилица'']] На почетокот на 10 век, [[Арапи]]те го завршиле освојувањето на [[Сицилија]] и од 902 година почнале да ги напаѓаат византиските бродови и градовите во [[Егејско Море|Егејското Море]]. Во 904 година, тие го ограбиле вториот по големина град на царството, [[Солун]], земајќи 22.000 заробеници и оставајќи го градот практично празен.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref><ref name="whittow293"/> Симеон решил да ја искористи таа можност, а бугарската војска се појавила во околината на напуштениот град. Со обезбедувањето и населувањето на Солун, Бугарите би добиле важно пристаниште на Егејското Море и би ја зацементирале својата контрола врз Западен Балкан, создавајќи постојана закана за Цариград.<ref name="zlatarski418"/> Свесни за опасноста, Византијците го испратиле искусниот дипломат Лав Хиросфакт да преговара за решение. Текот на преговорите е непознат{{Пцп}}во преживеаното писмо до царот Лав{{Меѓупростори}}VI Мудриот, Хиросфакт се пофалил дека ги „убедил“ Бугарите да не го освојат градот, но не спомнал повеќе детали. Сепак, натписот пронајден во близина на селото [[Нареш]] сведочи дека од 904 година границата меѓу двете земји поминувала само 20 километри северно од Солун.{{cref|a}} Како резултат на преговорите, Бугарија ги обезбедила територијалните придобивки стекнати во [[Македонија (регион)|Македонија]] за време на владеењето на ханот[[Пресијан|Пресијан I]] (836–852) и ја проширила својата територија понатаму на југ, заземајќи го најголемиот дел од регионот. Западниот дел на византиско-бугарската граница минувала од планината [[Боздаг]] преку градот [[Сер]], кој се наоѓал на византиската страна, потоа се вртело југозапад кон Нараш, ја преминувала реката [[Вардар]] кај современото село [[Вардаровци]], минувала низ [[Пајак (планина)|планината Пајако]], источно од [[Воден (општина)|Едеса]] преку планините [[Каракамен]] и [[Сињак|Аскио]], преминувајќи ја преминал реката [[Халијакмон]] јужно од градот [[Костур (град)|Костур]], која се наоѓала во Бугарија, потоа низ планините [[Грамошта]], потоа ја следела реката [[Војуша]] до нејзиното вливување во реката [[Дрино]] и на крајот свртувала кон запад, стигнувајќи до [[Јадранското Море]] кај градот Химара.<ref name="zlatarski418"/><ref name="Koledarov 1979">{{Harvnb|Koledarov|1979}}</ref> == Почеток на војната и крунисувањето на Симеон I == [[Податотека:60-manasses-chronicle.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини| Горе: празник во Цариград во чест на Симеон; долу: Бугарски напад врз Византијците, ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]''.]] Во 912 година, Лав VI починал и бил наследен од неговиот брат [[Александар III (византиски владетел)|Александар]], кој се обидел да промени многу од политиките на Лав VI и го вратил Никола како патријарх.<ref name="fine161"/> Како што пропишува тогашниот дипломатски протокол, Симеон испратил емисари да го потврдат мирот кон крајот на 912 или почетокот на 913 година. Според византискиот хроничар Теофан Продолжувачот, Симеон го известил дека „''ќе го почитува мирот ако кон него се однесуваат со љубезност и почит, како што беше во времето на царот Лав“.'' Меѓутоа, Александар, обземен од лудило и глупост, срамно ги отпуштил пратениците, му се заканил на Симеон и сметал дека ќе го заплаши мирот. „''Мирот бил прекинат и Симеон решил да крене оружје против христијаните [Византијците]''“.<ref>"Chronographia by Theophanes Continuatus" in GIBI, vol.{{Меѓупростори}}V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_125.html p. 125]</ref><ref name="bozhilov257"/> Бугарскиот владетел, кој барал ''casus belli'' (повод за војна) за да ја преземе царската титула, ја искористил можноста да води војна.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref><ref name="andreev108"/> За разлика од неговите претходници, крајната амбиција на Симеон била да го преземе престолот на Цариград како римски цар, создавајќи заедничка бугарско-римска држава.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Историчарот Џон Фајн тврди дека провокативната политика на Александар не влијаела на одлуката на Симеон, бидејќи тој веќе планирал инвазија, имајќи предвид дека на византискиот престол седел човек кој бил непопуларен, неискусен и веројатно алкохоличар и чиј наследник [[Константин Порфирогенит|Константин VII]] бил болно мало момче. {{cref|b}}<ref>{{harvnb|Zlatarski|1972|p=353}}</ref> Додека Бугарија се подготвувала за војна, на 6{{Меѓупростори}}Јуни 913 Александар умрел, оставајќи го Цариград во хаос со малолетниот цар под регентство на патријархот Никола. [[Податотека:Theodosian_Walls_in_Constantinople_5.jpg|алт=A medieval wall|лево|мини| [[Цариградски ѕидини|Цариградските ѕидини]] ]] Првите чекори на регенцијата биле обидот да го пренасочи нападот на Симеон. Никола Цариградски испратил писмо во кое, фалејќи ја мудроста на Симеон, го обвинил дека нападнал „''дете сираче''“ (т.е. Константин{{Меѓупростори}}VII) кој не направил ништо за да го навреди, но неговите напори биле залудни.<ref name="zlatarski418"/> Кон крајот на јули 913 година бугарскиот монарх започнал поход на чело на голема војска, а во август без противење стигнал до Цариград. Шефот на византиската канцеларија, Теодор Дафнопат, напишал за походот петнаесет години подоцна: „''Имаше земјотрес, што го почувствуваа дури и оние што живееја зад столбовите на Херакле'' “.<ref name="bozhilov257"/> Бугарите го опседнале градот и изградиле ровови од [[Златен Рог|Златниот Рог]] до [[Цариградски ѕидини|Златната порта]] на [[Мраморно Море|Мраморното Море]].<ref name="zlatarski418"/><ref name="angelov370"/> Бидејќи Симеон студирал на [[Цариградски универзитет|Цариградскиот универзитет]] и бил свесен дека градот е непроболив за копнен напад без поморска поддршка, тие акции биле демонстрација на моќ, а не обид за напад на градот. Наскоро, опсадата била укината и ''кавхан'' (првиот министер) Теодор Сигрица бил испратен да понуди мир.<ref name="andreev108"/> Симеон имал две барања{{Пцп}}да биде крунисан за Цар на Бугарите и да ја сврши својата ќерка за Константин{{Меѓупростори}}VII, со што станал свекор и чувар на царот доенче.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref><ref name="gregory228">{{Harvnb|Gregory|2005}}</ref> По преговорите меѓу Теодор Сигрица и регенцијата, била организирана гозба во чест на двајцата синови на Симеон во [[Влахерна (палата)|палатата Влахерна]] со која раководел лично Константин.{{Меѓупростори}}VII. Патријархот Николај отишол во бугарскиот логор да се сретне со бугарскиот владетел во средината на неговата придружба.<ref name="andreev108"/> Симеон се поклонил пред патријархот, кој наместо царска круна на главата на Симеон му поставил своја патријаршиска круна. Византиските летописи, кои биле непријателски настроени кон Симеон, ја претставиле церемонијата како лажна, но современите историчари, како Џон Фајн, Марк Витоу и [[Георгиј Острогорски]], тврдат дека Симеон бил премногу искусен за да биде измамен и дека тој навистина бил крунисан за Цар на Бугарите.<ref name="fine161"/><ref name="whittow293"/> Изворите сугерираат дека Никола Цариградски, исто така, се согласил со вториот услов на Симеон, кој би можел да го трасира патот на Симеон да стане соимператор и на крајот цар на Римјаните.<ref name="stephenson25">{{Harvnb|Stephenson|2004}}</ref> Откако ја постигнал својата цел, Симеон триумфално се вратил во [[Преслав]], откако тој и неговите синови биле почестени со многу дарови.<ref name="bozhilov257"/> За да го одбележи ова достигнување, Симеон ги сменил своите печати: „''Симеоне, царе миротворец, [да владееш] многу години''“. == Битка кај Анхијал ==   Договорот склучен во август 913 година се покажал како краткотраен. Два месеци подоцна, мајката на Константин VII, [[Зоја Карбонопсина]], и било дозволено да се врати во [[Цариград]] од егзил. Во февруари 914 година таа го соборила регентството на [[Никола I Цариградски]] со државен удар во палатата. Таа неволно била прогласена за царица од Никола I Цариградски, кој ја задржал својата функција како патријарх.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Нејзината прва наредба била да ги отповика сите отстапки дадени на бугарскиот монарх од страна на регенцијата, предизвикувајќи воена одмазда. Во летото 914 година бугарската војска ги нападнала темите на Тракија и [[Македонија (тема)|Македонија]]. Истовремено, бугарските трупи навлегле во областите [[Драч]] и Солун на запад.<ref name="bozhilov257"/> Најголемиот и најважниот град на Тракија, [[Одрин|Адријанопол]], бил опколен и заземен во септември, а локалното население го признало Симеон за свој владетел.<ref name="zlatarski418"/><ref name="angelov370"/> Меѓутоа, Византијците веднаш го вратиле градот во замена за огромен откуп.<ref name="zlatarski418"/> [[Податотека:AdrianopleConquest.jpg|мини|Бугарската војска го зазема Адријанопол по опсадата во 914 година]] За да се справат со бугарската закана засекогаш, Византијците презеле мерки да го прекинат судирот со [[Абасидски Калифат|Абасидскиот Калифат]] на исток и се обиделе да создадат широка антибугарска коалиција. Двајца пратеници биле испратени во [[Багдад]], каде што обезбедиле мир со калифот ел-Муктадир во јуни 917 година.<ref name="angelov370"/> Стратегот на Драч, Лав Равдух, добил инструкции да преговара со српскиот кнез [[Петар Гојниковиќ]], кој бил бугарски вазал, но бил подготвен да се откаже од бугарската власт. Меѓутоа, дворецот во Преслав бил предупреден за преговорите од принцот Михаил од Захумје, вообичаен сојузник на Бугарија, а Симеон успеал да спречи непосреден српски напад.<ref name="andreev108"/><ref name="bozhilov257">{{Harvnb|Bozhilov|Gyuzelev|1999}}</ref> На византиските обиди да им се приближи на Унгарците успешно се спротивставила и бугарската дипломатија. Генералот Јован Богас бил испратен со богати подароци кај [[Печенези]]те, кои ги населувале степите на североисточниот дел на Бугарија. Бугарите веќе имале воспоставено силни врски со Печенезите, вклучително и преку бракови, и мисијата на Богас се покажала како тешка. Тој навистина успеал да убеди некои племиња да испратат помош, но на крајот [[Византиска морнарица|византиската морнарица]] одбила да ги пренесе на југ од реката [[Дунав]], веројатно како резултат на љубомората што постоела меѓу Богас и амбициозниот адмирал [[Роман I Лакапин|Роман Лакапин]].<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref><ref name="angelov370"/><blockquote>...И дури и сега можеа да се видат купишта коски во Анхијал, каде војската на Римјаните која бегаше, беше срамно убиена. од Историјата на Лав Ѓакон, 75 години по битката.<ref>"Historia by Leo the Deacon" in GIBI, vol.{{nbsp}}V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_258.html p. 258]</ref></blockquote>  Византијците биле принудени да се борат сами, но мирот со Арапите им дозволил да ја соберат целата своја војска, вклучувајќи ги и трупите кои се наоѓале во [[Мала Азија]]. Овие сили биле ставени под команда на Доместик схола Лав Фока Постариот.<ref name="zlatarski418"/> Пред да маршираат во битка, војниците се поклониле на „''животворниот [[Чесен Крст]] и се заколнале дека ќе умираат еден за друг''“.<ref>"Historiarum compendium by John Skylitzes" in GIBI, vol.{{Меѓупростори}}VI, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/6/gal/6_249.html p. 249]</ref> Со безбедноста на неговите западни и северни граници, Симеон можел да собере и голема армија. Двете војски се судриле на 20{{Меѓупростори}}август 917 година во близина на [[Ахелој (река)|реката Ахелој]] во околината на денешно [[Поморие]]. Првично, Византијците биле успешни, а Бугарите започнале уредно повлекување, но кога Лав Фока го загубил коњот, се проширила конфузија меѓу византиските трупи, кои според хроничарот [[Јован Скилица]] имале низок морал. Симеон, кој го набљудувал бојното поле од блиските височини, наредил контранапад и лично ја предводел бугарската коњаница.<ref name="zlatarski418"/><ref name="andreev108"/><ref name="angelov370"/> Византиските редови се распаднале и според зборовите на Теофан „''се случи крвопролевање, што не се случило со векови''“. Речиси целата византиска војска [[Битка кај Анхијал (917)|била уништена]] и само неколку, вклучувајќи го и Лав Фока, успеале да стигнат до пристаништето [[Несебар|Месембрија]] и да побегнат на безбедно со бродови.<ref name="angelov370"/> {{multiple image|direction=vertical|width=250|footer=|image1=Byzantine army taking oath before the battle of Anchialus.JPG|alt1=Страница од средновековен ракопис|caption1=Византиските војници положуваат заклетва во пресрет на Битката кај Анхијал, „Мадридска Скилица“.|image2=Bulgarians defeat the Byzantines at Anchialos.jpg|alt2=Страница од средновековен ракопис|caption2=Бугарската војска ги победува Византијците кај Анхијал, „Мадридска Скилица“.}} Уште еднаш бил повикан [[Никола I Цариградски]] во обид да се запре бугарската офанзива. Во писмото до Симеон, патријархот инсистирал дека целта на византискиот напад не била да се уништи Бугарија, туку да се принуди Симеон да ги евакуира своите трупи од областите на Солун и Драч. Сепак, тој признал дека тоа не е изговор за византиската инвазија и го замолил како добар христијанин Симеон да им прости на своите сохристијани.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref><ref name="zlatarski418"/> Напорите на Никола биле залудни, а бугарската војска навлегла длабоко во византиската територија. Лав Фока собрал уште една армија, но Византијците биле тешко поразени во [[Битка кај Катасиртаи|Битката кај Катасиртаи]] веднаш надвор од Цариград во ноќна борба.<ref name="angelov370"/> == Кампањи против Србите == [[Податотека:RizMap09.jpg|алт=A map of medieval Bulgaria|лево|мини| Карта на Бугарија за време на владеењето на Симеон]] По победите во 917 година, патот кон [[Цариград]] останал отворен. Меѓутоа, Симеон морал да се справи со српскиот кнез [[Петар Гојниковиќ]], кој позитивно одговорил на византискиот предлог за антибугарска коалиција. Била испратена војска под команда на ''кавхан'' Теодор Сигрица и генерал Мармајс. Двајцата го наговориле Петар Гојниковиќ да се сретне, при што го фатиле и го испратиле во Преслав, каде што починал во затвор.<ref name="stephenson25"/> Бугарите го замениле Петар со [[Павле Брановиќ]], внук на кнезот [[Мутимир]], кој долго живеел во Преслав. Така Србија до 921 година била претворена во [[марионетска држава]]. Во обид да ја стават Србија под своја контрола, во 920 година Византијците го испратиле [[Захарија Прибислављевиќ]], уште еден внук на Мутимир, да го оспори владеењето на Павле. Захарија бил или заробен од Бугарите на пат или од Павле,<ref name="angelov370"/> кој уредно го предал на Симеон. Како и да е, Захарија завршил во Преслав. И покрај неуспехот, Византијците опстојувале и на крајот го поткупиле Павле да ја смени страната откако му дале многу злато.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Како одговор, во 921 година Симеон испратил бугарска војска на чело со Захарија. Бугарската интервенција била успешна, Павле бил лесно соборен, а на српскиот престол повторно бил поставен бугарски кандидат.<ref name="andreev108"/> Ова не траело долго бидејќи Захарија бил израснат во Цариград каде што бил под големо влијание на Византијците. Наскоро, Захарија отворено ја изјавил својата лојалност кон Византија и започнал непријателства против Бугарија. Во 923 <ref name="angelov370"/> или 924 година, Симеон испратил мала војска предводена од Теодор Сигрица и Мармајс, но тие биле нападнати од заседа и убиени. Захарија ги испрати нивните глави во Цариград.<ref name="bozhilov257"/> Оваа акција предизвикала голема одмаздничка кампања во 924 година. Била испратена голема бугарска сила, придружувана од нов кандидат, [[Часлав Клонимировиќ|Часлав]], кој е роден во Преслав од мајка Бугарка. Бугарите ги опустошиле селата и го принудиле Захарија да побегне во [[Кралство Хрватска (925–1102)|Кралството Хрватска]]. Бугарите сепак овојпат решиле да го сменат пристапот кон Србите. Ги повикале сите српски ''жупанци'' да му оддадат почит на Часлав, а потоа ги уапсиле и ги одвеле во Преслав. Србија била припоена како бугарска провинција, проширувајќи ја границата на земјата кон Хрватска, која била во својот апогеј и се покажала како опасен сосед.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Анексијата била неопходен потег бидејќи Србите се покажале како несигурни сојузници, а Симеон бил претпазлив за неизбежниот модел на војна, поткуп и пребегнување.<ref name="stephenson25"/> == Кампањи против Византијците (918–922) == [[Податотека:RadzivillChronicleFol21r.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|лево|мини| Горе: Битка меѓу Бугарите и Византијците во 914 година; подолу: преговори меѓу Симеон и Роман, ''[[Раѕивилски летопис]]''.]] Откако заканата од Србија била елиминирана во 917 година, Симеон лично водел поход во Темата Елада и продрел длабоко на југ, стигнувајќи до [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]]. Иако многу луѓе избегале на островот [[Евбеја]] и на полуостровот [[Пелопонез]], Бугарите зезеле многу заробеници и го принудиле населението да плаќа данок на бугарската држава.<ref name="angelov370"/> Главниот град на Хелада, [[Теба (Грција)|Теба]], бил заземен и неговите утврдувања уништени.<ref name="andreev108"/><ref name="bozhilov257"/> Значајна епизода од таа кампања била опишана во прирачникот за војување ''Стратегикон'' од писателот од 11 век [[Кекавмен]]. По бесплодната опсада на еден населен град во Хелада{{cref|c}}, Симеон употребил ''борбена измама'' испраќајќи храбри и снаодливи луѓе во градот за да ги откријат слабостите во неговата одбрана. Откриле дека портите се држат високо над земјата на шарки. Откако го добил нивниот извештај, Симеон испратил пет луѓе во градот со секири за да ги убијат стражарите, да ги скршат шарките и да ги отворат портите за бугарската војска. По отворањето на портите, бугарската војска влегла и го окупирала градот без крвопролевање.<ref>{{Harvnb|Haldon|1999}}</ref><ref>"Strategikon by Kekaumenos" in GIBI, vol.{{Меѓупростори}}VII, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/7/gal/7_020.html p. 20]</ref> Во пролетта 919 година, воените неуспеси што ги претрпеле Византијците претходните две години предизвикале уште една промена во византиското владеење кога адмиралот [[Роман I Лакапин]] ја принудил Зоја Карбонопсина да се врати во манастир и брзо станал цар. Во април, ќерката на Лакапин [[Елена Лакапина|Елена Лакапин]] се омажила за Константин{{Меѓупростори}}VII, а Роман I Лакапин ја презел титулата василеопатор. Во септември, [[Роман I Лакапин|Лакапин]] бил прогласен за ''[[Цезар (титула)|Цезар]]'', а во декември бил крунисан за виш цар.<ref>{{Harvnb|Runciman|1988}}</ref> Овој нов развој го налутил Симеон бидејќи го сметал Романо за узурпатор и се чувствувал навреден што син на [[Ерменци|ерменски]] селанец <ref>{{Harvnb|Kazhdan|1991}}</ref> ја зазел неговата посакувана позиција.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Така, Симеон ги отфрлил понудите да стапи во роднинска врска со Роман преку династички брак и одбил да преговара за мир додека [[Роман I Лакапин|Лакапин]] не се повлече. Во есента 920 година, бугарската војска походила длабоко во Тракија, стигнала до [[Дарданели]]те и поставила логор на брегот на полуостровот [[Галиполе|Галиполи]] веднаш спроти градот Лампсак во Мала Азија. Овие дејствија предизвикале голема загриженост кај византискиот двор бидејќи Бугарите би можеле да го отсечат Цариград од Егејското Море доколку успеале да ги обезбедат Галиполи и Лампсак.<ref name="zlatarski418"/> Патријархот Никола се обидел да моли за мир и предложил средба со Симеон во Месембрија, но безуспешно. Следната година Бугарите тргнале кон Катасиртај во близина на Цариград. Византијците се обиделе да ги намамат Бугарите на север, подалеку од нивниот главен град, спроведувајќи поход кон градот Термополис, во близина на современиот [[Бургас]]. Византискиот командант Потос Аргир испратил чета под водство на Михаил, синот на Моролеон, да ги надгледува движењата на Бугарите. Војниците на Михаил на крајот биле откриени и нападнати од заседа од Бугарите. Иако Византијците им нанеле значителни жртви на Бугарите, тие биле поразени. Михаил бил ранет и побегнал назад во Цариград каде што починал.<ref name="zlatarski418"/> По судирот во Термополис, дополнителни бугарски сили предводени од Меникос и Кавкан биле испратени на југ. Тие ги преминале планините [[Странџа]] и ги опустошиле селата околу Цариград, заканувајќи им се на палатите околу Златниот Рог. Византијците повикале голема војска, вклучувајќи трупи од градскиот гарнизон, царската гарда и морнари од морнарицата, командувани од Потос Аргир и адмиралот Алексиос Мозел.<ref name="zlatarski418"/> Во март 921 година, спротивставените сили се судриле во [[Битка кај Пеге|Битката кај Пеге,]] каде што Византијците биле разбиени. Потос Аргир едвај се спасил, а Алексиос Мозел се удавил додека се обидувал да се качи на брод. Во 922 година, Бугарите го зазеле градот Виза и ги запалиле палатите на царицата [[Теодора (царица)|Теодора]] во близина на византиската престолнина. Роман{{Меѓупростори}}се обидел да им се спротивстави испраќајќи трупи под Сактик. Тој го нападнал бугарскиот логор додека повеќето војници биле расфрлани да собираат залихи. Кога бугарските сили биле повторно собрани и информирани за нападот, тие извршиле контранапад и ги поразиле Византијците и смртно го раниле нивниот командант.<ref>"Historiarum compendium by John Skylitzes" in GIBI, vol.{{Меѓупростори}}VI, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/6/gal/6_249.html pp. 252–253]</ref> == Обиди за бугарско-арапски сојуз == [[Податотека:MadridSkylitzesFol148r.jpg|мини|Роман I Лакапин се обидува да го запре сојузот помеѓу Симеон од Бугарија и фатимидскиот калиф ел-Махди Билах.]] До 922 година, иако Бугарите го контролирале речиси целиот Балкански Полуостров, главната цел на Симеон останала надвор од неговиот дофат. Бугарскиот монарх бил свесен дека му е потребна морнарица за да го освои Цариград. Симеон решил да му се обрати на Абдула ел-Махди Билах (вл.{{Меѓупростори}}909–934), основач и калиф на [[Фатимидски Калифат|Фатимидскиот Калифат]].<ref name="zlatarski418">{{Harvnb|Zlatarski|1972}}</ref><ref name="andreev108"/> Тој владеел со поголемиот дел од [[Северна Африка]] и претставувал постојана закана за византиските територии во Јужна Италија. Иако во 914 година двете страни склучиле мировен договор, од 918 година Фатимидите ги обновиле нападите на италијанскиот брег. Во 922 година, Бугарите тајно испратиле пратеници преку [[Захумје]], државата на нивниот сојузник Михаил, во главниот град на калифот ел-Махдија на [[тунис]]киот брег. Симеон{{Меѓупростори}}предложил заеднички напад на Цариград а Бугарите да обезбедат голема копнена војска, а Арапите морнарица. Било предложено целиот плен да се подели подеднакво, Бугарите да го задржат Цариград, а Фатимидите да ги добијат византиските територии во Сицилија и Јужна Италија.<ref name="zlatarski418" /><ref name="angelov370"/> ел-Махди Билах го прифатил предлогот и ги вратил своите емисари да го склучат договорот. На пат кон дома, бродот бил заробен од Византијците во близина на калабрискиот брег, а пратениците на двете земји биле испратени во Цариград.<ref name="bozhilov257"/> Кога Роман I дознал за тајните преговори, Бугарите биле затворени, додека на арапските пратеници им било дозволено да се вратат во ел-Махдија со богати подароци за калифот. Византијците потоа испратиле своја амбасада во Северна Африка за да го надминат Симео, и на крајот Фатимидите се согласиле да не и помагнат на Бугарија.<ref name="fine161"/> Уште еден обид на Симеон да се здружи со Арапите е запишан од историчарот ел-Масуди во неговата книга ''Ливади на злато и рудници на скапоцени камења''. Арапска експедиција од Абасидскиот Калифат под Тамал ел-Дулафи слетала на егејскиот брег на Тракија, а Бугарите воспоставиле контакт со нив и испратиле пратеници во [[Тарс]]. Сепак, и овој обид не дал опипливи резултати. == Подоцнежни години == [[Податотека:61-manasses-chronicle.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини| Бугарите ја палат црквата на животодавниот извор во денешен Истанбул, ''Манасиева хроника'']] По неуспехот да се обезбеди сојуз со Арапите, во септември 923 <ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> или 924 година, Симеон{{Меѓупростори}}уште еднаш се појавил во Византиска Тракија. Бугарите ги ограбиле предградијата на Цариград, ја запалиле црквата на животодавниот извор (Света Марија) и поставиле логор на ѕидините на Цариград. Симеон{{Меѓупростори}}побарал средба со Роман со цел да се воспостави привремено примирје за справување со српската закана. Византијците, желни да ги прекинат непријателствата, се согласиле. Пред средбата во предградието [[Ејуп|Космидион]], Бугарите презеле мерки на претпазливост и внимателно ја прегледале специјално подготвената платформа{{Пцп}}тие сè уште се сеќавале на неуспешниот византиски обид за атентат на ханот [[Крум]] (вл.{{Меѓупростори}}803–814) за време на преговорите на истото место еден век порано, во 813 година.<ref name="andreev108"/><blockquote>...Симеон пристигна со голема војска, поделена на многу единици, некои вооружени со златни штитови и златни копја, други со сребрени штитови и сребрени копја, трети со оружје во сите бои, и сите беа покриени со железо. Теофан Продолжител за бугарската армија пред Цариград<ref>"Chronographia by Theophanes Continuatus" in GIBI, vol.{{nbsp}}V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_133.html pp. 133]–[http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_134.html 134]</ref></blockquote>Роман I пристигнал прв; Симеон I се појавил на коњ опкружен со елитни војници кои на грчки извикувале „''Слава на Симеон, царот''“. Според византиските летописи, откако двајцата монарси се бакнале, Роман побарал од Симеон да се престане со пролевањето на христијанска крв во непотребна војна и му одржал мала проповед на остарениот бугарски владетел прашувајќи го како може да се соочи со Бога со сета таа крв на рацете. Симеон{{Меѓупростори}}немал што да одговорам. Меѓутоа, историчарот Марк Витоу забележува дека тие извештаи не биле ништо друго туку официјални византиски желби, составени по настанот.<ref name="whittow293">{{Harvnb|Whittow|1996}}</ref> Единственото навестување за тоа што навистина се случило е алегорична приказна дека во моментот на завршување на состанокот, биле видени два орли како летаат високо на небото, потоа се зафатиле и веднаш се разделиле, едниот се упатил кон север кон Тракија, а другиот летал кон Цариград. Ова се сметало за лош знак што ги претставува судбините на двајцата владетели. Предзнакот на двата орла е реторичка импликација дека на состанокот Роман I ја признал царската титула на Симеон I и неговиот рамноправен статус со царот во Цариград.<ref name="whittow293"/> Сепак, Роман I никогаш не го ратификувал договорот за време на животот на Симеон I, а противречностите меѓу двете страни останале нерешени.<ref name="whittow293"/> Во една преписка од 925 година, византискиот цар го критикувал Симеонзатоа што се нарекол себеси „''Цар на Бугарите и Римјаните''“ и барал враќање на освоените тврдини во Тракија.<ref name="fine161"/><ref name="stephenson25"/> Во 926 година Бугарите испратиле војска да го нападне Кралството Хрватска со цел да го обезбедат својот заден дел за нова офанзива на Цариград. Симеон{{Меѓупростори}}Хрватската држава ја гледал како закана затоа што кралот [[Томислав]] (вл.{{Меѓупростори}}910–928) бил византиски сојузник и ги засолнил своите непријатели.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Бугарите марширале на хрватска територија, но претрпеле целосен пораз од Хрватите.<ref name="angelov370"/><ref name="bozhilov257"/> Иако мирот бил брзо обновен со [[Папа|папско]] посредство, Симеон I продолжил да се подготвува за напад врз византиската престолнина. Станало очигледно дека бугарските загуби не биле значајни бидејќи само мал дел од целата војска бил испратен да се бори против Хрватите. Бугарскиот монарх изгледал сигурен во верувањето дека кралот Томислав ќе го почитува мирот. Сепак, како и неговиот претходник Крум, Симеон I починал среде подготовките за напад врз Цариград на 27 мај 927 година, на возраст од шеесет и три години.{{cref|d}} == Мировен договор == Симеон I бил наследен од неговиот втор син [[Петар I (Бугарија)|Петар I]] (вл.{{Меѓупростори}}927-969). На почетокот на владеењето на Петар I, највлијателна личност на дворот бил неговиот вујко по мајчина линија, Георги Сурсувул, кој на почетокот служел како регент на младиот монарх.<ref name="fine161"/> По стапувањето на престолот, Петар I и Ѓорѓи Сурсувул започнале кампања во византиска Тракија, разурнувајќи ги тврдините во регионот што дотогаш ги држеле Бугарите.<ref name="stephenson25"/> Нападот бил замислен како демонстрација на моќ, а од позиција на сила Бугарите предложиле мир.<ref name="fine161">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref><ref name="andreev108"/><ref name="angelov370"/> Двете страни испратиле делегации во Месембрија за да разговараат за прелиминарните услови. Преговорите продолжиле во Цариград сè додека не биле договорени конечните одредби. Во ноември 927 година, самиот Петар I пристигнал во византиската престолнина и бил лично примен од Роман I. Во палатата Влахерна двете страни потпишале мировен договор, запечатен со брак помеѓу бугарскиот монарх и внуката на Роман I, Марија Лакапина. Во таа прилика Марија била преименувана во Ирена, што значи „''мир''“.<ref name="fine161" /><ref name="bozhilov257"/> На 8 октомври 927 година, Петар I и Ирина се венчале на свечена церемонија во црквата Света Марија Изворска – истата црква што Симеон I ја уништил неколку години претходно, а која била повторно изградена. [[Податотека:Seal_of_Peter_I_of_Bulgaria_with_Irene_Lekapene.jpg|алт=A medieval seal|десно|мини| Печат на царот Петар и царицата Ирина]] Според условите на договорот, Византијците официјално ја признале царската титула на бугарските монарси, но инсистирале на формулата дека царот на Бугарите се смета за „''духовен син''“ на византискиот цар.<ref name="whittow293">{{Harvnb|Whittow|1996}}</ref> И покрај формулацијата, титулата на бугарските владетели се изедначила со титулата на нивните византиски колеги. [[Бугарска православна црква|Бугарската православна црква,]] исто така, била призната како независна Патријаршија, со што станала петта автокефална [[Православна црква|источна православна црква]] по патријаршиите на [[Цариградска патријаршија|Цариград]], [[Александриска патријаршија|Александрија]], [[Антиохиска православна црква|Антиохија]] и [[Ерусалимска православна црква|Ерусалим]] и првата национална православна црква. Договорот понатаму предвидувал размена на заробеници и годишен данок што треба да го плаќаат Византијците на Бугарското Царство. Договорот ја обновил границата приближно по линиите договорени во 904 година{{Пцп}}Бугарите го вратиле поголемиот дел од Симеон ги освоил Тракија, Тесалија и Хелада и задржал цврста контрола над поголемиот дел од Македонија и поголемиот дел од [[Епир (регион)|Епир]].<ref name="Koledarov 1979"/> Така, Петар I успеал да ги оствари сите цели на својот татко, освен Цариград. == Последици == Во текот на првите години од неговото владеење, Петар I се соочил со бунтови од двајца од неговите тројца браќа, Јован во 928 година и Михаил во 930 година, но и двете биле задушени.<ref name="fine161"/> За време на поголемиот дел од неговото последователно владеење до 965 година, Петар претседавал со златното доба на бугарската држава во период на политичка консолидација, економска експанзија и културна активност.<ref name="whittow293"/><ref name="stephenson25"/> Расправата на современиот бугарски свештеник и писател [[Презвитер Козма]] ја опишува богатата бугарска елита, која поседува книги и манастири, а зачуваните материјални докази од Преслав, Костур и други места укажуваат на богата и населена слика на Бугарија од 10 век.<ref name="whittow293">{{Harvnb|Whittow|1996}}</ref> На сметка на личните привилегии на селанството значително се зголемило влијанието на земјопоседното благородништво и повисокото свештенство, предизвикувајќи судири во општеството.<ref name="andreev108"/> Козма ги обвинил бугарските игумени и епископи за алчност, ненаситност и занемарување кон нивното стадо.<ref>{{Harvnb|Andreev|Lazarov|Pavlov|1999}}</ref> Во таа средина, за време на владеењето на Петар I, се појавило [[богомилство]]<nowiki/>то – дуалистичка еретичка секта која во следните децении и векови се проширила во Византија, северна Италија и јужна Франција.<ref name="fine161"/> Стратешката положба на Бугарското Царство останала тешка. Земјата била опкружена од агресивни соседи: Унгарци на северозапад, Печенези и растечката моќ на [[Киевски Рус|Киевска Русија]] на североисток, и Византија на југ, која и покрај мирот се покажала како несигурен сосед. Мировниот договор и дозволил на Византија да ги концентрира своите ресурси на Абасидскиот Калифат во опаѓање на исток. Под водство на талентираниот генерал [[Јован Курку]], Византијците го смениле текот на [[Византиско-арапски војни|византиско-арапските војни]] извојувајќи импресивни победи над муслиманите.<ref name="gregory228"/> До 944 година тие ги нападнале градовите Амида, Дара и Нисибис во средниот [[Еуфрат]] и ја опколле Едеса.<ref name="gregory228"/> Извонредните византиски успеси продолжиле под [[Никифор II Фока|Никифор Фока]], кој владеел како цар помеѓу 963 и 969 година, со повторното освојување на Крит во 961 година и обновувањето на некои територии во Мала Азија.<ref name="fine161"/><ref name="gregory228"/> Зголемената византиска доверба и моќ го поттикнале Никифор Фока да го одбие плаќањето на годишниот данок на Бугарија во 965 година.<ref name="andreev108"/><ref name="gregory228"/> Ова резултирало со [[Инвазија на Светослав I во Бугарија|руска инвазија на Бугарија]] во 968-971 година, што довело до привремен колапс на бугарската држава и жестока 50-годишна византиско-бугарска војна до освојувањето на Бугарија од страна на Византијците во 971 година.<ref name="whittow293"/> == Наводи == {{наводи}} ==Извори== {{Refbegin|30em}} * {{cite book | title = Българските ханове и царе | trans-title = The Bulgarian Khans and Tsars | last1 = Andreev | first1 = Iordan | first2= Milcho | last2= Lalkov | year = 1996 | language = bg | publisher = Абагар | location = [[Veliko Tarnovo]] | isbn = 954-427-216-X }} * {{cite book | title = Кой кой е в средновековна България | trans-title = Who is Who in Medieval Bulgaria | last1 = Andreev | first1 = Iordan | first2 = Ivan | last2 = Lazarov | first3 = Plamen | last3 = Pavlov | year = 1999 | language = bg | publisher = Петър Берон | isbn = 978-954-402-047-7 }} * {{cite book | ref={{harvid|Angelov et al|1981}} | title = История на България. Том II. Първа българска държава | trans-title = History of Bulgaria. Volume II. First Bulgarian State | last1 = Angelov | first1 = Dimitar | first2 = Ivan | last2 = Bozhilov | first3 = Stancho | last3 = Vaklinov | first4 = Vasil | last4 = Gyuzelev | first5 = Kuyu | last5 = Kuev | first6 = Petar | last6 = Petrov | first7 = Borislav | last7 = Primov | first8 = Vasilka | last8 = Tapkova | first9 = Genoveva | last9 = Tsankova | others = et al. | year = 1981 | language = bg | publisher = [[Bulgarian Academy of Sciences]] Press | location = [[Sofia]] }} * {{cite book | ref={{harvid|Bakalov et al|2003}} | title = История на българите от древността до края на XVI век (History of the Bulgarians from Antiquity to the end of the XVI century) | last1 = Bakalov | first1 = Georgi | first2 = Petar | last2 = Angelov | first3 = Plamen | last3 = Pavlov | first4 = Totyu | last4 = Koev | first5 = Emil | last5 = Aleksandrov | others = et al. | year = 2003 | language = bg | publisher = Знание | location = Sofia | isbn = 954-621-186-9 }} * {{cite book | title = История на средновековна България VII–XIV век | trans-title = History of Medieval Bulgaria VII–XIV centuries | last1 = Bozhilov | first1 = Ivan | first2 = Vasil | last2 = Gyuzelev | author-link2=Vasil Gyuzelev | year = 1999 | language = bg | publisher = Анубис | location =Sofia | isbn = 954-426-204-0 }} * {{cite book | title = Политическа география на средновековната Българска държава, част 1 (681–1018) | trans-title = Political Geography of the Medieval Bulgarian State, Part I. (681-1018) | last = Koledarov | first = Petar | year = 1979 | language = bg | publisher = Bulgarian Academy of Sciences Press | location = Sofia }} * {{cite book | title = Гръцки извори за българската история (ГИБИ), том V | trans-title = Greek Sources for Bulgarian History (GIBI), volume V | url=http://www.promacedonia.org/gibi/5/index.html | author = Collective | chapter = 11. Продължителят на Теофан | trans-chapter = 11. Theophanes Continuatus | year = 1964 | language = bg, el | publisher = [[Bulgarian Academy of Sciences]] Press | location = Sofia | access-date =13 March 2016 }} * {{cite book | title = Гръцки извори за българската история (ГИБИ), том VI | trans-title = Greek Sources for Bulgarian History (GIBI), volume VI | url=http://www.promacedonia.org/gibi/6/index.html | author = Collective | year = 1965 | language = bg, el | publisher = Bulgarian Academy of Sciences Press | location = Sofia | access-date =13 March 2016 }} * {{cite book | title = Гръцки извори за българската история (ГИБИ), том VII | trans-title = Greek Sources for Bulgarian History (GIBI), volume VII | url=http://www.promacedonia.org/gibi/7/index.html | author = Collective | year = 1968 | language = bg, el | publisher = Bulgarian Academy of Sciences Press | location = Sofia | access-date =13 March 2016 }} * {{The Early Medieval Balkans}} * {{cite book | title = A History of Byzantium | last = Gregory | first = Timothy E. | author-link = Timothy E. Gregory | year = 2005 | publisher = [[Wiley-Blackwell|Blackwell Publishing]] | isbn = 0-631-23513-2 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/historyofbyzanti00greg }} * {{Warfare, State and Society in the Byzantine World, 565–1204}} * {{Oxford Dictionary of Byzantium}} * {{Cite book|last=Obolensky|first=Dimitri|author-link=Dimitri Obolensky|title=The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe, 500-1453|year=1974|orig-year=1971|location=London|publisher=Cardinal |isbn=978-0-351-17644-9 |url=https://books.google.com/books?id=RlBoAAAAMAAJ}} * {{cite book |last = Runciman |first = Steven |author-link = Steven Runciman |title = A History of the First Bulgarian Empire |url = http://www.promacedonia.org/en/sr/index.html |chapter-url = http://www.promacedonia.org/en/sr/sr_3_1.htm |chapter = The Two Eagles |publisher = [[George Bell & Sons]] |location = [[London]] |oclc = 832687 |year = 1930 |access-date = 13 March 2016 }} * {{cite book |last = Runciman |first = Steven |title = The Emperor Romanus Lecapenus and His Reign: A Study of Tenth-Century Byzantium |url = https://archive.org/details/emperorromanusle0000runc |publisher = Cambridge University Press |location = [[Cambridge]] |isbn = 0-521-35722-5 |year = 1988 |orig-year = 1929 }} * {{cite book | title = Byzantium's Balkan Frontier. A Political Study of the Northern Balkans, 900–1204 | last = Stephenson | first = Paul | year = 2004 | publisher = Cambridge University Press | isbn = 0-511-03402-4 }} * {{cite book | title = The Making of Byzantium (600–1025) | url = https://archive.org/details/makingofbyzantiu0000whit | last = Whittow | first = Mark | year = 1996 | publisher = [[University of California Press]] | location = [[Los Angeles]] | isbn = 0-520-20497-2 }} * {{cite book |last = Zlatarski |first = Vasil |author-link = Vasil Zlatarski |title = История на българската държава през средните векове. Том I. История на Първото българско царство. | trans-title =History of the Bulgarian state in the Middle Ages. Volume I. History of the First Bulgarian Empire. |url = http://www.promacedonia.org/vz1b/index.html |edition = 2 |publisher = Наука и изкуство |location = Sofia |year = 1972 |orig-year = 1927 |language = bg |oclc = 67080314 }} *{{cite journal |last1=Stoyanov |first1=Aleksandr |title=The Size of Bulgaria's Medieval Field Armies: A Case Study of Military Mobilization Capacity in the Middle Ages |journal=Journal of Military History |date=July 2019 |volume=83 |issue=3 |pages=719–746 |url=https://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=31h&AN=137192875&site=eds-live&scope=site}} [[Категорија:Византиско-бугарски војни]] [[Категорија:Бугарија во 10 век]] [[Категорија:Византија во 10 век]] [[Категорија:Војни на Првото Бугарско Царство]] ghyrm73mpfz1vpprsd1b9m5ukpq4sfo Опсада на Цариград (922) 0 1369663 5562189 5358945 2026-05-21T17:28:08Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562189 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|image=|caption=|conflict=Опсада на Цариград |partof=[[Византиско-бугарски војни]]:<br />[[Византиско-бугарска војна (913-927)|Војната од 913–927]]|date=јуни 922|place=[[Цариград]], [[Тракија]]|result=Бугарска победа|combatant1=[[Прво Бугарско Царство|Бугарија]]|combatant2=[[Византија]]|commander1=непознато|commander2=[[Сакитик]]{{KIA}}|strength1=|strength2=|casualties1=|casualties2=}} '''Опсадата на Цариград'''— опсада која се одвила во јуни [[922]] година на периферијата на главниот град на [[Византија]], [[Цариград]], помеѓу силите на [[Прво Бугарско Царство|Првово Бугарско Царство]] и Византијците за време на [[Византиско-бугарска војна (913-927)|византиско-бугарската војна од 913-927 година]]. Во летото, византискиот цар [[Роман I Лакапин]]<nowiki/>испратил војници под командантот Сактикиос за да одбие уште еден бугарски напад во предградието на византиската престолнина. Византијците упаднале во бугарскиот логор, но биле поразени кога се соочиле со главните бугарски сили. За време на неговото бегство од бојното поле, Сактик бил смртно ранет и починал следната ноќ. Бугарите, кои до 922 година имале контрола над поголемиот дел од [[Балкански Полуостров|Балканот]], продолжиле да ги пустошат византиската села практично без противење. Сепак, им недостигала поморска моќ да спроведат успешна опсада на Цариград. Последователните обиди да се преговара за бугарско-арапскиот сојуз за заеднички напад на Цариград биле откриени од Византијците кои успешно се спротивставиле. Стратешката ситуација на Балканот останала непроменета се додека двете страни не потпишале мировен договор во 927 година со кој се признава царската титула на бугарските монарси и целосната независност на [[Бугарска православна црква|Бугарската православна црква]] како автокефална патријаршија. Примарни извори за битката се продолжението на ''Хроника'' на [[Георги Амартол]] и ''Синопсис на Историите'' на [[Јован Скилица]]. == Позадина == За време на неговото кратко владеење, византискиот цар [[Александар III (византиски владетел)|Александар]] (вл. 912–913) предизвикал судир со бугарскиот монарх [[Симеон I]] (вл. 893–927). Симеон I, кој долго време имал амбиции да бара царска титула за себе, ја искористил можноста да води војна. <ref>{{Harvnb|Andreev|Lalkov|1996}}</ref> <ref>{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Кога Византија била во неред по смртта на Александар во јуни 913 година, Бугарите стигнале до Цариград без противење и го принудиле регентството на малиот [[Константин Порфирогенит|Константин VII]] (вл. 913–959) да го признае Симеон I за цар <ref>{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> По државниот удар во палатата во 914 година, новото византиско регентство им ги укинало отстапките на Бугарите и ја повикало целата војска, вклучително и трупите во [[Мала Азија]], да се справи со бугарската закана еднаш засекогаш. Во решавачката [[Битка кај Анхијал (917)|битка кај Анхијал]] во 917 година, византиските сили биле целосно уништени, оставајќи ги Бугарите да раководат со Балканот. <ref>{{Harvnb|Andreev|Lalkov|1996}}</ref> Нивните годишни походи стигнале до [[Цариградски ѕидини|ѕидините на Цариград]] и до [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]]. Сите последователни обиди да се спротивстави на бугарската војска кај [[Битка кај Катасиртаи|Катасиртаи]], Аквае Калидае и [[Битка кај Пеге|Пеге]] завршиле со пораз. <ref>{{Harvnb|Zlatarski|1972}}</ref> И покрај неговата воена превласт над земјата, Симеон I бил свесен дека му е потребна поморска помош за да го заземе [[Цариград]]. Во 922 година тој тајно испратил пратеници кај [[Фатимидски Калифат|фатимидскиот]] калиф Убајд Алах ел-Махди Билах во Махдија за да преговара за помошта на моќната [[Арапи|арапска]] морнарица. Симеон I предложил да се подели подеднакво целиот плен; Бугарите требало да го задржат [[Цариград]], а Фатимидите ќе ги добијат византиските територии во [[Сицилија]] и Јужна Италија. <ref>{{Harvnb|Andreev|Lalkov|1996}}</ref> <ref>{{Harvnb|Zlatarski|1972}}</ref> == Битка == [[Податотека:61-manasses-chronicle.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини|300x300пкс| Бугарите палат црква на периферијата на Константинопол, ''[[Константин Манасиј|Манасиева хроника]]'' .]] [[Податотека:61-manasses-chronicle.jpg|алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини| Бугарите ја палат црквата на животодавниот извор во денешен Истанбул, ''Манасиева хроника'']] По неуспехот да се обезбеди сојуз со Арапите, во септември 923 <ref name="fine153">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> или 924 година, Симеон{{Меѓупростори}}уште еднаш се појавил во Византиска Тракија. Бугарите ги ограбиле предградијата на Цариград, ја запалиле црквата на животодавниот извор (Света Марија) и поставиле логор на ѕидините на Цариград. Симеон{{Меѓупростори}}побарал средба со Роман со цел да се воспостави привремено примирје за справување со српската закана. Византијците, желни да ги прекинат непријателствата, се согласиле. Пред средбата во предградието [[Ејуп|Космидион]], Бугарите презеле мерки на претпазливост и внимателно ја прегледале специјално подготвената платформа{{Пцп}}тие сè уште се сеќавале на неуспешниот византиски обид за атентат на ханот [[Крум]] (вл.{{Меѓупростори}}803–814) за време на преговорите на истото место еден век порано, во 813 година. <ref name="andreev103">{{Harvnb|Andreev|Lalkov|1996}}</ref><blockquote>...Симеон пристигна со голема војска, поделена на многу единици, некои вооружени со златни штитови и златни копја, други со сребрени штитови и сребрени копја, трети со оружје во сите бои, и сите беа покриени со железо. Теофан Продолжител за бугарската армија пред Цариград<ref>"Chronographia by Theophanes Continuatus" in GIBI, vol.{{nbsp}}V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, [http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_133.html pp. 133]–[http://www.promacedonia.org/gibi/5/gal/5_134.html 134]</ref></blockquote>Роман I пристигнал прв; Симеон I се појавил на коњ опкружен со елитни војници кои на грчки извикувале „''Слава на Симеон, царот''“. Според византиските летописи, откако двајцата монарси се бакнале, Роман побарал од Симеон да се престане со пролевањето на христијанска крв во непотребна војна и му одржал мала проповед на остарениот бугарски владетел прашувајќи го како може да се соочи со Бога со сета таа крв на рацете. Симеон{{Меѓупростори}}немал што да одговорам. Меѓутоа, историчарот Марк Витоу забележува дека тие извештаи не биле ништо друго туку официјални византиски желби, составени по настанот. <ref name="whittow291">{{Harvnb|Whittow|1996}}</ref> Единственото навестување за тоа што навистина се случило е алегорична приказна дека во моментот на завршување на состанокот, биле видени два орли како летаат високо на небото, потоа се зафатиле и веднаш се разделиле, едниот се упатил кон север кон Тракија, а другиот летал кон Цариград. Ова се сметало за лош знак што ги претставува судбините на двајцата владетели. Предзнакот на двата орла е реторичка импликација дека на состанокот Роман I ја признал царската титула на Симеон I и неговиот рамноправен статус со царот во Цариград. <ref name="whittow291" /> Сепак, Роман I никогаш не го ратификувал договорот за време на животот на Симеон I, а противречностите меѓу двете страни останале нерешени. <ref>{{Harvnb|Whittow|1996}}</ref> Во една преписка од 925 година, византискиот цар го критикувал Симеонзатоа што се нарекол себеси „''Цар на Бугарите и Римјаните''“ и барал враќање на освоените тврдини во Тракија. <ref>{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> <ref>{{Harvnb|Stephenson|2004}}</ref> Во 926 година Бугарите испратиле војска да го нападне Кралството Хрватска со цел да го обезбедат својот заден дел за нова офанзива на Цариград. Симеон{{Меѓупростори}}Хрватската држава ја гледал како закана затоа што кралот [[Томислав]] (вл.{{Меѓупростори}}910–928) бил византиски сојузник и ги засолнил своите непријатели. <ref name="fine157">{{Harvnb|Fine|1991}}</ref> Бугарите марширале на хрватска територија, но претрпеле целосен пораз од Хрватите. <ref>{{Harvnb|Angelov et al|1981}}</ref> <ref>{{Harvnb|Bozhilov|Gyuzelev|1999}}</ref> Иако мирот бил брзо обновен со [[Папа|папско]] посредство, Симеон I продолжил да се подготвува за напад врз византиската престолнина. Станало очигледно дека бугарските загуби не биле значајни бидејќи само мал дел од целата војска бил испратен да се бори против Хрватите. Бугарскиот монарх изгледал сигурен во верувањето дека кралот Томислав ќе го почитува мирот. Сепак, како и неговиот претходник Крум, Симеон I починал среде подготовките за напад врз Цариград на 27 мај 927 година, на возраст од шеесет и три години. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:922]] [[Категорија:Битки во Византиско-бугарските војни]] [[Категорија:Бугарија во 10 век]] [[Категорија:Опсади на Цариград|922]] ac78tkb4yzqv3sk4raipxc0q0jjba2j Корисник:Gurther/Песок 2 1370811 5562026 5521179 2026-05-21T13:28:39Z Gurther 105215 Ја заменувам страницата со '__NOTOC__' 5562026 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ kql9fyxoa5yczcpxajv4ee65vgow5eh 5562223 5562026 2026-05-21T19:32:23Z Gurther 105215 5562223 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=1098128 <nowiki>[1]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=732442 <nowiki>[1]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=752823 <nowiki>[3]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797478 <nowiki>[4]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=1056999 <nowiki>[5]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=836537 <nowiki>[6]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=855874 <nowiki>[7]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797728 <nowiki>[8]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=710903 <nowiki>[9]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=710792 <nowiki>[10]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=674574 <nowiki>[11]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=652031 <nowiki>[12]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797433 <nowiki>[13]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=545724 <nowiki>[14]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=692320 <nowiki>[15]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=674652 <nowiki>[16]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=797760 <nowiki>[17]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=684974 <nowiki>[18]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=625571 <nowiki>[19]</nowiki>]</ref><ref>[https://www-ceeol-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/search/viewpdf?id=566715 <nowiki>[20]</nowiki>]</ref> 5jlf34r7g51skdrpoe0bnrvzraak6hg Каталпа 0 1371622 5562365 5371108 2026-05-22T11:08:42Z Bjankuloski06 332 /* top */ Исправен поим, replaced: декоратив → украс 5562365 wikitext text/x-wiki [[File:Northern Catalpa beanpods.jpg|thumb|Каталпа]] '''Каталпа''' (''Catalpa'') – род на [[листопадно дрво]] што припаѓа на фамилијата Bignoniaceae. Достигнува висина 20m, има криво стебло, кревки гранки и широка круна. Листовите се големи од 10–20&nbsp;cm, со срцевиден облик. Каталпата цвета во јуни и јули. Цветовите се крупни, бели, ѕвонести, во внатрешноста имаат две жолти пруги и бројни црвенкасти пеѓи. За време на цветањето пчелите ја посетуваат во текот на целиот ден. Цвета после шестата година од садењето. Плодовите се долги и изгледаат како боранија. Каталпата сака сончеви места и хранливо земјиште. Отпорна е на болести и на разни штетници. Се сади како украсно растение па често се среќава по градските паркови и улици. {{рв|Catalpa}} {{Wikispecies|Catalpa}} {{ботаника-никулец}} [[Категорија:Усноцветовидни]] r1tj6oahu3c9urytcpi8pzcnuwlxvtf Евровизија 2026 0 1371871 5562283 5559620 2026-05-21T23:41:35Z Beclievski 9277 5562283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Еворивија 2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|semi1=12 мај 2026|semi2=14 мај 2026|final=16 мај 2026|host={{знамеикона|Австрија}} [[Австрија]]|venue=Wiener Stadthalle, Виена|presenters=Викторија Сваровски Мајкл Островски Емили Бусвајн (зелена соба)|winner={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] „Бангаранга“|director=Мајкл Куглер Робин Хофвандер|entries=25|returning={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] <br> {{знамеикона|Молдавија}} [[Молдавија]]<br> {{знамеикона|Романија}} [[Романија]]|nonparticipating={{знамеикона|Исланд}} [[Исланд]]<br> {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска]]<br> {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија]]<br> {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија]]<br> {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија]]|previous=2025|next=2027|map=ESC 2026 Map.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|emiter=[[Податотека:ORF logo.svg|30px]] [[О-Ер-Еф (телевизија)|ORF]]}} '''Евровизија 2026''' — 70-тото издание по ред на изборот за песна на [[Евровизија]]. Планирана е да се одржи [[Австрија]], како резултат на победата на ЈЈ на [[Евровизија 2025]] година во [[Базел]], со песната ''Wasted Love''. Ова ќе биде трет пат Австрија да биде домаќин на фестивалот, а првото домаќинство го имала во [[Евровизија 1967|1967]] година, а второто во [[Евровизија 2015|2015]] година. Радиодифузер на натпреварувањето еавстрискиот јавен сервис [[О-Ер-Еф]]. Полуфиналните вечери биле одржани на 12 мај, 14 мај и финалето на 16 мај. На натпреварот се пријавиле 35 земји: {| class="wikitable plainrowheaders" |+ ! scope="col" | Држава ! scope="col" | РДТ ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Автор |- ! scope="row" | {{esc|Австрија}} | [[ORF (broadcaster)|ORF]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Данска}} | [[DR (broadcaster)|DR]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Финска}} | [[Yle]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Грција}} | [[Hellenic Broadcasting Corporation|ERT]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Малта}} |[[Public Broadcasting Services|PBS]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" | {{esc|Холандија}} | [[AVROTROS]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Србија}} | [[Radio Television of Serbia|RTS]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Шпанија}} |[[RTVE]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |- ! scope="row" |{{esc|Велика Британија}} | [[BBC]] | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} | {{N/A|}} |} == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Австриска музика]] [[Категорија:Музиката во 2026 година]] j6j4h2bp4n02kuaepj6ngka35i3hv3k Resident Evil Requiem 0 1373518 5562176 5524071 2026-05-21T17:17:22Z Andrew012p 85224 /* */ 5562176 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = Resident Evil Requiem | image = [[Податотека:Re requiem.png|250px]] | caption = | alt = | developer = [[Capcom]] | publisher = Capcom | director = Коши Наканиши<ref name="Director">{{Cite web |last=Denzer |first=TJ |date=2 јули 2024 |title=Resident Evil 7's director is leading development of RE9 |url=https://www.shacknews.com/article/140474/resident-evil-7-director-returns |access-date=7 јуни 2025 |website=Shacknews |archive-date=17 април 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250417174829/https://www.shacknews.com/article/140474/resident-evil-7-director-returns |url-status=live }}</ref> | producer = | designer = | programmer = | composer = | writer = | genre = [[ужас за преживување]] | modes =[[едноиграчка игра|едноиграчки]] | engine = [[RE Engine]] | platforms = [[PlayStation 5]]<br>[[Windows]]<br>[[Xbox Series X/S]]<br>[[Nintendo Switch 2]] | released = 27 февруари 2026 | series = ''[[Resident Evil]]'' }} '''''Resident Evil Requiem''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Притаено зло: Панихида'') — компјутерска игра во жанрот [[survival horror|ужас за преживување]]. Таа е деветта во главната серија ''[[Resident Evil]]'' и продолжение на ''[[Resident Evil Village]]''. Како развивач и издавач се јавува компанијата [[Capcom]]. Играта била најавена на 6 јуни 2025 г., за време на презентацијата на ''Summer Game Fest'', а излегла на 27 февруари 2026 г., за платформите [[Microsoft Windows|Windows]], [[PlayStation 5]], [[Xbox Series X/S]] и [[Nintendo Switch 2]]. Во ''Resident Evil Requiem'' се користи погонскиот систем RE Engine. == Играчки процес == Во прегледот објавен на мрежното место [[IGN]] на 11 јуни 2025 г., било откриено дека во играта може слободно да се менува погледот помеѓу прво и трето лице. Главниот лик, Грејс, е прогонувана од ново чудовиште, слично на Мистер Икс или [[Леди Димитреску]]. Како и во главниот серијал ''[[Resident Evil]]'', играта вклучува загатки, истражување на околината, борба за преживување и собирање ресурси. Во овој поглед, играта е многу блиска до ''Resident Evil 2''. ''Requiem'' ја продолжува традицијата на [[Resident Evil 7: Biohazard|седмиот]] и [[Resident Evil Village|осмиот дел]], воведувајќи голем, гротескен и неумолив прогонувач. Во медицинскиот центар „Роудс Хил“, Грејс нема огнено оружје; таа располага само со запалка и стаклени шишиња за одвлекување на вниманието на чудовиштето, кое не може да биде рането или убиено. При движењето низ собите и долгите ходници, неопходно е играчот да се движи наведнат и со голема претпазливост. Чудовиштето — жена мутант со испакнати очи, жртва на експерименти со Т-вирусот — наликува на ксеноморф од ''[[Alien: Isolation]]''. Тоа е упорно, способно да се движи по таванот и веднаш реагира на звуци, движења и мирисот на девојката. Непријателот е висок колку Леди Димитреску, со градба на телото слична на Лиза Тревор и вилица како кај [[вендиго]]. Спасот е силната светлина, која ја пече кожата на монструмот и го принудува на повлекување, што претставува еден вид интерпретација на сигурните соби во серијалот. Истражувањето во оваа игра е стандардно за целата франшиза и вклучува управување со инвентарот, подробно проучување на предмети, како и барање клучеви за отклучување врати и осигурувачи за електричните прекинувачи. Изборот на камерата може да се менува преку менито во кое било време, што овозможува создавање различна атмосфера во зависност од желбите на играчот. При играње во прво лице, пресретнувањето со прогонувачот изгледа многу пострашно бидејќи тој делува крупно и моќно, а ограничениот преглед на околината го засилува стравот за време на скриптираните епизоди. Од друга страна, со префрлање во режим на трето лице, играчите можат да ја видат анимацијата на Грејс како се сопнува и паѓа, што дополнително ја нагласува нејзината ранливост и ја зголемува напнатоста во критичните моменти. Самата болница е функционално поделена на источно и западно крило, а помеѓу нив е сместен [[Атриум (архитектура)|атриумот]] што служи како сигурна зона за играчот. == Содржина == Дел од настаните во играта се одвиваат во разурнатиот Ракун Сити, 28 години по катастрофата. Главни ликови се [[Леон Скот Кенеди|Леон Кенеди]] и аналитичарката на [[Федерално истражно биро|ФИБ]], Грејс Ешкрофт — ќерка на Алисa Ешкрофт од ''[[Resident Evil Outbreak]]''. Претходно, Алиса била сведок на пропаста на корпорацијата ''Амбрела'', по што продолжила да ги следи појавите на биолошка опасност. Откако добива задача од својот претпоставен Нејтан Демпси, Грејс заминува во градот, поточно во хотелот „Вренвуд“ — местото каде што нејзината мајка била убиена пред 8 години. Кога се дознава дека во хотелот исчезнал [[полицаец]], на местото на настанот пристигнува и ветеранот агент Леон Кенеди. Во текот на приказната, Грејс станува жртва на одредени експерименти. Како што патиштата на Грејс и Леон се вкрстуваат, двајцата се принудени да се соочат со своето минато и да ја откријат вистината за инцидентот во Ракун Сити, кој засекогаш го променил светот. Главен осомничен за чудните смртни случаи што ги потресуваат [[Соединети Американски Држави|САД]] е Виктор Гидеон, поранешен специјалист во ''Амбрела'' за истражување на Т-вирусот. Важна улога игра и „Елпис“ — „она што останало на дното на [[Пандорина кутија|Пандорината кутија]]“, проект што го крие одговорот на прашањето зошто е убиена Алиса Ешкрофт и ја открива тајната на Леон.''<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ign.com/articles/resident-evil-9-requiem-hands-on-preview|title=We Played Resident Evil Requiem In Both First-Person And Third-Person|last=Kim|first=Matt|date=11 јуни 2025|language=en|access-date=11 јуни 2025|website=IGN}}</ref>''<ref name="Rouse-2025">{{Cite web|url=https://www.polygon.com/gaming/603426/resident-evil-9-announced-release-date-trailer|title=Resident Evil Requiem is a return to form for the franchise in new trailer|last=Rouse|first=Isaac|date=6 јуни 2025|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20250606235040/https://www.polygon.com/gaming/603426/resident-evil-9-announced-release-date-trailer|archive-date=6 јуни 2025|access-date=7 јуни 2025|website=Polygon|url-status=live}}</ref> == Развој == На 1 јули 2024 г., презентацијата на Capcom Showcase открила дека следното главно продолжение на ''Resident Evil'' е во развој, под режија на Коши Наканиши. Capcom го најавил ''Requiem'' на ''Summer Game Fest'' на 6 јуни 2025 г., со датум на излегување на 27 февруари 2026 г. Трејлерот бил завршното откритие на играта. Во трејлерот бил прикажан опустошениот Ракун Сити, вклучувајќи ја и полициската управа од ''Resident Evil 2'' и ''Resident Evil 3''. ''Resident Evil Requiem'' е додадена на преку 1 милион списоци на желби низ сите платформи на кои е најавено нејзиното излегување. Демо-верзија за играње била достапна на конвенцијата Gamescom 2025 во август 2025 г. Како и сите игри од серијата ''Resident Evil'' по ''[[Resident Evil 7: Biohazard]]'' (2017), ''Requiem'' го користи погонскиот систем [[RE Engine]].<ref name="Dunsmore-2025">{{Cite web|url=https://hardcoregamer.com/return-to-raccoon-city-in-resident-evil-requiem/|title=Return to Raccoon City in Resident Evil Requiem|last=Dunsmore|first=Kevin|date=7 јуни 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250609124751/https://hardcoregamer.com/return-to-raccoon-city-in-resident-evil-requiem/|archive-date=9 јуни 2025|url-status=live|access-date=9 јуни 2025|website=Hardcore Gamer}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.residentevil.com/requiem/en-us/}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Игри од Resident Evil]] [[Категорија:Ужаси за преживување]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Игри за Xbox Series X/S]] 4t3wagc96z3row0bmmspyhaqkap9ekk Егеј (митологија) 0 1382305 5562190 5481886 2026-05-21T17:29:03Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - Коринтски Провлак наместо Коринтска Провлака 5562190 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|type=Greek|name=Егеј|image=Themis Aigeus Antikensammlung Berlin F2538 n2.jpg|caption=„Темида и Егеј“<br/>Атички црвенофигурен киликс, 440–430 п.н.е.|deity_of=Крал на [[Атина]]|abode=[[Мегара]], потоа Атина|consort=(i) [[Мета (митологија)|Мета]]<br/>(ii) [[Халкиопа]]<br/>(iii) [[Етра (митологија)|Етра]]<br/>(iv) [[Медеја]]<br/>(v) ''непознато|parents=(1) [[Пандион II]] и [[Пилија]]<br/>(2) [[Скириј]]<br/>(3) [[Фемиј]]|siblings=(1) [[Палас (син на Пандион)|Палас]], [[Нисос|Нисус]], [[Ликиј Атински|Ликиј]] и сопруга на [[Скирон]]|children=(iii) Тезеј<br/>(iv) [[Мед (митологија)|Мед]]<br/> (v) Палас|successor=[[Тезеј]]|predecessor=[[Пандион II]]|member_of=Атинското кралско семејство|other_names=Егеј}} [[Податотека:Hippolyte_Flandrin_-_Theseus_Recognized_by_his_Father_-_1832.jpg|мини|''Тезеј признаен од неговиот татко'' од Иполит Фландрин (1832)]] '''Егеј''' ({{Langx|grc|Αἰγεύς|Aigeús}}) — еден од кралевите на Атина<ref>[[Гај Јулиј Хигин|Хигин]], ''[[Fabulae]]'' [https://topostext.org/work/206#48 48]</ref> во [[Старогрчката митологија|старогрчката митологија]], кој го дал своето име на [[Егејското Море]]. Тој бил татко на [[Тезеј]]<ref>[[Библиотека (Псевдо-Аполодор)|Аполодор]], [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+1.9.16&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022:boo=0:chapter=0&highlight=Aegeus 1.9.16]; [[Гај Јулиј Хигин|Хигин]], ''[[Fabulae]]'' [https://topostext.org/work/206#14.2 14], [https://topostext.org/work/206#48 48], [https://topostext.org/work/206#173 173], [https://topostext.org/work/206#241 241], [https://topostext.org/work/206#244 244], [https://topostext.org/work/206#251 251], [https://topostext.org/work/206#257 257] & [https://topostext.org/work/206#270 270]</ref> и основач на атинските институции. == Семејство == Првата жена на Егеј била [[Мета (митологија)|Мета]],<ref>[[Гај Јулиј Хигин|Хигин]], ''[[Fabulae]]'' [https://topostext.org/work/206#26 26] & [https://topostext.org/work/206#48 48]</ref> ќерка на Хопла, а неговата втора жена била Халкиопа, ќерка на Рексенор, од кои ниту една не му родила деца. Тој е исто така запишан како татко на [[Мед (митологија)|Мед]] од вештерката [[Медеја]]. Во еден редок запис, се вели дека Палас е и син на Егеј. За вториот се вели дека е татко и на Мегареј, истоимениот основач на [[Мегара]].<ref>Compare Apollodorus, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+3.15.5&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 3.15.5]; [[John Tzetzes|Tzetzes]] ad [[Lycophron]], [https://topostext.org/work/860#494 494]; [[Plutarch]], ''Theseus'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Plut.%20Thes.%2013&lang=original 13]</ref> Егеид (Αἰγείδης), бил патроним од Егеј и особено се користел за означување на Тезеј.<ref>[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aalphabetic+letter%3DA%3Aentry+group%3D5%3Aentry%3Daegeides-bio-1 A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology, Aegeides]</ref> == Митологија == === Владеење === Егеј е роден во [[Мегара]] каде што се населил неговиот татко [[Пандион II]] откако бил протеран од [[Атина]] од синовите на [[Метион]] кои го зазеле престолот.<ref>Pausanias, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+1.5.3&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 1.5.3]</ref> По смртта на Пандион, тогашен крал на Мегара, Егеј заедно со своите тројца браќа успешно ја нападнале Атина, ја презеле контролата врз владата и ги протерале узурпаторите, Метионидите. Потоа, тие ја поделиле власта меѓу себе, но Егеј го добил суверенитетот на [[Атика]], наследувајќи го Пандион на престолот.<ref>Apollodorus, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Apollod.+3.15.6&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0022 3.15.6]; Pausanias, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160%3Abook%3D1%3Achapter%3D5%3Asection%3D4 1.5.4]</ref> Се вели дека Мегара во тоа време била дел од Атика, а дека Нис го добил својот дел кога станал крал на тој град. <ref>Pausanias, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.%201.39.4&lang=original 1.39.4]</ref> Лик станал крал на [[Евбеја]] додека Палас го добил јужниот дел од територијата. Егеј, како најстар од браќата, го добил она што сите го сметале за најдобар дел: Атина.<ref>[[Аристофан]], ''[[Lysistrata]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Aristoph.+Lys.+58&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0242 58]; on ''[[The Wasps|Wasps]]'' [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Aristoph.+Wasps+1223&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0044 1223]</ref> Поделбата на земјата е подетално објаснета во следниот текст од географот [[Страбон]]<ref>[[Strabo]], [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Strab.%209.1.6&lang=original 9.16]</ref>: <blockquote>... кога Атика била поделена на четири дела, Нис ја добил Мегара како свој дел и ја основал [[Нисеја]]. Според Филохор, неговото владеење се протегало од [[Коринтски Провлак|Коринтскиот Провлак]] до Питиум, но според Андрон, само до [[Елефсина]] и [[Триазиска|Триазиската рамнина]]. Иако различни писатели ја искажале поделбата на четири дела на различни начини, доволно е да се земе следново од [[Софокле]]: Егеј вели дека неговиот татко му наредил да замине кон крајбрежјето, доделувајќи му го како најстар најдобриот дел од оваа земја; потоа на Лик му ја доделил градината на Евбеја што лежи до неа; а за Нис ја избрал соседната земја на брегот на Скеирон; а јужниот дел од земјата паднал на оваа сурова Палада, одгледувач на гигантите.</blockquote>Подоцна, Лик бил протеран од територијата од самиот Егеј и морал да побара засолниште во Арена, Месенија, која била управувана од кралот [[Афареј]]. Палас и неговите педесет синови се побуниле подоцна, но биле потиснати од синот на Егеј, [[Тезеј]]. <ref>Pausanias, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Paus.+4.2.6&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160 4.2.6]</ref> === Безнаследник крал === Сè уште без машки наследник со своите претходни бракови, Егеј побарал совет од [[Питија|пророчиштето]] во [[Делфи]]. Според Павсаниј, Егеј ја припишал оваа несреќа на гневот на [[Афродита]] и за да ја смири, во [[Атина]] го вовел нејзиното обожавање како Афродита Уранија (Небесна).<ref>Pausanias, [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0160%3Abook%3D1%3Achapter%3D14%3Asection%3D7 1.14.7]</ref> Криптичните зборови на пророчиштето биле „Не го олабавувај испакнатиот отвор на мевот додека не го достигнеш врвот на Атина, за да не умреш од тага.“<ref>Plutarch, ''Theseus''; Apollodorus, 3.15.6</ref>Егеј не го разбрал пророштвото и бил разочаран. Ова збунувачко пророштво го принудило Егеј да го посети [[Питеј]], кралот на Троеза, кој бил познат по својата мудрост и вештина во толкувањето пророштва. Тој го разбрал пророштвото и го запознал Егеј со својата ќерка, [[Етра (митологија)|Етра]], кога Егеј бил пијан. Тие легнале еден со друг, а потоа во некои верзии, Етра заминала до островот Сфарија (позната како Калаурија) и спиела со [[Посејдон]]. Кога Етра забременила, Егеј решил да се врати во [[Атина]]. Пред да замине, ги закопал своите сандали, штит и меч под огромна карпа и ѝ рекол дека, кога нивниот син ќе порасне, треба да ја помести карпата и да му го донесе оружјето на својот татко, кој ќе го признае.<ref>Хигин, ''[[Fabulae]]'' [https://topostext.org/work/206#37 37]</ref> По враќањето во Атина, Егеј се оженил со [[Медеја]], која побегнала од Коринт и од гневот на [[Јасон]]. Егеј и Медеја имале еден син по име [[Мед (митологија)|Мед]]. Кога [[Тезеј]] пораснал, тој ги нашол работите на татко му оставени за него и заминал во Атина за да го побара своето право на првородство. Егеј го признал како свој син по неговиот меч, штит и сандали. Медеја, сопругата на Егеј, го сметала Тезеј за закана за наследството на нејзините деца и прво се обидела да го понижи, а потоа и да го отруе Тезеј. Кога Егеј ги открил овие сплетки, ја протерал Медеја од Атина. <ref name=":1">Roman, L., & Roman, M. (2010). {{Google books|tOgWfjNIxoMC|Encyclopedia of Greek and Roman mythology.}}</ref>.<ref name=":1">Roman, L., & Roman, M. (2010). {{Google books|tOgWfjNIxoMC|Encyclopedia of Greek and Roman mythology.|page=13}}</ref> [[Податотека:Antoine_Placide_Gibert_Thésée_reconnu_par_son_père.JPG|мини|251x251пкс|Тезеј препознаен од неговиот татко од Антоан-Пласид Жибер (1832)]] === Судирот со Крит === Додека бил во посета на Атина, синот на кралот [[Минос]], [[Андрогеј]], успеал да го победи Егеј во секој натпревар за време на [[Панатенеи|Панатенеиските игри]]. Од завист, Егеј го испратил да го победи [[Критски бик|Маратонскиот бик]], кој го убил. Минос бил лут и им објавил војна на Атина. Сепак, им понудил на Атињаните мир под услов Атина да испраќа седум млади мажи и седум млади жени на секои девет години на [[Крит]] за да бидат нахранети од [[Минотаур]], злобно чудовиште. Ова продолжило сè додека Тезеј не го убил Минотаур со помош на [[Аријадна]], ќерката на Минос. По неговите авантури на [[Крит]], синот Тезеј се вратил со брод во Атина. Неговиот татко, Егеј, претходно го замолил да закачи бело едро како знак дека Тезеј е жив, но Тезеј го игнорирал ова барање. Кога Егеј ги видел бродовите на Тезеј без бело едро, тој претпоставил дека е најлошото и се фрлил во својата тага во морето, кое според него е наречено [[Егејско Море]]. [[Податотека:Krater_Warrior_BM_F158.jpg|лево|мини|249x249пкс|''Пристигнување или заминување на млад воин или херој, можеби [[Тезеј]] кој пристигнува во Атина и е препознаен од Егеј поради неговиот меч''. Апулски црвенофигурен [[Кратер (сад)|кратер]], околу 410–400 п.н.е., од Руво (Јужна Италија).]] === Тезеј и Минотаур === Во Троеза, Тезеј пораснал и станал храбар млад човек. Успеал да ја помести карпата и го зел оружјето на неговиот татко. Потоа неговата мајка му го кажала идентитетот на неговиот татко и дека треба да му го однесе оружјето назад во Атина и да биде признаен. Тезеј решил да оди во Атина и имал избор да оди по море, што бил најбезбеден пат, или по копно, следејќи опасна патека со крадци и разбојници по целиот пат. Како млад, храбар и амбициозен, тој решил да замине во Атина по копно. Кога Тезеј пристигнал, тој не го открил својот вистински идентитет. Го пречекал Егеј, кој се сомневал во странецот кој пристигнал во Атина. Медеја се обидела да го убие Тезеј охрабрувајќи го Егеј да го замоли да го фати Маратонскиот бик, но Тезеј успеал во тоа. Потоа, таа се обидела да го отруе, но во последната секунда, Егеј го препознал својот син и му ја исфрлил отровната чаша од раката на Тезеј. Така, таткото и синот биле повторно обединети, а Медеја била испратена во [[Азија]]. <ref>Аполодор, Epitome 1.5–7; [[Ватикански митографи]], 48</ref> Тезеј заминал за Крит. По неговото заминување, Егеј му кажал да стави бели едра при враќањето доколку успее да го убие [[Минотаур]]. Меѓутоа, кога Тезеј се вратил, ги заборавил овие упатства. Кога Егеј ги видел црните едра како влегуваат во Атина, погрешно верувајќи дека неговиот син е убиен, се самоубил скокајќи од висина: според некои, од [[Акропол]] или друга неименувана карпа; според некои латински автори, морето затоа било познато како Егејско Море. <ref>Хигин, ''[[Fabulae]]'' [https://topostext.org/work/206#41 41], [https://topostext.org/work/206#43 43] & [https://topostext.org/work/206#242 242]; Servius on Virgil, ''Aeneid'' 3.74</ref> Софоклевата трагедија „''Егеј“'' денес е изгубена, но Егеј се појавува во „''[[Медеја (Еврипид)|Медеја“]]'' на [[Еврипид]]. == Наследство == Во Атина, патникот Павсаниј бил информиран во вториот век од н.е. дека култот на [[Афродита Уранија]] над [[Керамејк]] бил толку древен што го воспоставил Егеј, чии сестри биле неплодни, а тој самиот сè уште немал деца. <ref>Pausanias, 1.14.6</ref> Во Атина имало [[херон]] на Егеј, наречен Егејон (Αἰγεῖον). <ref>[https://www.cs.uky.edu/~raphael/sol/sol-entries/alphaiota/33 Suda, alphaiota, 33]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Извори == {{refbegin}} * [[Bibliotheca (Pseudo-Apollodorus)|Apollodorus]], ''The Library'' with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes, Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. ISBN 0-674-99135-4. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0022 Online version at the Perseus Digital Library.] [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0021 Greek text available from the same website]. * [[Diodorus Siculus]], ''The Library of History'' translated by [[Charles Henry Oldfather]]. Twelve volumes. [[Loeb Classical Library]]. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1989. Vol. 3. Books 4.59–8. [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Diodorus_Siculus/home.html Online version at Bill Thayer's Web Site] * Diodorus Siculus, ''Bibliotheca Historica. Vol 1-2''. Immanel Bekker. Ludwig Dindorf. Friedrich Vogel. in aedibus B. G. Teubneri. Leipzig. 1888–1890. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0540 Greek text available at the Perseus Digital Library]. * [[Gaius Julius Hyginus]], ''Fabulae from The Myths of Hyginus'' translated and edited by Mary Grant. University of Kansas Publications in Humanistic Studies. [https://topostext.org/work/206 Online version at the Topos Text Project.] * [[Plutarch|Lucius Mestrius Plutarchus]], ''Lives'' with an English Translation by Bernadotte Perrin. Cambridge, MA. Harvard University Press. London. William Heinemann Ltd. 1914. 1. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0067 Online version at the Perseus Digital Library.] [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0075 Greek text available from the same website]. * [[Maurus Servius Honoratus]], ''In Vergilii carmina comentarii. Servii Grammatici qui feruntur in Vergilii carmina commentarii;'' recensuerunt Georgius Thilo et Hermannus Hagen. Georgius Thilo. Leipzig. B. G. Teubner. 1881. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.02.0053 Online version at the Perseus Digital Library]. * [[Pausanias (geographer)|Pausanias]], ''Description of Greece'' with an English Translation by W.H.S. Jones, Litt.D., and H.A. Ormerod, M.A., in 4 Volumes. Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1918. {{ISBN|0-674-99328-4}}. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0160 Online version at the Perseus Digital Library] * Pausanias, ''Graeciae Descriptio.'' ''3 vols''. Leipzig, Teubner. 1903. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0159 Greek text available at the Perseus Digital Library]. * [[Scholia]] to [[Lycophron|Lycophron's]] ''Alexandra'', marginal notes by Isaak and Ioannis Tzetzes and others from the Greek edition of Eduard Scheer (Weidmann 1881). [https://topostext.org/work/860 Online version at the Topos Text Project.]. [[iarchive:lycophronisalexa02lycouoft/page/n5/mode/2up|Greek text available on Archive.org]] * [[Strabo]], ''The Geography of Strabo.'' Edition by H.L. Jones. Cambridge, Mass.: Harvard University Press; London: William Heinemann, Ltd. 1924. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0198%3Abook%3D6%3Achapter%3D1%3Asection%3D1 Online version at the Perseus Digital Library.] * Strabo, ''Geographica'' edited by A. Meineke. Leipzig: Teubner. 1877. [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0197 Greek text available at the Perseus Digital Library.] {{refend}} {{Commons category}} [[Категорија:Принцови во старогрчката митологија]] f10e3orgrh69ug56survariqtmoq1fq Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика 4 1382862 5562306 5561717 2026-05-22T08:02:34Z Jtasevski123 69538 /* Мај */ 5562306 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми: [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии |- | 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии |- | 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии |- | 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии |- | 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии |- | 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии |- | 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии |- | 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии |- | 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии |- | 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии |- | 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии |- | 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14) || 52 нови статии |- | 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии |- | 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии |- | 8. ||Носители на Филдсовиот медал || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- | 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии |- | 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии |- | 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии |- | 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии |- | 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија |- | 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии |- | 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии |- | 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии |- | 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии |- | 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии |- | 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии |- | 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 9. || Џез || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Даниел Коле|Даниел Коле]], [[Корисник:Kole Ema|Kole Ema]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]], [[Корисник:P.Nedelkovski|Неделковски]], [[Корисник:AngelKliment|AngelKliment]], [[Корисник:Leona beslac|Leona beslac]], [[Корисник:Milena Stojanova|Milena Stojanova]], [[Корисник:JovanaDunja|JovanaDunja]], [[Корисник:JanaDunja|JanaDunja]], [[Корисник:Natalija Radicevic|Natalija Radicevic]], [[Корисник:Vedranp1234|Vedranp1234]], [[Корисник:БисераДуња|БисераДуња]], [[Корисник:Ani Dunja|Ani Dunja]], [[Корисник:Maja trajkovik|Maja trajkovik]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:LILI RKIM|LILI RKIM]], [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] (25) || 29 нови статии |- |} === Мај === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Притоки на Волга|Притоки на Волга]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Уметноста во 1760 и 1770-тите|Уметноста во 1760 и 1770-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Планини во Хрватска|Планини во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Книжевноста во 1960 и 1970-тите|Книжевноста во 1960 и 1970-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Видови лески|Видови лески]]; ;Учесници во мај {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Притоки на Волга || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 38 нови и 1 подобрена статија + 1 нова предлошка |- | 2. || Дела на Едгар Алан По || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] (6) || 12 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1760 и 1770-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 4. || Планини во Хрватска || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] (5) || 16 нови статии |- | 5. || Книжевноста во 1960 и 1970-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 6 подобрени статии |- | 6. || Општини во Босна и Херцеговина || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (6) || 19 нови статии |- | 7. || Водни површини во Индонезија || || |- | 8. || Видови лески || || |- |} rrtdwq7d7lbejkxgb1lulyy3gko6d9o 5562313 5562306 2026-05-22T08:39:23Z Jtasevski123 69538 /* Мај */ 5562313 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми: [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии |- | 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии |- | 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии |- | 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии |- | 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии |- | 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии |- | 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии |- | 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии |- | 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии |- | 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии |- | 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии |- | 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14) || 52 нови статии |- | 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии |- | 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии |- | 8. ||Носители на Филдсовиот медал || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- | 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии |- | 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии |- | 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии |- | 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии |- | 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија |- | 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии |- | 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии |- | 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии |- | 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии |- | 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии |- | 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии |- | 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 9. || Џез || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Даниел Коле|Даниел Коле]], [[Корисник:Kole Ema|Kole Ema]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]], [[Корисник:P.Nedelkovski|Неделковски]], [[Корисник:AngelKliment|AngelKliment]], [[Корисник:Leona beslac|Leona beslac]], [[Корисник:Milena Stojanova|Milena Stojanova]], [[Корисник:JovanaDunja|JovanaDunja]], [[Корисник:JanaDunja|JanaDunja]], [[Корисник:Natalija Radicevic|Natalija Radicevic]], [[Корисник:Vedranp1234|Vedranp1234]], [[Корисник:БисераДуња|БисераДуња]], [[Корисник:Ani Dunja|Ani Dunja]], [[Корисник:Maja trajkovik|Maja trajkovik]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:LILI RKIM|LILI RKIM]], [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] (25) || 29 нови статии |- |} === Мај === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Притоки на Волга|Притоки на Волга]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Уметноста во 1760 и 1770-тите|Уметноста во 1760 и 1770-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Планини во Хрватска|Планини во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Книжевноста во 1960 и 1970-тите|Книжевноста во 1960 и 1970-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Видови лески|Видови лески]]; ;Учесници во мај {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Притоки на Волга || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 38 нови и 1 подобрена статија + 1 нова предлошка |- | 2. || Дела на Едгар Алан По || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] (6) || 12 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1760 и 1770-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 4. || Планини во Хрватска || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] (5) || 16 нови статии |- | 5. || Книжевноста во 1960 и 1970-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 6 подобрени статии |- | 6. || Општини во Босна и Херцеговина || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (6) || 18 нови статии |- | 7. || Водни површини во Индонезија || || |- | 8. || Видови лески || || |- |} jt6jteyj65chdeoxkzaf5grpdjca2cc 5562328 5562313 2026-05-22T09:05:22Z Jtasevski123 69538 /* Мај */ 5562328 wikitext text/x-wiki Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми: [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]] === Јануари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]]; ;Учесници во јануари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии |- | 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии |- | 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии |- | 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии |- | 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии |- | 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии |- | 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии |- | 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии |- | 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- |} === Февруари === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]]; ;Учесници во февруари {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии |- | 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии |- | 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии |- | 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии |- | 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14) || 52 нови статии |- | 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии |- | 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии |- | 8. ||Носители на Филдсовиот медал || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии |- |} === Март === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]]; ;Учесници во март {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии |- | 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии |- | 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии |- | 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии |- | 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии |- | 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија |- | 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии |- | 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии |- |} === Април === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]]; ;Учесници во април {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии |- | 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии |- | 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии |- | 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија |- | 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии |- | 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии |- | 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија |- | 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 9. || Џез || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Даниел Коле|Даниел Коле]], [[Корисник:Kole Ema|Kole Ema]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]], [[Корисник:P.Nedelkovski|Неделковски]], [[Корисник:AngelKliment|AngelKliment]], [[Корисник:Leona beslac|Leona beslac]], [[Корисник:Milena Stojanova|Milena Stojanova]], [[Корисник:JovanaDunja|JovanaDunja]], [[Корисник:JanaDunja|JanaDunja]], [[Корисник:Natalija Radicevic|Natalija Radicevic]], [[Корисник:Vedranp1234|Vedranp1234]], [[Корисник:БисераДуња|БисераДуња]], [[Корисник:Ani Dunja|Ani Dunja]], [[Корисник:Maja trajkovik|Maja trajkovik]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:LILI RKIM|LILI RKIM]], [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] (25) || 29 нови статии |- |} === Мај === # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Притоки на Волга|Притоки на Волга]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Уметноста во 1760 и 1770-тите|Уметноста во 1760 и 1770-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Планини во Хрватска|Планини во Хрватска]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Книжевноста во 1960 и 1970-тите|Книжевноста во 1960 и 1970-тите]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]]; # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]]; и # [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Видови лески|Видови лески]]; ;Учесници во мај {| class=wikitable |- ! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии |- | 1. || Притоки на Волга || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 38 нови и 1 подобрена статија + 1 нова предлошка |- | 2. || Дела на Едгар Алан По || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] (6) || 12 нови статии |- | 3. || Уметноста во 1760 и 1770-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија |- | 4. || Планини во Хрватска || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] (5) || 16 нови статии |- | 5. || Книжевноста во 1960 и 1970-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 6 подобрени статии |- | 6. || Општини во Босна и Херцеговина || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (6) || 17 нови статии |- | 7. || Водни површини во Индонезија || || |- | 8. || Видови лески || || |- |} 6nw8pb1lr70yvpdxwvf3h9wizn48pw1 Alone in the Dark (игра од 2024) 0 1384997 5562172 5497878 2026-05-21T17:15:27Z Andrew012p 85224 /* */ 5562172 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = Alone in the Dark | image = [[Податотека:Alone in the Dark (корица, 2024).png|230px]] | developer = Pieces Interactive | publisher = [[THQ Nordic]] | director = Микаел Хедберг | producer = {{Unbulleted list|Клаес Јохансон|Михаел Пек|Андреас Шмидекер}} | programmer = Карл-Оскар Лон | designer = Магдалена Ерликсон | artist = {{Unbulleted list|Рикард Риберг|Робин Којц}} | writer = Микаел Хедберг | composer = {{Unbulleted list|Арни Бергур Зоега|Џејсон Конен}} | series = ''[[Alone in the Dark]]'' | engine = [[Unreal Engine 4]] | platforms = {{Unbulleted list|[[PlayStation 5]]|[[Windows]]|[[Xbox Series X/S]]}} | release = 20 март 2024 | modes = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]] | genre = [[ужас за преживување]] }} '''''Alone in the Dark''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Сам во темнината'') — [[Видеоигра|компјутерска игра]] во жанрот [[ужас за преживување]] од 2024 г., развиена од Pieces Interactive, а објавена од THQ Nordic. Таа претставува преработка на изворната игра ''Alone in the Dark'' од 1992 г. и е седмо продолжение во истоимениот серијал. Приказната е сместена во 1930-тите години, каде што играчите можат да изберат да играат како Едвард Карнби ([[Дејвид Харбор]]) или Емили Хартвуд ([[Џоди Комер]]), додека се пробиваат низ вилата „Дерсето“ за да ги откријат таинствата што се кријат внатре. Играта била објавена за [[PlayStation 5]], [[Microsoft Windows|Windows]] и [[Xbox Series X/S]] на 20 март 2024 г. По објавувањето, играта добила мешани одзиви од критичарите и не успеала да ги исполни очекувањата за продажба на матичната компанија на THQ Nordic, Embracer Group, што довело до затворање на студиото Pieces Interactive во јуни 2024 г. == Играчки процес == ''Alone in the Dark'' користи гледиште од трето лице „преку рамо“, отфрлајќи ги фиксните агли на камерата карактеристични за оригиналот. Овој пристап е сличен на серијалот ''[[Resident Evil]]'', која исто така го избрал овој начин на презентација за своите неодамнешни преработки. Борбата се одвива со [[Огнено оружје|огнено]] или ладно оружје, како што било прикажано во најавниот трејлер. Играчите можат да изберат да играат со Емили или со Едвард, при што двете кампањи нудат различни филмски сцени и нивоа. Борбениот систем вклучува огнено оружје, ладно оружје и предмети за фрлање, заедно со опасностите во околината што можат да се искористат за да се стекне предност над чудовиштата. Околината е исполнета со предмети што играчот треба да ги пронајде, како што се [[стреливо]], оружја, клучеви и предмети за собирање — вклучувајќи дневници, писма и „лањапи“ (''lagniappes''), кои отклучуваат тајни информации за приказната и целите. == Приказна == Емили Хартвуд и приватниот детектив Едвард Карнби заминуваат во имотот „Дерсето“, установа за душевно здравје, за да го истражат исчезнувањето на Џереми Хартвуд, чичкото на Емили.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.polygon.com/23303045/alone-in-the-dark-remake-2023-release-date-thq-nordic|title=Survival horror game Alone in the Dark is getting a remake|last=McWhertor|first=Michael|date=2022-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220812194941/https://www.polygon.com/23303045/alone-in-the-dark-remake-2023-release-date-thq-nordic|archive-date=2022-08-12|lang=en-US|website=[[Polygon]]|access-date=2022-11-21|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.polygon.com/23713109/alone-in-the-dark-remake-release-date-david-harbour-jodie-comer|title=Alone in the Dark remake stars David Harbour and Jodie Comer|last=McWhertor|first=Michael|date=2023-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230527015817/https://www.polygon.com/23713109/alone-in-the-dark-remake-release-date-david-harbour-jodie-comer|archive-date=2023-05-27|lang=en-US|website=[[Polygon]]|access-date=2023-05-27|url-status=live}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{official website|https://aloneinthedark.thqnordic.com/}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Игри за Xbox Series X/S]] [[Категорија:Ужаси за преживување]] [[Категорија:Видеоигри од Шведска]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ 1etv9d4fzkgul0pshvy0mypwonddusl Дебелци 0 1385712 5562367 5531012 2026-05-22T11:08:51Z Bjankuloski06 332 Исправен поим, replaced: декоратив → украс 5562367 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox |image = Crassula perfoliata, Allan Gardens.jpg |image_caption = ''[[Crassula perfoliata]]'' |taxon = Crassulaceae |authority = [[Jean Henri Jaume Saint-Hilaire|J.St.-Hil.]]{{sfn|APG IV|2016}} |synonyms = Sempervivae [Sempervivaceae] <small>Jussieu</small>{{sfn|Hart|1995}} |subdivision_ranks = Subfamilies |subdivision = * Crassuloideae <small>[[Gilbert Thomas Burnett|Burnett]]</small> * [[Kalanchoideae]] or Kalanchoöideae <small>[[A.Berger]]</small> * [[Sempervivoideae]] <small>[[Arn.]]</small> |type_genus = ''[[Crassula]]'' |type_genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref name="IPNI">{{cite web |url=https://www.ipni.org/n/30000887-2 |title=''Crassulaceae'' J.St.-Hil., Expos. Fam. Nat. 2: 123 (1805) |website=[[International Plant Names Index]] (IPNI) |publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] |year=2025 |access-date=22 June 2025}}</ref> }} '''Дебелци''' ([[науч.]] ''Crassulaceae''''',''' од латинскиот збор ''crassus'', дебел) се разновидно семејство на цветни растенија кои првенствено се карактеризираат со сочни лисја и форма на фотосинтеза позната како [[САМ фотосинтеза|метаболизам на красулацеанска киселина]] (CAM), во која растенијата вршат фотосинтеза преку ден и разменуваат гасови за време на постудените температури на ноќта. Цветовите генерално имаат пет цветни делови. Crassulaceae се обично тревни, иако има и некои подгрмушки и релативно малку дрвја или водни растенија. Crassulaceae е средно голема фамилија во основниот клад [[евдикоти]], заедно со редот [[Каменоломковидни|Saxifragales]], чија разновидност ја отежнува инфрафамилиската класификација. Семејството вклучува приближно 1.400 [[Вид (биологија)|видови]] и 34-35 [[Род (биологија)|родови]] - во зависност од обемот на родот ''[[Жедник|Sedum]]'' - распределени во три подфамилии. Членовите на Crassulaceae се наоѓаат низ целиот свет, иако се претежно концентрирани во Северната хемисфера и Јужна Африка (каде што се наоѓаат повеќето видови). Тие се прилагодени да напредуваат во типично суви, жешки или ладни области, каде што водата може да биде оскудна, а побогатите органски супстрати може да бидат минимални или воопшто да не постојат. ''[[Чуваркуќа (род)|Sempervivum]]'' (чуваркуќа) од Централна и Јужна Европа, или ''[[Orostachys]]'' од Азија, на пример, растат во карпести пукнатини на повисоки надморски височини, каде што почвата е минимална, но врнежите, изложеноста на сонце и ветровите може да бидат интензивни. Овие растенија се адаптирале да апсорбираат вода со тоа што имаат сочни лисја, и покрај тоа што често живеат на падини или речиси вертикални карпи, од кои водата обично брзо се исцедува. Нивните корења се лепливи, и се држат за секоја карпа, земја, дрво или друга површина со која доаѓаат во контакт, а истовремено собираат минерали. Садниците што можат да никнат во близина на потрајни извори на вода, како што се собирањето дождовница или истекувањата, може да доживеат гниење или промена на бојата со текот на времето и да не преживеат. Crassulaceae се главно [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни растенија]] и имаат огромно глобално економско значење како колекционерски примероци и како градинарски растенија за внатрешна и надворешна употреба. Многу видови во семејството, особено од африканските родови, имаат многу необични (за растенија) и вонземски изглед, често со интересни текстури (меки, влакнести, бодликави, лушпести) или чудни нодули или израстоци, од кои сите се резултат на еколошки адаптации, како што е ''[[Kalanchoe tomentosa]]'' кој ги користи своите влакна како крема за сончање. Освен некои чувствителни видови, повеќето се доволно отпорни, па обично им е потребна само минимална грижа. За секој вид со таков вонземски изглед, постојат исто толку други со поконвенционален изглед, како што е „Црна роза“ или „Дрвовидна чуваркуќа“, другото име за ''[[Дрвовидна чуваркуќа|Aeonium arboreum]]'' var. „Swartzkopf“. Добро познати родови и видови од ова семејство вклучуваат многу форми на ''[[Јајчест дебелец|Crassula ovata]]'' („јајчест дебелец“), ''[[Чуваркуќа (род)|Sempervivum]]'' (чуваркуќа) и ''[[Aeonium]]'' ([[дрвовидна чуваркуќа]], ''[[жедник]]'' и ''[[Dudleya]])''. == Опис == {{multiple image | header = Морфологија | align = left | direction = vertical | perrow = | width = 130 | image1 = Mediterranean Room at the US Botanic Garden (25916880472).jpg | caption1 = ''[[Aeonium arboreum]]'' (Aeonieae): Сочни лисја во розети | alt1 = Rosetted succulent leaves of Aeonium arboreum | image3 = Toxomerus on Sempervivum.jpg | caption3 = ''[[Sempervivum]]'' sp. (Sempervivoideae): Апопеталија, актиноморфија, полимерија, прашници во 2 спирали | alt3 = Apopetaly, actinomorphy, polymery, with stamens in 2 whorls, in Sempervivum | image2 = Kalanchoe pinnata (01).jpg | caption2 = ''[[Kalanchoe pinnata]]'' (Kalanchoöideae): Корола цевки | alt2 = Corolla tubes in Kalanchoe pinnata flower }} Општо: Crassulaceae е монофилетско семејство на морфолошки разновидни копнени [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]], ретко едногодишни или растенија кои цветаат еднаш во животот, цветни растенија кои покажуваат ксерофитски адаптации, со дебели сукулентни листови, дебела восочна [[кутикула]] и [[САМ фотосинтеза]]. Crassulaceae се генерално тревни, но има и некои подгрмушки и релативно малку дрвјави, [[епифити]]чни (растат на површината на растенијата), скандентни (како лоза) или водни растенија.{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}}{{Sfn|Mayuzumi|Ohba|2004}} Повеќето видови се тревни лисни сукуленти, со правилни петделни цветови, изомерен слободен [[Толчник (ботаника)|толчник]] и една или две спирали од [[Прашник|прашници]].{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} Вегетативно: стеблата понекогаш се сокуларни, како и подземните коренови листови, и може да формираат [[ризом]]и или [[Грутчеста луковица|луковици]]. Луковиците може да се формираат по должината на рабовите на стеблото или на листот. Распоредот на листовите спротивно или наизменично и спирално, и тие често растат во розети. Обликот на листот е едноставен (ретко пердувест) и обично цел, или засечен до широко лобусен, понекогаш назабен или подлабоко засечен, мазен или вдлабнат. Во попречниот пресек, ливчињата на листот се рамни или тркалезни. Новите растенија често лесно се формираат од вегетативни делови што паѓаат од матичното растение.{{Sfn|Eggli|2003}}{{Sfn|Christenhusz et al|2017}} Репродуктивно: [[Соцветие|Цветната гранка]] е обично крајна до странична со многуцветни тирси од [[соцветие]], поретко класови, гроздови или метлици. Цветната гранка е често многуразгранета и зрнеста. Цветните гроздови се црвени, жолти или бели.{{Sfn|Hosch|2008}}{{Sfn|Christenhusz et al|2017}}{{Sfn|Eggli|2003}} Цветовите често се [[Венечно ливче|апопетални]] (одвоени сегменти на королата), петделни, радијално симетрични, освен зигоморфниот ''[[Tylecodon grandiflorus]]'', со еден до два вртлози од 4-20 [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] кои обично се толку или двојно повеќе од бројот на ливчиња и два вртлози од прашници, по пет во секој вртлог. Антерите се базификсирани и отворени по должина. Цветовите се бисексуални, поретко еднополови (повеќе или помалку дводомни).{{Sfn|Eggli|2003}} Плодот е обично капсуларен со дехисцентни фоликули, кои се отвораат по должината на карпалниот шев и со многу семеници. Семето е мало (1,5–3&nbsp;мм), мазни, издолжени, папиларни до надолжно ребрести и генерално кафеави.{{Sfn|Eggli|2003}}{{Sfn|Christenhusz et al|2017}}{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2007}} Сепак, голем број родови (на пр. [[Чуваркуќа (род)|Чуваркуќа]], [[Aeonium]]) се полимерни (3-32), имаат базално споени или делумно споени сегменти на королата, каде што ливчињата можат да формираат цевка на королата со различна должина (на пр. ''[[Kalanchoe]]'', ''[[Cotyledon]]''), или имаат само една спирала од 5 прашници,{{Sfn|Mort et al|2010}} додека ''[[Sedum]]'' вклучува голем дел од морфолошката разновидност во рамките на семејството како целина.{{Sfn|Mort et al|2001}} Иако типичниот број на цветни делови е четири или пет, голем број родови, како што се ''[[Чуваркуќа (род)|Sempervivum]]'' и ''[[Jovibarba]]'', покажуваат полимерност (најмалку десет или повеќе делови).{{Sfn|Mort et al|2001}} === Геном === Геномот на ''[[Kalanchoe fedtschenkoi]]'' е секвенциониран како модел за проучување на еволуцијата на [[CAM фотосинтеза]].<ref>{{Наведено списание|last=Yang|first=Xiaohan|last2=Hu|first2=Rongbin|last3=Yin|first3=Hengfu|last4=Jenkins|first4=Jerry|last5=Shu|first5=Shengqiang|last6=Tang|first6=Haibao|last7=Liu|first7=Degao|last8=Weighill|first8=Deborah A.|last9=Cheol Yim|first9=Won|date=2017-12-01|title=The Kalanchoë genome provides insights into convergent evolution and building blocks of crassulacean acid metabolism|journal=Nature Communications|language=en|volume=8|issue=1|pages=1899|bibcode=2017NatCo...8.1899Y|doi=10.1038/s41467-017-01491-7|issn=2041-1723|pmc=5711932|pmid=29196618}}</ref> [[Плоидност|Бројот на хромозоми]] е многу варијабилен. === Фитохемија === CAM фотосинтезата е именувана по семејството, бидејќи за првпат е откриена кај овие растенија. Тоа е едно од ретките семејства кое сè уште ја врши таа фотосинтеза, и е единствено за кое е познато дека сите негови членови имаат CAM фотосинтеза.{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} == Таксономија == Првично опишан од Сен-Илер (1805) како Crassuleae,{{Sfn|Saint-Hilaire|1805}} и затоа го носи неговото.{{Sfn|APG IV|2016}} Авторитетот, понекогаш, му бил даден и на Де Кандол,{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} кој прв го употребил терминот „Crassulaceae“ во 1815 година.{{Sfn|de Lamarck|de Candolle|1815}} Подоцна го сместил семејството меѓу [[дикотиледони]]те.{{Sfn|de Candolle|1828}} Еден од најкомплетните третмани била ревизијата на [[Алвин Бергер]] во 1930 година.{{Sfn|Berger|1930}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Anonymous|1937}} Во тоа време, семејството се состоело од околу 1.500 видови, распоредени во шест потфамилии и 33 родови. Опсегот на семејството останал релативно стабилен, со исклучок на поставеноста на родот ''[[Penthorum]]'' и ''[[Tetracarpaea]]'', кои понекогаш биле сместени или во сопственото моногенерично семејство, Penthoraceae и Tetracarpaeaceae, или во [[Каменоломки|Saxifragaceae]]. Кога Penthorum и Tetracarpaea биле одвоени од Crassulaceae, тие станале природна монофилетска група.{{Sfn|Gontcharova et al|2006}}{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2009}}{{Sfn|Hart|1997}} Некои подоцнежни автори, како што е Кронквист, вклучиле само 900 видови.{{Sfn|Cronquist|1981}}{{Sfn|Christenhusz|Byng|2016}} Тиде и Егли (2007), во нивното проучување на семејството, опишуваат 34 родови со околу 1.410 видови.{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} Големината на родовите значително варира, од ''Sedum'', најголемиот со 300-500 видови, до најмалиот, кој е монотипичен.{{Sfn|Hart|1995}} Проценките за бројот на видови варираат помеѓу 1500 (Бергер, во 1930 г.){{Sfn|Berger|1930}} и 900 (Кронквист, во 1981 година).{{Sfn|Cronquist|1981}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} Молекуларната филогенетика покажа дека морфолошките карактеристики и броевите на хромозоми се толку лабилни во семејството, со раширена полиплоидија и анеуплоидија, што не можат да се користат сигурно за да се заклучи еволуцијата, дури и на ниски таксономски нивоа, со неколку исклучоци. На пример, ''Prometheum'' и ''Rosularia'' се одделени од ''Sedum'' според нивните броеви на хромозоми.{{Sfn|Mayuzumi|Ohba|2004}}{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2009}} Crassulaceae е монофилетска група со средна големина{{Sfn|Hart|1997}} во рамките на [[евдикоти]]те. Првично сметана за примитивен член на [[Rosidae]],{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} во редот [[Каменоломковидни|Saxifragales]], сега е ставена, со тој ред под системот за класификација на [[Група за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија|групата за филогенија на ангиосперми]]. Таму, Saxifragales се сестринска група на [[розиди]]те.{{Sfn|APG IV|2016}}{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2009}} Класификацијата во рамките на семејството е тешка и комплексна, бидејќи многу од видовите лесно се хибридизираат, и во дивината и во одгледувањето, а семејството е [[Морфологија (биологија)|морфолошки]], [[Цитологија|цитолошки]] и географски разновидно. Како резултат на тоа, генеричките граници се сметаат за нејасни со честа интеграција на карактеристиките помеѓу [[таксон]]ите, што може да претставува повторлива адаптација кон ксеричните живеалишта.{{Sfn|Mort et al|2001}} === Родови === Прифатени се 39 родови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000887-2|title=''Crassulaceae'' J.St.-Hil.|work=[[Plants of the World Online]]|publisher=[[Royal Botanic Gardens, Kew]]|accessdate=17 July 2025}}</ref> {{Div col}} *''[[Adromischus]]'' {{small|Lem.}} *''[[Aeonium]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Afrovivella]]'' {{small|A.Berger}} *''[[Aichryson]]'' {{small|Webb & Berthel.}} *''[[Chaloupkaea]]'' {{small|Niederle}} *''[[Chazaroa]]'' {{small|A.Vázquez, Padilla-Lepe & Rosales}} *''[[Chiastophyllum]]'' {{small|(Ledeb.) A.Berger}} *''[[Cotyledon (genus)|Cotyledon]]'' {{small|L.}} *''[[Crassula]]'' {{small|L.}} *''[[Cremnophila (plant)|Cremnophila]]'' {{small|Rose}} *''[[Dudleya]]'' {{small|Britton & Rose}} *''[[Echeveria]]'' {{small|DC.}} *''[[Graptopetalum]]'' {{small|Rose}} *''[[Hylotelephium]]'' {{small|H.Ohba}} *''[[Hypagophytum]]'' {{small|A.Berger}} *''[[Jeronimoa]]'' {{small|A.Vázquez, Islas & Rosales}} *''[[Kalanchoe]]'' {{small|Adans.}} *''[[Kungia]]'' {{small|K.T.Fu}} *''[[Lenophyllum]]'' {{small|Rose}} *''[[Meterostachys]]'' {{small|Nakai}} *''[[Monanthes]]'' {{small|Haw.}} *''[[Orostachys]]'' {{small|Fisch.}} *''[[Pachyphytum]]'' {{small|Link, Klotzsch & Otto}} *''[[Perrierosedum]]'' {{small|(A.Berger) H.Ohba}} *''[[Petrosedum]]'' {{small|Grulich}} *''[[Phedimus]]'' {{small|Raf.}} *''[[Pistorinia]]'' {{small|DC.}} *''[[Prometheum]]'' {{small|(A.Berger) H.Ohba}} *''[[Pseudosedum]]'' {{small|(Boiss.) A.Berger}} *''[[Quetzalcoatlia]]'' {{small|A.Vázquez, Rosales & Padilla-Lepe}} *''[[Rhodiola]]'' {{small|L.}} *''[[Rosularia]]'' {{small|(DC.) Stapf}} *''[[Sedum]]'' {{small|L.}} *''[[Sempervivum]]'' {{small|L.}} *''[[Sinocrassula]]'' {{small|A.Berger}} *''[[Thompsonella]]'' {{small|Britton & Rose}} *''[[Tylecodon]]'' {{small|Toelken}} *''[[Umbilicus (plant)|Umbilicus]]'' {{small|DC.}} *''[[Villadia]]'' {{small|Rose}} {{Div col end}} === Филогенеза === Crassulaceae се смета за дел од редот [[Каменоломковидни|Saxifragales]] од страна на повеќето современи автори, вклучувајќи ги Кронквист (1981),{{Sfn|Cronquist|1981}} Тахтајан (1987),{{Sfn|Takhtajan|1987}} и Торн (1992),{{Sfn|Thorne|1992}} врз основа на [[фенотип]]ските карактеристики, но последователно потврдено со молекуларни методи.{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2007}} Местото на Crassulaceae во рамките на Saxifragales варирало со текот на времето, како што се акумулирале молекуларните податоци. Бројот на семејства во рамките на Saxifragales варира во зависност од разграничувањето на поединечните семејства. === Биогеографија и еволуција === ''Crassulaceae'' еволуирале пред приближно 100-60 милиони години во јужна Африка, при што двете најбазни филогенетски гранки (''Crassula, Kalanchoe'') ги претставуваат претежно јужноафриканските членови.{{Sfn|Hart|1997}}{{Sfn|Thiede|Eggli|2007}} Други извори сугерираат дека ''Crassulaceae'' еволуирале пред приближно 70 милиони години заедно со Haloragaceae ''sensu lato'' ([[Penthoraceae]], [[Haloragaceae]]).{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2009}} Се смета дека семејството имало постепена еволуција, со базална поделба помеѓу Crassuloideae и остатокот од семејството (Kalanchoideae, Sempervivoideae). ''Sempervivoideae'' последователно се распространиле на север кон медитеранскиот регион, а оттаму во Источна Европа и Азија (кладови Sempervivum и Leucosedum), со повеќе групи што се ширеле на трите континенти на северната хемисфера. Две лози од европските Crassulaceae на крајот се распространиле во Северна Америка и претрпеле последователна диверзификација. Кладот Aeonium се распространил од северна Африка до соседна Макаронезија.{{Sfn|Mort et al|2001}} Различни центри на [[Видообразба|видообразување]] се развиле во Макаронезија (клада Aeonium), Мексико (''Sedum'' и Echeverioideae во клад 7) и југоисточна Азија (''Sedum sarmentosum'' и ''S. morissonensis'' во клад Acre). По пристигнувањето во северната хемисфера, Sempervivoideae ја достигнале својата најголема разновидност. Спротивно на тоа, малку претставници на Crassulaceae се среќаваат во Јужна Америка и Австралија.{{Sfn|van Ham|Hart|1998}}{{Sfn|Mort et al|2001}} Северна Америка била достигната барем двапати, еднаш од предок на ''Parvisedum'' и ''Dudleya'', а еднаш од подклада на Acre. === Историја === [[Податотека:Crassula_capitella_-_CT_5.jpg|алт=Crassula capitella, the campfire plant|лево|мини|''[[Crassula capitella]]'']] Кога [[Карл Линеј]] го објавил своето дело ''„[[Species Plantarum]]“'' во 1753 година{{Sfn|Linnaeus|1753}}, опишани се само неколку родови, вклучени во современиот опис на Crassulaceae; родот ''[[Дебелец|Crassula]]'' (10 видови), ''[[Дебелец|Tillaea]]'' (3), ''[[Cotyledon]]'' (6), ''[[Чуваркуќа (род)|Sempervivum]]'' (6), ''[[Rhodiola]]'' (1) и ''Sedum'' (15). До 1777 година, ''Rhodiola'' била потопена во ''Sedum'', само за повторно да се одвои во дваесеттиот век.{{Sfn|Ohba|1978}} == Распространетост и живеалиште == Семејството ''Crassulaceae'' го има насекаде, особено ''Crassula'', но ретко во Јужна Америка и Австралија,{{Sfn|van Ham|Hart|1998}} претежно во умерените и суптропските региони на северната хемисфера и Африка. Главните центри на разновидност се Мексико и југозападниот дел на САД (околу 300 видови), Јужна Африка (околу 250 видови), медитеранскиот регион (околу 177 видови) и соседниот архипелаг [[Макаронезија]] (200 видови) и југоисточна Азија (околу 200 видови), особено Хималаите. Медитеранскиот регион вклучува 12 рода.{{Sfn|Hart|1997}} Најголемата разновидност е во јужна Африка и Мадагаскар каде што се ограничени кладовите Crassula и Kalanchoe.{{Sfn|Mort et al|2001}}{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2007}} ''Crassulaceae'' се наоѓаат претежно во полусуви карпести живеалишта со монсунски модели на врнежи и висока влажност, додека некои родови (на пр. ''Sempervivum'') се јавуваат првенствено во суви планински живеалишта и поголеми надморски височини. Иако нивните сочни лисја и [[САМ фотосинтеза]]та им овозможуваат да се прилагодат на променливо снабдување со вода, тие не живеат во вистински пустински области.{{Sfn|Mayuzumi|Ohba|2004}} Некои лози се прилагодиле на полуводни и сезонски водни области (''Crassula,'' ''Tillaea'', ''Sedella''), додека Echeveria и Aichryson се наоѓаат во влажни, ладни шумски области.{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2007}}{{Sfn|Mort et al|2010}}[[Податотека:Crassula_helmsii_8.JPG|алт=Crassula helmsii spreading in waterway|мини|''[[Crassula helmsii]]'' расте во [[Моклиште|мочуришта]]]] == Екологија == Додека повеќето ''Crassulaceae'' се повеќегодишни, ''Tillaea'' се едногодишни, а едногодишни видови се среќаваат и кај ''Aichryson'', ''Crassula'', ''Sedum'' и ''Monanthes''.{{Sfn|Mort et al|2010}} == Одгледување == Многу видови Crassulaceae се одгледуваат како саксиски растенија или во карпести градини.{{Sfn|Hosch|2008}} == Токсичност ==   Некои видови се отровни за животните, како на пр. ''Tylecodon wallichii''.{{Sfn|Wiersema|León|2016}} Сите видови на ''Kalanchoe'' се токсични, особено за добитокот во Австралија и Јужна Африка, каде што алтернативната храна е оскудна, при што цветовите содржат највисока концентрација на кардиотоксини, а активната состојка се [[буфадиенолид]]и (именувани по нивниот ефект сличен на [[дигоксин]] врз жабите ''[[Bufo]]''). Исто така, пријавени се болести кај домашните миленици, ''а [[Kalanchoe blossfeldiana]]'' е популарно украсно растение за домаќинството за време на Божиќ.{{Sfn|Gwaltney-Brant|2012}} == Употреба == Иако ниеден вид нема улога како земјоделска култура, тие се популарни хортикултурни производи како украсни растенија,{{Sfn|Gontcharova|Gontcharov|2007}} додека други (на пр. ''[[Crassula helmsii]]'') може да имаат и досадна улога како плевел.{{Sfn|Wiersema|León|2016}} == Наводи == {{Наводи|2}} == Библиографија == * {{cite encyclopedia |last1= Hosch|first1=William L. |title=Crassulaceae |url=https://www.britannica.com/plant/Crassulaceae |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=18 August 2019 |date=27 Jun 2008}} * {{cite web |last=Stevens |first=P.F. |author-link=Peter F. Stevens|date=2019|orig-date= 2001 |title=Crassulaceae |website=[[Angiosperm Phylogeny Website|AP Web v. 14]]|publisher=[[Missouri Botanical Garden]] |url=http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/saxifragalesweb.htm#Crassulaceae |access-date=31 July 2019}} (''see also'' [[Angiosperm Phylogeny Website]]) * {{cite web |last1= Fu |first1=Kunjun |last2=Ohba |first2=Hideaki |last3=Gilbert |first3=Michael G.|year=2004|title=Crassulaceae Candolle |page=202 |url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=10225 |access-date=24 August 2019|ref={{harvid|Fu et al|2004}}}}, in [[Flora of China (series)|Flora of China online]] vol. 8 * {{cite web |last1=Rosen |first1=Ralph |title=Crassuloideae |url=https://www.cactusexpert.org/world-of-succulents/crassuloideae.html |website=The Cactus Expert: World of Succulents |access-date=18 August 2019 |date=5 April 2018 |archive-date=2024-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211074038/https://www.cactusexpert.org/world-of-succulents/crassuloideae.html |url-status=dead }} * {{cite web |title=International Crassulaceae Network |url=http://www.crassulaceae.ch/de/home |access-date=5 September 2019}} * {{cite web |last1=Etter |first1=Julia |last2=Kristen |first2=Martin |title=The Crassulaceae database |url=http://www.crassulaceae.com/crassulaceae.com/crassulaceae/crashome_en.asp |access-date=9 October 2019 |date=2019 |archive-date=2020-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123174327/http://www.crassulaceae.com/crassulaceae.com/crassulaceae/crashome_en.asp |url-status=dead }} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Crassulaceae}} * {{Викивидови-ред|Crassulaceae}} {{Taxonbar|from=Q155938}} [[Категорија:Сочници]] [[Категорија:Дебелци]] e7hj9yk10lowp1htjsqnulxe1hkca6b Resident Evil 4 (игра од 2023) 0 1386778 5562173 5519360 2026-05-21T17:16:13Z Andrew012p 85224 /* */ 5562173 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = Resident Evil 4 | image = [[Податотека:Resident Evil 4 remake.png|250px]] | developer = [[Capcom]] | publisher = Capcom | director = {{Unbulleted list|Јасухиро Анпо|Казунори Кадои}} | producer = Јошиаки Хирабајаши | designer = Хидехиро Года | programmer = Масатоши Фуказава | artist = Хирофуми Накаока | writer = [[Метју Костело]] | composer = {{Unbulleted list|Кота Сузуки|Нозоми Омото|Мисао Сенбоги}} | series = ''[[Resident Evil]]'' | engine = [[RE Engine]] | platforms = {{Unbulleted list|[[PlayStation 4]]|[[PlayStation 5]]|[[Microsoft Windows|Windows]]|[[Xbox Series X/S]]|[[PlayStation VR2]]|[[iOS]]|[[iPadOS]]|[[macOS]]}} | released = {{Unbulleted list|'''PS4, PS5, Win, XSX/S'''|24 март 2023|'''PlayStation VR2'''|8 декември 2023|'''iOS, iPadOS, macOS'''|20 декември 2023}} | genre = [[ужас за преживување]] | modes = [[Едноиграчка игра|едноиграчки]] }} '''''Resident Evil 4''''' ([[Македонски јазик|македонски]]: ''Притаено зло 4''), позната во [[Јапонија]] како '''''Biohazard RE:4''''' — [[Видеоигра|компјутерска игра]] во жанровите [[ужас за преживување]] и [[пукач од трето лице]], развиена од одделот Consumer Games Development Division 1 и издадена од компанијата [[Capcom]]. Играта претставува преработка на [[Resident Evil 4|истоимената игра]] од 2005 г. — шеста во главниот серијал ''[[Resident Evil]]'' (по претходните две игри ''[[Resident Evil Zero]]'' и ''[[Resident Evil Code: Veronica]]''). Играта била објавена на 24 март 2023 г. == Играчки процес == ''Resident Evil 4'' е преработка на [[Resident Evil 4|истоимената игра]] од 2005 г., која го користи гледиштето од трето лице „преку рамо“. Играчот го управува [[Леон Скот Кенеди]] во поголемиот дел од приказната и извршува задачи за спасување на Ешли Греам во едно шпанско село. Во еден од сегментите на приказната, играчот го презема управувањето врз Ешли, додека во дополнението ''Separate Ways'', играчот ја управува [[Ада Вонг]]. За време на движењето низ [[Нелинеарен начин на игра|праволиниските]] нивоа, играчот користи [[Ладно оружје|ладно]] и [[огнено оружје]] за борба против различни непријатели, вклучувајќи ги и месните жители. Овие непријатели можат да ги избегнуваат нападите, да користат оружје како [[Моторна пила|моторни пили]] и проектили, способни се за колективно дејствување и можат да се претворат во морничави чудовишта.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.windowscentral.com/gaming/resident-evil-4-remake-list-of-enemies-and-bosses|title=Resident Evil 4 remake: List of enemies and bosses|last=|first=Samuel Tolbert|date=2023-03-24|work=Windows Central|language=en|accessdate=2026-02-16}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.popdust.com/resident-evil-4-2649876309|title=The 9 Best Moments in "Resident Evil 4"|last=Cummings-Grady|first=Mackenzie|date=2021-01-11|work=popdust|language=en-US|accessdate=2026-02-16}}</ref> == Приказна == {{main|[[Resident Evil 4#Приказна|Приказна во Resident Evil 4]]}}Дејството во ''Resident Evil 4'' се одвива во 2004 г., шест години по настаните во ''Resident Evil 2''. [[Леон С. Кенеди]], американски владин агент, добива задача да ја спаси Ешли Греам, ќерката на претседателот на [[Соединети Американски Држави|САД]], која е грабната од таинствен култ и се наоѓа во оддалечено шпанско село. За време на истражувањето на селото, Леон се соочува со месните жители што се заразени со [[Паразитизам|паразит]] што го управува умот. Леон мора да го победи водачот на култот, Осмунд Садлер, и да ја открие вистината за нивниот злокобен заговор, истовремено обидувајќи се да ја спаси Ешли и да си го зачува сопствениот [[живот]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * {{Official website|https://www.residentevil.com/re4/en-asia/}} [[Категорија:Игри за Windows]] [[Категорија:Игри од Resident Evil]] [[Категорија:Ужаси за преживување]] [[Категорија:Игри за PlayStation 4]] [[Категорија:Игри за PlayStation 5]] [[Категорија:Игри за iOS]] [[Категорија:Игри за Xbox Series X/S]] [[Категорија:Игри за Mac OS X]] da02gtwutm7sljauuydbq7hxkgrlktf Охридски лудории 0 1389980 5562039 5547450 2026-05-21T14:00:07Z ~2026-30551-59 133397 5562039 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Охридски лудории | image = Охридски лудории (филм).jpg | director = Ѓорги Богдановски<br>Миланчо Силјаноски<br>Александар Тасевски | producer = | writer = Александар Тасевски | starring = [[Благојче Стојановски]]<br>[[Марјан Коцев]]<br>[[Зорица Дончев]]<br>[[Ташко Каранфиловски]]<br>[[Александар Димитровски]]<br>[[Бобан Алексоски]]<br>[[Марија Новак]] | released = [[12 март]] [[2026]] | country = {{МКД}} | music = Оркестар Маестрал }} '''Охридски лудории''' — [[македонски]] филм од [[2026]] година, по идеја и сценарио на Александар Тасевски. Филмот е снимен во [[Охрид]], каде играат во филмот познати македонски пејачи како: Благојче Стојановски-Туше, [[Марјан Коцев]], Зорица Дончев, Ташко Каранфиловски, Дани Атанасова, како и познатите македонски актери [[Марија Новак]], Бобан Алексоски и [[Александар Димитровски]]. == Улоги == {| class="wikitable sortable" !Глумец !Улога |- |Благојче Стојановски-Туше |Мистер Бил |- |Зорица Дончев |Лејла |- |[[Марјан Коцев]] |Капетанот |- |Ташко Каранфиловски |Возач |- |Бобан Алексоски |Сашко |- |Дани Атанасова |Сузи |- |Жанко Голабоски |Докторот |- |Ангела Влинтовска |Продавачка |- |[[Александар Димитровски]] |Рибарот |- |Валентина Козовска |Полицајка |- |[[Марија Новак]] |Мајката на Сузи |- |Даниела Ѓоргиева Донческа |Мадам |- |Гордана Костоска |Медицинска сестра |- |Ивона Георгиева |Медицинска сестра 2 |} == Надворешни врски == * {{IMDb title|41090283}} [[Категорија:Македонски филмови]] [[Категорија:Појавено во 2026 година во Македонија]] p2phgqf4umsb1hsqk1q1kfw5qdotg9h Википедија:Уредувачки денови 2026/мај 4 1393050 5562055 5562008 2026-05-21T15:11:29Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5562055 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чаплина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] hk3enx4w9s8bcri15iot1pr4ylzuwv1 5562076 5562055 2026-05-21T15:55:25Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5562076 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чаплина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] otsudpu2daakv2rf85ddrgeexo3d4s1 5562113 5562076 2026-05-21T16:09:55Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5562113 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чаплина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] o41fkfj0xuhwjisbkze9qn1rngbojlm 5562163 5562113 2026-05-21T17:03:33Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5562163 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] i7vn3pmv90iie3j0hqocgakq33i2l3f 5562164 5562163 2026-05-21T17:05:02Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ 5562164 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] i1syz8mbwti04f2yt2ylewqqawu06fy 5562205 5562164 2026-05-21T18:42:49Z Baek147 77146 /* Список на учесници */ 5562205 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] bve916bod76jiescofo2lu62o24uwkj 5562207 5562205 2026-05-21T18:55:20Z Baek147 77146 /* Список на учесници */ 5562207 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] ivv45dok4mow97m2a1z9bt7ol9akhm0 5562218 5562207 2026-05-21T19:15:04Z Doni12345 77134 /* Список на учесници */ 5562218 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)|[[Долни Дубовиќ (Крупа на Уна)]] (Н)}} | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] 8ba83zd6l75xv9z151n6xr4n9xrg9bj 5562222 5562218 2026-05-21T19:30:19Z Anjadonevska 77147 /* Список на учесници */ 5562222 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)|[[Долни Дубовиќ (Крупа на Уна)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Милиќи]] (Н)|[[Пелагиќево]] (Н)}} |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] d6v07w1d2mqqu5waybauym0fp4n4g7m 5562238 5562222 2026-05-21T20:44:05Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5562238 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)|[[Долни Дубовиќ (Крупа на Уна)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Милиќи]] (Н)|[[Пелагиќево]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Билеќа]] (Н)}} |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] 231ljv69z6widkzc59mgnu8fq564zrh 5562270 5562238 2026-05-21T21:27:46Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5562270 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)|[[Долни Дубовиќ (Крупа на Уна)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Милиќи]] (Н)|[[Пелагиќево]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Билеќа]] (Н)|[[Чајниче]] (Н)}} |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] 172yfnbikosjeb4t9u2tgq6vkvfjnby 5562305 5562270 2026-05-22T08:00:52Z Jtasevski123 69538 /* Претстојни денови */ 5562305 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)|[[Долни Дубовиќ (Крупа на Уна)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Милиќи]] (Н)|[[Пелагиќево]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Билеќа]] (Н)|[[Чајниче]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] 8oy55ktvashei0c3z0pn4b3zn3wulfh 5562312 5562305 2026-05-22T08:39:01Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ не е општина 5562312 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)|[[Горажде]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Милиќи]] (Н)|[[Пелагиќево]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Билеќа]] (Н)|[[Чајниче]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] i3ywkcnbhw0c31d3qmiadz1dy6e6j2j 5562327 5562312 2026-05-22T09:05:08Z Jtasevski123 69538 /* Список на учесници */ не е општина 5562327 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец мај 2026 година е планирано да се одржат 8 (осум) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. === Притоки на Волга === [[Податотека:Volga_basin.png|десно|230п|Уредувачки ден „Притоки на Волга“]] На 5 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Притоки на Волга“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за притоките на Волга може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Волга|Притоки на Волга]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Селижаровка]] (Н)|[[Жукопа]] (Н)|[[Предлошка:РВолга]] (Н)|[[Цивил (река)]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] | {{подреден список|[[Рутка (река)]] (Н)|[[Свијага]](Н)|[[Кашинка]] (Н)|[[Узола]] (H)|[[Медведица (притока на Волга) ]] (H)|[[Голем Иргиз]] (H)|[[Самара (Волга)]] (H)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Вазуза]] (Н)|[[Тверца]] (Н)|[[Шоша (река)]] (Н)|[[Дубна (Волга)]] (Н)|[[Нерљ (Волга)]] (Н)|[[Суда]] (Н)|[[Сит (река)]] (Н)|[[Шексна]] (Н)|[[Согожа]] (Н)|[[Которосл]] (Н)|[[Унжа]] (Н)|[[Њомда]] (Н)|[[Кострома (река)]] (Н)|[[Кудма]] (Н)|[[Керженец]] (Н)|[[Терешка]] (Н)|[[Сумка (река)]] (Н)|[[Илет]] (Н)|[[Аниш (река)]] (Н)|[[Голема Кокшага]] (Н)|[[Мала Кокшага]] (Н)|[[Мал Иргиз]] (Н)|[[Чапаевка (река)]] (Н)|[[Ахтуба]] (Н)|[[Еруслан]] (Н)|[[Актај]] (Н)|[[Голем Черемшан]] (Н)|[[Сок (река)]] (Н)|[[Ветлуга (река)]] (П)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Едгар Алан По === [[Податотека:Edgar_Allan_Poe,_circa_1849,_restored,_squared_off.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Дела на Едгар Алан По“]] На 7 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Едгар Алан По“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Едгар Алан По може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Дневникот на Џулиус Родман]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Бледоплаво око]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Политичар (драма)]] (Н)|[[Шахистот на Маелцел]] (Н)|[[Утро на Висахикон]] (Н)|[[Еурека: Прозна поема]] (Н)|[[Филозофијата на мебелот]] (Н)|[[Поетскиот принцип]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] | {{подреден список|[[Црна мачка (расказ)]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Лигеја]] (Н) |[[Тамерлан (поема)]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] | {{подреден список|[[Едгар Алан По (филм)]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“]] На 12 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1760-ти и 1770-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1760-ти и 1770-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1760-тите|autocollapse}}{{Уметноста_во_1770-тите|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Уметноста во 1779 година]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Планини во Хрватска === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Планини во Хрватска“]] На 14 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Хрватска“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Хрватска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Хрватска|Список на планини во Хрватска]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Камешница]] (Н)|[[Опор (брдо)]] (Н)|[[Крндија]] (Н)|[[Тухобиќ]] (Н)|[[Иваншчица]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Петрова Гора]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] | {{подреден список|[[Ќиќарија]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Сњежник]] (Н)|[[Учка]] (Н)|[[Велика Капела]] (Н)|[[Вишевица]] (Н)|[[Шибеник (планина)]] (Н)|[[Мала Капела]] (Н)|[[Мосор]] (Н)|[[Псуњ]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] | {{подреден список|[[Велики Козјак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“]] На 19 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1960-ти и 1970-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1960-тите|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1970-тите|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Книжевноста во 1969 година]] (П)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[1979 во книжевноста]] (П)|[[1978 во книжевноста]] (П)|[[1977 во книжевноста]] (П)|[[1976 во книжевноста]] (П)|[[1975 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија === Општини во Босна и Херцеговина === [[Податотека:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Општини во Босна и Херцеговина“]] На 21 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Општини во Босна и Херцеговина“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за општините во Босна и Херцеговина може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Челиќ]] (Н)|[[Бусовача]] (Н)|[[Бужим]] (Н)|[[Чапљина]] (Н)|[[Читлук]] (Н)|[[Добој Исток]] (Н)|[[Србац]] (Н)|[[Долни Жабар]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Добој Југ]] (Н)|[[Вукосавље]] (Н)}} |- | 3 |[[Корисник:Baek147|Baek147]] | {{подреден список|[[Станари]] (Н)|[[Осмаци]] (Н)}} |- | 4 |[[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Лопаре]] (Н)}} |- | 5 |[[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | {{подреден список|[[Милиќи]] (Н)|[[Пелагиќево]] (Н)}} |- | 6 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Билеќа]] (Н)|[[Чајниче]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Водни површини во Индонезија === [[Податотека:658-water-wave.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Водни површини во Индонезија“]] На 26 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Водни површини во Индонезија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за водните површини во Индонезија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Видови лески === [[Податотека:Corylus avellana 0001.JPG|десно|230п|Уредувачки ден „Видови лески“]] На 28 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови лески“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите лески може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниов список на видови на Википедија на македонски јазик: * [[Леска#Видови|Видови лески]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|5]] ldz38iw0gmgen813d4u97rv1snqkoxa Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај 4 1393089 5562320 5561164 2026-05-22T08:53:58Z Jtasevski123 69538 /* Хрватски филмски режисери */ 5562320 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на 2026 година во мај е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд. '''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува! == Награди и рангирање == <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]] === Црници === [[Податотека:Castilla elastica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-174.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Црници“]] Во периодот 2-3 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Црници“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со црниците може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Moraceae]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Dorstenieae]] (Н)|[[Hullettia]] (Н)|[[Sloetia]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Poulsenia]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Utsetela]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Allaeanthus]] (Н)|[[Ampalis]] (Н)|[[Afromorus]] (Н)|[[Allaeanthus kurzii]] (Н)|[[Antiaris]] (Н)|[[Antiaropsis]] (Н)|[[Artocarpeae]] (Н)|[[Bagassa]] (Н)|[[Bleekrodea]] (Н)|[[Batocarpus]] (Н)|[[Bosqueiopsis]] (Н)|[[Broussonetia]] (Н)|[[Paper mulberry]] (Н)|[[Calaunia]] (Н)|[[Castilla]] (Н)|[[Castilla elastica]] (Н)|[[Castilla ulei]] (Н)|[[Castilleae]] (Н)|[[Clarisia]] (Н)|[[Contrayerva]] (Н)|[[Fatoua]] (Н)|[[Fatoua villosa]] (Н)|[[Ficus nymphaeifolia]] (Н)|[[Hijmania]] (Н)|[[Maclura]] (Н)|[[Maillardia]] (Н)|[[Maillardia montana]] (Н)|[[Malaisia]] (Н)|[[Malaisia scandens subsp. megacarpa]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Sparattosyce]] (Н)|[[Trophis]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевни друштва === [[Податотека:Adwaita-accessories-dictionary.svg|десно|240п|Уредувачки ден „Книжевни друштва“]] Во периодот 9-10 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Книжевни друштва“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со книжевните друштва може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Literary societies]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Детективски клуб]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Србија]] (Н)|[[Друштво на хрватските книжевници]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Црна Гора]] (Н)|[[Сојуз на бугарските писатели]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] | {{подреден список|[[Мирман Бахир]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Книжевно друштво]] (Н)|[[Анголска академија на литературата]] (Н)|[[Еспиритосантска книжевна академија]] (Н)|[[Аклатанг Бајан]] (Н)|[[Национална федерација на државни поетски друштва]] (Н)|[[Државно поетско друштво на Аризона]] (Н)|[[Анструтерско мусоманичко друштво]] (Н)|[[Здружение Ентони Пауел]] (Н)|[[Здружение Артур Рансом]] (Н)|[[Уметничко украинско движење]] (Н)|[[Атене Луизијана]] (Н)|[[Здружение на писатели и програми за пишување]] (Н)|[[Нерегуларсите на Бејкер Стрит]] (Н)|[[Книги преку морето]] (Н)|[[Банкрофтско и Каролтонвајтово литературно здружение]] (Н)|[[Бајтаунов институт за механика]] (Н)|[[Браунингово друштво]] (Н)|[[Дикенсово друштво]] (Н)|[[Омикрон Капа Епсилон]] (Н)|[[Свртени со лажни ливчиња]] (Н)|[[Друштво Толкин]] (Н)|[[Список на комори за реторика]] (Н)|[[Кабинет за предавања]] (Н)|[[Калифорниско државно поетско друштво]] (Н)|[[Список на општествени активности на Универзитетот во Кембриџ]] (Н)|[[Какстон Клуб]] (Н)|[[Кинеско поетско друштво]] (Н)|[[Колумбински поети од Колорадо]] (Н)|[[Поетско друштво на Конектикат]] (Н)|[[Здружение полумесечина]] (Н)|[[Кротонија (литературно друштво)]] (Н)|[[Клубот на чудни томови]] (Н)|[[Поетско друштво на Кентаки]] (Н)|[[Меѓународно друштво за емпириско проучување на литературата]] (Н)|[[Меѓународно здружение за компаративна книжевност]] (Н)|[[Киплинговото друштво]] (Н)|}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Северноамериканска митологија === [[Податотека:Quetzalcoatl feathered serpent.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Северноамериканска митологија“]] Во периодот 16-17 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Северноамериканска митологија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите поврзани со северноамериканската митологија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:North American mythology]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Мезоамериканско дрво на светот]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] | {{подреден список|[[Мајка Гранди]] (Н)|[[Гаврани во митологијата на индијанските староседелци]] (Н)|[[Момчето и волците]] (Н)|[[Слеп човек и морски нуркач]] (Н)|[[Зимски приказни]] (Н)|[[Трансформер (духовно суштество)]] (Н)|[[Мускогиска митологија]] (Н)|[[Реторика на домородните Американци]] (Н)|[[Онг (фолклор на Вашо)]] (Н)|[[Митови и легенди за северноамериканските Индијанци]] (Н)|[[Митологија на Пауни]] (Н)|[[Салишански усни наративи]] (Н)|[[Громова птица и кит]] (Н)|[[Културни прикази на гаврани]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | {{подреден список|[[Ел Сомбрерон]] (Н)|[[Вејоб]] (Н)|[[Камаитс]] (Н)|[[Тланчана]] (Н)}} |- | 4 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | {{подреден список|[[Тлахуелпучи]] (Н)}} |- | 5 | [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] | {{подреден список|[[Акича]] (Н)|[[Атаксак]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Претстојни викенди == === Хрватски филмски режисери === [[Податотека:Croatia_film_clapperboard.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Хрватски филмски режисери“]] Во периодот 23-24 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хрватски филмски режисери“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за хрватските филмски режисери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Croatian film directors]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Ботанички градини во Обединетото Кралство === [[Податотека:Palmhouse.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Ботанички градини во Обединетото Кралство“]] Во периодот 30-31 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Ботанички градини во Обединетото Кралство“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за ботаничките градини во Обединетото Кралство може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. * од Википедија на англиски јазик: ** [[:en:Category:Botanical gardens in the United Kingdom]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|4]] b1bp8tc998m2a4ljsmja1b95e8l1ddh Список на македонски атлетски рекорди 0 1394090 5562233 5558019 2026-05-21T20:39:57Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5562233 wikitext text/x-wiki Следните резулатит се националните рекорди во атлетиката во [[Македонија]] што ги води нејзината национална атлетска федерација: [[Атлетска федерација на Македонија]] (АФМ). ==Рекорди на отворено== '''Клуч на табелите''': {{legend2|#CEF6F5|''Се чека ратификација''|border=solid 1px #AAAAAA}} {{legend2|#f6F5CE|''Записот не е воден од [[АФМ]]''|border=solid 1px #AAAAAA}} {{legend2|pink|''Не е оценет или подоцна е отповикан од АФМ|border=solid 1px #AAAAAA}} ===Мажи=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; width: 95%;" |- !Дисциплина !Резултат !Натпреварувач !Датум !Натпреварување !Место !Референца |- |[[60 метри|60 м]] |6,86 (нема податок за ветерот) |[[Ристе Пандев]] |2014 | | | |- |rowspan=2|[[100 метри|100 м]] |10,50 (+1,6 м/с) |[[Андреас Трајковски]] |11 јуни 2022 |Копенхаген опен |[[Хвидовре (стадион)|Хвидовре]], Данска |<ref>{{нмс|title=100m Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7185962?eventId=10229630&gender=M|work=World Athletics|date=11 јуни 2022|access-date=22 јуни 2022}}</ref> |-style="background:pink" |10,5 (рачно мерено) (нема податок за ветерот) |[[Наум Митревски]] |13 јуни 2003 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |[[200 метри|200 м]] |21,32 (+0,1 м/с) |[[Јован Стојоски]] |30 јуни 2019 |Митинг АК Нови Град |[[Сараево]], Босна и Херцеговина | |- |rowspan=2|[[300 метри|300 м]] |33,83 |[[Јован Стојоски]] |3 октомври 2020 | |[[Скопје]], Македонија | |- |33,7 (рачно мерено) |[[Лазо Милошески]] |1950 | |[[Марибор]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[400 метри|400 м]] |46,27 |[[Исмаил Мачев]] |13 септември 1983 |[[Атлетика на Медитеранските игри 1983|Медитерански игри]] |[[Казабланка]], Мароко |<ref>[http://www.cijm.org.gr/images/stories/pdf/JM1983.pdf Complete 1983 Mediterranean Games Standings] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923203529/http://www.cijm.org.gr/images/stories/pdf/JM1983.pdf |date=23 септември 2015 }}</ref> |- |[[800 метри|800 м]] |1:47,14 |[[Ванчо Стојанов]] |10 мај 2002 | |[[Софија]], Бугарија | |- |rowspan=3|[[1000 метри|1000 м]] |2:26,8 (рачно мерено) |[[Ванчо Стојанов]] |16 април 1995 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |2:28,04 |[[Дарио Ивановски]] |12 јуни 2016 | |[[Скопје]], Република Македонија | |-style="background:pink" |2:25,14 |[[Дарио Ивановски]] |8 јуни 2016 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |rowspan=2|[[1500 метри|1500 м]] |3:45,97{{efn|ратифициран од АФМ, но непризнаен од Светската атлетска федерација }} |[[Ванчо Стојанов]] |15 мај 2001 | |[[Софија]], Бугарија | |- |3:46,6 (рачно мерено) |[[Сотир Гавриловски]] |27 јуни 1970 | |[[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[2000 метри|2000 м]] |5:21,81 |[[Ванчо Стојанов]] |19 април 1997 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |[[3000 метри|3000 м]] |8:06,66 |[[Дарио Ивановски]] |20 јуни 2021 |[[Европски атлетски тимски првенства 2021|Европски тимски првенства]] |[[Лимасол]], Кипар |<ref>{{нмс|title=3000m Result|url=https://limassol21results.european-athletics.com/resETCH321/pdf/ETCH321/ATH/ETCH321_ATH_C73G_ATHM3000M-------------FNL-000100--.pdf|publisher=European Athletic Association|date=20 јуни 2021|access-date=9 јули 2021}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[5000 метри|5000 м]] |13:54,58 |[[Дарио Ивановски]] |3 јули 2022{{efn|според Меѓународниот атлетски сојуз; 22 јули според АФМ}} |[[Athletics at the 2022 Mediterranean Games|Mediterranean Games]] |[[Милуд Хадефи (стадион) |Оран]], Алжир |<ref>{{нмс|title=XIX Mediterranean Games - Men's 5000 метри Result|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7147629?eventId=10229609|publisher=World Athletics|date=3 јули 2022|access-date=3 јули 2022}}</ref> |-style="background:#f6F5CE;" |[[Трка на 5 километри]] (улична) |15:10 (+) |[[Дарио Ивановски]] |18 февруари 2024 |[[Севилски маратон]] |[[Севиља]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Dario Ivanovski Seville Marathon 2024 Result|url=https://sportmaniacs.com/es/races/xxxix-zurich-maraton-de-sevilla-2024/65d2100e-724c-4d5c-9a49-9237ac1f19ee/results#rankings|website=sportmaniacs.com|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref> |- |[[10.000 метри|10.000 м]] |30:04,66 |[[Дарио Ивановски]] |22 мај 2021 |Македонски куп |[[Национална арена „Тоше Проески“|Скопје]], Македонија | |- |[[Трка на 10 километри|10 км]] (road) |29:58 |[[Дарио Ивановски]] |1 јануари 2020 |November Run Gevgelija |[[Гевгелија]], Македонија |{{cn|date=февруари 2024}} |- |[[Трчање на долги патеки|15.000 м]] |48:06,3 (рачно мерено) |[[Ѓорѓи Бучков]] |19 март 1973 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |-style="background:#f6F5CE;" |[[Трка на 15 километри|15 км]] (улична) |45:34 (+) |[[Дарио Ивановски]] |18 февруари 2024 |[[Севилски маратон]] |[[Севиља]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Dario Ivanovski Seville Marathon 2024 Result|url=https://sportmaniacs.com/es/races/xxxix-zurich-maraton-de-sevilla-2024/65d2100e-724c-4d5c-9a49-9237ac1f19ee/results#rankings|website=sportmaniacs.com|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref> |- |[[Едночасовна трка]] |17.241 м (+) |[[Љубиша Трбоевски]] |1967 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[20.000 метри|20.000 м]] (атлетска патека) |1:09:28,6 (рачно мерено) |[[ Љубиша Трбоевски]] |1967 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |-style="background:#f6F5CE;" |[[Трка на 20 киломери|20 км]] (улична) |1:00:42 (AthAbbr|+}} |[[Дарио Ивановски]] |18 февруари 2024 |[[Севилски маратон]] |[[Севиља]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Dario Ivanovski Seville Marathon 2024 Result|url=https://sportmaniacs.com/es/races/xxxix-zurich-maraton-de-sevilla-2024/65d2100e-724c-4d5c-9a49-9237ac1f19ee/results#rankings|website=sportmaniacs.com|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref> |- |rowspan=2|[[Полумаратон]] |1:04:45 |[[Дарио Ивановски]] |3 септември 2023 |Балканско првенство во полумаратон |[[Битола]], Македонија |<ref>{{нмс|title=Trcaj Be Half Marathon - Balkan Half Marathon Championships - Macedonian Half Marathon Championships - B - Men's Half Marathon Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7203730|publisher=[[World Athletics]]|date=3 септември 2023|access-date=3 септември 2023}}</ref> |-bgcolor=#CEF6F5 |1:04:01 |[[Дарио Ивановски]] |9 јуни 2024 |[[Европско атлетско првенство 2024 – полумаратон за мажи |Европско првенство]] |[[Рим]], Италија |<ref>{{нмс|title=Half Marathon Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7158244?eventId=10229633&gender=M|website=World Athletics|access-date=11 јуни 2024}}</ref> |-style="background:#f6F5CE;" |[[Трка на 25 километри|25 км]] (улична) |1:15:53 (+) |[[Дарио Ивановски]] |18 февруари 2024 |[[Севилски маратон]] |[[Севиља]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Dario Ivanovski Seville Marathon 2024 Result|url=https://sportmaniacs.com/es/races/xxxix-zurich-maraton-de-sevilla-2024/65d2100e-724c-4d5c-9a49-9237ac1f19ee/results#rankings|website=sportmaniacs.com|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref> |-style="background:#f6F5CE;" |[[Улична трка|30 км]] (улична) |1:30:56 (+) |[[Дарио Ивановски]] |18 февруари 2024 |[[Севилски маратон]] |[[Севиља]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Dario Ivanovski Seville Marathon 2024 Result|url=https://sportmaniacs.com/es/races/xxxix-zurich-maraton-de-sevilla-2024/65d2100e-724c-4d5c-9a49-9237ac1f19ee/results#rankings|website=sportmaniacs.com|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref> |- |rowspan=2|[[Маратон]] |2:11:53 |[[Дарио Ивановски]] |3 декември 2023 |[[Валенсиски маратон]] |[[Валенсија]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Valencia Marathon, the setting for 20 new national records|url=https://www.valenciaciudaddelrunning.com/en/valencia-marathon-setting-for-20-new-national-records/|publisher=valenciaciudaddelrunning.com|date=5 декември 2023|access-date=5 декември 2023}}</ref> |-style="background:#cef6f5;" |2:08:26{{efn|според официјалниот извор и Маѓународниот атлетски сојуз; 2:08:25 според други изори}} |[[Дарио Ивановски]] |18 февруари 2024 |[[Севилски маратон]] |[[Севиља]], Шпанија |<ref>{{нмс|title=Marathon Result|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7207579?eventId=10229634&gender=M|website=World Athletics|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref><ref>{{нмс|title=Дарио Ивановски постави нов национален рекорд на маратонот во Севиља |url=https://www.slobodenpecat.mk/en/dario-ivanovski-postavi-nov-nacionalen-rekord-na-maratonot-vo-sevilja/|website=slobodenpecat.mk|date=18 февруари 2024|access-date=19 февруари 2024}}</ref> |- |[[24-часовна трка]] |230 км |[[Трајче Мичов]] |27 јануари 2018 | |[[Атина]], Грција | |- |rowspan=2|[[110 метри со пречки|110 м пречки]] |14,46 |[[Роберт Ќосев]] |21 јули 1993 | |[[Софија]], Бугарија | |- |14,3 (рачно мерено) |[[Роберт Ќосев]] |25 мај 1991 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[200 метри со пречки|200 м пречки]] |27,4 (рачно мерено) |[[Бецко Брајевиќ]] |1966 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |rowspan=2|[[300 метри со пречки|300 м пречки]] |39,37 |rowspan=2|[[Васил Бачовски]] |1980 | |[[Охрид]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |39,3 (рачно мерено) |1980 | |[[Охрид]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[400 метри со пречки]] |52.33 |[[Јован Стојоски]] |19 јуни 2024 |Меѓународен атлетски митинг Марибор и Меморијал на Изток Цигларич |[[Марибор]], Словенија |<ref>{{нмс|title=Men's 400m Hurdles Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7205372?eventId=10229612|website=World Athletics|access-date=25 март 2026}}</ref><ref>{{нмс|title=Jovan Stojoski Profile|url=https://worldathletics.org/athletes/-/14709519|website=World Athletics|accessdate=25 март 2026}}</ref> |- |[[Стиплчез (атлетика)|1500 м стиплчез]] |4:20,3 (рачно мерено) |[[Ристе Павлов]] |10 јули 1967 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |rowspan=3|[[2000 метри стиплчез]] |6:00,49 |[[Леонид Вандевски]] |2024 |<ref>{{нмс | last= | first= | author= | title=Леонид Вандевски го собори деценискиот рекорд на Нехат Алиу | url=https://www.gol.mk/atletika/leonid-vandevski-go-sobori-deceniskiot-rekord-na-nehat-aliu | date=2024 | work= | publisher= gol.mk| accessdate=7 мај 2026 }}</ref> |- |6:47,92 |[[Трпе Мартиновски]] |1983 | |[[Марибор]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |6:16,4 (рачно мерено) |[[Неџат Алиу]] |1975 | |[[Белград]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[3000 метри стиплчез|3000 м стиплчез]] |9:10,4 (рачно мерено) |[[Ѓорѓи Вучков]] |12 септември 1971 | |[[Белград]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Скок во височина]] |2,10 м |[[Реџеп Селман]] |5 јули 2003 | |[[Пловдив]], Бугарија | |- |[[Скок со стап]] |4,05 м{{efn|Најдобар на отворено, во сала ратификуван како апсолутен рекорд }} |[[Огнен Стефановски]] |25 јуни 2025 |[[Европско атлетско тимско првенство 2025 – трета дивизија |Европско тимско првенство]] |[[Марибор]], Словенија |<ref>{{нмс|title=Men's Pole Vault Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7204677?eventId=10229616&gender=M|website=World Athletics|access-date=27 март 2026}}</ref> |- |[[Скок во далечина]] |7,91 м {{wind|+1.9}} |[[Андреас Трајковски]] |30 јули 2023 |Weitsprungmeeting Inneringen |[[Хетинген|Инеринген]], Германија ||<ref>{{нмс|title=Weitsprungmeeting Inneringen - Men's Long Jump Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7202630?eventId=10229617|publisher=[[World Athletics]]|date=30 јули 2023|access-date=30 јули 2023}}</ref> |- |[[Трискок]] |15,46 м |[[Реџеп Селман]] |22 јуни 2008 | |[[Банска Бистрица]], Словачка | |- |rowspan=2|[[Фрлање ѓуле]] |16,66 m{{efn|ратификуван од АФМ, но непризнаен од Меѓународниот атлетски сојуз }} |[[Васил Најдов]] |8 јуни 2002 | |[[Скопје]], [[Република Македонија]] | |- |16,01 m{{efn|признаен од Меѓународниот атлетски сојуз}} |[[Сашо Илов]] |26 јуни 1998 | |[[Скопје]], [[Република Македонија]] | |- |rowspan=2|[[Фрлање диск]] |50,62 м{{efn|ратификуван од АФМ, но непризнаен од Меѓународниот атлетски сојуз}} |rowspan=2|[[Илијан Манолев]] |26 април 1997 | |[[Охрид]], [[Република Македонија]] | |- |49,73 m{{efn|признаен од Меѓународниот атлетски сојуз}} |28 август 1998 | |[[Скопје]], [[Република Македонија]] | |- |[[Фрлање кладиво]] |47,82 м |[[Илија Спасовски]] |14 јули 1971 | |[[Нови Сад]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Фрлање копје]] |76,50 м<ref>според Меѓународниот атлетски сојуз, 76,40 м според извор на федерацијата</ref> |[[Дејан Ангеловски]] |15 јули 2002 | |[[Скопје]], [[Република Македонија]] | |- |rowspan=2|[[Десетобој]] |6648 бода |[[Огнен Стефановски]] |17–18 јули 2026 |[[Европско атлетско првенство за П23 2025 – Мажи десетобој |Европско првенство П23]] |[[Стадион Фана|Берген]], Норвешка |<ref>{{нмс|title=Men's Decathlon Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7173260?eventId=10229629|website=World Athletics|access-date=27 март 2026}}</ref><ref>{{нмс|title=Ognen Stefanovski Profile|url=https://worldathletics.org/athletes/north-macedonia/ognen-stefanovski-15015993|website=World Athletics|accessdate=27 март 2026}}</ref> |- |colspan=5|{{Decathlon score|11.46 {{wind|-1.2}}|6.61 m {{wind|+1.9}}|11.79 m|1.76 m|50.41|15.40 {{wind|+0.5}}|34.93 m|3.80 m|47.14 m|4:35.45}} | |- |[[Брзо одење 5000 метри]] (атлетска патека) |26:33,4 (рачно мерено) |[[Зоран Малинов]] |1977 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Брзо одење 10.000 метри]] (атлетска патека) |56:10,4 (рачно мерено) |[[Зоран Малинов]] |1977 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Брзо одење 20 километри]] (улична трка) | | | | | | |- |[[Брзо одење 50 километри]] (улична трка) | | | | | | |- |[[Штафета 4 × 100 метри]] |40,89 |{{flagu|Македонија}}<br>[[Андреас Трајковски]]<br>[[Марко Алексовски]]<br>[[Михаил Петров]]<br>[[Јован Стојоски]] |24 јуни 2025 |[[Европско атлетско тимско првенство 2025 – трета дивизија |Европско тимско првенство]] |[[Марибор]], Словенија |<ref>{{нмс|title=Men's 4×100m Final 1 Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7204677?eventId=204593|website=World Athletics|access-date=25 март 2026}}</ref><ref>{{нмс|title=Jovan Stojoski Profile|url=https://worldathletics.org/athletes/-/14709519|website=World Athletics|accessdate=25 март 2026}}</ref> |- |[[Штафета 4 × 200 метри]] |1:35,0 |АК Работнички<br>Благоев<br>Вангелов<br>Горубински<br>Чадиковски |1969 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |rowspan=2|[[Штафера 4 × 400 метри]] |3:20,69 |{{flagu|Македонија}}<br>[[Кристијан Ефремов]]<br>[[Бујар Беќири]]<br>[[Александар Стојановски (атлетичар)|Александар Стојановски]]<br>[[Славе Коевски]] |22 јуни 2014 |[[Европско тимско првенство 2014]] трета лига |[[Динамо арена|Тбилиси]], Грузија |<ref>{{нмс|title=4×400m Relay Results|url=http://tbilisi2014.com/wp-content/uploads/2014/06/040-4x400-men.pdf|publisher=tbilisi2014.com|date=22 Јуни 2014|access-date=1 јули 2014}}{{Dead link|date=март 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |3:17,9 (рачно мерено) {{efn|признаен од Меѓународниот атлетски сојуз како апсолутен рекорд }} |{{flagu|СР Македонија}}<br>[[Сокол Сачевски]]<br>[[Бранко Илиевски]]<br>А. Бојаџиев<br>З. Тодоровски |6 јули 1980 | |[[Кралево (Хасковска Област)|Кралево]], Бугарија | |- |[[Шведска штафета]] |2:02,2 (рачно мерено) |Бучевски<br>Јакимовски<br>Благоев<br>Михаилов |23 октомври 1966 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |} ===Жени=== {| class="wikitable" style="font-size:95%; width: 95%;" |- !Дисциплина !Резултат !Натпреварувач !Датум !Натпреварување !Место !Референца |- |[[Трка на 60 метри|60 м]] |7.5 (рачно мерено) (нема податок за ветерот) |[[Вера Вељановска]] |15 јули 1971 | |[[Пула]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |rowspan=2|[[Трка на 100 метри|100 м]] |11,74 |[[Александра Војнеска]] |3 јули 2004 | |[[Истанбул]], Турција | |- |11,6 (рачно мерено) |[[Вера Вељановска]] |28 јули 1973 | |[[Букурешт]], Романија | |- |rowspan=2|[[Трка на 200 метри|200 м]] |23.75{{efn|ратифициран од АФМ, но непризнаен од Светската атлетска федерација}} |[[Александра Војнеска]] |27 Јуни 2004 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |24.06{{efn|признаен од Светската атлетска федерација }} |[[Вера Вељановска]] |3 август 1974 | |[[Софија]], Бугарија | |- |rowspan=2|[[Трка на 300 метри|300 м]] |41.35 |[[Христина Ристеска]] |14 септември 2013 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |39.1 (рачно мерено) |[[Елизабета Божиновска]] |1980 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[400 metres|400 м]] |53.77 |[[Елизабета Божиновска]] |14 јуни 1983 | |[[Nova Gorica]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Трка на 600 метри|600 м]] |1:35,70 |[[Жанета Дрнковска]] |2 јули 1989 | |[[Љубљана]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |rowspan=2|[[Трка на 800 метри|800 м]] |2:09,8 (рачно мерено) |[[Елизабета Божиновска]] |17 мај 1981 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |2:12,87 |[[Даниела Кулеска]] |30 јуни 2001 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |[[Трка на 1000 метри|1000 м]] |2:54,72 |[[Даниела Кулеска]] |17 јули 1999 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |[[Трка на 1500 метри|1500 м]] |4:24,90 |[[Даниела Кулеска]] |17 јули 2003 |[[Европско првенство во атлетика 2003 – под 23 години |Европско првенство П23]] |[[Бидгошч]], Полска | |- |[[Трка на 2000 метри|2000 м]] |6:06.8 (рачно мерено) |[[Даниела Кулеска]] |8 јули 2004 | |[[Софија]], Бугарија | |- |[[Трка на 3000 метри|3000 м]] |9:49,83 |[[Даниела Кулеска]] |12 јули 2003 | |[[Теба (Грција) |Теба]], Грција | |- |[[Трка на 5000 метри|5000 м]] |16:50,89 |[[Адријана Поп Арсова]] |19 јуни 2022 |[[Балканско атлетско првенство 2022 |Балканско првенство 2022]] |[[Крајова]], Романија |<ref>{{нмс|title=Women's 5000m Results|url=https://fra.tmedia.ro/running-events/220101F038.htm|work=World Athletics|date=19 јуни 2022|access-date=10 јули 2023}}</ref> |-style="background:#f6F5CE;" |[[5 километри|5 км]] (улична) |18:06 (меѓувреме на подолго растојание) |[[Адријана Поп Арсова]] |15 мај 2022 |[[Копенхашки маратон]] |[[Копенхаген]], Данска |<ref>{{нмс|title=2022 Copenhagen Marathon Results|url=https://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=5279|website=ultimate.dk|date=15 мај 2022|access-date=26 август 2022}}</ref> |- |[[Трка на 10.000 метри|10.000 м]] |35:00,30 |[[Адријана Поп Арсова]] |17 април 2022 |Куп на Македонија на 10.000 м |[[Арена Тоше Проески|Скопје]], Македонија |<ref>{{нмс|title=Адријана Поп Арсова со нов државен рекорд на 10.000 метри|url=https://ekipa.mk/adrijana-pop-arsova-so-nov-drzhaven-rekord-na-10-000-metri/|website=ekipa.mk|language=Macedonian|date=19 април 2022|access-date=10 јули 2023}}</ref> |- |rowspan=3|[[10 километри|10 км]] (улична) |35:09 |[[Адријана Поп Арсова]] |10 јуни 2022 | |[[Карловац]], Хрватска | |-style="background:pink" |35:07 |[[Адријана Поп Арсова]] |13 јуни 2021 | |[[Скопје]], Македонија |{{cn|date=December 2024}} |-style="background:pink" |34:02 |[[Адријана Поп Арсова]] |5 ноември 2022 | |[[Гевгелија]], Македонија |{{cn|date=јули 2023}} |-style="background:#f6F5CE;" |[[15 километри|15 км]] (улична) |54:26 (меѓувреме на подолго растојание) |[[Адријана Поп Арсова]] |15 мај 2022 |[[Копенхашки маратон]] |[[Копенхаген]], Данска |<ref>{{нмс|title=2022 Copenhagen Marathon Results|url=https://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=5279|website=ultimate.dk|date=15 мај 2022|access-date=26 август 2022}}</ref> |-style="background:#f6F5CE;" |[[20 километри|20 км]] (улична) |1:12:46 (меѓувреме на подолго растојание) |[[Адријана Поп Арсова]] |15 мај 2022 |[[Копенхашки маратон]] |[[Копенхаген]], Данска |<ref>{{нмс|title=2022 Copenhagen Marathon Results|url=https://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=5279|website=ultimate.dk|date=15 мај 2022|access-date=26 август 2022}}</ref> |- |rowspan=2|[[Полумаратон]] |1:16:06 |[[Адријана Поп Арсова]] |2 октомври 2022 | |[[Скопје]], Македонија | |-style="background:pink" |1:13:39 |[[Адријана Поп Арсова]] |12 март 2023 | |[[Трикала]], Грција |<ref>{{cite news|title=Excellent result: Adriana Pop Arsova set a new national record at the half marathon in Greece|url=https://www.slobodenpecat.mk/en/odlichen-rezultat-adrijana-pop-arsova-vo-polumaratonot-vo-grcija-postavi-nov-nacionalen-rekord/|website=slobodenpecat.mk|access-date=19 март 2023}}</ref> |-style="background:#f6F5CE;" |[[25 километри|25 км]] (улична) |1:30:49 (меѓувреме на подолго растојание) |[[Адријана Поп Арсова]] |15 мај 2022 |[[Копенхашки маратон]] |[[Копенхаген]], Данска |<ref>{{нмс|title=2022 Copenhagen Marathon Results|url=https://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=5279|website=ultimate.dk|date=15 мај 2022|access-date=26 август 2022}}</ref> |- |-style="background:#f6F5CE;" |[[Улична трка|30 км]] (улична) |1:49:28 (меѓувреме на подолго растојание) |[[Адријана Поп Арсова]] |15 мај 2022 |[[Копенхашки маратон]] |[[Копенхаген]], Данска |<ref>{{нмс|title=2022 Copenhagen Marathon Results|url=https://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=5279|website=ultimate.dk|date=15 мај 2022|access-date=26 август 2022}}</ref> |- |[[Маратон]] |2:35:29 |[[Адријана Поп Арсова]] |15 мај 2022 |[[Копенхашки маратон]] |[[Копенхаген]], Данска |<ref>{{нмс|title=2022 Copenhagen Marathon Results|url=https://live.ultimate.dk/desktop/front/index.php?eventid=5279|website=ultimate.dk|date=15 мај 2022|access-date=26 август 2022}}</ref> |- |rowspan=2|[[24-часовна трка|24 часа]] |180&nbsp;км |[[Катерина Шиповиќ]] |10 март 2019 | |[[Белград]], Србија | |-bgcolor="#CEF6F5" |211,059&nbsp;км |[[Katerina Shipovikj]] |23 септември 2023 |Сри Чинмој 6-12-24 -часовна трка |[[Белград]], Србија |<ref>{{нмс|title=Women's 24 hour run results|url=https://rs.srichinmoyraces.org/files/rs/result-pdfs/2023/Sri%20Chinmoy%2024%20Hour%20Race%20Belgrade%20Ultra%202023%20results.pdf|website=rs.srichinmoyraces.org|access-date=18 February 2025}}</ref> |- |[[Трка на 100 метри со пречки|100 м со пречки]] |13,36 {{wind|+1.0}} |[[Елизабета Павловска]] |24 мај 1994 | |[[Софија]], Бугарија | |- |[[Трка на 400 метри со пречки |400 м со пречки]] |57.53 |[[Дрита Ислами]] |19 јуни 2021 |[[Европско атлетско тимско првенство 2021 #Трета лига|Европско тимско првенство]] |[[Лимасол]], Кипар |<ref>{{нмс|title=400m Hurdles Final B Result|url=https://limassol21results.european-athletics.com/resETCH321/pdf/ETCH321/ATH/ETCH321_ATH_C73A_ATHW400MHURD----------FNL-000200--.pdf|publisher=[[European Athletic Association|EAA]]|date=19 Јуни 2021|access-date=9 јули 2021}}{{Dead link|date=мај 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> |- |[[3000 metres steeplechase|3000 m steeplechase]] |11:49.49 |[[Милијана Ристиќ]] |24 јуни 2025 |[[Европско атлетско тимско првенство 2025 Трета лига|Европско тимско првенство]] |[[Марибор]], Словенија |<ref>{{нмс|title=3000m Steeplechase Results|url=https://worldathletics.org/competition/calendar-results/results/7204677?eventId=10229524&gender=W|website=World Athletics|access-date=25 March 2026}}</ref><ref>{{нмс|title=Milijana Ristikj Profile|url=https://worldathletics.org/athletes/north-macedonia/milijana-ristikj-14914252|website=World Athletics|access-date=25 March 2026}}</ref> |- |[[Скок во височина]] |1,72 м |[[Марина Михајлова]] |23 септември 1987 |[[Атлетика на Медитеранските игри 1987|Медитерански игри 1987]] |[[Латакија]], Сирија | |- |[[Скок со стап]] |2,20 м |[[Михаела Лазаровска]] |21 јуни 2023 |[[Европско атлетско тимско првенство 2023#Трета лига |Европско тимско првенство 2023]] |[[ Хожов]], Полска | |- |[[Скок во далечина]] |6,17 м |[[Марина Михајлова]] |5 октомври 1987 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Трискок]] |12,25 м |[[Василка Стојчевска]] |25 мај 1991 | |[[Скопје]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] | |- |[[Фрлање ѓуле]] |14,49 м |[[Весна Чадиковска]] |8 јули 2001 | |[[Трикала]], Грција | |- |[[Фрлање диск]] |41,61 м |[[Матеја Ефремовска]] |19 јуни 2016 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |[[Фрлање кладиво]] |45,91 м |[[Весна Чадиковска]] |6 мај 2001 | |[[Колумбус]], САД | |- |rowspan=2|[[Фрлање копје]] |45,04 м |[[Весна Чадиковска]] |21 мај 1999 | |[[Маунт Плезант (Мичиген)|Маунт Плезант]], САД | |- |<small>47,40 м ([[Фрлање копје#Редизајнирање на копјет|Стар дизајн]])</small> |<small>[[Лидија Симовска]]</small> |<small>22 јули 1979</small> | | | |- |rowspan=2|[[Седмобој]] |5676 бода |[[Марина Михајлова]] |23–24 септември 1987 |[[ Атлетика на Медитеранските игри 1987|Медитерански игри 1987]] |[[Латакија]], Сирија | |- |colspan=5|{{Heptathlon Score|14.49|1.72 m|11.47 m|25.40|6.03 m|40.62 m|2:16.42}} | |- |[[20 километри одење]] (улична) | | | | | | |- |[[4 × 100 метри штафета]] |47,97 |{{flagu|Македонија}}<br>[[Александра Војнеска]]<br>[[Верица Димитровска]]<br>А. Матевска<br>Б. Јовановска |7 јули 2001 | |[[Трикала]], Грција | |- |[[4 × 200 метри штафета]] |1:50,84 |Димитроска<br>Цветаноска<br>Мироска<br>Секулоска |15 септември 2013 | |[[Скопје]], Република Македонија | |- |[[4 × 400 метри штафета]] |3:54,61 |{{flagu|Македонија}}<br>[[Ивана Јосифовска]]<br>К. Дудиќ<br>А. Матевска<br>В. Блажевска |15 септември 2002 | |[[Истанбул]], Турција | |- |[[Шведска штафета]] |2:24,16 |Митреска<br>Трендавилоска<br>Ф. Ристеска<br>Ц. Ристеска |22 август 2009 | |[[Скопје]], Република Македонија | |} ==Белешки== <references group="б"/> ==Наводи== {{наводи}} [[Категорија:Атлетика во Македонија]] m6y3e1272powtukpw7l7d9lbcvab52k Национална федерација на државни поетски друштва 0 1394246 5562046 5561038 2026-05-21T14:53:50Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/IvanKonev123|IvanKonev123]]) и ја поврати преработката 5560945 на CommonsDelinker 5562046 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Инфокутија Организација|name=Национална федерација на државни поетски друштва|native_name=|image=|image_size=|caption=|abbreviation=|type=поетска организација|location=|leader_title=|leader_name=|website={{url|www.nfsps.net}}|formation=1959 година}}'''Националната федерација на државни поетски друштва (NFSPS)''' — национална организација на државни [[Поезија|поетски]] друштва во [[Соединетите Американски Држави]], основана во 1959 година и сега вклучува ограноци во 32 [[Сојузни држави на САД|американски држави]]. Федерацијата е домаќин на конференции и одржува награди и образовни програми поврзани со поезијата. == Историја == Националната федерација на државни поетски друштва била основана во [[Батон Руж]] на 17 октомври 1959 година од страна на [[Мери Б. Вол]]. Првата конференција се одржала во соработка со [[Државно поетско друштво на Луизијана|Државното поетско друштво на Луизијана]], каде што биле избрани национални службеници. Во 1960 година уставот бил усвоен во [[Филаделфија]], а во јули 1966 година организацијата била инкорпорирана во [[Медисон (Висконсин)|Медисон, Висконсин]]. Федерацијата во тоа време вклучувала 10 државни ограноци, а до 2020 година, тој број пораснал на 32.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nfsps.com/history.html|title=History|accessdate=24 October 2020}}</ref> == Активности == NFSPS вообичаено спонзорирала 50 годишни натпревари за поезија со парични награди, вклучувајќи ја и главната награда од 1.000 долари, а воедно и го спонзорира натпреварот „Стивенсов ракопис“ за збирка песни од еден поет, наградите за поезија „Блекбери Пич“ и натпреварот за поезија за студенти на колеџ. Сите членови на националната организација се членови на државна организација поврзана со NFSPS, а дедерацијата ја охрабрувала и поддржувала институцијата „Поети лауреати“ во различните градови и држави.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.loc.gov/rr/main/poets|title=U.S. State Poets Laureate|work=[[Library of Congress]]|accessdate=5 November 2020}}</ref> Федерацијата го објавувала официјалниот билтен ''„Строфес“'' квартално, кој обезбедувал вести и за националното и за државното општество, а воедно билтенот објавува натпревари и награди и ги наведувал актуелните претседатели на државите и членовите на одборот. Организацијата спроведувала годишна национална конвенција за справување со бизнисот и нудела работилници и презентации за поезија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.statesmanjournal.com/story/life/2015/09/03/floridas-poetry-resemblances-oregons/71627570|title=Florida's Poetry Resemblances to Oregon's|accessdate=5 November 2020}}</ref> Колекцијата на библиотеката на Федерацијата е сместена на Универзитетот Бејлор во Вако, Тексас и ги вклучува антологиите за поезија ''[[„Енкор“]]'' што ги објавувала NFSPS секоја година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nfsps.com|title=National Federation of State Poetry Societies|accessdate=24 October 2020}}</ref> == Ограноци == {{colbegin|colwidth=18em}} *[[Национална федерација на државни поетски друштва#Државно поетско друштво на Алабама|Државно поетско друштво на Алабама]] *[[Државно поетско друштво на Аризона]] *[[Национална федерација на државни поетски друштва#Тркалезна маса на поетите на Арканзас|Тркалезна маса на поетите на Арканзас]] *[[Колумбински поети од Колорадо]] *[[Поетско друштво на Конектикат]] *[[Здружение на поети од Флорида]] *[[Поетско друштво на Џорџија]] *[[Државно поетско друштво на Илиноис]] *[[Поетско друштво на Индијана]] *[[Поетско друштво на Ајова]] *[[Поетско друштво на Сончоглед од Канзас]] *[[Поетско друштво на Кентаки]] *[[Поетско друштво на Луизијана]] *[[Поетско друштво на Мејн]] *[[Поетско друштво на Масачусетс]] *[[Поетско друштво на Мичиген]] *[[Лига на поети од Минесота]] *[[Поетско друштво на Мисисипи]] *[[Поетско друштво на Мисури]] *[[Поетско друштво на Невада]] *[[Поетско друштво на државата Ново Мексико]] *[[Поетско друштво на државата Северна Дакота]] *[[Поетско друштво на Охајо]] *[[Поетско друштво на Оклахома]] *[[Поетско друштво на Орегон]] *[[Поетско друштво на Пенсилванија]] *[[Поетско друштво на државата Јужна Дакота]] *[[Поетско друштво на Тенеси]] *[[Поетско друштво на Тексас]] *[[Поетско друштво на државата Јута]] *[[Поетско друштво на Вирџинија]] *[[WyoPoets]] (Вајоминг) {{colend}} === Друштво за поезија на државата Алабама === '''Државното поетско друштво на Алабама (ASPS)''' претставува непрофитно [[Поезија|поетско]] здружение на државно ниво во [[Сојузни држави на САД|американската држава]] [[Алабама]], кое е поврзано со Националната федерација на државни поетски друштва, а кое промовира поезија, спроведува полугодишни натпревари и организира работилници, состаноци, читања и други настани. Било основано во 1986 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://poets.org/listing/alabama-state-poetry-society|title=Alabama State Poetry Society|accessdate=5 November 2020}}</ref> и регистрирано како непрофитна организација 501 (c)(3) во 2015 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.guidestar.org/profile/23-7002626|title=Alabama State Poetry Society|accessdate=28 October 2020}}</ref> Организацијата е со седиште во [[Хантсвил (Алабама)|Хантсвил]] и е поврзана со Националната федерација на државни поетски друштва, а кое ги поздравувало и новите и активните поети кои пишувале, објавувале и учествувале во читања и слем-награди. Друштвото организирало пролетни и есенски состаноци каде што поетите се среќавале и ги читале своите дела,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newsaegis.com/community/alabama-state-poetry-society-coming-to-pell-city/article_268fde40-ba78-11e7-b93c-7b69ffc7f0c3.html|title=Alabama State Poetry Society Coming to Pell City|date=26 October 2017|accessdate=5 November 2020}}</ref> а воедно друштвото спонзорира програми и работилници за подобрување на способностите за пишување преку локални групи за читање и критика<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.al.com/spotnews/2013/10/alabama_poets_to_read_at_fulto.html|title=Alabama poets to read at Fultondale Arts Council poetry night|date=3 October 2013|accessdate=6 November 2020}}</ref> и воедно спонзорира два круга натпревари за поезија годишно кои нудат парични награди.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alpoets.org|title=Welcome to the Alabama State Poetry Society|accessdate=28 October 2020}}</ref> Друштвото објавувало квартален билтен, „''Мјуз Месинџер“'', кој содржел статии за пишување, можности за објавување, вести за поетски настани и публикации и информации за натпревари, а во минатото, друштвото објавувало и годишна антологија, наречена ''[[„Семплер“]].'' === Тркалезна маса на поетите од Арканзас === '''„Поетска тркалезна маса на Арканзас“ (PRA)''' претставува непрофитно здружение [[Поезија|за поезија]] на државно ниво во [[Сојузни држави на САД|американската држава]] [[Арканзас]] кое воедно е поврзано со Националната федерација на државни поетски друштва (NFSPS) и коешто промовира поезија, спроведува месечни и годишни натпревари, издава публикации за поезија и организира периодични состаноци и конференции. Здружението било основано на 5 февруари 1931 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://encyclopediaofarkansas.net/entries/poets-roundtable-of-arkansas-2562|title=Poets Roundtable of Arkansas|accessdate=5 November 2020}}</ref> од група од седум жени заинтересирани за развој како поетеси. Групата првично била наречена Тркалезна маса на поетите, а сегашното име го усвоила на 25 јули 1939 година и моментално е непрофитна организација 501(c)(3). PRA е придружен член на Националната федерација на државни поетски друштва<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://poetsroundtableofarkansas.org|title=Poets Roundtable of Arkansas|accessdate=28 October 2020}}</ref> кое во 2020 година имало десет ограноци во Арканзас. Архивите на организацијата се чуваат во Центарот Батлер за студии на Арканзас.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://arstudies.contentdm.oclc.org/digital/collection/findingaids/id/4773|title=Finding Aid for the Poets' Roundtable of Arkansas records|accessdate=5 November 2020}}</ref> PRA организира натпревари<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://501lifemag.com/poets-roundtable-of-arkansas-names-student-contest-winners|title=POETS' ROUNDTABLE OF ARKANSAS NAMES STUDENT CONTEST WINNERS|date=30 May 2018|accessdate=5 November 2020}}</ref>, студиски групи, годишна работилница и воедно го прославува Националниот ден на поезијата секоја година во октомври. Здружението исто така објавува квартален билтен, ''[[News 'N' Notes]]''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://poetsroundtableofarkansas.org/resources/newsletters|title=Newsletters|date=3 August 2015|accessdate=28 October 2020}}</ref>, а во 2013 година, PRA објавила ретроспектива на 80 години поезија на членовите. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://www.nfsps.net}} * [https://www.alpoets.org/ Друштво за поезија на државата Алабама] * [https://poetsroundtableofarkansas.org/ Тркалезна маса на поетите од Арканзас] * [https://columbinepoetsofcolorado.com/ ''Columbine Poets, Inc''.] [[Категорија:Организации за поезија со седиште во Соединетите Американски Држави]] [[Категорија:Книжевни друштва]] 5kgsbijz58luszdspnelaxllig22qm1 Државно поетско друштво на Аризона 0 1394247 5562050 5561039 2026-05-21T14:55:32Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/IvanKonev123|IvanKonev123]]) и ја поврати преработката 5560944 на CommonsDelinker 5562050 wikitext text/x-wiki '''Државното поетско друштво на Аризона (ASPS)''' — непрофитна поетска организација на државно ниво, поврзана со [[Национална федерација на државни поетски друштва|Националната федерација на државни поетски друштва]] (NFSPS) и е домаќин на конференции и одржувала програми за награди и едукација поврзани со поезијата. == Историја == Државното поетско друштво на Аризона (ASPS) била непрофитна организација на ниво на целата држава, основана во 1965 година и е отворена за поети во државата Аризона, како и за поети надвор од државата. Друштвото е формирано од некои од истите луѓе што го основале [[Аризонски универзитетски поетски центар]] и двете останале поврзани<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://azpoetry.net/|title=Arizona State Poetry Society|work=azpoetry.net|accessdate=30 January 2022}}</ref>, а нивната мисија била да се стимулира добро и интелигентно ценење на поезијата, да го охрабрат пишувањето и читањето поезија и да ги унапредат целите на [[Национална федерација на државни поетски друштва|Националната федерација на државни поетски друштва]] во обезбедувањето поцелосно јавно признавање на уметноста на поезијата. Во 2020 година, организацијата имала четири регионални филијали во државата Аризона: Поети од Скотсдејл Мустанг, Поетско друштво Тусон, Поетско друштво од Источна Долина и Поети од Западна Долина. Државно поетско друштво на Аризона ги охрабрувало своите членови да објавуваат и да ги поврзуваат своите објавени збирки поезија. == Активности == Друштвото организирало месечни и годишни натпревари за поезија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.statepress.com/article/2013/09/arizona-state-poetry-society-seeks-unpublished-work-for-contest|title=Arizona State Poetry Society Seeks Unpublished Work|accessdate=5 November 2020}}</ref>, со 10-14 категории за годишниот натпревар и 3 поединечни категории во јануари, март, мај, јули и септември за натпревари само за членови. Категориите вклучувале различни формати и теми, а на победниците им биле доделувани парични награди. Организацијата е членка на [[Национална федерација на државни поетски друштва|Националната федерација на државни поетски друштва]] и ги поддржува нивните национални натпревари. Друштвото објавувало квартален билтен, ''[[The Desert Voice]]''. Годишната антологија „Песочни секачи“ ги содржи песните што добиле награди од годишниот натпревар, победниците на членовите на двомесечните натпревари, уметнички дела од членовите, курирана поезија од членовите и еден истакнат поет од Аризона. Антологијата е достапна во мрежната продавницата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://azpoetry.net/store/|title=Products – Arizona State Poetry Society}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|https://azpoetry.net/}} [[Категорија:Поетски организации со седиште во Соединетите Американски Држави]] [[Категорија:Уметнички организации основани во 1965 година]] [[Категорија:Книжевни друштва]] 6xb39m9pixadwdk7y03w0p2k339cz65 Момците од Медисон 0 1394538 5562263 5557868 2026-05-21T21:08:51Z Andrew012p 85224 5562263 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Mad-men-title-card.jpg | genre = {{Plainlist| * [[историска драма]] * драма }} | creator = [[Метју Вајнер]] | showrunner = Метју Вајнер | starring = {{Plainlist| * [[Џон Хам]] * [[Елизабет Мос]] * [[Винсент Картајзер]] * [[Џенјуари Џонс]] * [[Кристина Хендрикс]] * [[Брајан Бат]] * [[Мајкл Гледис]] * [[Арон Стејтон]] * [[Рич Сомер]] * [[Меги Сиф]] * [[Џон Слетери]] * [[Роберт Морс]] * [[Џаред Харис]] * [[Кирнан Шипка]] * [[Џесика Паре]] * [[Кристофер Стенли]] * [[Џеј Р. Фергусон]] * [[Кевин Рам]] * [[Бен Фелдман]] * [[Мејсон Вејл Котон]] }} | opentheme = ''[[Magnificent City|A Beautiful Mine]]'' (инструментал)<br />од [[RJD2]] | composer = [[Дејвид Карбонара]] | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 7 | num_episodes = 92 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Метју Вајнер * [[Скот Хорнбачер]] * [[Андре Жакуеметон]] * [[Марија Жакуеметон]] * [[Џенет Лихи]] }} | location = [[Лос Анџелес]], [[Калифорнија]] | runtime = 44 — 57 минути | company = {{Plainlist| * [[Matthew Weiner|Weiner Bros. Productions]] * [[Lionsgate Television]] * [[RadicalMedia]] (само пилотна епизода) * AMC Original Productions }} | network = [[AMC (ТВ-канал)|AMC]] | first_aired = {{Start date|2007|7|19}} | last_aired = {{End date|2015|5|17}} | caption = }} '''''Момците од Медисон''''' ({{langx|en|Mad Men}}, буквално: ''Луди луѓе'') — американска драмска телевизиска серија, која се прикажувала на каналот AMC од 19 јули 2007 до 17 мај 2015 г.<ref>{{cite web|title=Matthew Weiner, the Creator of ''Mad Men'' Prepares for Another Fade to Black|url=https://www.nytimes.com/2015/05/17/arts/television/matthew-weiner-the-creator-of-mad-men-prepares-for-another-fade-to-black.html|work=The New York Times|lang=en|website=[[The New York Times]]|author=Itzkoff, Dave|date=2015-05-14|access-date=2015-05-17}}</ref> Во главните улоги настапуваат [[Џон Хам]], [[Елизабет Мос]], [[Винсент Картајзер]], [[Џенјуари Џонс]], [[Кристина Хендрикс]] и Џон Слетери. Серијата освоила четири рекордни награди „[[Еми]]“ по ред во категоријата „Најдобра драмска серија“, а исто така освоила и десетици други престижни награди и номинации,<ref>{{cite news | author=Joyce Eng | title=Kristin Chenoweth, Jon Cryer Win First Emmys | url=http://www.tvguide.com/News/Kristin-Chenoweth-Jon-1009931.aspx | work=TV Guide | date=2009-09-20 | access-date=2009-09-20 | lang=en }}</ref> добивајќи исклучително потврдни одзиви од страна на кинокритичарите.<ref>{{cite web |url=http://www.hitfix.com/whats-alan-watching/how-mad-men-marked-the-end-of-one-revolution-and-the-start-of-another |title=How 'Mad Men' marked the end of one revolution and the start of another |lang=en |publisher=HitFix |first=Alan |last=Sepinwall |date=2015-04-02 |access-date=2015-04-06 }}</ref> == Содржина == Дејството на серијата е сместено во 1960-тите години и ја следи работата на измислената рекламна агенција „Стерлинг Купер“, сместена на престижната авенија Медисон во [[Њујорк]]. Во центарот на приказната е животот на нивниот креативен директор Дон Дрејпер ([[Џон Хам]]) и неговите колеги. Вработените во престижното биро на авенијата Медисон, во потрага по надворешен сјај, често страдаат од внатрешна празнина — а самите себе се нарекуваат „луди луѓе“.<ref>{{cite web |url=http://www.salon.com/2013/12/22/ad_absurdum_and_the_conquest_of_cool_canned_flattery_for_corporate_america/ |title='Ad absurdum and the conquest of cool: Canned flattery for corporate America' |publisher=Salon.com |first=Thomas |last=Frank |date=2013-12-22 |access-date=2013-12-22 }}</ref> Како заднина, серијата ја отсликува динамиката на промените во општествените обичаи во САД во текот на 60-тите години, вклучувајќи теми како [[Неверство|прељуба]], [[пушење]], [[алкохолизам]], [[расизам]], еманципација на жените, [[антисемитизам]] и заштита на животната средина. Исто така, преку серијата е пренесена атмосферата на [[Студена војна|Студената војна]], Претседателските избори во САД во 1960 г., смртта на Мерилин Монро, [[Кубанска криза|Карипската криза]], убиствата на [[Џон Кенеди]], [[Мартин Лутер Кинг]] и [[Роберт Кенеди]], како и [[Виетнамска војна|Виетнамската војна]]. Дејството на серијата започнува во март [[1960]] г. и завршува во ноември [[1970]] г. == Улоги == {{Список со глумци}} |- |[[Џон Хам]] || Доналд „Дон” Дрејпер |- |[[Елизабет Мос]] || Пеги Олсен |- |[[Џенјуари Џонс]] || Бети Дрејпер (потоа Френсис) |- |[[Кристина Хендрикс]] || Џоан Холовеј |- |[[Винсент Картајзер]] || Пит Кемпбел |- |[[Џон Слетери]] || Роџер Стерлинг |- |[[Арон Стејтон]] || Кен Косгроув |- |[[Рич Сомер]] || Хари Крејн |- |[[Мајкл Гледис]] || Пол Кинси |- |[[Брајан Бет]] || Салваторе „Сал” Романо |- |[[Роберт Морс]] || Бертрам „Берт” Купер |- |[[Кирнан Шипка]] || Сали Дрејпер |- |[[Меги Сиф]] || Рејчел Кац |- |[[Џаред Харис]] || Лејн Прајс |- |[[Џесика Паре]] || Меган Калве (потоа Дрејпер) |- |[[Џеј Р. Фергусон]] || Стен Рицо |- |[[Кристофер Стенли]] || Хенри Френсис |- |[[Кевин Рам]] || Тед Чао |- |[[Бен Фелдман]] || Мајкл Гинсберг |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.lionsgate.com/shows/mad-men}} {{IMDb title|0804503}} * {{Rotten-tomatoes|tv/mad-men}} * ''[http://www.emmys.com/shows/mad-men Mad Men]'' on Emmys.com * [https://www.nytimes.com/interactive/2010/07/16/arts/television/20100718-madmen-timeline.html Seeing History in ''Mad Men''], an interactive timeline as of 2010 by ''[[The New York Times]]'' [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] rmzdxaskyzlf5b3veqmexeydsz8677r Википедија:Програма „ГЛАМ“/2026/Bjankuloski06 4 1394634 5562319 5561661 2026-05-22T08:53:25Z Bjankuloski06 332 5562319 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026</center>'''</span> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. == Резултати == ''' {| class="wikitable" |+ Создадени статии |- ! реден број !! новосоздадена статија |- | 1. || [[Гроздести руеви]] |- | 2. || [[Гроздест руј]] |- | 3. || [[Ф’стак (род)]] |- | 4. || [[Седефчиња]] |- | 5. || [[Седефче (род)]] |- | 6. || [[Целолист]] |- | 7. || [[Русан]] |- | 8. || [[Бел русан]] |- | 9. || [[Клокочки]] |- | 10. || [[Переста клокочка]] |- | 11. || [[Јавори]] |- | 12. || [[Млеч (дрво)]] |- |} == Поврзано == * [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 61uvh6206kzxx1gzs5bxv04ats42u3g Македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“ 0 1395150 5562067 5559986 2026-05-21T15:53:39Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] на [[Македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“]]: Правопис 5559986 wikitext text/x-wiki '''Втора Македонска Алпинистичка Eкспедиција „Памир“ '84“''' или '''II МАЕ „Памир '84“''' е втора експедиција на Македонските алпинисти и се одржала во планинскиот масив на [[Памир]], во тогашниот СССР во 1984 година. Имала за цел искачување на врвовите Пик Четвројах (6 230 m н.в.) и Пик комунизам (7495 m н.в.). редводник на оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. Учесници во експедицијата: [[Податотека:MAE Pamir 1984.jpg|алт=Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“|мини|Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, [[Борче Јовчевски]], [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], [[Слободан Јованоски]].]] - [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) - [[Слободан Јованоски]] (алпинист) - [[Борче Јовчевски]] (алпинист) - Ѓорѓи Костовски (алпинист) - Благојче Лазаров (алпинист) - [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) На Пик Четворјах (6 230 m н.в.) се искачиле [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], [[Слободан Јованоски]], [[Борче Јовчевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. Потоа Јован Попоски се искачува и на врвот НКВД. По оваа аклиматизација, алпинистите се упатуваат кон врвот Комунизам (7495 m. н.в.). На овој врв се искачуваат Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Ѓорѓи Костовски, Благојч Лазаров и Јован Попоски. Борче Јовчевски не успева да стигне до врвот на Пик Комунизам – поради извртување на коленото. Имено носејќи тежок ранец во еден момент на патеката следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз прикриена со нов снег и при падот обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква положба да ногата му се извиткала. Со помош на пријателите, бил симнат во базниот логор и ногата му била ставена во гипс. c9u9qqir5iavp1z5bavv6zdpui2whvs 5562087 5562067 2026-05-21T15:58:37Z Andrew012p 85224 Поправки и подобрување 5562087 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора Македонска Алпинистичка Eкспедиција „Памир '84“ | слика = MAE Pamir 1984.jpg | големина_на_слика = | алт = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“ | опис = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, [[Борче Јовчевски]], [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], [[Слободан Јованоски]]. | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = 1984 | крај_датум = 1984 | цел = искачување на врвовите Пик Четворјах (6.230 м) и Пик Комунизам (7.495 м) | учесници = 6 алпинисти | жртви = 0 | достигнувања = искачени врвовите Пик Четворјах, Пик Комунизам и врвот НКВД }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“''' или '''II МАЕ „Памир '84“''' — втора експедиција на македонските алпинисти што се одржала во планинскиот масив на [[Памир]], во тогашниот СССР во 1984 година. Имала за цел искачување на врвовите Пик Четвројах (6.230 м н.в.) и Пик Комунизам (7.495 м н.в.). Предводник на оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. == Учесници == Учесници во експедицијата биле: * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист) == Тек на експедицијата == На Пик Четворјах (6.230 м н.в.) се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Борче Јовчевски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски. Потоа, водачот Јован Попоски се искачил и на врвот НКВД. По оваа аклиматизација, алпинистите се упатиле кон крајната цел — врвот Комунизам (7.495 м н.в.). На овој највисок врв успешно се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски. Борче Јовчевски не успеал да стигне до врвот на Пик Комунизам поради извртување на коленото. Имено, носејќи тежок ранец во еден момент на патеката, следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз, прикриена со нов снег. При падот, обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква неповолна положба што ногата сериозно му се извиткала. Со помош на неговите колеги, тој бил симнат во базниот логор, каде ногата му била ставена во гипс. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1984 година]] 7191c7f5j9fs0z6e5m7whx3iwpyti01 5562096 5562087 2026-05-21T15:59:30Z Andrew012p 85224 5562096 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“ | слика = MAE Pamir 1984.jpg | големина_на_слика = | алт = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“ | опис = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, [[Борче Јовчевски]], [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], [[Слободан Јованоски]]. | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = 1984 | крај_датум = 1984 | цел = искачување на врвовите Пик Четворјах (6.230 м) и Пик Комунизам (7.495 м) | учесници = 6 алпинисти | жртви = 0 | достигнувања = искачени врвовите Пик Четворјах, Пик Комунизам и врвот НКВД }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“''' или '''II МАЕ „Памир '84“''' — втора експедиција на македонските алпинисти што се одржала во планинскиот масив на [[Памир]], во тогашниот СССР во 1984 година. Имала за цел искачување на врвовите Пик Четвројах (6.230 м н.в.) и Пик Комунизам (7.495 м н.в.). Предводник на оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. == Учесници == Учесници во експедицијата биле: * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист) == Тек на експедицијата == На Пик Четворјах (6.230 м н.в.) се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Борче Јовчевски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски. Потоа, водачот Јован Попоски се искачил и на врвот НКВД. По оваа аклиматизација, алпинистите се упатиле кон крајната цел — врвот Комунизам (7.495 м н.в.). На овој највисок врв успешно се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски. Борче Јовчевски не успеал да стигне до врвот на Пик Комунизам поради извртување на коленото. Имено, носејќи тежок ранец во еден момент на патеката, следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз, прикриена со нов снег. При падот, обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква неповолна положба што ногата сериозно му се извиткала. Со помош на неговите колеги, тој бил симнат во базниот логор, каде ногата му била ставена во гипс. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1984 година]] labr96skpj85us1bc669se874lbf31a 5562109 5562096 2026-05-21T16:07:42Z Andrew012p 85224 5562109 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“ | слика = MAE Pamir 1984.jpg | големина_на_слика = | алт = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“ | опис = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, [[Борче Јовчевски]], [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], [[Слободан Јованоски]]. | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = 1984 | крај_датум = 1984 | цел = искачување на врвовите Четворјах (6.230 м) и Комунизам (7.495 м) | учесници = 6 алпинисти | жртви = 0 | достигнувања = искачени врвовите Четворјах, Комунизам и врвот НКВД }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“''' или '''II МАЕ „Памир '84“''' — втора експедиција на македонските алпинисти што се одржала во планинскиот масив на [[Памир]], во тогашниот СССР во 1984 година. Имала за цел искачување на врвовите Четворјах (6.230 м н.в.) и [[Исмаил Самани (врв)|Комунизам]] (7.495 м н.в.). Предводник на оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. == Учесници == Учесници во експедицијата биле: * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист) == Тек на експедицијата == На врвот Четворјах (6.230 м н.в.) се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Борче Јовчевски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски. Потоа, водачот Јован Попоски се искачил и на врвот НКВД. По оваа аклиматизација, алпинистите се упатиле кон крајната цел — врвот Комунизам (7.495 м н.в.). На овој највисок врв успешно се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://babambitola.mk/arhiva-desette-najdobri-sportisti-bitola-1984/|title=Десетте најдобри битолски спортисти за 1984 г.|last=|first=|date=2018-02-16|work=Бабам Битола|language=en-US|accessdate=2026-05-21}}</ref> Борче Јовчевски не успеал да стигне до врвот на врвот Комунизам поради извртување на коленото. Имено, носејќи тежок ранец во еден момент на патеката, следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз, прикриена со нов снег. При падот, обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква неповолна положба што ногата сериозно му се извиткала. Со помош на неговите колеги, тој бил симнат во базниот логор, каде ногата му била ставена во гипс. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1984 година]] rlqzjqjcfa7niog5bgm17ked6b9u79v 5562111 5562109 2026-05-21T16:08:35Z Andrew012p 85224 5562111 wikitext text/x-wiki {{Експедиција | име = Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“ | слика = MAE Pamir 1984.jpg | големина_на_слика = | алт = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“ | опис = Учесниците во Македонската алпинистичка експедиција „Памир '84“, од лево кон десно: [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]], Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров, [[Борче Јовчевски]], [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]], [[Слободан Јованоски]]. | земја = {{знаме|СР Македонија}} | водач = [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] | почеток_датум = 1984 | крај_датум = 1984 | цел = искачување на врвовите Четворјах (6.230 м) и Комунизам (7.495 м) | учесници = 6 алпинисти | жртви = 0 | достигнувања = искачени врвовите Четворјах, Комунизам и врвот НКВД }} '''Втора македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“''' или '''II МАЕ „Памир '84“''' — втора експедиција на македонските алпинисти што се одржала во планинскиот масив на [[Памир]], во тогашниот [[Советски Сојуз|СССР]] во 1984 година. Имала за цел искачување на врвовите Четворјах (6.230 м н.в.) и [[Исмаил Самани (врв)|Комунизам]] (7.495 м н.в.). Предводник на оваа експедиција бил [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]]. == Учесници == Учесници во експедицијата биле: * [[Јован Попоски - Јове|Јован Попоски]] (алпинист, водач на експедицијата) * [[Димитар Илиевски - Мурато|Димитар Илиевски]] (алпинист) * [[Слободан Јованоски]] (алпинист) * [[Борче Јовчевски]] (алпинист) * Ѓорѓи Костовски (алпинист) * Благојче Лазаров (алпинист) == Тек на експедицијата == На врвот Четворјах (6.230 м н.в.) се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Борче Јовчевски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски. Потоа, водачот Јован Попоски се искачил и на врвот НКВД. По оваа аклиматизација, алпинистите се упатиле кон крајната цел — врвот Комунизам (7.495 м н.в.). На овој највисок врв успешно се искачиле Димитар Илиевски, Слободан Јованоски, Ѓорѓи Костовски, Благојче Лазаров и Јован Попоски.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://babambitola.mk/arhiva-desette-najdobri-sportisti-bitola-1984/|title=Десетте најдобри битолски спортисти за 1984 г.|last=|first=|date=2018-02-16|work=Бабам Битола|language=en-US|accessdate=2026-05-21}}</ref> Борче Јовчевски не успеал да стигне до врвот на врвот Комунизам поради извртување на коленото. Имено, носејќи тежок ранец во еден момент на патеката, следејќи го качувачот пред себе, едната нога одеднаш му пропаднала во пукнатина на падината од мраз, прикриена со нов снег. При падот, обидувајќи се да не падне целосно во дупката, но и да не се стркала надолу по стрмнината, телото му дошло во таква неповолна положба што ногата сериозно му се извиткала. Со помош на неговите колеги, тој бил симнат во базниот логор, каде ногата му била ставена во гипс. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Македонски алпинистички експедиции]] [[Категорија:Настани во 1984 година]] 1dphfjhaki6aojaun9r4shdz9vjnt8t Евровизија 2027 0 1395209 5562275 5561719 2026-05-21T23:11:40Z Beclievski 9277 5562275 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=6 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music <br> Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=0|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Македонија}}– На седница на програмскиот совет на македонскиот радиодифузер MRT, одржана на 11 декември 2025 година, советот изрази јасна поддршка за враќање на натпреварот во 2027 година. Претседателот на советот, Давор Пашоски, силно се залагаше подготовките да започнат навремено. МРТ наведе дека иако враќањето во 2027 година изгледа многу веројатно, потребно е обемно планирање и распределба на ресурси за успешно враќање. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува; Македонија последен пат учествуваше во 2022 година. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Луксембург}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} r7jzk8zdmxfnqsyk6682tvxat0sem2p 5562277 5562275 2026-05-21T23:14:06Z Beclievski 9277 5562277 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=6 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music <br> Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Македонија}}– На седница на програмскиот совет на македонскиот радиодифузер MRT, одржана на 11 декември 2025 година, советот изрази јасна поддршка за враќање на натпреварот во 2027 година. Претседателот на советот, Давор Пашоски, силно се залагаше подготовките да започнат навремено. МРТ наведе дека иако враќањето во 2027 година изгледа многу веројатно, потребно е обемно планирање и распределба на ресурси за успешно враќање.На 22.05.2026 година беше потврдено учество на овогодинешното издание; Македонија последен пат учествуваше во 2022 година. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Луксембург}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} ghyv6ocuomnfwu2c0gk8ykuxwu7b12b 5562278 5562277 2026-05-21T23:15:57Z Beclievski 9277 5562278 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=6 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music <br> Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Канада}}– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Луксембург}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} eikjzwrprjv63pmi07xha1u4zyswpz3 5562279 5562278 2026-05-21T23:24:27Z Beclievski 9277 /* Потврдени учесници */ 5562279 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=7 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Луксембург}} - RTL ја потврди својата посветеност за продолжување на учеството на натпреварот откако Лукс Фриден, премиерот на Луксембург, објави дека има намера да предложи владина поддршка за учество во 2027 година {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. {{знамеикона|Канада}} [[Канада]]– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Луксембург}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} bbj9hzkgog0khpdv1r0d951dvg4s5zi 5562280 5562279 2026-05-21T23:26:15Z Beclievski 9277 /* Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: */ 5562280 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=7 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Луксембург}} - RTL ја потврди својата посветеност за продолжување на учеството на натпреварот откако Лукс Фриден, премиерот на Луксембург, објави дека има намера да предложи владина поддршка за учество во 2027 година {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. {{знамеикона|Канада}} [[Канада]]– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} 9mwdy0ooyf76o3f38um3tlbg80tllxa 5562281 5562280 2026-05-21T23:27:08Z Beclievski 9277 5562281 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=7 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Данска}}- RTL ја потврди својата посветеност за продолжување на учеството на натпреварот откако Лукс Фриден, премиерот на Луксембург, објави дека има намера да предложи владина поддршка за учество во 2027 година. {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. {{знамеикона|Канада}} [[Канада]]– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} mbft83inrwn6x18rlh4lsqpcd9f2peo 5562282 5562281 2026-05-21T23:27:29Z Beclievski 9277 /* Потврдени учесници */ 5562282 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision1|name=Избор за песна на Евровизија 2027|semi1=мај 2027|semi2=мај 2027|final=мај 2027|host={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]]|entries=7 (досега)|map=ESC 2027 Map.svg|previous=2026|image=United by Music - Обединети од музика [[Податотека:Eurovision_Song_Contest_2025.svg.png|310п]]|venue=Софија*|director=Мартин Грин|emiter=[[Податотека:Logo of BNT (2018-).svg|30px]] [[Бугарска национална телевизија|БНТ]]|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|next=|confirmed=1|past=1|returning={{знамеикона|Македонија}} [[Македонија]]}} '''Избор за песна на Евровизија 2027 година''' ќе биде 71-во издание на [[Евровизија]]. Ќе биде организиран од [[Европски радиодифузен сојуз|Европската радиодифузна унија]] (EBU) и ќе се одржува во [[Бугарија]], после настапот на Дара<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.eurovision.com/stories/dara-wins-the-eurovision-song-contest-2026-for-bulgaria/|title=DARA wins the Eurovision Song Contest 2026 for Bulgaria|date=2026-05-17|work=Eurovision Song Contest|language=en|accessdate=2026-05-17}}</ref> со песната „Бангаранга“ на [[Евровизија 2026|изданието во 2026 година]]. Се очекува натпреварот да се одржи во [[мај]] [[2027]] година. == Локација == (изабраниот град домаќин ќе биде означен со црвена точка) {{Location map many|Бугарија|width=200px|float=left|caption=Локацијата на бугарските градови кои изразиле интерес (во сива боја) |places= | label1=[[Бургас]]|lat1=42.502965|long1=27.470179|position1=left|mark1=Steel pog.svg | label2=[[Софија]]|lat2=42.7|long2=23.33|position2=right|mark2=Steel pog.svg | label3=[[Пловдив]]|lat3=42.1354|long3=24.7453|position3=left|mark3=Steel pog.svg | label4=[[Варна]]|lat4=43.2166|long4=27.9166|position4=left|mark4=Steel pog.svg }} Се очекува настанот да се одржи во [[Софија]], главниот град на Бугарија, но тоа сеуште треба да се потврди. Софија беше домаќин на Детската Евровизија 2015, а прв пат во 2027 и потенцијален домаќин на Евровизија 2027. Градоначалникот на [[Бургас]], Димитар Николов, исто така изразил интерес да биде домаќин на овогодинешното издание на Евровизија. Градоначалникот на Варна, Благомир Коцев исто така изрази интерес за домаќин на Евровизија. ===== Градови кои изразија интерес за домаќинство на натпреварот ===== {| class="wikitable" !Град !Место на одржување !Белешки !<abbr>Реф.</abbr> |- !Бургас |Арена Бургас |Може да собере до 15.000 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведено списание|date=2026-05-18|title=Eurovision Song Contest 2027|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Eurovision_Song_Contest_2027&oldid=1354800649|journal=Wikipedia|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lifestyle.bg/stories/eto-koy-artist-shte-predstavi-balgariya-na-evroviziya-2026.html|title=Ето кой артист ще представи България на Евровизия 2026|last=Нонова|first=Магдалена|date=2026-01-31|work=Lifestyle.bg|language=bulgarian|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Варна |Конгресна сала |Ноже да собере до 6.000 луѓе за концерти |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/18/%F0%9F%87%A7%F0%9F%87%AC-eurovision-2027-varna-expresses-interest-in-hosting/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Varna Expresses Interest in Hosting|last=Vecic|first=Tamara|date=2026-05-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Софија |Арена Софија |Беше домаќин на Детскиот натпревар за песна на Евровизија 2015. Може да собере до 17.906 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-sofia-will-bid-to-host-eurovision/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Mayor Confirms Sofia Will Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |- !Пловдив |Колодрума |Може да собере до 7.500 луѓе за концерти. |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/17/eurovision-2027-plovdiv-intends-to-bid-to-host/|title=🇧🇬 Eurovision 2027: Plovdiv Intends to Bid to Host Eurovision|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-17|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-18}}</ref> |} == Список на учесници == За да се учествува на Евровизискиот натпревар, потребно е национален радиодифузер со [[Европски радиодифузен сојуз|активно членство во ЕБУ]], способен да го прима натпреварот преку Евровизиската мрежа и да го емитува во живо низ целата земја. ЕБУ испраќа покана за учество на натпреварот до сите активни членови. Според состојбата во мај 2026, 5 членки на ЕБУ веќе потврдија дека би учествувале на ова издание на Евровизија, и покрај што официјално не е објавена листата на учесници од страна на ЕБУ. {| class="wikitable mw-collapsible plainrowheaders sticky-header" |+Листа на држави кои изразија интерес за учество ! scope="col" | Земја ! scope="col" | Радиодифузер ! scope="col" | Изведувач ! scope="col" | Песна ! scope="col" | Јазик ! scope="col" | Текстописец(и) ! scope="col" | Ref. |- ! scope="row" |{{Esc|Бугарија}} | [[Бугарска национална телевизија|БНТ]] | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.euromix.co.il/2026/01/31/surprise-bulgaria-confirms-participation-in-eurovision-2027/|title=Surprise: Bulgaria Confirms Participation in Eurovision 2027!|last=Gaist|first=Ilay|date=2026-01-31|work=EuroMix|language=en-US|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Германија}} | SWR | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/04/18/germany-confirms-national-selection-for-eurovision-2027/|title=🇩🇪 Germany: SWR Confirms National Selection for Eurovision 2027|last=Granger|first=Anthony|date=2026-04-18|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" | {{Esc|Данска}} |DR | colspan="2" |13. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/16/eurovision-2027-what-do-we-know-already/|title=Eurovision 2027: What Do We Know Already?|last=Granger|first=Anthony|date=2026-05-16|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- !{{Esc|Македонија}} |МРТ | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://lider.mk/makedonija-se-vraka-na-evrovizija/|title=Македонија се враќа на „Евровизија“|last=Petrovski|first=Aleksandar|date=2026-05-21|work=Радио Лидер|language=mk-MK|accessdate=2026-05-21}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/21/north-macedonia-return-eurovision-confirmed-2027/|title=🇲🇰 North Macedonia: Return to Eurovision Confirmed for 2027|last=Brown|first=Alistair|date=2026-05-21|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-21}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Сан Марино}} | SMRTV | | | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/13/san-marino-eurovision-2027-starts-today/|title=🇸🇲 San Marino: Work on Eurovision 2027 Starts Today|last=De-re|first=Julien|date=2026-05-13|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |- ! scope="row" |{{Esc|Финска}} | Yle | colspan="2" |20. февруари 2027 | | |<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovoix.com/2026/05/12/uuden-musiikin-kilpailu-2027-on-february-20/|title=🇫🇮 Finland: Uuden Musiikin Kilpailu 2027 on February 20|last=Heap|first=Steven|date=2026-05-12|work=Eurovoix|language=en-GB|accessdate=2026-05-17}}</ref> |} ==== Потврдени учесници ==== {{Esc|Бугарија}}- и пред самата победа на минатогодинешниот фестивал, БНТ веќе имаше потврдено дека ќе учествува и на овогодинешното издание на евровизија. {{Esc|Германија}}- SWR потврди дека ќе се одржи избор за песна на Евровизија 2027. {{Esc|Данска}}- Данскиот радиодифусер DR потврду дека ќе продолжи со традиционалниот избор на песна. Тоа ќе биде Данск Мелоди Гранд Прикс (Dansk Melodi Grand Prix), кој ќе се одржи на 13 февруари 2027. {{Esc|Луксембург}}- RTL ја потврди својата посветеност за продолжување на учеството на натпреварот откако Лукс Фриден, премиерот на Луксембург, објави дека има намера да предложи владина поддршка за учество во 2027 година. {{Esc|Македонија}}- на 22.05.2026 година, директорот на Македонската Радио Телевизија, Зоран Ристоски, потврди дека земјата ќе учествува на ова издание на Евровизија. Последно учествуваше во [[Евровизија 2022|2022]]. {{Esc|Финска}}- Yle, финскиот радиодифузер потврди дека ќе продолжи со својот национален избор за песна на Евровизија, кој ќе се одржи на 20 февруари 2027. {{Esc|Сан Марино}}- На 13 мај 2026, SMRTV го потврдија своето учество за Евровизија 2027. ==== Други земји ==== '''{{Esc|Босна и Херцеговина}}– Во мај 2025 година, Лејла А. Бабовиќ, поранешна шефица на делегацијата на Босна и Херцеговина, изјави дека земјата би можела да се врати уште во 2026 година доколку се исплатат долговите на радиодифузерот. Сепак, финансиските проблеми продолжија, при што BHRT должи 100 милиони конвертибилни марки (51,13 милиони евра), откако програмата на BHT1 во февруари 2026 беше ограничена само на информативна програма. На 26 февруари 2026 година, BHRT емитуваше порака со предупредување дека радиодифузерот се наоѓа во „сериозна финансиска и оперативна криза“ и би можел да престане со работа. Во март 2026 година, EBU потврди дека е во „континуирана комуникација“ со раководството на BHRT и босанската влада за да се најде решение, предупредувајќи дека неограниченото продолжување на рокот за отплата на долговите би ја „продолжило неизвесноста и нестабилноста“. Босна и Херцеговина последен пат учествуваше во 2016 година.. '''{{Esc|Велика Британија}}– На 9 август 2024 година, BBC објави дека BBC Studios успешно го задржал договорот за продукција на преносите на Евровизија за Обединетото Кралство до 2028 година. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Ерменија}}– На 19 октомври 2025 година, Patrick Fiori, кој ја претставуваше Франција во 1993 година, објави дека има намера да ја претставува Ерменија на натпреварот во 2027 година. Ерменскиот радиодифузер AMPTV сè уште нема јавно одговорено на оваа најава. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. {{знамеикона|Канада}} [[Канада]]– Во ноември 2025 година, Канада изрази интерес за приклучување кон Евровизија, а CBC Television изјави дека ги разгледува можните начини за учество. Откако CBC Television испрати персонал да го следи натпреварот во 2026 година, директорот на натпреварот Мартин Грин јавно ја поздрави можноста Канада да се приклучи на шоуто. Се очекува официјална потврда. '''{{Esc|Србија}}– На 15 септември 2025 година, српскиот радиодифузер RTS ги објави правилата за нивниот национален избор за натпреварот во 2026 година, „Pesma za Evroviziju ’26“ (PzE ’26). Документот вклучуваше правило кое експлицитно наведува дека победникот на PzE ’26 мора да му го предаде трофејот на PzE ’27 на победникот на изданието во 2027 година, со што практично се обезбедува српски претставник за Евровизија 2027. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува. '''{{Esc|Словенија}}– На 9 март 2024 година, Марио Галунич, уредник во словенечкиот радиодифузер RTVSLO, изработи документ со план за враќање на изборот на словенечки претставници преку националниот избор „Evrovizijska Melodija“ од 2025 до 2028 година. И покрај оваа стратегија, RTVSLO одлучи да не учествува во изданието во 2026 година поради учеството на Израел, наведувајќи дека доколку Израел победел во 2026 година, Словенија немало да се врати во 2027 година. '''{{Esc|Украина}}– На 25 февруари 2026 година, шпанскиот радиодифузер RTVE предложи промена на правилата со која се бара формална дискусија во рамките на EBU за можно забранување на учество на земји кои се во активен воен конфликт во 2027 година. Украинскиот радиодифузер Suspilne би можел да биде засегнат од овој предлог, бидејќи земјата е вклучена во руско-украинската војна. '''{{Esc|Унгарија}}– Пред Петер Маѓар да победи на парламентарните избори во Унгарија во 2026 година, тој јавно изјави дека ќе ја врати земјата на Евровизија, предвидувајќи враќање најрано во 2027 година. Официјална одлука сè уште нема; Унгарија последен пат учествуваше во 2019 година. '''{{Esc|Црна Гора}}– Во февруари 2026 година, RTCG објави дека Работилницата за Евровизија 2027, форум за дискутирање и развој на идните планови за натпреварот, ќе се одржи во Тиват, Црна Гора. Официјална потврда за учество во 2027 година сè уште се очекува'''.''' ==== Останати држави кои учествувале во 2026 кои сеуште не се изјасниле: ==== {{colbegin}} {{Multicol}} * '''{{Esc|Албанија}}''' * '''{{Esc|Австралија}}''' * '''{{Esc|Австрија}}''' * '''{{Esc|Азербејџан}}''' * '''{{Esc|Белгија}}''' * '''{{Esc|Хрватска}}''' * '''{{Esc|Кипар}}''' * '''{{Esc|Чешка}}''' * '''{{Esc|Естонија}}''' * '''{{Esc|Франција}}''' * '''{{Esc|Грција}}''' * '''{{Esc|Грузија}}''' * '''{{Esc|Израел}}''' * '''{{Esc|Италија}}''' {{Multicol-break}} * '''{{Esc|Латвија}}''' * '''{{Esc|Литванија}}''' * '''{{Esc|Малта}}''' * '''{{Esc|Молдавија}}''' * '''{{Esc|Норвешка}}''' * '''{{Esc|Полска}}''' * '''{{Esc|Португалија}}''' * '''{{Esc|Романија}}''' * '''{{Esc|Шведска}}''' * '''{{Esc|Швајцарија}}''' * '''{{Esc|Велика Британија}}''' {{Multicol-end}} {{colend}} {{Multicol}} '''Држави кои не учестуваа во 2026, поради учеството на Израел:''' * {{Esc|Ирска}} * {{Esc|Исланд}} * {{Esc|Холандија}} * {{Esc|Шпанија}} {{Multicol-break}} '''Држави кои не учестуваа во 2026''' * {{Esc|Андора}} * {{Esc|Монако}} * {{Esc|Словачка}} * {{Esc|Турција}} {{Multicol-end}} '''Израелско учество''' Шпанскиот радиодифузер RTVE одлучи да не учествува на натпреварот во 2026 година, протестирајќи заедно со радиодифузерите од Исланд, Ирска, Холандија и Словенија поради продолженото учество на Израел во услови на војната во Газа. На 25 февруари 2026 година, RTVE формално побара дискусии во рамките на EBU во врска со можноста земји кои активно учествуваат во воени конфликти да не можат да се натпреваруваат во 2027 година. На 3 мај, директорот на ESC, Мартин Гриин, изрази надеж за време на интервју за холандската информативна програма „Nieuwsuur“ дека радиодифузерите кои го бојкотираа изданието во 2026 година ќе се вратат во 2027 година. Како одговор, RTVE наведе дека ќе процени „дали условите се соодветни“ за идно учество по финалето во 2026 година. Слично на тоа, холандскиот радиодифузер AVROTROS изјави дека чека целосна евалуација на натпреварот во 2026 година пред да коментира за можното учество во 2027 година. На 11 мај, Ynet објави дека биле одржани прелиминарни разговори за можно преместување на Израел во Азиската Евровизија; сепак, Грин категорично го негираше овој глас во интервју за „Het Parool“. За време на програмата пред финалето во 2026 година, портпарол на фламанскиот радиодифузер VRT изјави дека е многу малку веројатно радиодифузерот да учествува во 2027 година во име на Белгија, освен ако EBU не спроведе директно гласање во врска со учеството на Израел. Портпаролот ги опиша шансите VRT да испрати претставник во 2027 година како „мали“, повикувајќи ја EBU да „даде јасна изјава против војната и насилството и во корист на почитувањето на човековите права“. Учеството на Белгија на натпреварот се менува секоја година помеѓу VRT и франкофонскиот радиодифузер RTBF. == Преглед на натпреварот == === Полуфинале 1 === Првото полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Полуфинале 2 === Второто полуфинале ќе се одржи во мај 2027 година. === Финале === Финалето ќе се одржи во мај 2027 година. == Емитувања == Сите емитувачи кои учествуваат можат да изберат да имаат коментатори на лице место или од далечина кои ќе им обезбедат увид и информации за гласањето на нивната локална публика. Иако се обврзани да го емитуваат финалето и полуфиналето во кое гласа нивната земја, повеќето емитувачи ги покриваат сите три емисии. Некои емитувачи кои не учествуваат, исто така, го емитуваат натпреварот. YouTube каналот на Евровизискиот натпревар обезбедува меѓународни преноси во живо без коментари за сите емисии. == Референци == {{Наводи}}{{Евровизија}} 0hfevxawnd1kfiwbai37432oshj7xf4 Јошко Гвардиол 0 1395362 5562140 5561863 2026-05-21T16:27:44Z Carshalton 30527 5562140 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јошко Гвардиол | image = [[File:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2611 (Joško Gvardiol).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Јошко Гвадиол<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Croatia (CRO) |publisher=[[FIFA]] |page=8 |date=18 December 2022 |access-date=9 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|1|23|df=yes}}<ref>{{cite web |title=Joško Gvardiol – Croatia – European Qualifiers |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250127284--josko-gvardiol/ |access-date=13 June 2023 |publisher=[[UEFA]]}}</ref> | birth_place = [[Загреб]], [[Хрватска]] | nationality = {{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] | height = {{height|m=1.85}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |title=Joško Gvardiol |publisher=RB Leipzig |access-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607224731/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |archive-date=7 June 2023 |url-status=dead }}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px solid HEX-007500.svg}} [[НК Трешњевка|Трешњевка]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years1 = 2019–2020 | caps1 = 4 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Dinamo Zagreb II}} | years2 = 2019–2021 | caps2 = 36 | goals2 = 3 | clubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years3 = 2021–2023 | caps3 = 59 | goals3 = 3 | clubs3 = {{Fb team RB Leipzig}} | years4 = 2023- | caps4 = 82 | goals4 = 11 | clubs4 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2016 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 14 години|Хрватска 14]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 16 години|Хрватска 16]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 2 |nationalteam3 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 17 години|Хрватска 17]] | nationalyears4 = 2019 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 19 години|Хрватска 19]] | nationalyears5 = 2019-2021 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 1 |nationalteam5 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 21 година|Хрватска 21]] | nationalyears6 = 2021- | nationalcaps6 = 46 | nationalgoals6 = 4 |nationalteam6 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] }} '''Јошко Гвардиол''' (роден на [[23 јануари]] [[2002]] година, во [[Загреб]]) е [[Хрватска|хрватски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|хрватската репрезентација]]. ==Биогарфија== Гвардиол е роден на 23 јануари 2002 година во [[Средњаци]], населба во [[Загреб]], Хрватска, каде што пораснал.<ref>{{Cite web |title=Gvardiolovi prijatelji i obitelj otkrili kakav je on privatno: "Nikad nije imao mira" |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2486627 |access-date=2026-02-27 |website=www.index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Joško Gvardiol: Man City's Only Good News for Today|url=https://sports.yahoo.com/jo-ko-gvardiol-man-city-190000638.html|website=[[Yahoo Sports]]|publisher=[[Yahoo]]|date=23 January 2025|access-date=6 June 2025|via=[[OneFootball]]}}</ref> Неговиот татко, Тихомир, по потекло од [[Новиград (Задарска жупанија)|Новиград]] во близина на [[Задар]], работи како [[рибар]], додека неговата мајка, Сања, по потекло од Средњаци,<ref>{{cite web | title = Joško Gvardiol – biografija i titule | website = Formula.ba | date = 2025-06-14 | access-date = 2025-06-16 | url = https://www.formula.ba/blog/josko-gvardiol-biografija-porijeklo-karijera | language = hr-BA }}</ref> била вработена во компанија за големопродажба.<ref name="Gloria 2021">{{Cite magazine |date=18 June 2021 |title=Dečko za velike stvari! Joško Gvardiol skromni je ribarev sin i reprezentativac o kojem svi pričaju |trans-title=Boy for great stuff! Josko Gvardiol is a modest fisherman's son and representative that everyone is talking about |url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/decko-za-velike-stvari-josko-gvardiol-skromni-je-ribarev-sin-i-reprezentativac-o-kojem-svi-pricaju-15081909 |access-date=6 June 2025 |magazine=[[Gloria (magazine)|Gloria]] |language=hr}}</ref> Тој има две постари сестри Лорена и Франка кои се модел, односно ракометарка.<ref>{{Cite magazine|title=Priča Joška Gvardiola: Skromni dečko iz NK Trešnjevke sada igra kod slavnog imenjaka Pepa|trans-title=Joško Gvardiol's story: A humble boy from NK Trešnjevke is now playing with the famous namesake Pep|url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/prica-joska-gvardiola-skromni-decko-iz-nk-tresnjevke-sada-igra-kod-slavnog-imenjaka-pepa-15362378|magazine=Gloria|date=5 August 2023|access-date=6 June 2025|language=hr}}</ref> Како млад фудбалер на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]], Гвардиол се соочувал со проблеми околу минутажата и размислувал да се откаже од фудбалот за да продава риба. Tој, исто така, размислувал да премине на [[кошарка]], бидејќи многу негови пријатели во тоа време играле кошарка. Сепак, решил да ја продолжи својата кариера откако семеен пријател му направил [[Mental mapping|ментална мапа]] за да го охрабри.<ref>{{Cite web|first=Richard|last=Martin|title=Revealed: Manchester City defender Josko Gvardiol wanted to quit football and sell fish in a market due to doubts over his ability|url=https://www.goal.com/en/news/revealed-manchester-city-defender-josko-gvardiol-wanted-quit-football-sell-fish-market/bltd3d053c00a5d01b0|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=24 August 2023|access-date=6 June 2025}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбрана (фудбал)|Централен дефанзивец]], многу добар во маркирање и во играта со глава. Способен е да ја организира играта од задната линија но и да се приклучува во нападот, при што успева да постигнува и голови.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/josko-gvardiol-talento-croato-classe-2002/|title=Josko Gvardiol: talento croato classe 2002|data=4 април 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/josko-gvardiol-la-nuova-star-croata-acquisita-per-19-milioni-dal-/vlladdsrawjz1o2hatl47joxj|title=Josko Gvardiol: la nuova star croata acquistata per 19 milioni dal Lipsia|date=29 септември 2020}}</ref> Може да биде користен и на позицијата [[Одбрана (фудбал) #Страничен бек|лев бек]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/01-09-2021/calciomercato-germania-bundesliga-bayern-lipsia-420887841772.shtml|title=Il Bayern mette muscoli, sorprese a Lipsia: Andre Silva e tanti giovani|access-date=2 септември 2021}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и рани години=== Гвардиол почнал да игра фудбал на седумгодишна возраст кога неговиот татко Тихомир, некогаш аматерски играч во родниот Новиград, го одвел во [[НК Трешњевка|Трешњевка]].<ref>{{Cite web|first=Nizaar|last=Kinsella|title='This is the most beautiful period of our careers' – NXGN star Gvardiol eyeing Europa League glory with Dinamo Zagreb|url=https://www.goal.com/en/news/beautiful-period-nxgn-gvardiol-europa-league-dinamo-zagreb/mu7jc44z43ds163320vucorte|website=Goal (website)|date=26 March 2021|access-date=6 June 2025}}</ref> Додека бил таму, бил забележан од [[НК Локомотива|Локомотива]] и [[НК Загреб]], но сепак, во последен момент, тој добил понуда од [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]] која неговото семејство ја прифатила.<ref name=":0">{{Cite web |last=Juranović |first=Tomislav |date=13 September 2020 |title=Ovo je zlatni dječak od 200 milijuna kuna: 'Ako do 20. godine ne postane Vatreni, netko mora u zatvor!' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-je-zlatni-djecak-od-200-milijuna-kuna-ako-do-20-godine-ne-postane-vatreni-netko-mora-u-zatvor-15018772 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> [[Податотека:Next Generation Trophy Tag 43.jpg|thumb|left|200px|Гвардиол (десно) играјќи во академијата на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо]] во 2017]] Првично, тој играл како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]] или [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|централен играч за врска]] сè додека тренерот во академијата на Динамо, [[Далибор Полдругач]] не го преместил на во [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|центрарот на одбраната]]. Набргу потоа, Гвардиол почнал да привлекува интерес од истакнати европски клубови,<ref name=":0" /> вклучувајќи ги [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]], [[ФК Лил|Лил]], [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], [[РБ Лајпциг]], [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Ајакс|Ајакс]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Рома|Рома]].<ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 August 2020 |title=Za Dinamovog tinejdžera sprema se ponuda od čak 20 milijuna eura s bonusima! Ruši rekord Kovačića! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/za-dinamovog-tinejdzera-sprema-se-ponuda-od-cak-20-milijuna-eura-s-bonusima-rusi-rekord-kovacica-15016038 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2020 |title=Bayern: Guardiola? Nein, Gvardiol ist im Visier |url=https://www.krone.at/2153433 |access-date=29 August 2020 |website=Kronen Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=4 July 2019 |title=Veliki je fan Virgila van Dijka, a još s 15 godina odbio je Inter! |url=https://www.24sata.hr/sport/veliki-je-fan-virgila-van-dijka-a-jos-s-15-godina-odbio-je-inter-637737 |access-date=30 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 November 2019 |title=Talijani: Roma ove zime kupuje mladog stopera Dinama |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2132413 |access-date=31 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Тој одиграл клучна улога во кампањата на Динамо [[УЕФА Младинска лига 2018–2019|УЕФА Младинската лига 2018-2019]],<ref>{{Cite web|date=12 March 2019 |title=Tko su mladi dinamovci na čelu s vratarom koji rasturaju u Europi |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2070413 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> каде што стигнале до четвртфиналето пред да загубат со 4–2 од Челси по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]].<ref>{{Cite web |last1=Dasović |first1=Tomislav |last2=Pavić |first2=Marko |date=3 April 2019 |title=Dinamo vodio 2:0 pa ispao na penale, Chelsea spasio hrvatski vratar |url=https://www.vecernji.hr/sport/od-16-sati-juniori-dinama-u-londonu-protiv-chelseaja-po-povijesni-uspjeh-1310939 |access-date=29 August 2020 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> Откако бил импресиониран од неговите настапи за младинските тимови, тренер на првиот тим на Динамо, [[Ненад Бјелица]], го повикал Гвардиол во сениорскиот тим за предсезонските натпревари во [[Словенија]] во летото 2019 година. На 2 јули, тој постигнал гол во пријателската победа од 2–0 над [[ФК Австрија Клагенфурт (2007)|Австрија Клагенфурт]].<ref>{{Cite web|date=2 July 2019 |title=Dinamo polako hvata zalet, Gavranović i Gvardiol za sigurnu pobjedu protiv Austrije |url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/dinamo-polako-hvata-zalet-gavranovic-i-gvardiol-za-sigurnu-pobjedu-protiv-austrije-foto-20190702 |access-date=29 August 2020 |website=Tportal.hr |language=hr}}</ref> На 10 октомври 2019, тој бил вклучен на листата играчи „Следна генерација“ издадена од „''[[The Guardian]]''“.<ref>{{Cite news|last1=Christenson|first1=Marcus|last2=Powell|first2=Jim|last3=Blight|first3=Garry|date=10 October 2019|title=Next Generation 2019: 60 of the best young talents in world football|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2019/oct/10/next-generation-2019-60-of-the-best-young-talents-in-world-football|access-date=29 August 2020|issn=0261-3077}}</ref> ===Динамо Загреб=== Гвардиол го имал своето деби за сениорскиот тим на Динамо во [[Прва фудбалска лига на Хрватска 2019–2020|хрватското првенство]] на 18 октомври, во победата од 4–2 над [[ХНК Горица|Горица]], влегувајќи во игра на местото на [[Марио Гаврановиќ]] во 87-мата минута.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=2 November 2019 |title=Tinejdžer (17) Zabio Za Dinamo I Otišao Kući Tramvajem! 'Suigrače sam čuo kako viču 'catering', pravilo je da ih častim! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/tinejdzer-17-zabio-za-dinamo-i-otisao-kuci-tramvajem-suigrace-sam-cuo-kako-vicu-catering-pravilo-je-da-ih-castim-9565349 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref> Во неговиот втор првенствен настап за клубот на 2 ноември, тој го постигнал единствениот гол во победата од 1–0 над [[НК Интер Запрешиќ|Интер Запрешиќ]]. Тоа го направило шесттиот најмлад стрелец во првенството за Динамо, по [[Ален Халиловиќ]], [[Матео Ковачиќ]], [[Нико Крањчар]], [[Анте Ќориќ]] и [[Тин Једвај]].<ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=2 November 2019 |title=Srušio Inter pa tramvajem išao kući: Vikali su mu 'catering'... |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-suigraci-su-mi-poslije-gola-vikali-catering-catering-657216 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 12 февруари 2020 година, во плејофот на [[УЕФА Младинска лига 2019-2020|УЕФА Младинската лига]] против [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]], Гвардиол успешно реализирал [[Пенал (фудбал)|пенал]] во победата по изведувањето на пеналите со 4-3, со која Динамо се квалификувале за осминафиналето.<ref>{{Cite web |last1=Tironi |first1=Hrvoje |last2=Barišić |first2=Zdravko |last3=Vukušić |first3=Danijel |date=12 February 2020 |title=Bravo, dečki: Dinamo je nakon penala prošao u osminu finala! |url=https://www.24sata.hr/sport/dinamova-mladost-u-kijevu-ide-po-osminu-finala-lige-prvaka-675544 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> Во осминафиналето против [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] на 4 март, Гвардиол си постигнал [[автогол]] откако топката се одбила од него по ударот на [[Леон Дајаку]], со што бил поставен конечниот резултат 2–2. Во пенал-изведбата, тој повторно успешно го реализирал својот удар, со што Динамо победил со 6–5 и се пласирале во четвртфиналето.<ref>{{Cite web |last1=Kovačević |first1=Davor |last2=Tironi |first2=Hrvoje |date=4 March 2020 |title=Pao i Bayern! Dinamo je poslije penala ušao u četvrtfinale LP-a |url=https://www.24sata.hr/sport/tko-ce-u-cetvrtfinale-bayern-i-dinamo-bez-najopasnijih-igraca-679254 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 25 јуни, Гвардиол потпишал петгодишен договор со Динамо.<ref>{{Cite web |date=25 June 2020 |title=Joško Gvardiol potpisao novi ugovor |url=https://gnkdinamo.hr/hr/Novosti/Clanak/josko-gvardiol-potpisao-novi-ugovor1 |access-date=29 August 2020 |website=GNK Dinamo Zagreb |language=hr}}</ref> На 5 јули, во [[Дерби Динамо Загреб–Риека|дербито]] против [[ХНК Риека|Риека]] кога првенствената титула веќе била обезбедена, Гвардиол си постигнал автогол по ударот на [[Франко Андријашевиќ]] во поразот со 2–0, што на крајот неговиот тренер [[Игор Јовиќевиќ]] ќе го чини работата.<ref>{{Cite web |last=Jurišić |first=Predrag |date=5 July 2020 |title=Video: Pogledajte kako je Rijeka 'slomila' Dinamo 2–0 i opet izborila šansu za Ligu prvaka! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-pogledajte-kako-je-rijeka-slomila-dinamo-2-0-i-opet-izborila-sansu-za-ligu-prvaka-15006469 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=Igor Jovićević dobio otkaz u Dinamu! |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/igor-jovicevic-dobio-otkaz-u-dinamu---612017.html |access-date=29 August 2020 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> На 26 август, во натпреварот од квалификациите за [[УЕФА Лига на шампиони 2020–2021|Лигата на шампионите]] против [[ЧФР Клуж]], Гвардиол влегол како замена за Марио Гаврановиќ во 54-тата минута по црвениот картон на [[Кевин Теофил-Катерин]]. Натпреварот стигнал до изведување на пенали, каде Гвардиол бил успешен, а Динамо победил со 6–5 и се пласирал во третото квалификациско коло.<ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamo prošao u 3. pretkolo Lige prvaka nakon drame penala protiv Cluja |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2207901 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamov klinac junak penala: Gdje nam je kraj? Idemo do kraja jer mi smo Dinamo |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2208039 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=27 August 2020 |title=Ako ga Dinamo proda, to bi bio veliki autogol! Mamićev novi prvotimac sinoć je od fakina postao mangup |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/ako-ga-dinamo-proda-to-bi-bio-veliki-autogol-mamicev-novi-prvotimac-sinoc-je-od-fakina-postao-mangup-15015748 |access-date=31 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Кон крајот на август и почетокот на септември, медиумите известиле дека новопромовираниот клуб во [[Премиер лига на Англија 2020-2021|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]], понудил 22 милиони евра за да го добие 18-годишниот Хрват.<ref>{{Cite news|date=30 August 2020|title=Leeds United told to pay up to £31m for Udinese midfielder Rodrigo De Paul|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2020/aug/30/leeds-united-told-to-pay-up-to-31m-for-udinese-midfielder-rodrigo-de-paul|access-date=11 September 2020|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Smyth|first=Graham|date=2 September 2020|title=Leeds United mulling defender decision – Joško Gvardiol and Swansea's Ben Cabango among Victor Orta's potential targets|url=https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/football/leeds-united/leeds-united-mulling-defender-decision-josko-gvardiol-and-swanseas-ben-cabango-among-victor-ortas-potential-targets-2959962|access-date=11 September 2020|website=Yorkshire Evening Post}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 September 2020 |title=Leeds za Gvardiola nudi 22 milijuna eura. Može postati najskuplji dinamovac ikad |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2211336 |access-date=11 September 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол ја одбил понудата и одлучил да остане во Динамо за да може понатаму да се развива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 September 2020 |title=Ovo već dugo nismo vidjeli: 'Luđak' nudi milijune Dinamovom biseru, on ne želi otići! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-vec-dugo-nismo-vidjeli-ludak-nudi-milijune-dinamovom-biseru-on-ne-zeli-otici-15018379 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Maston|first=Tom|date=29 September 2020|title=Josko Gvardiol: The €19m teen star who rejected Leeds for Leipzig|url=https://www.goal.com/en/news/josko-gvardiol-19m-teen-star-rejected-leeds-for-leipzig/14xfazgglkeg31040ewf4wqxds|access-date=20 December 2020|website=Goal (website)}}</ref> На 16 септември, во квалификацискиот натпревар за Лигата на шампионите против [[ФК Ференцварош|Ференцварош]], Гвардиол направил грешка која довела до победничкиот гол на унгарците постигнат од [[Мирто Узуни]], по што Динамо својата европска сезона морал да ја продолжи во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web |date=16 September 2020 |title=Video: Pogledajte grešku dinamovca od 20 milijuna eura i sudbonosni bijeg bivšeg hit-igrača Lokomotive |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/video-pogledajte-gresku-dinamovca-od-20-milijuna-eura-i-sudbonosni-bijeg-bivseg-hit-igraca-lokomotive-15019440 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mršnik |first=Patrik |date=16 September 2020 |title=Bivši Lokos presudio Dinamu! Modri se ispromašivali, ostali bez Lige prvaka i direktnog euro-plasmana |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/bivsi-lokos-presudio-dinamu-modri-se-ispromasivali-ostali-bez-lige-prvaka-i-direktnog-euro-plasmana-15019411 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 септември било објавено дека Гвардиол потпишал за клубот од германската [[Бундеслига]], [[РБ Лајпциг]], согласувајќи се на петгодишен договор додека вредноста на трансферот изнесувала 16 милиони евра, плус бонуси.<ref name=":1" /> Износот бил највисокиот некогаш платен за хрватски тинејџер и третиот највисок некогаш платен за хрватски дефанзивец, веднаш зад [[Дејан Ловрен]] и [[Дује Ќалета-Цар]].<ref>{{Cite web |last=Dobrinić |first=Damir |date=30 September 2020 |title=Pogledajte u kakvo je društvo ušao Dinamov dragulj! Ostvari li se sve, mogao bi koštati više od Ronalda |trans-title=See the company Dinamo's gem has joined! If everything goes as planned, he could be worth more than Ronaldo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/pogledajte-u-kakvo-je-drustvo-usao-dinamov-dragulj-ostvari-li-se-sve-mogao-bi-kostati-vise-od-ronalda-15022120 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол останал во Динамо до крајот на сезоната 2020–2021.<ref name=":1">{{Cite web |date=28 September 2020 |title=Gvardiol potpisao za RB Leipzig! Iz Dinama škrti na riječima, evo kako su ga predstavili u Njemačkoj |trans-title=Gvardiol has signed for RB Leipzig! Dinamo is stingy with words, here's how he was introduced in Germany. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/gvardiol-potpisao-za-rb-leipzig-iz-dinama-skrti-na-rijecima-evo-kako-su-ga-predstavili-u-njemackoj-15021742 |access-date=19 June 2025|website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 октомври, го имал своето деби во [[Европски фудбалски натпреварувања|европските натпреварувања]] во ремито без голови против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web|date=22 October 2020 |title=Dinamo uzeo bod protiv Feyenoorda na startu Europske lige |trans-title=Dinamo took a point against Feyenoord at the start of the Europa League. |url=https://sport.hrt.hr/669242/europska-liga-dinamo-feyenoord |publisher=Hrvatska radiotelevizija |language=hr}}</ref> На 16 ноември, Гвардиол бил позитивен на тестот за [[COVID-19]], поради што морал да го пропушти дербито против [[НК Осиек|Осиек]] на 21 ноември.<ref>{{Cite web |date=16 November 2020 |title=Sedam Mladih Vatrenih Pozitvno Na Koronavirus Uoči Ključne Utakmice: Bišćan hitno pozvao još petoricu igrača |trans-title=Seven Young Vatreni test positive for coronavirus ahead of the crucial match: Bišćan urgently called up five more players. |url=https://net.hr/sport/nogomet/sedam-mladih-vatrenih-pozitivno-na-koronavirus-uoci-kljucne-utakmice-biscan-hitno-pozvao-jos-petoricu-igraca/ |access-date=18 November 2020 |website=Net.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=18 November 2020 |title=Udarac za Dinamo uoči okršaja protiv Osijeka: Mamić u obračun protiv Bjelice bez supervažnog dvojca |trans-title=A blow for Dinamo ahead of the clash against Osijek: Mamić faces Bjelica without the super-important duo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/udarac-za-dinamo-uoci-okrsaja-protiv-osijeka-mamic-u-obracun-protiv-bjelice-bez-supervaznog-dvojca-15031963 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 10 декември, Гвардиол го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања, во победата на Динамо над [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] со 3–1 во Лигата на Европа.<ref>{{Cite web |last1=Ničota |first1=Tomo |last2=Mršnik |first2=Patrik |date=10 December 2020 |title=Dinamo slavi, ali ipak nije postao svjetski rekorder! Hrvat pokvario potpuni show Modrih na Maksimiru |trans-title=Dinamo celebrates, but they still haven't become world record holders! A Croatian player ruined Dinamo’s complete show at Maksimir. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/europska-liga/dinamo-slavi-ali-ipak-nije-postao-svjetski-rekorder-hrvat-pokvario-potpuni-show-modrih-na-maksimiru-15036166 |access-date=10 December 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> ==Титули== ===Клупски=== ; Динамо Загреб *'''[[Прва Хрватска фудбалска лига|Прва ХНЛ]]''' : 2 : 2019-2020, 2020-2021 *'''[[Фудбалски куп на Хрватска|Куп на Хрватска]]''' : 1 : 2020-2021 ; РБ Лајпциг *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 2 : 2021-2022, 2022-2023 ; Манчестер Сити *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2023-2024|2023-2024]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига куп на Англија]]''' : 1 : 2025-2026 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' : 1 : 2024 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 2022-2023 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : 2023 *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.soccerway.com/player/gvardiol-josko/86K1f1fd/ Јошко Гвардиол на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/josko-gvardiol/profil/spieler/475959 Јошко Гвардиол на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/299910/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на espn] *[https://www.whoscored.com/players/402664/show/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гвардиол, Јошко}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Хрватски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Динамо Загреб]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] aqics1031uknek0hk0yoaxjpoouprtf 5562209 5562140 2026-05-21T19:00:20Z Carshalton 30527 5562209 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јошко Гвардиол | image = [[File:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2611 (Joško Gvardiol).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Јошко Гвадиол<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Croatia (CRO) |publisher=[[FIFA]] |page=8 |date=18 December 2022 |access-date=9 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|1|23|df=yes}}<ref>{{cite web |title=Joško Gvardiol – Croatia – European Qualifiers |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250127284--josko-gvardiol/ |access-date=13 June 2023 |publisher=[[UEFA]]}}</ref> | birth_place = [[Загреб]], [[Хрватска]] | nationality = {{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] | height = {{height|m=1.85}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |title=Joško Gvardiol |publisher=RB Leipzig |access-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607224731/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |archive-date=7 June 2023 |url-status=dead }}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px solid HEX-007500.svg}} [[НК Трешњевка|Трешњевка]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years1 = 2019–2020 | caps1 = 4 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Dinamo Zagreb II}} | years2 = 2019–2021 | caps2 = 36 | goals2 = 3 | clubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years3 = 2021–2023 | caps3 = 59 | goals3 = 3 | clubs3 = {{Fb team RB Leipzig}} | years4 = 2023- | caps4 = 82 | goals4 = 11 | clubs4 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2016 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 14 години|Хрватска 14]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 16 години|Хрватска 16]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 2 |nationalteam3 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 17 години|Хрватска 17]] | nationalyears4 = 2019 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 19 години|Хрватска 19]] | nationalyears5 = 2019-2021 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 1 |nationalteam5 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 21 година|Хрватска 21]] | nationalyears6 = 2021- | nationalcaps6 = 46 | nationalgoals6 = 4 |nationalteam6 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] }} '''Јошко Гвардиол''' (роден на [[23 јануари]] [[2002]] година, во [[Загреб]]) е [[Хрватска|хрватски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|хрватската репрезентација]]. ==Биогарфија== Гвардиол е роден на 23 јануари 2002 година во [[Средњаци]], населба во [[Загреб]], Хрватска, каде што пораснал.<ref>{{Cite web |title=Gvardiolovi prijatelji i obitelj otkrili kakav je on privatno: "Nikad nije imao mira" |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2486627 |access-date=2026-02-27 |website=www.index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Joško Gvardiol: Man City's Only Good News for Today|url=https://sports.yahoo.com/jo-ko-gvardiol-man-city-190000638.html|website=[[Yahoo Sports]]|publisher=[[Yahoo]]|date=23 January 2025|access-date=6 June 2025|via=[[OneFootball]]}}</ref> Неговиот татко, Тихомир, по потекло од [[Новиград (Задарска жупанија)|Новиград]] во близина на [[Задар]], работи како [[рибар]], додека неговата мајка, Сања, по потекло од Средњаци,<ref>{{cite web | title = Joško Gvardiol – biografija i titule | website = Formula.ba | date = 2025-06-14 | access-date = 2025-06-16 | url = https://www.formula.ba/blog/josko-gvardiol-biografija-porijeklo-karijera | language = hr-BA }}</ref> била вработена во компанија за големопродажба.<ref name="Gloria 2021">{{Cite magazine |date=18 June 2021 |title=Dečko za velike stvari! Joško Gvardiol skromni je ribarev sin i reprezentativac o kojem svi pričaju |trans-title=Boy for great stuff! Josko Gvardiol is a modest fisherman's son and representative that everyone is talking about |url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/decko-za-velike-stvari-josko-gvardiol-skromni-je-ribarev-sin-i-reprezentativac-o-kojem-svi-pricaju-15081909 |access-date=6 June 2025 |magazine=[[Gloria (magazine)|Gloria]] |language=hr}}</ref> Тој има две постари сестри Лорена и Франка кои се модел, односно ракометарка.<ref>{{Cite magazine|title=Priča Joška Gvardiola: Skromni dečko iz NK Trešnjevke sada igra kod slavnog imenjaka Pepa|trans-title=Joško Gvardiol's story: A humble boy from NK Trešnjevke is now playing with the famous namesake Pep|url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/prica-joska-gvardiola-skromni-decko-iz-nk-tresnjevke-sada-igra-kod-slavnog-imenjaka-pepa-15362378|magazine=Gloria|date=5 August 2023|access-date=6 June 2025|language=hr}}</ref> Како млад фудбалер на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]], Гвардиол се соочувал со проблеми околу минутажата и размислувал да се откаже од фудбалот за да продава риба. Tој, исто така, размислувал да премине на [[кошарка]], бидејќи многу негови пријатели во тоа време играле кошарка. Сепак, решил да ја продолжи својата кариера откако семеен пријател му направил [[Mental mapping|ментална мапа]] за да го охрабри.<ref>{{Cite web|first=Richard|last=Martin|title=Revealed: Manchester City defender Josko Gvardiol wanted to quit football and sell fish in a market due to doubts over his ability|url=https://www.goal.com/en/news/revealed-manchester-city-defender-josko-gvardiol-wanted-quit-football-sell-fish-market/bltd3d053c00a5d01b0|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=24 August 2023|access-date=6 June 2025}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбрана (фудбал)|Централен дефанзивец]], многу добар во маркирање и во играта со глава. Способен е да ја организира играта од задната линија но и да се приклучува во нападот, при што успева да постигнува и голови.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/josko-gvardiol-talento-croato-classe-2002/|title=Josko Gvardiol: talento croato classe 2002|data=4 април 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/josko-gvardiol-la-nuova-star-croata-acquisita-per-19-milioni-dal-/vlladdsrawjz1o2hatl47joxj|title=Josko Gvardiol: la nuova star croata acquistata per 19 milioni dal Lipsia|date=29 септември 2020}}</ref> Може да биде користен и на позицијата [[Одбрана (фудбал) #Страничен бек|лев бек]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/01-09-2021/calciomercato-germania-bundesliga-bayern-lipsia-420887841772.shtml|title=Il Bayern mette muscoli, sorprese a Lipsia: Andre Silva e tanti giovani|access-date=2 септември 2021}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и рани години=== Гвардиол почнал да игра фудбал на седумгодишна возраст кога неговиот татко Тихомир, некогаш аматерски играч во родниот Новиград, го одвел во [[НК Трешњевка|Трешњевка]].<ref>{{Cite web|first=Nizaar|last=Kinsella|title='This is the most beautiful period of our careers' – NXGN star Gvardiol eyeing Europa League glory with Dinamo Zagreb|url=https://www.goal.com/en/news/beautiful-period-nxgn-gvardiol-europa-league-dinamo-zagreb/mu7jc44z43ds163320vucorte|website=Goal (website)|date=26 March 2021|access-date=6 June 2025}}</ref> Додека бил таму, бил забележан од [[НК Локомотива|Локомотива]] и [[НК Загреб]], но сепак, во последен момент, тој добил понуда од [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]] која неговото семејство ја прифатила.<ref name=":0">{{Cite web |last=Juranović |first=Tomislav |date=13 September 2020 |title=Ovo je zlatni dječak od 200 milijuna kuna: 'Ako do 20. godine ne postane Vatreni, netko mora u zatvor!' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-je-zlatni-djecak-od-200-milijuna-kuna-ako-do-20-godine-ne-postane-vatreni-netko-mora-u-zatvor-15018772 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> [[Податотека:Next Generation Trophy Tag 43.jpg|thumb|left|200px|Гвардиол (десно) играјќи во академијата на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо]] во 2017]] Првично, тој играл како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]] или [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|централен играч за врска]] сè додека тренерот во академијата на Динамо, [[Далибор Полдругач]] не го преместил на во [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|центрарот на одбраната]]. Набргу потоа, Гвардиол почнал да привлекува интерес од истакнати европски клубови,<ref name=":0" /> вклучувајќи ги [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]], [[ФК Лил|Лил]], [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], [[РБ Лајпциг]], [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Ајакс|Ајакс]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Рома|Рома]].<ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 August 2020 |title=Za Dinamovog tinejdžera sprema se ponuda od čak 20 milijuna eura s bonusima! Ruši rekord Kovačića! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/za-dinamovog-tinejdzera-sprema-se-ponuda-od-cak-20-milijuna-eura-s-bonusima-rusi-rekord-kovacica-15016038 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2020 |title=Bayern: Guardiola? Nein, Gvardiol ist im Visier |url=https://www.krone.at/2153433 |access-date=29 August 2020 |website=Kronen Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=4 July 2019 |title=Veliki je fan Virgila van Dijka, a još s 15 godina odbio je Inter! |url=https://www.24sata.hr/sport/veliki-je-fan-virgila-van-dijka-a-jos-s-15-godina-odbio-je-inter-637737 |access-date=30 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 November 2019 |title=Talijani: Roma ove zime kupuje mladog stopera Dinama |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2132413 |access-date=31 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Тој одиграл клучна улога во кампањата на Динамо [[УЕФА Младинска лига 2018–2019|УЕФА Младинската лига 2018-2019]],<ref>{{Cite web|date=12 March 2019 |title=Tko su mladi dinamovci na čelu s vratarom koji rasturaju u Europi |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2070413 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> каде што стигнале до четвртфиналето пред да загубат со 4–2 од Челси по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]].<ref>{{Cite web |last1=Dasović |first1=Tomislav |last2=Pavić |first2=Marko |date=3 April 2019 |title=Dinamo vodio 2:0 pa ispao na penale, Chelsea spasio hrvatski vratar |url=https://www.vecernji.hr/sport/od-16-sati-juniori-dinama-u-londonu-protiv-chelseaja-po-povijesni-uspjeh-1310939 |access-date=29 August 2020 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> Откако бил импресиониран од неговите настапи за младинските тимови, тренер на првиот тим на Динамо, [[Ненад Бјелица]], го повикал Гвардиол во сениорскиот тим за предсезонските натпревари во [[Словенија]] во летото 2019 година. На 2 јули, тој постигнал гол во пријателската победа од 2–0 над [[ФК Австрија Клагенфурт (2007)|Австрија Клагенфурт]].<ref>{{Cite web|date=2 July 2019 |title=Dinamo polako hvata zalet, Gavranović i Gvardiol za sigurnu pobjedu protiv Austrije |url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/dinamo-polako-hvata-zalet-gavranovic-i-gvardiol-za-sigurnu-pobjedu-protiv-austrije-foto-20190702 |access-date=29 August 2020 |website=Tportal.hr |language=hr}}</ref> На 10 октомври 2019, тој бил вклучен на листата играчи „Следна генерација“ издадена од „''[[The Guardian]]''“.<ref>{{Cite news|last1=Christenson|first1=Marcus|last2=Powell|first2=Jim|last3=Blight|first3=Garry|date=10 October 2019|title=Next Generation 2019: 60 of the best young talents in world football|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2019/oct/10/next-generation-2019-60-of-the-best-young-talents-in-world-football|access-date=29 August 2020|issn=0261-3077}}</ref> ===Динамо Загреб=== Гвардиол го имал своето деби за сениорскиот тим на Динамо во [[Прва фудбалска лига на Хрватска 2019–2020|хрватското првенство]] на 18 октомври, во победата од 4–2 над [[ХНК Горица|Горица]], влегувајќи во игра на местото на [[Марио Гаврановиќ]] во 87-мата минута.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=2 November 2019 |title=Tinejdžer (17) Zabio Za Dinamo I Otišao Kući Tramvajem! 'Suigrače sam čuo kako viču 'catering', pravilo je da ih častim! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/tinejdzer-17-zabio-za-dinamo-i-otisao-kuci-tramvajem-suigrace-sam-cuo-kako-vicu-catering-pravilo-je-da-ih-castim-9565349 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref> Во неговиот втор првенствен настап за клубот на 2 ноември, тој го постигнал единствениот гол во победата од 1–0 над [[НК Интер Запрешиќ|Интер Запрешиќ]]. Тоа го направило шесттиот најмлад стрелец во првенството за Динамо, по [[Ален Халиловиќ]], [[Матео Ковачиќ]], [[Нико Крањчар]], [[Анте Ќориќ]] и [[Тин Једвај]].<ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=2 November 2019 |title=Srušio Inter pa tramvajem išao kući: Vikali su mu 'catering'... |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-suigraci-su-mi-poslije-gola-vikali-catering-catering-657216 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 12 февруари 2020 година, во плејофот на [[УЕФА Младинска лига 2019-2020|УЕФА Младинската лига]] против [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]], Гвардиол успешно реализирал [[Пенал (фудбал)|пенал]] во победата по изведувањето на пеналите со 4-3, со која Динамо се квалификувале за осминафиналето.<ref>{{Cite web |last1=Tironi |first1=Hrvoje |last2=Barišić |first2=Zdravko |last3=Vukušić |first3=Danijel |date=12 February 2020 |title=Bravo, dečki: Dinamo je nakon penala prošao u osminu finala! |url=https://www.24sata.hr/sport/dinamova-mladost-u-kijevu-ide-po-osminu-finala-lige-prvaka-675544 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> Во осминафиналето против [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] на 4 март, Гвардиол си постигнал [[автогол]] откако топката се одбила од него по ударот на [[Леон Дајаку]], со што бил поставен конечниот резултат 2–2. Во пенал-изведбата, тој повторно успешно го реализирал својот удар, со што Динамо победил со 6–5 и се пласирале во четвртфиналето.<ref>{{Cite web |last1=Kovačević |first1=Davor |last2=Tironi |first2=Hrvoje |date=4 March 2020 |title=Pao i Bayern! Dinamo je poslije penala ušao u četvrtfinale LP-a |url=https://www.24sata.hr/sport/tko-ce-u-cetvrtfinale-bayern-i-dinamo-bez-najopasnijih-igraca-679254 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 25 јуни, Гвардиол потпишал петгодишен договор со Динамо.<ref>{{Cite web |date=25 June 2020 |title=Joško Gvardiol potpisao novi ugovor |url=https://gnkdinamo.hr/hr/Novosti/Clanak/josko-gvardiol-potpisao-novi-ugovor1 |access-date=29 August 2020 |website=GNK Dinamo Zagreb |language=hr}}</ref> На 5 јули, во [[Дерби Динамо Загреб–Риека|дербито]] против [[ХНК Риека|Риека]] кога првенствената титула веќе била обезбедена, Гвардиол си постигнал автогол по ударот на [[Франко Андријашевиќ]] во поразот со 2–0, што на крајот неговиот тренер [[Игор Јовиќевиќ]] ќе го чини работата.<ref>{{Cite web |last=Jurišić |first=Predrag |date=5 July 2020 |title=Video: Pogledajte kako je Rijeka 'slomila' Dinamo 2–0 i opet izborila šansu za Ligu prvaka! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-pogledajte-kako-je-rijeka-slomila-dinamo-2-0-i-opet-izborila-sansu-za-ligu-prvaka-15006469 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=Igor Jovićević dobio otkaz u Dinamu! |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/igor-jovicevic-dobio-otkaz-u-dinamu---612017.html |access-date=29 August 2020 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> На 26 август, во натпреварот од квалификациите за [[УЕФА Лига на шампиони 2020–2021|Лигата на шампионите]] против [[ЧФР Клуж]], Гвардиол влегол како замена за Марио Гаврановиќ во 54-тата минута по црвениот картон на [[Кевин Теофил-Катерин]]. Натпреварот стигнал до изведување на пенали, каде Гвардиол бил успешен, а Динамо победил со 6–5 и се пласирал во третото квалификациско коло.<ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamo prošao u 3. pretkolo Lige prvaka nakon drame penala protiv Cluja |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2207901 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamov klinac junak penala: Gdje nam je kraj? Idemo do kraja jer mi smo Dinamo |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2208039 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=27 August 2020 |title=Ako ga Dinamo proda, to bi bio veliki autogol! Mamićev novi prvotimac sinoć je od fakina postao mangup |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/ako-ga-dinamo-proda-to-bi-bio-veliki-autogol-mamicev-novi-prvotimac-sinoc-je-od-fakina-postao-mangup-15015748 |access-date=31 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Кон крајот на август и почетокот на септември, медиумите известиле дека новопромовираниот клуб во [[Премиер лига на Англија 2020-2021|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]], понудил 22 милиони евра за да го добие 18-годишниот Хрват.<ref>{{Cite news|date=30 August 2020|title=Leeds United told to pay up to £31m for Udinese midfielder Rodrigo De Paul|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2020/aug/30/leeds-united-told-to-pay-up-to-31m-for-udinese-midfielder-rodrigo-de-paul|access-date=11 September 2020|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Smyth|first=Graham|date=2 September 2020|title=Leeds United mulling defender decision – Joško Gvardiol and Swansea's Ben Cabango among Victor Orta's potential targets|url=https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/football/leeds-united/leeds-united-mulling-defender-decision-josko-gvardiol-and-swanseas-ben-cabango-among-victor-ortas-potential-targets-2959962|access-date=11 September 2020|website=Yorkshire Evening Post}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 September 2020 |title=Leeds za Gvardiola nudi 22 milijuna eura. Može postati najskuplji dinamovac ikad |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2211336 |access-date=11 September 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол ја одбил понудата и одлучил да остане во Динамо за да може понатаму да се развива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 September 2020 |title=Ovo već dugo nismo vidjeli: 'Luđak' nudi milijune Dinamovom biseru, on ne želi otići! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-vec-dugo-nismo-vidjeli-ludak-nudi-milijune-dinamovom-biseru-on-ne-zeli-otici-15018379 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Maston|first=Tom|date=29 September 2020|title=Josko Gvardiol: The €19m teen star who rejected Leeds for Leipzig|url=https://www.goal.com/en/news/josko-gvardiol-19m-teen-star-rejected-leeds-for-leipzig/14xfazgglkeg31040ewf4wqxds|access-date=20 December 2020|website=Goal (website)}}</ref> На 16 септември, во квалификацискиот натпревар за Лигата на шампионите против [[ФК Ференцварош|Ференцварош]], Гвардиол направил грешка која довела до победничкиот гол на унгарците постигнат од [[Мирто Узуни]], по што Динамо својата европска сезона морал да ја продолжи во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web |date=16 September 2020 |title=Video: Pogledajte grešku dinamovca od 20 milijuna eura i sudbonosni bijeg bivšeg hit-igrača Lokomotive |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/video-pogledajte-gresku-dinamovca-od-20-milijuna-eura-i-sudbonosni-bijeg-bivseg-hit-igraca-lokomotive-15019440 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mršnik |first=Patrik |date=16 September 2020 |title=Bivši Lokos presudio Dinamu! Modri se ispromašivali, ostali bez Lige prvaka i direktnog euro-plasmana |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/bivsi-lokos-presudio-dinamu-modri-se-ispromasivali-ostali-bez-lige-prvaka-i-direktnog-euro-plasmana-15019411 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 септември било објавено дека Гвардиол потпишал за клубот од германската [[Бундеслига]], [[РБ Лајпциг]], согласувајќи се на петгодишен договор додека вредноста на трансферот изнесувала 16 милиони евра, плус бонуси.<ref name=":1" /> Износот бил највисокиот некогаш платен за хрватски тинејџер и третиот највисок некогаш платен за хрватски дефанзивец, веднаш зад [[Дејан Ловрен]] и [[Дује Ќалета-Цар]].<ref>{{Cite web |last=Dobrinić |first=Damir |date=30 September 2020 |title=Pogledajte u kakvo je društvo ušao Dinamov dragulj! Ostvari li se sve, mogao bi koštati više od Ronalda |trans-title=See the company Dinamo's gem has joined! If everything goes as planned, he could be worth more than Ronaldo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/pogledajte-u-kakvo-je-drustvo-usao-dinamov-dragulj-ostvari-li-se-sve-mogao-bi-kostati-vise-od-ronalda-15022120 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол останал во Динамо до крајот на сезоната 2020–2021.<ref name=":1">{{Cite web |date=28 September 2020 |title=Gvardiol potpisao za RB Leipzig! Iz Dinama škrti na riječima, evo kako su ga predstavili u Njemačkoj |trans-title=Gvardiol has signed for RB Leipzig! Dinamo is stingy with words, here's how he was introduced in Germany. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/gvardiol-potpisao-za-rb-leipzig-iz-dinama-skrti-na-rijecima-evo-kako-su-ga-predstavili-u-njemackoj-15021742 |access-date=19 June 2025|website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 октомври, го имал своето деби во [[Европски фудбалски натпреварувања|европските натпреварувања]] во ремито без голови против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web|date=22 October 2020 |title=Dinamo uzeo bod protiv Feyenoorda na startu Europske lige |trans-title=Dinamo took a point against Feyenoord at the start of the Europa League. |url=https://sport.hrt.hr/669242/europska-liga-dinamo-feyenoord |publisher=Hrvatska radiotelevizija |language=hr}}</ref> На 16 ноември, Гвардиол бил позитивен на тестот за [[COVID-19]], поради што морал да го пропушти дербито против [[НК Осиек|Осиек]] на 21 ноември.<ref>{{Cite web |date=16 November 2020 |title=Sedam Mladih Vatrenih Pozitvno Na Koronavirus Uoči Ključne Utakmice: Bišćan hitno pozvao još petoricu igrača |trans-title=Seven Young Vatreni test positive for coronavirus ahead of the crucial match: Bišćan urgently called up five more players. |url=https://net.hr/sport/nogomet/sedam-mladih-vatrenih-pozitivno-na-koronavirus-uoci-kljucne-utakmice-biscan-hitno-pozvao-jos-petoricu-igraca/ |access-date=18 November 2020 |website=Net.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=18 November 2020 |title=Udarac za Dinamo uoči okršaja protiv Osijeka: Mamić u obračun protiv Bjelice bez supervažnog dvojca |trans-title=A blow for Dinamo ahead of the clash against Osijek: Mamić faces Bjelica without the super-important duo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/udarac-za-dinamo-uoci-okrsaja-protiv-osijeka-mamic-u-obracun-protiv-bjelice-bez-supervaznog-dvojca-15031963 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 10 декември, Гвардиол го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања, во победата на Динамо над [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] со 3–1 во Лигата на Европа.<ref>{{Cite web |last1=Ničota |first1=Tomo |last2=Mršnik |first2=Patrik |date=10 December 2020 |title=Dinamo slavi, ali ipak nije postao svjetski rekorder! Hrvat pokvario potpuni show Modrih na Maksimiru |trans-title=Dinamo celebrates, but they still haven't become world record holders! A Croatian player ruined Dinamo’s complete show at Maksimir. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/europska-liga/dinamo-slavi-ali-ipak-nije-postao-svjetski-rekorder-hrvat-pokvario-potpuni-show-modrih-na-maksimiru-15036166 |access-date=10 December 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 февруари 2021 година, Гвардиол го постигнал воведниот гол и асистирал за третиот во победата од 3–0 против [[НК Славен Белупо|Славен Белупо]].<ref>{{cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=28 February 2021 |title=Gvardiol pokazao zašto vrijedi više od drugih, budi se i Kastrati |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-pokazao-zasto-vrijedi-vise-od-drugih-budi-se-i-kastrati-748161 |access-date=9 March 2021 |website=24sata |language=hr}}</ref> Сепак, по повредата на [[Четвороглав бедрен мускул|квадрицепсот]] за време на тренинг на почетокот на март, тој бил принуден да ги пропушти двата натпревари од осминафиналето на [[УЕФА Лига Европа 2020–2021#Осминафинале|Лига Европа]] против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]], кое Динамо го добило со вкупен резултат 3–2.<ref name=":3" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=22 March 2021 |title=Pojačanje od ključne važnosti: Joško Gvardiol navodno bi mogao biti spreman za Villarreal |url=https://telesport.telegram.hr/na-prvu/pojacanje-od-kljucne-vaznosti-josko-gvardiol-navodno-bi-mogao-biti-spreman-za-villarreal/ |access-date=22 March 2021 |website=Telesport |language=hr}}</ref> Тој се врати за четвртфиналниот натпревар против [[ФК Виљареал|Виљареал]] на 8 април, кој заврши со пораз од 1–0.<ref>{{Cite web |date=2 April 2021 |title=Dinamo: Fenomenalno, Petković i Gvardiol se vraćaju za Villarreal! |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2265896 |access-date=12 April 2021 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Dinamovci puni optimizima nakon poraza od Villarreala: "Možemo mi puno bolje, sve je otvoreno" |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/petkovic-i-gvardiol-puni-optimizma-nakon-poraza-od-villarreala-vjeruju-da-dinamo-moze-proci---647149.html |access-date=12 April 2021 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> Три дена подоцна, тој го постигна својот трет гол за сезоната во победата од 2–0 против Локомотива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 April 2021 |title=Video: Dinamo rutinski kroz Kranjčevićevu! Modri zasjeli na vrh HNL-a, Gvardiol i Atiemwen srušili Lokose |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-dinamo-rutinski-kroz-kranjcevicevu-modri-zasjeli-na-vrh-hnl-a-gvardiol-i-atiemwen-srusili-lokose-15064650 |access-date=12 April 2021 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 мај, Гвардиол го одиграл својот последен натпревар за Динамо, во победата од 1–0 против [[ХНК Шибеник|Шибеник]].<ref>{{cite web |date=23 May 2021 |title=Gvardiol se oprostio od Dinama: Vratit ću se. Klub mu odgovorio |url=https://www.index.hr/sport/clanak/gvardiol-se-oprostio-od-dinama-vratit-cu-se-klub-mu-odgovorio/2278133.aspx |access-date=24 May 2021 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 May 2021 |title='Želim veliki rezultat na dva Eura! Nijemci me vide u prvih 11, a ja se nadam da ću se vratiti u Dinamo' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/zelim-veliki-rezultat-na-dva-eura-nijemci-me-vide-u-prvih-11-a-ja-se-nadam-da-cu-se-vratiti-u-dinamo-15076858 |access-date=29 May 2021 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> ===РБ Лајпциг=== <!--[[File:2021-11-06 Fußball, Männer, 1. Bundesliga, RB Leipzig - Borussia Dortmund 1DX 1735 by Stepro.jpg|thumb|Гвардиол (лево) со РБ Лајпциг во 2021, во дуел со [[Јусуфа Мукоко]]]]--> Во летото 2021 година, Гвардиол му се приклучил на РБ Лајпциг, по трансферот кој бил реализиран уште во септември претходната година. Тој го направил своето деби во [[Прва Бундеслига 2021–2022|Бундеслигата]] на 20 август 2021 година, во победата од 4–0 над [[ФК Штутгарт|Штутгарт]], играјќи го целиот натпревар.<ref>{{Cite web |date=20 August 2021 |title=Sportske novosti – Gvardiol debitirao i odmah 'razbio' izravnog konkurenta među Vatrenima, show ukrao mađarski wunderkind |trans-title=Sportske novosti – Gvardiol debuted and immediately 'destroyed' his direct competition among the Vatreni, the show was stolen by the Hungarian wunderkind. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/bundesliga/gvardiol-debitirao-i-odmah-razbio-izravnog-konkurenta-medu-vatrenima-show-ukrao-madarski-wunderkind-15096359 |access-date=2025-04-15 |website=sportske.jutarnji.hr |language=hr-hr}}</ref> Тој брзо се наметнал во почетната постава на Лајпциг и привлекол внимание со своите добри игри.<ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=5 February 2022 |title='Došli smo sa 60 milijuna € za Gvardiola. Leipzig nije htio čuti' |trans-title="We came with €60 million for Gvardiol. Leipzig didn’t want to listen." |url=https://www.24sata.hr/sport/dosli-smo-sa-60-milijuna-eur-za-gvardiola-leipzig-nije-htio-cuti-813592 |access-date=3 March 2022 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 15 септември 2021 година, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот од 6–3 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{Cite news|last=Johnston|first=Neil|date=15 September 2021|title=Man City beat RB Leipzig in nine-goal thriller|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58562369|access-date=15 September 2021}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 March 2022 |title=Wunderkids: Building football's most exciting young XI – week seven: Josko Gvardiol, centre-back |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/60802882 |access-date=3 April 2022}}</ref> <!--На 23 јануари 2022 година, тој го постигнал својот втор гол за сезоната во победата од 2–0 над [[ВФЛ Волфсбург|Волфсбург]].<ref>{{Cite web |last=Deželić |first=Vanja |date=23 January 2022 |title=Video Gvardiol zabio na 20. rođendan, pogledajte majstoriju u stilu najvećih golgetera |trans-title=Video: Gvardiol scored on his 20th birthday, check out the masterpiece in the style of the greatest goal scorers. |url=https://www.vecernji.hr/sport/video-gvardiol-zabio-na-20-rodendan-pogledajte-majstoriju-u-stilu-najvecih-golgetera-1557498 |access-date=29 April 2022 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> До крајот на сезоната, Гвардиол му помогнал на Лајпциг да го освои [[2021–22 DFB-Pokal|DFB-Pokal]] и да стигне до [[2021–22 УЕФА Европа Лига нокаут фаза#Полуфинале|полуфинале]] од [[2021–22 УЕФА Европа Лига|Европа Лига]], постигнувајќи ги двата подвига за прв пат во историјата на клубот.--> ==Титули== ===Клупски=== ; Динамо Загреб *'''[[Прва Хрватска фудбалска лига|Прва ХНЛ]]''' : 2 : 2019-2020, 2020-2021 *'''[[Фудбалски куп на Хрватска|Куп на Хрватска]]''' : 1 : 2020-2021 ; РБ Лајпциг *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 2 : 2021-2022, 2022-2023 ; Манчестер Сити *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2023-2024|2023-2024]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига куп на Англија]]''' : 1 : 2025-2026 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' : 1 : 2024 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 2022-2023 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : 2023 *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.soccerway.com/player/gvardiol-josko/86K1f1fd/ Јошко Гвардиол на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/josko-gvardiol/profil/spieler/475959 Јошко Гвардиол на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/299910/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на espn] *[https://www.whoscored.com/players/402664/show/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гвардиол, Јошко}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Хрватски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Динамо Загреб]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] 2gg01e4xi81tc0j3q4ntmwwfjlzcgq5 Предлошка:Infobox Eurovision1 10 1395374 5562273 5561427 2026-05-21T23:02:44Z Beclievski 9277 5562273 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" style="width:25em; background:#FFFFFF; font-size:90%; border-collapse:separate; border-spacing:0 2px; text-align:center;" |- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; font-size:120%; padding:5px; border-radius:3px;" | ''{{{name|}}}'' {{#if:{{{image|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" {{!}} {{{image}}} }} {{#if:{{{date|}}}{{{semi1|}}}{{{semi2|}}}{{{final|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; font-size:120%; padding:5px; border-radius:3px;" {{!}} Датум }} {{#if:{{{date|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" {{!}} {{{date}}} }} {{#if:{{{semi1|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Полуфинале 1 {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{semi1}}} }} {{#if:{{{semi2|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Полуфинале 2 {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{semi2}}} }} {{#if:{{{final|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Финале {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{final}}} }} {{#if:{{{edition|}}}{{{host|}}}{{{venue|}}}{{{presenters|}}}{{{emiter|}}}{{{winner|}}}{{{director|}}}{{{entries|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:6px; border-radius:3px;" {{!}} Информации и организација }} {{#if:{{{edition|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px; width:40%;" {{!}} Издание {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{edition}}} }} {{#if:{{{host|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Домаќин {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{host}}} }} {{#if:{{{venue|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Локација {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{venue}}} }} {{#if:{{{presenters|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Презентери {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{presenters}}} }} {{#if:{{{emiter|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Радиодифузер {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{emiter}}} }} {{#if:{{{winner|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Победничка песна {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{winner}}} }} {{#if:{{{director|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Режисер {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{director}}} }} {{#if:{{{entries|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Број на земји {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{entries}}} }} {{#if:{{{map|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:2px; border-radius:1px;" {{!}} Карта {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:1px;" {{!}} [[Податотека:{{{map}}}|250px|center]] {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:left; font-size:90%; padding:6px;" {{!}} {{#if:{{{finalists|}}}|<span style="color:#2268B1; font-size:18px;">█</span> Финалисти<br/>}} {{#if:{{{notqualified|}}}|<span style="color:#941A1A; font-size:18px;">█</span> Не се квалификуваа во финале<br/>}} {{#if:{{{confirmed|}}}|<span style="color:#580448; font-size:18px;">█</span> Држави кои го потврдиле своето учество<br/>}} {{#if:{{{returning|}}}|<span style="color:#4B9E4B; font-size:18px;">█</span> Држави кои се вратиле<br/>}} {{#if:{{{past|}}}|<span style="color:#B9B9B9; font-size:18px;">█</span> Учествувале порано, но не и во ова издание<br/>}} {{#if:{{{nonparticipating|}}}|<span style="color:#E5C616; font-size:18px;">█</span> Држави кои нема да учествуваат<br/>}} }} {{#if:{{{vote|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:6px; border-radius:3px;" {{!}} Гласање {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Начин на гласање {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{vote}}} }} |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" | {{#if:{{{previous|}}}|← [[Евровизија {{{previous}}}|{{{previous}}}]] • }}'''[[Евровизија]]'''{{#if:{{{next|}}}| • [[Евровизија {{{next}}}|{{{next}}}]]}} |} k0xdb0lyu8t5713htpmya6e2dmnbxzl 5562274 5562273 2026-05-21T23:11:27Z Beclievski 9277 5562274 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" style="width:25em; background:#FFFFFF; font-size:90%; border-collapse:separate; border-spacing:0 2px; text-align:center;" |- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; font-size:120%; padding:5px; border-radius:3px;" | ''{{{name|}}}'' {{#if:{{{image|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" {{!}} {{{image}}} }} {{#if:{{{date|}}}{{{semi1|}}}{{{semi2|}}}{{{final|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; font-size:120%; padding:5px; border-radius:3px;" {{!}} Датум }} {{#if:{{{date|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" {{!}} {{{date}}} }} {{#if:{{{semi1|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Полуфинале 1 {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{semi1}}} }} {{#if:{{{semi2|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Полуфинале 2 {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{semi2}}} }} {{#if:{{{final|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Финале {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{final}}} }} {{#if:{{{edition|}}}{{{host|}}}{{{venue|}}}{{{presenters|}}}{{{emiter|}}}{{{winner|}}}{{{director|}}}{{{entries|}}}{{{returning|}}}{{{nonparticipating|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:6px; border-radius:3px;" {{!}} Информации и организација }} {{#if:{{{edition|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px; width:40%;" {{!}} Издание {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{edition}}} }} {{#if:{{{host|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Домаќин {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{host}}} }} {{#if:{{{venue|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Локација {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{venue}}} }} {{#if:{{{presenters|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Презентери {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{presenters}}} }} {{#if:{{{emiter|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Радиодифузер {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{emiter}}} }} {{#if:{{{winner|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Победничка песна {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{winner}}} }} {{#if:{{{director|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Режисер {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{director}}} }} {{#if:{{{entries|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Број на земји {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{entries}}} }} {{#if:{{{returning|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Држави кои се вратиле {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{returning}}} }} {{#if:{{{nonparticipating|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Држави кои нема да учествуваат {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{nonparticipating}}} }} {{#if:{{{map|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:2px; border-radius:1px;" {{!}} Карта {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:1px;" {{!}} [[Податотека:{{{map}}}|250px|center]] {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:left; font-size:90%; padding:6px;" {{!}} {{#ifeq:{{{finalists|}}}|1|<span style="color:#2268B1; font-size:18px;">█</span> Финалисти<br/>}} {{#ifeq:{{{notqualified|}}}|1|<span style="color:#941A1A; font-size:18px;">█</span> Не се квалификуваа во финале<br/>}} {{#ifeq:{{{confirmed|}}}|1|<span style="color:#580448; font-size:18px;">█</span> Потврдено учество<br/>}} {{#ifeq:{{{past|}}}|1|<span style="color:#B9B9B9; font-size:18px;">█</span> Не учествуваат оваа година<br/>}} }} {{#if:{{{vote|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:6px; border-radius:3px;" {{!}} Гласање {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Начин на гласање {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{vote}}} }} |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" | {{#if:{{{previous|}}}|← [[Евровизија {{{previous}}}|{{{previous}}}]] • }}'''[[Евровизија]]'''{{#if:{{{next|}}}| • [[Евровизија {{{next}}}|{{{next}}}]]}} |} 2p0aimegxcttfilmkbqgaunanixm6zt 5562276 5562274 2026-05-21T23:13:59Z Beclievski 9277 5562276 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vevent" style="width:25em; background:#FFFFFF; font-size:90%; border-collapse:separate; border-spacing:0 2px; text-align:center;" |- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; font-size:120%; padding:5px; border-radius:3px;" | ♫ ''{{{name|}}}'' ♫ {{#if:{{{image|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" {{!}} {{{image}}} }} {{#if:{{{date|}}}{{{semi1|}}}{{{semi2|}}}{{{final|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; font-size:120%; padding:5px; border-radius:3px;" {{!}} Датум }} {{#if:{{{date|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" {{!}} {{{date}}} }} {{#if:{{{semi1|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Полуфинале 1 {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{semi1}}} }} {{#if:{{{semi2|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Полуфинале 2 {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{semi2}}} }} {{#if:{{{final|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Финале {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{final}}} }} {{#if:{{{edition|}}}{{{host|}}}{{{venue|}}}{{{presenters|}}}{{{emiter|}}}{{{winner|}}}{{{director|}}}{{{entries|}}}{{{returning|}}}{{{nonparticipating|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:6px; border-radius:3px;" {{!}} Информации и организација }} {{#if:{{{edition|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px; width:40%;" {{!}} Издание {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{edition}}} }} {{#if:{{{host|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Домаќин {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{host}}} }} {{#if:{{{venue|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Локација {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{venue}}} }} {{#if:{{{presenters|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Презентери {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{presenters}}} }} {{#if:{{{emiter|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Радиодифузер {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{emiter}}} }} {{#if:{{{winner|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Победничка песна {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{winner}}} }} {{#if:{{{director|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Режисер {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{director}}} }} {{#if:{{{entries|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Број на земји {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{entries}}} }} {{#if:{{{returning|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Држави кои се вратиле {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{returning}}} }} {{#if:{{{nonparticipating|}}}| {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Држави кои нема да учествуваат {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{nonparticipating}}} }} {{#if:{{{map|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:2px; border-radius:1px;" {{!}} Карта {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:center; padding:1px;" {{!}} [[Податотека:{{{map}}}|250px|center]] {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align:left; font-size:90%; padding:6px;" {{!}} {{#ifeq:{{{finalists|}}}|1|<span style="color:#2268B1; font-size:18px;">█</span> Финалисти<br/>}} {{#ifeq:{{{notqualified|}}}|1|<span style="color:#941A1A; font-size:18px;">█</span> Не се квалификуваа во финале<br/>}} {{#ifeq:{{{confirmed|}}}|1|<span style="color:#580448; font-size:18px;">█</span> Потврдено учество<br/>}} {{#ifeq:{{{past|}}}|1|<span style="color:#B9B9B9; font-size:18px;">█</span> Не учествуваат оваа година<br/>}} }} {{#if:{{{vote|}}}| {{!}}- ! colspan="2" style="background:#BFDFFF; text-align:center; padding:6px; border-radius:3px;" {{!}} Гласање {{!}}- ! style="text-align:left; padding:6px;" {{!}} Начин на гласање {{!}} style="padding:6px;" {{!}} {{{vote}}} }} |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;" | {{#if:{{{previous|}}}|← [[Евровизија {{{previous}}}|{{{previous}}}]] • }}'''[[Евровизија]]'''{{#if:{{{next|}}}| • [[Евровизија {{{next}}}|{{{next}}}]]}} |} j1125hhqhadgkmg492wg0299axth6mj Кучешки чемери 0 1395501 5562349 5561820 2026-05-22T10:27:07Z Виолетова 1975 5562349 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Apocynum cannabinum 5.jpg | image_caption = ''[[Apocynum cannabinum]]'' | taxon = Apocynaceae | authority = [[Juss.]] | type_genus = ''[[Apocynum]]'' | type_genus_authority = [[L.]] | synonyms = *Asclepiadaceae <small>[[Borkh.]]</small> (nom. cons.) *Periplocaceae <small>[[Schltr.]]</small> (nom. cons.) *Plumeriaceae <small>[[Horan.]]</small> *Stapeliaceae <small>[[Horan.]]</small> *Vincaceae <small>[[Vest]]</small> *Willughbeiaceae <small>[[J. Agardh]]</small> }} '''Кучешки чемери''' ([[науч.]] ''Apocynaceae'') е семејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] што вклучува дрвја, грмушки, билки, стеблести сукуленти и лози. Значајни членови на семејството вклучуваат [[зокум]], ''[[Apocynum]]'', ''[[Asclepias]],'' и ''[[Hoya]].'' Семејството е по потекло од европските, азиските, африканските, австралиските и американските тропски или суптропски предели, а има и некои умерени членови.<ref name="BotanicalReview2000">{{Наведено списание|last=Endress ME, Bruyns PV|year=2000|title=A revised classification of the Apocynaceae s.l.|url=http://doc.rero.ch/record/321598/files/12229_2008_Article_BF02857781.pdf|journal=The Botanical Review|volume=66|issue=1|pages=1–56|bibcode=2000BotRv..66....1E|doi=10.1007/BF02857781}}</ref> Поранешното семејство Asclepiadaceae (сега познато како [[Asclepiadoideae]]) се смета за потсемејство на ''Apocynaceae'' и содржи 348 родови. Список на родови ''Apocynaceae'' може да се најде [[Список на потсемејства и родови од Apocynaceae|тука]]. Многу видови се високи дрвја што се наоѓаат во тропските шуми, но некои растат во тропски суви средини. [[Повеќегодишно растение|Повеќегодишните]] билки се јавуваат и во [[Умерена клима|умерените зони]]. Многу од овие растенија имаат млечен латекс, а многу видови се отровни ако се проголтаат, семејството е богато со родови што содржат [[Алкалоид|алкалоиди]] и [[Срцев гликозид|срцеви гликозиди]], а оние што ги содржат вторите често наоѓаат употреба како отрови за стрели. Некои родови на ''Apocynaceae'', како што е ''[[Adenium]]'', испуштаат бистар сок без латекс кога се оштетени, а други, како што е ''[[Pachypodium]]'', имаат млечен латекс покрај нивниот сок. == Опис == [[Податотека:Alstonia_scholaris_by_kadavoor.JPG|мини|''[[Alstonia scholaris]]'', распоред на лисја]] Ова семејство е морфолошки разновидно, со најголема разновидност на форми во тропските и суптропските региони,<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Fishbein|first=Mark|last2=Livshultz|first2=Tatyana|last3=Straub|first3=Shannon C. K.|last4=Simões|first4=André O.|last5=Boutte|first5=Julien|last6=McDonnell|first6=Angela|last7=Foote|first7=Abbey|date=March 2018|title=Evolution on the backbone: Apocynaceae phylogenomics and new perspectives on growth forms, flowers, and fruits|url=https://bsapubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ajb2.1067|journal=American Journal of Botany|language=en|volume=105|issue=3|pages=495–513|doi=10.1002/ajb2.1067|issn=0002-9122|doi-access=free}}</ref> и вклучува едногодишни растенија, повеќегодишни билки, стеблести сукуленти, дрвенести грмушки, дрвја или лози.<ref name="BotanicalReview2000" /> Повеќето испуштаат млечен латекс кога се сечат. Листовите се [[Лист (ботаника)|едноставни]]. Тие може да се појават еден по еден (поединечно) со секоја појава на наизменични страни од стеблото, но обично се јавуваат во парови (а ретко во спирали).<ref name="BotanicalReview2000" /> Кога се спарени, тие се јавуваат на спротивните страни од стеблото, при што секој пар се појавува под агол ротиран 90° во однос на парот под него. [[Податотека:Rhigospira_quadrangularis_On_the_Apocynaceae_of_South_America,_with_some_preliminary_remarks_on_the_whole_family_(1878)_(20720691296)_(cropped).jpg|мини|''Rhigospira quadrangularis'', дел од растение. 1) инфлоресценција и 2) цвет, ''во лушпа'' ; 3) корола во пупка, која ја покажува пирамидалната форма на исправените сегменти во естивација и 4) истата се сече кога е раширена, покажувајќи ја нивната едноставна синусоидна конволуција и речиси базалната положба на прашниците, ''двата зголемени''; 5) чашка, диск, многу краток стил, клавункул и стигмати, ''во лушпа''; 6) истата, ''зголемена''; 7) прашник, ''многу зголемен''.<ref name="miers">{{Наведена книга|url=https://archive.org/stream/cu31924001735277/#page/n274/mode/1up/search/quadrangularis|title=On the Apocynaceae of South America, with some preliminary remarks on the whole family|last=Miers, J.|year=1878|page=269}}</ref>]] Цветовите на видовите од ова семејство се сложени.<ref name=":2" /> Цветовите имаат радијална симетрија<ref name="BotanicalReview2000" /> и се појавуваат во [[соцветие]] или гроздови, или се осамени.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=fm&name=Apocynaceae|title=PlantNET - FloraOnline: Apocynaceae|work=plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au|accessdate=2020-05-29}}</ref> Тие се совршени (бисексуални), со петлобусни [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]] споени во цевка во основата.<ref name="BotanicalReview2000" /><ref name=":0" /> Цветовите се со пет ливчиња, кои се споени во цевка со четири или пет [[Прашник|прашници]].<ref name="BotanicalReview2000" /> Плодот е [[бобинка]], капсула или често парен фоликул.<ref name="BotanicalReview2000" /> Семето често е крилесто или има додатоци од долги свиленкасти влакна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000008-2|title=Apocynaceae Juss. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|accessdate=2020-05-29}}</ref> == Таксономија == Од 2012 година, семејството било опишано како составено од околу 5.100 видови, во пет потсемејства: * [[Apocynoideae]] Burnett, 1835 * [[Asclepiadoideae]] Burnett, 1835 (вклучувајќи ги [[Asclepiadaceae]]) * [[Periplocoideae]] Endl., 1838 * [[Rauvolfioideae]] Kostel., 1834 * [[Secamonoideae]] Endl., 1838 Поранешното семејство ''Asclepiadaceae'' е вклучено во ''Apocynaceae'' според модерниот, во голема мера молекуларно базиран систем на таксономија на цветни растенија од групата [[скриеносеменици]].<ref name="APGIII">{{Наведено списание|last=Angiosperm Phylogeny Group|year=2009|title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III|journal=[[Botanical Journal of the Linnean Society|Bot. J. Linn. Soc.]]|volume=161|issue=2|pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x|doi-access=free|hdl-access=free}}</ref> Класификација, која вклучува 366 родови, 25 племиња и 49 потплемиња, била објавена во 2014 година. <ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress M.E., Liede-Schumann S. & Meve U.|year=2014|title=An updated classification for ''Apocynaceae''|url=http://www.mapress.com/phytotaxa/content/2014/f/p00159p194f.pdf|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2}}</ref> Моментално се прифатени 376 родови. Список на родови ''Apocynaceae'' може да се најде [[Список на потсемејства и родови од Apocynaceae|тука]]. == Распространетост и живеалиште == Видовите во ова семејство растат главно во тропските региони. Неколку родови се претпочитани ларвални растенија домаќини за кралицата пеперутка (''[[Danaus gilippus]]'').<ref>{{Наведена книга|title=A Field Guide to the Butterflies of North America, East of the Great Plains|last=Klots|first=Alexander B.|publisher=The Riverside Press|year=1951|location=Cambridge, Massachusetts|pages=77–79}}</ref> == Токсичност == Многу видови растенија од ова семејство имаат одредена токсичност, при што некои се екстремно отровни ако деловите се проголтаат или ако не се ракува правилно со нив. Родовите што содржат [[Срцев гликозид|срцеви гликозиди]] - ''[[Cerbera]]'', ''[[Зокум|Nerium]]'', ''[[Asclepias]]'', ''[[Cascabela]]'', ''[[Strophanthus]],''<ref name=":0" /> ''[[Acokanthera]]'',<ref>{{Наведено списание|last=de Mello|first=J.P.|date=1965|title=Offensive weapons of the world 3. Kenya arrow poison|url=https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/mdsclw5&div=13&id=&page=|journal=Med. Sci. & L.|volume=5|pages=44–5|doi=10.1177/002580246500500111|pmid=14269673|url-access=subscription|via=HeinOnline}}</ref> ''[[Apocynum]],''<ref>{{Наведено списание|last=Irie|first=K.|last2=Sato|first2=T.|last3=Tanaka|first3=I.|last4=Nakajima|first4=J.|last5=Kawaguchi|first5=M.|last6=Himi|first6=T.|date=2009|title=Cardiotonic effect of Apocynum venetum L. extracts on isolated guinea pig atrium|journal=Journal of Natural Medicines|language=en|volume=63|issue=2|pages=111–116|doi=10.1007/s11418-008-0296-2|issn=1340-3443|pmid=19002560}}</ref> ''[[Thevetia]],''<ref>{{Наведено списание|last=Kohls|first=S.|last2=Scholz-Böttcher|first2=B.M.|last3=Teske|first3=J.|last4=Zark|first4=Patrick|last5=Rullkötter|first5=J.|date=2012|title=Cardiac glycosides from Yellow Oleander (Thevetia peruviana) seeds|journal=Phytochemistry|language=en|volume=75|pages=114–127|bibcode=2012PChem..75..114K|doi=10.1016/j.phytochem.2011.11.019|pmid=22196940}}</ref> итн. - имаат терапевтски опсег, но често се поврзани со случајни труења, во многу случаи смртоносни. Видовите што произведуваат [[Алкалоид|алкалоиди]] како ''[[Rauvolfia serpentina]],'' ''[[Catharanthus roseus]]'' и ''[[Tabernanthe iboga]]'' се исто така извор на соединенија со терапевтски опсег, но кои имаат значителни поврзани токсичности ако не се земаат во соодветни дози и на контролиран начин. == Галерија == === Цветови === <gallery> Податотека:Acokanthera_oblongifolia_2445.JPG|''Acokanthera oblongifolia'' Податотека:Adenium_obesum3.jpg|''Adenium obesum'' Податотека:Allamanda_cathartica_flowers_2.JPG|''Allamanda cathartica'' Податотека:糖膠樹(黑板樹)_Alstonia_scholaris_-香港中央圖書館_Hong_Kong_Central_Library-_(9237370435).jpg|''Alstonia scholaris'' Податотека:Starr_030222-0002_Alyxia_oliviformis.jpg|''Alyxia oliviformis'' Податотека:Amsonia_tabernaemontana_kz01.jpg|''Amsonia tabernaemontana'' Податотека:Ancylobothrys_capensis08.jpg|''Ancylobothrys capensis'' Податотека:Aspidosperma_quebracho-blanco_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-017.jpg|''Aspidosperma quebracho-blanco'' illustration in Köhler's Medizinal-Pflanzen Податотека:Caralluma_burchardii_IMGP8282.JPG|''Apteranthes burchardii'' Податотека:Asclepias_curassavica_1854.jpg|''Asclepias curassavica'' Податотека:Caralluma_acutangula_Bild0685.jpg|''[[Caralluma acutangula]]'' Податотека:Caralluma_europaea_-_cvet.jpg|''[[Caralluma europaea]]'' Податотека:Caralluma_socotrana_01.jpg|''[[Caralluma socotrana]]'' Податотека:Cascabela_thevetia1MTFL.jpg|''Cascabela thevetia'' (syn. ''Thevetia peruviana'') Податотека:Catharanthus_roseus-IMG_5432.jpg|''Catharanthus roseus'' Податотека:Cerbera_manghas_flower.jpg|''Cerbera manghas'' Податотека:Cryptolepis_buchananii_(2618297906).jpg|''Cryptolepis dubia'' Податотека:Cycladeniahumilisjonesii.JPG|''Cycladenia humilis var.jonesii'' Податотека:Holarrhena_pubescens_flowers.jpg|''Holarrhena pubescens'' Податотека:Hoodia_gordonii_1DS-II_2-3327.jpg|''Hoodia gordonii'' Податотека:Hoya_FR_2013.jpg|''[[Хоја|Hoya carnosa]]'' Податотека:Mandevilla_boliviensis.jpg|''Mandevilla boliviensis'' Податотека:Nerium_oleander_pink.jpg|''[[Зокум|Nerium oleander]]'' Податотека:Ochrosia_borbonica_02.JPG|''Ochrosia borbonica'' Податотека:Pachypodium_lamerei_5Dsr_1733.jpg|''Pachypodium lamerei'' Податотека:Comarca_Oeste,_Las_Palmas,_Spain_-_panoramio.jpg|''Pachypodium lamerei'' Податотека:Fiore_di_Periploca_graeca.jpg|''[[Грчка грпка|Periploca graeca]]'' Податотека:Plumeria_rubra_L._(2257161947).jpg|''Plumeria rubra'' Податотека:Rhabdadenia_madida.jpg|''[[Rhabdadenia madida]]'' Податотека:Rauvolfia_serpentina_11.JPG|''Rauvolfia serpentina'' Податотека:Saba_senegalensis_0002.jpg|''Saba senegalensis'' Податотека:Secamone_alpini00.jpg|''Secamone alpini'' Податотека:Aasblume_Aug_2005.jpg|''Stapelia gigantea'' Податотека:Strophanthus_speciosus_1DS-II_6026.jpg|''Strophanthus speciosus'' Податотека:Tabernaemontana_divaricata_flower_in_jaffna.JPG|''Tabernaemontana divaricata'' Податотека:Tabernanthe_iboga_MS_4098.jpg|''Tabernanthe iboga'' Податотека:(MAD)_T._jasminoides-1.jpg|''Trachelospermum jasminoides'' Податотека:Vinca_minor_beentree.jpg|''[[Зелениче (растение)|Vinca minor]]'' Податотека:Wrightia_tinctoria_flowers_in_Keesaraguda,_AP_W_IMG_9109.jpg|''Wrightia tinctoria'' Податотека:Wrightia_antidysenterica_(2).JPG|''Wrightia antidysenterica'' Податотека:Wrightia_tinctoria_09.JPG|''Wrightia tinctoria'' </gallery> === Плодови === <gallery> Податотека:Acokanthera_oblongifolia_03.jpg|''Acokanthera oblongifolia'' Податотека:Fruits_in_Adenuim_Obesum_Plant_on_Terrace_garden.jpg|''Adenium obesum'' Податотека:Adenium_obesum_pod_and_seeds.jpg|''Adenium obesum'' Податотека:Allamanda_cathartica_MHNT.jpg|''Allamanda cathartica'' Податотека:Alstonia_scholaris_fruits.JPG|''Alstonia scholaris'' Податотека:Alyxia_oliviformis_fruit.jpg|''Alyxia oliviformis'' Податотека:Amsonia_tabernaemontana_container_plant_in_fruit_(paired_follicles).jpg|''Amsonia tabernaemontana'' Податотека:Amsonia_tabernaemontana_single_paired_follicle_detached_from_plant_(pale_side).jpg|''Amsonia tabernaemontana'' Податотека:Ancylobothrys_capensis,_vrugte,_Faerie_Glen_NR.jpg|''Ancylobothrys capensis'' Податотека:Milkweed-in-seed.jpg|''Asclepias syriaca'' Податотека:Asclepias_curassavica_003.JPG|''Asclepias curassavica'' Податотека:Thevetia_peruviana_04.JPG| ''Cascabela thevetia'' Податотека:Thevetia_peruviana_-_Fruits.jpg| ''Cascabela thevetia'' Податотека:Cerbera_tanghin_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-176.jpg|''Cerbera manghas'' Податотека:Cryptolepis_buchananii_(6048993215).jpg|''Cryptolepis dubia'' Податотека:Holarrhena_pubescens_fruits.jpg|''Holarrhena pubescens'' Податотека:Hoodia_gordonii_Frucht_P1010402.JPG|''[[Hoodia gordoniI]]'' Податотека:Mandevilla_boliviensis_9zz.jpg|''Mandevilla boliviensis'' Податотека:Nerium_oleander_seeds.jpg|''[[Nerium oleander]]'' Податотека:Ochrosia_borbonica_fruit_1.JPG|''Ochrosia borbonica'' Податотека:Pachypodium_namaquanum_1DS-II_1-C5587.jpg|''Pachypodium namaquanum'' Податотека:Periploca_graeca_Silk_Vine_ღვედკეცი.JPG|''[[Грчка грпка|Periploca graeca]]'' Податотека:Plumeria_alba_(seed_pods).jpg|''Plumeria alba'' Податотека:സർപഗന്ധി_വിത്തുകൾ_13.JPG|''Rauvolfia serpentina'' Податотека:Saba_senegalensis_MS_1367.JPG|''Saba senegalensis'' Податотека:Saba_senegalensis_-_fruit_pulp_sections.jpg|''Saba senegalensis'' Податотека:Secamone_parvifolia_1DS-II_3-3506.jpg|''[[Secamone parvifolia]]'' Податотека:Stapelia_gigantea_1DS-II_8834.jpg|''Stapelia gigantea'' Податотека:Strophanthus_speciosus,_vrugkapsule_en_sade,_Manie_van_der_Schijff_BT,_a.jpg| ''Strophanthus speciosus'' Податотека:Tabernaemontana_catharinensis_(1).JPG|''Tabernaemontana catharinensis'' Податотека:Iboga.jpg|''Tabernanthe iboga'' Податотека:Trachelospermum_jasminoides_fruits+seeds.jpg|''Trachelospermum jasminoides'' Податотека:Trachelospermum_jasminoides_seeds.jpg|''Trachelospermum jasminoides'' Податотека:Vinca_major_vima_002_php.jpg|''Vinca major'' Податотека:Illustration_Vinca_minor0_clean.png|''[[Vinca minor]]'' Податотека:Wrightia_tinctoria_32.JPG|''Wrightia tinctoria'' </gallery> === Видови === <gallery> Податотека:Desert_rose_Adenium_obesum_in_Tanzania_2259_Nevit.jpg|''[[Adenium obesum]]'' Податотека:Desert_Rose_(Adenium_obesum),_Ghana.jpg|''Adenium obesum'' Податотека:Desert_Rose,_Socotra_Is_(17131661372).jpg|Стебло ''на'' ''[[Adenium obesum]]'' Податотека:Pachypodium_lamerei_01.jpg| Див примерок од''[[Pachypodium lamerei]]'' со максимална висина (приближно 6 метри) Податотека:Pachypodium_lamieri1MTFL.jpg|алт=Pachypodium lamerei in flower| ''[[Pachypodium lamerei]]'' Податотека:PachypodiumLamerei.jpg|алт=Pachypodium lamerei mature, multi-trunked specimen cultivated in glasshouse| Зрел, повеќестеблест примерок ''од Pachypodium lamerei'', одгледуван во стаклена градина Податотека:Pachypodium_namaquanum00.jpg| ''[[Pachypodium namaquanum]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи|28em}} == Надворешни врски == * [http://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/APOC-1.html Apocynaceae] во [http://www.botanical-dermatology-database.info/index.html BoDD – Ботаничка дерматолошка база на податоци] * * {{Таксонска лента}} [[Категорија:Кучешки чемери]] ebmgvuomkjlvf0dqpghhawdopnvqkiz Ултраизам 0 1395521 5562231 5561929 2026-05-21T20:35:13Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562231 wikitext text/x-wiki '''Ултраизам''' — шпанско авангардно [[поезија|поетско]] движење од првата половина на [[20 век]]. ==Карактеристики== Ултраизмот настанал под влијание на [[Гомес де ла Серна]] и [[Висенте Уидобро]] (творецот на кресионизмот), од една страна, како и [[Гијом Аполинер|Аполинер]], Реверди, [[Филипо Томазо Маринети|Маринети]], [[Дадаизам|дадаизмот]] и [[Експресионизам|експресионизмот]], од друга страна. Во него членувала разновидна група поети, како: Уидобро, Кансинос Асенс, Гилермо де Торе и [[Хорхе Луис Борхес]]. Антихеројството, космополитскиот дух, култот кон поетската слика и вербалната игра, интересот за модерната [[цивилизација]] и секојдневието се основните одлики на ова движење, кое траело кратко време — од 1918 до 1922 година во [[Шпанија]], а до 1927 година во [[Аргентина]]. Токму поради краткото постоење, но и поради претераната извештаченост, ултраизмот не оставил големи дела, иако некои негови припадници (како Борхес) подоцна се стекнале со голема книжевна слава.<ref>Радивоје Константиновић, „Борхес песник“, во: Хорхе Луис Борхес, ''Изабране песме''. Српска књижевна задруга, Београд, 1982, стр. X-XI.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Шпанска книжевност]] [[Категорија:Аргентинска книжевност]] [[Категорија:Поетски правци]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] k03je9j8xqqeq7386s57ms97y0lmgtc Челиќ 0 1395522 5562129 5561978 2026-05-21T16:19:26Z Jtasevski123 69538 5562129 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Челиќ|native_name=Čelić {{!}} Челић|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Ratkoviči.jpg|image_map=Celic Municipality Location.svg|image_seal=|image_shield=|map_caption=Локација на Челиќ|subdivision_type=[[Земји во светот|Земја]]|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=Тузлански кантон|subdivision_type3=Географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Семберија]]|leader_title=Градоначалник на општината|leader_name=Адмир Хрустановиќ ([[Социјалдемократска партија на Босна и Херцеговина|СДП БиХ]])|area_total_km2=140|population_total=10502|population_urban=3471|population_footnotes=|population_as_of=попис во 2013|population_density_km2=86|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Локација на Челиќ|area_code=+387 35|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|website={{url|http://www.celic.ba}}}}'''Челиќ''' — општина и град, сместен во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] кој претставува ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Челиќ бил дел од општина [[Лопаре]] пред [[Босанска војна|војната во Босна и Херцеговина]], а делот од општината што бил контролиран од армијата на Република Босна и Херцеговина станал општина Челиќ. == Географија == Општината опфаќа 132 км<sup>2</sup> со население од 12.000 жители, сместено во ридовите на [[Мајевица]] и се граничи со општините [[Сребреник (град)|Сребреник]], [[Тузла]], Лопаре и [[Брчко (округ)|Брчковскиот округ]]. == Демографија == Според пописот од 2013 година, населението на општината броело 10.502 жители, а во урбаниот центар на Челиќ живееле 3.436 луѓе,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11231|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> а покрај тоа, во делот Лопаре живееле 35 луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=20320|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Ризница-врска|Čelić}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 5rd9yn2wc0mjizjmji9a7a2m1ojir0e 5562130 5562129 2026-05-21T16:19:51Z Jtasevski123 69538 5562130 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Челиќ|native_name=Čelić {{!}} Челић|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Ratkoviči.jpg|image_map=Celic Municipality Location.svg|image_seal=|image_shield=|map_caption=Локација на Челиќ|subdivision_type=[[Земји во светот|Земја]]|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=Тузлански кантон|subdivision_type3=Географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Семберија]]|leader_title=Градоначалник на општината|leader_name=Адмир Хрустановиќ ([[Социјалдемократска партија на Босна и Херцеговина|СДП БиХ]])|area_total_km2=140|population_total=10502|population_urban=3471|population_footnotes=|population_as_of=попис во 2013|population_density_km2=86|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Локација на Челиќ|area_code=+387 35|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|website={{url|http://www.celic.ba}}}}'''Челиќ''' — општина и град, сместен во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] кој претставува ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Челиќ бил дел од општина [[Лопаре]] пред [[Босанска војна|војната во Босна и Херцеговина]], а делот од општината што бил контролиран од армијата на Република Босна и Херцеговина станал општина Челиќ. == Географија == Општината опфаќа 132 км<sup>2</sup> со население од 12.000 жители, сместено во ридовите на [[Мајевица]] и се граничи со општините [[Сребреник (град)|Сребреник]], [[Тузла]], Лопаре и [[Брчко (округ)|Брчковскиот округ]]. == Демографија == Според пописот од 2013 година, населението на општината броело 10.502 жители, а во урбаниот центар на Челиќ живееле 3.436 луѓе,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11231|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> а покрај тоа, во делот Лопаре живееле 35 луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=20320|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}}{{Ризница-врска|Čelić}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 5s9c0juxo5mzqar9iup3ux6izxgukqp 5562132 5562130 2026-05-21T16:20:17Z Jtasevski123 69538 5562132 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Челиќ|native_name=Čelić {{!}} Челић|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Ratkoviči.jpg|image_map=Celic Municipality Location.svg|image_seal=|image_shield=|map_caption=Локација на Челиќ|subdivision_type=[[Земји во светот|Земја]]|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=Тузлански кантон|subdivision_type3=Географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Семберија]]|leader_title=Градоначалник на општината|leader_name=Адмир Хрустановиќ ([[Социјалдемократска партија на Босна и Херцеговина|СДП БиХ]])|area_total_km2=140|population_total=10502|population_urban=3471|population_footnotes=|population_as_of=попис во 2013|population_density_km2=86|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Локација на Челиќ|area_code=+387 35|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|website={{url|http://www.celic.ba}}}}'''Челиќ''' — општина и град, сместен во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] кој претставува ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Челиќ бил дел од општина [[Лопаре]] пред [[Босанска војна|војната во Босна и Херцеговина]], а делот од општината што бил контролиран од армијата на Република Босна и Херцеговина станал општина Челиќ. == Географија == Општината опфаќа 132 км<sup>2</sup> со население од 12.000 жители, сместено во ридовите на [[Мајевица]] и се граничи со општините [[Сребреник (град)|Сребреник]], [[Тузла]], Лопаре и [[Брчко (округ)|Брчковскиот округ]]. == Демографија == Според пописот од 2013 година, населението на општината броело 10.502 жители, а во урбаниот центар на Челиќ живееле 3.436 луѓе,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11231|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> а покрај тоа, во делот Лопаре живееле 35 луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=20320|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Čelić}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 3leq5tw4yfhqze8ethikofheqzahmkr 5562133 5562132 2026-05-21T16:21:31Z Jtasevski123 69538 5562133 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Челиќ|native_name=Čelić {{!}} Челић|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Ratkoviči.jpg|image_map=Celic Municipality Location.svg|image_seal=|image_shield=|map_caption=Локација на Челиќ|subdivision_type=[[Земји во светот|Земја]]|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=Тузлански кантон|subdivision_type3=Географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Семберија]]|leader_title=Градоначалник на општината|leader_name=Адмир Хрустановиќ ([[Социјалдемократска партија на Босна и Херцеговина|СДП БиХ]])|area_total_km2=140|population_total=10502|population_urban=3471|population_footnotes=|population_as_of=попис во 2013|population_density_km2=86|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Локација на Челиќ|area_code=+387 35|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|website={{url|http://www.celic.ba}}}}'''Челиќ''' — општина и град, сместен во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] кој претставува ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Челиќ бил дел од општина [[Лопаре]] пред [[Босанска војна|војната во Босна и Херцеговина]], а делот од општината што бил контролиран од армијата на Република Босна и Херцеговина станал општина Челиќ. == Географија == Општината опфаќа 132 км<sup>2</sup> со население од 12.000 жители, сместено во ридовите на [[Мајевица]] и се граничи со општините [[Сребреник (град)|Сребреник]], [[Тузла]], Лопаре и [[Брчко (округ)|Брчковскиот округ]]. == Демографија == Според пописот од 2013 година, населението на општината броело 10.502 жители, а во урбаниот центар на Челиќ живееле 3.436 луѓе,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11231|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> а покрај тоа, во делот Лопаре живееле 35 луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=20320|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Čelić}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 805qfjmo5sx7vjkx014c9k4cirgpxam 5562134 5562133 2026-05-21T16:22:12Z Jtasevski123 69538 5562134 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Челиќ|native_name=Čelić {{!}} Челић|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Ratkoviči.jpg|image_map=Celic Municipality Location.svg|image_seal=|image_shield=|map_caption=Локација на Челиќ|subdivision_type=[[Земји во светот|Земја]]|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони во Федерацијата Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=[[Тузлански кантон]]|subdivision_type3=Географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Семберија]]|leader_title=Градоначалник на општината|leader_name=Адмир Хрустановиќ ([[Социјалдемократска партија на Босна и Херцеговина|СДП БиХ]])|area_total_km2=140|population_total=10502|population_urban=3471|population_footnotes=|population_as_of=попис во 2013|population_density_km2=86|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Локација на Челиќ|area_code=+387 35|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|website={{url|http://www.celic.ba}}}}'''Челиќ''' — општина и град, сместен во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] кој претставува ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Челиќ бил дел од општина [[Лопаре]] пред [[Босанска војна|војната во Босна и Херцеговина]], а делот од општината што бил контролиран од армијата на Република Босна и Херцеговина станал општина Челиќ. == Географија == Општината опфаќа 132 км<sup>2</sup> со население од 12.000 жители, сместено во ридовите на [[Мајевица]] и се граничи со општините [[Сребреник (град)|Сребреник]], [[Тузла]], Лопаре и [[Брчко (округ)|Брчковскиот округ]]. == Демографија == Според пописот од 2013 година, населението на општината броело 10.502 жители, а во урбаниот центар на Челиќ живееле 3.436 луѓе,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11231|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> а покрај тоа, во делот Лопаре живееле 35 луѓе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=20320|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 2, 2022}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Čelić}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] f425uac6ms555d9csw876kqg778agzk Бусовача 0 1395523 5562152 5561984 2026-05-21T16:45:06Z Jtasevski123 69538 5562152 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Бусовача|official_name=|native_name=Бусовача|image_shield=Grb Općine Busovača.png|image_skyline=Uitzicht op Busovača.jpg|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|map_caption=|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=Градоначалник на општината|image_map=|population_total=18488|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=119|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Местоположба на Бусовача|pushpin_mapsize=|area_code=+387 30|leader_name=Асим Мекиќ ([[Партија за демократска акција|СДА]])|website=https://opcina-busovaca.com/}}'''Бусовача —''' град и општина сместена во [[Среднобосански кантон|Среднобосанскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и е воедно ентитет на [[Босна и Херцеговина]] која се наоѓа на 60 км од [[Сараево]], 21 км од [[Зеница (град)|Зеница]], и 30 км од [[Травник]]. == Историја == За време на [[Бошњачко-хрватска војна|Бошњачко-хрватската војна]], градот бил сведок на жестоки борби меѓу Босанската армија и Хрватскиот одбранбен совет, а градот со својата мала економија и инфраструктура, станал важна раскрсница меѓу поголемите градови. == Демографија == === 1971 година === Вкупно: 14.428 * [[Хрвати]] - 7.646 (53%) * [[Бошњаци]] - 5.896 (40,9%) * [[Срби]] - 735 (5,1%) * Југословени - 60 (0,4%) * други - 91 (0,65%) === 1991 година === Вкупно:18.879 * Хрвати - 9.093 (48,1%) * Бошњаци - 8.451 (44,8%) * Срби - 623 (3,3%) * Југословени - 510 (2,7%) * Други - 202 (1%) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hdmagazine.com/bosnia/census/cens-c.html|title=Bosnian Congres - census 1991 - Central Bosnia|work=www.hdmagazine.com|archive-url=https://web.archive.org/web/19991001075355/http://www.hdmagazine.com/bosnia/census/cens-c.html|archive-date=1 October 1999|accessdate=17 January 2022}}</ref> === 2013 година === Вкупно: 17.910 * Хрвати - 8.873 (49,5%) * Бошњаци - 8.681 (48,5%) * Срби - 205 (1,1%) * Други - 151 (0,8%) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|archive-date=2017-12-24|accessdate=2016-12-18}}</ref> == Значајни луѓе == * [[Рудолф Араповиќ]] - хрватски писател, дисидент * [[Сенад Бркиќ]] - поранешен босански фудбалер * [[Маринко Чавара]] - босански политичар * [[Ведран Врховац]] - босански фудбалер * [[Мирнеса Бешлиќ]] - обвинета за кражба од милион долари == Населби == * [[Баре (Бусовача)|Баре]] * [[Буковци]] * [[Бусељи]] * Бусовача * [[Царица (Бусовача)|Царица]] * [[Добраљево]] * [[Долац (Бусовача)|Долац]] * [[Доња Ровна]] * [[Горња Ровна]] * [[Грабље (Бусовача)|Грабље]] * [[Границе (Бусовача)|Границе]] * [[Густи Граб]] * [[Хозановиќи]] * [[Храсно (Бусовача)|Храсно]] * [[Јавор (Бусовача)|Јавор]] * [[Јазвине (Бусовача)|Јазвине]] * [[Јелинак]] * [[Каќуни]] * [[Каоник]] * [[Катиќи]] * [[Лончари (Бусовача)|Лончари]] * [[Мехуриќи]] * [[Мердани]] * [[Михаљевиќи (Бусовача)|Михаљевиќи]] * [[Милавице]] * [[Незировиќи]] * [[Очехници]] * [[Оселиште]] * [[Подбаре]] * [[Подјеле]] * [[Подстијена]] * [[Поље (Бусовача)|Поље]] * [[Просје]] * [[Путиш]] * [[Раван]] * [[Скрадно]] * [[Солаковиќи (Бусовача)|Солаковиќи]] * [[Стране (Бусовача)|Стране]] * [[Зараче]] * [[Туриќи]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Busovača}} * [https://web.archive.org/web/20100425003411/http://www.busovaca.net/ Официјална веб-страница] * [http://www.radio-busovaca.com Веб-страница на Радио-Бусовача] {{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Busovaca}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] og54j20kv6gbpqiuhe173vkacdmr1pq 5562156 5562152 2026-05-21T16:58:17Z Jtasevski123 69538 5562156 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Бусовача|official_name=|native_name=Бусовача|image_shield=Grb Općine Busovača.png|image_skyline=Uitzicht op Busovača.jpg|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|map_caption=|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=Градоначалник на општината|image_map=|population_total=18488|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=119|pushpin_map=Босна и Херцеговина|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Местоположба на Бусовача|pushpin_mapsize=|area_code=+387 30|leader_name=Асим Мекиќ ([[Партија за демократска акција|СДА]])|website=https://opcina-busovaca.com/}}'''Бусовача —''' град и општина сместена во [[Среднобосански кантон|Среднобосанскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и е воедно ентитет на [[Босна и Херцеговина]] која се наоѓа на 60 км од [[Сараево]], 21 км од [[Зеница (град)|Зеница]], и 30 км од [[Травник]]. == Историја == За време на [[Бошњачко-хрватска војна|Бошњачко-хрватската војна]], градот бил сведок на жестоки борби меѓу Босанската армија и Хрватскиот одбранбен совет, а градот со својата мала економија и инфраструктура, станал важна раскрсница меѓу поголемите градови. == Демографија == === 1971 година === Вкупно: 14.428 * [[Хрвати]] - 7.646 (53%) * [[Бошњаци]] - 5.896 (40,9%) * [[Срби]] - 735 (5,1%) * Југословени - 60 (0,4%) * други - 91 (0,65%) === 1991 година === Вкупно:18.879 * Хрвати - 9.093 (48,1%) * Бошњаци - 8.451 (44,8%) * Срби - 623 (3,3%) * Југословени - 510 (2,7%) * Други - 202 (1%) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hdmagazine.com/bosnia/census/cens-c.html|title=Bosnian Congres - census 1991 - Central Bosnia|work=www.hdmagazine.com|archive-url=https://web.archive.org/web/19991001075355/http://www.hdmagazine.com/bosnia/census/cens-c.html|archive-date=1 October 1999|accessdate=17 January 2022}}</ref> === 2013 година === Вкупно: 17.910 * Хрвати - 8.873 (49,5%) * Бошњаци - 8.681 (48,5%) * Срби - 205 (1,1%) * Други - 151 (0,8%) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|archive-date=2017-12-24|accessdate=2016-12-18}}</ref> == Значајни луѓе == * [[Рудолф Араповиќ]] - хрватски писател, дисидент * [[Сенад Бркиќ]] - поранешен босански фудбалер * [[Маринко Чавара]] - босански политичар * [[Ведран Врховац]] - босански фудбалер * [[Мирнеса Бешлиќ]] - обвинета за кражба од милион долари == Населби == * [[Баре (Бусовача)|Баре]] * [[Буковци]] * [[Бусељи]] * Бусовача * [[Царица (Бусовача)|Царица]] * [[Добраљево]] * [[Долац (Бусовача)|Долац]] * [[Доња Ровна]] * [[Горња Ровна]] * [[Грабље (Бусовача)|Грабље]] * [[Границе (Бусовача)|Границе]] * [[Густи Граб]] * [[Хозановиќи]] * [[Храсно (Бусовача)|Храсно]] * [[Јавор (Бусовача)|Јавор]] * [[Јазвине (Бусовача)|Јазвине]] * [[Јелинак]] * [[Каќуни]] * [[Каоник]] * [[Катиќи]] * [[Лончари (Бусовача)|Лончари]] * [[Мехуриќи]] * [[Мердани]] * [[Михаљевиќи (Бусовача)|Михаљевиќи]] * [[Милавице]] * [[Незировиќи]] * [[Очехници]] * [[Оселиште]] * [[Подбаре]] * [[Подјеле]] * [[Подстијена]] * [[Поље (Бусовача)|Поље]] * [[Просје]] * [[Путиш]] * [[Раван]] * [[Скрадно]] * [[Солаковиќи (Бусовача)|Солаковиќи]] * [[Стране (Бусовача)|Стране]] * [[Зараче]] * [[Туриќи]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Busovača}} * [https://web.archive.org/web/20100425003411/http://www.busovaca.net/ Официјална веб-страница] * [http://www.radio-busovaca.com Веб-страница на Радио-Бусовача] {{Нормативна контрола}}{{Општини во Босна и Херцеговина}}{{DEFAULTSORT:Busovaca}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] gzkeqpkynwv8bk9inizbs9p1ou59cca Бужим 0 1395524 5562159 5561980 2026-05-21T17:02:01Z Jtasevski123 69538 5562159 wikitext text/x-wiki {{Други места}}{{Инфокутија Населено место|||official_name=Bužim|image_skyline=Pogled na Bužim sa starog grada (29. 4. 2017. - 14-15).jpg|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type3=географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Босанска Краина]]|timezone1=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|map_caption=Локацијата на Бужим во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=градоначалник|image_map=BiH municipality location Bužim.svg|leader_name=Мерсудин Наниќ ([[СДА]])|area_total_km2=129|population_urban=2191|population_total=19340|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=157.3|pushpin_map=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|area_code=+387 37|website={{url|http://www.opcinabuzim.ba}}|name=Бужим|image_flag=|image_shield=Coat of Arms of Bužim.png|image_caption=Бужим|coordinates_wikidata=|coor_pinpoint=|coordinates_display=|coordinates_region=|coordinates_type=|coor_type=}}'''Бужим''' '''—''' општина и град сместен во [[Унско-сански кантон|Унско-санскиот кантон]] на [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и воедно ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој се наоѓа во [[Босанска Краина]] во најсеверозападниот дел на Босна и Херцеговина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tripadvisor.com/Tourism-g7937883-Buzim_Una_Sana_Canton_Federation_of_Bosnia_and_Herzegovina-Vacations.html|title=Bužim, Bosnia and Herzegovina 2023: Best Places to Visit|work=Tripadvisor|language=en|accessdate=2023-02-24}}</ref> == Географија == Бужим се граничи на исток со [[Босанска Крупа]], на југ со [[Цазин]], на запад и север со [[Велика Кладуша]] и на североисток со [[Хрватска]], а географски, поголемиот дел од општината е планински. Вкупната површина на Бужим е околу 129 км<sup>2</sup> со население од 20.000 жители<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://opcinabuzim.ba/2014/intervju-nacelnika-opcine-buzim-agana-bunica-za-preporod/|title=Intervju|work=opcinabuzim.ba|publisher=2013}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://sarajevotimes.com/world-phenomenon-in-bih-a-city-with-about-200-twins/|title=World Phenomenon in BiH: A City with about 200 Twins|date=3 April 2023|work=Sarajevo Times}}</ref> и е на околу 180–400 метри надморска височина. == Историја == Подрачјето на општина Бужим било населено пред доаѓањето на [[Стар Рим|Римјаните]], а населението во ова подрачје се занимавало со земјоделство, сточарство, рударство и трговија. Постоењето на ковница во 14 век укажува на тоа дека трговијата била развиена во тие времиња и дека градот бил центар на трговијата во регионот дури и по османлиското освојување.<ref>{{Наведена книга|title=Bosnia and Herzegovina: A Tourist Guide|last=Jokić|first=Gojko|date=1969|publisher=Association of Journalists of Bosnia-Herzegovina|page=98}}</ref> [[Податотека:Buzim_Castle,_Bosnia-Herzegovina.JPG|десно|мини|[[Тврдина Бужим]]]] Градот е доминиран од урнатините на средновековната хрватска тврдина и стариот град, а постариот, внатрешен дел од [[Тврдина Бужим|тврдината Бужим]] бил изграден не подоцна од првата половина на 14 век и првпат бил споменат во 1334 година, заедно со самиот град. Во 1848 година тврдината била проширена и подоцна реновирана неколку пати, а во 1494 година, кралот [[Владислав Јагелонски|Владислав Јгелонски]] му го доделил тврдината Бужим и неговите поврзани земјишта на ''Јоханес Кеглевит де Поричане'', од подоцнежното хрватско-унгарско семејство Кеглевиќ, кое го добило своето име ''Кеглевич де Бужин'' по оваа тврдина. Хрватска била во [[Кралство Хрватска и Далмација|државна унија со Унгарија]] од 1102 година, а тврдината одиграл клучна улога во одбраната на хрватскиот пограничен регион од [[Отоманско Царство|отоманските]] напади и, извесно време, бил седиште на хрватското благородничко семејство Јелачиќ, чиј најпознат член - [[Јосип Јелачиќ]] - се сметал за национален херој во [[Хрватска]]. Во 1576 година османлиите го освоиле градот. [[Податотека:Stari_grad_Bužim_(29._4._2017._-_14-27).jpg|десно|мини|Тврдина Бужим]] Пред [[Босанска војна|Босанската војна]], градот Бужим официјално бил дел од општина [[Босанска Крупа]], а веќе во 1996 година, Бужим станал општина. Градот бил бранет од Армијата на Република Босна и Херцеговина за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], а една од најелитните и најпознатите бригади на Армијата на Република Босна и Херцеговина, 505-та бригада, била формирана и сместена токму во Бужим. Поради толку многу близнаци што се раѓале во Бужим, се правел обид да се прогласи за „Град на близнаци“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.msn.com/en-us/news/offbeat/remote-corner-of-bosnia-to-declare-itself-town-of-twins/ar-AAb8Xy9|title=Remote corner of Bosnia to declare itself "Town of Twins"|work=[[MSN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074455/http://www.msn.com/en-us/news/offbeat/remote-corner-of-bosnia-to-declare-itself-town-of-twins/ar-AAb8Xy9|archive-date=2016-03-04|accessdate=2015-04-17}}</ref> == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Население на населени места – општина Бужим |- | | Населба | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 12.579 | 15.413 | 16.940 | 19.340 |- | 1 | Торба | | | 644 | 571 |- | 2 | '''Бужим''' | 1.312 | 1.550 | 1.697 | 2.191 |- | 3 | Добро Село | | | 1.752 | 2.242 |- | 4 | Коњодор | | | 1.762 | 2.085 |- | 5 | Лубарда | | | 2.944 | 3.198 |- | 6 | Мразовац | | | 3.149 | 3.653 |- | 7 | Варошка Риека | | | 4.992 | 5.400 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Бужим |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.191 (100,0%) | 1.697 (100,0%) | 1.550 (100,0%) | 1.312 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.181 (99,54%) | 1.643 (96,82%) | 1.468 (94,71%) | 1.275 (97,18%) |- | Непознато | 4 (0,183%) | | | |- | Срби | 2 (0,091%) | 20 (1.179%) | 20 (1.290%) | 29 (2.210%) |- | Неприпадник | 2 (0,091%) | | | |- | Хрвати | 1 (0,046%) | 3 (0,177%) | 7 (0,452%) | 2 (0,152%) |- | Словенците | 1 (0,046%) | | | |- | Други | | 21 (1.237%) | 18 (1.161%) | 6 (0,457%) |- | Југословени | | 10 (0,589%) | 37 (2.387%) | |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Бужим |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 20.298 (100,0%) | 16.940 (100,0%) | 15.413 (100,0%) | 12.579 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.298 (99,78%) | 16.680 (98,47%) | 15.091 (97,91%) | 12.280 (97,62%) |- | Непознато | 22 (0,114%) | | | |- | Хрвати | 8 (0,041%) | 5 (0,030%) | 16 (0,104%) | 18 (0,143%) |- | Неприпадник | 6 (0,031%) | | | |- | Словенците | 4 (0,021%) | | | |- | Срби | 2 (0,010%) | 91 (0,537%) | 124 (0,805%) | 229 (1.820%) |- | Други | | 141 (0,832%) | 63 (0,409%) | 50 (0,397%) |- | Југословени | | 23 (0,136%) | 119 (0,772%) | 2 (0,016%) |} == Поврзано == * [[Унско-сански кантон]] * [[Босанска Краина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.opcinabuzim.ba Матична страница] {{coord|45|03|N|16|02|E|display=inline}} {{Нормативна контрола}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] q7vfkv6hut9xm0jlsdejikdzl1v6nj5 5562160 5562159 2026-05-21T17:02:22Z Jtasevski123 69538 /* Надворешни врски */ 5562160 wikitext text/x-wiki {{Други места}}{{Инфокутија Населено место|||official_name=Bužim|image_skyline=Pogled na Bužim sa starog grada (29. 4. 2017. - 14-15).jpg|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type3=географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Босанска Краина]]|timezone1=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|map_caption=Локацијата на Бужим во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=градоначалник|image_map=BiH municipality location Bužim.svg|leader_name=Мерсудин Наниќ ([[СДА]])|area_total_km2=129|population_urban=2191|population_total=19340|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=157.3|pushpin_map=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|area_code=+387 37|website={{url|http://www.opcinabuzim.ba}}|name=Бужим|image_flag=|image_shield=Coat of Arms of Bužim.png|image_caption=Бужим|coordinates_wikidata=|coor_pinpoint=|coordinates_display=|coordinates_region=|coordinates_type=|coor_type=}}'''Бужим''' '''—''' општина и град сместен во [[Унско-сански кантон|Унско-санскиот кантон]] на [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и воедно ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој се наоѓа во [[Босанска Краина]] во најсеверозападниот дел на Босна и Херцеговина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tripadvisor.com/Tourism-g7937883-Buzim_Una_Sana_Canton_Federation_of_Bosnia_and_Herzegovina-Vacations.html|title=Bužim, Bosnia and Herzegovina 2023: Best Places to Visit|work=Tripadvisor|language=en|accessdate=2023-02-24}}</ref> == Географија == Бужим се граничи на исток со [[Босанска Крупа]], на југ со [[Цазин]], на запад и север со [[Велика Кладуша]] и на североисток со [[Хрватска]], а географски, поголемиот дел од општината е планински. Вкупната површина на Бужим е околу 129 км<sup>2</sup> со население од 20.000 жители<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://opcinabuzim.ba/2014/intervju-nacelnika-opcine-buzim-agana-bunica-za-preporod/|title=Intervju|work=opcinabuzim.ba|publisher=2013}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://sarajevotimes.com/world-phenomenon-in-bih-a-city-with-about-200-twins/|title=World Phenomenon in BiH: A City with about 200 Twins|date=3 April 2023|work=Sarajevo Times}}</ref> и е на околу 180–400 метри надморска височина. == Историја == Подрачјето на општина Бужим било населено пред доаѓањето на [[Стар Рим|Римјаните]], а населението во ова подрачје се занимавало со земјоделство, сточарство, рударство и трговија. Постоењето на ковница во 14 век укажува на тоа дека трговијата била развиена во тие времиња и дека градот бил центар на трговијата во регионот дури и по османлиското освојување.<ref>{{Наведена книга|title=Bosnia and Herzegovina: A Tourist Guide|last=Jokić|first=Gojko|date=1969|publisher=Association of Journalists of Bosnia-Herzegovina|page=98}}</ref> [[Податотека:Buzim_Castle,_Bosnia-Herzegovina.JPG|десно|мини|[[Тврдина Бужим]]]] Градот е доминиран од урнатините на средновековната хрватска тврдина и стариот град, а постариот, внатрешен дел од [[Тврдина Бужим|тврдината Бужим]] бил изграден не подоцна од првата половина на 14 век и првпат бил споменат во 1334 година, заедно со самиот град. Во 1848 година тврдината била проширена и подоцна реновирана неколку пати, а во 1494 година, кралот [[Владислав Јагелонски|Владислав Јгелонски]] му го доделил тврдината Бужим и неговите поврзани земјишта на ''Јоханес Кеглевит де Поричане'', од подоцнежното хрватско-унгарско семејство Кеглевиќ, кое го добило своето име ''Кеглевич де Бужин'' по оваа тврдина. Хрватска била во [[Кралство Хрватска и Далмација|државна унија со Унгарија]] од 1102 година, а тврдината одиграл клучна улога во одбраната на хрватскиот пограничен регион од [[Отоманско Царство|отоманските]] напади и, извесно време, бил седиште на хрватското благородничко семејство Јелачиќ, чиј најпознат член - [[Јосип Јелачиќ]] - се сметал за национален херој во [[Хрватска]]. Во 1576 година османлиите го освоиле градот. [[Податотека:Stari_grad_Bužim_(29._4._2017._-_14-27).jpg|десно|мини|Тврдина Бужим]] Пред [[Босанска војна|Босанската војна]], градот Бужим официјално бил дел од општина [[Босанска Крупа]], а веќе во 1996 година, Бужим станал општина. Градот бил бранет од Армијата на Република Босна и Херцеговина за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], а една од најелитните и најпознатите бригади на Армијата на Република Босна и Херцеговина, 505-та бригада, била формирана и сместена токму во Бужим. Поради толку многу близнаци што се раѓале во Бужим, се правел обид да се прогласи за „Град на близнаци“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.msn.com/en-us/news/offbeat/remote-corner-of-bosnia-to-declare-itself-town-of-twins/ar-AAb8Xy9|title=Remote corner of Bosnia to declare itself "Town of Twins"|work=[[MSN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074455/http://www.msn.com/en-us/news/offbeat/remote-corner-of-bosnia-to-declare-itself-town-of-twins/ar-AAb8Xy9|archive-date=2016-03-04|accessdate=2015-04-17}}</ref> == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Население на населени места – општина Бужим |- | | Населба | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 12.579 | 15.413 | 16.940 | 19.340 |- | 1 | Торба | | | 644 | 571 |- | 2 | '''Бужим''' | 1.312 | 1.550 | 1.697 | 2.191 |- | 3 | Добро Село | | | 1.752 | 2.242 |- | 4 | Коњодор | | | 1.762 | 2.085 |- | 5 | Лубарда | | | 2.944 | 3.198 |- | 6 | Мразовац | | | 3.149 | 3.653 |- | 7 | Варошка Риека | | | 4.992 | 5.400 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Бужим |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.191 (100,0%) | 1.697 (100,0%) | 1.550 (100,0%) | 1.312 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.181 (99,54%) | 1.643 (96,82%) | 1.468 (94,71%) | 1.275 (97,18%) |- | Непознато | 4 (0,183%) | | | |- | Срби | 2 (0,091%) | 20 (1.179%) | 20 (1.290%) | 29 (2.210%) |- | Неприпадник | 2 (0,091%) | | | |- | Хрвати | 1 (0,046%) | 3 (0,177%) | 7 (0,452%) | 2 (0,152%) |- | Словенците | 1 (0,046%) | | | |- | Други | | 21 (1.237%) | 18 (1.161%) | 6 (0,457%) |- | Југословени | | 10 (0,589%) | 37 (2.387%) | |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Бужим |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 20.298 (100,0%) | 16.940 (100,0%) | 15.413 (100,0%) | 12.579 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.298 (99,78%) | 16.680 (98,47%) | 15.091 (97,91%) | 12.280 (97,62%) |- | Непознато | 22 (0,114%) | | | |- | Хрвати | 8 (0,041%) | 5 (0,030%) | 16 (0,104%) | 18 (0,143%) |- | Неприпадник | 6 (0,031%) | | | |- | Словенците | 4 (0,021%) | | | |- | Срби | 2 (0,010%) | 91 (0,537%) | 124 (0,805%) | 229 (1.820%) |- | Други | | 141 (0,832%) | 63 (0,409%) | 50 (0,397%) |- | Југословени | | 23 (0,136%) | 119 (0,772%) | 2 (0,016%) |} == Поврзано == * [[Унско-сански кантон]] * [[Босанска Краина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.opcinabuzim.ba Матична страница] {{coord|45|03|N|16|02|E|display=title}} {{Нормативна контрола}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] dz5x16gvi6t8z2vqr871w9usssh3rfi 5562161 5562160 2026-05-21T17:02:47Z Jtasevski123 69538 5562161 wikitext text/x-wiki {{Други места}}{{Инфокутија Населено место|||official_name=Bužim|image_skyline=Pogled na Bužim sa starog grada (29. 4. 2017. - 14-15).jpg|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type3=географски [[регион]]|subdivision_name3=[[Босанска Краина]]|timezone1=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|map_caption=Локацијата на Бужим во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=градоначалник|image_map=BiH municipality location Bužim.svg|leader_name=Мерсудин Наниќ ([[СДА]])|area_total_km2=129|population_urban=2191|population_total=19340|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=157.3|pushpin_map=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|area_code=+387 37|website={{url|http://www.opcinabuzim.ba}}|name=Бужим|image_flag=|image_shield=Coat of Arms of Bužim.png|image_caption=Бужим|coordinates_wikidata=|coor_pinpoint=|coordinates_display=|coordinates_region=|coordinates_type=|coor_type=}}'''Бужим''' '''—''' општина и град сместен во [[Унско-сански кантон|Унско-санскиот кантон]] на [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и воедно ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој се наоѓа во [[Босанска Краина]] во најсеверозападниот дел на Босна и Херцеговина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tripadvisor.com/Tourism-g7937883-Buzim_Una_Sana_Canton_Federation_of_Bosnia_and_Herzegovina-Vacations.html|title=Bužim, Bosnia and Herzegovina 2023: Best Places to Visit|work=Tripadvisor|language=en|accessdate=2023-02-24}}</ref> == Географија == Бужим се граничи на исток со [[Босанска Крупа]], на југ со [[Цазин]], на запад и север со [[Велика Кладуша]] и на североисток со [[Хрватска]], а географски, поголемиот дел од општината е планински. Вкупната површина на Бужим е околу 129 км<sup>2</sup> со население од 20.000 жители<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://opcinabuzim.ba/2014/intervju-nacelnika-opcine-buzim-agana-bunica-za-preporod/|title=Intervju|work=opcinabuzim.ba|publisher=2013}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://sarajevotimes.com/world-phenomenon-in-bih-a-city-with-about-200-twins/|title=World Phenomenon in BiH: A City with about 200 Twins|date=3 April 2023|work=Sarajevo Times}}</ref> и е на околу 180–400 метри надморска височина. == Историја == Подрачјето на општина Бужим било населено пред доаѓањето на [[Стар Рим|Римјаните]], а населението во ова подрачје се занимавало со земјоделство, сточарство, рударство и трговија. Постоењето на ковница во 14 век укажува на тоа дека трговијата била развиена во тие времиња и дека градот бил центар на трговијата во регионот дури и по османлиското освојување.<ref>{{Наведена книга|title=Bosnia and Herzegovina: A Tourist Guide|last=Jokić|first=Gojko|date=1969|publisher=Association of Journalists of Bosnia-Herzegovina|page=98}}</ref> [[Податотека:Buzim_Castle,_Bosnia-Herzegovina.JPG|десно|мини|[[Тврдина Бужим]]]] Градот е доминиран од урнатините на средновековната хрватска тврдина и стариот град, а постариот, внатрешен дел од [[Тврдина Бужим|тврдината Бужим]] бил изграден не подоцна од првата половина на 14 век и првпат бил споменат во 1334 година, заедно со самиот град. Во 1848 година тврдината била проширена и подоцна реновирана неколку пати, а во 1494 година, кралот [[Владислав Јагелонски|Владислав Јгелонски]] му го доделил тврдината Бужим и неговите поврзани земјишта на ''Јоханес Кеглевит де Поричане'', од подоцнежното хрватско-унгарско семејство Кеглевиќ, кое го добило своето име ''Кеглевич де Бужин'' по оваа тврдина. Хрватска била во [[Кралство Хрватска и Далмација|државна унија со Унгарија]] од 1102 година, а тврдината одиграл клучна улога во одбраната на хрватскиот пограничен регион од [[Отоманско Царство|отоманските]] напади и, извесно време, бил седиште на хрватското благородничко семејство Јелачиќ, чиј најпознат член - [[Јосип Јелачиќ]] - се сметал за национален херој во [[Хрватска]]. Во 1576 година османлиите го освоиле градот. [[Податотека:Stari_grad_Bužim_(29._4._2017._-_14-27).jpg|десно|мини|Тврдина Бужим]] Пред [[Босанска војна|Босанската војна]], градот Бужим официјално бил дел од општина [[Босанска Крупа]], а веќе во 1996 година, Бужим станал општина. Градот бил бранет од Армијата на Република Босна и Херцеговина за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], а една од најелитните и најпознатите бригади на Армијата на Република Босна и Херцеговина, 505-та бригада, била формирана и сместена токму во Бужим. Поради толку многу близнаци што се раѓале во Бужим, се правел обид да се прогласи за „Град на близнаци“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.msn.com/en-us/news/offbeat/remote-corner-of-bosnia-to-declare-itself-town-of-twins/ar-AAb8Xy9|title=Remote corner of Bosnia to declare itself "Town of Twins"|work=[[MSN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304074455/http://www.msn.com/en-us/news/offbeat/remote-corner-of-bosnia-to-declare-itself-town-of-twins/ar-AAb8Xy9|archive-date=2016-03-04|accessdate=2015-04-17}}</ref> == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Население на населени места – општина Бужим |- | | Населба | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 12.579 | 15.413 | 16.940 | 19.340 |- | 1 | Торба | | | 644 | 571 |- | 2 | '''Бужим''' | 1.312 | 1.550 | 1.697 | 2.191 |- | 3 | Добро Село | | | 1.752 | 2.242 |- | 4 | Коњодор | | | 1.762 | 2.085 |- | 5 | Лубарда | | | 2.944 | 3.198 |- | 6 | Мразовац | | | 3.149 | 3.653 |- | 7 | Варошка Риека | | | 4.992 | 5.400 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Бужим |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.191 (100,0%) | 1.697 (100,0%) | 1.550 (100,0%) | 1.312 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.181 (99,54%) | 1.643 (96,82%) | 1.468 (94,71%) | 1.275 (97,18%) |- | Непознато | 4 (0,183%) | | | |- | Срби | 2 (0,091%) | 20 (1.179%) | 20 (1.290%) | 29 (2.210%) |- | Неприпадник | 2 (0,091%) | | | |- | Хрвати | 1 (0,046%) | 3 (0,177%) | 7 (0,452%) | 2 (0,152%) |- | Словенците | 1 (0,046%) | | | |- | Други | | 21 (1.237%) | 18 (1.161%) | 6 (0,457%) |- | Југословени | | 10 (0,589%) | 37 (2.387%) | |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Бужим |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 20.298 (100,0%) | 16.940 (100,0%) | 15.413 (100,0%) | 12.579 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.298 (99,78%) | 16.680 (98,47%) | 15.091 (97,91%) | 12.280 (97,62%) |- | Непознато | 22 (0,114%) | | | |- | Хрвати | 8 (0,041%) | 5 (0,030%) | 16 (0,104%) | 18 (0,143%) |- | Неприпадник | 6 (0,031%) | | | |- | Словенците | 4 (0,021%) | | | |- | Срби | 2 (0,010%) | 91 (0,537%) | 124 (0,805%) | 229 (1.820%) |- | Други | | 141 (0,832%) | 63 (0,409%) | 50 (0,397%) |- | Југословени | | 23 (0,136%) | 119 (0,772%) | 2 (0,016%) |} == Поврзано == * [[Унско-сански кантон]] * [[Босанска Краина]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://www.opcinabuzim.ba Матична страница] {{coord|45|03|N|16|02|E|display=inline}} {{Нормативна контрола}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] q7vfkv6hut9xm0jlsdejikdzl1v6nj5 Чапљина 0 1395525 5562177 5562011 2026-05-21T17:18:08Z Jtasevski123 69538 5562177 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Чапљина | native_name = Чапљина | official_name = ''Grad Čapljina''<br />Град Чапљина<br />City of Čapljina | native_name_lang = | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|град]] | image_skyline = Capljina panorama (4).jpg | image_alt = Панорамски поглед на Чапљина | image_caption = Чапљина | image_flag = Flag of Capljina.svg | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = Coat of Arms of Capljina.svg | shield_alt = | etymology = | nickname = | motto = | image_map = BiH municipality location Čapljina.svg | map_alt = | map_caption = Местоположба на Чапљина во БиХ | pushpin_map = Bosnia and Herzegovina | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|43|06|42.58|N|17|42|19.74|E|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | leader_party = [[ХДЗ БИХ]] | leader_title = градоначалник | leader_name = Ива Рагуж | unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags -->| area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref name="auto"> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref name="auto"/> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref name="auto"/> --> | area_magnitude = <!-- <ref name="auto"/> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = 256 | area_land_km2 = 256 | area_water_km2 = 0 | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_as_of = 2013 | population_footnotes = | population_urban = 6340 | population_total = 28122 | population_density_km2 = auto | population_note = | population_demonym = | timezone1 = [[Средноевропско време]] | utc_offset1 = +1 | timezone1_DST = [[Средноевропско летно време]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = поштенски код | postal_code = 88300 | iso_code = | website = {{URL|http://www.capljina.ba/}} | footnotes = }} '''Чапљина''' — град сместен во [[Херцеговско-неретвански кантон|Херцеговско-неретванскиот кантон]] на [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]], ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Се наоѓа на границата со [[Хрватска]] само 20 км од [[Јадранското Море]]. Реката [[Неретва]] тече низ градот и се влева во Јадранското Море веднаш преку границата. Значајно место на градот е статуата на кралот Томислав. Црквата Свети Франциск Асишки е исто така истакнат аспект на градот. Градскиот [[грб]] ја содржи хрватската шаховска табла, блиската кула во [[Почитељ]] и [[Свети Франциск Асишки]]. Градот има богата археолошка историја и недопрена дивина и почнува да развива земјоделски туризам. Исто така, тој е дом на [[Хутово Блато|Паркот Хутово Блато]], кој содржи една од најразновидните популации на птици во цела [[Европа]]. Хрватскиот град [[Метковиќ]] се наоѓа веднаш преку границата и постојат значајни комерцијални и други врски помеѓу двата града. ==Историја== Не се знае многу за овој град, но го основале Римјаните во 5 година пр. н. е. Сепак, античките грчки, а подоцна и римските карти јасно покажуваат дека областа била населена од неколку староседелски [[илирски народи]], вклучувајќи ги и Ардијаните, кои античкиот географ Страбон ги наведува како еден од трите најсилни илирски народи - другите два се Аутаријатите и Дарданите.<ref>{{cite web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0198:book=7:chapter=5&highlight=ardiaei|title=Страбон, Географија, Книга 7, поглавје 5|website=www.perseus.tufts.edu}}</ref> Чапљина се наоѓа во поширокиот регион на долината Неретва (првобитната татковина на античкиот илирски народ „Ардијаните“), а нејзиното име потекнува од „чапља“ што значи „[[чапја]]“. Латинскиот збор за чапја е „ardea“, збор што има впечатлива сличност со името „Ardiaei“, и можеби е негов сроден. Оваа теорија отвора многу можности за толкување на првобитната татковина на Ардијаните и етимологијата на нивното име. На пример, чапјата можеби имала тотемска паганска вредност меѓу локалните Илири, поради нејзиното присуство во оваа област, и не е неверојатно да се заклучи дека еден од тие илирски народи се именувал по чапја, „Ardiaei“. Латинскиот збор „ardea“ може да биде латински превод на некој оригинален илирски збор за „чапја“ што [[Стариот Рим|Римјаните]] го пронашле кога се населиле во оваа област, или самиот „ardea“ може да бил илирски збор што го презеле Римјаните, кои можеби малку го измениле и го интегрирале во својот јазик, латинскиот. Всушност, зборот „Ardiaei“ се наоѓа во антички грчки извори што претходат на доаѓањето на Римјаните и нивниот јазик во илирските земји. Исто така е можно античките Илири или Римјани да го нарекле ова место „место на чапји“, а словенските доселеници, кои се населиле на поранешните илирски земји околу 6 век од н.е. го превеле името на ова место на нивниот/нивните јазик/јазици, што пак го дало името „Чапљина“, „''местото на чапји““.<ref>{{cite web |url=https://www.academia.edu/2490281|title=Културно богатство на Босна и Херцеговина издание - праисториски и антички период - Книга 2 - Илирска Босна и Херцеговина - преглед на културното наследство/ Антички Илири на Босна и Херцеговина |first=Ардијан |last=Адзанела}}</ref> Масакрот во Пребиловци, во кој вкупно биле убиени околу 4.000 луѓе (главно Срби), вклучувајќи 300 селани од [[Пребиловци]] фрлени во јама, е едно од најзначајните злосторства во оваа област за време на Геноцидот на Србите во Независната Држава Хрватска. Од околу 700 селани од Пребиловци, преживеале помалку од 200. Како одмазда, во 1942 година, српските ројалисти [[четници]] нападнале неколку села во областа Чапљина. Селото [[Хотањ]] било запалено, а многу хрватски и бошњачки цивили биле убиени.<ref>{{cite book|last1=Dizdar|first1=Zdravko|last2=Sobolevski|first2=Mihajlo|year=1999|title=Прешувачки четнички злочини во Хрватска и Босна и Херцеговина 1941–1945|trans-title=Потиснати четнички злосторства во Хрватска и Босна и Херцеговина 1941–1945|publisher=Хрватски институт за историја|location=Загреб|isbn=978-953-6491-28-5|url=https://books.google.com/books?id=FfBmAAAAMAAJ|page=132}}</ref> Од Втората светска војна, тоа е важна патна и железничка транспортна врска, поврзувајќи го остатокот од Босна и Херцеговина со пристаништето Плоче во [[Хрватска]]. За време на [[Босанска војна|1992–1995 војната во Босна и Херцеговина]] градот бил преземен од [[Хрватски совет за одбрана|Хрватскиот совет за одбрана]], кој го протерал несрпското население и поставил концентрациони логори за Бошњаците во камповите [[Логор Габела|Габела]]<ref>[https://www.un.org/icty/bhs/cases/prlic/indictment/prl-ii040302b.htm Предмет Прлиќ и други (IT-04-74) - Оптузница], UN.org; пристапено на 16 април 2018 година.</ref> и [[Логор Дретељ|Дретељ]]. Во текот на летото 2007 година шумски пожари предизвикале големи штети низ руралниот дел на општината.<ref>{{Наведете веб|url=https://www.klix.ba/vijesti/bih/vise-pozara-oko-capljine/070701036|title=Više požaplejindateČ. Август 2007}}</ref> Официјалните лица на Чапљина, Столац, Читлук и Неум прогласиле состојба на природна катастрофа на нивните територии.<ref>*</ref> ==Статус== Во мај 2019 година, општината Чапљина станала официјален град. ==Демографија== ===Етнички состав=== {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Чапљина |- | |2013 година. |1991 година. |1981 година. |1971 година. |- |Вкупно |6.340 (100,0%) |7.461 (100,0%) |6.191 (100,0%) |4.647 (100,0%) |- |Хрвати |4.724 (81,82%) |3.067 (41,11%) |2.542 (41,06%) |1.854 (39,90%) |- |Бошњаци |687 (11,90%) |2.191 (29,37%) |1.661 (26,83%) |1.605 (34,54%) |- |Други |187 (3.239%) |229 (3.069%) |46 (0,743%) |40 (0,861%) |- |Срби |176 (3.048%) |1 267 (16,98%) |896 (14,47%) |945 (20,34%) |- |Југословени | |707 (9.476%) |955 (15,43%) |125 (2.690%) |- |Албанци | | |35 (0,565%) |20 (0,430%) |- |Црногорците | | |31 (0,501%) |36 (0,775%) |- |Македонци | | |16 (0,258%) |11 (0,237%) |- |Словенците | | |9 (0,145%) |11 (0,237%) |} {| class="wikitable" ! colspan="11" |Етнички состав – општина Чапљина |- | |2013 година. |1991 година. |1981 година. |1971 година. |1961 година. |1953 година. |1948 година. |- |Вкупно |28.122 (100,0%) |27.882 (100,0%) |26.032 (100,0%) |28.240 (100,0%) |25.543 (100,0%) |24.364 (100,0%) |22.086 (100,0%) |- |Хрвати |20.538 (78,52%) |14.969 (53,69%) |13.931 (53,51%) |16.884 (59,79%) |15.444 (60,46%) |17.072 (70,07%) |15.699 (71,08%) |- |Бошњаци |4.541 (17,36%) |7.672 (27,52%) |6.830 (26,24%) |6.999 (24,78%) |5.630 (22,04%) | | |- |Срби |714 (2.730%) |3.753 (13,46%) |3.467 (13,32%) |3.896 (13,80%) |4.076 (15,96%) |3.355 (13,77%) |2.670 (12,09%) |- |Други |364 (1.392%) |441 (1.582%) |87 (0,334%) |113 (0,400%) |393 (1,54%) |3.937 (16,16%) |3.717 (16,83%) |- |Југословени | |1 047 (3.755%) |1 591 (6.112%) |206 (0,729%) | | | |- |Црногорците | | |49 (0,188%) |79 (0,280%) | | | |- |Албанци | | |42 (0,161%) |25 (0,089%) | | | |- |Македонци | | |23 (0,088%) |16 (0,057%) | | | |- |Словенците | | |12 (0,046%) |18 (0,064%) | | | |- |Рома | | | |4 (0,014%) | | | |} ==Култура== Во областа Чапљина, културните здруженија ги вклучуваат следниве: * ХКУД Чапљина * ХКУД Вишиќи (Вишиќи) * ХКУД Лука (Вишиќи) * ХКУД Свети Анте (Дретељ) * ХКУД Сељачка Слога (Требижат) * ХКУД „Зора“ Струге-Горица * КУД „Коло Дубравско“ (Бивоље Брдо) [[Податотека:Dragan_Bender.JPG|мини|208x208пкс|Драган Бендер]] [[Податотека:Slobodan_Praljak.jpg|мини|259x259пкс|Слободан Праљак]] == Познати личности == * Дејан Аќимовиќ (роден 1963), хрватски актер * Драган Бендер (роден 1997), хрватски кошаркар во израелската кошаркарска Премиер лига * Милорад Екмечиќ (1928–2015), српски историчар * Мирсад Фазлагиќ (роден 1943), пензиониран југословенски фудбалер * [[Никица Јелавиќ]] (родена 1985), хрватски фудбалер * Вукашин Мандрапа (? - 1943), српски православен светец * Семјон Милошевиќ (роден 1979 г.), пензиониран фудбалер * Слободан Праљак (1945–2017), хрватски генерал, политичар, воен злосторник и писател * Адмир Салиховиќ (роден 1988), босански фудбалер * Иво Прскало (роден 1948), пензиониран југословенски и австралиски фудбалер * [[Дада Вујасиновиќ]] (1964–1994), српски новинар и известувач за вести * Јасмин Репеша (роден 1961), хрватски кошаркарски тренер * [[Феминем|Памела Рамљак]] (родена 1979 г.), хрватска пејачка * Марко Вего (1907–1985), југословенски археолог, епиграф и историчар * Никола Прце (роден 1980), босански ракометар * Јосип Шутало (роден 2000 г.), хрватски фудбалер ==Спорт== * [[ФК Чапљина|ХНК Чапљина]] ([[фудбал]]) * [[ФК ГОШК Габела|ГОШК Габела]] ([[фудбал]]) * [[КК Чапљина Ласта|ХКК Чапљина Ласта]] ([[кошарка]]) == Збратимени градови == Чапљина е [[Збратимени градови|збратимена]] со: * {{Знамеикона|CRO}} [[Копривница]], Хрватска == Наводи == {{Наводи}}  == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Čapljina}}{{Херцеговско-неретвански кантон}}{{Општини во Босна и Херцеговина}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Статии со извори на српскохрватски (sh)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] mlpuarlsq4l7r7nbu2vpceelhnfk8lv Читлук 0 1395527 5562182 5561985 2026-05-21T17:25:32Z Jtasevski123 69538 5562182 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Читлук|native_name={{native name|hr|Općina Čitluk|italics=off}}|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Crkva_Krista_Kralja_(Church_of_Christ_the_King),_Čitluk,_Bosnia_and_Herzegovina_(July_31,_2022).jpg|image_alt=|image_caption=Црквата на Христос Господар, Читлук|image_flag=File:Čitluk_flag.gif|flag_alt=|image_seal=File:Citluk_Seal.gif|seal_alt=|image_shield=|shield_alt=|nickname=|image_map=BiH_municipality_location_Čitluk.svg|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_name1=[[Босна и Херцеговина]]|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=градоначалник|leader_name=Марин Радишиќ ([[ХДЗ БИХ]])|area_total_km2=181|population_total=18140|population_urban=3312<ref>{{cite web|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=10260|publisher=[[Statistical Office of Bosnia and Herzegovina]]|accessdate=September 28, 2021|language=Bosnian}}</ref>|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=102,5|pushpin_map=Bosnia and Herzegovina|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Location of Čitluk|pushpin_mapsize=|area_code=+387 36|website=http://www.citluk.ba}}'''Читлук''' — град и општина во [[Херцеговско-неретвански кантон|Херцеговачко-неретвскиот кантон]] на [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Областа има најголеми лозја во земјата, кои се состојат главно од грозје [[Блатина]], [[Жилавка]] и [[Вранец]]. == Преглед == Општината го вклучува селото [[Меѓугорје]] каде што се пријавени јавувања на Марија, а други места во близина се Служањ, Потпоље, Черин и Хамзиќи. == Демографија == === 1971 година === Вкупно 15.359 * [[Хрвати во Босна и Херцеговина|Хрвати]] - 15.055 (98,02%) * [[Бошњаци]] - 183 (1,19%) * [[Срби во Босна и Херцеговина|Срби]] - 64 (0,41%) * Други - 57 (0,38%) === 1991 година === Во 1991 година, општината броела од 14.709 жители: * 14.544 [[Хрвати]] (98,9%) * 110 [[Бошњаци]] (0,8%) * 19 [[Срби]] (0,1%) * 17 [[Југословени]] (0,1%) * 19 други (0,1%) {| class="wikitable" style="text-align:right;" ! rowspan="2" |Општина ! colspan="6" | Националност ! rowspan="2" | Вкупно |- ! Бошњаци ! % ! Хрвати ! % ! Срби ! % |- | style="text-align:left;" | Читлук | 29 | 0,15 | 17.900 | 98,67 | 18 | 0,09 | 18.140 |} == Спорт == [[Податотека:Hnk-brotnjo-nk-hajduk-0-6_a93.jpg|десно|мини|300x300пкс|НК Бротњо - [[ХНК Хајдук Сплит|Хајдук Сплит]], 2013 г.]] Градот е дом на фудбалскиот клуб [[ФК Бротњо|НК Бротњо]] и кошаркарскиот клуб [[КК Бротњо|ХКК Бротњо]]. == Значајни луѓе == * [[Иван Додиг]], тенисер * [[Марин Чилиќ]], тенисер * [[Зоран Планиниќ]], кошаркар * [[Мате Булиќ]], пејач * [[Ивица Зубац]], кошаркар * [[Фра Дидак Бунтиќ]], католички свештеник == Градови близнаци – градови збратимени == Читлук е [[Збратимени градови|збратимен]] со:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brotnjo.info/2018/01/23/veleposlanik-republike-italije-posjetio-opcinu-citluk/|title=Veleposlanik Republike Italije posjetio Općinu Čitluk|date=2018-01-23|work=brotnjo.info|publisher=Brotnjo.info|language=bs|accessdate=2021-02-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://krizevci.hr/svetom-misom-proslavljen-blagdan-sv-marka-krizevcanina/|title=Svetom misom proslavljen blagdan sv. Marka Križevčanina|date=2019-09-07|work=krizevci.hr|publisher=Križevci|language=hr|accessdate=2021-02-17}}</ref> * {{Знамеикона|ITA}} [[Фосо]], Итаија * {{Знамеикона|CRO}} [[Крижевци]], Хрватска * {{Знамеикона|ITA}} [[Погио Сан Марчело]], Италија == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Čitluk}} * [http://www.citluk.ba/ Општина Читлук - матична мрежна страница] {{In lang|hr}} {{Херцеговско-неретвански кантон}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Статии со извори на босански (bs)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на хрватски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 8tg4i1fymy401gekdhgjkswj5jt2kyx 5562184 5562182 2026-05-21T17:26:20Z Jtasevski123 69538 /* Спорт */ 5562184 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|name=Читлук|native_name={{native name|hr|Općina Čitluk|italics=off}}|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Општини во Босна и Херцеговина|општина]]|image_skyline=Crkva_Krista_Kralja_(Church_of_Christ_the_King),_Čitluk,_Bosnia_and_Herzegovina_(July_31,_2022).jpg|image_alt=|image_caption=Црквата на Христос Господар, Читлук|image_flag=File:Čitluk_flag.gif|flag_alt=|image_seal=File:Citluk_Seal.gif|seal_alt=|image_shield=|shield_alt=|nickname=|image_map=BiH_municipality_location_Čitluk.svg|coor_pinpoint=|coordinates_footnotes=|subdivision_type=држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_name1=[[Босна и Херцеговина]]|timezone=[[Средноевропско време]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Средноевропско летно време]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=градоначалник|leader_name=Марин Радишиќ ([[ХДЗ БИХ]])|area_total_km2=181|population_total=18140|population_urban=3312<ref>{{cite web|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=10260|publisher=[[Statistical Office of Bosnia and Herzegovina]]|accessdate=September 28, 2021|language=Bosnian}}</ref>|population_footnotes=|population_as_of=2013 попис|population_density_km2=102,5|pushpin_map=Bosnia and Herzegovina|pushpin_label_position=<!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none -->|pushpin_map_caption=Location of Čitluk|pushpin_mapsize=|area_code=+387 36|website=http://www.citluk.ba}}'''Читлук''' — град и општина во [[Херцеговско-неретвански кантон|Херцеговачко-неретвскиот кантон]] на [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]]. Областа има најголеми лозја во земјата, кои се состојат главно од грозје [[Блатина]], [[Жилавка]] и [[Вранец]]. == Преглед == Општината го вклучува селото [[Меѓугорје]] каде што се пријавени јавувања на Марија, а други места во близина се Служањ, Потпоље, Черин и Хамзиќи. == Демографија == === 1971 година === Вкупно 15.359 * [[Хрвати во Босна и Херцеговина|Хрвати]] - 15.055 (98,02%) * [[Бошњаци]] - 183 (1,19%) * [[Срби во Босна и Херцеговина|Срби]] - 64 (0,41%) * Други - 57 (0,38%) === 1991 година === Во 1991 година, општината броела од 14.709 жители: * 14.544 [[Хрвати]] (98,9%) * 110 [[Бошњаци]] (0,8%) * 19 [[Срби]] (0,1%) * 17 [[Југословени]] (0,1%) * 19 други (0,1%) {| class="wikitable" style="text-align:right;" ! rowspan="2" |Општина ! colspan="6" | Националност ! rowspan="2" | Вкупно |- ! Бошњаци ! % ! Хрвати ! % ! Срби ! % |- | style="text-align:left;" | Читлук | 29 | 0,15 | 17.900 | 98,67 | 18 | 0,09 | 18.140 |} == Спорт == [[Податотека:Hnk-brotnjo-nk-hajduk-0-6_a93.jpg|десно|мини|300x300пкс|НК Бротњо - [[ХНК Хајдук Сплит|Хајдук Сплит]], 2013 г.]] Градот е дом на фудбалскиот клуб [[ХНК Бротњо|НК Бротњо]] и кошаркарскиот клуб [[КК Бротњо|ХКК Бротњо]]. == Значајни луѓе == * [[Иван Додиг]], тенисер * [[Марин Чилиќ]], тенисер * [[Зоран Планиниќ]], кошаркар * [[Мате Булиќ]], пејач * [[Ивица Зубац]], кошаркар * [[Фра Дидак Бунтиќ]], католички свештеник == Градови близнаци – градови збратимени == Читлук е [[Збратимени градови|збратимен]] со:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brotnjo.info/2018/01/23/veleposlanik-republike-italije-posjetio-opcinu-citluk/|title=Veleposlanik Republike Italije posjetio Općinu Čitluk|date=2018-01-23|work=brotnjo.info|publisher=Brotnjo.info|language=bs|accessdate=2021-02-17}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://krizevci.hr/svetom-misom-proslavljen-blagdan-sv-marka-krizevcanina/|title=Svetom misom proslavljen blagdan sv. Marka Križevčanina|date=2019-09-07|work=krizevci.hr|publisher=Križevci|language=hr|accessdate=2021-02-17}}</ref> * {{Знамеикона|ITA}} [[Фосо]], Итаија * {{Знамеикона|CRO}} [[Крижевци]], Хрватска * {{Знамеикона|ITA}} [[Погио Сан Марчело]], Италија == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Čitluk}} * [http://www.citluk.ba/ Општина Читлук - матична мрежна страница] {{In lang|hr}} {{Херцеговско-неретвански кантон}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Статии со извори на босански (bs)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на хрватски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] f1e8a8u2y49csavjb61ci1180h1q8mg Билеќа 0 1395528 5562200 5561970 2026-05-21T18:10:13Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5562200 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| image_skyline = File:Bilecko Jezero.jpg | image_caption = Билеќко Езеро | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Босна и Херцеговина}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Република Српска}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Херцеговина]] | timezone = [[Средноевропско време|СЕВ]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = | map_caption = Местоположба на Билеќа во Босна и Херцеговина | native_name = Билећа | official_name = Bileća | other_name = | image_flag = Flag of the Duchy of Saint Sava.svg | image_map = Bileća municipality.svg | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 632,33 | population_as_of = Попис 2013 | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 8220 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 10807 | population_density_blank2_km2 = auto | parts_type = Населени места | parts = 61 (2013) | coordinates = {{coord|42|52|30|N|18|25|40|E|region:BA_type:city|display=inline,title}} | area_code = 59 | website = {{URL|opstinabileca.ba}} | footnotes = | leader_title = Градоначалник на општината | leader_name = Миодраг Парежанин | leader_party = [[Сојуз на независните социјалдемократи|СНС]] | name = | image_map1 = Bileća-naselja.PNG | image_shield = Grb Bileca.png }} '''Билеќа''' — [[населено место]] и седиште на истоимената општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. На [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|пописот]] од [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|2013 година]], Билеќа имала население од '''7.476''' жители според Републичкиот завод за статистика на Република Српска, <ref name="ПописРЗС">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/rezultati_popisa_po_naseljenim_mjestima/Rezultati_Popisa_2013_Naseljena_mjesta_WEB.pdf|title=Попис становништва, домаћинстава и станова у Републици Српској 2013, РЕЗУЛТАТИ ПОПИСА|work=www2.rzs.rs.ba/|publisher=Републички завод за статистику}}</ref> и '''7.568''' според Агенцијата за статистика на Босна и Херцеговина.<ref name="ш">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|title=Попис становништва у БиХ 2013.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|archive-date=24. 12. 2017|accessdate=18. 11. 2017}}</ref> == Име == Името Билеќа потекнува од прасловенскиот збор „набзвати“, кој денес се дефинира како збор за набавување или добивање. == Географија == [[Податотека:Bilecko_Jezero.jpg|лево|мини|[[Билеќко Езеро]]]] Билеќа се наоѓа во Источна Херцеговина. Надморската височина на градот е 476 метри. Во областа Билеќа се преплетуваат средоземната и континентално-планинската клима. Релјефот е ридест, со [[Карст|карстни]] полиња меѓу нив: [[Дабарско ПОле|Дабарско Поле]], [[Фатничко Поле]], [[Планско Поле]] и [[Билеќко Поле]]. Јужно од Билеќа е изворот на реката [[Требишница]]. Со изградбата на хидроцентрала во 1966 година, создадена е една од најголемите вештачки акумулации во светот, [[Билеќко Езеро|Билеќкото Езеро]], кое е долго 18 км и широко 3-4 км. === Клима === Климата во Билеќа е во премин од средоземна кон умерено-континентална. Билеќа е малку посвежа од [[Требиње]] (30 км). Просечната годишна температура е 13,4&nbsp;°C. Додека најстудениот месец е јануари со просечна температура од 4,5&nbsp;°C, а најтопол месец е јули со просечна температура од 22,5°C. Количината на годишните врнежи изнесува 1.549 мм. == Историја == [[Податотека:Nekropola_stećaka_Bileća_02.jpg|лево|мини|Некропола на [[Стеќак|стеќски]] надгробни споменици Билеќа]] Првите траги на цивилизација на подрачјето на општина Билеќа потекнуваат од [[Младо камено време|неолитот]], за што сведочат [[Археолошко наоѓалиште|археолошките наоѓалишта]], кои сè уште се недоволно истражени. Првото споменување на Билеќа како населено место се наоѓа во документите [[Дубровнички архив|на Дубровничкиот архив]] од 1286 година, кога се споменува под името . Исто така, во истите извори и под истото име, Билеќа се споменува во 14 и 15 век како важна раскрсница на средновековниот [[Караван (патување)|каравански]] пат. Во документ од 8 септември 1388 година, се забележува дека војската на војводата Влатко Вуковиќ на полето кај Билеќа тешко ја поразила [[Отоманско Царство|османлиската]] војска под команда на Шахин-паша. Во периодот од 13 до 16 век, историјата бележи и голем број [[Стеќак|стеќачки надгробни плочи]] во овие области, кои, како монолити, тежат и до 5 тони. Билеќа паднала под османлиска власт во 1466 година и многу страдала во текот на вековите на османлиската власт во овие области поради постојаните бунтови и отпор. Во непосредна близина на Билеќа се наоѓа Вучји До, каде што во 1876 година се одвила Битката кај Вучидол, во која учествувале 16 билечки чети. Со одлука [[Берлински конгрес|на Берлинскиот конгрес,]] Билеќа станала дел од [[Австроунгарија|Австроунгарската монархија]] и во тој период се случил економски развој. Првото основно училиште во Билеќа било отворено во 1880 година. Основното училиште „Свети Сава“ (Билеќа) се наоѓа тука. == Култура == Билеќа е седиште на Културно-уметничкото друштво „Зора Херцеговина“.<ref name="Смотра дјечјег фолклора, 2012.">{{Наведена мрежна страница|url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63186|title=Смотра дјечјег фолклора|last=|authorlink=|date=10. 06. 2012|work=|publisher=Радио-телевизија Републике Српске|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=11. 06. 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|title=Bileća: Najveće kulturno blago u jednoj od najstarijih zgrada u gradu|date=2020-03-05|work=Istok|language=sr-RS|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127202255/https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|archive-date=27. 01. 2023|accessdate=2023-01-27}}</ref> Тука се наоѓаат [[Завичајни музеј Билећа|Музејот на роднокрајната историја на Билеќа]] и Царевата џамија во Билеќа. == Население == == Спорт == Билеќа е седиште на фудбалскиот клуб Херцеговац. == Познати луѓе == * [[Тијана Бошковиќ]], српска одбојкарка. * [[Јефто Бошњак]], народен херој на Југославија. * [[Радослав Братиќ]], српски писател и драматург. * [[Душан Вукотиќ]], филмски режисер, сценарист, аниматор и добитник на Оскар. * [[Владимир Гаќиновиќ]], српски писател и член на Млада Босна. * [[Јевто Дедијер]], доцент по географија на Универзитетот во Белград. * [[Сафет Исовиќ]], босанско-херцеговски и југословенски пејач, изведувач на севдалинки. * [[Карл Малден]], американски глумец од српско потекло. * [[Милан Милошевиќ (кошаркар)|Милан Милошевиќ]], српски и босанско-херцеговски кошаркар. * [[Ненад Мишановиќ]], српски кошаркар. == Поврзано == * [[Општина Билеќа]] * [[Билеќко Езеро]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] epf0xl0eqy4cv3ly6crxz4fdl4if697 5562208 5562200 2026-05-21T18:55:54Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5562208 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| image_skyline = File:Bilecko Jezero.jpg | image_caption = Билеќко Езеро | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Босна и Херцеговина}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Република Српска}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Херцеговина]] | timezone = [[Средноевропско време|СЕВ]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = | map_caption = Местоположба на Билеќа во Босна и Херцеговина | native_name = Билећа | official_name = Bileća | other_name = | image_flag = Flag of the Duchy of Saint Sava.svg | image_map = Bileća municipality.svg | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 632,33 | population_as_of = Попис 2013 | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 8220 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 10807 | population_density_blank2_km2 = auto | parts_type = Населени места | parts = 61 (2013) | coordinates = {{coord|42|52|30|N|18|25|40|E|region:BA_type:city|display=inline,title}} | area_code = 59 | website = {{URL|opstinabileca.ba}} | footnotes = | leader_title = Градоначалник на општината | leader_name = Миодраг Парежанин | leader_party = [[Сојуз на независните социјалдемократи|СНС]] | name = | image_map1 = Bileća-naselja.PNG | image_shield = Grb Bileca.png }} '''Билеќа''' — [[населено место]] и седиште на истоимената општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. На [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|пописот]] од [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|2013 година]], Билеќа имала население од '''7.476''' жители според Републичкиот завод за статистика на Република Српска, <ref name="ПописРЗС">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/rezultati_popisa_po_naseljenim_mjestima/Rezultati_Popisa_2013_Naseljena_mjesta_WEB.pdf|title=Попис становништва, домаћинстава и станова у Републици Српској 2013, РЕЗУЛТАТИ ПОПИСА|work=www2.rzs.rs.ba/|publisher=Републички завод за статистику}}</ref> и '''7.568''' според Агенцијата за статистика на Босна и Херцеговина.<ref name="ш">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|title=Попис становништва у БиХ 2013.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|archive-date=24. 12. 2017|accessdate=18. 11. 2017}}</ref> == Име == Името Билеќа потекнува од прасловенскиот збор „набзвати“, кој денес се дефинира како збор за набавување или добивање. == Географија == [[Податотека:Bilecko_Jezero.jpg|лево|мини|[[Билеќко Езеро]]]] Билеќа се наоѓа во Источна Херцеговина. Надморската височина на градот е 476 метри. Во областа Билеќа се преплетуваат средоземната и континентално-планинската клима. Релјефот е ридест, со [[Карст|карстни]] полиња меѓу нив: [[Дабарско ПОле|Дабарско Поле]], [[Фатничко Поле]], [[Планско Поле]] и [[Билеќко Поле]]. Јужно од Билеќа е изворот на реката [[Требишница]]. Со изградбата на хидроцентрала во 1966 година, создадена е една од најголемите вештачки акумулации во светот, [[Билеќко Езеро|Билеќкото Езеро]], кое е долго 18 км и широко 3-4 км. === Клима === Климата во Билеќа е во премин од средоземна кон умерено-континентална. Билеќа е малку посвежа од [[Требиње]] (30 км). Просечната годишна температура е 13,4&nbsp;°C. Додека најстудениот месец е јануари со просечна температура од 4,5&nbsp;°C, а најтопол месец е јули со просечна температура од 22,5°C. Количината на годишните врнежи изнесува 1.549 мм. == Историја == [[Податотека:Nekropola_stećaka_Bileća_02.jpg|лево|мини|Некропола на [[Стеќак|стеќски]] надгробни споменици Билеќа]] Првите траги на цивилизација на подрачјето на општина Билеќа потекнуваат од [[Младо камено време|неолитот]], за што сведочат [[Археолошко наоѓалиште|археолошките наоѓалишта]], кои сè уште се недоволно истражени. Првото споменување на Билеќа како населено место се наоѓа во документите [[Дубровнички архив|на Дубровничкиот архив]] од 1286 година, кога се споменува под името . Исто така, во истите извори и под истото име, Билеќа се споменува во 14 и 15 век како важна раскрсница на средновековниот [[Караван (патување)|каравански]] пат. Во документ од 8 септември 1388 година, се забележува дека војската на војводата Влатко Вуковиќ на полето кај Билеќа тешко ја поразила [[Отоманско Царство|османлиската]] војска под команда на Шахин-паша. Во периодот од 13 до 16 век, историјата бележи и голем број [[Стеќак|стеќачки надгробни плочи]] во овие области, кои, како монолити, тежат и до 5 тони. Билеќа паднала под османлиска власт во 1466 година и многу страдала во текот на вековите на османлиската власт во овие области поради постојаните бунтови и отпор. Во непосредна близина на Билеќа се наоѓа Вучји До, каде што во 1876 година се одвила Битката кај Вучидол, во која учествувале 16 билечки чети. Со одлука [[Берлински конгрес|на Берлинскиот конгрес,]] Билеќа станала дел од [[Австроунгарија|Австроунгарската монархија]] и во тој период се случил економски развој. Првото основно училиште во Билеќа било отворено во 1880 година. Основното училиште „Свети Сава“ (Билеќа) се наоѓа тука. == Култура == Билеќа е седиште на Културно-уметничкото друштво „Зора Херцеговина“.<ref name="Смотра дјечјег фолклора, 2012.">{{Наведена мрежна страница|url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63186|title=Смотра дјечјег фолклора|last=|authorlink=|date=10. 06. 2012|work=|publisher=Радио-телевизија Републике Српске|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=11. 06. 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|title=Bileća: Najveće kulturno blago u jednoj od najstarijih zgrada u gradu|date=2020-03-05|work=Istok|language=sr-RS|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127202255/https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|archive-date=27. 01. 2023|accessdate=2023-01-27}}</ref> Тука се наоѓаат [[Завичајни музеј Билећа|Музејот на роднокрајната историја на Билеќа]] и Царевата џамија во Билеќа. == Население == {| class="wikitable" ! colspan="9" |Население по населени места – Општина Билеќа |- | |Населено место |1948 |1953 |1961 |1971 |1981 |1991 |2013 |- | |Вкупно |13.531 |14.026 |14.125 |13.444 |13.199 |13.284 |10.807 |- |1 |Баљци | | | | | |417 |293 |- |2 |'''Билеќа''' |1.270 |1.563 |2.491 |4.033 |5.763 |7.568 |7.476 |- |3 |Подосоје | | | | | |971 |1.055 |} == Спорт == Билеќа е седиште на фудбалскиот клуб Херцеговац. == Познати луѓе == * [[Тијана Бошковиќ]], српска одбојкарка. * [[Јефто Бошњак]], народен херој на Југославија. * [[Радослав Братиќ]], српски писател и драматург. * [[Душан Вукотиќ]], филмски режисер, сценарист, аниматор и добитник на Оскар. * [[Владимир Гаќиновиќ]], српски писател и член на Млада Босна. * [[Јевто Дедијер]], доцент по географија на Универзитетот во Белград. * [[Сафет Исовиќ]], босанско-херцеговски и југословенски пејач, изведувач на севдалинки. * [[Карл Малден]], американски глумец од српско потекло. * [[Милан Милошевиќ (кошаркар)|Милан Милошевиќ]], српски и босанско-херцеговски кошаркар. * [[Ненад Мишановиќ]], српски кошаркар. == Поврзано == * [[Општина Билеќа]] * [[Билеќко Езеро]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] n3ngxjg9xc0rdz0sa8m1tg221zadabk 5562215 5562208 2026-05-21T19:04:21Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5562215 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| image_skyline = File:Bilecko Jezero.jpg | image_caption = Билеќко Езеро | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Босна и Херцеговина}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Република Српска}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Херцеговина]] | timezone = [[Средноевропско време|СЕВ]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = | map_caption = Местоположба на Билеќа во Босна и Херцеговина | native_name = Билећа | official_name = Bileća | other_name = | image_flag = Flag of the Duchy of Saint Sava.svg | image_map = Bileća municipality.svg | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 632,33 | population_as_of = Попис 2013 | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 8220 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 10807 | population_density_blank2_km2 = auto | parts_type = Населени места | parts = 61 (2013) | coordinates = {{coord|42|52|30|N|18|25|40|E|region:BA_type:city|display=inline,title}} | area_code = 59 | website = {{URL|opstinabileca.ba}} | footnotes = | leader_title = Градоначалник на општината | leader_name = Миодраг Парежанин | leader_party = [[Сојуз на независните социјалдемократи|СНС]] | name = | image_map1 = Bileća-naselja.PNG | image_shield = Grb Bileca.png }} '''Билеќа''' — [[населено место]] и седиште на истоимената општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. На [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|пописот]] од [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|2013 година]], Билеќа имала население од '''7.476''' жители според Републичкиот завод за статистика на Република Српска, <ref name="ПописРЗС">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/rezultati_popisa_po_naseljenim_mjestima/Rezultati_Popisa_2013_Naseljena_mjesta_WEB.pdf|title=Попис становништва, домаћинстава и станова у Републици Српској 2013, РЕЗУЛТАТИ ПОПИСА|work=www2.rzs.rs.ba/|publisher=Републички завод за статистику}}</ref> и '''7.568''' според Агенцијата за статистика на Босна и Херцеговина.<ref name="ш">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|title=Попис становништва у БиХ 2013.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|archive-date=24. 12. 2017|accessdate=18. 11. 2017}}</ref> == Име == Името Билеќа потекнува од прасловенскиот збор „набзвати“, кој денес се дефинира како збор за набавување или добивање. == Географија == [[Податотека:Bilecko_Jezero.jpg|лево|мини|[[Билеќко Езеро]]]] Билеќа се наоѓа во Источна Херцеговина. Надморската височина на градот е 476 метри. Во областа Билеќа се преплетуваат средоземната и континентално-планинската клима. Релјефот е ридест, со [[Карст|карстни]] полиња меѓу нив: [[Дабарско ПОле|Дабарско Поле]], [[Фатничко Поле]], [[Планско Поле]] и [[Билеќко Поле]]. Јужно од Билеќа е изворот на реката [[Требишница]]. Со изградбата на хидроцентрала во 1966 година, создадена е една од најголемите вештачки акумулации во светот, [[Билеќко Езеро|Билеќкото Езеро]], кое е долго 18 км и широко 3-4 км. === Клима === Климата во Билеќа е во премин од средоземна кон умерено-континентална. Билеќа е малку посвежа од [[Требиње]] (30 км). Просечната годишна температура е 13,4&nbsp;°C. Додека најстудениот месец е јануари со просечна температура од 4,5&nbsp;°C, а најтопол месец е јули со просечна температура од 22,5°C. Количината на годишните врнежи изнесува 1.549 мм. == Историја == [[Податотека:Nekropola_stećaka_Bileća_02.jpg|лево|мини|Некропола на [[Стеќак|стеќски]] надгробни споменици Билеќа]] Првите траги на цивилизација на подрачјето на општина Билеќа потекнуваат од [[Младо камено време|неолитот]], за што сведочат [[Археолошко наоѓалиште|археолошките наоѓалишта]], кои сè уште се недоволно истражени. Првото споменување на Билеќа како населено место се наоѓа во документите [[Дубровнички архив|на Дубровничкиот архив]] од 1286 година, кога се споменува под името . Исто така, во истите извори и под истото име, Билеќа се споменува во 14 и 15 век како важна раскрсница на средновековниот [[Караван (патување)|каравански]] пат. Во документ од 8 септември 1388 година, се забележува дека војската на војводата Влатко Вуковиќ на полето кај Билеќа тешко ја поразила [[Отоманско Царство|османлиската]] војска под команда на Шахин-паша. Во периодот од 13 до 16 век, историјата бележи и голем број [[Стеќак|стеќачки надгробни плочи]] во овие области, кои, како монолити, тежат и до 5 тони. Билеќа паднала под османлиска власт во 1466 година и многу страдала во текот на вековите на османлиската власт во овие области поради постојаните бунтови и отпор. Во непосредна близина на Билеќа се наоѓа Вучји До, каде што во 1876 година се одвила Битката кај Вучидол, во која учествувале 16 билечки чети. Со одлука [[Берлински конгрес|на Берлинскиот конгрес,]] Билеќа станала дел од [[Австроунгарија|Австроунгарската монархија]] и во тој период се случил економски развој. Првото основно училиште во Билеќа било отворено во 1880 година. Основното училиште „Свети Сава“ (Билеќа) се наоѓа тука. == Култура == Билеќа е седиште на Културно-уметничкото друштво „Зора Херцеговина“.<ref name="Смотра дјечјег фолклора, 2012.">{{Наведена мрежна страница|url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63186|title=Смотра дјечјег фолклора|last=|authorlink=|date=10. 06. 2012|work=|publisher=Радио-телевизија Републике Српске|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=11. 06. 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|title=Bileća: Najveće kulturno blago u jednoj od najstarijih zgrada u gradu|date=2020-03-05|work=Istok|language=sr-RS|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127202255/https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|archive-date=27. 01. 2023|accessdate=2023-01-27}}</ref> Тука се наоѓаат [[Завичајни музеј Билећа|Музејот на роднокрајната историја на Билеќа]] и Царевата џамија во Билеќа. == Население == {| class="wikitable" ! colspan="9" |Население по населени места – Општина Билеќа |- | |Населено место |1948 |1953 |1961 |1971 |1981 |1991 |2013 |- | |Вкупно |13.531 |14.026 |14.125 |13.444 |13.199 |13.284 |10.807 |- |1 |Баљци | | | | | |417 |293 |- |2 |'''Билеќа''' |1.270 |1.563 |2.491 |4.033 |5.763 |7.568 |7.476 |- |3 |Подосоје | | | | | |971 |1.055 |} ===Етнички состав=== Според пописот од 1910 година, апсолутното мнозинство во општина Билеќа биле православни христијани (82,27%). Според пописот на населението на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, мнозинството го држеле повторно биле православните христијани со „81,27%“. {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав на градот Билеќа |- | |2013 |1991 |1981 |1971 |- |Вкупно |7.616 (100,0%) |7.568 (100,0%) |5.763 (100,0%) |4.033 (100,0%) |- |Срби |7.500 (98,5%) |5.619 (74,25%) |3.882 (67,36%) |2.810 (69,68%) |- |Бошњаци |7 (0,1%) |1.290 (17,05%) |841 (14,59%) |828 (20,53%) |- |Други |90 (1,2%) |411 (5,431%) |26 (0,451%) |36 (0,893%) |- |Југословени | |209 (2,762%) |651 (11,30%) |64 (1,587%) |- |Хрвати |19 (0,2%) |39 (0,515%) |42 (0,729%) |82 (2,033%) |- |Црногорци | | |286 (4,963%) |190 (4,711%) |- |Македонци | | |23 (0,399%) |14 (0,347%) |- |Албанци | | |7 (0,121%) |1 (0,025%) |- |Словенци | | |5 (0,087%) |8 (0,198%) |} <br /> {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – Општина Билеќа |- | |2013 |1991 |1981 |1971 |- |Вкупно |10.807 (100,0%) |13.284 (100,0%) |13.199 (100,0%) |13.444 (100,0%) |- |Срби |10.646 (98,51%) |10.628 (80,01%) |10.190 (77,20%) |10.880 (80,93%) |- |Други |114 (1,055%) |448 (3,372%) |34 (0,258%) |50 (0,372%) |- |Бошњаци |26 (0,241%) |1.947 (14,66%) |1.803 (13,66%) |2.079 (15,46%) |- |Хрвати |21 (0,194%) |39 (0,294%) |44 (0,333%) |82 (0,610%) |- |Југословени | |222 (1,671%) |773 (5,857%) |69 (0,513%) |- |Црногорци | | |317 (2,402%) |261 (1,941%) |- |Македонци | | |24 (0,182%) |14 (0,104%) |- |Албанци | | |8 (0,061%) |1 (0,007%) |- |Словенци | | |6 (0,045%) |8 (0,060%) |} == Спорт == Билеќа е седиште на фудбалскиот клуб Херцеговац. == Познати луѓе == * [[Тијана Бошковиќ]], српска одбојкарка. * [[Јефто Бошњак]], народен херој на Југославија. * [[Радослав Братиќ]], српски писател и драматург. * [[Душан Вукотиќ]], филмски режисер, сценарист, аниматор и добитник на Оскар. * [[Владимир Гаќиновиќ]], српски писател и член на Млада Босна. * [[Јевто Дедијер]], доцент по географија на Универзитетот во Белград. * [[Сафет Исовиќ]], босанско-херцеговски и југословенски пејач, изведувач на севдалинки. * [[Карл Малден]], американски глумец од српско потекло. * [[Милан Милошевиќ (кошаркар)|Милан Милошевиќ]], српски и босанско-херцеговски кошаркар. * [[Ненад Мишановиќ]], српски кошаркар. == Поврзано == * [[Општина Билеќа]] * [[Билеќко Езеро]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] n1srbbgg64tqibqgnar6h3hl3asjizj 5562325 5562215 2026-05-22T09:00:19Z Jtasevski123 69538 5562325 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| image_skyline = File:Bilecko Jezero.jpg | image_caption = Билеќко Езеро | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Босна и Херцеговина}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Република Српска}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Херцеговина]] | timezone = [[Средноевропско време|СЕВ]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = | map_caption = Местоположба на Билеќа во Босна и Херцеговина | native_name = Билећа | official_name = | other_name = | image_flag = Flag of the Duchy of Saint Sava.svg | image_map = Bileća municipality.svg | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 632,33 | population_as_of = Попис 2013 | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 8220 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 10807 | population_density_blank2_km2 = auto | parts_type = Населени места | parts = 61 (2013) | coordinates = {{coord|42|52|30|N|18|25|40|E|region:BA_type:city|display=inline,title}} | area_code = 59 | website = {{URL|opstinabileca.ba}} | footnotes = | leader_title = Градоначалник на општината | leader_name = Миодраг Парежанин | leader_party = [[Сојуз на независните социјалдемократи|СНС]] | name =Билеќа | image_map1 = Bileća-naselja.PNG | image_shield = Grb Bileca.png }} '''Билеќа''' — [[населено место]] и седиште на истоимената општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. На пописот од 2013 година, Билеќа имала население од '''7.476''' жители според Републичкиот завод за статистика на Република Српска, <ref name="ПописРЗС">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/rezultati_popisa_po_naseljenim_mjestima/Rezultati_Popisa_2013_Naseljena_mjesta_WEB.pdf|title=Попис становништва, домаћинстава и станова у Републици Српској 2013, РЕЗУЛТАТИ ПОПИСА|work=www2.rzs.rs.ba/|publisher=Републички завод за статистику}}</ref> и '''7.568''' според Агенцијата за статистика на Босна и Херцеговина.<ref name="ш">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|title=Попис становништва у БиХ 2013.|archive-url=https://web.archive.org/web/20171224103940/http://www.popis2013.ba/popis2013/doc/Popis2013prvoIzdanje.pdf|archive-date=24. 12. 2017|accessdate=18. 11. 2017}}</ref> == Име == Името Билеќа потекнува од прасловенскиот збор „набзвати“, кој денес се дефинира како збор за набавување или добивање. == Географија == [[Податотека:Bilecko_Jezero.jpg|лево|мини|[[Билеќко Езеро]]]] Билеќа се наоѓа во Источна Херцеговина. Надморската височина на градот е 476 метри. Во областа Билеќа се преплетуваат средоземната и континентално-планинската клима. Релјефот е ридест, со [[Карст|карстни]] полиња меѓу нив: [[Дабарско Поле (Босна и Херцеговина)|Дабарско Поле]], [[Фатничко Поле]], [[Планско Поле]] и [[Билеќко Поле]]. Јужно од Билеќа е изворот на реката [[Требишница]]. Со изградбата на хидроцентрала во 1966 година, создадена е една од најголемите вештачки акумулации во светот, [[Билеќко Езеро|Билеќкото Езеро]], кое е долго 18 км и широко 3-4 км. === Клима === Климата во Билеќа е во премин од средоземна кон умерено-континентална. Билеќа е малку посвежа од [[Требиње]] (30 км). Просечната годишна температура е 13,4&nbsp;°C. Додека најстудениот месец е јануари со просечна температура од 4,5&nbsp;°C, а најтопол месец е јули со просечна температура од 22,5°C. Количината на годишните врнежи изнесува 1.549 мм. == Историја == [[Податотека:Nekropola_stećaka_Bileća_02.jpg|лево|мини|Некропола на [[Стеќак|стеќски]] надгробни споменици Билеќа]] Првите траги на цивилизација на подрачјето на општина Билеќа потекнуваат од [[Младо камено време|неолитот]], за што сведочат [[Археолошко наоѓалиште|археолошките наоѓалишта]], кои сè уште се недоволно истражени. Првото споменување на Билеќа како населено место се наоѓа во документите [[Дубровнички архив|на Дубровничкиот архив]] од 1286 година, кога се споменува под името . Исто така, во истите извори и под истото име, Билеќа се споменува во 14 и 15 век како важна раскрсница на средновековниот [[Караван (патување)|каравански]] пат. Во документ од 8 септември 1388 година, се забележува дека војската на војводата Влатко Вуковиќ на полето кај Билеќа тешко ја поразила [[Отоманско Царство|османлиската]] војска под команда на Шахин-паша. Во периодот од 13 до 16 век, историјата бележи и голем број [[Стеќак|стеќачки надгробни плочи]] во овие области, кои, како монолити, тежат и до 5 тони. Билеќа паднала под османлиска власт во 1466 година и многу страдала во текот на вековите на османлиската власт во овие области поради постојаните бунтови и отпор. Во непосредна близина на Билеќа се наоѓа Вучји До, каде што во 1876 година се одвила Битката кај Вучидол, во која учествувале 16 билечки чети. Со одлука [[Берлински конгрес|на Берлинскиот конгрес,]] Билеќа станала дел од [[Австроунгарија|Австроунгарската монархија]] и во тој период се случил економски развој. Првото основно училиште во Билеќа било отворено во 1880 година. Основното училиште „Свети Сава“ (Билеќа) се наоѓа тука. == Култура == Билеќа е седиште на Културно-уметничкото друштво „Зора Херцеговина“.<ref name="Смотра дјечјег фолклора, 2012.">{{Наведена мрежна страница|url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63186|title=Смотра дјечјег фолклора|last=|authorlink=|date=10. 06. 2012|work=|publisher=Радио-телевизија Републике Српске|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=11. 06. 2012}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|title=Bileća: Najveće kulturno blago u jednoj od najstarijih zgrada u gradu|date=2020-03-05|work=Istok|language=sr-RS|archive-url=https://web.archive.org/web/20230127202255/https://istokrs.com/kultura/bileca-najvece-kulturno-blago-u-jednoj-od-najstarijih-zgrada-u-gradu/|archive-date=27. 01. 2023|accessdate=2023-01-27}}</ref> Тука се наоѓаат Музејот на роднокрајната историја на Билеќа и Царевата џамија во Билеќа. == Население == {| class="wikitable" ! colspan="9" |Население по населени места – Општина Билеќа |- | |Населено место |1948 |1953 |1961 |1971 |1981 |1991 |2013 |- | |Вкупно |13.531 |14.026 |14.125 |13.444 |13.199 |13.284 |10.807 |- |1 |Баљци | | | | | |417 |293 |- |2 |'''Билеќа''' |1.270 |1.563 |2.491 |4.033 |5.763 |7.568 |7.476 |- |3 |Подосоје | | | | | |971 |1.055 |} ===Етнички состав=== Според пописот од 1910 година, апсолутното мнозинство во општина Билеќа биле православни христијани (82,27%). Според пописот на населението на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, мнозинството го држеле повторно биле православните христијани со „81,27%“. {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав на градот Билеќа |- | |2013 |1991 |1981 |1971 |- |Вкупно |7.616 (100,0%) |7.568 (100,0%) |5.763 (100,0%) |4.033 (100,0%) |- |Срби |7.500 (98,5%) |5.619 (74,25%) |3.882 (67,36%) |2.810 (69,68%) |- |Бошњаци |7 (0,1%) |1.290 (17,05%) |841 (14,59%) |828 (20,53%) |- |Други |90 (1,2%) |411 (5,431%) |26 (0,451%) |36 (0,893%) |- |Југословени | |209 (2,762%) |651 (11,30%) |64 (1,587%) |- |Хрвати |19 (0,2%) |39 (0,515%) |42 (0,729%) |82 (2,033%) |- |Црногорци | | |286 (4,963%) |190 (4,711%) |- |Македонци | | |23 (0,399%) |14 (0,347%) |- |Албанци | | |7 (0,121%) |1 (0,025%) |- |Словенци | | |5 (0,087%) |8 (0,198%) |} <br /> {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – Општина Билеќа |- | |2013 |1991 |1981 |1971 |- |Вкупно |10.807 (100,0%) |13.284 (100,0%) |13.199 (100,0%) |13.444 (100,0%) |- |Срби |10.646 (98,51%) |10.628 (80,01%) |10.190 (77,20%) |10.880 (80,93%) |- |Други |114 (1,055%) |448 (3,372%) |34 (0,258%) |50 (0,372%) |- |Бошњаци |26 (0,241%) |1.947 (14,66%) |1.803 (13,66%) |2.079 (15,46%) |- |Хрвати |21 (0,194%) |39 (0,294%) |44 (0,333%) |82 (0,610%) |- |Југословени | |222 (1,671%) |773 (5,857%) |69 (0,513%) |- |Црногорци | | |317 (2,402%) |261 (1,941%) |- |Македонци | | |24 (0,182%) |14 (0,104%) |- |Албанци | | |8 (0,061%) |1 (0,007%) |- |Словенци | | |6 (0,045%) |8 (0,060%) |} == Спорт == Билеќа е седиште на фудбалскиот клуб Херцеговац. == Познати луѓе == * [[Тијана Бошковиќ]], српска одбојкарка. * [[Јефто Бошњак]], народен херој на Југославија. * [[Радослав Братиќ]], српски писател и драматург. * [[Душан Вукотиќ]], филмски режисер, сценарист, аниматор и добитник на Оскар. * [[Владимир Гаќиновиќ]], српски писател и член на Млада Босна. * [[Јевто Дедијер]], доцент по географија на Универзитетот во Белград. * [[Сафет Исовиќ]], босанско-херцеговски и југословенски пејач, изведувач на севдалинки. * [[Карл Малден]], американски глумец од српско потекло. * [[Милан Милошевиќ (кошаркар)|Милан Милошевиќ]], српски и босанско-херцеговски кошаркар. * [[Ненад Мишановиќ]], српски кошаркар. == Поврзано == * [[Општина Билеќа]] * [[Билеќко Езеро]] == Наводи == {{наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] ns3ehtlpjmcer668tq8wkv1z2rniy4q Википедија:Викиекспедиции 2026 4 1395529 5562034 5561983 2026-05-21T13:45:01Z Ehrlich91 24281 5562034 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Викиекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Викиекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2026 година планирани се четири '''[[Википедија:Викиекспедиции|викиекспедиции]]''', со кои би биле опфатени следните области: :# [[Струмичко Поле]] ([[Општина Босилово]] и [[Општина Василево]]) — дводневна експедиција (1-2 мај); :# [[Железник]] ([[Општина Демир Хисар]]) — дводневна експедиција (планирана во јуни); :# [[Полошка Котлина|Горен Полог]] ([[Општина Врапчиште]] и [[Општина Боговиње]]) — дводневна експедиција (планирана во август); и :# [[Прилепско Поле]] ([[Општина Прилеп]]) — дводневна експедиција (планирана во октомври). == Прва експедиција == === Струмичко Поле === [[Податотека:Maps of areas covered by Macedonian Wikiexpeditions.svg|мини|300п|десно|Карта на посетени села по спроведената експедиција во Струмичко]] Првата експедиција за оваа година повторно беше одредена во [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичката Котлина]], со што продолживме таму каде што застанавме минатата година со цел конечно да ги документираме струмичките села. Во попладневните часови на 30 април 2025 година (четврток), вообичаените членови [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]], [[Корисник:Полупрофесионален Шофер|Полупрофесионален Шофер]], [[Корисник:Деан Лазаревски|Деан Лазаревски]] и [[Корисник:MacedonianMaps]] се упатија кон сместувањето во градот Струмица. ==== Прв ден ==== Бидејќи беше празник ([[Меѓународен ден на трудот|Први мај]]) ни кажаа дека дента нема да најдеме отворена пекарница, поради што го променивме планот на посета и најпрвин започнавме со посета на две села во непосредна близина на градот Струмица, селото [[Баница]] и [[Водоча]], како би можеле да седнеме на појадок по 9:30 часот. Првично сакавме да отидеме и до [[Вељуса]], но сепак во селото Баница имаше многу работи за фотографирање, па освен новата селска црква и манастирот над селото, поранешни отомански објекти, споменикот Струмин гроб, најдовме уште две селски цркви внатре во селото. Ова село е специфично бидејќи населението се изјаснува за православни Македонци, иако судејќи по нивниот изглед, многумина би рекле дека се работи за Роми. Во Водоча се задржавме исто така подолго време, бидејќи манастирот беше отворен и уживавме во конзервираниот внатрешен дел, неговиот двор и кратко поразговаравме со монахињите во манастирот. По појадокот се упативме кон селата од Босилово, каде што и застанавме минатата година. Прво село за посета беше селото [[Секирник]], а потоа следуваше големото село [[Турново]]. И во двете села имаше бројни објекти за фотографирање и се задржавме исто така долго време. Од Турново се упативме кон двете села кои се речиси целосно споени, [[Иловица]] и [[Штука (село)|Штука]], познати во македонската понова историја за отворањето на рудник над овие села. Иловица поседува џамија и селска црква, додека во Штука има само црква, но и манастир над селото. Кај манастирот над Штука наидовме на повеќе излети од мештаните по повод Први мај, па така некои од нив Кирил и ги фотографираше на нивно барање. Над двете села се наоѓа и мало вештачко езеро. На враќање скршнавме кон селото [[Радово (Струмичко)|Радово]], кое е едно од двете села во Македонија со преовладувачко македонско католичко население. Од таму продолживме кон селото [[Старо Балдовци]], каде пронајдовме џамија без минаре. Потоа, продолживме кон селата [[Петралинци]] и [[Дрвош]], а на враќање отидовме до напуштеното село [[Хамзали]] и новоизградената црква „Св. Климент Охридски“, каде исто така имаше бројни излетници за празникот. Кога се враќавме од црквата, застанавме кај поранешните објекти на земјоделскиот комбинат во Хамзали каде наидовме на објекти и куќи во кои сѐ уште живеат луѓе. Од Хамзали со дрон го фотографиравме и местото на некогашното село Гечерлија или Стара Гечерлија. Последни две села за посета од Општина Босилово ни беа селата [[Гечерлија]] и [[Сарај (Струмичко)|Сарај]], каде поради бројноста на објекти исто така доста долго време се задржавме. Во Сарај направивме фотографии и од новата католичка црква „Св. Димитриј“. По нив, како последно село го оставивме селото [[Дабиље]], низ кое толку пати пројдовме на оваа и на минатата експедиција. ==== Втор ден ==== ==== Исход ==== Со фотографирани '''25 нови села, 5 историски села и поминати над 500 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Леонтиј“ - Водоча.jpg|Манастирската црква „Св. Леонтиј“ </gallery> ;Статии {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[]] — ||[[Податотека:|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] || статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на викиекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Wikiexpedition to Strumica Valley|Струмичко Поле}} == Поврзано == * [[Википедија:Викиекспедиции 2026/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Викиекспедиции 2026| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Викиекспедиции]] r74er0eapocz8y77n2pi4o2nobm3z5n 5562043 5562034 2026-05-21T14:48:31Z Ehrlich91 24281 /* Втор ден */ 5562043 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" | <center><big>'''ВикиПроект'''<br>'''„Викиекспедиции“'''</big></center> |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Викиекспедиции.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikipedia-logo.svg|150п]] |} {{кратенка|ВП:ЕКСПЕДИЦИИ}} Во текот на 2026 година планирани се четири '''[[Википедија:Викиекспедиции|викиекспедиции]]''', со кои би биле опфатени следните области: :# [[Струмичко Поле]] ([[Општина Босилово]] и [[Општина Василево]]) — дводневна експедиција (1-2 мај); :# [[Железник]] ([[Општина Демир Хисар]]) — дводневна експедиција (планирана во јуни); :# [[Полошка Котлина|Горен Полог]] ([[Општина Врапчиште]] и [[Општина Боговиње]]) — дводневна експедиција (планирана во август); и :# [[Прилепско Поле]] ([[Општина Прилеп]]) — дводневна експедиција (планирана во октомври). == Прва експедиција == === Струмичко Поле === [[Податотека:Maps of areas covered by Macedonian Wikiexpeditions.svg|мини|300п|десно|Карта на посетени села по спроведената експедиција во Струмичко]] Првата експедиција за оваа година повторно беше одредена во [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичката Котлина]], со што продолживме таму каде што застанавме минатата година со цел конечно да ги документираме струмичките села. Во попладневните часови на 30 април 2025 година (четврток), вообичаените членови [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]], [[Корисник:Полупрофесионален Шофер|Полупрофесионален Шофер]], [[Корисник:Деан Лазаревски|Деан Лазаревски]] и [[Корисник:MacedonianMaps]] се упатија кон сместувањето во градот Струмица. ==== Прв ден ==== Бидејќи беше празник ([[Меѓународен ден на трудот|Први мај]]) ни кажаа дека дента нема да најдеме отворена пекарница, поради што го променивме планот на посета и најпрвин започнавме со посета на две села во непосредна близина на градот Струмица, селото [[Баница]] и [[Водоча]], како би можеле да седнеме на појадок по 9:30 часот. Првично сакавме да отидеме и до [[Вељуса]], но сепак во селото Баница имаше многу работи за фотографирање, па освен новата селска црква и манастирот над селото, поранешни отомански објекти, споменикот Струмин гроб, најдовме уште две селски цркви внатре во селото. Ова село е специфично бидејќи населението се изјаснува за православни Македонци, иако судејќи по нивниот изглед, многумина би рекле дека се работи за Роми. Во Водоча се задржавме исто така подолго време, бидејќи манастирот беше отворен и уживавме во конзервираниот внатрешен дел, неговиот двор и кратко поразговаравме со монахињите во манастирот. По појадокот се упативме кон селата од Босилово, каде што и застанавме минатата година. Прво село за посета беше селото [[Секирник]], а потоа следуваше големото село [[Турново]]. И во двете села имаше бројни објекти за фотографирање и се задржавме исто така долго време. Од Турново се упативме кон двете села кои се речиси целосно споени, [[Иловица]] и [[Штука (село)|Штука]], познати во македонската понова историја за отворањето на рудник над овие села. Иловица поседува џамија и селска црква, додека во Штука има само црква, но и манастир над селото. Кај манастирот над Штука наидовме на повеќе излети од мештаните по повод Први мај, па така некои од нив Кирил и ги фотографираше на нивно барање. Над двете села се наоѓа и мало вештачко езеро. На враќање скршнавме кон селото [[Радово (Струмичко)|Радово]], кое е едно од двете села во Македонија со преовладувачко македонско католичко население. Од таму продолживме кон селото [[Старо Балдовци]], каде пронајдовме џамија без минаре. Потоа, продолживме кон селата [[Петралинци]] и [[Дрвош]], а на враќање отидовме до напуштеното село [[Хамзали]] и новоизградената црква „Св. Климент Охридски“, каде исто така имаше бројни излетници за празникот. Кога се враќавме од црквата, застанавме кај поранешните објекти на земјоделскиот комбинат во Хамзали каде наидовме на објекти и куќи во кои сѐ уште живеат луѓе. Од Хамзали со дрон го фотографиравме и местото на некогашното село Гечерлија или Стара Гечерлија. Последни две села за посета од Општина Босилово ни беа селата [[Гечерлија]] и [[Сарај (Струмичко)|Сарај]], каде поради бројноста на објекти исто така доста долго време се задржавме. Во Сарај направивме фотографии и од новата католичка црква „Св. Димитриј“. По нив, како последно село го оставивме селото [[Дабиље]], низ кое толку пати пројдовме на оваа и на минатата експедиција. ==== Втор ден ==== Вториот ден немавме проблем да најдеме отворена пекарница, бидејќи беше сабота, така што не правевме промени во нашиот план за посета. Најпрвин започнавме со селото [[Добрејци]], а потоа продолживме со двете скоро споени села [[Просениково]] и [[Пиперево]]. Сите овие села имаа бројни објекти, па така не се движевме многу брзо. Во Пиперево најдовме исто така џамија започната одамна со изградба на нејзиното минаре, за која немаше претходни податоци дека постои. По овие три села отидовме во општинското седиште [[Василево]], каде се задржавме подолго време за да ги пронајдеме сите објекти кои ги имавме забележано. Тука ја направивме одлуката дека првин ќе одиме до високопланинскиот дел на општината кај езерото [[Турија (езеро)|Турија]] и сите села источно од регионалниот пат Радовиш-Струмица, а подоцна во зависност од време ќе фотографираме некои села од западната страна. Од Василево отидовме кон селата [[Доброшинци]] и [[Нова Маала]], а потоа се упативме и кон [[Висока Маала]], каде направивме и фотографии од две историски села, како и од езерото Турија. Откако завршивме со сите објекти во овие села се упативме покрај брегот на езерото Турија и отидовме кон селото [[Нивичино]], напуштено село во кое е останата само селската црква. Ова село е познато по [[Афера мис Стон|аферата Мис Стон]], односно тука била чувана [[Мис Елен Стон|Мис Стон]]. На враќање од Нивичино застанавме да го фотографираме историското село Рајанци. Кога се вративме пак на регионалниот пат за Радовиш, продолживме во насока на Радовиш, и влеговме најпрвин во селото [[Сушево (Струмичко)|Сушево]], каде го фотографиравме и историското село [[Магалиново]]. Во ова село најдовме започнат параклис за кој немавме податок дека постои. Нов објект без податоци најдовме и во соседното [[Владиевци]], во новиот дел на селото, каде најдовме завршена црква. Со посетата на Старо Владиевци, малку повисоко од новиот дел, ја завршивме оваа експедиција. ==== Исход ==== Со фотографирани '''25 нови села, 5 историски села и поминати над 500 километри''', можеме да кажеме дека имавме уште една успешна експедиција. ==== Галерија ==== <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Црква „Св. Леонтиј“ - Водоча.jpg|Манастирската црква „Св. Леонтиј“ </gallery> ;Статии {| class="wikitable sortable" width=90% !width=5% |Број !width=56%|Статија !width=20%|Фотографија !width=20%|Предмет на Википодатоци !width=15%|Забелешки |- |1. |[[]] — ||[[Податотека:|200п|]] ||[[:wikidata:|wikidata:]] || статија |- |} === Фотографии === Сите фотографии направени за време на викиекспедицијата се достапни во следнава категорија: {{Ризница-ред|Wikiexpedition to Strumica Valley|Струмичко Поле}} == Поврзано == * [[Википедија:Викиекспедиции 2026/Статистика]] [[Категорија:Википедија:Викиекспедиции 2026| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година|Викиекспедиции]] nnu9v078pzgxkhj9b5tyilwnddwji8g Чаплина 0 1395530 5562162 5561987 2026-05-21T17:03:23Z Jtasevski123 69538 Отстрането пренасочување кон [[Чапљина]] 5562162 wikitext text/x-wiki {{бб}} 4v3zj06s3r3z9mutpvzlorcjs2u7zva Споменик „Слобода“ - Гевгелија 0 1395533 5562016 2026-05-21T12:16:40Z Dandarmkd 31127 Dandarmkd ја премести страницата [[Споменик „Слобода“ - Гевгелија]] на [[Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]]: Делото веќе 21 година не е на Вардарски Рид (атарот на Гевгелија). И насловот беше напишан како назив на установа. 5562016 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]] jvyonqfxki10t5wf4w6mpt3fi55fy1n Разговор:Споменик „Слобода“ - Гевгелија 1 1395534 5562018 2026-05-21T12:16:40Z Dandarmkd 31127 Dandarmkd ја премести страницата [[Разговор:Споменик „Слобода“ - Гевгелија]] на [[Разговор:Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]]: Делото веќе 21 година не е на Вардарски Рид (атарот на Гевгелија). И насловот беше напишан како назив на установа. 5562018 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Споменик „Слобода“ (Мрзенци)]] 1lm2ebe05l83cap24er35z1cmm850mv Предлошка:Horizontal timeline 10 1395535 5562020 2026-05-21T12:24:06Z Buli 2648 Создадена страница со: {{#invoke:Horizontal timeline | showTimeLine | from={{{from|0}}} |to={{{to|10}}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 5562020 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Horizontal timeline | showTimeLine | from={{{from|0}}} |to={{{to|10}}} }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ompdz3kkdn9po2hm8wan4di2z10efgx Модул:Horizontal timeline 828 1395536 5562021 2026-05-21T12:25:20Z Buli 2648 Создадена страница со: local horizontal_timeline = {}; local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local builder = mw.html.create() local function defaultInvokeFunc(funcName) return function (frame) args = getArgs(frame, { trim = true, removeBlanks = true, parentFirst = true }) local from = getNotNilValue(tonumber(args['from'])) local to = getNotNilValue... 5562021 Scribunto text/plain local horizontal_timeline = {}; local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local builder = mw.html.create() local function defaultInvokeFunc(funcName) return function (frame) args = getArgs(frame, { trim = true, removeBlanks = true, parentFirst = true }) local from = getNotNilValue(tonumber(args['from'])) local to = getNotNilValue(tonumber(args['to'])) if not from or not to or from == to then return ("<strong class='error'><code>from</code> and <code>to</code> cannot be <code>nil</code> or equal.</strong>") else return horizontal_timeline[funcName](args) end end end horizontal_timeline.showTimeLine = defaultInvokeFunc('_showTimeLine') function horizontal_timeline._showTimeLine(args) local wdth = getNotNilValue(args['width'], '100%' ) local bordr = getNotNilValue(args['border'], '1px solid rgb(170, 170, 170)' ) local bgCol = getNotNilValue(args['plot-color'], args['plot-colour'], 'transparent') local mrgn = getNotNilValue(args['margin'], '1em') local div_root = builder :tag('div') :cssText('float:left;border:'..bordr .. ';width:'..wdth) local cntnt = div_root :tag('div') :cssText('color:light-dark(black,white); text-align:left; padding:1em; font-size:95%; margin:' ..mrgn.. '; background:'..bgCol) local rowNums = affixNums(args, 'row') -- Gets numbers for row1, row2, etc. with nil arguments removed. for _, num in ipairs(rowNums) do local rowType = args['row' .. num] -- Gets args.rowtype1, args.rowtype2, etc. with nil arguments removed. if rowType == 'scale' then cntnt:wikitext(horizontal_timeline.scaleRow(args)) elseif rowType == 'note' then cntnt:wikitext(horizontal_timeline.noteRow(num, args)) elseif rowType == 'timeline' then cntnt:wikitext(horizontal_timeline.timelineRow(num, args)) else cntnt:wikitext(rowType) end end if args.caption then cntnt:tag('div') :cssText('clear:both; text-align:center;color:light-dark(black,white)') :wikitext(args.caption) :done() end return tostring(div_root) .. "<div style='clear:left;'></div>" end horizontal_timeline.showOneRow = defaultInvokeFunc('_showOneRow') function horizontal_timeline._showOneRow(args) local rowNums = affixNums(args, 'row') -- Gets numbers for row1, row2, etc. with nil arguments removed. for _, num in ipairs(rowNums) do local rowType = args['row' .. num] -- Gets args.rowtype1, args.rowtype2, etc. with nil arguments removed. if rowType == 'scale' then return horizontal_timeline.scaleRow(args) elseif rowType == 'note' then return horizontal_timeline.noteRow(num, args) elseif rowType == 'timeline' then return horizontal_timeline.timelineRow(num, args) else return wikitext(rowType) end end return "?" end function horizontal_timeline.timelineRow(num, args) local root = mw.html.create() local from = getNotNilValue(tonumber(args['from'])) local to = getNotNilValue(tonumber(args['to'])) local style = getNotNilValue(args['row' .. num .. '-style'], '') local hght = getNotNilValue (args['row' .. num .. '-height'], args[style .. '-height'], '2.5em') local bordrTop = getNotNilValue (args['row' .. num .. '-bordertop'], args[style .. '-bordertop'], 'none') local bordrBtm = getNotNilValue (args['row' .. num .. '-borderbottom'], args[style .. '-borderbottom'], 'none') local txtTop = getNotNilValue (args['row' .. num .. '-texttop'], args[style .. '-texttop'], '0em') local colr = getNotNilValue (args['row' .. num .. '-colour'], args['row' .. num .. '-color'], args[style .. '-colour'], args[style .. '-color'], 'transparent') local barborder = getNotNilValue (args['bar-border'], '1px solid #000') if bordrTop ~= 'none' then bordrTop = 'border-top:' .. bordrTop .. ';' else bordrTop = '' end if bordrBtm ~= 'none' then bordrBtm = 'border-bottom:' .. bordrBtm .. ';' else bordrBtm = '' end local p = root :tag('div') :cssText("clear:both;width:100%; padding:0px; height:".. hght) :cssText(bordrTop.. bordrBtm .. "background-color:"..colr) local rowDat = affixNums(args, 'row'..num..'%-', '%-[a-zA-Z]*') local lastTo = from local firstNode = true for _, vals in ipairs(rowDat) do local styleL = getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-style'], style) --These vars should be initialized every iteration. Do not move outside of loop local bar_to = tonumber(getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-to'], args[styleL .. '-to'], args[style.. '-'.. vals .. '-to'], to ) ) local bar_fontsize =getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-fontsize'], args[styleL .. '-fontsize'], args[style..'-'.. vals .. '-fontsize'], '0.9em' ) local bar_bordr= getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-border'], args[styleL .. '-border'], args[style..'-'.. vals .. '-border'], 'none') local bar_txtTop= getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-texttop'], args[styleL .. '-texttop'], args[style..'-'.. vals .. '-texttop'], txtTop ) local bar_text = getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-text'], args[styleL .. '-text'], args[style..'-'.. vals .. '-text'], '') local bar_colour = getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-colour'], args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-color'], args[styleL .. '-boxcolour'], args[styleL .. '-boxcolor'], args[style..'-'.. vals .. '-colour'], args[style..'-'.. vals .. '-color'], 'transparent' ) if from < to then if bar_to > to then bar_to = to end if lastTo < from then lastTo = from end else if bar_to < to then bar_to = to end if lastTo > from then lastTo = from end end local width =( (bar_to-lastTo)*100 / (to-from) ) --math.abs if width > 0 and width <= 100 then if bar_bordr == 'none' then if firstNode then -- for first box both left and right border needed bar_bordr = barborder .. "; border-left:" .. barborder firstNode = false else bar_bordr = barborder end end p:tag('div') :cssText("color:light-dark(black,white); float:left; height:100%; text-align:center; overflow: hidden; background-color:"..bar_colour) :cssText("width:"..width .."%") :tag('div') :cssText("box-sizing: border-box;") :cssText("float:right; width: 100%; height:100%; border-right:"..bar_bordr) :tag('div') :cssText('position: relative; top:'..bar_txtTop .. '; font-size:'.. bar_fontsize) :wikitext(bar_text) :done() :done() :done() end lastTo = bar_to end return tostring(root) end function horizontal_timeline.noteRow(num, args) local root = mw.html.create() local from = getNotNilValue(tonumber(args['from'])) local to = getNotNilValue(tonumber(args['to'])) local hght = getNotNilValue(args['row' .. num .. '-height'], '2.5em') local p = root :tag('div') :cssText("width:100%; position:relative; left:-0.2em; top:0.8em; clear:both; height:".. hght) local rowDat = affixNums(args, 'row'..num..'%-', '%-at') if not rowDat then return ("<strong class='error'>Please specify location for note at <code>"..'row' .. num .. '-'.. vals .. '-at'.."</code> parameter.</strong>") end for _, vals in ipairs(rowDat) do local note_at =args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-at'] --will never be nil as it is what is used to receive rowDat local note_text =getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-text'], '' ) local note_shift=getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-shift'], '0em' ) local note_lift =getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-lift'], '0em' ) local note_arrow=getNotNilValue(args['row' .. num .. '-'.. vals .. '-arrow'], '↓' ) local note_sft = 100*(note_at - from) / (to-from) p:tag('div') :cssText("position:absolute; top:0px; width:100%") :tag('div') :cssText("margin-left:".. note_sft .."%; margin-top:0; position:relative") :tag('span') :cssText("position:relative; top:0.25em; left:-1.5px") :wikitext(note_arrow) :done() :tag('span') :cssText("font-size:90% ;position:relative; line-height:3px; overflow:visible") :cssText("left:"..note_shift.."; top:"..note_lift.."; z-index:".. (1000- tonumber(num))) :wikitext(note_text) :done() :done() :done() :done() end return tostring(root) end function horizontal_timeline.scaleRow(args) local from = getNotNilValue(tonumber(args['from'])) local to = getNotNilValue(tonumber(args['to'])) local inc = getNotNilValue( tonumber(args['inc']), (math.floor( (from - to) / 5 ) * -1) ) local negativeFmt = getNotNilValue(args['axis-negativeFmt'], '−%s') local positiveFmt = getNotNilValue(args['axis-positiveFmt'], '%s') local zeroFmt = getNotNilValue(args['axis-zeroFmt'], '%s') local nudge = getNotNilValue(args['axis-nudge'], '-1.8em') local wdth = math.abs ( (100 * inc) / (from - to) ) local root = mw.html.create() local p = root :wikitext("<div name='line' style='clear:both;width:100%;max-width:100%;border-top:0.1em solid light-dark(black,white);height:1em;'></div>") :tag('div') :attr('id', 'Scale') :cssText('clear:both;position:relative;top:-1.4em;left:-0.2em;width:100%;padding:0;height:2.5em') for var=from, to, inc do if from < to then if var+inc > to then wdth = 0 end else if var+inc < to then wdth = 0 end end local lbl if var < 0 then lbl = string.format( negativeFmt, math.abs(var) ) elseif var > 0 then lbl = string.format( positiveFmt, math.abs(var) ) else lbl = string.format( zeroFmt, math.abs(var) ) end local markr = getNotNilValue(args['axis-marker-'..lbl], '│') lbl = getNotNilValue(args['axis-'..lbl], lbl) p:tag('div') :cssText('float:left;overflow:visible;width:'.. wdth .. '%') :wikitext(markr) :tag('div') :cssText('font-size:86%; position:relative; left:'..nudge..'; overflow:visible; white-space:nowrap') :wikitext(lbl) :done() :done() end p:done() return tostring(root) end --Returns the first non nil value from the list of parameters. function getNotNilValue(...) for _,v in pairs(arg) do --Do not use ipairs. Will stop at first nil if v then return v end end return nil end function affixNums(t, prefix, suffix) prefix = prefix or '' suffix = suffix or '' local pattern = '^' .. prefix .. '([1-9]%d*)' .. suffix .. '$' local nums = {} for k, v in pairs(t) do if type(k) == 'string' then local num = mw.ustring.match(k, pattern) if num then nums[#nums + 1] = tonumber(num) end end end table.sort(nums) return nums end return horizontal_timeline sk2mgyfnv0nap6lq4fam3icnusz9x28 Модул:Graphical timeline 828 1395537 5562023 2026-05-21T12:30:17Z Buli 2648 Создадена страница со: local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local compressSparseArray = require('Module:TableTools').compressSparseArray local yesNo = require('Module:Yesno') local p = {} -- Note for translators of this module: -- This module depends on [[:Template:period color]], [[:template:period start]], and [[:template:period end]]. -- Those templates must be implemented on the wiki. If the names are changed, they need to be changed here: local period... 5562023 Scribunto text/plain local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local compressSparseArray = require('Module:TableTools').compressSparseArray local yesNo = require('Module:Yesno') local p = {} -- Note for translators of this module: -- This module depends on [[:Template:period color]], [[:template:period start]], and [[:template:period end]]. -- Those templates must be implemented on the wiki. If the names are changed, they need to be changed here: local periodColor = "period color" local periodStart = "period start" local periodEnd = "period end" -- ================= -- UTILITY FUNCTIONS -- ================= -- Default colors for first 28 bars/periods local defaultColor = {"#6ca","#ff9","#6cf","#c96","#fcc","#9f9","#96c","#cc6","#ccc","#f66","#6c6","#99f","#c66","#f9c", "#396","#ff3","#06c","#963","#c9c","#9c6","#c63","#c96","#999","#c03","#393","#939","#996","#f69"} -- The default width of annotations (in em) local defaultAW = 8 -- Previous version default width (in em) local oldDefaultAW = 7 -- Function to turn blank arguments back into nil -- Parameters: -- s = a string argument -- Returns -- if s is empty, turn back into nil (considered false by Lua) local function ignoreBlank(s) if s == "" then return nil end return s end -- Function to suppress incorrect CSS values -- Parameters: -- val = dimensional value -- unit = unit of value -- nonneg = [bool] value needs to be non-negative -- formatstr = optional format string -- Returns: -- correct string for html, or nil if val is negative local function checkDim(val, unit, nonneg, formatstr) if not val then return nil end val = tonumber(val) if not val or (nonneg and val < 0) then return nil end if formatstr then return mw.ustring.format(formatstr,val)..unit end return val..unit end -- function to scan argument list for pattern -- Parameters: -- args = an argument dict that will be scanned for one or more patterns -- patterns = a list of Lua string patters to scan for -- other = a list of other argument specification lists -- each element o corresponds to a new argument to produce in the results -- o[1] = key in new argument list -- o[2] = prefix of old argument -- o[3] = suffix of old argument -- Returns: -- new argument list that matches patterns specified, with new key names -- -- This function makes the Lua module scalable, by specifying a list of string patterns that -- contain relevant arguments for a single graphical element, e.g., "period(%d+)". These -- patterns should have exactly one capture that returns a number. -- -- When such a pattern is detected, the number is extracted and then other arguments -- with the same number is searched for. Thus, if "period57" is detected, other relevant -- arguments like "period57-text" are searched for and, if non-empty, are copied to the -- output list with a new argument key. Thus, there is {"text","period","-text"}, and -- "period(%d+)" detects period57, the code will look for "period57-text" in the input -- and copy it's value to "text" on the output. -- -- This function thus pulls all relevant arguments for a single graphical item out, and -- makes an argument list to call a function to produce a single element (such as a bar or note) function p._scanArgs(args,patterns,other) local result = {} for _, p in pairs(patterns) do for k, v in pairs(args) do local m = tonumber(mw.ustring.match(k,p)) -- if there is a matching argument, and it's not blank -- and we haven't handled that match yet, then find other -- arguments and copy them into output arg list. -- We have to handle blank arguments for backward compatibility with the template -- we check for an existing output with item m to save time if m and v ~= "" and not result[m] then local singleResult = {} for _, o in ipairs(other) do local foundVal = args[(o[2] or "")..m..(o[3] or "")] if foundVal then singleResult[o[1]] = foundVal end end -- A hack: for any argument number m, there is a magic list of default -- colors. We copy that default color for m into the new argument list, in -- case it's useful. After this, m is discarded singleResult.defaultColor = defaultColor[m] result[m] = singleResult end end end -- Squeeze out all skipped values. Thus, continguous argument numbers are not -- required: the module can get called with bar3, bar17, bar59 and it will only produce -- three bars, in numerical order that they were called (3, 17, 59) return compressSparseArray(result) end -- Function to compute the numeric step in the timescale -- Parameters: -- p1, p2 = lower and upper bounds of timescale -- Returns: -- round step size that produces ~10 steps between p1 and p2 -- -- Implements [[Template:Calculate increment]], except with a slight tweak: -- The round value (0.1, 0.2, 0.5, 1.0) is selected based on minimum log -- distance, so the thresholds are slightly tweaked function p._calculateIncrement(p1, p2) local d = math.abs(p1-p2) if d < 1e-10 then return 1e-10 end local logd = math.log10(d) local n = math.floor(logd) local frac = logd-n local prevPower = math.pow(10,n-1) if frac < 0.5*math.log10(2) then return prevPower elseif frac < 0.5 then return 2*prevPower elseif frac < 0.5*math.log10(50) then return 5*prevPower else return 10*prevPower end end -- Signed power function for squashing timeline to be more readable function p._signedPow(x,p) if x < 0 then return -math.pow(-x,p) end return math.pow(x,p) end -- Function to convert from time to location in HTML -- Arguments: -- t = time -- from = earliest time in timeline -- to = latest time in timeline -- height = height of timeline (in some units) -- scaling = method of scaling ('linear' or 'sqrt' or 'pow') -- power = power law of scaling (if scaling='pow') function p._scaleTime(t, from, to, height, scaling, power) if scaling == 'pow' then from = p._signedPow(from,power) to = p._signedPow(to,power) t = p._signedPow(t,power) end return height*(to-t)/(to-from) end -- Utility function: is this a recognized unit? local function recognizedUnit(unit) return unit == "px" or unit == "em" end -- Utility function to convert between units -- Currently only supports em and px, -- assume M size of 13.3 pixels local function convertUnits(value,srcUnit,dstUnit) if srcUnit == dstUnit then --- if src and dst units match, then return value return value end value = tonumber(value) if value == nil then return nil end if srcUnit == "px" and dstUnit == "em" then return value/13.3 end if srcUnit == "em" and dstUnit == "px" then return value*13.3 end return nil --- TODO: handle more cases? end -- Utility function to create HTML container for entire graphical timeline -- Parameters: -- container = HTML container for title -- args = arguments passed to main -- args["instance-id"] = unique string per Graphical timeline per page -- args.embedded = is timeline embedded in another infobox? -- args.align = float of timeline (default=right) -- args.margin = uniform margin around timeline -- args.bodyclass = CSS class for whole container -- args.collapsible = make timeline collapsible -- args.state = set collapse state -- Returns; -- html div object that is root of DOM for graphical timeline -- -- CSS taken from previous version of [[Template:Grpahical timeline]] -- -- #TODO: Convert table into <figure> parent element with aria-labelledby -- pointing to <figcaption> i.e. the #title. Then the rest should be divs. local function createContainer(args) args.align = args.align or "right" local container = mw.html.create('table') container:attr("id","Container"..(args["instance-id"] or "")) container:attr("role","figure") container:attr("aria-labelledby","Title") container:addClass(args.bodyclass) container:addClass("toccolours") container:addClass("searchaux") if not args.embedded then if args.state == "collapsed" then args.collapsible = true container:addClass("mw-collapsed") container:addClass("nomobile") elseif args.state == "autocollapse" then args.collapsible = true container:addClass("autocollapse") container:addClass("nomobile") end if args.collapsible then container:addClass("mw-collapsible") end end container:css("text-align","left") container:css("padding","0 0.5em") container:css("border-style",args.embedded and "none" or "solid") if args.embedded then container:css("margin","auto") else container:css("float",args.align) if args.align == "right" or args.align == "left" then container:css("clear",args.align) end local margins = {} margins[1] = args.margin or "0.3em" margins[2] = (args.align == "right" and 0) or args.margin or "1.4em" margins[3] = args.margin or "0.8em" margins[4] = (args.align == "left" and 0) or args.margin or "1.4em" container:css("margin",table.concat(margins," ")) end container:css("overflow","hidden") return container end -- Utility function to create title for graphical timeline -- Parameters: -- args = arguments passed to main -- args["instance-id"] = unique string per Graphical timeline per page -- args["title-color"] = background color for title -- args.title = title of timeline -- Returns; -- html div object that is the title -- -- CSS taken from previous version of [[Template:Grpahical timeline]] local function createTitle(container,args) container:attr("id","Title"..(args["instance-id"] or "")) local bottomPadding = args["link-to"] and (not args.embedded) and (not args.collapsible) and "0" or "1em" container:css("padding","1em 1em "..bottomPadding.." 1em") local title = container:tag('div') title:css("background-color",ignoreBlank(args["title-colour"] or args["title-color"] or "#77bb77")) title:css("color","inherit") title:css("padding","0 0.2em 0 0.2em") title:css("font-weight","bold") title:css("text-align","center") title:wikitext(args.title) end -- Utility function to create optional navbox header for timeline -- Parameters: -- container = container for navbox header -- args = arguments passed to main -- args.title = title of timeline -- args["link-to"] = name of parent template (without namespace) -- Returns; -- html div object that is the navbox header -- -- CSS taken from previous version of [[Template:Grpahical timeline]] local function navboxHeader(container,args) local frame = mw.getCurrentFrame() container:attr("id","Navbox"..(args["instance-id"] or "")) local topMargin = args.title and "0" or "0.2em" container:css("padding","0") container:css("margin",topMargin.." 1em 0 0") container:css("text-align","right") container:wikitext(frame:expandTemplate{title="Navbar",args={"Template:"..args["link-to"]}}) end -- ================== -- TIME AXIS AND BARS -- ================== --Function to create HTML time axis on left side of timeline --Arguments: -- container = HTML parent object -- args = arguments passed to main -- args.from = beginning (earliest) time of timeline -- args.to = ending (latest) time of timeline -- args.height = height of timeline -- args["height-unit"] = unit of height -- args["instance-id"] = unique string per Graphical timeline per page -- args["scale-increment"] = gap between time ticks (default=automatically computed) -- args.scaling = method of scaling (linear or sqrt, linear by default) -- args["label-freq"] = frequency of labels (per major tick) -- Returns; -- html div object for the time axis -- -- CSS taken from previous version of [[Template:Grpahical timeline]] function p._scalemarkers(container,args) container:attr("id","Scale"..(args["instance-id"] or "")) container:css("width","4.2em") args.computedWidth = args.computedWidth+4.2 container:css("position","relative") container:css("float","left") container:css("font-size","100%") container:css("height",checkDim(args.height,args["height-unit"],true)) container:css("border-right","1px solid #242020") local incr = args["scale-increment"] or p._calculateIncrement(args.from,args.to) -- step through by half the desired increment, alternating small and large ticks -- put labels every args["label-freq"] large ticks local labelFreq = args["label-freq"] or 1 labelFreq = labelFreq*2 -- account for minor ticks local halfIncr = incr/2 local tIndex = math.ceil(args.from/incr)*2 -- always start on a label local toIndex = math.floor(args.to/halfIncr) local tickCount = 0 while tIndex <= toIndex do local t = tIndex*halfIncr local div = container:tag("div") div:css("float","right") div:css("position","absolute") div:css("right","-1px") div:css("top",checkDim(p._scaleTime(t,args.from,args.to,args.height,args.scaling,args.power), args["height-unit"],nil,"%.2f")) div:css("transform","translateY(-50%)") local span = div:tag("span") span:css("font-size","90%") local text = "" if tickCount%labelFreq == 0 then if t < 0 then text = mw.ustring.format("&minus;%g&nbsp;",-t) else text = mw.ustring.format("%g&nbsp;",t) end end if tickCount%2 == 0 then text = text.."&mdash;" else text = text.."&ndash;" end span:wikitext(text) tIndex = tIndex + 1 tickCount = tickCount + 1 end end -- Function to create timeline container div -- Arguments: -- container = HTML parent object -- args = arguments passed to main -- args["plot-colour"] = background color for timeline -- args["instance-id"] = unique string per graphical timeline per page -- args.height = height of timeline -- args.width = width of timeline -- args["height-unit"] = unit of height measurement -- args["width-unit"] = unit of width measurement -- Returns: -- timeline HTML object created local function createTimeline(container,args) local color = ignoreBlank(args["plot-colour"] or args["plot-color"]) container:attr("id","Timeline"..(args["instance-id"] or "")) container:addClass("toccolours") container:css("position","relative") container:css("font-size","100%") container:css("width","100%") container:css("height",checkDim(args.height,args["height-unit"],true)) container:css("padding","0px") container:css("float","left") container:css("width",checkDim(args.width,args["width-unit"],true)) args.timelineWidth = convertUnits(args.width,args["width-unit"],"em") or 10 args.computedWidth = args.computedWidth+args.timelineWidth container:css("border","none") container:css("background-color",color) container:css("color","inherit") container:addClass("notheme") return container end -- Function to draw single bar (or box) -- Arguments: -- container = parent HTML object for bar -- args = arguments for this box -- args.text = text to display -- args.nudgedown = distance to nudge text down (in em) -- args.nudgeup = distance to nudge text up (in em) -- args.nudgeright = distance to nudge text right (in em) -- args.nudgeleft = distance to nudge text left (in em) -- args.colour = color of bar (default to color assigned to bar number) -- args.left = fraction of timeline width for left edge of bar (default 0) -- args.right = fraction of timeline width for right edge of bar (default 1) -- args.to = beginning (bottom) of bar, in time units (default timeline begin) -- args.from = end (top) of bar, in time units (default timeline end) -- args.height = timeline height -- args.width = timeline width -- args["height-unit"] = units of timeline height -- args["width-unit"] = units of timeline width -- args.border-style = CSS style for top/bottom of border (default "solid" if args.border) function p._singleBar(container,args) args.text = args.text or "&nbsp;" args.nudgedown = (tonumber(args.nudgedown) or 0) - (tonumber(args.nudgeup) or 0) args.nudgeright = (tonumber(args.nudgeright) or 0) - (tonumber(args.nudgeleft) or 0) args.colour = args.colour or args.defaultColor args.left = tonumber(args.left) or 0 args.right = tonumber(args.right) or 1 args.to = tonumber(args.to) or args["tl-to"] args.from = tonumber(args.from) or args["tl-from"] args.border = tonumber(args.border) args["border-style"] = args["border-style"] or ((args.border or args["border-colour"]) and "solid") or "none" -- the HTML element for the box/bar itself local bar = container:tag('div') bar:css("font-size","100%") bar:css("background-color",ignoreBlank(args.colour or "#aaccff")) bar:css("color","inherit") bar:css("border-width",checkDim(args.border,args["height-unit"],true)) bar:css("border-color",ignoreBlank(args["border-colour"])) bar:css("border-style",args["border-style"].." none") bar:css("position","absolute") bar:css("text-align","center") bar:css("margin","0") bar:css("padding","0") bar:css("pointer-events", "none") bar:addClass("notheme") local bar_top = p._scaleTime(args.to,args["tl-from"],args["tl-to"],args.height,args.scaling,args.power) local bar_bottom = p._scaleTime(args.from,args["tl-from"],args["tl-to"],args.height,args.scaling,args.power) local bar_height = bar_bottom-bar_top bar:css("top",checkDim(bar_top,args["height-unit"],nil,"%.3f")) if args["border-style"] ~= "none" and args.border then bar_height = bar_height-2*args.border end bar:css("height",checkDim(bar_height,args["height-unit"],true,"%.3f")) bar:css("left",checkDim(args.left*args.width,args["width-unit"],nil,"%.3f")) bar:css("width",checkDim((args.right-args.left)*args.width,args["width-unit"],true,"%.3f")) -- within the bar, use a div to nudge text away from center local textParent = bar if not args.alignBoxText then local nudge = bar:tag('div') nudge:css("font-size","100%") nudge:css("position","relative") nudge:css("top",checkDim(args.nudgedown,"em",nil)) nudge:css("left",checkDim(args.nudgeright,"em",nil)) nudge:css("pointer-events", "none") textParent = nudge end -- put text div as child of nudge div (if exists) local text = textParent:tag('div') text:css("position","relative") text:css("text-align","center") text:css("font-size",ignoreBlank(args.textsize)) text:css("vertical-align","middle") text:addClass("notheme") local text_bottom = -0.5*bar_height text:css("display","block") text:css("bottom",checkDim(text_bottom,args["height-unit"],nil,"%.3f")) text:css("transform","translateY(-50%)") text:css("z-index","5") text:css("pointer-events", "initial") text:wikitext(ignoreBlank(args.text)) end -- Function to render all bars/boxes in timeline -- Arguments: -- container = parent HTML object -- args = arguments to main function -- -- Global (main) arguments are parsed, individual box arguments are picked out -- and passed to p._singleBar() above -- -- The function looks for bar*-left, bar*-right, bar*-from, or bar*-to, -- where * is a string of digits. That string of digits is then used to -- find corresponding parameters of the individual bar. -- For example, if bar23-left is found, then bar23-colour turns into local colour, -- bar23-left turns into local left, bar23-from turns into local from, etc. function p._bars(container,args) local barArgs = p._scanArgs(args,{"^bar(%d+)-left$","^bar(%d+)-right$","^bar(%d+)-from","^bar(%d+)-to"}, {{"text","bar","-text"}, {"textsize","bar","-font-size"}, {"nudgedown","bar","-nudge-down"}, {"nudgeup","bar","-nudge-up"}, {"nudgeright","bar","-nudge-right"}, {"nudgeleft","bar","-nudge-left"}, {"colour","bar","-colour"}, {"colour","bar","-color"}, {"border","bar","-border-width"}, {"border-colour","bar","-border-colour"}, {"border-colour","bar","-border-color"}, {"border-style","bar","-border-style"}, {"left","bar","-left"}, {"right","bar","-right"}, {"from","bar","-from"}, {"to","bar","-to"}}) -- The individual bar arguments are placed into the barArgs table -- Iterating through barArgs picks out the for _, barg in ipairs(barArgs) do -- barg is a table with the local arguments for one bar. -- barg needs to have some global arguments copied into it: barg["tl-from"] = args.from barg["tl-to"] = args.to barg.height = args.height barg.width = args.width barg["height-unit"] = args["height-unit"] barg["width-unit"] = args["width-unit"] barg.unit = args.unit barg.scaling = args.scaling barg.power = args.power barg.alignBoxText = not args["disable-box-align"] -- call _singleBar with the local arguments for one bar p._singleBar(container,barg) end end -- Function to draw a bar corresponding to a geological period -- Arguments: -- container = parent HTML object -- args = global arguments passed to main -- -- This function is just like _bars(), above, except with defaults for periods: -- a period bar is triggered by period* (* = string of digits) -- all other parameters start with "period", not "bar" -- colour, from, and to parameters default to data from named period -- text is a wikilink to period article function p._periods(container,args) local frame = mw.getCurrentFrame() local periodArgs = p._scanArgs(args,{"^period(%d+)$"}, {{"text","period","-text"}, {"textsize","period","-font-size"}, {"period","period"}, {"nudgedown","period","-nudge-down"}, {"nudgeup","period","-nudge-up"}, {"nudgeright","period","-nudge-right"}, {"nudgeleft","period","-nudge-left"}, {"colour","period","-colour"}, {"colour","period","-color"}, {"border-width","period","-border-width"}, {"border-colour","period","-border-colour"}, {"border-colour","period","-border-color"}, {"border-style","period","-border-style"}, {"left","period","-left"}, {"right","period","-right"}, {"from","period","-from"}, {"to","period","-to"}}) -- Iterate through period* arguments, translating much like bar* arguments -- Supply period defaults to local arguments, also for _, parg in ipairs(periodArgs) do parg.text = parg.text or ("[["..parg.period.."]]") parg.textsize = "90%" parg.colour = parg.colour or frame:expandTemplate{title=periodColor,args={parg.period}} parg.from = parg.from or tonumber("-"..frame:expandTemplate{title=periodStart,args={parg.period}}) parg.to = parg.to or tonumber("-"..frame:expandTemplate{title=periodEnd,args={parg.period}}) if tonumber(parg.from) < tonumber(args.from) then parg.from = args.from end if tonumber(parg.to) > tonumber(args.to) then parg.to = args.to end parg["tl-from"] = args.from parg["tl-to"] = args.to parg.height = args.height parg.width = args.width parg["height-unit"] = args["height-unit"] parg["width-unit"] = args["width-unit"] parg.unit = args.unit parg.scaling = args.scaling parg.power = args.power parg.alignBoxText = not args["disable-box-align"] p._singleBar(container,parg) end end -- =========== -- ANNOTATIONS -- =========== -- Function to render a single note (annotation) -- Arguments: -- container = parent HTML object -- args = arguments for this single note -- args.text = text to display in note -- args.noarr = bool, true if no arrow should be used -- args.height = height of timeline -- args.unit = height units -- args.at = position of annotation (in time units) -- args.colour = color of text in note -- args.textsize = size of text (default 90%) -- args.nudgeright = nudge text (and arrow) to right (in em) -- args.nudgeleft = nudge text (and arrow) to left (in em) -- Following parameters are only applicable to "no arrow" case or when -- args.alignArrow is false: -- args.nudgedown = nudge text down (in em) -- args.nudgeup = nudge text up (in em) -- args.aw = annotation width (in em) function p._singleNote(container,args) -- Ensure some parameters default to sensible values args.at = tonumber(args.at) or 0.5*(args.to+args.from) args.colour = args.colour or "var( --color-base, #000)" args.aw = tonumber(args.aw) -- if string is centering, use old width to not break it or mw.ustring.find(args.text,"center",1,true) and oldDefaultAW or defaultAW args.textsize = args.textsize or "90%" -- Convert 4 nudge arguments to 2 numeric signed nudge dimensions (right, down) args.nudgeright = (tonumber(args.nudgeright) or 0)-(tonumber(args.nudgeleft) or 0) args.nudgedown = (tonumber(args.nudgedown) or 0)-(tonumber(args.nudgeup) or 0) -- Container should have no pointer events, only the text should. -- This prevents issues with containers overlapping and blocking pointer events on links. container:css("pointer-events", "none") -- Two cases: no arrow, and arrow -- For no arrow case, use previous CSS which works well to position text if args.noarr then -- First, place a bar that pushes annotation down to right spot local bar = container:tag('div') bar:addClass("annot-bar") bar:css("width","auto") bar:css("font-size","100%") bar:css("position","absolute") bar:css("text-align","center") bar:css("pointer-events", "none") bar:css("margin-top",checkDim(p._scaleTime(args.at,args.from,args.to,args.height,args.scaling,args.power), args.unit,nil,"%.3f")) -- Now, nudge the text per nudge dimensions local nudge = bar:tag('div') nudge:addClass("annot-nudge") nudge:css("font-size","100%") nudge:css("float","left") nudge:css("position","relative") nudge:css("text-align","left") nudge:css("pointer-events", "none") nudge:css("top",checkDim(args.nudgedown-0.75,"em",nil)) nudge:css("left",checkDim(args.nudgeright,"em",nil)) nudge:css("width",checkDim(args.aw,"em",true)) -- Finally, place a dev for the text local text = nudge:tag('div') text:css("position","relative") text:css("width","auto") text:css("z-index","10") text:css("font-size",ignoreBlank(args.textsize)) text:css("color",ignoreBlank(args.colour)) text:css("vertical-align","middle") text:css("line-height","105%") text:css("bottom","0") -- Ensure that the text can be interacted with: text:css("pointer-events","initial") text:wikitext(ignoreBlank(args.text)) else -- In the arrow case, previous code didn't correctly line up the text -- Now that we're in Lua, it's easy to use a table to hold the arrow against the text -- One row: first td is arrow, second td is text -- Table gets placed directly using top CSS and absolute position local tbl = container:tag('table') -- Removes semantic meaning from table element. Equivalent of div now. tbl:attr("role","presentation") -- choose a reasonable height for table, then position middle of that height in the timeline tbl:css("position","absolute") tbl:css("z-index","15") local at_location = p._scaleTime(args.at,args.from,args.to,args.height,args.scaling,args.power) tbl:css("top",checkDim(at_location,args.unit,nil,"%.3f")) tbl:css("left",checkDim(args.nudgeright,"em",nil)) tbl:css("transform","translateY(-50%)") tbl:css("padding","0") tbl:css("margin","0") tbl:css("font-size","100%") local row = tbl:tag('tr') local arrowCell = row:tag('td') arrowCell:css("padding","0") arrowCell:css("text-align","left") arrowCell:css("vertical-align","middle") local arrowSpan = arrowCell:tag('span') arrowSpan:css("color",args.colour) arrowSpan:wikitext("&#8592;") --- HTML for left-pointing arrow local textCell = row:tag('td') textCell:css("padding","0") textCell:css("text-align","left") textCell:css("vertical-align","middle") local textParent = textCell -- If disable-arrow-align is true, nudge the text per nudge dimensions: if not args.alignArrow then local nudge = textCell:tag('div') nudge:addClass("annot-nudge") nudge:css("font-size","100%") nudge:css("float","left") nudge:css("position","relative") nudge:css("top",checkDim(args.nudgedown,"em",nil)) textParent = nudge end local text = textParent:tag('div') text:css("z-index","10") text:css("font-size",ignoreBlank(args.textsize)) text:css("color",ignoreBlank(args.colour)) text:css("display","block") text:css("line-height","105%") --- don't crunch multiple lines of text text:css("bottom","0") -- Ensure that the text can be interacted with: text:css("pointer-events","initial") text:wikitext(ignoreBlank(args.text)) end end -- Function to render all annotations in timeline -- Arguments: -- container = parent HTML object -- args = arguments to main function -- -- Global (main) arguments are parsed, individual box arguments are picked out -- and passed to p._singleNote() above -- -- The function looks for note*, where * is a string of digits -- That string of digits is then used to find corresponding parameters of the individual note. -- For example, if note23 is found, then note23-colour turns into local colour, -- note-at turns into local at, note-texdt turns into local text, etc. -- -- args["annotation-width"] overrides automatically determined width of annotation div function p._annotations(container,args) local noteArgs = p._scanArgs(args,{"^note(%d+)$"}, {{"text","note"}, {"noarr","note","-remove-arrow"}, {"noarr","note","-no-arrow"}, {"textsize","note","-size"}, {"textsize","note","-font-size"}, {"nudgedown","note","-nudge-down"}, {"nudgeup","note","-nudge-up"}, {"nudgeright","note","-nudge-right"}, {"nudgeleft","note","-nudge-left"}, {"colour","note","-colour"}, {"colour","note","-color"}, {"at","note","-at"}}) if #noteArgs == 0 then return end -- a div to hold all of the notes local notes= container:tag('td') notes:attr("id","Annotations"..(args["instance-id"] or "")) notes:css("padding","0") notes:css("margin","0.7em 0 0.7em 0") notes:css("float","left") notes:css("position","relative") -- Is there a "real" note? If so, leave room for it -- real is: is non-empty and (has arrow or isn't nudged left) local realNote = false for _, narg in ipairs(noteArgs) do local left = (tonumber(narg.nudgeleft) or 0)-(tonumber(narg.nudgeright) or 0) if narg.text ~= "" and (not narg.noarr or left <= 0) then realNote = true args.hasRealNote = true -- record realNote boolean in args for further use break end end -- width of notes holder depends on whethere there are any "real" notes -- width can be overriden local aw = tonumber(args["annotations-width"]) or (realNote and defaultAW) or 0 aw = aw+0.22*args.timelineWidth notes:css("width",checkDim(aw,"em",true,"%.3f")) args.computedWidth = args.computedWidth+aw notes:css("height",checkDim(args.height,args["height-unit"],true)) for _, narg in ipairs(noteArgs) do --- copy required global parameters to local note args narg.from = args.from narg.to = args.to narg.height = args.height narg.unit = args["height-unit"] narg.aw = args["annotations-width"] narg.alignArrow = not args["disable-arrow-align"] narg.scaling = args.scaling narg.power = args.power p._singleNote(notes,narg) end end -- ==================== -- LEGENDS AND CAPTIONS -- ==================== -- Function to render a single legend (below the timeline) -- Arguments: -- container = parent HTML object -- args = argument table for this legend -- args.colour = color to show in square -- args.text = text that describes color function p._singleLegend(container,args) if not args.text then -- if no text, not a sensible legend return end args.colour = args.colour or args.defaultColor or "transparent" local row = container:tag('tr') local squareCell = row:tag('td') squareCell:css("padding",0) local square = squareCell:tag('span') square:css("background",ignoreBlank(args.colour)) square:css("color","inherit") square:css("padding","0em .1em") square:css("border","solid 1px #242020") square:css("height","1.5em") square:css("width","1.5em") square:css("margin",".25em .9em .25em .25em") square:wikitext("&emsp;") local textCell = row:tag('td') textCell:css("padding",0) local text = textCell:tag('div') text:wikitext(args.text) end function p._legends(container,args) local legendArgs = p._scanArgs(args,{"^legend(%d+)$"}, {{"text","legend"}, {"colour","bar","-colour"}, {"colour","bar","-color"}, {"colour","legend","-colour"}, {"colour","legend","-color"} }) if #legendArgs == 0 then return end local legendRow = container:tag('tr') local legendCell = container:tag('td') legendCell:attr("id","Legend"..(args["instance-id"] or "")) legendCell:attr("colspan",3) legendCell:css("padding","0 0.2em 0.7em 1em") local legend = legendCell:tag('table') legend:attr("id","Legend"..(args["instance-id"] or "")) legend:attr("role","presentation") legend:addClass("toccolours") legend:css("margin-left","3.1em") legend:css("border-style","none") legend:css("float","left") legend:css("clear","both") for _,larg in ipairs(legendArgs) do p._singleLegend(legend,larg) end end local helpString = [=[ ---- '''Usage instructions''' ---- Copy the text below, adding multiple bars, legends and notes as required. <br>Comments, enclosed in <code><!-</code><code>- -</code><code>-></code>, should be removed. Remember: * You must use <code>{</code><code>{!}</code><code>}</code> wherever you want a {{!}} to be : rendered in the timeline * Large borders will displace bars in many browsers * Text should not be wider than its containing bar, : as this may cause compatibility issues * Units default to [[em (typography){{!}}em]], the height and width of an 'M'. See {{tl|Graphical timeline}} for full documentation. {{Graphical timeline/blank}}}}]=] local function createCaption(container,args) local captionRow = container:tag("tr") local captionCell = captionRow:tag("td") captionCell:attr("id","Caption"..(args["instance-id"] or "")) captionCell:attr("colspan",3) captionCell:css("padding","0") captionCell:css("margin","0 0.2em 0.7em 0.2em") local caption = captionCell:tag("div") caption:attr("id","Caption"..(args["instance-id"] or "")) caption:addClass("toccolours") if args.embedded then caption:css("margin","0 auto") caption:css("float","left") else caption:css("margin","0 0.5em") end caption:css("border-style","none") caption:css("clear","both") caption:css("text-align","center") local widthUnit = args["width-unit"] local aw = tonumber(args["annotations-width"]) or (args.hasRealNote and defaultAW) or -0.25 aw = aw+5+args.timelineWidth if aw > args.computedWidth then args.computedWidth = aw end caption:css("width",checkDim(aw,"em",true,"%.3f")) caption:wikitext((args.caption or "")..((args.help and args.help ~= "off" and helpString) or "")) end function p._main(args) -- For backward compatibility with template, all empty arguments are accepted. -- But, for some parameters, empty will cause a Lua error, so for those, we convert -- empty to nil. for _, attr in pairs({"title","link-to","embedded","align","margin", "height","width","unit","height-unit","width-unit","scale-increment", "annotations-width","disable-arrow-align","disable-box-align","from","to"}) do args[attr] = ignoreBlank(args[attr]) end -- parse yes/no/true/false in embedded argument args.embedded = yesNo(args.embedded,false) -- Check that to > from, and that they're both defined local from = tonumber(args.from) or 0 local to = tonumber(args.to) or 0 if from > to then args.from = to args.to = from else args.from = from args.to = to end if args.scaling == 'sqrt' then args.scaling = 'pow' args.power = 0.5 end if args.scaling == 'pow' then args.power = args.power or 0.5 end args.computedWidth = 1.7 -- Determine width/height values and units, with defaults args["height-unit"] = args.unit or args["height-unit"] or "em" args["width-unit"] = args.unit or args["width-unit"] or "em" args.height = args.height or convertUnits(36,"em",args["height-unit"]) args.width = args.width or convertUnits(10,"em",args["width-unit"]) if not args.height and not recognizedUnit(args["height-unit"]) then args.height = 36 args["height-unit"] = "em" end if not args.width and not recognizedUnit(args["width-unit"]) then args.width = 10 args["width-unit"] = "em" end -- Create container table local container = createContainer(args) -- TITLE if args.title and not args.embedded then local titleRow = container:tag('tr') local titleCell = titleRow:tag('td') titleCell:attr("colspan",3) createTitle(titleCell,args) end -- NAVBOX HEADER if args["link-to"] and not args.embedded then local navboxRow = container:tag('tr') local navboxCell = navboxRow:tag('td') navboxCell:attr("colspan",3) navboxHeader(navboxCell,args) end local centralRow = container:tag('tr') centralRow:css("vertical-align","top") -- SCALEBAR local scaleCell = centralRow:tag('td') scaleCell:css("padding","0") scaleCell:css("margin","0.7em 0 0.7em 0") p._scalemarkers(scaleCell,args) -- TIMELINE local timelineCell = centralRow:tag('td') timelineCell:css("padding","0") timelineCell:css("margin","0.7em 0 0.7em 0") local timeline = createTimeline(timelineCell,args) -- PERIODS p._periods(timeline,args) -- BARS p._bars(timeline,args) -- ANNOTATIONS p._annotations(centralRow,args) -- LEGEND p._legends(container,args) -- CAPTION createCaption(container,args) container:css("min-width",checkDim(args.computedWidth,"em",true,"%.3f")) return container end function p.main(frame) local args = getArgs(frame,{frameOnly=false,parentOnly=false,parentFirst=true,removeBlanks=false}) return tostring(p._main(args):allDone()) end return p e6jyqj8p30dbggriy3hqyqbzpkf820d Аљона Мун 0 1395538 5562044 2026-05-21T14:52:20Z Visem 38553 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:uk:Special:Redirect/revision/48081404|Альона Мун]]“ 5562044 wikitext text/x-wiki '''Аљона Мун (Мунтјану)''' ([[Молдавски јазик|молдавски]]: ''Aliona Munteanu''; родена на 25 мај 1989 година, [[Кишинев]], [[Молдавска ССР]])&nbsp;е [[Молдавија|молдавска]] пејачка. Таа ја претставуваше [[Молдавија на Евровизија|Молдавија]] на [[Евровизија 2013|''Евровизискиот натпревар за песна 2013'']] со песната ''„O mie“,'' а се врати и на ''[[Евровизија 2026|евровизиската сцена во 2026 година]]'' како придружен вокал за учесникот ''Satoshi.'' == Биографија == Аљона Мун е родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]]. Етничките молдавски песни и приспивни песни што ги пеела нејзината мајка го разбудиле интересот за музика. Уште од детството, Аљона била членка на неколку уметнички групи, каде што изведувала и музика и танц. Во 2010 година, таа учествуваше во втората сезона ''на „Фабрика де Старури“'' (молдавска серија базирана на <nowiki><i id="mwJQ">„Фабрика на ѕвездите</i></nowiki>“), каде што го освои третото место и ја освои титулата фаворит на публиката.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_WCE4Rk71M|title=www.luchianiuc.com/blog - Aliona Munteanu. Fabrica de Staruri 2. Pretendent 14|date=2010-02-13|access-date=2026-05-19}}</ref> == Евровизија == Во 2012 година, Аљона Мун учествуваше на [[Евровизија 2012|''Евровизискиот натпревар'']] во [[Баку]] како придружен вокал со Паша Парфениј, кој го освои 11-то место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2012|title=Eurovision 2012 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_-_O_Mie_presentation_(English).ogv|лево|мини|267x267пкс| Аљона Мун на Евровизија 2013]] Во 2013 година, Мун ја претставуваше Молдавија на ''[[Евровизија 2013]]'' со песната „O mie“ на нејзиниот мајчин јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013/moldova|title=Eurovision 2013 Moldova: Aliona Moon - "O mie"|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Музички продуцент|Продуцент]], [[композитор]] и [[пијанист]] на Аљона Мун на овој натпревар беше Паша Парфениј. Според резултатите од гласањето во финалето, таа го освои 11-то место од 26, добивајќи 71 поен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013|title=Eurovision 2013 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:ESC2013_-_Moldova_12.jpg|лево|мини|283x283пкс|Аљона Мун на сцената на Евровизија 2013]] На Евровизија 2026, Аљона Мун беше еден од придружните вокали на учесникот Satoshi '','' кој ја претставуваше Молдавија со песната ''„Viva, Moldova!“ .'' Откако го освои 4-то место во првото полуфинале<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026/semi-final-1|title=Eurovision 2026 Semi-final 1 Results|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref>, ''Сатоши'' се пласираше во финалето, каде што го освои 8-мо место, освојувајќи 226 гласа: 43 гласа од жирито и 183 гласа од гледачите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026|title=Eurovision 2026 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_Rehearsal_Eurovision_2026_04.jpg|мини|300x300пкс|Алјона Мун на Евровизија 2026]] На Евровизија 2026 беше референца за настапот на Аљона Мун на Евровизија 2013. Во 2013 година, Мун носеше бел фустан кој беше проектиран со различни текстури, вклучувајќи црвена и молња.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y00qlQ-Mpkw|title=How does the dress of Aliona Moon (Moldova) work?|date=2013-05-14|access-date=2026-05-19}}</ref> На кулминацијата на песната, фустанот се шири и расте до 4 метри во висина.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=xckgLUv73Jc|title=Aliona Moon - O Mie (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2013|date=2013-05-18|access-date=2026-05-19}}</ref> На настапот во 2026 година, Мун беше натерана да носи висок црвен фустан кој беше висок неколку метри, а за време на настапот, целото внимание беше насочено кон Мун 15 секунди.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=CKV15yxAsIQ|title=Satoshi - Viva, Moldova! (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2026|date=2026-05-16|access-date=2026-05-19}}</ref> [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Родени на 25 мај]] fbw2z9ahn4xmcbesy8wcd3m19lxvyid 5562045 5562044 2026-05-21T14:53:37Z Visem 38553 /* Евровизија */ 5562045 wikitext text/x-wiki '''Аљона Мун (Мунтјану)''' ([[Молдавски јазик|молдавски]]: ''Aliona Munteanu''; родена на 25 мај 1989 година, [[Кишинев]], [[Молдавска ССР]])&nbsp;е [[Молдавија|молдавска]] пејачка. Таа ја претставуваше [[Молдавија на Евровизија|Молдавија]] на [[Евровизија 2013|''Евровизискиот натпревар за песна 2013'']] со песната ''„O mie“,'' а се врати и на ''[[Евровизија 2026|евровизиската сцена во 2026 година]]'' како придружен вокал за учесникот ''Satoshi.'' == Биографија == Аљона Мун е родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]]. Етничките молдавски песни и приспивни песни што ги пеела нејзината мајка го разбудиле интересот за музика. Уште од детството, Аљона била членка на неколку уметнички групи, каде што изведувала и музика и танц. Во 2010 година, таа учествуваше во втората сезона ''на „Фабрика де Старури“'' (молдавска серија базирана на <nowiki><i id="mwJQ">„Фабрика на ѕвездите</i></nowiki>“), каде што го освои третото место и ја освои титулата фаворит на публиката.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_WCE4Rk71M|title=www.luchianiuc.com/blog - Aliona Munteanu. Fabrica de Staruri 2. Pretendent 14|date=2010-02-13|access-date=2026-05-19}}</ref> == Евровизија == Во 2012 година, Аљона Мун учествуваше на [[Евровизија 2012|''Евровизискиот натпревар'']] во [[Баку]] како придружен вокал со Паша Парфениј, кој го освои 11-то место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2012|title=Eurovision 2012 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_-_O_Mie_presentation_(English).ogv|лево|мини|267x267пкс| Аљона Мун на Евровизија 2013]] Во 2013 година, Мун ја претставуваше Молдавија на ''[[Евровизија 2013]]'' со песната „O mie“ на нејзиниот мајчин јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013/moldova|title=Eurovision 2013 Moldova: Aliona Moon - "O mie"|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Музички продуцент|Продуцент]], [[композитор]] и [[пијанист]] на Аљона Мун на овој натпревар беше Паша Парфениј. Според резултатите од гласањето во финалето, таа го освои 11-то место од 26, добивајќи 71 поен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013|title=Eurovision 2013 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:ESC2013_-_Moldova_12.jpg|лево|мини|283x283пкс|Аљона Мун на сцената на Евровизија 2013]] На Евровизија 2026, Аљона Мун беше еден од придружните вокали на учесникот Satoshi '','' кој ја претставуваше Молдавија со песната ''„Viva, Moldova!“ .'' Откако го освои 4-то место во првото полуфинале<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026/semi-final-1|title=Eurovision 2026 Semi-final 1 Results|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref>, ''Сатоши'' се пласираше во финалето, каде што го освои 8-мо место, освојувајќи 226 гласа: 43 гласа од жирито и 183 гласа од гледачите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026|title=Eurovision 2026 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_Rehearsal_Eurovision_2026_04.jpg|мини|300x300пкс|Алјона Мун на Евровизија 2026]] На Евровизија 2026 беше референца за настапот на Аљона Мун на Евровизија 2013. Во 2013 година, Мун носеше бел фустан кој беше проектиран со различни текстури, вклучувајќи црвена и молња.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y00qlQ-Mpkw|title=How does the dress of Aliona Moon (Moldova) work?|date=2013-05-14|access-date=2026-05-19}}</ref> На кулминацијата на песната, фустанот се шири и расте до 4 метри во висина.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=xckgLUv73Jc|title=Aliona Moon - O Mie (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2013|date=2013-05-18|access-date=2026-05-19}}</ref> На настапот во 2026 година, Мун беше натерана да носи висок црвен фустан кој беше висок неколку метри, а за време на настапот, целото внимание беше насочено кон Мун 15 секунди.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=CKV15yxAsIQ|title=Satoshi - Viva, Moldova! (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2026|date=2026-05-16|access-date=2026-05-19}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Родени на 25 мај]] f9u3z1z05yr5y8zrpehxjlc37h1r214 5562047 5562045 2026-05-21T14:54:04Z Visem 38553 5562047 wikitext text/x-wiki '''Аљона Мун (Мунтјану)''' ([[Молдавски јазик|молдавски]]: ''Aliona Munteanu''; родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]], [[Молдавска ССР]])&nbsp;е [[Молдавија|молдавска]] пејачка. Таа ја претставуваше [[Молдавија на Евровизија|Молдавија]] на [[Евровизија 2013|''Евровизискиот натпревар за песна 2013'']] со песната ''„O mie“,'' а се врати и на ''[[Евровизија 2026|евровизиската сцена во 2026 година]]'' како придружен вокал за учесникот ''Satoshi.'' == Биографија == Аљона Мун е родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]]. Етничките молдавски песни и приспивни песни што ги пеела нејзината мајка го разбудиле интересот за музика. Уште од детството, Аљона била членка на неколку уметнички групи, каде што изведувала и музика и танц. Во 2010 година, таа учествуваше во втората сезона ''на „Фабрика де Старури“'' (молдавска серија базирана на <nowiki><i id="mwJQ">„Фабрика на ѕвездите</i></nowiki>“), каде што го освои третото место и ја освои титулата фаворит на публиката.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_WCE4Rk71M|title=www.luchianiuc.com/blog - Aliona Munteanu. Fabrica de Staruri 2. Pretendent 14|date=2010-02-13|access-date=2026-05-19}}</ref> == Евровизија == Во 2012 година, Аљона Мун учествуваше на [[Евровизија 2012|''Евровизискиот натпревар'']] во [[Баку]] како придружен вокал со Паша Парфениј, кој го освои 11-то место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2012|title=Eurovision 2012 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_-_O_Mie_presentation_(English).ogv|лево|мини|267x267пкс| Аљона Мун на Евровизија 2013]] Во 2013 година, Мун ја претставуваше Молдавија на ''[[Евровизија 2013]]'' со песната „O mie“ на нејзиниот мајчин јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013/moldova|title=Eurovision 2013 Moldova: Aliona Moon - "O mie"|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Музички продуцент|Продуцент]], [[композитор]] и [[пијанист]] на Аљона Мун на овој натпревар беше Паша Парфениј. Според резултатите од гласањето во финалето, таа го освои 11-то место од 26, добивајќи 71 поен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013|title=Eurovision 2013 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:ESC2013_-_Moldova_12.jpg|лево|мини|283x283пкс|Аљона Мун на сцената на Евровизија 2013]] На Евровизија 2026, Аљона Мун беше еден од придружните вокали на учесникот Satoshi '','' кој ја претставуваше Молдавија со песната ''„Viva, Moldova!“ .'' Откако го освои 4-то место во првото полуфинале<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026/semi-final-1|title=Eurovision 2026 Semi-final 1 Results|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref>, ''Сатоши'' се пласираше во финалето, каде што го освои 8-мо место, освојувајќи 226 гласа: 43 гласа од жирито и 183 гласа од гледачите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026|title=Eurovision 2026 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_Rehearsal_Eurovision_2026_04.jpg|мини|300x300пкс|Алјона Мун на Евровизија 2026]] На Евровизија 2026 беше референца за настапот на Аљона Мун на Евровизија 2013. Во 2013 година, Мун носеше бел фустан кој беше проектиран со различни текстури, вклучувајќи црвена и молња.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y00qlQ-Mpkw|title=How does the dress of Aliona Moon (Moldova) work?|date=2013-05-14|access-date=2026-05-19}}</ref> На кулминацијата на песната, фустанот се шири и расте до 4 метри во висина.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=xckgLUv73Jc|title=Aliona Moon - O Mie (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2013|date=2013-05-18|access-date=2026-05-19}}</ref> На настапот во 2026 година, Мун беше натерана да носи висок црвен фустан кој беше висок неколку метри, а за време на настапот, целото внимание беше насочено кон Мун 15 секунди.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=CKV15yxAsIQ|title=Satoshi - Viva, Moldova! (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2026|date=2026-05-16|access-date=2026-05-19}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Родени на 25 мај]] hc9czqjvfikfqxbx8hpeka04atqxvm2 5562048 5562047 2026-05-21T14:54:41Z Visem 38553 /* Евровизија */ 5562048 wikitext text/x-wiki '''Аљона Мун (Мунтјану)''' ([[Молдавски јазик|молдавски]]: ''Aliona Munteanu''; родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]], [[Молдавска ССР]])&nbsp;е [[Молдавија|молдавска]] пејачка. Таа ја претставуваше [[Молдавија на Евровизија|Молдавија]] на [[Евровизија 2013|''Евровизискиот натпревар за песна 2013'']] со песната ''„O mie“,'' а се врати и на ''[[Евровизија 2026|евровизиската сцена во 2026 година]]'' како придружен вокал за учесникот ''Satoshi.'' == Биографија == Аљона Мун е родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]]. Етничките молдавски песни и приспивни песни што ги пеела нејзината мајка го разбудиле интересот за музика. Уште од детството, Аљона била членка на неколку уметнички групи, каде што изведувала и музика и танц. Во 2010 година, таа учествуваше во втората сезона ''на „Фабрика де Старури“'' (молдавска серија базирана на <nowiki><i id="mwJQ">„Фабрика на ѕвездите</i></nowiki>“), каде што го освои третото место и ја освои титулата фаворит на публиката.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_WCE4Rk71M|title=www.luchianiuc.com/blog - Aliona Munteanu. Fabrica de Staruri 2. Pretendent 14|date=2010-02-13|access-date=2026-05-19}}</ref> == Евровизија == Во 2012 година, Аљона Мун учествуваше на [[Евровизија 2012|''Евровизискиот натпревар'']] во [[Баку]] како придружен вокал со Паша Парфениј, кој го освои 11-то место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2012|title=Eurovision 2012 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_-_O_Mie_presentation_(English).ogv|лево|мини|267x267пкс| Аљона Мун на Евровизија 2013]] Во 2013 година, Мун ја претставуваше Молдавија на ''[[Евровизија 2013]]'' со песната „O mie“ на нејзиниот мајчин јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013/moldova|title=Eurovision 2013 Moldova: Aliona Moon - "O mie"|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Музички продуцент|Продуцент]], [[композитор]] и [[пијанист]] на Аљона Мун на овој натпревар беше Паша Парфениј. Според резултатите од гласањето во финалето, таа го освои 11-то место од 26, добивајќи 71 поен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013|title=Eurovision 2013 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:ESC2013_-_Moldova_12.jpg|лево|мини|283x283пкс|Аљона Мун на сцената на Евровизија 2013]] На Евровизија 2026, Аљона Мун беше еден од придружните вокали на учесникот Satoshi '','' кој ја претставуваше Молдавија со песната ''„Viva, Moldova!“'' Откако го освои 4-то место во првото полуфинале<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026/semi-final-1|title=Eurovision 2026 Semi-final 1 Results|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref>, ''Сатоши'' се пласираше во финалето, каде што го освои 8-мо место, освојувајќи 226 гласа: 43 гласа од жирито и 183 гласа од гледачите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026|title=Eurovision 2026 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_Rehearsal_Eurovision_2026_04.jpg|мини|300x300пкс|Алјона Мун на Евровизија 2026]] На Евровизија 2026 беше референца за настапот на Аљона Мун на Евровизија 2013. Во 2013 година, Мун носеше бел фустан кој беше проектиран со различни текстури, вклучувајќи црвена и молња.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y00qlQ-Mpkw|title=How does the dress of Aliona Moon (Moldova) work?|date=2013-05-14|access-date=2026-05-19}}</ref> На кулминацијата на песната, фустанот се шири и расте до 4 метри во висина.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=xckgLUv73Jc|title=Aliona Moon - O Mie (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2013|date=2013-05-18|access-date=2026-05-19}}</ref> На настапот во 2026 година, Мун беше натерана да носи висок црвен фустан кој беше висок неколку метри, а за време на настапот, целото внимание беше насочено кон Мун 15 секунди.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=CKV15yxAsIQ|title=Satoshi - Viva, Moldova! (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2026|date=2026-05-16|access-date=2026-05-19}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Родени на 25 мај]] mnxo2vrdcqu5i6fpal1wv3a6ewrm6pa 5562051 5562048 2026-05-21T14:56:22Z Visem 38553 added [[Category:Музичари]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 5562051 wikitext text/x-wiki '''Аљона Мун (Мунтјану)''' ([[Молдавски јазик|молдавски]]: ''Aliona Munteanu''; родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]], [[Молдавска ССР]])&nbsp;е [[Молдавија|молдавска]] пејачка. Таа ја претставуваше [[Молдавија на Евровизија|Молдавија]] на [[Евровизија 2013|''Евровизискиот натпревар за песна 2013'']] со песната ''„O mie“,'' а се врати и на ''[[Евровизија 2026|евровизиската сцена во 2026 година]]'' како придружен вокал за учесникот ''Satoshi.'' == Биографија == Аљона Мун е родена на 25 мај 1989 година во [[Кишинев]]. Етничките молдавски песни и приспивни песни што ги пеела нејзината мајка го разбудиле интересот за музика. Уште од детството, Аљона била членка на неколку уметнички групи, каде што изведувала и музика и танц. Во 2010 година, таа учествуваше во втората сезона ''на „Фабрика де Старури“'' (молдавска серија базирана на <nowiki><i id="mwJQ">„Фабрика на ѕвездите</i></nowiki>“), каде што го освои третото место и ја освои титулата фаворит на публиката.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_WCE4Rk71M|title=www.luchianiuc.com/blog - Aliona Munteanu. Fabrica de Staruri 2. Pretendent 14|date=2010-02-13|access-date=2026-05-19}}</ref> == Евровизија == Во 2012 година, Аљона Мун учествуваше на [[Евровизија 2012|''Евровизискиот натпревар'']] во [[Баку]] како придружен вокал со Паша Парфениј, кој го освои 11-то место.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2012|title=Eurovision 2012 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_-_O_Mie_presentation_(English).ogv|лево|мини|267x267пкс| Аљона Мун на Евровизија 2013]] Во 2013 година, Мун ја претставуваше Молдавија на ''[[Евровизија 2013]]'' со песната „O mie“ на нејзиниот мајчин јазик.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013/moldova|title=Eurovision 2013 Moldova: Aliona Moon - "O mie"|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Музички продуцент|Продуцент]], [[композитор]] и [[пијанист]] на Аљона Мун на овој натпревар беше Паша Парфениј. Според резултатите од гласањето во финалето, таа го освои 11-то место од 26, добивајќи 71 поен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2013|title=Eurovision 2013 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:ESC2013_-_Moldova_12.jpg|лево|мини|283x283пкс|Аљона Мун на сцената на Евровизија 2013]] На Евровизија 2026, Аљона Мун беше еден од придружните вокали на учесникот Satoshi '','' кој ја претставуваше Молдавија со песната ''„Viva, Moldova!“'' Откако го освои 4-то место во првото полуфинале<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026/semi-final-1|title=Eurovision 2026 Semi-final 1 Results|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref>, ''Сатоши'' се пласираше во финалето, каде што го освои 8-мо место, освојувајќи 226 гласа: 43 гласа од жирито и 183 гласа од гледачите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2026|title=Eurovision 2026 Results: Voting & Points|work=Eurovisionworld|language=en-gb|accessdate=2026-05-19}}</ref> [[Податотека:Aliona_Moon_Rehearsal_Eurovision_2026_04.jpg|мини|300x300пкс|Алјона Мун на Евровизија 2026]] На Евровизија 2026 беше референца за настапот на Аљона Мун на Евровизија 2013. Во 2013 година, Мун носеше бел фустан кој беше проектиран со различни текстури, вклучувајќи црвена и молња.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y00qlQ-Mpkw|title=How does the dress of Aliona Moon (Moldova) work?|date=2013-05-14|access-date=2026-05-19}}</ref> На кулминацијата на песната, фустанот се шири и расте до 4 метри во висина.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=xckgLUv73Jc|title=Aliona Moon - O Mie (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2013|date=2013-05-18|access-date=2026-05-19}}</ref> На настапот во 2026 година, Мун беше натерана да носи висок црвен фустан кој беше висок неколку метри, а за време на настапот, целото внимание беше насочено кон Мун 15 секунди.<ref>{{Наведено видео|url=https://www.youtube.com/watch?v=CKV15yxAsIQ|title=Satoshi - Viva, Moldova! (LIVE) {{!}} Moldova 🇲🇩 {{!}} Grand Final {{!}} Eurovision 2026|date=2026-05-16|access-date=2026-05-19}}</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Родени во 1989 година]] [[Категорија:Родени на 25 мај]] [[Категорија:Музичари]] gffjryak0oc26ioyxinjgizjoleulx5 Добој Исток 0 1395539 5562054 2026-05-21T15:08:41Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1344966358|Doboj East]]“ 5562054 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место||official_name=Doboj East|native_name=Doboj Istok<br />Добој Исток|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|Село]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2={{Flag|Tuzla Canton}}|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|map_caption=Локација на Добој Исток во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=Municipal&nbsp;mayor|leader_name=Kemal Bratić|image_map=Doboj Istok municipality.svg|area_total_km2=41|population_as_of=2013 census|population_total=10248|population_density_km2=auto|area_code=+387 35|website={{url|http://www.opcinadobojistok.ba}}|name=|population_urban=|leader_party=[[Party of Democratic Action|SDA]]}}'''Добој Исток''' – општина во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој била создаден во 1998 година, три години по [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот мировен договор]] со отцепување од општина Добој. Денес Источен Добој доживува брза урбанизација, како и економски и индустриски раст, а една од причините за оваа појава може да биде фактот што општината се наоѓа на раскрсницата на неколку други брзорастечки или развиени области на Босна. == Географија == Добој Исток се наоѓа на исток помеѓу градот [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]] и на запад со градот [[Добој]], а на југ со реката [[Spreča|Спреча]], која служи и како раб на општината и последователна граница со [[Petrovo, Bosnia and Herzegovina|Петрово, Босна и Херцеговина]]. Долината Спреча ја покрива јужната половина од општината каде што земјиштето е многу плодно, па затоа областа е претежно земјоделска. Кон север, надморската височина почнува да се искачува и теренот е многу поридест и ова го претставува јужниот дел од планината [[Trebava|Требава]]. == Населби == Добој Исток е составен од 5 населби: [[Brijesnica Mala|Бријеница Мала]], [[Brijesnica Velika|Бријеница Велика]], [[Klokotnica (Doboj Istok)|Клокотница]], [[Lukavica Rijeka|Лукавица Риека]] и [[Stanić Rijeka|Станиќ Риека]], со седиште на општината Клокотница. == Население == {| class="wikitable" !Локалитет ! 1991 <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11258#link1|title=Popis 2013 u BiH|work=www.statistika.ba|accessdate=2022-11-11}}</ref> ! 2013 <ref name=":0" /> |- | Бријешница Мала | 1.530 | 1.764 |- | Бријешница Велика | 1.771 | 1.872 |- | Клокотница | 3.989 | 4.874 |- | Лукавица Риека | 983 | 1.037 |- | Станиќ Риека | 765 | 701 |- | Вкупно: | 9.038 | 10.248 |} Густината на населението во Источен Добој е околу 260/км², што, без градовите Сараево и Тузла, го прави Источен Добој третата најгусто населена општина во Босна и Херцеговина, веднаш зад [[Теочак]] и [[Добој Југ|Јужен Добој]], а воедно и речиси сите жители се Бошњаци (96%), а останатите се од други етнички групи (4%). == Историја == Подрачјето на денешен Добој Исток било населено уште од средниот век, а според некои пишани документи Бријешница Мала и Клокотница биле споменати за прв пат во 1528 година, додека Лукавица Риека и Станиќ Риека во 1533 година. == Економија == Главните индустрии во Добој Исток се земјоделството, текстилната индустрија и прехранбената индустрија. == Туризам == Повеќето туристи доаѓаат во Добој Исток за лов, риболов и авантуристички туризам. == Видете исто така == * [[Тузлански кантон]] == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/20060820121158/http://www.dobojistok.org/ Official site]}} {{Tuzla Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|44.7333|N|18.1889|E|source:frwiki_region:BA_type:mountain}} [[Категорија:Статии со краток опис]] jrygukbb3wxvgmqy1ax7dbht2ajr2ho Србац 0 1395540 5562056 2026-05-21T15:13:16Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1344676304|Srbac]]“ 5562056 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|native_name=Србац|official_name=Srbac|other_name=|image_skyline=Srbac crkva bogorodicnog pokrova nkd 578.JPG|image_shield=Srbac-Grb.gif|image_map=Srbac municipality.svg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|Town]] and [[Municipalities of Republika Srpska|municipality]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Geographical [[region]]|subdivision_name2=|leader_title=Municipal&nbsp;mayor|leader_name=Mlađan Dragosavljević|leader_party=[[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]|map_caption=Location of Srbac within Republika Srpska|population_as_of=2013 census|area_total_km2=452.51|population_total=17,587|population_density_km2=auto|area_code=51|website={{URL|www.srbac-rs.com}}|blank_name_sec1=Phone code|blank_info_sec1=+387|footnotes=|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+1|unit_pref=Metric|name=|image_map1=Srbac-naselja.PNG}} [[Податотека:Srbacbypopulation1.png|мини|278x278пкс|Општина Србац според населението пропорционално на населбата со најголем и најмал број на население]] '''Србац''' – град и општина во [[Босна и Херцеговина]] кој од 2013 година, има население од 17.587 жители, додека градот Србац има население од 2.707 жители. == Географија == === Физичка географија === дасвњере опицир0њ јњф којвњнеи0јф0ињњљце ниеиов 2ев === Политичка географија === цењивр вењонфи0в === Клима === њерувњ0инењи0в њоив == Историја == [[Податотека:Karta-velika-srbac.gif|мини|277x277пкс|Карта на општина Србац]] [[Податотека:Crkva-srbac.jpg|мини|290x290пкс|Српска православна црква]] дњирвн3и0бвн ифњвјењ цнеиљв === Отоманска ера === ефрјонбву9ирњнвуивсацацдв д === Австро-Унгарија === епњвребтојргф ни02фјењв ефјрвн2еињ === Југославија === ведврњн9вецњ о ејоњеиц њојвељњц == Демографија == [[Податотека:Opstina_Srbac.gif|мини|200x200пкс|Зградата на Градскиот совет.]] === Население === сдвќре0 ирвнеи0љвњ ир {| class="wikitable" ! colspan="9" |Population of settlements – Srbac municipality |- | |Settlement |1948. |1953. |1961. |1971. |1981. |1991. |2013. |- | |Total | | | |21,226 |22,336 |21,840 |17,587 |- |1 |Bajinci | | | | | |900 |621 |- |2 |Bardača | | | | | |269 |195 |- |3 |Brezovljani | | | | | |292 |267 |- |4 |Brusnik | | | | | |176 |86 |- |5 |Vlaknica | | | | | |247 |133 |- |6 |Gaj | | | | | |5 |3 |- |7 |Glamočani | | | | | |615 |559 |- |8 |Gornja Lepenica | | | | | |351 |240 |- |9 |Gornji Kladari | | | | | |392 |316 |- |10 |Gornji Srđevići | | | | | |608 |455 |- |11 |Donja Lepenica | | | | | |537 |326 |- |12 |Donji Kladari | | | | | |222 |172 |- |13 |Donji Srđevići | | | | | |393 |302 |- |14 |Dugo Polje | | | | | |332 |247 |- |15 |Ilićani | | | | | |207 |124 |- |16 |Inađol | | | | | |785 |779 |- |17 |Kaoci | | | | | |797 |528 |- |18 |Kobaš | | | | | |1,014 |509 |- |19 |Korovi | | | | | |534 |317 |- |20 |Kukulje | | | | | |950 |842 |- |21 |Lilić | | | | | |315 |199 |- |22 |Nova Ves | | | | | |377 |243 |- |23 |Novi Martinac | | | | | |15 |13 |- |24 |Nožičko | | | | | |1,117 |916 |- |25 |Povelič | | | | | |1,219 |982 |- |26 |Pribljezi | | | | | |562 |432 |- |27 |Razboj Župski | | | | | |481 |312 |- |28 |Razboj Ljevčanski | | | | | |903 |845 |- |29 |Rakovac | | | | | |36 |6 |- |30 |Resevac | | | | | |242 |196 |- |31 |Selište | | | | | |134 |81 |- |32 |Seferovci | | | | | |307 |238 |- |33 |Sitneši | | | | | |1,207 |871 |- |34 |Sitneši Mali | | | | | |490 |314 |- |35 |'''Srbac''' |573 |492 |789 |1,437 |2,442 |3,043 |2,707 |- |36 |Srbac Selo | | | | | |824 |822 |- |37 |Stari Martinac | | | | | |452 |323 |- |38 |Ćukali | | | | | |380 |308 |- |39 |Crnaja | | | | | |110 |104 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.707 (100,0%) | 3.043 (100,0%) | 2.442 (100,0%) | 1.437 (100,0%) |- | Срби | | 2.605 (85,61%) | 1.840 (75,35%) | 1.285 (89,42%) |- | Југословени | | 209 (6.868%) | 394 (16,13%) | 10 (0,696%) |- | Други | | 124 (4.075%) | 71 (2.907%) | 28 (1.949%) |- | Хрвати | | 54 (1.775%) | 65 (2.662%) | 46 (3.201%) |- | Бошњаци | | 51 (1.676%) | 33 (1.351%) | 39 (2.714%) |- | Црногорците | | | 29 (1.188%) | 22 (1.531%) |- | Македонци | | | 7 (0,287%) | 2 (0,139%) |- | Албанци | | | 3 (0,123%) | |- | Рома | | | | 4 (0,278%) |- | Словенците | | | | 1 (0,070%)<br /><br /><br /><br /> |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 17.587 (100,0%) | 21.840 (100,0%) | 22.336 (100,0%) | 21.226 (100,0%) |- | Срби | 16.630 (94,56%) | 19.382 (88,75%) | 19.175 (85,85%) | 19.469 (91,72%) |- | Бошњаци | 417 (2.371%) | 940 (4.304%) | 800 (3.582%) | 1 018 (4.796%) |- | Други | 409 (2.326%) | 567 (2.596%) | 557 (2.494%) | 454 (2.139%) |- | Хрвати | 131 (0,745%) | 140 (0,641%) | 172 (0,770%) | 203 (0,956%) |- | Југословени | | 811 (3.713%) | 1 543 (6.908%) | 34 (0,160%) |- | Црногорците | | | 57 (0,255%) | 27 (0,127%) |- | Албанци | | | 12 (0,054%) | 5 (0,024%) |- | Македонци | | | 11 (0,049%) | 4 (0,019%) |- | Словенците | | | 6 (0,027%) | 8 (0,038%) |- | Рома | | | 3 (0,013%) | 4 (0,019%) |} == Видете исто така == * [[Municipalities of Republika Srpska|Општини на Репубика Босна и Херцеговина]] == Референци == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Srbac}} * [http://www.srbac-rs.com/ Официјална веб-страница] {{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Босанско-хрватски гранични премини]] [[Категорија:Србац]] [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] fyne9k4hd3qlv120sssxtmyfh5yl6qe 5562057 5562056 2026-05-21T15:16:08Z IvanKonev123 98191 5562057 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|native_name=Србац|official_name=Srbac|other_name=|image_skyline=Srbac crkva bogorodicnog pokrova nkd 578.JPG|image_shield=Srbac-Grb.gif|image_map=Srbac municipality.svg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|Town]] and [[Municipalities of Republika Srpska|municipality]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Geographical [[region]]|subdivision_name2=|leader_title=Municipal&nbsp;mayor|leader_name=Mlađan Dragosavljević|leader_party=[[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]|map_caption=Location of Srbac within Republika Srpska|population_as_of=2013 census|area_total_km2=452.51|population_total=17,587|population_density_km2=auto|area_code=51|website={{URL|www.srbac-rs.com}}|blank_name_sec1=Phone code|blank_info_sec1=+387|footnotes=|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+1|unit_pref=Metric|name=|image_map1=Srbac-naselja.PNG}} [[Податотека:Srbacbypopulation1.png|мини|278x278пкс|Општина Србац според населението пропорционално на населбата со најголем и најмал број на население]] '''Србац''' – град и општина во [[Босна и Херцеговина]] кој од 2013 година, има население од 17.587 жители, додека градот Србац има население од 2.707 жители. == Географија == === Физичка географија === Општина Србац се наоѓа на координатите {{coord|45.5|N|17.31|E}} на десниот брег на [[Сава]], преку [[Давор, Хрватска|Давор]], на вливот на [[Врбас (река)|Врбас]] во Сава, и околу {{convert|20|km|mi|abbr=on}} низводно од [[Градишка, Босна и Херцеговина|Градишка]]. Областа околу Србац е планинска шума на југоисток (40% од вкупната површина) и обработливо земјиште на југозапад (60% од вкупната површина). Самиот град е изграден во [[Панонската рамнина]], која се наоѓа на преминот помеѓу ниските планински области и рамните обработливи површини. Планинските венци на југоисток се нарекуваат [[Мотајица]], а највисокиот врв се нарекува Градина на 652 метри надморска височина. Најниската точка е 89 метри во малото село Влакница покрај реката Сава. === Политичка географија === Општина Србац се наоѓа во североисточниот дел на ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина и се граничи со општините Дервента, Прњавор, Лакташи и Градишка и има граница долга 42 км со Хрватска. Општина Србац зафаќа површина од 453 км2 (174,9 милји) и се состои од 39 села. === Клима === Србац има [[умерена клима]], со студени зими и топли лета. Најтопол месец во годината е јули, со просечна температура од {{convert|22,1|C|F|1}}. Најстуден месец во годината е јануари, кога температурите се просечни {{convert|1,2|C|F|1}}. Годишните врнежи за Србац се околу 770 mm. Поради големата географска ширина на градот, во Србац врне снег речиси секоја година. Силни ветрови доаѓаат од север и североисток и носат многу снег. {{Weather box | width = auto | single line = yes | metric first = yes | collapsed = yes | location = Srbac (1991–2020) | precipitation colour = green | Jan high C = 4.9 | Feb high C = 7.7 | Mar high C = 13.1 | Apr high C = 18.3 | May high C = 23.0 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 29.1 | Aug high C = 29.2 | Sep high C = 23.4 | Oct high C = 18.0 | Nov high C = 11.4 | Dec high C = 5.5 | year high C = 17.5 | Jan mean C = 1.2 | Feb mean C = 3.0 | Mar mean C = 7.2 | Apr mean C = 11.8 | May mean C = 16.3 | Jun mean C = 20.4 | Jul mean C = 22.1 | Aug mean C = 22.0 | Sep mean C = 17.0 | Oct mean C = 12.0 | Nov mean C = 6.8 | Dec mean C = 2.0 | year mean C = 11.8 | Jan low C = -2.1 | Feb low C = -1.1 | Mar low C = 2.2 | Apr low C = 6.0 | May low C = 10.6 | Jun low C = 14.4 | Jul low C = 15.9 | Aug low C = 15.6 | Sep low C = 11.2 | Oct low C = 7.0 | Nov low C = 3.1 | Dec low C = -1.1 | year low C = 6.8 | Jan precipitation mm = 43.8 | Feb precipitation mm = 40.6 | Mar precipitation mm = 49.9 | Apr precipitation mm = 59.6 | May precipitation mm = 76.9 | Jun precipitation mm = 84.5 | Jul precipitation mm = 62.2 | Aug precipitation mm = 65.3 | Sep precipitation mm = 80.3 | Oct precipitation mm = 76.2 | Nov precipitation mm = 70.6 | Dec precipitation mm = 59.3 | year precipitation mm = 769.3 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 8.6 | Feb precipitation days = 8.6 | Mar precipitation days = 9.4 | Apr precipitation days = 10.6 | May precipitation days = 11.5 | Jun precipitation days = 9.5 | Jul precipitation days = 8.8 | Aug precipitation days = 7.6 | Sep precipitation days = 9.6 | Oct precipitation days = 9.6 | Nov precipitation days = 10.5 | Dec precipitation days = 10.5 | year precipitation days = 114.9 |source 1 = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]<ref name=WMOCLINO>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20230908051252/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/BosniaAndHerzegovinaRepublicOfSrpska/CSV/Srbac_14538.csv | archive-date = 8 September 2023 | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/BosniaAndHerzegovinaRepublicOfSrpska/CSV/Srbac_14538.csv | title = Srbac Climate Normals 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | access-date = 8 September 2023}}</ref> }} == Историја == [[Податотека:Karta-velika-srbac.gif|мини|277x277пкс|Карта на општина Србац]] [[Податотека:Crkva-srbac.jpg|мини|290x290пкс|Српска православна црква]] дњирвн3и0бвн ифњвјењ цнеиљв Археолошките докази укажуваат на населба од [[Железното доба]] која постоела во регионот (Цаган град). Пред распадот на Западното Римско Царство, градот се споменувал во оваа област. Како и низ целиот Балкан за време на [[Отоманската империја|Отоманската окупација]], градовите постојано биле палени и уништувани. Во катастарската област на денешен Србац постоел историскиот град Свињар (што значи „свињарска штала“). === Отоманска ера === Во времето на [[Долгата војна (1591–1606)]], Ахмет Хафиз-паша ја транспортирал својата огромна војска од [[Славонија]] под отоманска контрола преку Сава кај Свињар понатаму во Босна (1596). За време на отоманската окупација, регионот бил дел од [[Санџак Босна]]. Свињар бил едно од важните места на бунтовниците во Босна за време на [[Херцеговското востание (1875–78)]] против [[Отоманската империја]]; Една од битките се случила тука на 21 ноември 1875 година на местото наречено Србац, каде што [[хајдуките]] од [[Мотајица]] го запалиле и уништиле отоманскиот воен логор. === Австро-Унгарија === Кон крајот на 19 век, Свињар бил под [[Австро-Унгарија]]. Во 1888 година, во Свињар било отворено основно училиште. Помеѓу 1899 и 1921 година, околу 7.000 Полјаци и околу 5.000 Украинци мигрирале и се населиле во областа. Кон крајот на 1929 година, во Свињар бил отворен и медицински центар. На 2 ноември 1933 година, министерот за внатрешни работи на [[Кралството Југославија]] го сменил името на градот во Србац. === Југославија === За време на [[Втората светска војна]], овие делови биле често напаѓани од сите завојувани страни. Во текот на 1970-тите, Србац доживеа брз раст со отворањето на нова текстилна фабрика и фабрика за материјали за пакување. Сепак, економскиот раст запре за време на [[Босанската војна]]. Србац беше бомбардиран 3 пати за време на војната од страна на хрватските сили само во летото 1992 година. Никој не беше убиен во овие 3 инциденти, а Србац претрпе само мали структурни оштетувања. == Демографија == [[Податотека:Opstina_Srbac.gif|мини|200x200пкс|Зградата на Градскиот совет.]] === Население === Според резултатите од пописот од 2013 година, општината има 17.587 жители, додека градот Србац имал население од 2.707 жители. {| class="wikitable" ! colspan="9" |Population of settlements – Srbac municipality |- | |Settlement |1948. |1953. |1961. |1971. |1981. |1991. |2013. |- | |Total | | | |21,226 |22,336 |21,840 |17,587 |- |1 |Bajinci | | | | | |900 |621 |- |2 |Bardača | | | | | |269 |195 |- |3 |Brezovljani | | | | | |292 |267 |- |4 |Brusnik | | | | | |176 |86 |- |5 |Vlaknica | | | | | |247 |133 |- |6 |Gaj | | | | | |5 |3 |- |7 |Glamočani | | | | | |615 |559 |- |8 |Gornja Lepenica | | | | | |351 |240 |- |9 |Gornji Kladari | | | | | |392 |316 |- |10 |Gornji Srđevići | | | | | |608 |455 |- |11 |Donja Lepenica | | | | | |537 |326 |- |12 |Donji Kladari | | | | | |222 |172 |- |13 |Donji Srđevići | | | | | |393 |302 |- |14 |Dugo Polje | | | | | |332 |247 |- |15 |Ilićani | | | | | |207 |124 |- |16 |Inađol | | | | | |785 |779 |- |17 |Kaoci | | | | | |797 |528 |- |18 |Kobaš | | | | | |1,014 |509 |- |19 |Korovi | | | | | |534 |317 |- |20 |Kukulje | | | | | |950 |842 |- |21 |Lilić | | | | | |315 |199 |- |22 |Nova Ves | | | | | |377 |243 |- |23 |Novi Martinac | | | | | |15 |13 |- |24 |Nožičko | | | | | |1,117 |916 |- |25 |Povelič | | | | | |1,219 |982 |- |26 |Pribljezi | | | | | |562 |432 |- |27 |Razboj Župski | | | | | |481 |312 |- |28 |Razboj Ljevčanski | | | | | |903 |845 |- |29 |Rakovac | | | | | |36 |6 |- |30 |Resevac | | | | | |242 |196 |- |31 |Selište | | | | | |134 |81 |- |32 |Seferovci | | | | | |307 |238 |- |33 |Sitneši | | | | | |1,207 |871 |- |34 |Sitneši Mali | | | | | |490 |314 |- |35 |'''Srbac''' |573 |492 |789 |1,437 |2,442 |3,043 |2,707 |- |36 |Srbac Selo | | | | | |824 |822 |- |37 |Stari Martinac | | | | | |452 |323 |- |38 |Ćukali | | | | | |380 |308 |- |39 |Crnaja | | | | | |110 |104 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.707 (100,0%) | 3.043 (100,0%) | 2.442 (100,0%) | 1.437 (100,0%) |- | Срби | | 2.605 (85,61%) | 1.840 (75,35%) | 1.285 (89,42%) |- | Југословени | | 209 (6.868%) | 394 (16,13%) | 10 (0,696%) |- | Други | | 124 (4.075%) | 71 (2.907%) | 28 (1.949%) |- | Хрвати | | 54 (1.775%) | 65 (2.662%) | 46 (3.201%) |- | Бошњаци | | 51 (1.676%) | 33 (1.351%) | 39 (2.714%) |- | Црногорците | | | 29 (1.188%) | 22 (1.531%) |- | Македонци | | | 7 (0,287%) | 2 (0,139%) |- | Албанци | | | 3 (0,123%) | |- | Рома | | | | 4 (0,278%) |- | Словенците | | | | 1 (0,070%)<br /><br /><br /><br /> |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 17.587 (100,0%) | 21.840 (100,0%) | 22.336 (100,0%) | 21.226 (100,0%) |- | Срби | 16.630 (94,56%) | 19.382 (88,75%) | 19.175 (85,85%) | 19.469 (91,72%) |- | Бошњаци | 417 (2.371%) | 940 (4.304%) | 800 (3.582%) | 1 018 (4.796%) |- | Други | 409 (2.326%) | 567 (2.596%) | 557 (2.494%) | 454 (2.139%) |- | Хрвати | 131 (0,745%) | 140 (0,641%) | 172 (0,770%) | 203 (0,956%) |- | Југословени | | 811 (3.713%) | 1 543 (6.908%) | 34 (0,160%) |- | Црногорците | | | 57 (0,255%) | 27 (0,127%) |- | Албанци | | | 12 (0,054%) | 5 (0,024%) |- | Македонци | | | 11 (0,049%) | 4 (0,019%) |- | Словенците | | | 6 (0,027%) | 8 (0,038%) |- | Рома | | | 3 (0,013%) | 4 (0,019%) |} == Видете исто така == * [[Municipalities of Republika Srpska|Општини на Репубика Босна и Херцеговина]] == Референци == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Srbac}} * [http://www.srbac-rs.com/ Официјална веб-страница] {{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Босанско-хрватски гранични премини]] [[Категорија:Србац]] [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] 2ctryt2gcirvbteh1j2yh0n918v5c1n 5562058 5562057 2026-05-21T15:19:23Z IvanKonev123 98191 5562058 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|native_name=Србац|official_name=Srbac|other_name=|image_skyline=Srbac crkva bogorodicnog pokrova nkd 578.JPG|image_shield=Srbac-Grb.gif|image_map=Srbac municipality.svg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|Town]] and [[Municipalities of Republika Srpska|municipality]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Geographical [[region]]|subdivision_name2=|leader_title=Municipal&nbsp;mayor|leader_name=Mlađan Dragosavljević|leader_party=[[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]|map_caption=Location of Srbac within Republika Srpska|population_as_of=2013 census|area_total_km2=452.51|population_total=17,587|population_density_km2=auto|area_code=51|website={{URL|www.srbac-rs.com}}|blank_name_sec1=Phone code|blank_info_sec1=+387|footnotes=|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+1|unit_pref=Metric|name=|image_map1=Srbac-naselja.PNG}} [[Податотека:Srbacbypopulation1.png|мини|278x278пкс|Општина Србац според населението пропорционално на населбата со најголем и најмал број на население]] '''Србац''' – град и општина во [[Босна и Херцеговина]] кој од 2013 година, има население од 17.587 жители, додека градот Србац има население од 2.707 жители. == Географија == === Физичка географија === Општина Србац се наоѓа на десниот брег на [[Сава]], преку [[Давор, Хрватска|Давор]], на вливот на [[Врбас (река)|Врбас]] во Сава, и околу 20км низводно од [[Градишка, Босна и Херцеговина|Градишка]]. Областа околу Србац е планинска шума на југоисток (40%) и обработливо земјиште на југозапад (60%) и самиот град е изграден во [[Панонската рамнина]], која се наоѓа на преминот помеѓу ниските планински области и рамните обработливи површини. Планинските венци на југоисток се нарекуваат [[Мотајица]], а највисокиот врв се нарекува Градина на 652м надморска височина, додека најниската точка е 89м во малото село Влакница покрај реката Сава. === Политичка географија === Општина Србац се наоѓа во североисточниот дел на ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина и се граничи со општините Дервента, Прњавор, Лакташи и Градишка и има граница долга 42 км со Хрватска. Општина Србац зафаќа површина од 453 км2 (174,9 милји) и се состои од 39 села. === Клима === Србац има [[умерена клима]], со студени зими и топли лета. Најтопол месец во годината е јули, со просечна температура од 22.1 °C, а додека најстуден месец во годината е јануари, кога температурите се просечни 1.2 °C. Годишните врнежи за Србац се околу 770mm. Поради големата географска ширина на градот, во Србац врне снег речиси секоја година. Силни ветрови доаѓаат од север и североисток и носат многу снег. {{Weather box | width = auto | single line = yes | metric first = yes | collapsed = yes | location = Srbac (1991–2020) | precipitation colour = green | Jan high C = 4.9 | Feb high C = 7.7 | Mar high C = 13.1 | Apr high C = 18.3 | May high C = 23.0 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 29.1 | Aug high C = 29.2 | Sep high C = 23.4 | Oct high C = 18.0 | Nov high C = 11.4 | Dec high C = 5.5 | year high C = 17.5 | Jan mean C = 1.2 | Feb mean C = 3.0 | Mar mean C = 7.2 | Apr mean C = 11.8 | May mean C = 16.3 | Jun mean C = 20.4 | Jul mean C = 22.1 | Aug mean C = 22.0 | Sep mean C = 17.0 | Oct mean C = 12.0 | Nov mean C = 6.8 | Dec mean C = 2.0 | year mean C = 11.8 | Jan low C = -2.1 | Feb low C = -1.1 | Mar low C = 2.2 | Apr low C = 6.0 | May low C = 10.6 | Jun low C = 14.4 | Jul low C = 15.9 | Aug low C = 15.6 | Sep low C = 11.2 | Oct low C = 7.0 | Nov low C = 3.1 | Dec low C = -1.1 | year low C = 6.8 | Jan precipitation mm = 43.8 | Feb precipitation mm = 40.6 | Mar precipitation mm = 49.9 | Apr precipitation mm = 59.6 | May precipitation mm = 76.9 | Jun precipitation mm = 84.5 | Jul precipitation mm = 62.2 | Aug precipitation mm = 65.3 | Sep precipitation mm = 80.3 | Oct precipitation mm = 76.2 | Nov precipitation mm = 70.6 | Dec precipitation mm = 59.3 | year precipitation mm = 769.3 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 8.6 | Feb precipitation days = 8.6 | Mar precipitation days = 9.4 | Apr precipitation days = 10.6 | May precipitation days = 11.5 | Jun precipitation days = 9.5 | Jul precipitation days = 8.8 | Aug precipitation days = 7.6 | Sep precipitation days = 9.6 | Oct precipitation days = 9.6 | Nov precipitation days = 10.5 | Dec precipitation days = 10.5 | year precipitation days = 114.9 |source 1 = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]<ref name=WMOCLINO>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20230908051252/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/BosniaAndHerzegovinaRepublicOfSrpska/CSV/Srbac_14538.csv | archive-date = 8 September 2023 | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/BosniaAndHerzegovinaRepublicOfSrpska/CSV/Srbac_14538.csv | title = Srbac Climate Normals 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | access-date = 8 September 2023}}</ref> }} == Историја == [[Податотека:Karta-velika-srbac.gif|мини|277x277пкс|Карта на општина Србац]] [[Податотека:Crkva-srbac.jpg|мини|290x290пкс|Српска православна црква]]Археолошките докази укажуваат на населба од [[Железното доба]] која постоела во регионот (Цаган град). Пред распадот на Западното Римско Царство, градот се споменувал во оваа област. Како и низ целиот Балкан за време на [[Отоманската империја|Отоманската окупација]], градовите постојано биле палени и уништувани. Во катастарската област на денешен Србац постоел историскиот град Свињар (што значи „свињарска штала“). === Отоманска ера === Во времето на [[Долгата војна (1591–1606)]], Ахмет Хафиз-паша ја транспортирал својата огромна војска од [[Славонија]] под отоманска контрола преку Сава кај Свињар понатаму во Босна (1596). За време на отоманската окупација, регионот бил дел од [[Санџак Босна]]. Свињар бил едно од важните места на бунтовниците во Босна за време на [[Херцеговското востание (1875–78)]] против [[Отоманската империја]]; Една од битките се случила тука на 21 ноември 1875 година на местото наречено Србац, каде што [[хајдуките]] од [[Мотајица]] го запалиле и уништиле отоманскиот воен логор. === Австро-Унгарија === Кон крајот на 19 век, Свињар бил под [[Австро-Унгарија]]. Во 1888 година, во Свињар било отворено основно училиште. Помеѓу 1899 и 1921 година, околу 7.000 Полјаци и околу 5.000 Украинци мигрирале и се населиле во областа. Кон крајот на 1929 година, во Свињар бил отворен и медицински центар. На 2 ноември 1933 година, министерот за внатрешни работи на [[Кралството Југославија]] го сменил името на градот во Србац. === Југославија === За време на [[Втората светска војна]], овие делови биле често напаѓани од сите завојувани страни. Во текот на 1970-тите, Србац доживеа брз раст со отворањето на нова текстилна фабрика и фабрика за материјали за пакување. Сепак, економскиот раст запре за време на [[Босанската војна]]. Србац беше бомбардиран 3 пати за време на војната од страна на хрватските сили само во летото 1992 година. Никој не беше убиен во овие 3 инциденти, а Србац претрпе само мали структурни оштетувања. == Демографија == [[Податотека:Opstina_Srbac.gif|мини|200x200пкс|Зградата на Градскиот совет.]] === Население === Според резултатите од пописот од 2013 година, општината има 17.587 жители, додека градот Србац имал население од 2.707 жители. {| class="wikitable" ! colspan="9" |Population of settlements – Srbac municipality |- | |Settlement |1948. |1953. |1961. |1971. |1981. |1991. |2013. |- | |Total | | | |21,226 |22,336 |21,840 |17,587 |- |1 |Bajinci | | | | | |900 |621 |- |2 |Bardača | | | | | |269 |195 |- |3 |Brezovljani | | | | | |292 |267 |- |4 |Brusnik | | | | | |176 |86 |- |5 |Vlaknica | | | | | |247 |133 |- |6 |Gaj | | | | | |5 |3 |- |7 |Glamočani | | | | | |615 |559 |- |8 |Gornja Lepenica | | | | | |351 |240 |- |9 |Gornji Kladari | | | | | |392 |316 |- |10 |Gornji Srđevići | | | | | |608 |455 |- |11 |Donja Lepenica | | | | | |537 |326 |- |12 |Donji Kladari | | | | | |222 |172 |- |13 |Donji Srđevići | | | | | |393 |302 |- |14 |Dugo Polje | | | | | |332 |247 |- |15 |Ilićani | | | | | |207 |124 |- |16 |Inađol | | | | | |785 |779 |- |17 |Kaoci | | | | | |797 |528 |- |18 |Kobaš | | | | | |1,014 |509 |- |19 |Korovi | | | | | |534 |317 |- |20 |Kukulje | | | | | |950 |842 |- |21 |Lilić | | | | | |315 |199 |- |22 |Nova Ves | | | | | |377 |243 |- |23 |Novi Martinac | | | | | |15 |13 |- |24 |Nožičko | | | | | |1,117 |916 |- |25 |Povelič | | | | | |1,219 |982 |- |26 |Pribljezi | | | | | |562 |432 |- |27 |Razboj Župski | | | | | |481 |312 |- |28 |Razboj Ljevčanski | | | | | |903 |845 |- |29 |Rakovac | | | | | |36 |6 |- |30 |Resevac | | | | | |242 |196 |- |31 |Selište | | | | | |134 |81 |- |32 |Seferovci | | | | | |307 |238 |- |33 |Sitneši | | | | | |1,207 |871 |- |34 |Sitneši Mali | | | | | |490 |314 |- |35 |'''Srbac''' |573 |492 |789 |1,437 |2,442 |3,043 |2,707 |- |36 |Srbac Selo | | | | | |824 |822 |- |37 |Stari Martinac | | | | | |452 |323 |- |38 |Ćukali | | | | | |380 |308 |- |39 |Crnaja | | | | | |110 |104 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.707 (100,0%) | 3.043 (100,0%) | 2.442 (100,0%) | 1.437 (100,0%) |- | Срби | | 2.605 (85,61%) | 1.840 (75,35%) | 1.285 (89,42%) |- | Југословени | | 209 (6.868%) | 394 (16,13%) | 10 (0,696%) |- | Други | | 124 (4.075%) | 71 (2.907%) | 28 (1.949%) |- | Хрвати | | 54 (1.775%) | 65 (2.662%) | 46 (3.201%) |- | Бошњаци | | 51 (1.676%) | 33 (1.351%) | 39 (2.714%) |- | Црногорците | | | 29 (1.188%) | 22 (1.531%) |- | Македонци | | | 7 (0,287%) | 2 (0,139%) |- | Албанци | | | 3 (0,123%) | |- | Рома | | | | 4 (0,278%) |- | Словенците | | | | 1 (0,070%)<br /><br /><br /><br /> |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 17.587 (100,0%) | 21.840 (100,0%) | 22.336 (100,0%) | 21.226 (100,0%) |- | Срби | 16.630 (94,56%) | 19.382 (88,75%) | 19.175 (85,85%) | 19.469 (91,72%) |- | Бошњаци | 417 (2.371%) | 940 (4.304%) | 800 (3.582%) | 1 018 (4.796%) |- | Други | 409 (2.326%) | 567 (2.596%) | 557 (2.494%) | 454 (2.139%) |- | Хрвати | 131 (0,745%) | 140 (0,641%) | 172 (0,770%) | 203 (0,956%) |- | Југословени | | 811 (3.713%) | 1 543 (6.908%) | 34 (0,160%) |- | Црногорците | | | 57 (0,255%) | 27 (0,127%) |- | Албанци | | | 12 (0,054%) | 5 (0,024%) |- | Македонци | | | 11 (0,049%) | 4 (0,019%) |- | Словенците | | | 6 (0,027%) | 8 (0,038%) |- | Рома | | | 3 (0,013%) | 4 (0,019%) |} == Видете исто така == * [[Municipalities of Republika Srpska|Општини на Репубика Босна и Херцеговина]] == Референци == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Srbac}} * [http://www.srbac-rs.com/ Официјална веб-страница] {{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Босанско-хрватски гранични премини]] [[Категорија:Србац]] [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] kztfy9y2ca6icvdggrdgfx87zrbbl98 Доњи Жабар 0 1395541 5562059 2026-05-21T15:25:43Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1345125632|Donji Žabar]]“ 5562059 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|Village]] and [[Municipalities of Republika Srpska|municipality]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Geographical [[region]]|subdivision_name2=[[Posavina]]|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|unit_pref=Metric|map_caption=Location of Donji Žabar within Bosnia and Herzegovina|native_name=Доњи Жабар|official_name=Donji Žabar|other_name=|image_shield=|image_map=Donji Žabar municipality.svg|area_blank1_title=Town|area_blank1_km2=|area_blank2_title=Municipality|area_blank2_km2=46.76|population_as_of=2013 census|population_blank1_title=Town|population_blank1=|population_density_blank1_km2=auto|population_blank2_title=Municipality|population_blank2=3809|population_density_blank2_km2=auto|area_code=54|website=|footnotes=|leader_title=Municipal&nbsp;mayor|leader_name=Pero Pavlović|leader_party=[[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]|name=|image_map1=Donji Žabar-naselja.png}}'''Доњи Жабар''' – село и општина во [[Босна и Херцеговина]] кое од 2013 година, има население од 3.809 жители, додека селото Доњи Жабар има население од 1.208 жители. == Историја == Општината била позната и како '''''Српско Орашје''''' и била создадена од дел од предвоената општина [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]] (другиот дел од предвоената општина која сега веќе е во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата на Босна и Херцеговина]]). == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Население на населени места – општина Доњи Жабар |- | | Населба | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | | | 6.171 | 3.809 |- | 1 | Човиќ Поље | | | | 627 |- | 2 | '''Доњи Жабар''' | 1.639 | 1.513 | 1.420 | 1.208 |- | 3 | Лончари | | | 484 | 890 |- | 4 | Оштра Лука | | | | 891 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – Доњи Жабар |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 1.208 (100,0%) | 1.420 (100,0%) | 1.513 (100,0%) | 1.639 (100,0%) |- | Срби | 1.196 (99,01%) | 1.394 (98,17%) | 1.454 (96,10%) | 1.622 (98,96%) |- | Други | 5 (0,414%) | 8 (0,563%) | 4 (0,264%) | 1 (0,061%) |- | Хрвати | 4 (0,331%) | 2 (0,141%) | 5 (0,330%) | 4 (0,244%) |- | Бошњаци | 3 (0,248%) | 3 (0,211%) | 1 (0,066%) | 5 (0,305%) |- | Југословени | | 13 (0,915%) | 49 (3.239%) | 5 (0,305%) |- | Македонци | | | | 2 (0,122%) |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Доњи Жабар |- | | 2013 година. | 1991 година. |- | Вкупно | 3.809 (100,0%) | 6.171 (100,0%) |- | Срби | 2.759 (72,43%) | 2.782 (45,08%) |- | Хрвати | 1.029 (27,01%) | 3.277 (53,10%) |- | Други | 16 (0,420%) | 97 (1.572%) |- | Бошњаци | 5 (0,131%) | 15 (0,243%) |} == Видете исто така == * Општини на Република Српска == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Donji Žabar}} * [https://web.archive.org/web/20070927210553/http://www.vladars.net/en/srpska/opstine.html Општини на Република Српска] {{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{DEFAULTSORT:Donji Zabar}} [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] 3wqp9cf4a11624uc3hx8oujf44hbags 5562333 5562059 2026-05-22T09:33:39Z Jtasevski123 69538 5562333 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|село]] и [[Општини во Република Српска|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Географски регион|subdivision_name2=[[Посавина]]|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|unit_pref=Metric|map_caption=Местоположба на Доњи Жабар во Босна и Херцеговина|native_name=Доњи Жабар|official_name=|other_name=|image_shield=|image_map=Donji Žabar municipality.svg|area_blank1_title=Град|area_blank1_km2=|area_blank2_title=Општина|area_blank2_km2=46.76|population_as_of=2013 попис|population_blank1_title=Град|population_blank1=|population_density_blank1_km2=auto|population_blank2_title=Општина|population_blank2=3809|population_density_blank2_km2=auto|area_code=54|website=|footnotes=|leader_title=Градоначалник|leader_name=Перо Павловиќ|leader_party=|name=Доњи Жабар|image_map1=Donji Žabar-naselja.png}}'''Доњи Жабар''' — село и општина во [[Босна и Херцеговина]] кое од 2013 година, имала население од 3.809 жители, додека селото Доњи Жабар имало население од 1.208 жители. == Историја == Општината била позната и како '''''Српско Орашје''''' и била создадена од дел од предвоената општина [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]] (другиот дел од предвоената општина која сега веќе е во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата на Босна и Херцеговина]]). == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Население на населени места – општина Доњи Жабар |- | | Населба | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | | | 6.171 | 3.809 |- | 1 | Човиќ Поље | | | | 627 |- | 2 | '''Доњи Жабар''' | 1.639 | 1.513 | 1.420 | 1.208 |- | 3 | Лончари | | | 484 | 890 |- | 4 | Оштра Лука | | | | 891 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – Доњи Жабар |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 1.208 (100,0%) | 1.420 (100,0%) | 1.513 (100,0%) | 1.639 (100,0%) |- | Срби | 1.196 (99,01%) | 1.394 (98,17%) | 1.454 (96,10%) | 1.622 (98,96%) |- | Други | 5 (0,414%) | 8 (0,563%) | 4 (0,264%) | 1 (0,061%) |- | Хрвати | 4 (0,331%) | 2 (0,141%) | 5 (0,330%) | 4 (0,244%) |- | Бошњаци | 3 (0,248%) | 3 (0,211%) | 1 (0,066%) | 5 (0,305%) |- | Југословени | | 13 (0,915%) | 49 (3.239%) | 5 (0,305%) |- | Македонци | | | | 2 (0,122%) |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Доњи Жабар |- | | 2013 година. | 1991 година. |- | Вкупно | 3.809 (100,0%) | 6.171 (100,0%) |- | Срби | 2.759 (72,43%) | 2.782 (45,08%) |- | Хрвати | 1.029 (27,01%) | 3.277 (53,10%) |- | Други | 16 (0,420%) | 97 (1.572%) |- | Бошњаци | 5 (0,131%) | 15 (0,243%) |} == Поврзано == * [[Општини на Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Donji Žabar}} * [https://web.archive.org/web/20070927210553/http://www.vladars.net/en/srpska/opstine.html Општини на Република Српска] {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 0yy5puvmkq10mtv8kpevz42le06gr77 5562336 5562333 2026-05-22T09:34:11Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Долни Жабар]] на [[Доњи Жабар]] 5562333 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|село]] и [[Општини во Република Српска|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Географски регион|subdivision_name2=[[Посавина]]|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|unit_pref=Metric|map_caption=Местоположба на Доњи Жабар во Босна и Херцеговина|native_name=Доњи Жабар|official_name=|other_name=|image_shield=|image_map=Donji Žabar municipality.svg|area_blank1_title=Град|area_blank1_km2=|area_blank2_title=Општина|area_blank2_km2=46.76|population_as_of=2013 попис|population_blank1_title=Град|population_blank1=|population_density_blank1_km2=auto|population_blank2_title=Општина|population_blank2=3809|population_density_blank2_km2=auto|area_code=54|website=|footnotes=|leader_title=Градоначалник|leader_name=Перо Павловиќ|leader_party=|name=Доњи Жабар|image_map1=Donji Žabar-naselja.png}}'''Доњи Жабар''' — село и општина во [[Босна и Херцеговина]] кое од 2013 година, имала население од 3.809 жители, додека селото Доњи Жабар имало население од 1.208 жители. == Историја == Општината била позната и како '''''Српско Орашје''''' и била создадена од дел од предвоената општина [[Орашје (Босна и Херцеговина)|Орашје]] (другиот дел од предвоената општина која сега веќе е во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата на Босна и Херцеговина]]). == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="6" |Население на населени места – општина Доњи Жабар |- | | Населба | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | | | 6.171 | 3.809 |- | 1 | Човиќ Поље | | | | 627 |- | 2 | '''Доњи Жабар''' | 1.639 | 1.513 | 1.420 | 1.208 |- | 3 | Лончари | | | 484 | 890 |- | 4 | Оштра Лука | | | | 891 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – Доњи Жабар |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 1.208 (100,0%) | 1.420 (100,0%) | 1.513 (100,0%) | 1.639 (100,0%) |- | Срби | 1.196 (99,01%) | 1.394 (98,17%) | 1.454 (96,10%) | 1.622 (98,96%) |- | Други | 5 (0,414%) | 8 (0,563%) | 4 (0,264%) | 1 (0,061%) |- | Хрвати | 4 (0,331%) | 2 (0,141%) | 5 (0,330%) | 4 (0,244%) |- | Бошњаци | 3 (0,248%) | 3 (0,211%) | 1 (0,066%) | 5 (0,305%) |- | Југословени | | 13 (0,915%) | 49 (3.239%) | 5 (0,305%) |- | Македонци | | | | 2 (0,122%) |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Доњи Жабар |- | | 2013 година. | 1991 година. |- | Вкупно | 3.809 (100,0%) | 6.171 (100,0%) |- | Срби | 2.759 (72,43%) | 2.782 (45,08%) |- | Хрвати | 1.029 (27,01%) | 3.277 (53,10%) |- | Други | 16 (0,420%) | 97 (1.572%) |- | Бошњаци | 5 (0,131%) | 15 (0,243%) |} == Поврзано == * [[Општини на Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Donji Žabar}} * [https://web.archive.org/web/20070927210553/http://www.vladars.net/en/srpska/opstine.html Општини на Република Српска] {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 0yy5puvmkq10mtv8kpevz42le06gr77 Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“ 0 1395542 5562068 2026-05-21T15:53:40Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Македонска Алпинистичка Експедиција „Памир '84“]] на [[Македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“]]: Правопис 5562068 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Македонска алпинистичка експедиција „Памир '84“]] dc15b4lglfy5ypgqq5g5ovqrl8t2ltt 1977 во книжевноста 0 1395543 5562073 2026-05-21T15:55:22Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1977 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1977 година]] 5562073 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книжевноста во 1977 година]] 0o9594bxcy1g8azze7793rdgn5w4wby Разговор:1977 во книжевноста 1 1395544 5562075 2026-05-21T15:55:22Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1977 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1977 година]] 5562075 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Книжевноста во 1977 година]] 61b7lhhrzfkjlcc4vi02wm0wj1skcly 1976 во книжевноста 0 1395545 5562080 2026-05-21T15:57:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1976 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1976 година]] 5562080 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книжевноста во 1976 година]] my0hcu33800qdln4ag6vu1282pqxktm Разговор:1976 во книжевноста 1 1395546 5562082 2026-05-21T15:57:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1976 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1976 година]] 5562082 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Книжевноста во 1976 година]] 31ubqv3ba6ll2kkmcrx2fg6eztky9i5 1978 во книжевноста 0 1395547 5562084 2026-05-21T15:58:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1978 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1978 година]] 5562084 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книжевноста во 1978 година]] qrig5d93sp4q83vkasnf1fuuoag0vyy Разговор:1978 во книжевноста 1 1395548 5562086 2026-05-21T15:58:19Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1978 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1978 година]] 5562086 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Книжевноста во 1978 година]] m3aenjkc1s8zbcktp3b8ivl0d0xwmde 1975 во книжевноста 0 1395549 5562089 2026-05-21T15:58:55Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1975 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1975 година]] 5562089 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книжевноста во 1975 година]] 38wyqbw03i3yg6s4hgtxntzsfyw8qho Разговор:1975 во книжевноста 1 1395550 5562091 2026-05-21T15:58:55Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1975 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1975 година]] 5562091 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Книжевноста во 1975 година]] 47erk8f17j1tkaeny05n5pikyw6gfnl 1979 во книжевноста 0 1395551 5562093 2026-05-21T15:59:28Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[1979 во книжевноста]] на [[Книжевноста во 1979 година]] 5562093 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Книжевноста во 1979 година]] oq7dfj7sk4pooz37zb4489xglasiq96 Разговор:1979 во книжевноста 1 1395552 5562095 2026-05-21T15:59:28Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:1979 во книжевноста]] на [[Разговор:Книжевноста во 1979 година]] 5562095 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Книжевноста во 1979 година]] hjqog44mbg9ixizaoab0irnej31g7ie Вукосавље 0 1395553 5562098 2026-05-21T16:01:59Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1345129840|Vukosavlje]]“ 5562098 wikitext text/x-wiki '''Вукосавље''' — општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Сместена е во јужниот дел од регионот [[Посавина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/bs/posavina-brisel-i-nazad/a-15440563|title=Posavina – Brisel i … nazad {{!}} DW {{!}} 06.10.2011|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|work=DW.COM|language=bs-BA|accessdate=2021-01-18}}</ref> Според податоците од 2013 година, имало население од 4.667 жители. Малата општина била создадена од дел од [[Босанска војна|предвоената]] општина [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] (другиот дел од предвоената општина сега е во [[Федерација Босна и Херцеговина]]) (населби: Гњоница, Јошава, Срнава и делови од Аде и Поточана) и некои села од [[Модрича]] (Јакешев, Пеќник и Модрички Луг).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://vukosavlje.gov.ba/ba/index.php/opsti-podatci/o-opstini|title=O opštini Vukosavlje|work=vukosavlje.gov.ba|language=bs-ba|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Географија == Се наоѓа помеѓу општините [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] на север, [[Шамац (Босна и Херцеговина)|Шамац]] на исток, [[Модрича]] на југ и [[Брод (Босна и Херцеговина)|Брод]] на запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5|title=Општина Вукосавље|last=Тодоровић|first=Жељко|date=2018-04-15|work=Српска енциклопедија|language=sr|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="4" |Население на населени места – општина Вукосавље |- | | Населба | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 8241 | 4667 |- | 1 | [[Јакеш]] | 1694 | 1379 |- | 2 | Модрички Луг | 1033 | 996 |- | 3 | '''Вукосавље''' | 852 | 713 |- | 4 | Гнионика | 918 | 384 |- | 5 | Језеро | 399 | 310 |- | 6 | Срнава | 880 | 231 |- | 7 | Поточани | 428 | 188 |- | 8 | Печник | 1487 | 170 |- | 9 | Јошавица | 252 | 147 |- | 10 | Ада | 272 | 129 |- | 11 | Врбовац | 26 | 20 |- | 12 | Ново Село | 0 | 0 |- |} === Етнички состав === [[Податотека:Kuca_zdravlja_Vukosavlje.jpg|мини|Центар за здравје во Вукосавље]] [[Податотека:Stadion_Jakes.jpg|мини|Стадион во Јакеш]] {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Вукосавље |- | | 2013 година. | 1991 година. |- | Вкупно | 4.667 (100,0%) | 7.999 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.180 (46,71%) | 2.861 (35,77%) |- | Срби | 1.516 (32,48%) | 1.332 (16,65%) |- | Хрвати | 776 (16,63%) | 3.440 (43,01%) |- | Други | 195 (4.178%) | 366 (4,58%) |} == Поврзано == * [[Општини на Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] sjzrq26jjyeahha533wo2c5r3bwyi4h 5562101 5562098 2026-05-21T16:03:02Z Jtasevski123 69538 /* Етнички состав */ 5562101 wikitext text/x-wiki '''Вукосавље''' — општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Сместена е во јужниот дел од регионот [[Посавина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/bs/posavina-brisel-i-nazad/a-15440563|title=Posavina – Brisel i … nazad {{!}} DW {{!}} 06.10.2011|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|work=DW.COM|language=bs-BA|accessdate=2021-01-18}}</ref> Според податоците од 2013 година, имало население од 4.667 жители. Малата општина била создадена од дел од [[Босанска војна|предвоената]] општина [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] (другиот дел од предвоената општина сега е во [[Федерација Босна и Херцеговина]]) (населби: Гњоница, Јошава, Срнава и делови од Аде и Поточана) и некои села од [[Модрича]] (Јакешев, Пеќник и Модрички Луг).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://vukosavlje.gov.ba/ba/index.php/opsti-podatci/o-opstini|title=O opštini Vukosavlje|work=vukosavlje.gov.ba|language=bs-ba|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Географија == Се наоѓа помеѓу општините [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] на север, [[Шамац (Босна и Херцеговина)|Шамац]] на исток, [[Модрича]] на југ и [[Брод (Босна и Херцеговина)|Брод]] на запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5|title=Општина Вукосавље|last=Тодоровић|first=Жељко|date=2018-04-15|work=Српска енциклопедија|language=sr|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="4" |Население на населени места – општина Вукосавље |- | | Населба | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 8241 | 4667 |- | 1 | [[Јакеш]] | 1694 | 1379 |- | 2 | Модрички Луг | 1033 | 996 |- | 3 | '''Вукосавље''' | 852 | 713 |- | 4 | Гнионика | 918 | 384 |- | 5 | Језеро | 399 | 310 |- | 6 | Срнава | 880 | 231 |- | 7 | Поточани | 428 | 188 |- | 8 | Печник | 1487 | 170 |- | 9 | Јошавица | 252 | 147 |- | 10 | Ада | 272 | 129 |- | 11 | Врбовац | 26 | 20 |- | 12 | Ново Село | 0 | 0 |} === Етнички состав === [[Податотека:Kuca_zdravlja_Vukosavlje.jpg|мини|Центар за здравје во Вукосавље]] [[Податотека:Stadion_Jakes.jpg|мини|Стадион во Јакеш]] {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Вукосавље |- | | 2013 година | 1991 година |- | Вкупно | 4.667 (100,0%) | 7.999 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.180 (46,71%) | 2.861 (35,77%) |- | Срби | 1.516 (32,48%) | 1.332 (16,65%) |- | Хрвати | 776 (16,63%) | 3.440 (43,01%) |- | Други | 195 (4.178%) | 366 (4,58%) |} == Поврзано == * [[Општини на Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] 7gw9ec4mz0veh7uzaeploj7aa6k10eg 5562103 5562101 2026-05-21T16:03:30Z Jtasevski123 69538 /* Демографија */ 5562103 wikitext text/x-wiki '''Вукосавље''' — општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Сместена е во јужниот дел од регионот [[Посавина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/bs/posavina-brisel-i-nazad/a-15440563|title=Posavina – Brisel i … nazad {{!}} DW {{!}} 06.10.2011|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|work=DW.COM|language=bs-BA|accessdate=2021-01-18}}</ref> Според податоците од 2013 година, имало население од 4.667 жители. Малата општина била создадена од дел од [[Босанска војна|предвоената]] општина [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] (другиот дел од предвоената општина сега е во [[Федерација Босна и Херцеговина]]) (населби: Гњоница, Јошава, Срнава и делови од Аде и Поточана) и некои села од [[Модрича]] (Јакешев, Пеќник и Модрички Луг).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://vukosavlje.gov.ba/ba/index.php/opsti-podatci/o-opstini|title=O opštini Vukosavlje|work=vukosavlje.gov.ba|language=bs-ba|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Географија == Се наоѓа помеѓу општините [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] на север, [[Шамац (Босна и Херцеговина)|Шамац]] на исток, [[Модрича]] на југ и [[Брод (Босна и Херцеговина)|Брод]] на запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5|title=Општина Вукосавље|last=Тодоровић|first=Жељко|date=2018-04-15|work=Српска енциклопедија|language=sr|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Демографија == [[Податотека:Kuca_zdravlja_Vukosavlje.jpg|мини|Центар за здравје во Вукосавље]] [[Податотека:Stadion_Jakes.jpg|мини|Стадион во Јакеш]] === Население === {| class="wikitable" ! colspan="4" |Население на населени места – општина Вукосавље |- | | Населба | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 8241 | 4667 |- | 1 | [[Јакеш]] | 1694 | 1379 |- | 2 | Модрички Луг | 1033 | 996 |- | 3 | '''Вукосавље''' | 852 | 713 |- | 4 | Гнионика | 918 | 384 |- | 5 | Језеро | 399 | 310 |- | 6 | Срнава | 880 | 231 |- | 7 | Поточани | 428 | 188 |- | 8 | Печник | 1487 | 170 |- | 9 | Јошавица | 252 | 147 |- | 10 | Ада | 272 | 129 |- | 11 | Врбовац | 26 | 20 |- | 12 | Ново Село | 0 | 0 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Вукосавље |- | | 2013 година | 1991 година |- | Вкупно | 4.667 (100,0%) | 7.999 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.180 (46,71%) | 2.861 (35,77%) |- | Срби | 1.516 (32,48%) | 1.332 (16,65%) |- | Хрвати | 776 (16,63%) | 3.440 (43,01%) |- | Други | 195 (4.178%) | 366 (4,58%) |} == Поврзано == * [[Општини на Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] k5h0jtg03ojqk41vuh9m3cz4e6pumvb 5562110 5562103 2026-05-21T16:07:49Z Jtasevski123 69538 5562110 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | native_name = | official_name = | other_name = | settlement_type = [[Општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = [[Региони во Босна и Херцеговина|Регион]] | subdivision_name2 = [[Посавина]] | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = Metric | map_caption = Местоположба на Вукосавље во Република Српска | image_flag = Застава Вукосавља.png | flag_size = 150px | image_shield = Vukosavlje (grb).svg | image_map = Vukosavlje municipality.svg | area_blank1_title = Општина | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 94.9 | population_as_of = попис во 2013 | population_blank1_title = Општина | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 4667 | population_density_blank2_km2 = auto | coordinates = {{coord|44.977914|N|18.288331|E|region:BA|display=inline,title}} | area_code = 52 | website = | footnotes = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Зекеријах Бахиќ | name =Вукосавље | image_map1 = Vukosavlje-naselja.png }}'''Вукосавље''' — општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Сместена е во јужниот дел од регионот [[Посавина]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dw.com/bs/posavina-brisel-i-nazad/a-15440563|title=Posavina – Brisel i … nazad {{!}} DW {{!}} 06.10.2011|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|work=DW.COM|language=bs-BA|accessdate=2021-01-18}}</ref> Според податоците од 2013 година, имало население од 4.667 жители. Малата општина била создадена од дел од [[Босанска војна|предвоената]] општина [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] (другиот дел од предвоената општина сега е во [[Федерација Босна и Херцеговина]]) (населби: Гњоница, Јошава, Срнава и делови од Аде и Поточана) и некои села од [[Модрича]] (Јакешев, Пеќник и Модрички Луг).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://vukosavlje.gov.ba/ba/index.php/opsti-podatci/o-opstini|title=O opštini Vukosavlje|work=vukosavlje.gov.ba|language=bs-ba|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Географија == Се наоѓа помеѓу општините [[Оџак (Босна и Херцеговина)|Оџак]] на север, [[Шамац (Босна и Херцеговина)|Шамац]] на исток, [[Модрича]] на југ и [[Брод (Босна и Херцеговина)|Брод]] на запад.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://srpskaenciklopedija.org/doku.php?id=%D0%BE%D0%BF%D1%88%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%B2%D1%83%D0%BA%D0%BE%D1%81%D0%B0%D0%B2%D1%99%D0%B5|title=Општина Вукосавље|last=Тодоровић|first=Жељко|date=2018-04-15|work=Српска енциклопедија|language=sr|accessdate=2021-01-18}}</ref> == Демографија == [[Податотека:Kuca_zdravlja_Vukosavlje.jpg|мини|Центар за здравје во Вукосавље]] [[Податотека:Stadion_Jakes.jpg|мини|Стадион во Јакеш]] === Население === {| class="wikitable" ! colspan="4" |Население на населени места – општина Вукосавље |- | | Населба | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 8241 | 4667 |- | 1 | [[Јакеш]] | 1694 | 1379 |- | 2 | Модрички Луг | 1033 | 996 |- | 3 | '''Вукосавље''' | 852 | 713 |- | 4 | Гнионика | 918 | 384 |- | 5 | Језеро | 399 | 310 |- | 6 | Срнава | 880 | 231 |- | 7 | Поточани | 428 | 188 |- | 8 | Печник | 1487 | 170 |- | 9 | Јошавица | 252 | 147 |- | 10 | Ада | 272 | 129 |- | 11 | Врбовац | 26 | 20 |- | 12 | Ново Село | 0 | 0 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Вукосавље |- | | 2013 година | 1991 година |- | Вкупно | 4.667 (100,0%) | 7.999 (100,0%) |- | Бошњаци | 2.180 (46,71%) | 2.861 (35,77%) |- | Срби | 1.516 (32,48%) | 1.332 (16,65%) |- | Хрвати | 776 (16,63%) | 3.440 (43,01%) |- | Други | 195 (4.178%) | 366 (4,58%) |} == Поврзано == * [[Општини на Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] 9nzehauvi6rtzilos36n22anb8tz7pb Разговор:Вукосавље 1 1395554 5562099 2026-05-21T16:02:11Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5562099 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Горажде 0 1395555 5562118 2026-05-21T16:13:44Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351839201|Goražde]]“ 5562118 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == <templatestyles src="Div col/styles.css" />  == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Климатска табела}} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН. <ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајрудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == Горажде е [[Збратимени градови|збратимен]] со: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|work=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|accessdate=2021-02-25}}</ref><templatestyles src="Div col/styles.css" /> == Значајни луѓе == * Адмир Рашчиќ, фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * Касим Каменица, ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * Хусеин Ѓозо, исламски теолог * Стјепан Вукчиќ Косача, Херцег/Херцог (војвода) од Босна * Раде Јовановиќ, собирач на народни песни и композитор * Елвир Лаковиќ Лака, пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] nrq779x8q1dk6amuk8871ucu26xxjbp 5562120 5562118 2026-05-21T16:15:53Z IvanKonev123 98191 5562120 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == {{div col|colwidth=18em}} * [[Ахмовиќи]] * [[Bačci]] * [[Бахово]] * [[Бериќ]] * [[Бакије]] * [[Баре (Горажде)|Баре]] * [[Башабулиќ]] * [[Батковиќи (Горажде)|Батковиќи]] * [[Безмиље]] * [[Биљин]] * [[Благојевиќи]] * [[Богданиќ]] * [[Богушиќ]] * [[Борак Брдо]] * [[Борова (Горажде)|Борова]] * [[Боровиќи]] * [[Бошање]] * [[Бошковиќи (Горажде)|Бошковиќ]] * [[Брајловиќи]] * [[Братиш]] * [[Брекови]] * [[Брезје (Горажде)|Брезје]] * [[Бријег]] * [[Бучје (Ново Горажде)|Бучје]] * [[Будиќи]] * [[Бутковиќ]] * [[Бутковиќи Иловача]] * [[Црвица (Горажде)|Црвица]] * [[Читлук (Горажде)|Читлук]] * [[Човчиќи]] * [[Чурови]] * [[Ќатовиќи]] * [[Ќехајиќи (Горажде)|Ќехајиќ]] * [[Дешева]] * [[Доња Брда]] * [[Доња Буквица]] * [[Доње Село (Горажде)|Доње Село]] * [[Доњи Боговиќи]] * [[Драгољи]] * [[Драговиќи (Горажде)|Драговиќи]] * [[Дучиќи]] * [[Џиндиќи (Горажде)|Џиндиќи]] * [[Џуха]] * [[Ѓаковиќи (Горажде)|Ѓаковиќ]] * [[Фаочиќи]] * [[Гај (Горажде)|Гај]] * [[Гламоч (Горажде)|Гламоч]] * [[Гочела]] * [[Гојчевиќ]] * Горажде * [[Горња Брда]] * [[Горња Буквица]] * [[Горњи Боговиќи]] * [[Грабовиќ (Горажде)|Грабовик]] * [[Градац (Горажде)|Градац]] * [[Пиштоли]] * [[Гуњевици]] * [[Гусиќи, Босна и Херцеговина|Гусиќи]] * [[Гушковиќ]] * [[Хаџиќи (Горажде)|Хаџиќи]] * [[Хајрадиновиќ]] * [[Радилници]] * [[Хранчиќи]] * [[Хрид (Ново Горажде)|Хрид]] * [[Хрушањ]] * [[Хубџери]] * [[Илино (Горажде)|Илино]] * [[Сирпич]] * [[Епл (Горажде)|Јаболко]] * [[Јагодиќи (Горажде)|Јагодиќи]] * [[Јаровиќи (Горажде)|Јаровиќи]] * [[Калац (Горажде)|Калац]] * [[Камен (Горажде)|Камен]] * [[Канлици]] * [[Караузовиќи]] * [[Каровиќи (Горажде)|Каровиќи]] * [[Казагиќи (Горажде)|Казагиќи]] * [[Књевиќи]] * [[Коџага Поље]] * [[Кола (Горажде)|Кола]] * [[лулки]] * [[Вртелешки]] * [[Коњбаба]] * [[Коњевиќи (Горажде)|Коњевиќ]] * [[Косилки]] * [[Костеник]] * [[Ковачи (Горажде)|Ковачи]] * [[Краборски]] * [[Крашиќи (Горажде)|Крашиќи]] * [[Вар]] * [[Кучине, Босна и Херцеговина|Кучине]] * [[Кушеши]] * [[Кутјеши]] * [[Лале]] * [[Лукарице]] * [[Љешковиќ (Горажде)|Љешковиќ]] * [[Марковиќи (Горажде)|Марковиќи]] * [[Машиќи (Ново Горажде)|Машиќ]] * [[Милановиќи (Горажде)|Милановиќи]] * [[Мирвиќи]] * [[Mirvići na Podhranjenu]] * [[Моринац]] * [[Мрави]] * [[Мравињац, Босна и Херцеговина|Мравињац]] * [[Мркови]] * [[Некопи]] * [[Невориќи]] * [[Новаковиќи]] * [[Оџак (Ново Горажде)|Оџак]] * [[Ораховице (Горажде)|Ораховице]] * [[Оручевац]] * [[Осаница (Горажде)|Осаница]] * [[Осјечани (Горажде)|Осјечани]] * [[Остружно, Босна и Херцеговина|Остружно]] * [[Озреновиќи]] * [[Параун]] * [[Пердуви]] * [[Пиестина]] * [[Пејачка]] * [[Танц (Горажде)|Танц]] * [[Подомара]] * [[Нахранети]] * [[Подкозара Доња]] * [[Подкозара Горња]] * [[Потпочва]] * [[Порака]] * [[Решавање проблеми]] * [[Прибјеновиќи]] * [[Присоје (Горажде)|Присоје]] * [[Премин]] * [[Прешеши]] * [[Радиќи, Босна и Херцеговина|Радиќи]] * [[Радијевичи]] * [[Радмиловиќ]] * [[Радовиќи]] * [[Рашковиќи (Горажде)|Рашковиќ]] * [[Ратковиќи (Горажде)|Ратковиќи]] * [[Мрежа]] * [[Роповичи]] * [[Росијевиќи]] * [[Русањ (Ново Горажде)|Русањ]] * [[Самарџии (Горажде)|Самарџии]] * [[Сеока, Босна и Херцеговина|Сеока]] * [[Siedac]] * [[Скравник]] * [[Слатина (Горажде)|Слатина]] * [[софи]] * [[Сопотница (Ново Горажде)|Сопотница]] * [[Спаховиќи]] * [[Сурово]] * [[Сабанци (Горажде)|Сабанци]] * [[Сашиќи]] * [[Шеховиќи]] * [[Семихова]] * [[Шовшиќи]] * [[Суќуриќи]] * [[Требешево]] * [[Пупачиќи]] * [[Хотиќи]] * [[Ушановиќ]] * [[Устипрача]] * [[Утешители]] * [[Витковиќи (Горажде)|Витковиќ]] * [[Влаховиќи (Ново Горажде)|Влаховиќи]] * [[Знамиња]] * [[Вранеши (Горажде)|Вранеши]] * [[Враниќи (Горажде)|Враниќи]] * [[Вранпоток]] * [[Врбица (Горажде)|Врбица]] * [[Времци]] * [[Вучетиќи]] * [[Забус]] * [[Закаље]] * [[Запљевац]] * [[Завршје (Горажде)|Завршје]] * [[Земегреси]] * [[Зидин (Ново Горажде)|Зидин]] * [[Зорлаци]] * [[Зоровиќи]] * [[Зубовиќи, Горажде|Зубовиќи]] * [[Zubovici u Oglečevi]] * [[Жупчиќи]] * [[Жигови]] * [[Жилиќи]] * [[Житово]] * [[Живојевиќи]] * [[Жужело]] {{div col end}} == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Weather box |location = Goražde (1961–1990) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 34.2 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 38.2 | Aug record high C = 38.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 30.5 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 20.6 |year record high C = 38.2 | Jan high C = 2.6 | Feb high C = 7.0 | Mar high C = 12.5 | Apr high C = 17.0 | May high C = 22.1 | Jun high C = 25.0 | Jul high C = 27.4 | Aug high C = 27.4 | Sep high C = 23.6 | Oct high C = 17.2 | Nov high C = 9.5 | Dec high C = 3.4 |year high C = 16.2 | Jan mean C = -1.0 | Feb mean C = 1.8 | Mar mean C = 5.8 | Apr mean C = 10.1 | May mean C = 14.5 | Jun mean C = 17.4 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.7 | Sep mean C = 15.4 | Oct mean C = 10.3 | Nov mean C = 5.0 | Dec mean C = 0.4 |year mean C = 9.8 | Jan low C = -4.7 | Feb low C = -2.8 | Mar low C = -0.4 | Apr low C = 3.2 | May low C = 7.5 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 12.3 | Aug low C = 12.0 | Sep low C = 9.6 | Oct low C = 5.5 | Nov low C = 0.9 | Dec low C = -2.8 |year low C = 4.3 | Jan record low C = -23.5 | Feb record low C = -20.0 | Mar record low C = -15.0 | Apr record low C = -5.0 | May record low C = -2.0 | Jun record low C = 0.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.0 | Sep record low C = -2.0 | Oct record low C = -6.0 | Nov record low C = -16.0 | Dec record low C = -19.0 |year record low C = -23.5 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 55.2 | Feb precipitation mm = 52.9 | Mar precipitation mm = 51.6 | Apr precipitation mm = 66.9 | May precipitation mm = 70.6 | Jun precipitation mm = 80.0 | Jul precipitation mm = 63.1 | Aug precipitation mm = 67.2 | Sep precipitation mm = 68.2 | Oct precipitation mm = 67.8 | Nov precipitation mm = 85.1 | Dec precipitation mm = 71.6 |year precipitation mm = 800.0 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 9.7 | Feb precipitation days = 10.3 | Mar precipitation days = 10.2 | Apr precipitation days = 11.9 | May precipitation days = 11.2 | Jun precipitation days = 12.7 | Jul precipitation days = 9.1 | Aug precipitation days = 8.2 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 8.3 | Nov precipitation days = 11.0 | Dec precipitation days = 11.8 |year precipitation days = 123.2 |unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 17.0 | Feb snow days = 11.9 | Mar snow days = 3.3 | Apr snow days = 0.3 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.1 | Nov snow days = 3.2 | Dec snow days = 12.7 |year snow days = 48.6 | Jan humidity = 89.7 | Feb humidity = 87.2 | Mar humidity = 83.7 | Apr humidity = 80.7 | May humidity = 80.1 | Jun humidity = 80.5 | Jul humidity = 79.3 | Aug humidity = 80.6 | Sep humidity = 83.6 | Oct humidity = 87.7 | Nov humidity = 89.1 | Dec humidity = 90.4 |year humidity = 84.4 |source 1 = [[Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180501014844/http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | archive-date = 1 May 2018 | url = http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | title = Meteorlogical data for station Goražde in period 1961–1990 | publisher = Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina | access-date = 30 April 2018}}</ref> }} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН. <ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајрудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == Горажде е [[Збратимени градови|збратимен]] со: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|work=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|accessdate=2021-02-25}}</ref><templatestyles src="Div col/styles.css" /> == Значајни луѓе == * Адмир Рашчиќ, фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * Касим Каменица, ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * Хусеин Ѓозо, исламски теолог * Стјепан Вукчиќ Косача, Херцег/Херцог (војвода) од Босна * Раде Јовановиќ, собирач на народни песни и композитор * Елвир Лаковиќ Лака, пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] dgwk7s8pab0uoh0ynx410tr9hs5lt5x 5562123 5562120 2026-05-21T16:16:32Z IvanKonev123 98191 5562123 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == {{div col|colwidth=18em}} * [[Ахмовиќи]] * [[Bačci]] * [[Бахово]] * [[Бериќ]] * [[Бакије]] * [[Баре (Горажде)|Баре]] * [[Башабулиќ]] * [[Батковиќи (Горажде)|Батковиќи]] * [[Безмиље]] * [[Биљин]] * [[Благојевиќи]] * [[Богданиќ]] * [[Богушиќ]] * [[Борак Брдо]] * [[Борова (Горажде)|Борова]] * [[Боровиќи]] * [[Бошање]] * [[Бошковиќи (Горажде)|Бошковиќ]] * [[Брајловиќи]] * [[Братиш]] * [[Брекови]] * [[Брезје (Горажде)|Брезје]] * [[Бријег]] * [[Бучје (Ново Горажде)|Бучје]] * [[Будиќи]] * [[Бутковиќ]] * [[Бутковиќи Иловача]] * [[Црвица (Горажде)|Црвица]] * [[Читлук (Горажде)|Читлук]] * [[Човчиќи]] * [[Чурови]] * [[Ќатовиќи]] * [[Ќехајиќи (Горажде)|Ќехајиќ]] * [[Дешева]] * [[Доња Брда]] * [[Доња Буквица]] * [[Доње Село (Горажде)|Доње Село]] * [[Доњи Боговиќи]] * [[Драгољи]] * [[Драговиќи (Горажде)|Драговиќи]] * [[Дучиќи]] * [[Џиндиќи (Горажде)|Џиндиќи]] * [[Џуха]] * [[Ѓаковиќи (Горажде)|Ѓаковиќ]] * [[Фаочиќи]] * [[Гај (Горажде)|Гај]] * [[Гламоч (Горажде)|Гламоч]] * [[Гочела]] * [[Гојчевиќ]] * Горажде * [[Горња Брда]] * [[Горња Буквица]] * [[Горњи Боговиќи]] * [[Грабовиќ (Горажде)|Грабовик]] * [[Градац (Горажде)|Градац]] * [[Пиштоли]] * [[Гуњевици]] * [[Гусиќи, Босна и Херцеговина|Гусиќи]] * [[Гушковиќ]] * [[Хаџиќи (Горажде)|Хаџиќи]] * [[Хајрадиновиќ]] * [[Радилници]] * [[Хранчиќи]] * [[Хрид (Ново Горажде)|Хрид]] * [[Хрушањ]] * [[Хубџери]] * [[Илино (Горажде)|Илино]] * [[Сирпич]] * [[Епл (Горажде)|Јаболко]] * [[Јагодиќи (Горажде)|Јагодиќи]] * [[Јаровиќи (Горажде)|Јаровиќи]] * [[Калац (Горажде)|Калац]] * [[Камен (Горажде)|Камен]] * [[Канлици]] * [[Караузовиќи]] * [[Каровиќи (Горажде)|Каровиќи]] * [[Казагиќи (Горажде)|Казагиќи]] * [[Књевиќи]] * [[Коџага Поље]] * [[Кола (Горажде)|Кола]] * [[лулки]] * [[Вртелешки]] * [[Коњбаба]] * [[Коњевиќи (Горажде)|Коњевиќ]] * [[Косилки]] * [[Костеник]] * [[Ковачи (Горажде)|Ковачи]] * [[Краборски]] * [[Крашиќи (Горажде)|Крашиќи]] * [[Вар]] * [[Кучине, Босна и Херцеговина|Кучине]] * [[Кушеши]] * [[Кутјеши]] * [[Лале]] * [[Лукарице]] * [[Љешковиќ (Горажде)|Љешковиќ]] * [[Марковиќи (Горажде)|Марковиќи]] * [[Машиќи (Ново Горажде)|Машиќ]] * [[Милановиќи (Горажде)|Милановиќи]] * [[Мирвиќи]] * [[Mirvići na Podhranjenu]] * [[Моринац]] * [[Мрави]] * [[Мравињац, Босна и Херцеговина|Мравињац]] * [[Мркови]] * [[Некопи]] * [[Невориќи]] * [[Новаковиќи]] * [[Оџак (Ново Горажде)|Оџак]] * [[Ораховице (Горажде)|Ораховице]] * [[Оручевац]] * [[Осаница (Горажде)|Осаница]] * [[Осјечани (Горажде)|Осјечани]] * [[Остружно, Босна и Херцеговина|Остружно]] * [[Озреновиќи]] * [[Параун]] * [[Пердуви]] * [[Пиестина]] * [[Пејачка]] * [[Танц (Горажде)|Танц]] * [[Подомара]] * [[Нахранети]] * [[Подкозара Доња]] * [[Подкозара Горња]] * [[Потпочва]] * [[Порака]] * [[Решавање проблеми]] * [[Прибјеновиќи]] * [[Присоје (Горажде)|Присоје]] * [[Премин]] * [[Прешеши]] * [[Радиќи, Босна и Херцеговина|Радиќи]] * [[Радијевичи]] * [[Радмиловиќ]] * [[Радовиќи]] * [[Рашковиќи (Горажде)|Рашковиќ]] * [[Ратковиќи (Горажде)|Ратковиќи]] * [[Мрежа]] * [[Роповичи]] * [[Росијевиќи]] * [[Русањ (Ново Горажде)|Русањ]] * [[Самарџии (Горажде)|Самарџии]] * [[Сеока, Босна и Херцеговина|Сеока]] * [[Siedac]] * [[Скравник]] * [[Слатина (Горажде)|Слатина]] * [[софи]] * [[Сопотница (Ново Горажде)|Сопотница]] * [[Спаховиќи]] * [[Сурово]] * [[Сабанци (Горажде)|Сабанци]] * [[Сашиќи]] * [[Шеховиќи]] * [[Семихова]] * [[Шовшиќи]] * [[Суќуриќи]] * [[Требешево]] * [[Пупачиќи]] * [[Хотиќи]] * [[Ушановиќ]] * [[Устипрача]] * [[Утешители]] * [[Витковиќи (Горажде)|Витковиќ]] * [[Влаховиќи (Ново Горажде)|Влаховиќи]] * [[Знамиња]] * [[Вранеши (Горажде)|Вранеши]] * [[Враниќи (Горажде)|Враниќи]] * [[Вранпоток]] * [[Врбица (Горажде)|Врбица]] * [[Времци]] * [[Вучетиќи]] * [[Забус]] * [[Закаље]] * [[Запљевац]] * [[Завршје (Горажде)|Завршје]] * [[Земегреси]] * [[Зидин (Ново Горажде)|Зидин]] * [[Зорлаци]] * [[Зоровиќи]] * [[Зубовиќи, Горажде|Зубовиќи]] * [[Zubovici u Oglečevi]] * [[Жупчиќи]] * [[Жигови]] * [[Жилиќи]] * [[Житово]] * [[Живојевиќи]] * [[Жужело]] {{div col end}} == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Weather box |location = Goražde (1961–1990) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 34.2 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 38.2 | Aug record high C = 38.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 30.5 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 20.6 |year record high C = 38.2 | Jan high C = 2.6 | Feb high C = 7.0 | Mar high C = 12.5 | Apr high C = 17.0 | May high C = 22.1 | Jun high C = 25.0 | Jul high C = 27.4 | Aug high C = 27.4 | Sep high C = 23.6 | Oct high C = 17.2 | Nov high C = 9.5 | Dec high C = 3.4 |year high C = 16.2 | Jan mean C = -1.0 | Feb mean C = 1.8 | Mar mean C = 5.8 | Apr mean C = 10.1 | May mean C = 14.5 | Jun mean C = 17.4 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.7 | Sep mean C = 15.4 | Oct mean C = 10.3 | Nov mean C = 5.0 | Dec mean C = 0.4 |year mean C = 9.8 | Jan low C = -4.7 | Feb low C = -2.8 | Mar low C = -0.4 | Apr low C = 3.2 | May low C = 7.5 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 12.3 | Aug low C = 12.0 | Sep low C = 9.6 | Oct low C = 5.5 | Nov low C = 0.9 | Dec low C = -2.8 |year low C = 4.3 | Jan record low C = -23.5 | Feb record low C = -20.0 | Mar record low C = -15.0 | Apr record low C = -5.0 | May record low C = -2.0 | Jun record low C = 0.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.0 | Sep record low C = -2.0 | Oct record low C = -6.0 | Nov record low C = -16.0 | Dec record low C = -19.0 |year record low C = -23.5 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 55.2 | Feb precipitation mm = 52.9 | Mar precipitation mm = 51.6 | Apr precipitation mm = 66.9 | May precipitation mm = 70.6 | Jun precipitation mm = 80.0 | Jul precipitation mm = 63.1 | Aug precipitation mm = 67.2 | Sep precipitation mm = 68.2 | Oct precipitation mm = 67.8 | Nov precipitation mm = 85.1 | Dec precipitation mm = 71.6 |year precipitation mm = 800.0 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 9.7 | Feb precipitation days = 10.3 | Mar precipitation days = 10.2 | Apr precipitation days = 11.9 | May precipitation days = 11.2 | Jun precipitation days = 12.7 | Jul precipitation days = 9.1 | Aug precipitation days = 8.2 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 8.3 | Nov precipitation days = 11.0 | Dec precipitation days = 11.8 |year precipitation days = 123.2 |unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 17.0 | Feb snow days = 11.9 | Mar snow days = 3.3 | Apr snow days = 0.3 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.1 | Nov snow days = 3.2 | Dec snow days = 12.7 |year snow days = 48.6 | Jan humidity = 89.7 | Feb humidity = 87.2 | Mar humidity = 83.7 | Apr humidity = 80.7 | May humidity = 80.1 | Jun humidity = 80.5 | Jul humidity = 79.3 | Aug humidity = 80.6 | Sep humidity = 83.6 | Oct humidity = 87.7 | Nov humidity = 89.1 | Dec humidity = 90.4 |year humidity = 84.4 |source 1 = [[Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180501014844/http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | archive-date = 1 May 2018 | url = http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | title = Meteorlogical data for station Goražde in period 1961–1990 | publisher = Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina | access-date = 30 April 2018}}</ref> }} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН.<ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == Горажде е [[Збратимени градови|збратимен]] со:<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|work=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|accessdate=2021-02-25}}</ref> == Значајни луѓе == * Адмир Рашчиќ, фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * Касим Каменица, ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * Хусеин Ѓозо, исламски теолог * Стјепан Вукчиќ Косача, Херцег/Херцог (војвода) од Босна * Раде Јовановиќ, собирач на народни песни и композитор * Елвир Лаковиќ Лака, пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 091xspv9yllad2l580gy0wbyuubg17m 5562124 5562123 2026-05-21T16:17:08Z IvanKonev123 98191 5562124 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == {{div col|colwidth=18em}} * [[Ахмовиќи]] * [[Bačci]] * [[Бахово]] * [[Бериќ]] * [[Бакије]] * [[Баре (Горажде)|Баре]] * [[Башабулиќ]] * [[Батковиќи (Горажде)|Батковиќи]] * [[Безмиље]] * [[Биљин]] * [[Благојевиќи]] * [[Богданиќ]] * [[Богушиќ]] * [[Борак Брдо]] * [[Борова (Горажде)|Борова]] * [[Боровиќи]] * [[Бошање]] * [[Бошковиќи (Горажде)|Бошковиќ]] * [[Брајловиќи]] * [[Братиш]] * [[Брекови]] * [[Брезје (Горажде)|Брезје]] * [[Бријег]] * [[Бучје (Ново Горажде)|Бучје]] * [[Будиќи]] * [[Бутковиќ]] * [[Бутковиќи Иловача]] * [[Црвица (Горажде)|Црвица]] * [[Читлук (Горажде)|Читлук]] * [[Човчиќи]] * [[Чурови]] * [[Ќатовиќи]] * [[Ќехајиќи (Горажде)|Ќехајиќ]] * [[Дешева]] * [[Доња Брда]] * [[Доња Буквица]] * [[Доње Село (Горажде)|Доње Село]] * [[Доњи Боговиќи]] * [[Драгољи]] * [[Драговиќи (Горажде)|Драговиќи]] * [[Дучиќи]] * [[Џиндиќи (Горажде)|Џиндиќи]] * [[Џуха]] * [[Ѓаковиќи (Горажде)|Ѓаковиќ]] * [[Фаочиќи]] * [[Гај (Горажде)|Гај]] * [[Гламоч (Горажде)|Гламоч]] * [[Гочела]] * [[Гојчевиќ]] * Горажде * [[Горња Брда]] * [[Горња Буквица]] * [[Горњи Боговиќи]] * [[Грабовиќ (Горажде)|Грабовик]] * [[Градац (Горажде)|Градац]] * [[Пиштоли]] * [[Гуњевици]] * [[Гусиќи, Босна и Херцеговина|Гусиќи]] * [[Гушковиќ]] * [[Хаџиќи (Горажде)|Хаџиќи]] * [[Хајрадиновиќ]] * [[Радилници]] * [[Хранчиќи]] * [[Хрид (Ново Горажде)|Хрид]] * [[Хрушањ]] * [[Хубџери]] * [[Илино (Горажде)|Илино]] * [[Сирпич]] * [[Епл (Горажде)|Јаболко]] * [[Јагодиќи (Горажде)|Јагодиќи]] * [[Јаровиќи (Горажде)|Јаровиќи]] * [[Калац (Горажде)|Калац]] * [[Камен (Горажде)|Камен]] * [[Канлици]] * [[Караузовиќи]] * [[Каровиќи (Горажде)|Каровиќи]] * [[Казагиќи (Горажде)|Казагиќи]] * [[Књевиќи]] * [[Коџага Поље]] * [[Кола (Горажде)|Кола]] * [[лулки]] * [[Вртелешки]] * [[Коњбаба]] * [[Коњевиќи (Горажде)|Коњевиќ]] * [[Косилки]] * [[Костеник]] * [[Ковачи (Горажде)|Ковачи]] * [[Краборски]] * [[Крашиќи (Горажде)|Крашиќи]] * [[Вар]] * [[Кучине, Босна и Херцеговина|Кучине]] * [[Кушеши]] * [[Кутјеши]] * [[Лале]] * [[Лукарице]] * [[Љешковиќ (Горажде)|Љешковиќ]] * [[Марковиќи (Горажде)|Марковиќи]] * [[Машиќи (Ново Горажде)|Машиќ]] * [[Милановиќи (Горажде)|Милановиќи]] * [[Мирвиќи]] * [[Mirvići na Podhranjenu]] * [[Моринац]] * [[Мрави]] * [[Мравињац, Босна и Херцеговина|Мравињац]] * [[Мркови]] * [[Некопи]] * [[Невориќи]] * [[Новаковиќи]] * [[Оџак (Ново Горажде)|Оџак]] * [[Ораховице (Горажде)|Ораховице]] * [[Оручевац]] * [[Осаница (Горажде)|Осаница]] * [[Осјечани (Горажде)|Осјечани]] * [[Остружно, Босна и Херцеговина|Остружно]] * [[Озреновиќи]] * [[Параун]] * [[Пердуви]] * [[Пиестина]] * [[Пејачка]] * [[Танц (Горажде)|Танц]] * [[Подомара]] * [[Нахранети]] * [[Подкозара Доња]] * [[Подкозара Горња]] * [[Потпочва]] * [[Порака]] * [[Решавање проблеми]] * [[Прибјеновиќи]] * [[Присоје (Горажде)|Присоје]] * [[Премин]] * [[Прешеши]] * [[Радиќи, Босна и Херцеговина|Радиќи]] * [[Радијевичи]] * [[Радмиловиќ]] * [[Радовиќи]] * [[Рашковиќи (Горажде)|Рашковиќ]] * [[Ратковиќи (Горажде)|Ратковиќи]] * [[Мрежа]] * [[Роповичи]] * [[Росијевиќи]] * [[Русањ (Ново Горажде)|Русањ]] * [[Самарџии (Горажде)|Самарџии]] * [[Сеока, Босна и Херцеговина|Сеока]] * [[Siedac]] * [[Скравник]] * [[Слатина (Горажде)|Слатина]] * [[софи]] * [[Сопотница (Ново Горажде)|Сопотница]] * [[Спаховиќи]] * [[Сурово]] * [[Сабанци (Горажде)|Сабанци]] * [[Сашиќи]] * [[Шеховиќи]] * [[Семихова]] * [[Шовшиќи]] * [[Суќуриќи]] * [[Требешево]] * [[Пупачиќи]] * [[Хотиќи]] * [[Ушановиќ]] * [[Устипрача]] * [[Утешители]] * [[Витковиќи (Горажде)|Витковиќ]] * [[Влаховиќи (Ново Горажде)|Влаховиќи]] * [[Знамиња]] * [[Вранеши (Горажде)|Вранеши]] * [[Враниќи (Горажде)|Враниќи]] * [[Вранпоток]] * [[Врбица (Горажде)|Врбица]] * [[Времци]] * [[Вучетиќи]] * [[Забус]] * [[Закаље]] * [[Запљевац]] * [[Завршје (Горажде)|Завршје]] * [[Земегреси]] * [[Зидин (Ново Горажде)|Зидин]] * [[Зорлаци]] * [[Зоровиќи]] * [[Зубовиќи, Горажде|Зубовиќи]] * [[Zubovici u Oglečevi]] * [[Жупчиќи]] * [[Жигови]] * [[Жилиќи]] * [[Житово]] * [[Живојевиќи]] * [[Жужело]] {{div col end}} == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Weather box |location = Goražde (1961–1990) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 34.2 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 38.2 | Aug record high C = 38.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 30.5 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 20.6 |year record high C = 38.2 | Jan high C = 2.6 | Feb high C = 7.0 | Mar high C = 12.5 | Apr high C = 17.0 | May high C = 22.1 | Jun high C = 25.0 | Jul high C = 27.4 | Aug high C = 27.4 | Sep high C = 23.6 | Oct high C = 17.2 | Nov high C = 9.5 | Dec high C = 3.4 |year high C = 16.2 | Jan mean C = -1.0 | Feb mean C = 1.8 | Mar mean C = 5.8 | Apr mean C = 10.1 | May mean C = 14.5 | Jun mean C = 17.4 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.7 | Sep mean C = 15.4 | Oct mean C = 10.3 | Nov mean C = 5.0 | Dec mean C = 0.4 |year mean C = 9.8 | Jan low C = -4.7 | Feb low C = -2.8 | Mar low C = -0.4 | Apr low C = 3.2 | May low C = 7.5 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 12.3 | Aug low C = 12.0 | Sep low C = 9.6 | Oct low C = 5.5 | Nov low C = 0.9 | Dec low C = -2.8 |year low C = 4.3 | Jan record low C = -23.5 | Feb record low C = -20.0 | Mar record low C = -15.0 | Apr record low C = -5.0 | May record low C = -2.0 | Jun record low C = 0.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.0 | Sep record low C = -2.0 | Oct record low C = -6.0 | Nov record low C = -16.0 | Dec record low C = -19.0 |year record low C = -23.5 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 55.2 | Feb precipitation mm = 52.9 | Mar precipitation mm = 51.6 | Apr precipitation mm = 66.9 | May precipitation mm = 70.6 | Jun precipitation mm = 80.0 | Jul precipitation mm = 63.1 | Aug precipitation mm = 67.2 | Sep precipitation mm = 68.2 | Oct precipitation mm = 67.8 | Nov precipitation mm = 85.1 | Dec precipitation mm = 71.6 |year precipitation mm = 800.0 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 9.7 | Feb precipitation days = 10.3 | Mar precipitation days = 10.2 | Apr precipitation days = 11.9 | May precipitation days = 11.2 | Jun precipitation days = 12.7 | Jul precipitation days = 9.1 | Aug precipitation days = 8.2 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 8.3 | Nov precipitation days = 11.0 | Dec precipitation days = 11.8 |year precipitation days = 123.2 |unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 17.0 | Feb snow days = 11.9 | Mar snow days = 3.3 | Apr snow days = 0.3 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.1 | Nov snow days = 3.2 | Dec snow days = 12.7 |year snow days = 48.6 | Jan humidity = 89.7 | Feb humidity = 87.2 | Mar humidity = 83.7 | Apr humidity = 80.7 | May humidity = 80.1 | Jun humidity = 80.5 | Jul humidity = 79.3 | Aug humidity = 80.6 | Sep humidity = 83.6 | Oct humidity = 87.7 | Nov humidity = 89.1 | Dec humidity = 90.4 |year humidity = 84.4 |source 1 = [[Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180501014844/http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | archive-date = 1 May 2018 | url = http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | title = Meteorlogical data for station Goražde in period 1961–1990 | publisher = Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina | access-date = 30 April 2018}}</ref> }} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН.<ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == {{See also|List of twin towns and sister cities in Bosnia and Herzegovina}} Goražde is [[Sister city|twinned]] with:<ref>{{cite web |title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|access-date=2021-02-25}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} <!--rest - not twinning--> *{{flagicon|TUR}} [[Adapazarı]], Turkey *{{flagicon|MKD}} [[Delčevo Municipality|Delčevo]], North Macedonia<ref>{{cite web|title=Službene novine grada Goražda|url=http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|date=2018-12-03|access-date=2020-11-13|archive-date=2020-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515161446/http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Gaziemir]], Turkey *{{flagicon|GER}} [[Gera]], Germany *{{flagicon|TUR}} [[Güngören]], Turkey *{{flagicon|TUR}} [[Karatay, Konya|Karatay]], Turkey<ref>{{cite web |title=Kardeş Şehirler|url=https://www.karatay.bel.tr/kardessehirler|website=karatay.bel.tr|publisher=Karatay|language=tr|access-date=2020-11-13}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Keçiören]], Turkey *{{flagicon|IRN}} [[Maragheh]], Iran *{{flagicon|TUR}} [[Şahinbey]], Turkey *{{flagicon|BIH}} [[Stari Grad, Sarajevo|Stari Grad (Sarajevo)]], Bosnia and Herzegovina {{div col end}} == Значајни луѓе == * Адмир Рашчиќ, фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * Касим Каменица, ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * Хусеин Ѓозо, исламски теолог * Стјепан Вукчиќ Косача, Херцег/Херцог (војвода) од Босна * Раде Јовановиќ, собирач на народни песни и композитор * Елвир Лаковиќ Лака, пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 2qqzuiu2wu017cednugywj6l19thew3 5562127 5562124 2026-05-21T16:18:55Z IvanKonev123 98191 /* Градови близнаци – градови збратимени */ 5562127 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == {{div col|colwidth=18em}} * [[Ахмовиќи]] * [[Bačci]] * [[Бахово]] * [[Бериќ]] * [[Бакије]] * [[Баре (Горажде)|Баре]] * [[Башабулиќ]] * [[Батковиќи (Горажде)|Батковиќи]] * [[Безмиље]] * [[Биљин]] * [[Благојевиќи]] * [[Богданиќ]] * [[Богушиќ]] * [[Борак Брдо]] * [[Борова (Горажде)|Борова]] * [[Боровиќи]] * [[Бошање]] * [[Бошковиќи (Горажде)|Бошковиќ]] * [[Брајловиќи]] * [[Братиш]] * [[Брекови]] * [[Брезје (Горажде)|Брезје]] * [[Бријег]] * [[Бучје (Ново Горажде)|Бучје]] * [[Будиќи]] * [[Бутковиќ]] * [[Бутковиќи Иловача]] * [[Црвица (Горажде)|Црвица]] * [[Читлук (Горажде)|Читлук]] * [[Човчиќи]] * [[Чурови]] * [[Ќатовиќи]] * [[Ќехајиќи (Горажде)|Ќехајиќ]] * [[Дешева]] * [[Доња Брда]] * [[Доња Буквица]] * [[Доње Село (Горажде)|Доње Село]] * [[Доњи Боговиќи]] * [[Драгољи]] * [[Драговиќи (Горажде)|Драговиќи]] * [[Дучиќи]] * [[Џиндиќи (Горажде)|Џиндиќи]] * [[Џуха]] * [[Ѓаковиќи (Горажде)|Ѓаковиќ]] * [[Фаочиќи]] * [[Гај (Горажде)|Гај]] * [[Гламоч (Горажде)|Гламоч]] * [[Гочела]] * [[Гојчевиќ]] * Горажде * [[Горња Брда]] * [[Горња Буквица]] * [[Горњи Боговиќи]] * [[Грабовиќ (Горажде)|Грабовик]] * [[Градац (Горажде)|Градац]] * [[Пиштоли]] * [[Гуњевици]] * [[Гусиќи, Босна и Херцеговина|Гусиќи]] * [[Гушковиќ]] * [[Хаџиќи (Горажде)|Хаџиќи]] * [[Хајрадиновиќ]] * [[Радилници]] * [[Хранчиќи]] * [[Хрид (Ново Горажде)|Хрид]] * [[Хрушањ]] * [[Хубџери]] * [[Илино (Горажде)|Илино]] * [[Сирпич]] * [[Епл (Горажде)|Јаболко]] * [[Јагодиќи (Горажде)|Јагодиќи]] * [[Јаровиќи (Горажде)|Јаровиќи]] * [[Калац (Горажде)|Калац]] * [[Камен (Горажде)|Камен]] * [[Канлици]] * [[Караузовиќи]] * [[Каровиќи (Горажде)|Каровиќи]] * [[Казагиќи (Горажде)|Казагиќи]] * [[Књевиќи]] * [[Коџага Поље]] * [[Кола (Горажде)|Кола]] * [[лулки]] * [[Вртелешки]] * [[Коњбаба]] * [[Коњевиќи (Горажде)|Коњевиќ]] * [[Косилки]] * [[Костеник]] * [[Ковачи (Горажде)|Ковачи]] * [[Краборски]] * [[Крашиќи (Горажде)|Крашиќи]] * [[Вар]] * [[Кучине, Босна и Херцеговина|Кучине]] * [[Кушеши]] * [[Кутјеши]] * [[Лале]] * [[Лукарице]] * [[Љешковиќ (Горажде)|Љешковиќ]] * [[Марковиќи (Горажде)|Марковиќи]] * [[Машиќи (Ново Горажде)|Машиќ]] * [[Милановиќи (Горажде)|Милановиќи]] * [[Мирвиќи]] * [[Mirvići na Podhranjenu]] * [[Моринац]] * [[Мрави]] * [[Мравињац, Босна и Херцеговина|Мравињац]] * [[Мркови]] * [[Некопи]] * [[Невориќи]] * [[Новаковиќи]] * [[Оџак (Ново Горажде)|Оџак]] * [[Ораховице (Горажде)|Ораховице]] * [[Оручевац]] * [[Осаница (Горажде)|Осаница]] * [[Осјечани (Горажде)|Осјечани]] * [[Остружно, Босна и Херцеговина|Остружно]] * [[Озреновиќи]] * [[Параун]] * [[Пердуви]] * [[Пиестина]] * [[Пејачка]] * [[Танц (Горажде)|Танц]] * [[Подомара]] * [[Нахранети]] * [[Подкозара Доња]] * [[Подкозара Горња]] * [[Потпочва]] * [[Порака]] * [[Решавање проблеми]] * [[Прибјеновиќи]] * [[Присоје (Горажде)|Присоје]] * [[Премин]] * [[Прешеши]] * [[Радиќи, Босна и Херцеговина|Радиќи]] * [[Радијевичи]] * [[Радмиловиќ]] * [[Радовиќи]] * [[Рашковиќи (Горажде)|Рашковиќ]] * [[Ратковиќи (Горажде)|Ратковиќи]] * [[Мрежа]] * [[Роповичи]] * [[Росијевиќи]] * [[Русањ (Ново Горажде)|Русањ]] * [[Самарџии (Горажде)|Самарџии]] * [[Сеока, Босна и Херцеговина|Сеока]] * [[Siedac]] * [[Скравник]] * [[Слатина (Горажде)|Слатина]] * [[софи]] * [[Сопотница (Ново Горажде)|Сопотница]] * [[Спаховиќи]] * [[Сурово]] * [[Сабанци (Горажде)|Сабанци]] * [[Сашиќи]] * [[Шеховиќи]] * [[Семихова]] * [[Шовшиќи]] * [[Суќуриќи]] * [[Требешево]] * [[Пупачиќи]] * [[Хотиќи]] * [[Ушановиќ]] * [[Устипрача]] * [[Утешители]] * [[Витковиќи (Горажде)|Витковиќ]] * [[Влаховиќи (Ново Горажде)|Влаховиќи]] * [[Знамиња]] * [[Вранеши (Горажде)|Вранеши]] * [[Враниќи (Горажде)|Враниќи]] * [[Вранпоток]] * [[Врбица (Горажде)|Врбица]] * [[Времци]] * [[Вучетиќи]] * [[Забус]] * [[Закаље]] * [[Запљевац]] * [[Завршје (Горажде)|Завршје]] * [[Земегреси]] * [[Зидин (Ново Горажде)|Зидин]] * [[Зорлаци]] * [[Зоровиќи]] * [[Зубовиќи, Горажде|Зубовиќи]] * [[Zubovici u Oglečevi]] * [[Жупчиќи]] * [[Жигови]] * [[Жилиќи]] * [[Житово]] * [[Живојевиќи]] * [[Жужело]] {{div col end}} == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Weather box |location = Goražde (1961–1990) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 34.2 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 38.2 | Aug record high C = 38.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 30.5 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 20.6 |year record high C = 38.2 | Jan high C = 2.6 | Feb high C = 7.0 | Mar high C = 12.5 | Apr high C = 17.0 | May high C = 22.1 | Jun high C = 25.0 | Jul high C = 27.4 | Aug high C = 27.4 | Sep high C = 23.6 | Oct high C = 17.2 | Nov high C = 9.5 | Dec high C = 3.4 |year high C = 16.2 | Jan mean C = -1.0 | Feb mean C = 1.8 | Mar mean C = 5.8 | Apr mean C = 10.1 | May mean C = 14.5 | Jun mean C = 17.4 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.7 | Sep mean C = 15.4 | Oct mean C = 10.3 | Nov mean C = 5.0 | Dec mean C = 0.4 |year mean C = 9.8 | Jan low C = -4.7 | Feb low C = -2.8 | Mar low C = -0.4 | Apr low C = 3.2 | May low C = 7.5 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 12.3 | Aug low C = 12.0 | Sep low C = 9.6 | Oct low C = 5.5 | Nov low C = 0.9 | Dec low C = -2.8 |year low C = 4.3 | Jan record low C = -23.5 | Feb record low C = -20.0 | Mar record low C = -15.0 | Apr record low C = -5.0 | May record low C = -2.0 | Jun record low C = 0.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.0 | Sep record low C = -2.0 | Oct record low C = -6.0 | Nov record low C = -16.0 | Dec record low C = -19.0 |year record low C = -23.5 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 55.2 | Feb precipitation mm = 52.9 | Mar precipitation mm = 51.6 | Apr precipitation mm = 66.9 | May precipitation mm = 70.6 | Jun precipitation mm = 80.0 | Jul precipitation mm = 63.1 | Aug precipitation mm = 67.2 | Sep precipitation mm = 68.2 | Oct precipitation mm = 67.8 | Nov precipitation mm = 85.1 | Dec precipitation mm = 71.6 |year precipitation mm = 800.0 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 9.7 | Feb precipitation days = 10.3 | Mar precipitation days = 10.2 | Apr precipitation days = 11.9 | May precipitation days = 11.2 | Jun precipitation days = 12.7 | Jul precipitation days = 9.1 | Aug precipitation days = 8.2 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 8.3 | Nov precipitation days = 11.0 | Dec precipitation days = 11.8 |year precipitation days = 123.2 |unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 17.0 | Feb snow days = 11.9 | Mar snow days = 3.3 | Apr snow days = 0.3 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.1 | Nov snow days = 3.2 | Dec snow days = 12.7 |year snow days = 48.6 | Jan humidity = 89.7 | Feb humidity = 87.2 | Mar humidity = 83.7 | Apr humidity = 80.7 | May humidity = 80.1 | Jun humidity = 80.5 | Jul humidity = 79.3 | Aug humidity = 80.6 | Sep humidity = 83.6 | Oct humidity = 87.7 | Nov humidity = 89.1 | Dec humidity = 90.4 |year humidity = 84.4 |source 1 = [[Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180501014844/http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | archive-date = 1 May 2018 | url = http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | title = Meteorlogical data for station Goražde in period 1961–1990 | publisher = Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina | access-date = 30 April 2018}}</ref> }} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН.<ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == {{See also|List of twin towns and sister cities in Bosnia and Herzegovina}} Goražde is [[Sister city|twinned]] with:<ref>{{cite web |title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|access-date=2021-02-25}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} <!--rest - not twinning--> *{{flagicon|TUR}} [[Adapazarı]], Турција *{{flagicon|МКД}} [[Општина Делчево|Делчево]], Северна Македонија<ref>{{cite web|title=Службене нови града Горажда|url=http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|date=2018-12-03|access-date=2020-11-13|a rcive-date=2020-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515161446/http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Газиемир]], Турција *{{flagicon|GER}} [[Гера]], Германија *{{flagicon|TUR}} [[Güngören]], Турција *{{flagicon|TUR}} [[Каратај, Коња|Каратај]], Турција<ref>{{цитирај веб |title=Сестра Градови|url=https://www.karatay.bel.tr/kardessehirler|website=karatay.bel.tr|publisher=Karatay|language=tr|access-date=2020-11-13}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Keçiören]], Турција *{{flagicon|IRN}} [[Мараге]], Иран *{{flagcoin|TUR}} [[Шахинбеј]], Турција *{{flagicon|БИХ}} [[Стари Град, Сараево|Стари Град (Сараево)]], Босна и Херцеговина {{div col end}} == Значајни луѓе == * Адмир Рашчиќ, фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * Касим Каменица, ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * Хусеин Ѓозо, исламски теолог * Стјепан Вукчиќ Косача, Херцег/Херцог (војвода) од Босна * Раде Јовановиќ, собирач на народни песни и композитор * Елвир Лаковиќ Лака, пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] nnce0z4ohugeqozwicg79yt0ijj0vi7 5562128 5562127 2026-05-21T16:19:23Z IvanKonev123 98191 /* Градови близнаци – градови збратимени */ 5562128 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == {{div col|colwidth=18em}} * [[Ахмовиќи]] * [[Bačci]] * [[Бахово]] * [[Бериќ]] * [[Бакије]] * [[Баре (Горажде)|Баре]] * [[Башабулиќ]] * [[Батковиќи (Горажде)|Батковиќи]] * [[Безмиље]] * [[Биљин]] * [[Благојевиќи]] * [[Богданиќ]] * [[Богушиќ]] * [[Борак Брдо]] * [[Борова (Горажде)|Борова]] * [[Боровиќи]] * [[Бошање]] * [[Бошковиќи (Горажде)|Бошковиќ]] * [[Брајловиќи]] * [[Братиш]] * [[Брекови]] * [[Брезје (Горажде)|Брезје]] * [[Бријег]] * [[Бучје (Ново Горажде)|Бучје]] * [[Будиќи]] * [[Бутковиќ]] * [[Бутковиќи Иловача]] * [[Црвица (Горажде)|Црвица]] * [[Читлук (Горажде)|Читлук]] * [[Човчиќи]] * [[Чурови]] * [[Ќатовиќи]] * [[Ќехајиќи (Горажде)|Ќехајиќ]] * [[Дешева]] * [[Доња Брда]] * [[Доња Буквица]] * [[Доње Село (Горажде)|Доње Село]] * [[Доњи Боговиќи]] * [[Драгољи]] * [[Драговиќи (Горажде)|Драговиќи]] * [[Дучиќи]] * [[Џиндиќи (Горажде)|Џиндиќи]] * [[Џуха]] * [[Ѓаковиќи (Горажде)|Ѓаковиќ]] * [[Фаочиќи]] * [[Гај (Горажде)|Гај]] * [[Гламоч (Горажде)|Гламоч]] * [[Гочела]] * [[Гојчевиќ]] * Горажде * [[Горња Брда]] * [[Горња Буквица]] * [[Горњи Боговиќи]] * [[Грабовиќ (Горажде)|Грабовик]] * [[Градац (Горажде)|Градац]] * [[Пиштоли]] * [[Гуњевици]] * [[Гусиќи, Босна и Херцеговина|Гусиќи]] * [[Гушковиќ]] * [[Хаџиќи (Горажде)|Хаџиќи]] * [[Хајрадиновиќ]] * [[Радилници]] * [[Хранчиќи]] * [[Хрид (Ново Горажде)|Хрид]] * [[Хрушањ]] * [[Хубџери]] * [[Илино (Горажде)|Илино]] * [[Сирпич]] * [[Епл (Горажде)|Јаболко]] * [[Јагодиќи (Горажде)|Јагодиќи]] * [[Јаровиќи (Горажде)|Јаровиќи]] * [[Калац (Горажде)|Калац]] * [[Камен (Горажде)|Камен]] * [[Канлици]] * [[Караузовиќи]] * [[Каровиќи (Горажде)|Каровиќи]] * [[Казагиќи (Горажде)|Казагиќи]] * [[Књевиќи]] * [[Коџага Поље]] * [[Кола (Горажде)|Кола]] * [[лулки]] * [[Вртелешки]] * [[Коњбаба]] * [[Коњевиќи (Горажде)|Коњевиќ]] * [[Косилки]] * [[Костеник]] * [[Ковачи (Горажде)|Ковачи]] * [[Краборски]] * [[Крашиќи (Горажде)|Крашиќи]] * [[Вар]] * [[Кучине, Босна и Херцеговина|Кучине]] * [[Кушеши]] * [[Кутјеши]] * [[Лале]] * [[Лукарице]] * [[Љешковиќ (Горажде)|Љешковиќ]] * [[Марковиќи (Горажде)|Марковиќи]] * [[Машиќи (Ново Горажде)|Машиќ]] * [[Милановиќи (Горажде)|Милановиќи]] * [[Мирвиќи]] * [[Mirvići na Podhranjenu]] * [[Моринац]] * [[Мрави]] * [[Мравињац, Босна и Херцеговина|Мравињац]] * [[Мркови]] * [[Некопи]] * [[Невориќи]] * [[Новаковиќи]] * [[Оџак (Ново Горажде)|Оџак]] * [[Ораховице (Горажде)|Ораховице]] * [[Оручевац]] * [[Осаница (Горажде)|Осаница]] * [[Осјечани (Горажде)|Осјечани]] * [[Остружно, Босна и Херцеговина|Остружно]] * [[Озреновиќи]] * [[Параун]] * [[Пердуви]] * [[Пиестина]] * [[Пејачка]] * [[Танц (Горажде)|Танц]] * [[Подомара]] * [[Нахранети]] * [[Подкозара Доња]] * [[Подкозара Горња]] * [[Потпочва]] * [[Порака]] * [[Решавање проблеми]] * [[Прибјеновиќи]] * [[Присоје (Горажде)|Присоје]] * [[Премин]] * [[Прешеши]] * [[Радиќи, Босна и Херцеговина|Радиќи]] * [[Радијевичи]] * [[Радмиловиќ]] * [[Радовиќи]] * [[Рашковиќи (Горажде)|Рашковиќ]] * [[Ратковиќи (Горажде)|Ратковиќи]] * [[Мрежа]] * [[Роповичи]] * [[Росијевиќи]] * [[Русањ (Ново Горажде)|Русањ]] * [[Самарџии (Горажде)|Самарџии]] * [[Сеока, Босна и Херцеговина|Сеока]] * [[Siedac]] * [[Скравник]] * [[Слатина (Горажде)|Слатина]] * [[софи]] * [[Сопотница (Ново Горажде)|Сопотница]] * [[Спаховиќи]] * [[Сурово]] * [[Сабанци (Горажде)|Сабанци]] * [[Сашиќи]] * [[Шеховиќи]] * [[Семихова]] * [[Шовшиќи]] * [[Суќуриќи]] * [[Требешево]] * [[Пупачиќи]] * [[Хотиќи]] * [[Ушановиќ]] * [[Устипрача]] * [[Утешители]] * [[Витковиќи (Горажде)|Витковиќ]] * [[Влаховиќи (Ново Горажде)|Влаховиќи]] * [[Знамиња]] * [[Вранеши (Горажде)|Вранеши]] * [[Враниќи (Горажде)|Враниќи]] * [[Вранпоток]] * [[Врбица (Горажде)|Врбица]] * [[Времци]] * [[Вучетиќи]] * [[Забус]] * [[Закаље]] * [[Запљевац]] * [[Завршје (Горажде)|Завршје]] * [[Земегреси]] * [[Зидин (Ново Горажде)|Зидин]] * [[Зорлаци]] * [[Зоровиќи]] * [[Зубовиќи, Горажде|Зубовиќи]] * [[Zubovici u Oglečevi]] * [[Жупчиќи]] * [[Жигови]] * [[Жилиќи]] * [[Житово]] * [[Живојевиќи]] * [[Жужело]] {{div col end}} == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Weather box |location = Goražde (1961–1990) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 34.2 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 38.2 | Aug record high C = 38.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 30.5 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 20.6 |year record high C = 38.2 | Jan high C = 2.6 | Feb high C = 7.0 | Mar high C = 12.5 | Apr high C = 17.0 | May high C = 22.1 | Jun high C = 25.0 | Jul high C = 27.4 | Aug high C = 27.4 | Sep high C = 23.6 | Oct high C = 17.2 | Nov high C = 9.5 | Dec high C = 3.4 |year high C = 16.2 | Jan mean C = -1.0 | Feb mean C = 1.8 | Mar mean C = 5.8 | Apr mean C = 10.1 | May mean C = 14.5 | Jun mean C = 17.4 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.7 | Sep mean C = 15.4 | Oct mean C = 10.3 | Nov mean C = 5.0 | Dec mean C = 0.4 |year mean C = 9.8 | Jan low C = -4.7 | Feb low C = -2.8 | Mar low C = -0.4 | Apr low C = 3.2 | May low C = 7.5 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 12.3 | Aug low C = 12.0 | Sep low C = 9.6 | Oct low C = 5.5 | Nov low C = 0.9 | Dec low C = -2.8 |year low C = 4.3 | Jan record low C = -23.5 | Feb record low C = -20.0 | Mar record low C = -15.0 | Apr record low C = -5.0 | May record low C = -2.0 | Jun record low C = 0.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.0 | Sep record low C = -2.0 | Oct record low C = -6.0 | Nov record low C = -16.0 | Dec record low C = -19.0 |year record low C = -23.5 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 55.2 | Feb precipitation mm = 52.9 | Mar precipitation mm = 51.6 | Apr precipitation mm = 66.9 | May precipitation mm = 70.6 | Jun precipitation mm = 80.0 | Jul precipitation mm = 63.1 | Aug precipitation mm = 67.2 | Sep precipitation mm = 68.2 | Oct precipitation mm = 67.8 | Nov precipitation mm = 85.1 | Dec precipitation mm = 71.6 |year precipitation mm = 800.0 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 9.7 | Feb precipitation days = 10.3 | Mar precipitation days = 10.2 | Apr precipitation days = 11.9 | May precipitation days = 11.2 | Jun precipitation days = 12.7 | Jul precipitation days = 9.1 | Aug precipitation days = 8.2 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 8.3 | Nov precipitation days = 11.0 | Dec precipitation days = 11.8 |year precipitation days = 123.2 |unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 17.0 | Feb snow days = 11.9 | Mar snow days = 3.3 | Apr snow days = 0.3 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.1 | Nov snow days = 3.2 | Dec snow days = 12.7 |year snow days = 48.6 | Jan humidity = 89.7 | Feb humidity = 87.2 | Mar humidity = 83.7 | Apr humidity = 80.7 | May humidity = 80.1 | Jun humidity = 80.5 | Jul humidity = 79.3 | Aug humidity = 80.6 | Sep humidity = 83.6 | Oct humidity = 87.7 | Nov humidity = 89.1 | Dec humidity = 90.4 |year humidity = 84.4 |source 1 = [[Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180501014844/http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | archive-date = 1 May 2018 | url = http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | title = Meteorlogical data for station Goražde in period 1961–1990 | publisher = Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina | access-date = 30 April 2018}}</ref> }} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН.<ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == {{See also|List of twin towns and sister cities in Bosnia and Herzegovina}} Горажде е збратимен со:<ref>{{cite web |title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|access-date=2021-02-25}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} <!--rest - not twinning--> *{{flagicon|TUR}} [[Adapazarı]], Турција *{{flagicon|МКД}} [[Општина Делчево|Делчево]], Северна Македонија<ref>{{cite web|title=Службене нови града Горажда|url=http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|date=2018-12-03|access-date=2020-11-13|a rcive-date=2020-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515161446/http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Газиемир]], Турција *{{flagicon|GER}} [[Гера]], Германија *{{flagicon|TUR}} [[Güngören]], Турција *{{flagicon|TUR}} [[Каратај, Коња|Каратај]], Турција<ref>{{цитирај веб |title=Сестра Градови|url=https://www.karatay.bel.tr/kardessehirler|website=karatay.bel.tr|publisher=Karatay|language=tr|access-date=2020-11-13}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Keçiören]], Турција *{{flagicon|IRN}} [[Мараге]], Иран *{{flagcoin|TUR}} [[Шахинбеј]], Турција *{{flagicon|БИХ}} [[Стари Град, Сараево|Стари Град (Сараево)]], Босна и Херцеговина {{div col end}} == Значајни луѓе == * Адмир Рашчиќ, фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * Касим Каменица, ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * Хусеин Ѓозо, исламски теолог * Стјепан Вукчиќ Косача, Херцег/Херцог (војвода) од Босна * Раде Јовановиќ, собирач на народни песни и композитор * Елвир Лаковиќ Лака, пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] drnpyb9i3q4n9m4gyphhb0sg7vayh8w 5562131 5562128 2026-05-21T16:19:56Z IvanKonev123 98191 /* Значајни луѓе */ 5562131 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Напомена|the village in Montenegro|Goražde, Berane Municipality}}<templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> {{Инфокутија Населено место|name=Goražde|official_name=''Grad Goražde''<br />Град Горажде<br />Town of Goražde|native_name={{lang|sr|Горажде}}|image_skyline=Goražde (collage).jpg|imagesize=300px|image_caption=Goražde|image_seal=Grb Gorazde.jpg|settlement_type=[[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]|subdivision_type=Country|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]|subdivision_name1=[[Federation of Bosnia and Herzegovina]]|subdivision_type2=[[Cantons of the Federation of Bosnia and Herzegovina|Canton]]|subdivision_name2={{flag|Bosnian-Podrinje Canton}}|subdivision_type3=Geographical [[region]]|subdivision_name3=[[Podrinje]]|leader_title=Mayor|leader_name=Ernest Imamović|leader_party=[[Social Democratic Party of Bosnia and Herzegovina|SDP BiH]]|map_caption=Location of Goražde within Bosnia and Herzegovina|image_map=BiH municipality location Goražde.svg|area_total_km2=248.8|area_urban_km2=23.8|population_total=20,897|population_urban=11,806 (4 local communities 13,970)|population_as_of=2013 census|population_density_urban_km2=1944.97 (586.97)|pushpin_map=|pushpin_label_position=|pushpin_map_caption=|pushpin_mapsize=|elevation_m=345|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|postal_code_type=Postal code|postal_code=73000|area_code=+387 38|website={{URL|http://www.gorazde.ba}}|footnotes=}}'''Горажде''' – град и административен центар на [[Босанско-подрински кантон|Босанско-подринскиот кантон Горажде]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој е сместен на бреговите на реката [[Дрина]]. Од 2013 година градот брои население од 20.897 жители, додека урбаниот центар 11.806 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11452|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=April 9, 2022}}</ref> == Локација == Горажде се наоѓа на бреговите на реката Дрина во југоисточна Босна, а градот лежи во подножјето на источната падина на планината [[Јахорина]] на 345м [[надморска височина]], а населбата е сместена на алувијалната тераса во широка долина, формирана од ерозијата на реката Дрина. Долината се граничи на југоисток со Бисерна(701 м),на југ со Самари (696 м), на југозапад со Мисјак (618 м), на запад со Губавица (410 м) и на север со Површница (420 м). Реката Дрина тече помеѓу овие и некои други ридови, а нејзината долина, која уште од античко време била дел од трасата што води од морето кон копното (Дубровник-Требиње-Гачко-Фоча-долината Дрина), е главната сообраќајна артерија во југоисточниот регион на Босна. Во Горажде оваа траса се среќава со друга траса што доаѓа од Сараево и централна Босна преку планината Јабука и се спушта до долината Дрина продолжувајќи кон Плевље. == Историја == === Средновековен период === [[Податотека:Goražde_Drina_2.JPG|мини|Реката Дрина во Горажде.]] Заедно со Горње Подриње, Горажде бил дел од старата [[Српско Царство|српска држава]] до 1376 година, кога бил припоен кон босанската држава под власта на [[Твртко I|кралот Твртко]], а по неговата смртта градот бил управуван од Хумските војводи, меѓу кои најпознат бил Херцог [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]]. Во 1379 година, Горажде првпат бил споменат како трговска населба, а во 1444 година како тврдина, а за потеклото на името на градот се претпоставува дека доаѓа од словенскиот збор „горазд“. Пазарот во Горажде станал добро познат во 1415 година, кога трговците од [[Дубровник]] имале интензивни трговски односи со него. === Отоманско владеење === Османлиите го освоиле Горажде во 1465 година и местото добило ориентални карактеристики. Во 1477 година во градот имало четири [[Mahal (palace)|махали]], а од 1550 до 1557 година [[Мехмед-паша Соколовиќ]] изградил камен мост преку Дрина и [[Карвансарај|караван-сарај]]. За време на турското владеење, Горажде бил значаен трговски центар, бидејќи се наоѓал на раскрсницата на два важни патишта: Босанскиот пат и Дубровничкиот пат. Бруто државниот приход од земјата изнесувал 24.256 акчи во 1477 година, а во 1711 година 26.000 акчи. Во градот има 2 џамии изградени од Сијерчиќските бегови кои датираат од 18 век, а воедно и во близина на Горажде се наоѓаат источната православна [[Church of Saint George, Sopotnica|црква Свети Ѓорѓи]], изградена во 1454 година од [[Stjepan Vukčić Kosača|Стјепан Вукчиќ Косача]] и [[Goražde printing house|Печатницата Горажде]], која се наоѓа во црковниот комплекс, која работела таму од 1519 до 1521 година и воедно била првата печатница основана во Босна и Херцеговина и втора на Балканот. Составот на населението на Горажде може да се проследи уште од времето на Австроунгарската окупација. Православните жители потекнуваат од Стари Влах во Санџак, Брда во Црна Гора, Херцеговина и јужна Србија, а веќе подоцна муслиманското население почнало да доаѓа во голем број во Горажде и неговата околина во 17 век. Падот на Горажде во 18 век и првата половина на 19 век се припишува, меѓу другото, на чумата. До средината на 19 век, Горажде бил дел од Херцеговскиот [[санџак]], кога потоа станал дел од Сараевскиот санџак. === Австро-унгарска власт === Периодот на [[Австроунгарска Босна и Херцеговина|Австроунгарската окупација]] бил обележан со падот на Горажде, иако во исто време имало и одреден подем, а поради својата географска положба на границата, Горажде за време на Првата светска војна било едно од главните упоришта на Австроунгарија користено против [[Кралство Србија|Србија]] и [[Кралство Црна Гора|Црна Гора]]. === Југославија === Горажде, кој повеќе не бил пограничен град во периодот меѓу двете [[Кралство Југославија|светски]] војни, имал нормални услови под кои се развивал и напредувал. Во 1941 година, германските трупи влегле во градот по воздушен напад на 17 април, а подоцна, таму биле стационирани и италијански трупи. [[Југословенски партизани|Националноослободителната армија]] го презела градот за прв пат на 27 јануари 1942 година и останала таму до мај истата година. Во овој период биле формирани Националноослободителни комитети за градот Горажде врз основа на Фочанските одредба, додека во исто време, Горажде бил и штаб на Националноослободителната армија за источна Босна и Херцеговина. На почетокот на март 1942 година, врховниот командант, [[Јосип Броз-Тито|маршал Тито,]] престојувал во Горажде, а градот бил ослободен уште двапати, во 1943 и 1944 година, а веќе на 6 март 1945 година конечно бил ослободен од окупацијата. Од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] до 1961 година, значителен број групи семејства дошле да живеат во Горажде од соседните села и некои од други подалечни места, привлечени од економскиот раст на Горажде, а според пописот од 1961 година, Горажде имал 8.812 жители. Пред Втората светска војна, индустријата на Горажде се состоела главно од трговија на мало и до одреден степен трговија на големо, угостителска индустрија, занаетчиство и транспорт, а за време на окупацијата, од 1941 до 1945 година, индустријата била уништена, како и околу 45% од постојните куќи. По Втората светска војна, започнал нов период обележан со огромен социјален и економски подем и биле основани голем број нови индустриски претпријатија, меѓу кои најзначајна била фабрика за азот. Оттогаш, индустријата во Горажде систематски се развивала, а нејзини главни гранки биле производството, градежништвото, транспортот, трговијата и занаетчиството. Во 1981 година, БДП по глава на жител на Горажде изнесуваше 70% од југословенскиот просек.<ref>{{Наведена книга|title=Atlas svijeta: Novi pogled na Zemlju|publisher=Sveučilišna naklada Liber|year=1984|editor-last=Radovinović|editor-first=Radovan|edition=3rd|location=Zagreb|language=hr|editor-last2=Bertić|editor-first2=Ivan}}</ref> === Босанската војна === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Главна|Siege of Goražde}} [[Податотека:Goražde_Mosque.JPG|десно|мини|Џамија во Горажде]] Од 1992 до 1995 година за време на [[Босанска војна|Босанската војна]], Горажде било една од шесте [[Бошњаци|бошњачки]] енклави, заедно со [[Сребреница]] и [[Žepa|Жепа]], опкружени и под опсада од [[Army of Republika Srpska|Армијата на босанските Срби]]. Во април 1993 година, бил претворен во [[United Nations Safe Areas|Безбедносна зона на Обединетите нации]] во која [[Обединети нации|Обединетите нации]] требало да ги одвратат нападите врз цивилното население.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.beyondintractability.org/cic_documents/Safe-Havens-Bosnia.pdf|title=The Bosnian 'Safe Havens'|last=Sophie Haspeslagh|publisher=Beyondtractabiliity.org|accessdate=2013-11-23}}</ref> Помеѓу 30 март и 23 април 1994 година, Србите започнале голема офанзива врз градот, а по воздушните напади врз српските тенкови и стражарски позиции и ултиматумот [[НАТО|на НАТО]], српските сили се согласиле да ја повлечат својата артилерија и оклопни возила на 20км од градот.<ref>Regan Richard (1996). ''Just war: principles and cases''. CUA Press, p. 203. {{ISBN|0-8132-0856-4}}</ref> На 28 мај 1995 година, градот повторно бил цел на босанските Срби, кои започнале напад врз стражарските пунктови на ООН, совладувајќи 33 британски војници на ООН од [[Royal Welch Fusiliers|Кралските велшки фузилиери]] кои управуваа со четири набљудувачки пунктови<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.independent.co.uk/news/serbs-take-33-britons-hostage-1621572.html|title=Serbs take 33 Britons hostage|date=1995-05-28|work=The Independent|language=en|accessdate=2023-11-03}}</ref> на западниот брег на Дрина. Преостанатите војници, кои биле стационирани на источниот брег, успеале да се извлечат и им помогнале на бошњачките засилувања да ги спречат босанските Срби да го освојат клучниот рид со поглед на градот. Оваа акција се смета за спасување на градот од истата [[Масакр во Сребреница|судбина]] како [[Сребреница]], каде што босанските Срби ја продолжија опсадата по неуспешниот обид.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/wales/2535155.stm|title=Fusiliers' battle to save Bosnians|date=5 December 2002|publisher=BBC}}</ref> По [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот договор]], бил воспоставен копнен коридор помеѓу Горажде и Федерацијата. == Населби == {{div col|colwidth=18em}} * [[Ахмовиќи]] * [[Bačci]] * [[Бахово]] * [[Бериќ]] * [[Бакије]] * [[Баре (Горажде)|Баре]] * [[Башабулиќ]] * [[Батковиќи (Горажде)|Батковиќи]] * [[Безмиље]] * [[Биљин]] * [[Благојевиќи]] * [[Богданиќ]] * [[Богушиќ]] * [[Борак Брдо]] * [[Борова (Горажде)|Борова]] * [[Боровиќи]] * [[Бошање]] * [[Бошковиќи (Горажде)|Бошковиќ]] * [[Брајловиќи]] * [[Братиш]] * [[Брекови]] * [[Брезје (Горажде)|Брезје]] * [[Бријег]] * [[Бучје (Ново Горажде)|Бучје]] * [[Будиќи]] * [[Бутковиќ]] * [[Бутковиќи Иловача]] * [[Црвица (Горажде)|Црвица]] * [[Читлук (Горажде)|Читлук]] * [[Човчиќи]] * [[Чурови]] * [[Ќатовиќи]] * [[Ќехајиќи (Горажде)|Ќехајиќ]] * [[Дешева]] * [[Доња Брда]] * [[Доња Буквица]] * [[Доње Село (Горажде)|Доње Село]] * [[Доњи Боговиќи]] * [[Драгољи]] * [[Драговиќи (Горажде)|Драговиќи]] * [[Дучиќи]] * [[Џиндиќи (Горажде)|Џиндиќи]] * [[Џуха]] * [[Ѓаковиќи (Горажде)|Ѓаковиќ]] * [[Фаочиќи]] * [[Гај (Горажде)|Гај]] * [[Гламоч (Горажде)|Гламоч]] * [[Гочела]] * [[Гојчевиќ]] * Горажде * [[Горња Брда]] * [[Горња Буквица]] * [[Горњи Боговиќи]] * [[Грабовиќ (Горажде)|Грабовик]] * [[Градац (Горажде)|Градац]] * [[Пиштоли]] * [[Гуњевици]] * [[Гусиќи, Босна и Херцеговина|Гусиќи]] * [[Гушковиќ]] * [[Хаџиќи (Горажде)|Хаџиќи]] * [[Хајрадиновиќ]] * [[Радилници]] * [[Хранчиќи]] * [[Хрид (Ново Горажде)|Хрид]] * [[Хрушањ]] * [[Хубџери]] * [[Илино (Горажде)|Илино]] * [[Сирпич]] * [[Епл (Горажде)|Јаболко]] * [[Јагодиќи (Горажде)|Јагодиќи]] * [[Јаровиќи (Горажде)|Јаровиќи]] * [[Калац (Горажде)|Калац]] * [[Камен (Горажде)|Камен]] * [[Канлици]] * [[Караузовиќи]] * [[Каровиќи (Горажде)|Каровиќи]] * [[Казагиќи (Горажде)|Казагиќи]] * [[Књевиќи]] * [[Коџага Поље]] * [[Кола (Горажде)|Кола]] * [[лулки]] * [[Вртелешки]] * [[Коњбаба]] * [[Коњевиќи (Горажде)|Коњевиќ]] * [[Косилки]] * [[Костеник]] * [[Ковачи (Горажде)|Ковачи]] * [[Краборски]] * [[Крашиќи (Горажде)|Крашиќи]] * [[Вар]] * [[Кучине, Босна и Херцеговина|Кучине]] * [[Кушеши]] * [[Кутјеши]] * [[Лале]] * [[Лукарице]] * [[Љешковиќ (Горажде)|Љешковиќ]] * [[Марковиќи (Горажде)|Марковиќи]] * [[Машиќи (Ново Горажде)|Машиќ]] * [[Милановиќи (Горажде)|Милановиќи]] * [[Мирвиќи]] * [[Mirvići na Podhranjenu]] * [[Моринац]] * [[Мрави]] * [[Мравињац, Босна и Херцеговина|Мравињац]] * [[Мркови]] * [[Некопи]] * [[Невориќи]] * [[Новаковиќи]] * [[Оџак (Ново Горажде)|Оџак]] * [[Ораховице (Горажде)|Ораховице]] * [[Оручевац]] * [[Осаница (Горажде)|Осаница]] * [[Осјечани (Горажде)|Осјечани]] * [[Остружно, Босна и Херцеговина|Остружно]] * [[Озреновиќи]] * [[Параун]] * [[Пердуви]] * [[Пиестина]] * [[Пејачка]] * [[Танц (Горажде)|Танц]] * [[Подомара]] * [[Нахранети]] * [[Подкозара Доња]] * [[Подкозара Горња]] * [[Потпочва]] * [[Порака]] * [[Решавање проблеми]] * [[Прибјеновиќи]] * [[Присоје (Горажде)|Присоје]] * [[Премин]] * [[Прешеши]] * [[Радиќи, Босна и Херцеговина|Радиќи]] * [[Радијевичи]] * [[Радмиловиќ]] * [[Радовиќи]] * [[Рашковиќи (Горажде)|Рашковиќ]] * [[Ратковиќи (Горажде)|Ратковиќи]] * [[Мрежа]] * [[Роповичи]] * [[Росијевиќи]] * [[Русањ (Ново Горажде)|Русањ]] * [[Самарџии (Горажде)|Самарџии]] * [[Сеока, Босна и Херцеговина|Сеока]] * [[Siedac]] * [[Скравник]] * [[Слатина (Горажде)|Слатина]] * [[софи]] * [[Сопотница (Ново Горажде)|Сопотница]] * [[Спаховиќи]] * [[Сурово]] * [[Сабанци (Горажде)|Сабанци]] * [[Сашиќи]] * [[Шеховиќи]] * [[Семихова]] * [[Шовшиќи]] * [[Суќуриќи]] * [[Требешево]] * [[Пупачиќи]] * [[Хотиќи]] * [[Ушановиќ]] * [[Устипрача]] * [[Утешители]] * [[Витковиќи (Горажде)|Витковиќ]] * [[Влаховиќи (Ново Горажде)|Влаховиќи]] * [[Знамиња]] * [[Вранеши (Горажде)|Вранеши]] * [[Враниќи (Горажде)|Враниќи]] * [[Вранпоток]] * [[Врбица (Горажде)|Врбица]] * [[Времци]] * [[Вучетиќи]] * [[Забус]] * [[Закаље]] * [[Запљевац]] * [[Завршје (Горажде)|Завршје]] * [[Земегреси]] * [[Зидин (Ново Горажде)|Зидин]] * [[Зорлаци]] * [[Зоровиќи]] * [[Зубовиќи, Горажде|Зубовиќи]] * [[Zubovici u Oglečevi]] * [[Жупчиќи]] * [[Жигови]] * [[Жилиќи]] * [[Житово]] * [[Живојевиќи]] * [[Жужело]] {{div col end}} == Демографија == === Население === {| class="wikitable" ! colspan="7" |Население на населени места – општина Горажде |- | | Населба | 1961 година. | 1971 година. | 1981 година. | 1991 година. | 2013 година. |- | | Вкупно | 31.303 | 34.685 | 36.924 | 37.505 | 20.897 |- | 1 | Бачи | | | | 1.421 | 1.120 |- | 2 | Богушичи | | | | 295 | 244 |- | 3 | Будиќи | | | | 388 | 324 |- | 4 | Човчиќи | | | | 356 | 250 |- | 5 | Дучиќи | | | | 277 | 273 |- | 6 | '''Горажде''' | | 9.482 | 13.022 | 16.273 | 12.512 |- | 7 | Грабовик | | | | 284 | 239 |- | 8 | Мравињац | | | | 387 | 249 |- | 9 | Потркуша | | | | 144 | 237 |- | 10 | Седлари | | | | 391 | 211 |- | 11 | Витковиќи | | | | 1.080 | 942 |- | 12 | Зупчиќи | | | | 792 | 382 |} === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 12.512 (100,0%) | 16.273 (100,0%) | 13.022 (100,0%) | 9.482 (100,0%) |- | Бошњаци | | 9.568 (58,80%) | 6.746 (51,80%) | 5.266 (55,54%) |- | Срби | | 5.584 (34,31%) | 4.376 (33,60%) | 3.675 (38,76%) |- | Југословени | | 663 (4.074%) | 1.495 (11,48%) | 100 (1.055%) |- | Други | | 396 (2.433%) | 83 (0,637%) | 55 (0,580%) |- | Хрвати | | 62 (0,381%) | 75 (0,576%) | 133 (1.403%) |- | Црногорците | | | 198 (1.521%) | 212 (2.236%) |- | Албанци | | | 23 (0,177%) | 17 (0,179%) |- | Македонци | | | 13 (0,100%) | 10 (0,105%) |- | Словенците | | | 13 (0,100%) | 14 (0,148%) |} {| class="wikitable" ! colspan="9" |Етнички состав – општина Горажде |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. | 1961 година. |- | Вкупно | 20.897 (100,0%) | 37.573 (100,0%) | 36.924 (100,0%) | 34.685 (100,0%) | 31.303 (100,0%) |- | Бошњаци | 19.692 (94,23%) | 26.296 (69,99%) | 25.142 (68,09%) | 24.544 (70,76%) | 19.305 (61,67%) |- | Срби | 707 (3.383%) | 9.843 (26,20%) | 9.107 (24,66%) | 9.293 (26,79%) | 9.569 (30,57%) |- | Други | 475 (2.273%) | 565 (1.504%) | 153 (0,414%) | 115 (0,332%) | 614 (1,96%) |- | Хрвати | 23 (0,110%) | 80 (0,213%) | 99 (0,268%) | 179 (0,516%) | 314 (1,00%) |- | Југословени | | 789 (2.100%) | 2.017 (5.463%) | 168 (0,484%) | 1.501 (4,80%) |- | Црногорците | | | 243 (0,658%) | 280 (0,807%) | |- | Рома | | | 89 (0,241%) | 38 (0,110%) | |- | Албанци | | | 41 (0,111%) | 26 (0,075%) | |- | Словенците | | | 17 (0,046%) | 30 (0,086%) | |- | Македонци | | | 16 (0,043%) | 12 (0,035%) | |} == Животна средина == === Природна средина === Околината на Горажде е составена од палеозојски и пермски шкрилци, песочници и јаглеродни седиментни карпи. Ридовите се во најголем дел заоблени и со благи падини. Повисоките се составени од варовник. Горажде со неговата околина има претежно рамномерна и свежа планинска клима. Просечната годишна температура е 10,8 °C, а врнежите се прилично рамномерно распределени во текот на целата година. Градот се снабдува со вода од шест извори. Дел од населението добива вода за пиење од обични бунари. Изградбата на водоводниот систем започна во 1962 година од извор во Чајниче, {{Convert|16.5|km|mi}} од Горажде. Реката Дрина има големо значење за основањето и развојот на Горажде. Најголемите поплави забележани од 17 век се случиле во 1677, 1731, 1737, 1896, 1911, 1922, 1952, 1974 и 2010 година. === Изградена средина === Главната карактеристика на распоредот на градот е неговата издолжена форма по должината на патот Устипрача-Фоча. Од 1465 до 1878 година, Горажде бил дел од [[Отоманско Царство|Отоманската империја]] . Во 18 и 19 век, Горажде бил населен со муслимански и православни заедници. До Втората светска војна, Горажде бил составен од два одделни дела: муслимански и православен дел. Денес оваа поделба исчезнува. По Втората светска војна, градот почнал да се шири и модернизира, биле изградени нови улици, јавни и станбени згради биле изградени во центарот и во периферијата. Од 1945 до 1961 година, биле изградени 1130 општински станови и 680 приватни куќи. Во 1961 година, во градот имало вкупно 616 згради. == Клима == {{Weather box |location = Goražde (1961–1990) |metric first = Y |single line = Y | Jan record high C = 17.2 | Feb record high C = 21.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 34.2 | Jun record high C = 35.8 | Jul record high C = 38.2 | Aug record high C = 38.2 | Sep record high C = 34.8 | Oct record high C = 30.5 | Nov record high C = 26.0 | Dec record high C = 20.6 |year record high C = 38.2 | Jan high C = 2.6 | Feb high C = 7.0 | Mar high C = 12.5 | Apr high C = 17.0 | May high C = 22.1 | Jun high C = 25.0 | Jul high C = 27.4 | Aug high C = 27.4 | Sep high C = 23.6 | Oct high C = 17.2 | Nov high C = 9.5 | Dec high C = 3.4 |year high C = 16.2 | Jan mean C = -1.0 | Feb mean C = 1.8 | Mar mean C = 5.8 | Apr mean C = 10.1 | May mean C = 14.5 | Jun mean C = 17.4 | Jul mean C = 19.0 | Aug mean C = 18.7 | Sep mean C = 15.4 | Oct mean C = 10.3 | Nov mean C = 5.0 | Dec mean C = 0.4 |year mean C = 9.8 | Jan low C = -4.7 | Feb low C = -2.8 | Mar low C = -0.4 | Apr low C = 3.2 | May low C = 7.5 | Jun low C = 11.1 | Jul low C = 12.3 | Aug low C = 12.0 | Sep low C = 9.6 | Oct low C = 5.5 | Nov low C = 0.9 | Dec low C = -2.8 |year low C = 4.3 | Jan record low C = -23.5 | Feb record low C = -20.0 | Mar record low C = -15.0 | Apr record low C = -5.0 | May record low C = -2.0 | Jun record low C = 0.0 | Jul record low C = 4.5 | Aug record low C = 3.0 | Sep record low C = -2.0 | Oct record low C = -6.0 | Nov record low C = -16.0 | Dec record low C = -19.0 |year record low C = -23.5 |precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 55.2 | Feb precipitation mm = 52.9 | Mar precipitation mm = 51.6 | Apr precipitation mm = 66.9 | May precipitation mm = 70.6 | Jun precipitation mm = 80.0 | Jul precipitation mm = 63.1 | Aug precipitation mm = 67.2 | Sep precipitation mm = 68.2 | Oct precipitation mm = 67.8 | Nov precipitation mm = 85.1 | Dec precipitation mm = 71.6 |year precipitation mm = 800.0 |unit precipitation days = 0.1 mm | Jan precipitation days = 9.7 | Feb precipitation days = 10.3 | Mar precipitation days = 10.2 | Apr precipitation days = 11.9 | May precipitation days = 11.2 | Jun precipitation days = 12.7 | Jul precipitation days = 9.1 | Aug precipitation days = 8.2 | Sep precipitation days = 8.8 | Oct precipitation days = 8.3 | Nov precipitation days = 11.0 | Dec precipitation days = 11.8 |year precipitation days = 123.2 |unit snow days = 1.0 cm | Jan snow days = 17.0 | Feb snow days = 11.9 | Mar snow days = 3.3 | Apr snow days = 0.3 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.1 | Nov snow days = 3.2 | Dec snow days = 12.7 |year snow days = 48.6 | Jan humidity = 89.7 | Feb humidity = 87.2 | Mar humidity = 83.7 | Apr humidity = 80.7 | May humidity = 80.1 | Jun humidity = 80.5 | Jul humidity = 79.3 | Aug humidity = 80.6 | Sep humidity = 83.6 | Oct humidity = 87.7 | Nov humidity = 89.1 | Dec humidity = 90.4 |year humidity = 84.4 |source 1 = [[Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina]]<ref>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20180501014844/http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | archive-date = 1 May 2018 | url = http://atlasklime.fhmzbih.gov.ba/en/data-access/reference-period/5 | title = Meteorlogical data for station Goražde in period 1961–1990 | publisher = Meteorological Institute of Bosnia and Herzegovina | access-date = 30 April 2018}}</ref> }} == Во литературата == Опсадата на Горажде од 1992 до 1995 година е тема на неколку книги, од кои две се достапни на англиски јазик; обете ја нагласуваат мешавината од бруталност и човечност што ја обележале ерата. ''„Не е мој ред да умрам“'' од Саво Хелета е напишана од преживеан тинејџер, [[Срби во Босна и Херцеговина|босански Србин]], чие семејство некогаш било под српските бомбардирања, а исто така и под сомнение дека е Србин во претежно бошњачкиот град. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.savoheleta.com/|title=Dr Savo Heleta &#124; Author of NOT MY TURN TO DIE: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia|publisher=Savoheleta.com|accessdate=2013-11-23}}</ref> <ref>{{Наведена книга|title=Not My Turn to Die: Memoirs of a Broken Childhood in Bosnia: Savo Heleta: 9780814401651: Amazon.com: Books|last=Heleta|first=Savo|publisher=AMACOM|year=2008|isbn=978-0814401651}}</ref> ''„Безбедна зона Горажде“'' е графички роман од Џо Сако, новинар кој го посетил опсадениот град неколку пати во тој период. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|title=Safe Area Gorazde: The War in Eastern Bosnia 1992–1995 by Joe Sacco - Powell's Books|publisher=Powells.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028230004/http://www.powells.com/cgi-bin/biblio?isbn=9781560974703&atch=h|archive-date=2018-10-28|accessdate=2013-11-23}}</ref> Друга книга која е во голема мера фокусирана на Горажде е ''„Зона без бегство“'' од Ник Ричардсон. Ричардсон е поранешен пилот на воздухопловната флота кој бил соборен во регионот на Горажде за време на бомбардирањето [[НАТО|на НАТО]] . Тој поминал неколку недели во градот и ги споменува условите и секојдневното гранатирање со кои се соочиле жителите и силите на ОН.<ref>{{Наведена книга|title=No Escape Zone|last=Richardson|first=Nick|publisher=Little, Brown and Company|year=2000|isbn=0-316-85314-3}}</ref> Гораждани од минатото (Goraždani iz prošlog vremena) од Хајудин Сомун, Сараево: Добра книга, 2022.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.knjiga.ba/gorazdjani-iz-proslog-vremena-b8096.html|title=Knjiga Hajrudina Somuna 'Goraždani iz prošlog vremena'|last=knjiga.ba|work=knjiga.ba}}</ref> == Спорт == Локалниот фудбалски клуб ФК Горажде игра во второто босанско ниво - Првата лига на Федерацијата на Босна и Херцеговина и ги игра своите натпревари на [[Stadion Midhat Drljević|стадионот „Мидат Дрљевиќ“]] . Локалниот кошаркарски тим КК Раднички Горажде игра во кошаркарското првенство на Босна и Херцеговина и ги организира своите натпревари во [[City Hall Mirsad Hurić|Градското собрание „Мирсад Хуриќ“]] . == Градови близнаци – градови збратимени == {{See also|List of twin towns and sister cities in Bosnia and Herzegovina}} Горажде е збратимен со:<ref>{{cite web |title=Pregled odluka, sporazuma, deklaracija o bratimljenju/prijateljstvu općine Goražde|url=https://gorazde.ba/wp-content/uploads/2021/01/103012021.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|access-date=2021-02-25}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} <!--rest - not twinning--> *{{flagicon|TUR}} [[Adapazarı]], Турција *{{flagicon|МКД}} [[Општина Делчево|Делчево]], Северна Македонија<ref>{{cite web|title=Службене нови града Горажда|url=http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|website=gorazde.ba|publisher=Goražde|language=bs|date=2018-12-03|access-date=2020-11-13|a rcive-date=2020-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515161446/http://www.gorazde.ba/files/2019/sln9-10.pdf|url-status=dead}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Газиемир]], Турција *{{flagicon|GER}} [[Гера]], Германија *{{flagicon|TUR}} [[Güngören]], Турција *{{flagicon|TUR}} [[Каратај, Коња|Каратај]], Турција<ref>{{цитирај веб |title=Сестра Градови|url=https://www.karatay.bel.tr/kardessehirler|website=karatay.bel.tr|publisher=Karatay|language=tr|access-date=2020-11-13}}</ref> *{{flagicon|TUR}} [[Keçiören]], Турција *{{flagicon|IRN}} [[Мараге]], Иран *{{flagcoin|TUR}} [[Шахинбеј]], Турција *{{flagicon|БИХ}} [[Стари Град, Сараево|Стари Град (Сараево)]], Босна и Херцеговина {{div col end}} == Значајни луѓе == * [[Адмир Рашчиќ]], фудбалер * [[Иван Витез од Средна|Јанош Витез]], дунавски хуманист, кардинал архиепископ од Естергом, [[Примас|унгарски примат]] и бискуп од Варад (1445–1465) * [[Исак Самоковлија]], писател * [[Анабела|Анабела Атијас]], пејачка * [[Касим Каменица]], ракометар и тренер * [[Џејла Рамовиќ]], пејачка * [[Хусеин Ѓозо]], исламски теолог * [[Стјепан Вукчиќ Косача]], Херцег/Херцог (војвода) од Босна * [[Раде Јовановиќ]], собирач на народни песни и композитор * [[Елвир Лаковиќ Лака]], пејач * [[Анабела|Анабела (пејачка)]] == Видете исто така == * Безбедна зона Горажде * Завичајни музеј во Горажде * Дрински маченици == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Sister project/styles.css"></templatestyles>{{Ризница-врска|Goražde}} * [http://www.gorazde.ba Официјална веб-страница] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060424095553/http://www.gorazde-x.com/ Портал на заедницата Горажде] {{In lang|bs}} * [https://web.archive.org/web/20060426234722/http://gorazde.info/ Инфо веб-страницата на Горажде] {{Goražde municipality}}{{Bosnian Podrinje Canton}}{{Political divisions of Bosnia and Herzegovina}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Gorazde}} [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] lk6bvnt21uqy3ggq6y0j6ni55h318oi Разговор:Челиќ 1 1395556 5562121 2026-05-21T16:16:12Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5562121 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 Јован Попоски - Јове 0 1395557 5562142 2026-05-21T16:28:03Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Јован Попоски - Јове]] на [[Јован Попоски-Јове]] 5562142 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Јован Попоски-Јове]] j4jyg3wtef0m8w6x1s3ik8brpamb5zg Димитар Илиевски - Мурато 0 1395558 5562144 2026-05-21T16:28:36Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Димитар Илиевски - Мурато]] на [[Димитар Илиевски-Мурато]]: Споено 5562144 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Димитар Илиевски-Мурато]] i89f1xywy3rdf54hxrj3qhlnsl45o5i Разговор:Димитар Илиевски - Мурато 1 1395559 5562146 2026-05-21T16:28:37Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Разговор:Димитар Илиевски - Мурато]] на [[Разговор:Димитар Илиевски-Мурато]]: Споено 5562146 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Димитар Илиевски-Мурато]] qrxjbjoyx3kricromvmcu6fdjjll66u Фурошики 0 1395560 5562148 2026-05-21T16:43:12Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Traditional Japanese wrapping cloth,huroshiki,katori-city,japan.JPG|thumb|десно|Современите ткаенини фурошики се популарна и еколошка алтернатива на хартијата за пакување подароци.]] [[Податотека:Home made Bento.jpg|thumb|десно|Две кутии со домашно [[бенто]], спакувани и пренесени... 5562148 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Traditional Japanese wrapping cloth,huroshiki,katori-city,japan.JPG|thumb|десно|Современите ткаенини фурошики се популарна и еколошка алтернатива на хартијата за пакување подароци.]] [[Податотека:Home made Bento.jpg|thumb|десно|Две кутии со домашно [[бенто]], спакувани и пренесени во фурошики.]] '''Фурошики''' ({{Langx|ja|風呂敷}})<ref>''Неверов С. В., Попов К.А., Сыромятников Н. А., Фельдман Н. И., Цын М. С.''&nbsp;Большой японско-русский словарь&nbsp;&#x2F;&nbsp;под. ред. Н. И. Конрада.&nbsp;— <abbr>М.</abbr>: «Советская энциклопедия», 1970.&nbsp;— Т.&nbsp;2.&nbsp;— С.&nbsp;395. (руски)</ref> — буквално се преведува како „килимче за бања“ и претставува квадратно парче [[ткаенина]], кое традиционално се користи во [[Јапонија]] за виткање, пакување и пренесување предмети со најразлични облици и големини. == Историја == Во минатото, во јапонските јавни бањи ([[офуро]]), било вообичаено посетителите да носат лесни памучни [[кимоно|кимона]] што ги подготвувале од дома. Секој посетител со себе носел и посебно килимче (''шики''), на кое стоел додека се соблекувал. Откако ќе се пресоблечел во бањското кимоно — јуката (јап. 浴衣, „облека за бања“), посетителот ја завиткувал својата секојдневна облека во килимчето. По капењето, во истото килимче го завиткувал мокрото кимоно за да го пренесе до својот дом. На тој начин, едноставното килимче за бања постепено се претворало во повеќенаменска [[торба]]. == Материјали и димензии == Леснотијата при виткањето и цврстината станале клучни чинители при изборот на ткаенина за изработка на фурошики. Дебелите и груби ткаенини со тек на време биле заменети со потенки, но многу поиздржливи материјали. Постепено, најголемиот дел од овие платна почнале да се изработуваат од памук. Денес, фурошикито се прави од памук, свила и мешани ткаенини, најчесто со должина на страните од 40 до 80 сантиметри. == Употреба == Фурошикито е исклучително практичен за употреба: ткаенината целосно се прилагодува и го поприма точниот облик на предметот што се завиткува, а направените јазли служат како рачки што овозможуваат лесно пренесување на товарот. Покрај неговата практична намена, во јапонската култура се смета дека подарокот што е завиткан во мека, повеќеслојна ткаенина наместо во крута хартија, добива посебна естетска вредност и изразува поголема почит кон примачот. Најраспространети се размерите со страни од 45 см и од 68 до 72 см, иако не постојат строго стандардизирани големини: тие можат да варираат од големина на обично џебно марамче па сѐ до големина на постелнина. == Поврзано == * [[Бенто]] * [[Кимоно]] * [[Оригами]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} * [http://www.env.go.jp/en/focus/attach/060403-5.html Some common furoshiki folding patterns] * [https://www.youtube.com/watch_popup?v=NC7MH3EzBWM#t=190 Youtube: Kakefuda, Kyoto] [[Категорија:Јапонска култура]] [[Категорија:Амбалажа]] [[Категорија:Текстил]] hdfoecwtmq7hojwjpkr5owtkc9grwdt 5562149 5562148 2026-05-21T16:44:13Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Модни додатоци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562149 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Traditional Japanese wrapping cloth,huroshiki,katori-city,japan.JPG|thumb|десно|Современите ткаенини фурошики се популарна и еколошка алтернатива на хартијата за пакување подароци.]] [[Податотека:Home made Bento.jpg|thumb|десно|Две кутии со домашно [[бенто]], спакувани и пренесени во фурошики.]] '''Фурошики''' ({{Langx|ja|風呂敷}})<ref>''Неверов С. В., Попов К.А., Сыромятников Н. А., Фельдман Н. И., Цын М. С.''&nbsp;Большой японско-русский словарь&nbsp;&#x2F;&nbsp;под. ред. Н. И. Конрада.&nbsp;— <abbr>М.</abbr>: «Советская энциклопедия», 1970.&nbsp;— Т.&nbsp;2.&nbsp;— С.&nbsp;395. (руски)</ref> — буквално се преведува како „килимче за бања“ и претставува квадратно парче [[ткаенина]], кое традиционално се користи во [[Јапонија]] за виткање, пакување и пренесување предмети со најразлични облици и големини. == Историја == Во минатото, во јапонските јавни бањи ([[офуро]]), било вообичаено посетителите да носат лесни памучни [[кимоно|кимона]] што ги подготвувале од дома. Секој посетител со себе носел и посебно килимче (''шики''), на кое стоел додека се соблекувал. Откако ќе се пресоблечел во бањското кимоно — јуката (јап. 浴衣, „облека за бања“), посетителот ја завиткувал својата секојдневна облека во килимчето. По капењето, во истото килимче го завиткувал мокрото кимоно за да го пренесе до својот дом. На тој начин, едноставното килимче за бања постепено се претворало во повеќенаменска [[торба]]. == Материјали и димензии == Леснотијата при виткањето и цврстината станале клучни чинители при изборот на ткаенина за изработка на фурошики. Дебелите и груби ткаенини со тек на време биле заменети со потенки, но многу поиздржливи материјали. Постепено, најголемиот дел од овие платна почнале да се изработуваат од памук. Денес, фурошикито се прави од памук, свила и мешани ткаенини, најчесто со должина на страните од 40 до 80 сантиметри. == Употреба == Фурошикито е исклучително практичен за употреба: ткаенината целосно се прилагодува и го поприма точниот облик на предметот што се завиткува, а направените јазли служат како рачки што овозможуваат лесно пренесување на товарот. Покрај неговата практична намена, во јапонската култура се смета дека подарокот што е завиткан во мека, повеќеслојна ткаенина наместо во крута хартија, добива посебна естетска вредност и изразува поголема почит кон примачот. Најраспространети се размерите со страни од 45 см и од 68 до 72 см, иако не постојат строго стандардизирани големини: тие можат да варираат од големина на обично џебно марамче па сѐ до големина на постелнина. == Поврзано == * [[Бенто]] * [[Кимоно]] * [[Оригами]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} * [http://www.env.go.jp/en/focus/attach/060403-5.html Some common furoshiki folding patterns] * [https://www.youtube.com/watch_popup?v=NC7MH3EzBWM#t=190 Youtube: Kakefuda, Kyoto] [[Категорија:Јапонска култура]] [[Категорија:Амбалажа]] [[Категорија:Текстил]] [[Категорија:Модни додатоци]] t74192b0udewuujgrvmji1nmt1aqbrn 5562150 5562149 2026-05-21T16:44:33Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Јапонски поими]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562150 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Traditional Japanese wrapping cloth,huroshiki,katori-city,japan.JPG|thumb|десно|Современите ткаенини фурошики се популарна и еколошка алтернатива на хартијата за пакување подароци.]] [[Податотека:Home made Bento.jpg|thumb|десно|Две кутии со домашно [[бенто]], спакувани и пренесени во фурошики.]] '''Фурошики''' ({{Langx|ja|風呂敷}})<ref>''Неверов С. В., Попов К.А., Сыромятников Н. А., Фельдман Н. И., Цын М. С.''&nbsp;Большой японско-русский словарь&nbsp;&#x2F;&nbsp;под. ред. Н. И. Конрада.&nbsp;— <abbr>М.</abbr>: «Советская энциклопедия», 1970.&nbsp;— Т.&nbsp;2.&nbsp;— С.&nbsp;395. (руски)</ref> — буквално се преведува како „килимче за бања“ и претставува квадратно парче [[ткаенина]], кое традиционално се користи во [[Јапонија]] за виткање, пакување и пренесување предмети со најразлични облици и големини. == Историја == Во минатото, во јапонските јавни бањи ([[офуро]]), било вообичаено посетителите да носат лесни памучни [[кимоно|кимона]] што ги подготвувале од дома. Секој посетител со себе носел и посебно килимче (''шики''), на кое стоел додека се соблекувал. Откако ќе се пресоблечел во бањското кимоно — јуката (јап. 浴衣, „облека за бања“), посетителот ја завиткувал својата секојдневна облека во килимчето. По капењето, во истото килимче го завиткувал мокрото кимоно за да го пренесе до својот дом. На тој начин, едноставното килимче за бања постепено се претворало во повеќенаменска [[торба]]. == Материјали и димензии == Леснотијата при виткањето и цврстината станале клучни чинители при изборот на ткаенина за изработка на фурошики. Дебелите и груби ткаенини со тек на време биле заменети со потенки, но многу поиздржливи материјали. Постепено, најголемиот дел од овие платна почнале да се изработуваат од памук. Денес, фурошикито се прави од памук, свила и мешани ткаенини, најчесто со должина на страните од 40 до 80 сантиметри. == Употреба == Фурошикито е исклучително практичен за употреба: ткаенината целосно се прилагодува и го поприма точниот облик на предметот што се завиткува, а направените јазли служат како рачки што овозможуваат лесно пренесување на товарот. Покрај неговата практична намена, во јапонската култура се смета дека подарокот што е завиткан во мека, повеќеслојна ткаенина наместо во крута хартија, добива посебна естетска вредност и изразува поголема почит кон примачот. Најраспространети се размерите со страни од 45 см и од 68 до 72 см, иако не постојат строго стандардизирани големини: тие можат да варираат од големина на обично џебно марамче па сѐ до големина на постелнина. == Поврзано == * [[Бенто]] * [[Кимоно]] * [[Оригами]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} * [http://www.env.go.jp/en/focus/attach/060403-5.html Some common furoshiki folding patterns] * [https://www.youtube.com/watch_popup?v=NC7MH3EzBWM#t=190 Youtube: Kakefuda, Kyoto] [[Категорија:Јапонска култура]] [[Категорија:Амбалажа]] [[Категорија:Текстил]] [[Категорија:Модни додатоци]] [[Категорија:Јапонски поими]] gwqjruq5gpem11hu90oboxo5awtwoxf 5562157 5562150 2026-05-21T16:59:33Z Andrew012p 85224 5562157 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Traditional Japanese wrapping cloth,huroshiki,katori-city,japan.JPG|thumb|десно|Современите ткаенини фурошики се популарна и еколошка алтернатива на хартијата за пакување подароци.]] [[Податотека:Home made Bento.jpg|thumb|десно|Две кутии со домашно [[бенто]], спакувани и пренесени во фурошики.]] '''Фурошики''' ({{Langx|ja|風呂敷}})<ref>''Неверов С. В., Попов К.А., Сыромятников Н. А., Фельдман Н. И., Цын М. С.''&nbsp;Большой японско-русский словарь&nbsp;&#x2F;&nbsp;под. ред. Н. И. Конрада.&nbsp;— <abbr>М.</abbr>: «Советская энциклопедия», 1970.&nbsp;— Т.&nbsp;2.&nbsp;— С.&nbsp;395. (руски)</ref> — буквално се преведува како „постилка за бања“ и претставува квадратно парче [[ткаенина]], кое традиционално се користи во [[Јапонија]] за виткање, пакување и пренесување предмети со најразлични облици и големини. == Историја == Во минатото, во јапонските јавни бањи ([[офуро]]), било вообичаено посетителите да носат лесни памучни [[кимоно|кимона]] што ги подготвувале од дома. Секој посетител со себе носел и посебна постилка (''шики''), на кое стоел додека се соблекувал. Откако ќе се пресоблечел во бањското кимоно — јуката (јап. 浴衣, „облека за бања“), посетителот ја завиткувал својата секојдневна облека во постилката. По бањањето, во истата постилка го завиткувал мокрото кимоно за да го пренесе до својот дом. На тој начин, едноставната постилка за бања постепено се претворала во повеќенаменска [[торба]]. == Материјали и димензии == Леснотијата при виткањето и цврстината станале клучни чинители при изборот на ткаенина за изработка на фурошики. Дебелите и груби ткаенини со тек на време биле заменети со потенки, но многу поиздржливи материјали. Постепено, најголемиот дел од овие платна почнале да се изработуваат од памук. Денес, фурошикито се прави од памук, свила и мешани ткаенини, најчесто со должина на страните од 40 до 80 сантиметри. == Употреба == Фурошикито е исклучително практичен за употреба: ткаенината целосно се прилагодува и го поприма точниот облик на предметот што се завиткува, а направените јазли служат како рачки што овозможуваат лесно пренесување на товарот. Покрај неговата практична намена, во јапонската култура се смета дека подарокот што е завиткан во мека, повеќеслојна ткаенина наместо во крута хартија, добива посебна естетска вредност и изразува поголема почит кон примачот. Најраспространети се размерите со страни од 45 см и од 68 до 72 см, иако не постојат строго стандардизирани големини: тие можат да варираат од големина на обично џебно марамче па сѐ до големина на постелнина. == Поврзано == * [[Бенто]] * [[Кимоно]] * [[Оригами]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{commons category}} * [http://www.env.go.jp/en/focus/attach/060403-5.html Some common furoshiki folding patterns] * [https://www.youtube.com/watch_popup?v=NC7MH3EzBWM#t=190 Youtube: Kakefuda, Kyoto] [[Категорија:Јапонска култура]] [[Категорија:Амбалажа]] [[Категорија:Текстил]] [[Категорија:Модни додатоци]] [[Категорија:Јапонски поими]] aoza6jyjuacq6wgwd8brthw0kgxfask Разговор:Фурошики 1 1395561 5562151 2026-05-21T16:44:44Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562151 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Бусовача 1 1395562 5562153 2026-05-21T16:45:23Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сЗР}} 5562153 wikitext text/x-wiki {{сЗР}} alr9w7ufc8wk63rt21jsnlb1f4yfeen Разговор:Чапљина 1 1395564 5562167 2026-05-21T17:06:28Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5562167 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Разговор:Читлук 1 1395565 5562186 2026-05-21T17:26:32Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сЗР}} 5562186 wikitext text/x-wiki {{сЗР}} alr9w7ufc8wk63rt21jsnlb1f4yfeen Станари 0 1395566 5562203 2026-05-21T18:37:12Z Baek147 77146 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30438188|Станари]]“ 5562203 wikitext text/x-wiki   '''Станари''' е населено место и седиште на истоимена општина во северен дел [[Република Српска|на Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Според [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|попис од 2013 година]], а според конечни податоци за Република Српска објавени од Републички завод за статистика, населба Станари имала население од 1.015 жители. == Историја == До [[1958|1958 година]], Станари била независна општина. == Географија == Населбата се наоѓа во слив на река Укрина, на север од Република Српска. == Економија == Станари е познат по својот рудник [[Лигнит|за лигнит]] и термоцентрала. Рудникот е исто така главен извор на приход за локално население. На 11 ноември 2011 година, Влада на Република Српска издала одобрение за изградба на термоцентрала Станари.<ref name="Одобрење за грађење за ТЕ Станари">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/media/vijesti/Pages/Odobrenje_za_gradjenje_za_TE_Stanari.aspx|title=Одобрење за грађење за ТЕ Станари|last=|authorlink=|date=11. 11. 2011.|work=|publisher=Влада Републике Српске|page=|language=ср|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=21. 12. 2011.|quote=|coauthors=}}</ref> Се очекува термоцентрала да има капацитет од 300 мегават часови (MWh) и да произведува два милиони MWh електрична енергија годишно.<ref name="Одобрење за грађење за ТЕ Станари" /> == Спорт == Населбата е дом на фудбалски клуб Рудар, како и на рагби клуб со исто име. == Образование == Првот училиште било отворено во 1896 година. Во самата населба има деветкласно основно училиште наречено „Десанка Максимовиќ“. Во областа Станари нема средно училиште, па затоа локални ученици најчесто го продолжуваат своето образование во [[Добој]]. == Религија и култура == Во Станари има православна црква посветена [[Света Петка|на Света Петка Параскева]], изградена во 1924 година. Во населба има споменик на паднатите војници од [[Втора светска војна]], како и два споменика на паднати војници од [[Босанска војна|Граѓанска војна во Босна и Херцеговина]] . == Население == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="align:left; margin:0.5em 0 0; border-style:solid; border:1px solid #999; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border-collapse:collapse; font-size:100%;" |- style="background:#dfd;" |- style="background:#dfd;" | style="background:#ddffdd;" |'''Националност''' | style="text-align:center;" | 2013 година | style="text-align:center;" | 1991 година. | style="text-align:center;" | 1981 година. | style="text-align:center;" | 1971 година. | style="text-align:center;" | 1961 година. |- | style="background:#f3fff3;" | [[Срби]] | align="right" | 997 | align="right" | 1.204 | align="right" | 1.143 | align="right" | 1.176 | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Хрвати]] | align="right" | 8 | align="right" | 20 | align="right" | 13 | align="right" | 17 | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Муслимани (народ)|Муслимани]] {{Efn|За садашњи статус Муслимана види чланак [[Муслимани (народ)|Муслимани]].}} | align="right" | 0 | align="right" | 1 | align="right" | 2 | align="right" | 3 | |- | style="background:#f3fff3;" | Југословени | align="right" | 4 | align="right" | 45 | align="right" | 89 | align="right" | 7 | |- | style="background:#f3fff3;" | останати и непознати | align="right" | 6 | align="right" | 29 | align="right" | 54 | align="right" | 21 | |- | style="background:#f3fff3;" | Вкупно | style="text-align:right;" | 1.015 | style="text-align:right;" | 1.299 | style="text-align:right;" | 1.301 | style="text-align:right;" | 1.224 | |} == Види повеќе == * Општина Станари * Спортска и туристичка организација Станари == Белешки == <templatestyles src="Референце/styles.css" />{{Белешки}} == Наводи == == Надворешни врски == * {{Матична}} * [https://justoos.info/ Спортско-туристичка организација Станари] * [http://www.fallingrain.com/world/BK/02/Stanari.html Мапе, аеродроми и временска ситуација локација ()] * [http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/stanari/ Гугл сателитска мапа ()] {{Општина Станари}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 70gtb4eurjs2490lp2gn2jpcghe0580 5562250 5562203 2026-05-21T20:49:38Z Jtasevski123 69538 5562250 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = | native_name = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[Општини во Република Српска|Општина]] | motto = | image_skyline = Stanari.jpg | imagesize = | image_caption = Панорама на Станари | image_flag = | flag_size = | image_seal = GrbStanara.png | seal_size = | image_map = Stanari1-naselja.png | mapsize = | map_caption = Карта на оштината Станари | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Александар Ристиќ | leader_party = | established_title = | established_date = 2014 | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 161 | area_land_km2 = | population_as_of = 2013 | population_footnotes = | population_note = | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | coordinates = {{coord|44|44|50|N|17|49|46|E|display=inline, title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = {{url|http://www.opstinastanari.com}} | footnotes = | name =Станари | coor_pinpoint = | image_map1 = | population_blank1 = 6958 | population_blank1_title = Општина | population_blank2 = 1015 | population_blank2_title = Село }}'''Станари''' — село и седиште на истоимена општина во северниот дел [[Република Српска|на Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Основано во 2014 година, откако се одвоило од општината [[Добој]]. Од 2013 година, има население од 6.958 жители, додека самото населено место Станари има населени од 1015 жители == Историја == До 1958 година, Станари била независна општина. == Географија == Населбата се наоѓа во слив на [[Укрина|река Укрина]], на север од Република Српска. == Економија == Станари е познат по својот рудник [[Лигнит|за лигнит]] и термоцентрала. Рудникот е исто така главен извор на приход за локално население. На 11 ноември 2011 година, Влада на Република Српска издала одобрение за изградба на термоцентрала Станари.<ref name="Одобрење за грађење за ТЕ Станари">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/media/vijesti/Pages/Odobrenje_za_gradjenje_za_TE_Stanari.aspx|title=Одобрење за грађење за ТЕ Станари|last=|authorlink=|date=11. 11. 2011.|work=|publisher=Влада Републике Српске|page=|language=ср|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=21. 12. 2011.|quote=|coauthors=}}</ref> Термоцентрала има капацитет од 300 мегават часови (MWh) и произведува два милиони MWh електрична енергија годишно.<ref name="Одобрење за грађење за ТЕ Станари" /> == Спорт == Населбата е дом на [[ФК Рудар|фудбалски клуб Рудар,]] како и на [[Рагби клуб Рудар|рагби клуб со исто име]]. == Образование == Првот училиште било отворено во 1896 година. Во самата населба има деветкласно основно училиште наречено „Десанка Максимовиќ“. Во областа Станари нема средно училиште, па затоа локални ученици најчесто го продолжуваат своето образование во [[Добој]]. == Религија и култура == Во Станари има православна црква посветена [[Света Петка|на Света Петка Параскева]], изградена во 1924 година. Во населба има споменик на паднатите војници од [[Втора светска војна]], како и два споменика на паднати војници од [[Босанска војна|Граѓанска војна во Босна и Херцеговина]] . == Население == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="align:left; margin:0.5em 0 0; border-style:solid; border:1px solid #999; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border-collapse:collapse; font-size:100%;" |- style="background:#dfd;" |- style="background:#dfd;" | style="background:#ddffdd;" |'''Националност''' | style="text-align:center;" | 2013 година | style="text-align:center;" | 1991 година. | style="text-align:center;" | 1981 година. | style="text-align:center;" | 1971 година. | style="text-align:center;" | 1961 година. |- | style="background:#f3fff3;" | [[Срби]] | align="right" | 997 | align="right" | 1.204 | align="right" | 1.143 | align="right" | 1.176 | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Хрвати]] | align="right" | 8 | align="right" | 20 | align="right" | 13 | align="right" | 17 | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Муслимани (народ)|Муслимани]] | align="right" | 0 | align="right" | 1 | align="right" | 2 | align="right" | 3 | |- | style="background:#f3fff3;" | Југословени | align="right" | 4 | align="right" | 45 | align="right" | 89 | align="right" | 7 | |- | style="background:#f3fff3;" | останати и непознати | align="right" | 6 | align="right" | 29 | align="right" | 54 | align="right" | 21 | |- | style="background:#f3fff3;" | Вкупно | style="text-align:right;" | 1.015 | style="text-align:right;" | 1.299 | style="text-align:right;" | 1.301 | style="text-align:right;" | 1.224 | |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична}} * [https://justoos.info/ Спортско-туристичка организација Станари] * [http://www.fallingrain.com/world/BK/02/Stanari.html Карта и временска прогноза во Станари] {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 5sbkik74ceongprnkb3wccbnxa851ow 5562254 5562250 2026-05-21T20:51:24Z Jtasevski123 69538 5562254 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = | native_name = | other_name = | nickname = | settlement_type = [[Општини во Република Српска|Општина]] | motto = | image_skyline = Stanari.jpg | imagesize = | image_caption = Панорама на Станари | image_flag = | flag_size = | image_seal = GrbStanara.png | seal_size = | image_map = Stanari1-naselja.png | mapsize = | map_caption = Карта на оштината Станари | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Александар Ристиќ | leader_party = | established_title = | established_date = 2014 | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 161 | area_land_km2 = | population_as_of = 2013 | population_footnotes = | population_note = | population_density_km2 = auto | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | coordinates = {{coord|44|44|50|N|17|49|46|E|display=inline, title}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = {{url|http://www.opstinastanari.com}} | footnotes = | name =Станари | coor_pinpoint = | image_map1 = | population_blank1 = 6958 | population_blank1_title = Општина | population_blank2 = 1015 | population_blank2_title = Село |seal_alt=Грб на Станари}}'''Станари''' — село и седиште на истоимена општина во северниот дел [[Република Српска|на Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Основано во 2014 година, откако се одвоило од општината [[Добој]]. Од 2013 година, има население од 6.958 жители, додека самото населено место Станари има населени од 1015 жители == Историја == До 1958 година, Станари била независна општина. == Географија == Населбата се наоѓа во слив на [[Укрина|река Укрина]], на север од Република Српска. == Економија == Станари е познат по својот рудник [[Лигнит|за лигнит]] и термоцентрала. Рудникот е исто така главен извор на приход за локално население. На 11 ноември 2011 година, Влада на Република Српска издала одобрение за изградба на термоцентрала Станари.<ref name="Одобрење за грађење за ТЕ Станари">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Ministarstva/mgr/media/vijesti/Pages/Odobrenje_za_gradjenje_za_TE_Stanari.aspx|title=Одобрење за грађење за ТЕ Станари|last=|authorlink=|date=11. 11. 2011.|work=|publisher=Влада Републике Српске|page=|language=ср|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=21. 12. 2011.|quote=|coauthors=}}</ref> Термоцентрала има капацитет од 300 мегават часови (MWh) и произведува два милиони MWh електрична енергија годишно.<ref name="Одобрење за грађење за ТЕ Станари" /> == Спорт == Населбата е дом на [[ФК Рудар|фудбалски клуб Рудар,]] како и на [[Рагби клуб Рудар|рагби клуб со исто име]]. == Образование == Првот училиште било отворено во 1896 година. Во самата населба има деветкласно основно училиште наречено „Десанка Максимовиќ“. Во областа Станари нема средно училиште, па затоа локални ученици најчесто го продолжуваат своето образование во [[Добој]]. == Религија и култура == Во Станари има православна црква посветена [[Света Петка|на Света Петка Параскева]], изградена во 1924 година. Во населба има споменик на паднатите војници од [[Втора светска војна]], како и два споменика на паднати војници од [[Босанска војна|Граѓанска војна во Босна и Херцеговина]] . == Население == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="align:left; margin:0.5em 0 0; border-style:solid; border:1px solid #999; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border-collapse:collapse; font-size:100%;" |- style="background:#dfd;" |- style="background:#dfd;" | style="background:#ddffdd;" |'''Националност''' | style="text-align:center;" | 2013 година | style="text-align:center;" | 1991 година. | style="text-align:center;" | 1981 година. | style="text-align:center;" | 1971 година. | style="text-align:center;" | 1961 година. |- | style="background:#f3fff3;" | [[Срби]] | align="right" | 997 | align="right" | 1.204 | align="right" | 1.143 | align="right" | 1.176 | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Хрвати]] | align="right" | 8 | align="right" | 20 | align="right" | 13 | align="right" | 17 | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Муслимани (народ)|Муслимани]] | align="right" | 0 | align="right" | 1 | align="right" | 2 | align="right" | 3 | |- | style="background:#f3fff3;" | Југословени | align="right" | 4 | align="right" | 45 | align="right" | 89 | align="right" | 7 | |- | style="background:#f3fff3;" | останати и непознати | align="right" | 6 | align="right" | 29 | align="right" | 54 | align="right" | 21 | |- | style="background:#f3fff3;" | Вкупно | style="text-align:right;" | 1.015 | style="text-align:right;" | 1.299 | style="text-align:right;" | 1.301 | style="text-align:right;" | 1.224 | |} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична}} * [https://justoos.info/ Спортско-туристичка организација Станари] * [http://www.fallingrain.com/world/BK/02/Stanari.html Карта и временска прогноза во Станари] {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] pti767ourh8livwr4nokrypiv92hx3z Осмаци 0 1395567 5562206 2026-05-21T18:45:38Z Baek147 77146 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30959541|Осмаци]]“ 5562206 wikitext text/x-wiki   '''Осмаци''' е село, месна заедница и седиште на истоимена општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]] Според [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|попис]] [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|од 2013 година]], во населба Осмаци имало вкупно 943 жители. Овде се наоѓа црквата во Мраморак во близина на Осмаци. == Население == {{ДемографијаБиХ|naslov_tabele=Састав становништва|ime_naseljenog_mjesta=Осмаци|vrsta_naseljenog_mjesta=насеље|maticni_broj=216461|admin_godina=2013|g2013_izvor=<ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021. |url-status=live}}</ref>|g1991_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.">{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 57/8) |work=fzs.ba |access-date= 10. 1. 2016}}</ref>|g1981_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 1. 2016}}</ref>|g1971_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 10. 1. 2016}}</ref>|g2013_ukupno=998|g2013_bosnjaci=148|g2013_srbi=846|g2013_hrvati=2|g2013_nisu_izjasnili=1|g1991_ukupno=844|g1991_muslimani=35|g1991_srbi=798|g1991_hrvati=1|g1991_jugosloveni=3|g1981_ukupno=709|g1981_srbi=702|g1981_hrvati=1|g1981_jugosloveni=6|g1971_ukupno=800|g1971_srbi=796}}{{Попис-Србија}} == Види повеќе == * Општина Осмаци == Наводи == <templatestyles src="Референце/styles.css" />{{Наводи}} == Литература == <templatestyles src="Референце почетак/styles.css" /> {{Општина Осмаци}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] c4uw4h3bl4s4zdu8mscci8inkr5j4lp 5562259 5562206 2026-05-21T21:00:02Z Jtasevski123 69538 5562259 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|село]] и [[Општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = Metric | map_caption = Местоположба на Осмаци во Босна и Херцеговина | population_as_of = 2013 попис | native_name = | official_name = | other_name = | image_shield = | image_map = Osmaci municipality.svg | area_total_km2 = 78.1 | population_blank1 = | population_total = 6016 | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | coordinates = {{Coord|44|24|05|N|18|55|03|E|region:BA_type:adm2nd|display=inline, title}} | area_code = 56 | website = | footnotes = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Радан Шариќ | leader_party = | name =Осмаци | image_map1 = Osmaci-naselja.PNG }}'''Осмаци''' — село и седиште на истоимена општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]] Според попис од 2013 година, во населбата Осмаци имало вкупно 943 жители, а во општината 6016 жители.<ref>{{cite web|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11495|title=Naseljena Mjesta 1991/2013|publisher=Statistical Office of Bosnia and Herzegovina|language=Bosnian|accessdate=January 16, 2022}}</ref> Овде се наоѓа црквата во Мраморак во близина на Осмаци. == Наводи == {{Наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] nhm3na6bzapm38q32o777u45qxa4ga7 Вицекралство Перу 0 1395568 5562211 2026-05-21T19:02:36Z Vlad5250 77190 Vlad5250 ја премести страницата [[Вицекралство Перу]] на [[Поткралство Перу]] 5562211 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Поткралство Перу]] 7q6hcsjjm2nztzp08m7mib3iikrimqg Разговор:Вицекралство Перу 1 1395569 5562213 2026-05-21T19:02:36Z Vlad5250 77190 Vlad5250 ја премести страницата [[Разговор:Вицекралство Перу]] на [[Разговор:Поткралство Перу]] 5562213 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Поткралство Перу]] 0x15z9go6aok78luqmzrxl7vmps506c Лопаре 0 1395570 5562214 2026-05-21T19:03:43Z Doni12345 77134 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30468213|Лопаре]]“ 5562214 wikitext text/x-wiki   '''Лопаре''' е градска населба и седиште на истоимена општина во североисточен дел [[Република Српска|на Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Според прелиминарни податоци од попис од 2013 година, во населба Лопаре биле регистрирани вкупно 2.387 лица.<ref name="stat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|title=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|publisher=Републички завод за статистику|language=sr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|archive-date=23. 03. 2017|accessdate=25. 09. 2019.}}</ref> == Географија == Лопаре се наоѓа во областа каде што планина [[Мајевица]] се протега од своите височини кон рамнина, Семберија и Посавина. Лопаре отсекогаш бил центар на тој дел [[Подмајевица|од Подмаевица]]. == Историја == Името Лопаре, според легенда, доаѓа од древниот лопар, дрвена алатка слична на лопата за ставање тесто во пекара и вадење [[леб]], која некогаш ја правел на ова место познат мајстор. Според друга легенда, Лопаре го добило името по жители кои живееле тука и често се бореле, што на сленгот се нарекува „лопали“. За минато на Лопар не може да се зборува со сигурност. Први информации за населба доаѓаат од втора половина на XVIII век, бидејќи станува збор за анови, изградени на раскрсници на патишта и служеле како места за одмор за трговија и други каравани. Областа околу река Гњица почнала да се шири, се создала нејзина долина, што било поволно за развој на домаќинства во оваа област.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.opstinalopare.com/?p=1121|title=ИСТОРИЈА|language=sr-RS|accessdate=27. 1. 2023}}</ref> Остатоци од надгробни споменици на босански еретици (како што историчари ги нарекувале: [[Богомилство|богомили]]) се многу присутни во општина. Најголем број од нив (дури 30) е на тромеѓе помеѓу Тобут, Лабучка и Вукосавци. Според археолошки наоди, се тврди дека на ова подрачје постоела [[Илири|илирска]] населба, уште пред 2.600 години, што одговара на средно железно време. Почеток на општинска изградба датира од период [[Австроунгарија|на австроунгарскот]] владеење (1878-1918), кога била изградена зграда на денешен општински суд (порано жандармериска станица) и двата пата што го поврзувале Лопаре со соседни општини. [[Босанска војна|Војната во Босна и Херцеговина]] се водеше жестоко во овој дел од бојното поле, а најтешки битки се водеа во 1995 година, како што беше офанзива кај Мајевица. == Население == {{ДемографијаБиХ|naslov_tabele=Састав становништва|ime_naseljenog_mjesta=Лопаре|vrsta_naseljenog_mjesta=насељено мјесто|maticni_broj=212687|admin_godina=2013|g2013_izvor=<ref name="popis2013s">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021 |url-status=live }}</ref>|g1991_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.">{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.(str. 72) |work=fzs.ba |accessdate= 12. 1. 2016}}</ref>|g1981_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |accessdate= 12. 1. 2016}}</ref>|g1971_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |accessdate= 12. 1. 2016}}</ref>|g2013_ukupno=2447|g2013_bosnjaci=2|g2013_srbi=2412|g2013_hrvati=14|g2013_jugosloveni=5|g2013_crnogorci=3|g2013_makedonci=1|g2013_nisu_izjasnili=2|g2013_nepoznato=6|g1991_ukupno=1720|g1991_muslimani=114|g1991_srbi=1417|g1991_hrvati=17|g1991_jugosloveni=134|g1981_ukupno=966|g1981_muslimani=75|g1981_srbi=667|g1981_hrvati=11|g1981_jugosloveni=190|g1981_crnogorci=17|g1981_albanci=4|g1981_makedonci=2|g1971_ukupno=692|g1971_muslimani=95|g1971_srbi=556|g1971_hrvati=23|g1971_jugosloveni=1|g1971_crnogorci=6|g1971_albanci=5|g1971_madari=2|g1971_makedonci=1}} == Познати луѓе == * Цвијетин Благојевиќ, српски и југословенски фудбалер и тренер. * [[Миле Илиќ (кошаркар)|Миле Илиќ]], српски кошаркар. * Радивоје Керовиќ, четнички војвода. * [[Радивоје Керовић (књижевник)|Радивоје Керовиќ]], српски писател, вонреден професор на Филозофскиот факултет, Универзитет во Бања Лука. * Цвијетин Мијатовиќ, учесник во НОБ и член на Претседателството на СФРЈ (1980—1981). * Јово Радовановиќ Јоваш, учесник во НОБ, мајор на Југословенска народна армија и народен херој на Југославија. == Види повеќе == * Општина Лопаре * Национална библиотека „Десанка Максимовиќ“ во Лопаре * ЈУ „Културно-информативен центар Лопаре“ == Белешки == <templatestyles src="Референце/styles.css" />{{Белешки}} == Наводи == <templatestyles src="Референце/styles.css" />{{Наводи}} == Литература == <templatestyles src="Референце почетак/styles.css" />  == Надворешни врски == * [http://www.opstinalopare.com Официјална презентација на општина Лопаре] (језик: српски) * [http://www.majevicaonline.com Мајевица онлајн] {{Wayback|url=http://www.majevicaonline.com/|date=20180501093924}} (језик: српски) * [http://majevica.de Прибој] {{Wayback|url=http://majevica.de/|date=20071029060510}} (језик: српски) {{Општина Лопаре}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] enukllu6vyin0nxyx6p9l32obcl1ipy 5562310 5562214 2026-05-22T08:37:22Z Jtasevski123 69538 5562310 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | name = Лопаре | native_name = | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|град]] и [[Општини во Република Српска|општина]] | image_skyline = Pribojska crkva.jpg | image_map = Lopare municipality.svg | image_map1 = Lopare-naselja.PNG | image_caption = Лопаре | image_flag = Flag of Lopare Municipality.svg | image_seal = | image_shield = | map_caption = Местоположба на Лопаре во рамките на Босна и Херцеговина | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Шемберија]] | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 292.55 | population_as_of = 2013 пипис | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 2709 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 15357 | population_density_blank2_km2 = auto | coordinates = {{coord|44|38|10|N|18|50|40|E|region:BA|display=it}} | area_code = 55 | website = | footnotes = | leader_title = Градоначалник | leader_name = Радо Савиќ | leader_party = }}'''Лопаре''' — градска населба и седиште на истоимена општина во североисточен дел [[Република Српска|на Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Според прелиминарни податоци од попис од 2013 година, во населба Лопаре биле регистрирани вкупно 2.387 лица, додека во општината биле регистрирани 15.357 лица<ref name="stat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|title=Резултати Пописа 2013, Градови, општине, насељена мјеста|publisher=Републички завод за статистику|language=sr|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|archive-date=23. 03. 2017|accessdate=25. 09. 2019.}}</ref> == Географија == Лопаре се наоѓа во областа каде што планина [[Мајевица]] се протега од своите височини кон рамнина, Семберија и Посавина. Лопаре отсекогаш бил центар на тој дел [[Подмајевица|од Подмаевица]]. == Историја == Името Лопаре, според легенда, доаѓа од древниот лопар, дрвена алатка слична на лопата за ставање тесто во пекара и вадење [[леб]], која некогаш ја правел на ова место познат мајстор. Според друга легенда, Лопаре го добило името по жители кои живееле тука и често се бореле, што на сленгот се нарекува „лопали“. За минато на Лопар не може да се зборува со сигурност. Први информации за населба доаѓаат од втора половина на XVIII век, бидејќи станува збор за анови, изградени на раскрсници на патишта и служеле како места за одмор за трговија и други каравани. Областа околу река Гњица почнала да се шири, се создала нејзина долина, што било поволно за развој на домаќинства во оваа област.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.opstinalopare.com/?p=1121|title=ИСТОРИЈА|language=sr-RS|accessdate=27. 1. 2023}}</ref> Остатоци од надгробни споменици на босански еретици (како што историчари ги нарекувале: [[Богомилство|богомили]]) се многу присутни во општина. Најголем број од нив (дури 30) е на тромеѓе помеѓу Тобут, Лабучка и Вукосавци. Според археолошки наоди, се тврди дека на ова подрачје постоела [[Илири|илирска]] населба, уште пред 2.600 години, што одговара на средно железно време. Почеток на општинска изградба датира од период [[Австроунгарија|на австроунгарскот]] владеење (1878-1918), кога била изградена зграда на денешен општински суд (порано жандармериска станица) и двата пата што го поврзувале Лопаре со соседни општини. [[Босанска војна|Војната во Босна и Херцеговина]] се водела жестоко во овој дел од бојното поле, а најтешки битки се виделе во 1995 година, како што била офанзива кај Мајевица. == Познати луѓе == * Цвијетин Благојевиќ, српски и југословенски фудбалер и тренер. * [[Миле Илиќ (кошаркар)|Миле Илиќ]], српски кошаркар. * Радивоје Керовиќ, четнички војвода. * [[Радивоје Керовиќ (писател)|Радивоје Керовиќ]], српски писател, вонреден професор на Филозофскиот факултет, Универзитет во Бања Лука. * Цвијетин Мијатовиќ, учесник во НОБ и член на Претседателството на СФРЈ (1980—1981). * Јово Радовановиќ Јоваш, учесник во НОБ, мајор на Југословенска народна армија и народен херој на Југославија. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.opstinalopare.com Официјална презентација на општина Лопаре] (језик: српски) * [http://www.majevicaonline.com Мајевица онлајн] {{Wayback|url=http://www.majevicaonline.com/|date=20180501093924}} * [http://majevica.de Прибој] {{Wayback|url=http://majevica.de/|date=20071029060510}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 2huhuu4j8dkv3c8a3dfxwzelwjxs5j8 Разговор:Билеќа 1 1395571 5562216 2026-05-21T19:05:41Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562216 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Долни Дубовиќ (Крупа на Уна) 0 1395572 5562217 2026-05-21T19:14:30Z Doni12345 77134 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/29899972|Доњи Дубовик (Крупа на Уни)]]“ 5562217 wikitext text/x-wiki   '''Долни Дубовиќ''' е село и седиште на општина Крупа на Уна, во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]] . Според [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|пописо]] [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|од 2013 година]], во селото Доњи Дубовиќ биле регистрирани вкупно 217 лица.<ref name="прелимрс">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/PreliminarniRezultati_Popis2013.pdf|title=Попис становништва, домаћинстава и станова у Босни и Херцеговини 2013 на територији Републике Српске — Прелиминарни резултати, Републички завод за статистику, Бања Лука, 2013.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140124074931/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/PreliminarniRezultati_Popis2013.pdf|archive-date=24. 01. 2014|accessdate=30. 12. 2013}}</ref> == Географија == Низ Долни Дубовик тече Војскова река, која се влева во рекат[[Уна (река)|Уна]] во Рудице, во општина Нови Град. Областа е ридска со умерена континентална клима. Население главно се занимава со земјоделство и сточарство. Единствено училиште во цела општина, основното училиште „Бранко Ќопиќ“, се наоѓа тука. == Население == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="align:left; margin:0.5em 0 0; border-style:solid; border:1px solid #999; border-right-width:2px; border-bottom-width:2px; border-collapse:collapse; font-size:100%;" |- style="background:#dfd;" | style="background:#ddffdd;" |'''Националност''' | style="text-align:center;" | 2013 година | style="text-align:center;" | 1991 година. | style="text-align:center;" | 1981 година. | style="text-align:center;" | 1971 година. | style="text-align:center;" | 1961 година. |- | style="background:#f3fff3;" | [[Срби]] | align="right" | 215 | align="right" | 337 | align="right" | 491 | | |- | style="background:#f3fff3;" | Југословени | | | align="right" | 6 | | |- | style="background:#f3fff3;" | [[Хрвати]] | align="right" | 2 | align="right" | 1 | align="right" | 4 | | |- | style="background:#f3fff3;" | останати и непознати | | | | | |- | style="background:#f3fff3;" | Вкупно | style="text-align:right;" | 217 | style="text-align:right;" | 338 | style="text-align:right;" | 501 | | |} {{Попис-Србија}} == Види повеќе == * Општина Крупа на Уни == Наводи == <templatestyles src="Референце/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.fallingrain.com/world/BK/02/Donji_Dubovik2.html Мапи, аеродроми и временски локации ()] * [http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/donji-dubovik/ Сателитска мапа на Google ()] {{Општина Крупа на Уни}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина“]] 3fmydh4olkio4vx0u1cqc5sw22uk8pk Милиќи 0 1395573 5562220 2026-05-21T19:22:35Z Anjadonevska 77147 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/29959094|Милићи]]“ 5562220 wikitext text/x-wiki   '''Милиќи''' е населено место и седиште на истоимена општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Според прелиминарни податоци од [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|попис на население]] [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|од 2013 година]], во населено место Милиќи биле регистрирани вкупно 2.152 лица.<ref name="stat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|title=Резултати Пописа 2013, градови, општине, насељена мјеста|publisher=Републички завод за статистику|language=ср|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|archive-date=23. 3. 2017.|accessdate=23. 9. 2019.}}</ref> == Географија == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles>Милиќи се наоѓа на устие на две реки, Зелени и Студени Јадар. <ref name="Зелени и Студени Јадар“">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.drinadrvo.com/sr/regija-birac/milici/|title=Милићи:“|last=|authorlink=|date=8. 12. 2016.|work=|publisher=Дрина Дрво|language=ср|format=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220082058/http://www.drinadrvo.com/sr/regija-birac/milici/|archive-date=20. 12. 2016.|accessdate=8. 12. 2016.|quote=|coauthors=}}</ref> Просечна надморска височина е 275 м. == Историја == Општина Милиќи постоела од 1945 до 1962 година, кога била припоена кон општина Власеница. Во 1992 година, поради економска оправданост и некои други фактори, општината била повторно основана со 54 населени места што ги имала во својот состав пред нејзиното укинување. Во село Герови се наоѓаат остатоци од тврдински град, кој според традиција бил изграден во 15 век од Јерина Бранковиќ, сопруга на деспот Ѓураѓ Бранковиќ (родена Ирина Кантакузин, позната во народна традиција како Проколната Јерина). Тука се наоѓа Паркот на џиновите во Милиќи . == Спорт == Спортот во Милиќи има традиција од 1972 година, кога е основан прв фудбалски клуб. Милиќи е географски идеален за развој на спорт и изобилува со спортски објекти. Милиќи има повеќенаменска спортска сала управувана од Спортски центар Милиќи, кој е еден од главни фактори за развој на спорт. Во Милиќи има терени за фудбал, футсал, кошарка, тенис, одбојка на плажа, велосипедски патеки и паркови за тренинг. Неодамна е отворена и патека за санкање, што е бисер на понуда. Изобилство на паркови и патеки кон Лукавица, преку средно тешките Милиќа брдо, Бишина, Доњи Залуковиќ до потешките Јеринин град, Лисина, Бијеле Воде, овозможуваат разни спортови, како што се брзо одење, возење велосипед, трчање, возење мотор и квадроциклизам, јавање коњи, риболов на пастрмка итн. Петтата етапа од велосипедска трка „Низ Србија“ започна од Милиќи на 16 јуни 2012 година. <ref name="Милићи: Старт трке „Кроз Србију“">{{Наведена мрежна страница|url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63564|title=Милићи: Старт трке „Кроз Србију“|last=|authorlink=|date=16. 6. 2012.|work=|publisher=Радио-телевизија Републике Српске|language=ср|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=18. 6. 2012.|quote=|coauthors=}}</ref> == Население == {{ДемографијаБиХ|naslov_tabele=Састав становништва|ime_naseljenog_mjesta=Милићи|vrsta_naseljenog_mjesta=насеље|maticni_broj=213586|admin_godina=2013|g2013_izvor=<ref name="popis2013"/>|g1991_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991." />|g1981_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 4. 1. 2016}}</ref>|g1971_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 4. 1. 2016}}</ref>|g1961_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961.">{{Cite web |url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1961/pdf/G19614001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva FNR Jugoslavije 1961. |work=stat.gov.rs |access-date= 27. 4. 2016}}</ref>|g2013_ukupno=2272|g2013_bosnjaci=4|g2013_srbi=2258|g2013_hrvati=7|g2013_nisu_izjasnili=1|g1991_ukupno=2414|g1991_muslimani=107|g1991_srbi=2229|g1991_hrvati=3|g1991_jugosloveni=28|g1981_ukupno=1546|g1981_muslimani=43|g1981_srbi=1385|g1981_hrvati=10|g1981_jugosloveni=98|g1981_crnogorci=8|g1981_madari=1|g1971_ukupno=506|g1971_muslimani=7|g1971_srbi=468|g1971_hrvati=15|g1971_crnogorci=13|g1961_ukupno=315|g1961_muslimani=1|g1961_srbi=303|g1961_madari=3|g1961_crnogorci=4|g1961_jugosloveni=4}}{{Попис-Србија}} == Види повеќе == * Општина Миличи * Црква на преносот на моштите на Свети Никола во Миличи * Црква на Светиот великомаченик Димитриј во Милиќи * Национална библиотека Миличи * Кула Рајков == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20160111104543/http://opstinamilici.org/ Општина Милиќи] (језик: српски) * [http://www.ad-boksit.com „Боксит“ а.д. Милиќи] (језик: српски) {{Општина Милићи}}{{Подножје|Република Српска|Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина“]] rfhrga5f9e5yxismmit6ljwesshscqg 5562315 5562220 2026-05-22T08:47:04Z Jtasevski123 69538 5562315 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | native_name = | official_name = | other_name = | image_flag = Flag of Milići, Bosnia and Herzegovina.svg | flag_size = 150px | image_shield = Milići (grb).svg | image_map = Milići municipality.svg | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|град]] и [[Општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Подриње]] | parts = 54 | leader_title = Градоначалник | leader_name = Марко Савиќ | leader_party = | unit_pref = Metric | map_caption = Местоположба на Милиќи во Босна и Херцеговина | population_as_of = 2013 попис | area_total_km2 = 279.13 | population_total = 11441 | population_density_km2 = auto | coordinates = {{coord|44|09|58|N|19|04|30|E|region:BA_type:adm2nd|display=it}} | timezone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | area_code = 56 | website = {{URL|www.opstinamilici.org}} | footnotes = | name =Милиќи | image_map1 = Milići-naselja.PNG }}'''Милиќи''' — населено место и седиште на истоимена општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Според прелиминарни податоци од попис на население од 2013 година, во населено место Милиќи биле регистрирани вкупно 2.152 лица, a целата општина 11,441.<ref name="stat">{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|title=Резултати Пописа 2013, градови, општине, насељена мјеста|publisher=Републички завод за статистику|language=ср|archive-url=https://web.archive.org/web/20170323072344/http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/gradovi_opstine_naseljena_mjesta/Rezultati_Popisa_2013_Gradovi_Opstine_Naseljena_Mjesta_WEB.xlsx|archive-date=23. 3. 2017.|accessdate=23. 9. 2019.}}</ref> == Географија == Милиќи се наоѓа на устие на две реки, [[Зелени Јадар|Зелени]] и [[Студени Јадар]].<ref name="Зелени и Студени Јадар“">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.drinadrvo.com/sr/regija-birac/milici/|title=Милићи:“|last=|authorlink=|date=8. 12. 2016.|work=|publisher=Дрина Дрво|language=ср|format=|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220082058/http://www.drinadrvo.com/sr/regija-birac/milici/|archive-date=20. 12. 2016.|accessdate=8. 12. 2016.|quote=|coauthors=}}</ref> Просечна надморска височина е 275 м. == Историја == Општина Милиќи постоела од 1945 до 1962 година, кога била припоена кон општина Власеница. Во 1992 година, поради економска оправданост и некои други фактори, општината била повторно основана со 54 населени места што ги имала во својот состав пред нејзиното укинување. Во село Герови се наоѓаат остатоци од тврдински град, кој според традиција бил изграден во 15 век од Јерина Бранковиќ, сопруга на деспот Ѓураѓ Бранковиќ (родена Ирина Кантакузин, позната во народна традиција како Проколната Јерина). Тука се наоѓа Паркот на џиновите во Милиќи. == Спорт == Спортот во Милиќи има традиција од 1972 година, кога бил основан првиот фудбалски клуб таму. Милиќи има повеќенаменска спортска сала управувана од страна на Спортскиот центар Милиќи, кој е еден од главните фактори за развојот на спортот во областа. Петтата етапа од велосипедска трка „Низ Србија“ започнала од Милиќи на 16 јуни 2012 година.<ref name="Милићи: Старт трке „Кроз Србију“">{{Наведена мрежна страница|url=http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63564|title=Милићи: Старт трке „Кроз Србију“|last=|authorlink=|date=16. 6. 2012.|work=|publisher=Радио-телевизија Републике Српске|language=ср|format=|archive-url=|archive-date=|accessdate=18. 6. 2012.|quote=|coauthors=}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20160111104543/http://opstinamilici.org/ Општина Милиќи] (српски) {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 6b7jgj3t87qixc018gx6bbmt17uixsv Пелагиќево 0 1395574 5562221 2026-05-21T19:29:18Z Anjadonevska 77147 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/29987341|Пелагићево]]“ 5562221 wikitext text/x-wiki    '''Пелагиќево''' е село и седиште на истоимена општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]] . Според конечни податоци од [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|попис]] [[Попис становништва у Босни и Херцеговини 2013.|од 2013 година]], село Пелагиќево имало вкупно 2.529 жители. Тука е храмот на Свети пророк Илија во Пелагиќево. == Име == До 1970 година, името на населба било ''Горњи Жабар'' . == Историја == Пелагиќево е именувано по српски просветител [[Васа Пелагиќ|Васо Пелагиќ]]. Во 1991 година, населба Пелагиќево е поделена на две месни заедници: МЗ Пелагиќево со 2.233 жители и МЗ Ќендиќи со 836 жители. == Споменик == Споменик во Пелагиќево е подигнат во спомен на 84-те паднати војници на Армијата на Република Српска. == Спорт == Пелагиќево е седиште на истоимен фудбалски клуб. == Население == {{ДемографијаБиХ|naslov_tabele=Састав становништва|ime_naseljenog_mjesta=Пелагићево|vrsta_naseljenog_mjesta=насеље|maticni_broj=217557|admin_godina=2013|g2013_izvor=<ref name="popis2013">{{cite web |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik |url=https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |website=popis.gov.ba |publisher=Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine |access-date=7. 4. 2021.|archive-url=https://web.archive.org/web/20210407103505/https://www.popis.gov.ba/popis2013/knjige.php?id=2 |archive-date=7. 4. 2021.|url-status=live}}</ref>|g1991_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991.">{{Cite web |url=http://fzs.ba/wp-content/uploads/2016/06/nacionalni-sastav-stanovnistva-po-naseljenim-mjestima-bilten-234.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 51/2) |work=fzs.ba |access-date= 21. 1. 2016}}</ref>|g1981_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981. |work=stat.gov.rs |access-date= 21. 1. 2016}}</ref>|g1971_izvor=<ref name="Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.">{{Cite web| url=http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf |title=Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971. |work=stat.gov.rs |access-date= 21. 1. 2016}}</ref>|g2013_ukupno=2529|g2013_bosnjaci=5|g2013_srbi=2502|g2013_hrvati=12|g2013_bosanci=1|g2013_romi=3|g2013_slovenci=1|g2013_nisu_izjasnili=2|g2013_nepoznato=1|g1991_ukupno=3069|g1991_muslimani=4|g1991_srbi=2968|g1991_hrvati=16|g1991_jugosloveni=47|g1981_ukupno=3214|g1981_muslimani=5|g1981_srbi=3103|g1981_hrvati=22|g1981_jugosloveni=47|g1981_albanci=2|g1981_makedonci=4|g1971_ukupno=3398|g1971_muslimani=6|g1971_srbi=3340|g1971_hrvati=36|g1971_crnogorci=1|g1971_makedonci=2}} == Познати луѓе == * [[Васа Пелагиќ|Васо Пелагиќ]] == Види повеќе == * Општина Пелагиќево == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://pelagicevo.gov.ba/index.php Официјална веб-страница на општина Пелагиќево] (језик: српски) * [http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63474 Радио Телевизија на Република Српска: Пелагиќево: Прогласена состојба на природна катастрофа, 15.6.2012.] (језик: српски) * [http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=244045 Радио-телевизија на Република Српска: Пелагиќево: Израелците градат фабрика, работни места за 150 работници, 27.2.2017.] (језик: српски) {{Општина Пелагићево}}{{Подножје|Република Српска|Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина“]] 04oywb7hh1s2hgpmvm1hggibq489d9f 5562322 5562221 2026-05-22T08:57:29Z Jtasevski123 69538 5562322 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement-->|settlement_type=село и [[Општини во Република Српска|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=|subdivision_name2=|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|unit_pref=Metric|map_caption=Местоположба на Пелаѓикево во Република Српска|native_name=|official_name=|other_name=|image_shield=Pelagicevo - Coat of arms.svg|image_map=Pelagićevo municipality.svg|area_blank1_title=Село|area_blank1_km2=|area_blank2_title=Општина|area_blank2_km2=122.49|population_as_of=2013 попис|population_blank1_title=Село|population_blank1=2529|population_density_blank1_km2=auto|population_blank2_title=Општина|population_blank2=5220|population_density_blank2_km2=auto|coordinates={{coord|44.90|N|18.61|E|region:BA|display=inline,title}}|area_code=54|website=|footnotes=|leader_title=Градоначалник|leader_name=Славко Тешиќ|named_for=[[Васа Пелагиќ]]|leader_party=|name=Пелагиќево|image_map1=Pelagićevo-naselja.png}}'''Пелагиќево''' — село и седиште на истоимена општина во [[Република Српска]], [[Босна и Херцеговина]]. Според конечни податоци од пописот од 2013 година, село Пелагиќево имало вкупно 2.529 жители, а истоимената општина 5.220 жители. Првично се викало '''Горњи Жабар''' до 1970 година, кога било преименувано по [[Васа Пелагиќ]], претставник на [[Утописки социјализам|утопискиот социјализам]] во Србија во втората половина на деветнаесеттиот век, роден во селото во 1833 година.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=l0RWAgAAQBAJ&pg=PA233|title=Entangled Histories of the Balkans – Volume Two|date=2013|publisher=Brill|isbn=9789004261914|page=233|author=Roumen Daskalov, Diana Mishkova}}</ref> Тука е [[Храм „Свети Илија“ — Пелагиќево|храмот на Свети Илија во Пелагиќево]]. == Историја == Пелагиќево било именувано по српски просветител [[Васа Пелагиќ|Васо Пелагиќ]]. Во 1991 година, населба Пелагиќево е поделена на две месни заедници: МЗ Пелагиќево со 2.233 жители и МЗ Ќендиќи со 836 жители. == Споменик == Споменик во Пелагиќево бил подигнат во спомен на 84-те паднати војници на Армијата на Република Српска. == Спорт == Пелагиќево е седиште на [[ФК Пелагиќево|истоимен фудбалски клуб]]. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://pelagicevo.gov.ba/index.php Официјална веб-страница на општина Пелагиќево] (језик: српски) * [http://rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=63474 Радио Телевизија на Република Српска: Пелагиќево: Прогласена состојба на природна катастрофа, 15.6.2012.] (језик: српски) * [http://www.rtrs.tv/vijesti/vijest.php?id=244045 Радио-телевизија на Република Српска: Пелагиќево: Израелците градат фабрика, работни места за 150 работници, 27.2.2017.] (језик: српски) {{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 2qy2voj4x1qkm4gjo78crdk188kxatg МАХЕ Еверест '89 0 1395575 5562234 2026-05-21T20:42:55Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] 5562234 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] qrh9v9j6enpm9mmyeyjzbfpyfjpna4d Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89) 0 1395576 5562236 2026-05-21T20:43:07Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Mакедонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест '89“ (МАХЕ Еверест '89)]] на [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] 5562236 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] 8z1fazh8sgr56xyywq11uq643d8p2pf МАХЕ „Еверест ’89“ 0 1395577 5562249 2026-05-21T20:49:28Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] 5562249 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Македонска алпинистичка хималајска експедиција „Еверест ’89“]] qrh9v9j6enpm9mmyeyjzbfpyfjpna4d Разговор:Станари 1 1395578 5562253 2026-05-21T20:50:36Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}}{{вики клуб}} 5562253 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{вики клуб}} h2u6hhq51pw5ddjxw6oghd3y2qrceww Херцеговински Санџак 0 1395579 5562256 2026-05-21T20:53:28Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Херцеговински Санџак]] на [[Херцеговски Санџак]]: правопис - ТРМЈ херцеговски 5562256 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Херцеговски Санџак]] nkanzs54jcuv3vwx5ckfj85ecmpswc0 Разговор:Осмаци 1 1395580 5562260 2026-05-21T21:00:20Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}}{{вики клуб}} 5562260 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{вики клуб}} h2u6hhq51pw5ddjxw6oghd3y2qrceww Предлошка:Состав на Шведска на СП фудбал 2026 10 1395581 5562262 2026-05-21T21:03:01Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{National squad | name = Состав на Шведска на СП фудбал 2026 | bg = #FFF01C | fg = #005B99 |bordercolor= #005B99 | country = Шведска | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Јакоб Видел Зетерстрем|Видел Зетерстрем]] | p2 = Густаф Лагербилке|Лагербилк... 5562262 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Состав на Шведска на СП фудбал 2026 | bg = #FFF01C | fg = #005B99 |bordercolor= #005B99 | country = Шведска | comp link = Светско првенство во фудбал 2026 | comp = СП 2026 | p1 = [[Јакоб Видел Зетерстрем|Видел Зетерстрем]] | p2 = [[Густаф Лагербилке|Лагербилке]] | p3 = [[Виктор Линделоф|Линделоф]] {{Капитен}} | p4 = [[Исак Хиен|Хиен]] | p5 = [[Габриел Гудмундсон|Гудмундсон]] | p6 = [[Емил Холм|Холм]] | p7 = [[Лукас Бергвал|Бергвал]] | p8 = [[Даниел Свенсон (фудбалер 2002)|Свенсон]] | p9 = [[Александер Исак|Исак]] | p10 = [[Бенјамин Нигрен|Нигрен]] | p11 = [[Антони Еланга|Еланга]] | p12 = [[Виктор Јохансон|Јохансон]] | p13 = [[Кен Сема|Сема]] | p14 = [[Хјалмар Екдал|Екдал]] | p15 = [[Карл Старфелт|Старфелт]] | p16 = [[Јеспер Карлстрем|Карлстрем]] | p17 = [[Виктор Ѓекереш|Ѓекереш]] | p18 = [[Јасин Ајари|Ајари]] | p19 = [[Матијас Сванберг|Сванберг]] | p20 = [[Ерик Смит (шведски фудбалер)|Смит]] | p21 = [[Александер Бернхардсон|Бернхардсон]] | p22 = [[Бесфорт Зенели|Зенели]] | p23 = [[Кристофер Нордфелт|Нордфелт]] | p24 = [[Елиот Струд|Струд]] | p25 = [[Густаф Нилсон (фудбалер 1997)|Нилсон]] | p26 = [[Таха Али|Али]] | coach = [[Греам Потер|Потер]] }}<noinclude> {{Squad maintenance}} [[Категорија:Предлошки за шведски фудбал|ФИФА СП 2026]] [[Категорија:Предлошки за земјите учеснички на СП 2026|Шведска]] </noinclude> 8uyf0taot776mypjk8rztghmwh3nrxm Чајниче 0 1395582 5562264 2026-05-21T21:19:10Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/29886902|Чајниче]]“ 5562264 wikitext text/x-wiki '''Чајниче''' - населено место и седиште на Општина Чајниче на крајниот исток на [[Република Српска]], на границата со [[Црна Гора]]. Според првичните податоци од [[Попис на населението во Босна и Херцеговина 2013|пописот од 2013 година]], во селото Чајниче биле попишани вкупно 2.175 лица. == Географија == Се наоѓа во Горно [[Подриње]], на дваесеттиот километар од патот [[Горажде]] - [[Плевља]], на [[Апсолутна висина|надморска височина]] од 816 метри. Лежи помеѓу планината [[Цицељ]] (1.433 м) и [[Чивчи Брда]] (1.326 м), на реката [[Јањина (река)|Јањина]], десна притока на [[Дрина]]. == Историја == Во историските документи, Чајниче првпат се споменува [[1477|во 1477 година]] како еден од најважните градови во [[Херцеговински Санџак|Херцеговскиот Санџак]]. Постојат мислења дека името на населбата потекнува од времето на османлиското владеење, од [[Персиски јазик|персиските]] зборови чај - вода и нич - добро. Сепак, жителите на Чајниче веруваат дека [[Етимологија|етимологијата]] на овој [[топоним]] треба да се бара во богатството на нивниот регион со природни растенија што растат (никнуваат) тука, а од кои традиционално се подготвуваат разни чаеви. За развојот на Чајниче во тоа време особено придонел рудникот за [[железо]], единствен во Херцеговскиот Санџак, како и позицијата што ја заземал на трговскиот пат (Стамболско џаде) помеѓу [[Дубровник]] и [[Истанбул]]. Овој град е богат со културни и историски мотиви. Старата православна црква првпат се споменува во [[1492|1492 година.]] Во [[17 век]], чајничките ковачи биле познати по својата вештина во обработката на метал, а во градот имало и ковачница на пари. [[Податотека:Cajnice_Center_1.JPG|лево|мини|Влезот во Чајниче]] Помеѓу двете војни, црквата, во соработка со градската општина, вовела електрично осветлување. Се вели дека [[Електрана|електраната]] била толку моќна што можела да ја електрифицира „новата железница Устипрача - Фоча“. [[Дрвна индустрија|Дрвната индустрија]] била важна - потокот Јањина обезбедувал струја за голем број дрводелци. Местото се сметало за воздушна бања, а во летото 1940 година бил отворен модерен хотел. == Втора светска војна == Втората пролетерска народноослободителна ударна бригада била основана со наредба на Врховниот штаб на НОВ и ПОЈ на 1 март 1942 година во Чајниче од борци од Ужичкиот, Чачачкиот и Вториот шумадиски партизански одред. На денот на нејзиното основање, на бригадата се приклучил Раде Стојановиќ „Босанац“. Раде Стојановиќ е роден во 1926 година во селото Батотиќи во близина на Чајниче. Учесник во Народноослободителната борба и борец-бомбаш. Раде Стојановиќ бил единствениот борец од Чајничкиот Крај кој се приклучил во [[Партизан|партизанските]] редови на [[Втора пролетерска ударна бригада|Втората пролетерска ударна бригада]] на денот на нејзиното основање. Најмладиот борец-бомбаш загинал на 8 јуни 1943 година на Драгош Седло во [[Битка на Сутјеска|Битката на Сутјеска]]. Во „Долината на хероите“ на [[Национален парк Сутјеска|Националниот парк Сутјеска]], на спомен-костурницата на паднатите херои, меѓу повеќе од 7.000 паднати војници, со златни букви е испишано името Раде Стојановиќ „Босанац“. == Чајнички цркви == [[Податотека:Црква_Успења_Пресвете_Богородице_3.jpg|мини|240x240пкс|Новата чајничка црква „Успение на Пресвета Богородица“]] Двете [[Православие|православни]] цркви во Чајниче се наоѓаат на истата порта и се посветени [[Успение на Пресвета Богородица|на Успението на Пресвета Богородица]]. Постарата црква била „закопана в земја“ и како таква несоодветна. Таа [[Црква (градба)|црква]] се споменува во [[15 век|15]] [[15 век|век]], што не значи дека е изградена тогаш, веројатно е постара. Првобитната црква била уништена најверојатно за време на [[Турци|турското]] освојување на Чајниче. Обновената црква била уништена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] ноќта помеѓу [[11 април|11]] и [[12 април|12]] [[12 април|април]] [[1943|1943 година]], откако [[Италијанци|Италијанците]] запалиле магацин со експлозиви што бил поставен на портата на црквата. Црквата била обновена во [[1946|1946 година]] во речиси иста форма како и претходно. Обновената црква била осветена на [[20 јули|20]] [[20 јули|јули]] 1946 година. Новиот храм бил изграден со прилози од верниците во раздобјето од 1857 до 1863 година. Го изградиле [[Велес|велешки]] градители кои го насликале и внатрешниот ѕиден [[фрескоживопис]], подариле дел од [[Икона|иконите]] и резбаниот [[иконостас]]. Кровот е украсен со 18 помали и поголеми куполи, а високата [[камбанарија]] била изградена на западната страна од 1893 до 1897 година. Новиот храм страдал од силни [[Земјотрес|земјотреси]], при што некои од сводовите напукнале. Во Втората светска војна, по експлозијата, храмот претрпел големи штети. Како резултат на експлозијата и протекувањето во ноќта помеѓу [[26 март|26]] и [[27 март|27]] [[27 март|март]] 1946 година, се урнале неколку куполи, сводови и дел од јужниот ѕид. По десет години, започнала обновата. Обновата го задржало првобитниот изглед на храмот, а новиот иконостас во [[Дуборез|резба]] од ореово дрво било дело на [[Охрид|охридски]] мајстори. Обновеното светилиште го осветил [[Герман (српски патријарх)|српскиот патријарх, г. Герман,]] на [[Рождество на Пресвета Богородица|Успението на Пресвета Богородица]] во [[1959|1959 година]]. Чајничките цркви имаат богата ризница што се состои од стари книги, икони, прилози од верници од различни раздобја и други значајни музејски експонати. Особено значајни се: [[Чајничко евангелие|Чајничкото евангелие]] (ракописна книга од [[14 век]]), [[Октоих|октоихот]] на [[Црнојевиќи]] од [[1494|1494 година]], првото писмено споменување на Чајничката црква од [[1492|1492 година]], [[Псалтир|псалтирот]] на Ѓурѓе Црнојевиќ од [[16 век|16]] [[16 век|век]], рачно напишаното евангелие на свештеникот Оливер од [[1513|1513 година]], октоихот на Божидар Вуковиќ од [[1537|1537 година]], икона што го прикажува [[Хагиографија|животот]] [[Свети Георги|на Свети]] [[Свети Георги|Ѓорѓи]] од [[1574|1574 година]] итн[[1492|.]] Во портата има и [[конак]] за верници и [[Поклоник|поклоници]]. == Поврзано == * Општина Чајниче * [[Втора пролетерска ударна бригада]] * [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Чајниче]] * [[Синан-бегова џамија (Чајниче)]] [[Категорија:Населени места во Република Српска]] 3vdg1cm6w8xsb1ezc9sp7vzkubchjgl 5562268 5562264 2026-05-21T21:26:46Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5562268 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | native_name = Чајниче | official_name = Čajniče | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|Град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Босна и Херцеговина}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Република Српска}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Подриње]] | leader_title = Градоначалник на општината | leader_name = Мирослав Фуртула | leader_party = [[Српска радикална партија „9-ти Јануари“|СРП 9Ј]] | map_caption = Местоположба на Чајниче во Босна и Херцеговина | other_name = | image_skyline = Čajniče.png | image_caption = Чајниче | image_shield = Grb Cajnica.png | image_map = Čajniče municipality.svg | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 274,6 | population_as_of = Попис 2013 | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 2401 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 4895 | population_density_blank2_km2 = auto | coordinates = {{coord|43|33|N|19|04|E|region:BA|display=inline, title}} | area_code = 58 | website = | footnotes = | timezone = [[Средноевропско време|СЕВ]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = Metric | name = | image_map1 = Čajniče-naselja.PNG }} '''Чајниче''' — населено место и седиште на Општина Чајниче на крајниот исток на [[Република Српска]], на границата со [[Црна Гора]]. Според првичните податоци од [[Попис на населението во Босна и Херцеговина 2013|пописот од 2013 година]], во селото Чајниче биле попишани вкупно 2.175 лица. == Географија == Се наоѓа во Горно [[Подриње]], на дваесеттиот километар од патот [[Горажде]] - [[Плевља]], на [[Апсолутна висина|надморска височина]] од 816 метри. Лежи помеѓу планината [[Цицељ]] (1.433 м) и [[Чивчи Брда]] (1.326 м), на реката [[Јањина (река)|Јањина]], десна притока на [[Дрина]]. == Историја == Во историските документи, Чајниче првпат се споменува [[1477|во 1477 година]] како еден од најважните градови во [[Херцеговински Санџак|Херцеговскиот Санџак]]. Постојат мислења дека името на населбата потекнува од времето на османлиското владеење, од [[Персиски јазик|персиските]] зборови чај - вода и нич - добро. Сепак, жителите на Чајниче веруваат дека [[Етимологија|етимологијата]] на овој [[топоним]] треба да се бара во богатството на нивниот регион со природни растенија што растат (никнуваат) тука, а од кои традиционално се подготвуваат разни чаеви. За развојот на Чајниче во тоа време особено придонел рудникот за [[железо]], единствен во Херцеговскиот Санџак, како и позицијата што ја заземал на трговскиот пат (Стамболско џаде) помеѓу [[Дубровник]] и [[Истанбул]]. Овој град е богат со културни и историски мотиви. Старата православна црква првпат се споменува во [[1492|1492 година.]] Во [[17 век]], чајничките ковачи биле познати по својата вештина во обработката на метал, а во градот имало и ковачница на пари. [[Податотека:Cajnice_Center_1.JPG|лево|мини|Влезот во Чајниче]] Помеѓу двете војни, црквата, во соработка со градската општина, вовела електрично осветлување. Се вели дека [[Електрана|електраната]] била толку моќна што можела да ја електрифицира „новата железница Устипрача - Фоча“. [[Дрвна индустрија|Дрвната индустрија]] била важна - потокот Јањина обезбедувал струја за голем број дрводелци. Местото се сметало за воздушна бања, а во летото 1940 година бил отворен модерен хотел. == Втора светска војна == Втората пролетерска народноослободителна ударна бригада била основана со наредба на Врховниот штаб на НОВ и ПОЈ на 1 март 1942 година во Чајниче од борци од Ужичкиот, Чачачкиот и Вториот шумадиски партизански одред. На денот на нејзиното основање, на бригадата се приклучил Раде Стојановиќ „Босанац“. Раде Стојановиќ е роден во 1926 година во селото Батотиќи во близина на Чајниче. Учесник во Народноослободителната борба и борец-бомбаш. Раде Стојановиќ бил единствениот борец од Чајничкиот Крај кој се приклучил во [[Партизан|партизанските]] редови на [[Втора пролетерска ударна бригада|Втората пролетерска ударна бригада]] на денот на нејзиното основање. Најмладиот борец-бомбаш загинал на 8 јуни 1943 година на Драгош Седло во [[Битка на Сутјеска|Битката на Сутјеска]]. Во „Долината на хероите“ на [[Национален парк Сутјеска|Националниот парк Сутјеска]], на спомен-костурницата на паднатите херои, меѓу повеќе од 7.000 паднати војници, со златни букви е испишано името Раде Стојановиќ „Босанац“. == Чајнички цркви == [[Податотека:Црква_Успења_Пресвете_Богородице_3.jpg|мини|240x240пкс|Новата чајничка црква „Успение на Пресвета Богородица“]] Двете [[Православие|православни]] цркви во Чајниче се наоѓаат на истата порта и се посветени [[Успение на Пресвета Богородица|на Успението на Пресвета Богородица]]. Постарата црква била „закопана в земја“ и како таква несоодветна. Таа [[Црква (градба)|црква]] се споменува во [[15 век|15]] [[15 век|век]], што не значи дека е изградена тогаш, веројатно е постара. Првобитната црква била уништена најверојатно за време на [[Турци|турското]] освојување на Чајниче. Обновената црква била уништена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] ноќта помеѓу [[11 април|11]] и [[12 април|12]] [[12 април|април]] [[1943|1943 година]], откако [[Италијанци|Италијанците]] запалиле магацин со експлозиви што бил поставен на портата на црквата. Црквата била обновена во [[1946|1946 година]] во речиси иста форма како и претходно. Обновената црква била осветена на [[20 јули|20]] [[20 јули|јули]] 1946 година. Новиот храм бил изграден со прилози од верниците во раздобјето од 1857 до 1863 година. Го изградиле [[Велес|велешки]] градители кои го насликале и внатрешниот ѕиден [[фрескоживопис]], подариле дел од [[Икона|иконите]] и резбаниот [[иконостас]]. Кровот е украсен со 18 помали и поголеми куполи, а високата [[камбанарија]] била изградена на западната страна од 1893 до 1897 година. Новиот храм страдал од силни [[Земјотрес|земјотреси]], при што некои од сводовите напукнале. Во Втората светска војна, по експлозијата, храмот претрпел големи штети. Како резултат на експлозијата и протекувањето во ноќта помеѓу [[26 март|26]] и [[27 март|27]] [[27 март|март]] 1946 година, се урнале неколку куполи, сводови и дел од јужниот ѕид. По десет години, започнала обновата. Обновата го задржало првобитниот изглед на храмот, а новиот иконостас во [[Дуборез|резба]] од ореово дрво било дело на [[Охрид|охридски]] мајстори. Обновеното светилиште го осветил [[Герман (српски патријарх)|српскиот патријарх, г. Герман,]] на [[Рождество на Пресвета Богородица|Успението на Пресвета Богородица]] во [[1959|1959 година]]. Чајничките цркви имаат богата ризница што се состои од стари книги, икони, прилози од верници од различни раздобја и други значајни музејски експонати. Особено значајни се: [[Чајничко евангелие|Чајничкото евангелие]] (ракописна книга од [[14 век]]), [[Октоих|октоихот]] на [[Црнојевиќи]] од [[1494|1494 година]], првото писмено споменување на Чајничката црква од [[1492|1492 година]], [[Псалтир|псалтирот]] на Ѓурѓе Црнојевиќ од [[16 век|16]] [[16 век|век]], рачно напишаното евангелие на свештеникот Оливер од [[1513|1513 година]], октоихот на Божидар Вуковиќ од [[1537|1537 година]], икона што го прикажува [[Хагиографија|животот]] [[Свети Георги|на Свети]] [[Свети Георги|Ѓорѓи]] од [[1574|1574 година]] итн[[1492|.]] Во портата има и [[конак]] за верници и [[Поклоник|поклоници]]. ==Наводи== {{наводи}} == Поврзано == * [[Општина Чајниче]] * [[Втора пролетерска ударна бригада]] * [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Чајниче]] * [[Синан-бегова џамија (Чајниче)]] [[Категорија:Населени места во Република Српска]] 2rijmu14km0tdkhlyywuzpt2vvtmqgg 5562326 5562268 2026-05-22T09:03:40Z Jtasevski123 69538 5562326 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--> | native_name = Чајниче | official_name = Чајниче | settlement_type = [[Список на градови во Босна и Херцеговина|град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]] | subdivision_type = Држава | subdivision_name = {{Nowrap|{{Flag|Босна и Херцеговина}}}} | subdivision_type1 = [[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]] | subdivision_name1 = {{Nowrap|{{Flag|Република Српска}}}} | subdivision_type2 = Географски регион | subdivision_name2 = [[Подриње]] | leader_title = Градоначалник на општината | leader_name = Мирослав Фуртула | leader_party = [[Српска радикална партија „9-ти Јануари“|СРП 9Ј]] | map_caption = Местоположба на Чајниче во Босна и Херцеговина | other_name = | image_skyline = Čajniče.png | image_caption = Чајниче | image_shield = Grb Cajnica.png | image_map = Čajniče municipality.svg | area_blank1_title = Град | area_blank1_km2 = | area_blank2_title = Општина | area_blank2_km2 = 274,6 | population_as_of = Попис 2013 | population_blank1_title = Град | population_blank1 = 2401 | population_density_blank1_km2 = auto | population_blank2_title = Општина | population_blank2 = 4895 | population_density_blank2_km2 = auto | coordinates = {{coord|43|33|N|19|04|E|region:BA|display=inline, title}} | area_code = 58 | website = | footnotes = | timezone = [[Средноевропско време|СЕВ]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Средноевропско летно време|СЕЛВ]] | utc_offset_DST = +2 | unit_pref = Metric | name = | image_map1 = Čajniče-naselja.PNG }} '''Чајниче''' — населено место и седиште на Општина Чајниче на крајниот исток на [[Република Српска]], на границата со [[Црна Гора]]. Според првичните податоци од [[Попис на населението во Босна и Херцеговина 2013|пописот од 2013 година]], во селото Чајниче биле попишани вкупно 2.175 лица.<ref name="прелимрс">[http://www2.rzs.rs.ba/static/uploads/bilteni/popis/PreliminarniRezultati_Popis2013-drugo_izdanje_sa_kartama_Final.pdf Попис становништва, домаћинстава и станова у Босни и Херцеговини 2013. на територији Републике Српске — Прелиминарни резултати, Републички завод за статистику, Бања Лука, 2013.]</ref> == Географија == Се наоѓа во Горно [[Подриње]], на дваесеттиот километар од патот [[Горажде]] - [[Плевља]], на [[Апсолутна висина|надморска височина]] од 816 метри. Лежи помеѓу планината [[Цицељ]] (1.433 м) и [[Чивчи Брда]] (1.326 м), на реката [[Јањина (река)|Јањина]], десна притока на [[Дрина]]. == Историја == Во историските документи, Чајниче првпат се споменува [[1477|во 1477 година]] како еден од најважните градови во [[Херцеговински Санџак|Херцеговскиот Санџак]]. Постојат мислења дека името на населбата потекнува од времето на османлиското владеење, од [[Персиски јазик|персиските]] зборови чај - вода и нич - добро. Сепак, жителите на Чајниче веруваат дека [[Етимологија|етимологијата]] на овој [[топоним]] треба да се бара во богатството на нивниот регион со природни растенија што растат (никнуваат) тука, а од кои традиционално се подготвуваат разни чаеви. За развојот на Чајниче во тоа време особено придонел рудникот за [[железо]], единствен во Херцеговскиот Санџак, како и позицијата што ја заземал на трговскиот пат (Стамболско џаде) помеѓу [[Дубровник]] и [[Истанбул]]. Овој град е богат со културни и историски мотиви. Старата православна црква првпат се споменува во [[1492|1492 година.]] Во [[17 век]], чајничките ковачи биле познати по својата вештина во обработката на метал, а во градот имало и ковачница на пари. [[Податотека:Cajnice_Center_1.JPG|лево|мини|Влезот во Чајниче]] Помеѓу двете војни, црквата, во соработка со градската општина, вовела електрично осветлување. Се вели дека [[Електрана|електраната]] била толку моќна што можела да ја електрифицира „новата железница Устипрача - Фоча“. [[Дрвна индустрија|Дрвната индустрија]] била важна - потокот Јањина обезбедувал струја за голем број дрводелци.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1939/08/07?pageIndex=00005 "Политика", 7. авг. 1939]</ref> Местото се сметало за воздушна бања, а во летото 1940 година бил отворен модерен хотел.<ref>[https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1940/08/04?pageIndex=00019 "Политика", 4. авг. 1940.]</ref> == Втора светска војна == Втората пролетерска народноослободителна ударна бригада била основана со наредба на Врховниот штаб на НОВ и ПОЈ на 1 март 1942 година во Чајниче од борци од Ужичкиот, Чачачкиот и Вториот шумадиски партизански одред. На денот на нејзиното основање, на бригадата се приклучил Раде Стојановиќ „Босанац“. Раде Стојановиќ е роден во 1926 година во селото Батотиќи во близина на Чајниче. Учесник во Народноослободителната борба и борец-бомбаш. Раде Стојановиќ бил единствениот борец од Чајничкиот Крај кој се приклучил во [[Партизан|партизанските]] редови на [[Втора пролетерска ударна бригада|Втората пролетерска ударна бригада]] на денот на нејзиното основање. Најмладиот борец-бомбаш загинал на 8 јуни 1943 година на Драгош Седло во [[Битка на Сутјеска|Битката на Сутјеска]]. Во „Долината на хероите“ на [[Национален парк Сутјеска|Националниот парк Сутјеска]], на спомен-костурницата на паднатите херои, меѓу повеќе од 7.000 паднати војници, со златни букви е испишано името Раде Стојановиќ „Босанац“. == Чајнички цркви == [[Податотека:Црква_Успења_Пресвете_Богородице_3.jpg|мини|240x240пкс|Новата чајничка црква „Успение на Пресвета Богородица“]] Двете [[Православие|православни]] цркви во Чајниче се наоѓаат на истата порта и се посветени [[Успение на Пресвета Богородица|на Успението на Пресвета Богородица]]. Постарата црква била „закопана в земја“ и како таква несоодветна. Таа [[Црква (градба)|црква]] се споменува во [[15 век|15]] [[15 век|век]], што не значи дека е изградена тогаш, веројатно е постара. Првобитната црква била уништена најверојатно за време на [[Турци|турското]] освојување на Чајниче. Обновената црква била уништена во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] ноќта помеѓу [[11 април|11]] и [[12 април|12]] [[12 април|април]] [[1943|1943 година]], откако [[Италијанци|Италијанците]] запалиле магацин со експлозиви што бил поставен на портата на црквата. Црквата била обновена во [[1946|1946 година]] во речиси иста форма како и претходно. Обновената црква била осветена на [[20 јули|20]] [[20 јули|јули]] 1946 година. Новиот храм бил изграден со прилози од верниците во раздобјето од 1857 до 1863 година. Го изградиле [[Велес|велешки]] градители кои го насликале и внатрешниот ѕиден [[фрескоживопис]], подариле дел од [[Икона|иконите]] и резбаниот [[иконостас]]. Кровот е украсен со 18 помали и поголеми куполи, а високата [[камбанарија]] била изградена на западната страна од 1893 до 1897 година. Новиот храм страдал од силни [[Земјотрес|земјотреси]], при што некои од сводовите напукнале. Во Втората светска војна, по експлозијата, храмот претрпел големи штети. Како резултат на експлозијата и протекувањето во ноќта помеѓу [[26 март|26]] и [[27 март|27]] [[27 март|март]] 1946 година, се урнале неколку куполи, сводови и дел од јужниот ѕид. По десет години, започнала обновата. Обновата го задржало првобитниот изглед на храмот, а новиот иконостас во [[Дуборез|резба]] од ореово дрво било дело на [[Охрид|охридски]] мајстори. Обновеното светилиште го осветил [[Герман (српски патријарх)|српскиот патријарх, г. Герман,]] на [[Рождество на Пресвета Богородица|Успението на Пресвета Богородица]] во [[1959|1959 година]]. Чајничките цркви имаат богата ризница што се состои од стари книги, икони, прилози од верници од различни раздобја и други значајни музејски експонати. Особено значајни се: [[Чајничко евангелие|Чајничкото евангелие]] (ракописна книга од [[14 век]]), [[Октоих|октоихот]] на [[Црнојевиќи]] од [[1494|1494 година]], првото писмено споменување на Чајничката црква од [[1492|1492 година]], [[Псалтир|псалтирот]] на Ѓурѓе Црнојевиќ од [[16 век|16]] [[16 век|век]], рачно напишаното евангелие на свештеникот Оливер од [[1513|1513 година]], октоихот на Божидар Вуковиќ од [[1537|1537 година]], икона што го прикажува [[Хагиографија|животот]] [[Свети Георги|на Свети]] [[Свети Георги|Ѓорѓи]] од [[1574|1574 година]] итн[[1492|.]] Во портата има и [[конак]] за верници и [[Поклоник|поклоници]]. == Поврзано == * [[Општина Чајниче]] * [[Втора пролетерска ударна бригада]] * [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Чајниче]] * [[Синан-бегова џамија (Чајниче)]] ==Наводи== {{наводи}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Населени места во Република Српска]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 2eg4sbb4sg5esajmh2sz0dfed29rsw2 Разговор:Чајниче 1 1395583 5562269 2026-05-21T21:27:05Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562269 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Разговор:Лопаре 1 1395584 5562311 2026-05-22T08:37:40Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}}{{вики клуб}} 5562311 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{вики клуб}} h2u6hhq51pw5ddjxw6oghd3y2qrceww Разговор:Милиќи 1 1395585 5562316 2026-05-22T08:47:28Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}}{{вики клуб}} 5562316 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{вики клуб}} h2u6hhq51pw5ddjxw6oghd3y2qrceww Млеч (дрво) 0 1395586 5562317 2026-05-22T08:52:36Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{Speciesbox | name = Млеч | image = Spitz-Ahorn(mbo).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{наведен МСЗП |author=Crowley, D. |author2=Barstow, M. |date=2017 |title=''Acer platanoides'' |volume=2017 |article-number=e.T193853A2286184 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T193853A2286184.en |access-date=12 ноември 2021}}</ref> | genus = Acer | parent = Acer sect. Platanoid... 5562317 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Млеч | image = Spitz-Ahorn(mbo).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{наведен МСЗП |author=Crowley, D. |author2=Barstow, M. |date=2017 |title=''Acer platanoides'' |volume=2017 |article-number=e.T193853A2286184 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T193853A2286184.en |access-date=12 ноември 2021}}</ref> | genus = Acer | parent = Acer sect. Platanoidea | species = platanoides | authority = [[Карл Линеј|L.]] | range_map = Acer platanoides range.svg | range_map_caption = Природна распространетост | synonyms_ref = | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Acer cappadocicum'' subsp. ''turkestanicum'' <small>(Pax) A.E.Murray</small> |''Acer dieckii'' <small>(Pax) Pax</small> |''Acer dieckii'' f. ''integrilobum'' <small>Schwer.</small> |''Acer dieckii'' f. ''monstrosum'' <small>Schwer.</small> |''Acer fallax'' <small>Pax</small> |''Acer laciniatum'' <small>Borkh. ex Tratt.</small> |''Acer lactescens'' <small>Pers.</small> |''Acer laetum'' var. ''cordifolium'' <small>R.Uechtr. & Sint.</small> |''Acer lobelii'' var. ''dieckii'' <small>Pax</small> |''Acer lobergii'' <small>Dippel</small> |''Acer palmatifidum'' <small>Tausch ex Steud.</small> |''Acer platanifolium'' <small>Stokes</small> |''Acer reitenbachii'' <small>Dippel</small> |''Acer rotundum'' <small>Dulac</small> |''Acer schwedleri'' <small>K.Koch</small> |''Acer vitifolium'' <small>Opiz ex Tausch.</small> |''Euacer acutifolium'' <small>Opiz</small> |''Euacer platanoides'' <small>(L.) Opiz</small> |''Acer lipskyi'' <small>Rehder ex Lipsky</small> |''Acer pseudolaetum'' <small>Radde-Fom.</small> |''Acer turkestanicum'' <small>Pax</small> }} }} '''Млеч''' ({{науч|Acer platanoides}}) — вид на [[јавор]] домороден во Европа и Западна Азија, од [[Шпанија]] на запад до [[Русија]], на исток, јужна [[Скандинавија]] на север и југоисточен до североисточен [[Иран]].<ref name=BSBI07>{{BSBI 2007 |access-date=17 октомври 2014}}</ref><ref>[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Acer&SPECIES_XREF=platanoides&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea: ''Acer platanoides'' distribution]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110605183322/http://linnaeus.nrm.se/flora/di/acera/acer/acerplav.jpg Den virtuella floran: ''Acer platanoides'' distribution]</ref> It was introduced to North America in the mid-1700s како дрво за сенка.<ref name=NorthAmer /> It is a member of семејството на [[сапунови]]те (''Sapindaceae''). Наречен е „млеч“ поради млечниот сок кој се содржи во лисните дршки.<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1451-1452}}</ref> == Застапеност во Македонија == Во [[Македонија]] ова дрво е застапено во појасот на букови и мешани елово-букови шуми. Познато е за [[Шар Планина]] ([[Љуботен (планински врв)|Љуботен]] и [[Лешница (Шар Планина)|Лешница]]), клисурата на [[Мавровска Река]], во [[Маврови Анови]], на [[Пелистер]] над с. [[Нижеполе]], крај [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]], на [[Кожуф]] (Круша) и на [[Беласица]] (кај с. [[Банско]]).<ref name="ФлораМак1.6" /> Забележано е на [[Јакупица]], на [[Беласица]] (с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]]), на [[Осоговски Планини|Осогово]] ([[Царев Врв]]), во Кавадаречко (с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]]), во Прилепско (с. [[Радобил]]), на [[Стогово]], во [[Радика|Горна Радика]], во Гостиварско ([[Буковиќ (планина)|Буковиќ]]), на [[Галичица]], на [[Скопска Црна Гора]] и на Осој.<ref name="ФлораМак1.6" /> == Опис == Млечот е [[листопадно растение|листопадно]] дрво со висина од 20-30 м, труп со пречник до 1,5 м и широка заоблена [[крошна]]. [[Кора]]та е сиво-кафеава и плитко избраздена. За разлика од многу други јавори, возрасните дрва немаат влакнеста кора. Младите изданоци најпрвин се зелени, а набргу стануваат свелокафеави. Зимските пупки имаат сјајна црвено-кафеава боја. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се спротивни и дланчести со по пет залистоци, долги 7-14 см и широки 8-25 см; секој залисток има еден до три бочни запци, и инаку мазни рабови. Лисната дршка е долга 8-20 см и лачи млечен сок ако се скрши. Наесен имаат жолта боја, а понекогаш портокалово-црвена.<ref>{{нмс|url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides.html|title=Introduced Species Summary Project: Norway Maple (Acer platanoides)|access-date=30 септември 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909081807/http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides.html|archive-date=9 септември 2018 }}</ref><ref>{{нмс|url=http://edis.ifas.ufl.edu/st028|title=Acer platanoides|access-date=30 септември 2018|archive-date=19 февруари 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219032234/http://edis.ifas.ufl.edu/st028}}</ref><ref>{{нмс|url=https://plantfacts.osu.edu/tmi/Plantlist/ac_oides.html|title=Acer platanoides|access-date=30 септември 2018}}</ref> [[Податотека:Acer platanoides flower kz.jpg|мини|Цвет одблизу]] Цветовите се штитовидни соцветија со 15–30 члена, жолти до жолтозелени со пет чашкини и пет венечни ливчиња долги 3-4 мм; дрвото цути рано напролет, пред да излезат новите листови. Плодот е двојно [[крилесто оревче]] со две [[семе|семки]]; семките се округли и плочкести, многу сплеснати, со пречник од 10-15 мм и дебелина од 3 мм. Крилцата се долги 3-5 см, и многу раширени, под агол од речиси 180°. Дрвото обично дава големо количество на ’ртливи семиња. Под идеални услови во домородните живеалишта млечот живее до 250 години, но често има пократок животен век; на пример, во Северна Америка понекогаш доживува само 60 години. Кога е засаден на улици, корењата немаат доволно простор да се шират и имаат склоност да се заплеткуваат, со што го стегаат и убиваат дрвото. Покрај тоа, корењата се прилично плитки и лесно им ја одземаат храната на соседните растенија.<ref>{{нмс|url=https://devostree.ca/tree-week-norway-maple-acer-platanoides/|title=Norway Maple (Acer platanoides)|date=12 февруари 2018|website=www.devostree.ca|access-date=6 јуни 2018}}</ref> Бидејќи дрвото не е жилаво, во услови на силен ветер млечот предизвикува голема штета во населените средини.<ref name=rushforth>{{наведена книга |last=Rushforth |first=K |date=1999 |title=Trees of Britain and Europe |publisher=Collins |isbn=978-0-00-220013-4 }}</ref><ref name=afm>{{наведена книга |last=Mitchell |first=AF |date=1974 |title=A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe |publisher=Collins |isbn=978-0-00-212035-7}}</ref> {{Gallery |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-001.jpg|Лист, лице |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-002.jpg|Лист, опачина |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-032.jpg|Плод }} == Класификација и распознавање == [[Податотека:Ahorn bluehend2.JPG|мини|Дрво во цут]] [[Податотека:Norway-maple-bark.jpg|мини|Кора]] Млечот е член (и [[типски вид]]) на одделот ''Platanoidea'' Pax, за кој се својствени заразмнети дисковидни семки и изданоци и листови што содржат млечен сок. Други сродни видови од овој оддел се [[клен (дрво)|кленот]] (''Acer campestre''), [[кападокиски јавор|кападокискиот јавор]] (''Acer cappadocicum''), [[Лобелов јавор|Лобеловиот јавор]] (''Acer lobelii'') и [[потсечен јавор|потсечениот јавор]] (''Acer truncatum''). Млечот се разликува од кленот по тоа што има поголеми листови со шилести (наместо заоблени) залистоци, а од другите видови по присуството на еден или повеќе запци на сите залистоци.<ref name=rushforth /><ref name=afm /> Ова дрво често се меша со помалку сродниот [[шеќерен јавор]] (''Acer saccharum''). Шеќерниот јавор лесно се разликува по тоа што сокот во [[лисна дршка|лисната дршка]] му е бистар; лисните дршки на млечот имаат бел млечен сок.<ref>{{нмс |title=Norway Maple |url=https://nyis.info/species/norway-maple/ |website=New York Invasive Species Information |publisher=New York Invasive Species |access-date=25 март 2026 |ref=NYIS.info}}</ref> Врвовите на листовите на млечот завршуваат со тенко „влакно“, а оние кај шеќерниот јавор се заоблени. Кај возрасните шеќерни јавори кората е порунтава, а кората на млечот има мали накрсни браздички. Листовите на млечот се потриаголни по облик, за разлика од поситно назабените залистоци на шеќерниот јавор кои се стеснуваат кон основата.<ref name=Stace/>{{rp|397}} Дрвото почнува да цвета и дава семиња на воразст од 10 години, но големи количества се појавуваат дури на возраст од 20 години. Млечот е хетеродихогамен — што значи дека има и протогини и протоандрични дрва (поретко и дуодихогамни дрва) — поединечните единки може да го менуваат половиот израз од година во година.<ref>{{наведено списание |last1 = Liesebach |first1 = Heike |last2 = Schneck |first2 = Dagmar |date = 2022 |title = Flowering behavior of clones in a Norway maple (Acer platanoides) seed orchard and mating system analysis using nuclear SSR markers |url = https://link.springer.com/article/10.1007/s10342-022-01459-3 |journal = European Journal of Forest Research |volume = 141 |pages = 561–569 |doi = 10.1007/s10342-022-01459-3 |access-date = 31 март 2025 |doi-access= free }}</ref><ref>{{наведена дисертација |last = de Jong |first = P. C. |date = 1976 |title = Flowering and Sex Expression in Acer L.: a Biosystematic Study |url = https://www.proquest.com/openview/8eb51faf401cecf59eda6d296a9ebb9e/1 |degree = Doctor in de Landbouwwetenschappen |location = Wageningen University |access-date = 31 март 2025 }}</ref> Плодовите на млечот се спарени крилести оревчиња со широко отворени крилца,<ref name=Stace>{{наведена книга|last=Stace|first=C.A.|year=2019|title=New flora of the British Isles|edition=Fourth|publisher=C. & M. Logistics Press|location = Suffolk, U.K.| isbn=978-1-5272-2630-2}}</ref>{{rp|395}} за разлика од оние на горскиот јавор (''Acer pseudoplatanus''), кои се под агол од 90 степени.<ref name=Stace /> Семињата на млечот се сплеснати, а оние на шеќерниот јавор се топчести. Шеќерниот јавор има посветла портокалова боја наесен, а млечот е обично жолт, иако некои црвенолисни сорти димаат попортокалов изглед. [[Податотека:Acer platanoides in autumn colors.JPG|мини|Млеч наесен]] Цветовите излегуваат напролет пред листовите и траат 2–3 недели. До разлистување доаѓа кога температураа е приближно {{темп|12}} и денот има 13 часа светлина. Листопадот почнува кога денот ќе се скрати на 10 часа. Зависно од географската ширина, листопадот може да се разликува за до три недели, почнувајќи од втората недела на октомври во Скандинавија и првата недела на ноември во јужна Европа. За разлика од некои други јавори кои чекаат почвата да се затопли, на семињата на мчечот им треба само три месеци изложеност на температури пониски од {{темп|4}} за да из’ртат рано напролет, временски близу до разлистувањето. На млечот не му требаат минусни температури за добар раст; меѓутоа, приспособен е на посеверни краишта со долги летни денови и не успева добро ако се засади јужно од 37-миот напоредник, јужна граница на неговото живеалиште во Еропа. Покрај тоа, највеќето дрва во Северна Америка се потомци на единки донесени од Германија, на приближно 48° до 54°&nbsp;СГШ, а не појужните екотипови што виреат во Италија и на Балканот кои еволуирале за слични светлински услови како континенталните САД. Обилноста на семето и високиот степен на ’ртење придонесуваат кон неговата инвазивност во Северна Америка, каде образува густи еднотипни заедници што ги задушуваат домородните видови. Дровото е способено да расте во услови на слаба светлина под шумска покривка, се разлистува порано од највеќето северноамерикански видови јавори, и сезоната на раст му се продолжува бидејќи светлинските услови во САД доведуваат до есенско мирување што се случува подоцна отколку во посеверните краишта во Европа. Ова е еден од малкуте доведени видови кои успешно да освојат прашуми. За споредба, во домородните живеалишта млечот ретко е доминантен вид и најчесто се јавува како расеано во подрастот.<ref name=rushforth /><ref name=afm /> == Одгледување и употреба == Дрвото е тврдо, жолтеникаво-бело до бледоцрвенкаво без изразена срцевина; се користи за мебел и во дрвостругарството.<ref name=vedel>{{наведена книга |last1=Vedel |first1=H. |last2=Lange |first2=J. |date=1960 |title=Trees and bushes in wood and hedgerow |publisher=Metheun & Co. Ltd. |location=London, U.K. |isbn=978-0-416-61780-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/treesbushesinwoo0000vede }}</ref> Меѓу јаворите важи за вид со средна тврдост. Дрвото се смета за нетрајно до подложно на гниеж.<ref>{{нмс|url=http://www.wood-database.com/wood-articles/differences-between-hard-maple-and-soft-maple/|title=Differences Between Hard Maple and Soft Maple, The Wood Database}}</ref> Во Европа се користи за мебел, подови и музички инструменти, особено за [[виолина|виолини]]. Млечот се одгледува во многу краишта, вклучувајќи ја западна Европа, северозападно од природното живеалиште. Расте северно од [[Северен Поларник|Северниот Поларник]] кај [[Тромсе]], [[Норвешка]]. Во Северна Америка се сади на улици дури на север до [[Енкориџ]], Алјаска.<ref>{{нмс|url=http://treesneartheirlimitsalaska.blogspot.in/|title=Trees Near Their Limits – Alaska}}</ref> Во [[Онтарио]] се одгледува нашироко на север до Су Сент Мари и Садбери; иако не е секогаш издржливо во посеверни предели, денес расте во Капускејсинг и Ироква Фолс, па дури и Мус Фектори.<ref>{{нмс|url=https://inaturalist.ca/observations/82480319|title = Norway Maple (Acer platanoides)|date = 10 јуни 2021}}</ref> Највеќе се препорачува во зони на издржливост од 4 до 7 (според [[Министерство за земјоделство на САД|USDA]]) но расте и во поотопли зони (барем до зона 10) каде летнатите температури се умерени, до тихоокеанскиот брег на југ до Лосанџелеската Котлина. Претпочита повлажна океанска клима.<ref>[https://web.archive.org/web/20220727133551/https://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/1990/ne_1990_nowak_003.pdf History and Range of Norway Maple]</ref> Во 1950-тите и 1960-тите млечот добил на популарност како улично дрво поради големоразмерното изумирање на [[американски брест]]ови од холандската брестова болест. Се цени поради високото стебло и издрлживоста на сиромашни набиени [[почва|почви]] и урбаното загадување — услови тешки за шеќерниот јавор. Стекнал популарност како вид за [[бонсаи]] во Европа, за средни и големи бонсаи-дрва во најразлични стилови.<ref name="Ma-Ke_Acer platanoides ">{{нмс | first=Mark | last=D'Cruz | title=Ma-Ke Bonsai Care Guide for ''Acer platanoides'' | publisher=Ma-Ke Bonsai | url=http://makebonsai.com/guide/bonsailink.asp?quicklink=5038&name=Acer_platanoides | access-date=5 јули 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110714022850/http://www.makebonsai.com/guide/bonsailink.asp?quicklink=5038&name=Acer_platanoides | archive-date=14 јули 2011 }}</ref> Обично не се одледува за сладот поради пониската концентрација на шеќер во сокот споредено со шеќерниот јавор.<ref>{{нмс|url=https://extensionpubs.osu.edu/north-american-maple-syrup-producers-manual-pdf/|title=North American Maple Syrup Producers Manual |website=The Ohio State University College of Food, Agricultural, and Environmental Sciences|access-date=27 август 2018}}</ref> == Сорти == Добиени се многу [[сорта|сорти]] на млеч со својствени облици на листовите и обоеност, како темновиолетовите „Гримизен крал“ и „Шведлери“, шареноликите листови на „Драмондии“, светлозелената „Смарагдна кралица“ и реско поделените пердувести листови на „Дисектум“ и „Лорбергии“. Сортите со виолетови листови имаат портокалови до црвени лисја наесен. „Колумнаре“ има тесен и исправен раст.<ref name=afm /><ref name=rhs>{{наведена книга |last=Huxley |first=A. |date=1992 |title=New RHS Dictionary of Gardening |publisher=Macmillan |isbn=978-0-333-47494-5 }}</ref> Сортите „Гримизен крал“<ref>{{нмс|title=RHS Plant Selector – ''Acer platanoides'' 'Crimson King'|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/89715/Acer-platanoides-Crimson-King/Details | access-date=23 февруари 2020}}</ref> и „Приголд“ (Принстонска златна)<ref>{{нмс| url = https://www.rhs.org.uk/Plants/117421/Acer-platanoides-Princeton-Gold-Prigo-(PBR)/Details | title = ''Acer platanoides'' Princeton Gold='Prigo' (PBR)| access-date=29 December 2017}}</ref> се стекнале со Наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво од Англија. === Како инвазивен вид во Северна Америка === Млечот е доведен во северозападна Северна Америка некаде помеѓу 1750 и 1760 г. како украсно дрво за сенка. Донесен е на Тихооканскиот Северозапад во 1870-тите.<ref name=NorthAmer>{{нмс |url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides_2.htm |title=Introduced Species Summary Project: Norway maple (''Acer platanoides'') |last=Love |first=R |date=2003 |website=Columbia University |access-date=27 август 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821204339/http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides_2.htm|archive-date=21 август 2016 }}</ref> Денес млечот е најчесто во Тихоокеанскиот Северозапад, во јужно Онтарио и долж реката Кенебек во јужен Мејн. Корењата растат многу блиску до површината и им ја земаат влагата на другите растенија. На пример, тревата за тревници (па дури и коров) слабо расте под млеч, но [[бршлен]]от, поради минималните потреби за коренување, сепак успева одлично. Покрај тоа, густата покривка на млечовите може да го загрози растот на [[подраст]]от.<ref name="Shannon L. Galbraith-Kent and Steven N. Handel 2008 293–302">{{наведено списание | doi = 10.1111/j.1365-2745.2007.01337.x |author1=Shannon L. Galbraith-Kent |author2=Steven N. Handel | journal = Journal of Ecology | title = Invasive ''Acer platanoides'' inhibits native sapling growth in forest understorey communities | volume = 96 | pages = 293–302 | issue=2| year = 2008| doi-access = free |bibcode=2008JEcol..96..293G }}</ref> Млечот е помалку подложен на брстење од шеќерниот јавор, што му дава конкурентна предност над второспоменатиот вид.<ref>{{наведено списание | title = Testing the enemy release hypothesis: a comparison of foliar insect herbivory of the exotic Norway maple (''Acer platanoides'' L.) and the native sugar maple (''A. saccharum'' L.) | journal = Biological Invasions |author1=C. L. Cincotta |author2=J. M. Adams |author3=C. Holzapfel | year = 2009 | doi = 10.1007/s10530-008-9255-9 | url = http://newarkbioweb.rutgers.edu/Holzapfel%20Lab/Main%20Pages/People/people%20pages/Claus/claus%20pdf/8402%20Cincotta%20Norway%20Maple%20BioInv.%202008.pdf | volume=11 | issue = 2 | pages=379–388| bibcode = 2009BiInv..11..379C | s2cid = 45919084 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710174850/http://newarkbioweb.rutgers.edu/Holzapfel%20Lab/Main%20Pages/People/people%20pages/Claus/claus%20pdf/8402%20Cincotta%20Norway%20Maple%20BioInv.%202008.pdf| archive-date = 10 јули 2010 }}</ref> Поради овие особености се смета за [[инвазивен вид|инвазивен]] во некои сојузни држави,<ref>{{нмс | title=Norway Maple | url=http://www.nps.gov/plants/alien/pubs/midatlantic/acpl.htm | author=Swearingen, J. |author2=Reshetiloff, K. |author3=Slattery, B. |author4=Zwicker, S. | year=2002 | work=Plant Invaders of Mid-Atlantic Natural Areas | publisher=National Park Service and U.S. Fish & Wildlife Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20030317025056/http://www.nps.gov/plants/alien/pubs/midatlantic/acpl.htm| archive-date=17 март 2003 }}</ref> а забранет е за продажба во [[Њу Хемпшир]]<ref>{{нмс|title=Invasive Species|url=http://agriculture.nh.gov/divisions/plant_industry/invasive-species.htm|work=New Hampshire Dept. of Agriculture|access-date=22 октомври 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107052220/http://www.agriculture.nh.gov/divisions/plant_industry/invasive-species.htm|archive-date=7 ноември 2012|df=dmy-all}}</ref> и [[Масачусетс]].<ref>{{нмс |url=https://www.mass.gov/service-details/massachusetts-prohibited-plant-list |title=Massachusetts Prohibited Plant List |date=2017 |website=Mass.gov |access-date=28 август 2018}}</ref> Државата [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] исто така го прогласила за инвазивен вид.<ref name=InvPlant>{{нмс|title=Interim List of Invasive Plant Species in New York State |url=http://www.dec.ny.gov/animals/65408.html |work=Advisory Invasive Plant List |publisher=New York State Department of Environmental Conservation |access-date=1 јуни 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512183352/http://www.dec.ny.gov/animals/65408.html |archive-date=12 мај 2013 }}</ref> И покрај овие мерки, млечот е широко достапен и употребуван во урбаните средини. <gallery> Acer platanoides fruit kz.jpg|Плод (кричесто оревче): забележете ја сплеснатата семена чаура и аголот на крилцата 2014-10-30 10 39 54 Norway Maple foliage during autumn on Durham Avenue in Ewing, New Jersey.JPG|Типични жолти есенски листови 2014-10-30 09 32 43 Norway Maple foliage during autumn in Ewing, New Jersey.JPG|Нетипични портокалово-црвени есенски листови Acer Platanoides 'schwedleri' leaf.jpg|Виолетови листови на сортата „Шведлери“ Acer platanoides twig and buds.jpg|Гранче со пупки Knop van een esdoorn (Acer platanoides). 03-04-2023 (d.j.b.).jpg|Лисна пупка Uitlopende knoppen van een esdoorn (Acer platanoides). 12-04-2026 (d.j.b.).jpg|Црвени пупки </gallery> == Природни непријатели == Ларвите на разни видови молци се хранат со листови на млеч. Таков е јаворовиот минерски молец (''Ectoedemia sericopeza''). Лаврите излегуваат од јајца положени на крилестото оревче и прават дупки во семето. Видот нема озбилни заболувања, иако може да биде нападнат од [[пепелница]] (''Uncinula bicornis'') и вертицилиумско венење предизвикано од ''Verticillium'' spp.<ref name=pb>Phillips, D. H., & Burdekin, D. A. (1992). ''Diseases of Forest and Ornamental Trees''. Macmillan {{ISBN|0-333-49493-8}}.</ref> Дамките што ги предизвикува црната јаворова пегавост (''Rhytisma acerinum'') се чести, но претежно безопасни.<ref name="Hudler">{{наведена книга|last=Hudler|first=George|title=Magical Mushrooms, Mischievous Molds|url=https://archive.org/details/magicalmushrooms00hudl|url-access=registration|year=1998|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|pages=[https://archive.org/details/magicalmushrooms00hudl/page/248 248]|isbn=978-0-691-02873-6}}</ref> ''Aceria pseudoplatani'' e [[крлеж]] кој предизвикува „кадифена шикла“ на опачината од листовите кај горскиот јавор (''Acer pseudoplatanus'') и млечот.<ref name=pl>[http://www.plantengallen.com/dataengels/gall_mites.htm Plant Galls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029192933/http://www.plantengallen.com/dataengels/gall_mites.htm |date=29 октомври 2013 }} {{пос|10 јули 2013}}</ref> {{clear}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Acer platanoides}} * [http://www.euforgen.org/species/acer-platanoides/ ''Acer platanoides''] — информации, единици за генетско зачувување и поврзани ресурси. Европска програма за шумски генетски ресурси (EUFORGEN) {{en}} * [https://web.archive.org/web/20110715110137/http://www.portraitoftheearth.com/trees/norwaymaple.html Портрет на Земјата: ''Acer platanoides''] {{en}} {{Таксонска лента|from=Q26745}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јавор]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] b7qdvl45cq1vrdsfp2rmdstsr0zfs1c 5562321 5562317 2026-05-22T08:56:11Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5562321 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Млеч | image = Spitz-Ahorn(mbo).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{наведен МСЗП |author=Crowley, D. |author2=Barstow, M. |date=2017 |title=''Acer platanoides'' |volume=2017 |article-number=e.T193853A2286184 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T193853A2286184.en |access-date=12 ноември 2021}}</ref> | genus = Acer | parent = Acer sect. Platanoidea | species = platanoides | authority = [[Карл Линеј|L.]] | range_map = Acer platanoides range.svg | range_map_caption = Природна распространетост | synonyms_ref = | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Acer cappadocicum'' subsp. ''turkestanicum'' <small>(Pax) A.E.Murray</small> |''Acer dieckii'' <small>(Pax) Pax</small> |''Acer dieckii'' f. ''integrilobum'' <small>Schwer.</small> |''Acer dieckii'' f. ''monstrosum'' <small>Schwer.</small> |''Acer fallax'' <small>Pax</small> |''Acer laciniatum'' <small>Borkh. ex Tratt.</small> |''Acer lactescens'' <small>Pers.</small> |''Acer laetum'' var. ''cordifolium'' <small>R.Uechtr. & Sint.</small> |''Acer lobelii'' var. ''dieckii'' <small>Pax</small> |''Acer lobergii'' <small>Dippel</small> |''Acer palmatifidum'' <small>Tausch ex Steud.</small> |''Acer platanifolium'' <small>Stokes</small> |''Acer reitenbachii'' <small>Dippel</small> |''Acer rotundum'' <small>Dulac</small> |''Acer schwedleri'' <small>K.Koch</small> |''Acer vitifolium'' <small>Opiz ex Tausch.</small> |''Euacer acutifolium'' <small>Opiz</small> |''Euacer platanoides'' <small>(L.) Opiz</small> |''Acer lipskyi'' <small>Rehder ex Lipsky</small> |''Acer pseudolaetum'' <small>Radde-Fom.</small> |''Acer turkestanicum'' <small>Pax</small> }} }} '''Млеч''' ({{науч|Acer platanoides}}) — вид на [[јавор]] домороден во Европа и Западна Азија, од [[Шпанија]] на запад до [[Русија]], на исток, јужна [[Скандинавија]] на север и југоисточен до североисточен [[Иран]].<ref name=BSBI07>{{BSBI 2007 |access-date=17 октомври 2014}}</ref><ref>[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Acer&SPECIES_XREF=platanoides&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea: ''Acer platanoides'' distribution]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110605183322/http://linnaeus.nrm.se/flora/di/acera/acer/acerplav.jpg Den virtuella floran: ''Acer platanoides'' distribution]</ref> It was introduced to North America in the mid-1700s како дрво за сенка.<ref name=NorthAmer /> It is a member of семејството на [[сапунови]]те (''Sapindaceae''). Наречен е „млеч“ поради млечниот сок кој се содржи во лисните дршки.<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1451-1452}}</ref> == Застапеност во Македонија == Во [[Македонија]] ова дрво е застапено во појасот на букови и мешани елово-букови шуми. Познато е за [[Шар Планина]] ([[Љуботен (планински врв)|Љуботен]] и [[Лешница (Шар Планина)|Лешница]]), клисурата на [[Мавровска Река]], во [[Маврови Анови]], на [[Пелистер]] над с. [[Нижеполе]], крај [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]], на [[Кожуф]] (Круша) и на [[Беласица]] (кај с. [[Банско]]).<ref name="ФлораМак1.6" /> Забележано е на [[Јакупица]], на [[Беласица]] (с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]]), на [[Осоговски Планини|Осогово]] ([[Царев Врв]]), во Кавадаречко (с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]]), во Прилепско (с. [[Радобил]]), на [[Стогово]], во [[Радика|Горна Радика]], во Гостиварско ([[Буковиќ (планина)|Буковиќ]]), на [[Галичица]], на [[Скопска Црна Гора]] и на Осој.<ref name="ФлораМак1.6" /> == Опис == Млечот е [[листопадно растение|листопадно]] дрво со висина од 20-30 м, труп со пречник до 1,5 м и широка заоблена [[крошна]]. [[Кора]]та е сиво-кафеава и плитко избраздена. За разлика од многу други јавори, возрасните дрва немаат влакнеста кора. Младите изданоци најпрвин се зелени, а набргу стануваат свелокафеави. Зимските пупки имаат сјајна црвено-кафеава боја. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се спротивни и дланчести со по пет залистоци, долги 7-14 см и широки 8-25 см; секој залисток има еден до три бочни запци, и инаку мазни рабови. Лисната дршка е долга 8-20 см и лачи млечен сок ако се скрши. Наесен имаат жолта боја, а понекогаш портокалово-црвена.<ref>{{нмс|url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides.html|title=Introduced Species Summary Project: Norway Maple (Acer platanoides)|access-date=30 септември 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909081807/http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides.html|archive-date=9 септември 2018 }}</ref><ref>{{нмс|url=http://edis.ifas.ufl.edu/st028|title=Acer platanoides|access-date=30 септември 2018|archive-date=19 февруари 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219032234/http://edis.ifas.ufl.edu/st028}}</ref><ref>{{нмс|url=https://plantfacts.osu.edu/tmi/Plantlist/ac_oides.html|title=Acer platanoides|access-date=30 септември 2018}}</ref> [[Податотека:Acer platanoides flower kz.jpg|мини|Цвет одблизу]] Цветовите се штитовидни соцветија со 15–30 члена, жолти до жолтозелени со пет чашкини и пет венечни ливчиња долги 3-4 мм; дрвото цути рано напролет, пред да излезат новите листови. Плодот е двојно [[крилесто оревче]] со две [[семе|семки]]; семките се округли и плочкести, многу сплеснати, со пречник од 10-15 мм и дебелина од 3 мм. Крилцата се долги 3-5 см, и многу раширени, под агол од речиси 180°. Дрвото обично дава големо количество на ’ртливи семиња. Под идеални услови во домородните живеалишта млечот живее до 250 години, но често има пократок животен век; на пример, во Северна Америка понекогаш доживува само 60 години. Кога е засаден на улици, корењата немаат доволно простор да се шират и имаат склоност да се заплеткуваат, со што го стегаат и убиваат дрвото. Покрај тоа, корењата се прилично плитки и лесно им ја одземаат храната на соседните растенија.<ref>{{нмс|url=https://devostree.ca/tree-week-norway-maple-acer-platanoides/|title=Norway Maple (Acer platanoides)|date=12 февруари 2018|website=www.devostree.ca|access-date=6 јуни 2018}}</ref> Бидејќи дрвото не е жилаво, во услови на силен ветер млечот предизвикува голема штета во населените средини.<ref name=rushforth>{{наведена книга |last=Rushforth |first=K |date=1999 |title=Trees of Britain and Europe |publisher=Collins |isbn=978-0-00-220013-4 }}</ref><ref name=afm>{{наведена книга |last=Mitchell |first=AF |date=1974 |title=A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe |publisher=Collins |isbn=978-0-00-212035-7}}</ref> {{Gallery |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-001.jpg|Лист, лице |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-002.jpg|Лист, опачина |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-032.jpg|Плод }} == Класификација и распознавање == [[Податотека:Ahorn bluehend2.JPG|мини|Дрво во цут]] [[Податотека:Norway-maple-bark.jpg|мини|Кора]] Млечот е член (и [[типски вид]]) на одделот ''Platanoidea'' Pax, за кој се својствени заразмнети дисковидни семки и изданоци и листови што содржат млечен сок. Други сродни видови од овој оддел се [[клен (дрво)|кленот]] (''Acer campestre''), [[кападокиски јавор|кападокискиот јавор]] (''Acer cappadocicum''), [[Лобелов јавор|Лобеловиот јавор]] (''Acer lobelii'') и [[потсечен јавор|потсечениот јавор]] (''Acer truncatum''). Млечот се разликува од кленот по тоа што има поголеми листови со шилести (наместо заоблени) залистоци, а од другите видови по присуството на еден или повеќе запци на сите залистоци.<ref name=rushforth /><ref name=afm /> Ова дрво често се меша со помалку сродниот [[шеќерен јавор]] (''Acer saccharum''). Шеќерниот јавор лесно се разликува по тоа што сокот во [[лисна дршка|лисната дршка]] му е бистар; лисните дршки на млечот имаат бел млечен сок.<ref>{{нмс |title=Norway Maple |url=https://nyis.info/species/norway-maple/ |website=New York Invasive Species Information |publisher=New York Invasive Species |access-date=25 март 2026 |ref=NYIS.info}}</ref> Врвовите на листовите на млечот завршуваат со тенко „влакно“, а оние кај шеќерниот јавор се заоблени. Кај возрасните шеќерни јавори кората е порунтава, а кората на млечот има мали накрсни браздички. Листовите на млечот се потриаголни по облик, за разлика од поситно назабените залистоци на шеќерниот јавор кои се стеснуваат кон основата.<ref name=Stace/>{{rp|397}} Дрвото почнува да цвета и дава семиња на воразст од 10 години, но големи количества се појавуваат дури на возраст од 20 години. Млечот е хетеродихогамен — што значи дека има и протогини и протоандрични дрва (поретко и дуодихогамни дрва) — поединечните единки може да го менуваат половиот израз од година во година.<ref>{{наведено списание |last1 = Liesebach |first1 = Heike |last2 = Schneck |first2 = Dagmar |date = 2022 |title = Flowering behavior of clones in a Norway maple (Acer platanoides) seed orchard and mating system analysis using nuclear SSR markers |url = https://link.springer.com/article/10.1007/s10342-022-01459-3 |journal = European Journal of Forest Research |volume = 141 |pages = 561–569 |doi = 10.1007/s10342-022-01459-3 |access-date = 31 март 2025 |doi-access= free }}</ref><ref>{{наведена дисертација |last = de Jong |first = P. C. |date = 1976 |title = Flowering and Sex Expression in Acer L.: a Biosystematic Study |url = https://www.proquest.com/openview/8eb51faf401cecf59eda6d296a9ebb9e/1 |degree = Doctor in de Landbouwwetenschappen |location = Wageningen University |access-date = 31 март 2025 }}</ref> Плодовите на млечот се спарени крилести оревчиња со широко отворени крилца,<ref name=Stace>{{наведена книга|last=Stace|first=C.A.|year=2019|title=New flora of the British Isles|edition=Fourth|publisher=C. & M. Logistics Press|location = Suffolk, U.K.| isbn=978-1-5272-2630-2}}</ref>{{rp|395}} за разлика од оние на горскиот јавор (''Acer pseudoplatanus''), кои се под агол од 90 степени.<ref name=Stace /> Семињата на млечот се сплеснати, а оние на шеќерниот јавор се топчести. Шеќерниот јавор има посветла портокалова боја наесен, а млечот е обично жолт, иако некои црвенолисни сорти димаат попортокалов изглед. [[Податотека:Acer platanoides in autumn colors.JPG|мини|Млеч наесен]] Цветовите излегуваат напролет пред листовите и траат 2–3 недели. До разлистување доаѓа кога температураа е приближно {{темп|12}} и денот има 13 часа светлина. Листопадот почнува кога денот ќе се скрати на 10 часа. Зависно од географската ширина, листопадот може да се разликува за до три недели, почнувајќи од втората недела на октомври во Скандинавија и првата недела на ноември во јужна Европа. За разлика од некои други јавори кои чекаат почвата да се затопли, на семињата на мчечот им треба само три месеци изложеност на температури пониски од {{темп|4}} за да из’ртат рано напролет, временски близу до разлистувањето. На млечот не му требаат минусни температури за добар раст; меѓутоа, приспособен е на посеверни краишта со долги летни денови и не успева добро ако се засади јужно од 37-миот напоредник, јужна граница на неговото живеалиште во Еропа. Покрај тоа, највеќето дрва во Северна Америка се потомци на единки донесени од Германија, на приближно 48° до 54°&nbsp;СГШ, а не појужните екотипови што виреат во Италија и на Балканот кои еволуирале за слични светлински услови како континенталните САД. Обилноста на семето и високиот степен на ’ртење придонесуваат кон неговата инвазивност во Северна Америка, каде образува густи еднотипни заедници што ги задушуваат домородните видови. Дровото е способено да расте во услови на слаба светлина под шумска покривка, се разлистува порано од највеќето северноамерикански видови јавори, и сезоната на раст му се продолжува бидејќи светлинските услови во САД доведуваат до есенско мирување што се случува подоцна отколку во посеверните краишта во Европа. Ова е еден од малкуте доведени видови кои успешно да освојат прашуми. За споредба, во домородните живеалишта млечот ретко е доминантен вид и најчесто се јавува како расеано во подрастот.<ref name=rushforth /><ref name=afm /> == Одгледување и употреба == Дрвото е тврдо, жолтеникаво-бело до бледоцрвенкаво без изразена срцевина; се користи за мебел и во дрвостругарството.<ref name=vedel>{{наведена книга |last1=Vedel |first1=H. |last2=Lange |first2=J. |date=1960 |title=Trees and bushes in wood and hedgerow |publisher=Metheun & Co. Ltd. |location=London, U.K. |isbn=978-0-416-61780-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/treesbushesinwoo0000vede }}</ref> Меѓу јаворите важи за вид со средна тврдост. Дрвото се смета за нетрајно до подложно на гниеж.<ref>{{нмс|url=http://www.wood-database.com/wood-articles/differences-between-hard-maple-and-soft-maple/|title=Differences Between Hard Maple and Soft Maple, The Wood Database}}</ref> Во Европа се користи за мебел, подови и музички инструменти, особено за [[виолина|виолини]]. Млечот се одгледува во многу краишта, вклучувајќи ја западна Европа, северозападно од природното живеалиште. Расте северно од [[Северен Поларник|Северниот Поларник]] кај [[Тромсе]], [[Норвешка]]. Во Северна Америка се сади на улици дури на север до [[Енкориџ]], Алјаска.<ref>{{нмс|url=http://treesneartheirlimitsalaska.blogspot.in/|title=Trees Near Their Limits – Alaska}}</ref> Во [[Онтарио]] се одгледува нашироко на север до Су Сент Мари и Садбери; иако не е секогаш издржливо во посеверни предели, денес расте во Капускејсинг и Ироква Фолс, па дури и Мус Фектори.<ref>{{нмс|url=https://inaturalist.ca/observations/82480319|title = Norway Maple (Acer platanoides)|date = 10 јуни 2021}}</ref> Највеќе се препорачува во зони на издржливост од 4 до 7 (според [[Министерство за земјоделство на САД|USDA]]) но расте и во поотопли зони (барем до зона 10) каде летнатите температури се умерени, до тихоокеанскиот брег на југ до Лосанџелеската Котлина. Претпочита повлажна океанска клима.<ref>[https://web.archive.org/web/20220727133551/https://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/1990/ne_1990_nowak_003.pdf History and Range of Norway Maple]</ref> Во 1950-тите и 1960-тите млечот добил на популарност како улично дрво поради големоразмерното изумирање на [[американски брест]]ови од холандската брестова болест. Се цени поради високото стебло и издрлживоста на сиромашни набиени [[почва|почви]] и урбаното загадување — услови тешки за шеќерниот јавор. Стекнал популарност како вид за [[бонсаи]] во Европа, за средни и големи бонсаи-дрва во најразлични стилови.<ref name="Ma-Ke_Acer platanoides ">{{нмс | first=Mark | last=D'Cruz | title=Ma-Ke Bonsai Care Guide for ''Acer platanoides'' | publisher=Ma-Ke Bonsai | url=http://makebonsai.com/guide/bonsailink.asp?quicklink=5038&name=Acer_platanoides | access-date=5 јули 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110714022850/http://www.makebonsai.com/guide/bonsailink.asp?quicklink=5038&name=Acer_platanoides | archive-date=14 јули 2011 }}</ref> Обично не се одледува за сладот поради пониската концентрација на шеќер во сокот споредено со шеќерниот јавор.<ref>{{нмс|url=https://extensionpubs.osu.edu/north-american-maple-syrup-producers-manual-pdf/|title=North American Maple Syrup Producers Manual |website=The Ohio State University College of Food, Agricultural, and Environmental Sciences|access-date=27 август 2018}}</ref> == Сорти == Добиени се многу [[сорта|сорти]] на млеч со својствени облици на листовите и обоеност, како темновиолетовите „Гримизен крал“ и „Шведлери“, шареноликите листови на „Драмондии“, светлозелената „Смарагдна кралица“ и реско поделените пердувести листови на „Дисектум“ и „Лорбергии“. Сортите со виолетови листови имаат портокалови до црвени лисја наесен. „Колумнаре“ има тесен и исправен раст.<ref name=afm /><ref name=rhs>{{наведена книга |last=Huxley |first=A. |date=1992 |title=New RHS Dictionary of Gardening |publisher=Macmillan |isbn=978-0-333-47494-5 }}</ref> Сортите „Гримизен крал“<ref>{{нмс|title=RHS Plant Selector – ''Acer platanoides'' 'Crimson King'|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/89715/Acer-platanoides-Crimson-King/Details | access-date=23 февруари 2020}}</ref> и „Приголд“ (Принстонска златна)<ref>{{нмс| url = https://www.rhs.org.uk/Plants/117421/Acer-platanoides-Princeton-Gold-Prigo-(PBR)/Details | title = ''Acer platanoides'' Princeton Gold='Prigo' (PBR)| access-date=29 December 2017}}</ref> се стекнале со Наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво од Англија. === Како инвазивен вид во Северна Америка === Млечот е доведен во северозападна Северна Америка некаде помеѓу 1750 и 1760 г. како украсно дрво за сенка. Донесен е на Тихооканскиот Северозапад во 1870-тите.<ref name=NorthAmer>{{нмс |url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides_2.htm |title=Introduced Species Summary Project: Norway maple (''Acer platanoides'') |last=Love |first=R |date=2003 |website=Columbia University |access-date=27 август 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821204339/http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides_2.htm|archive-date=21 август 2016 }}</ref> Денес млечот е најчесто во Тихоокеанскиот Северозапад, во јужно Онтарио и долж реката Кенебек во јужен Мејн. Корењата растат многу блиску до површината и им ја земаат влагата на другите растенија. На пример, тревата за тревници (па дури и коров) слабо расте под млеч, но [[бршлен]]от, поради минималните потреби за коренување, сепак успева одлично. Покрај тоа, густата покривка на млечовите може да го загрози растот на [[подраст]]от.<ref name="Shannon L. Galbraith-Kent and Steven N. Handel 2008 293–302">{{наведено списание | doi = 10.1111/j.1365-2745.2007.01337.x |author1=Shannon L. Galbraith-Kent |author2=Steven N. Handel | journal = Journal of Ecology | title = Invasive ''Acer platanoides'' inhibits native sapling growth in forest understorey communities | volume = 96 | pages = 293–302 | issue=2| year = 2008| doi-access = free |bibcode=2008JEcol..96..293G }}</ref> Млечот е помалку подложен на брстење од шеќерниот јавор, што му дава конкурентна предност над второспоменатиот вид.<ref>{{наведено списание | title = Testing the enemy release hypothesis: a comparison of foliar insect herbivory of the exotic Norway maple (''Acer platanoides'' L.) and the native sugar maple (''A. saccharum'' L.) | journal = Biological Invasions |author1=C. L. Cincotta |author2=J. M. Adams |author3=C. Holzapfel | year = 2009 | doi = 10.1007/s10530-008-9255-9 | url = http://newarkbioweb.rutgers.edu/Holzapfel%20Lab/Main%20Pages/People/people%20pages/Claus/claus%20pdf/8402%20Cincotta%20Norway%20Maple%20BioInv.%202008.pdf | volume=11 | issue = 2 | pages=379–388| bibcode = 2009BiInv..11..379C | s2cid = 45919084 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710174850/http://newarkbioweb.rutgers.edu/Holzapfel%20Lab/Main%20Pages/People/people%20pages/Claus/claus%20pdf/8402%20Cincotta%20Norway%20Maple%20BioInv.%202008.pdf| archive-date = 10 јули 2010 }}</ref> Поради овие особености се смета за [[инвазивен вид|инвазивен]] во некои сојузни држави,<ref>{{нмс | title=Norway Maple | url=http://www.nps.gov/plants/alien/pubs/midatlantic/acpl.htm | author=Swearingen, J. |author2=Reshetiloff, K. |author3=Slattery, B. |author4=Zwicker, S. | year=2002 | work=Plant Invaders of Mid-Atlantic Natural Areas | publisher=National Park Service and U.S. Fish & Wildlife Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20030317025056/http://www.nps.gov/plants/alien/pubs/midatlantic/acpl.htm| archive-date=17 март 2003 }}</ref> а забранет е за продажба во [[Њу Хемпшир]]<ref>{{нмс|title=Invasive Species|url=http://agriculture.nh.gov/divisions/plant_industry/invasive-species.htm|work=New Hampshire Dept. of Agriculture|access-date=22 октомври 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107052220/http://www.agriculture.nh.gov/divisions/plant_industry/invasive-species.htm|archive-date=7 ноември 2012|df=dmy-all}}</ref> и [[Масачусетс]].<ref>{{нмс |url=https://www.mass.gov/service-details/massachusetts-prohibited-plant-list |title=Massachusetts Prohibited Plant List |date=2017 |website=Mass.gov |access-date=28 август 2018}}</ref> Државата [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] исто така го прогласила за инвазивен вид.<ref name=InvPlant>{{нмс|title=Interim List of Invasive Plant Species in New York State |url=http://www.dec.ny.gov/animals/65408.html |work=Advisory Invasive Plant List |publisher=New York State Department of Environmental Conservation |access-date=1 јуни 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512183352/http://www.dec.ny.gov/animals/65408.html |archive-date=12 мај 2013 }}</ref> И покрај овие мерки, млечот е широко достапен и употребуван во урбаните средини. <gallery> Acer platanoides fruit kz.jpg|Плод (кричесто оревче): забележете ја сплеснатата семена чаура и аголот на крилцата 2014-10-30 10 39 54 Norway Maple foliage during autumn on Durham Avenue in Ewing, New Jersey.JPG|Типични жолти есенски листови 2014-10-30 09 32 43 Norway Maple foliage during autumn in Ewing, New Jersey.JPG|Нетипични портокалово-црвени есенски листови Acer Platanoides 'schwedleri' leaf.jpg|Виолетови листови на сортата „Шведлери“ Acer platanoides twig and buds.jpg|Гранче со пупки Knop van een esdoorn (Acer platanoides). 03-04-2023 (d.j.b.).jpg|Лисна пупка Uitlopende knoppen van een esdoorn (Acer platanoides). 12-04-2026 (d.j.b.).jpg|Црвени пупки </gallery> == Природни непријатели == Ларвите на разни видови молци се хранат со листови на млеч. Таков е јаворовиот минерски молец (''Ectoedemia sericopeza''). Лаврите излегуваат од јајца положени на крилестото оревче и прават дупки во семето. Видот нема озбилни заболувања, иако може да биде нападнат од [[пепелница]] (''Uncinula bicornis'') и вертицилиумско венење предизвикано од ''Verticillium'' spp.<ref name=pb>Phillips, D. H., & Burdekin, D. A. (1992). ''Diseases of Forest and Ornamental Trees''. Macmillan {{ISBN|0-333-49493-8}}.</ref> Дамките што ги предизвикува црната јаворова пегавост (''Rhytisma acerinum'') се чести, но претежно безопасни.<ref name="Hudler">{{наведена книга|last=Hudler|first=George|title=Magical Mushrooms, Mischievous Molds|url=https://archive.org/details/magicalmushrooms00hudl|url-access=registration|year=1998|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|pages=[https://archive.org/details/magicalmushrooms00hudl/page/248 248]|isbn=978-0-691-02873-6}}</ref> ''Aceria pseudoplatani'' e [[крлеж]] кој предизвикува „кадифена шикла“ на опачината од листовите кај горскиот јавор (''Acer pseudoplatanus'') и млечот.<ref name=pl>[http://www.plantengallen.com/dataengels/gall_mites.htm Plant Galls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029192933/http://www.plantengallen.com/dataengels/gall_mites.htm |date=29 октомври 2013 }} {{пос|10 јули 2013}}</ref> {{clear}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Acer platanoides}} * [http://www.euforgen.org/species/acer-platanoides/ ''Acer platanoides''] — информации, единици за генетско зачувување и поврзани ресурси. Европска програма за шумски генетски ресурси (EUFORGEN) {{en}} * [https://web.archive.org/web/20110715110137/http://www.portraitoftheearth.com/trees/norwaymaple.html Портрет на Земјата: ''Acer platanoides''] {{en}} {{Таксонска лента|from=Q26745}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јавор]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] ekx3i8yw4rilodtwrsjmp41vtdmbv2j 5562359 5562321 2026-05-22T11:06:06Z Bjankuloski06 332 /* Природни непријатели */ 5562359 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Млеч | image = Spitz-Ahorn(mbo).jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{наведен МСЗП |author=Crowley, D. |author2=Barstow, M. |date=2017 |title=''Acer platanoides'' |volume=2017 |article-number=e.T193853A2286184 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T193853A2286184.en |access-date=12 ноември 2021}}</ref> | genus = Acer | parent = Acer sect. Platanoidea | species = platanoides | authority = [[Карл Линеј|L.]] | range_map = Acer platanoides range.svg | range_map_caption = Природна распространетост | synonyms_ref = | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Acer cappadocicum'' subsp. ''turkestanicum'' <small>(Pax) A.E.Murray</small> |''Acer dieckii'' <small>(Pax) Pax</small> |''Acer dieckii'' f. ''integrilobum'' <small>Schwer.</small> |''Acer dieckii'' f. ''monstrosum'' <small>Schwer.</small> |''Acer fallax'' <small>Pax</small> |''Acer laciniatum'' <small>Borkh. ex Tratt.</small> |''Acer lactescens'' <small>Pers.</small> |''Acer laetum'' var. ''cordifolium'' <small>R.Uechtr. & Sint.</small> |''Acer lobelii'' var. ''dieckii'' <small>Pax</small> |''Acer lobergii'' <small>Dippel</small> |''Acer palmatifidum'' <small>Tausch ex Steud.</small> |''Acer platanifolium'' <small>Stokes</small> |''Acer reitenbachii'' <small>Dippel</small> |''Acer rotundum'' <small>Dulac</small> |''Acer schwedleri'' <small>K.Koch</small> |''Acer vitifolium'' <small>Opiz ex Tausch.</small> |''Euacer acutifolium'' <small>Opiz</small> |''Euacer platanoides'' <small>(L.) Opiz</small> |''Acer lipskyi'' <small>Rehder ex Lipsky</small> |''Acer pseudolaetum'' <small>Radde-Fom.</small> |''Acer turkestanicum'' <small>Pax</small> }} }} '''Млеч''' ({{науч|Acer platanoides}}) — вид на [[јавор]] домороден во Европа и Западна Азија, од [[Шпанија]] на запад до [[Русија]], на исток, јужна [[Скандинавија]] на север и југоисточен до североисточен [[Иран]].<ref name=BSBI07>{{BSBI 2007 |access-date=17 октомври 2014}}</ref><ref>[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Acer&SPECIES_XREF=platanoides&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea: ''Acer platanoides'' distribution]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110605183322/http://linnaeus.nrm.se/flora/di/acera/acer/acerplav.jpg Den virtuella floran: ''Acer platanoides'' distribution]</ref> It was introduced to North America in the mid-1700s како дрво за сенка.<ref name=NorthAmer /> It is a member of семејството на [[сапунови]]те (''Sapindaceae''). Наречен е „млеч“ поради млечниот сок кој се содржи во лисните дршки.<ref name="ФлораМак1.6">{{ФлораМак1.6|1451-1452}}</ref> == Застапеност во Македонија == Во [[Македонија]] ова дрво е застапено во појасот на букови и мешани елово-букови шуми. Познато е за [[Шар Планина]] ([[Љуботен (планински врв)|Љуботен]] и [[Лешница (Шар Планина)|Лешница]]), клисурата на [[Мавровска Река]], во [[Маврови Анови]], на [[Пелистер]] над с. [[Нижеполе]], крај [[Црвена Река (притока на Драгор)|Црвена Река]], на [[Кожуф]] (Круша) и на [[Беласица]] (кај с. [[Банско]]).<ref name="ФлораМак1.6" /> Забележано е на [[Јакупица]], на [[Беласица]] (с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]]), на [[Осоговски Планини|Осогово]] ([[Царев Врв]]), во Кавадаречко (с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]]), во Прилепско (с. [[Радобил]]), на [[Стогово]], во [[Радика|Горна Радика]], во Гостиварско ([[Буковиќ (планина)|Буковиќ]]), на [[Галичица]], на [[Скопска Црна Гора]] и на Осој.<ref name="ФлораМак1.6" /> == Опис == Млечот е [[листопадно растение|листопадно]] дрво со висина од 20-30 м, труп со пречник до 1,5 м и широка заоблена [[крошна]]. [[Кора]]та е сиво-кафеава и плитко избраздена. За разлика од многу други јавори, возрасните дрва немаат влакнеста кора. Младите изданоци најпрвин се зелени, а набргу стануваат свелокафеави. Зимските пупки имаат сјајна црвено-кафеава боја. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се спротивни и дланчести со по пет залистоци, долги 7-14 см и широки 8-25 см; секој залисток има еден до три бочни запци, и инаку мазни рабови. Лисната дршка е долга 8-20 см и лачи млечен сок ако се скрши. Наесен имаат жолта боја, а понекогаш портокалово-црвена.<ref>{{нмс|url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides.html|title=Introduced Species Summary Project: Norway Maple (Acer platanoides)|access-date=30 септември 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180909081807/http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides.html|archive-date=9 септември 2018 }}</ref><ref>{{нмс|url=http://edis.ifas.ufl.edu/st028|title=Acer platanoides|access-date=30 септември 2018|archive-date=19 февруари 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219032234/http://edis.ifas.ufl.edu/st028}}</ref><ref>{{нмс|url=https://plantfacts.osu.edu/tmi/Plantlist/ac_oides.html|title=Acer platanoides|access-date=30 септември 2018}}</ref> [[Податотека:Acer platanoides flower kz.jpg|мини|Цвет одблизу]] Цветовите се штитовидни соцветија со 15–30 члена, жолти до жолтозелени со пет чашкини и пет венечни ливчиња долги 3-4 мм; дрвото цути рано напролет, пред да излезат новите листови. Плодот е двојно [[крилесто оревче]] со две [[семе|семки]]; семките се округли и плочкести, многу сплеснати, со пречник од 10-15 мм и дебелина од 3 мм. Крилцата се долги 3-5 см, и многу раширени, под агол од речиси 180°. Дрвото обично дава големо количество на ’ртливи семиња. Под идеални услови во домородните живеалишта млечот живее до 250 години, но често има пократок животен век; на пример, во Северна Америка понекогаш доживува само 60 години. Кога е засаден на улици, корењата немаат доволно простор да се шират и имаат склоност да се заплеткуваат, со што го стегаат и убиваат дрвото. Покрај тоа, корењата се прилично плитки и лесно им ја одземаат храната на соседните растенија.<ref>{{нмс|url=https://devostree.ca/tree-week-norway-maple-acer-platanoides/|title=Norway Maple (Acer platanoides)|date=12 февруари 2018|website=www.devostree.ca|access-date=6 јуни 2018}}</ref> Бидејќи дрвото не е жилаво, во услови на силен ветер млечот предизвикува голема штета во населените средини.<ref name=rushforth>{{наведена книга |last=Rushforth |first=K |date=1999 |title=Trees of Britain and Europe |publisher=Collins |isbn=978-0-00-220013-4 }}</ref><ref name=afm>{{наведена книга |last=Mitchell |first=AF |date=1974 |title=A Field Guide to the Trees of Britain and Northern Europe |publisher=Collins |isbn=978-0-00-212035-7}}</ref> {{Gallery |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-001.jpg|Лист, лице |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-002.jpg|Лист, опачина |2020 year. Herbarium. Acer platanoides. img-032.jpg|Плод }} == Класификација и распознавање == [[Податотека:Ahorn bluehend2.JPG|мини|Дрво во цут]] [[Податотека:Norway-maple-bark.jpg|мини|Кора]] Млечот е член (и [[типски вид]]) на одделот ''Platanoidea'' Pax, за кој се својствени заразмнети дисковидни семки и изданоци и листови што содржат млечен сок. Други сродни видови од овој оддел се [[клен (дрво)|кленот]] (''Acer campestre''), [[кападокиски јавор|кападокискиот јавор]] (''Acer cappadocicum''), [[Лобелов јавор|Лобеловиот јавор]] (''Acer lobelii'') и [[потсечен јавор|потсечениот јавор]] (''Acer truncatum''). Млечот се разликува од кленот по тоа што има поголеми листови со шилести (наместо заоблени) залистоци, а од другите видови по присуството на еден или повеќе запци на сите залистоци.<ref name=rushforth /><ref name=afm /> Ова дрво често се меша со помалку сродниот [[шеќерен јавор]] (''Acer saccharum''). Шеќерниот јавор лесно се разликува по тоа што сокот во [[лисна дршка|лисната дршка]] му е бистар; лисните дршки на млечот имаат бел млечен сок.<ref>{{нмс |title=Norway Maple |url=https://nyis.info/species/norway-maple/ |website=New York Invasive Species Information |publisher=New York Invasive Species |access-date=25 март 2026 |ref=NYIS.info}}</ref> Врвовите на листовите на млечот завршуваат со тенко „влакно“, а оние кај шеќерниот јавор се заоблени. Кај возрасните шеќерни јавори кората е порунтава, а кората на млечот има мали накрсни браздички. Листовите на млечот се потриаголни по облик, за разлика од поситно назабените залистоци на шеќерниот јавор кои се стеснуваат кон основата.<ref name=Stace/>{{rp|397}} Дрвото почнува да цвета и дава семиња на воразст од 10 години, но големи количества се појавуваат дури на возраст од 20 години. Млечот е хетеродихогамен — што значи дека има и протогини и протоандрични дрва (поретко и дуодихогамни дрва) — поединечните единки може да го менуваат половиот израз од година во година.<ref>{{наведено списание |last1 = Liesebach |first1 = Heike |last2 = Schneck |first2 = Dagmar |date = 2022 |title = Flowering behavior of clones in a Norway maple (Acer platanoides) seed orchard and mating system analysis using nuclear SSR markers |url = https://link.springer.com/article/10.1007/s10342-022-01459-3 |journal = European Journal of Forest Research |volume = 141 |pages = 561–569 |doi = 10.1007/s10342-022-01459-3 |access-date = 31 март 2025 |doi-access= free }}</ref><ref>{{наведена дисертација |last = de Jong |first = P. C. |date = 1976 |title = Flowering and Sex Expression in Acer L.: a Biosystematic Study |url = https://www.proquest.com/openview/8eb51faf401cecf59eda6d296a9ebb9e/1 |degree = Doctor in de Landbouwwetenschappen |location = Wageningen University |access-date = 31 март 2025 }}</ref> Плодовите на млечот се спарени крилести оревчиња со широко отворени крилца,<ref name=Stace>{{наведена книга|last=Stace|first=C.A.|year=2019|title=New flora of the British Isles|edition=Fourth|publisher=C. & M. Logistics Press|location = Suffolk, U.K.| isbn=978-1-5272-2630-2}}</ref>{{rp|395}} за разлика од оние на горскиот јавор (''Acer pseudoplatanus''), кои се под агол од 90 степени.<ref name=Stace /> Семињата на млечот се сплеснати, а оние на шеќерниот јавор се топчести. Шеќерниот јавор има посветла портокалова боја наесен, а млечот е обично жолт, иако некои црвенолисни сорти димаат попортокалов изглед. [[Податотека:Acer platanoides in autumn colors.JPG|мини|Млеч наесен]] Цветовите излегуваат напролет пред листовите и траат 2–3 недели. До разлистување доаѓа кога температураа е приближно {{темп|12}} и денот има 13 часа светлина. Листопадот почнува кога денот ќе се скрати на 10 часа. Зависно од географската ширина, листопадот може да се разликува за до три недели, почнувајќи од втората недела на октомври во Скандинавија и првата недела на ноември во јужна Европа. За разлика од некои други јавори кои чекаат почвата да се затопли, на семињата на мчечот им треба само три месеци изложеност на температури пониски од {{темп|4}} за да из’ртат рано напролет, временски близу до разлистувањето. На млечот не му требаат минусни температури за добар раст; меѓутоа, приспособен е на посеверни краишта со долги летни денови и не успева добро ако се засади јужно од 37-миот напоредник, јужна граница на неговото живеалиште во Еропа. Покрај тоа, највеќето дрва во Северна Америка се потомци на единки донесени од Германија, на приближно 48° до 54°&nbsp;СГШ, а не појужните екотипови што виреат во Италија и на Балканот кои еволуирале за слични светлински услови како континенталните САД. Обилноста на семето и високиот степен на ’ртење придонесуваат кон неговата инвазивност во Северна Америка, каде образува густи еднотипни заедници што ги задушуваат домородните видови. Дровото е способено да расте во услови на слаба светлина под шумска покривка, се разлистува порано од највеќето северноамерикански видови јавори, и сезоната на раст му се продолжува бидејќи светлинските услови во САД доведуваат до есенско мирување што се случува подоцна отколку во посеверните краишта во Европа. Ова е еден од малкуте доведени видови кои успешно да освојат прашуми. За споредба, во домородните живеалишта млечот ретко е доминантен вид и најчесто се јавува како расеано во подрастот.<ref name=rushforth /><ref name=afm /> == Одгледување и употреба == Дрвото е тврдо, жолтеникаво-бело до бледоцрвенкаво без изразена срцевина; се користи за мебел и во дрвостругарството.<ref name=vedel>{{наведена книга |last1=Vedel |first1=H. |last2=Lange |first2=J. |date=1960 |title=Trees and bushes in wood and hedgerow |publisher=Metheun & Co. Ltd. |location=London, U.K. |isbn=978-0-416-61780-1 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/treesbushesinwoo0000vede }}</ref> Меѓу јаворите важи за вид со средна тврдост. Дрвото се смета за нетрајно до подложно на гниеж.<ref>{{нмс|url=http://www.wood-database.com/wood-articles/differences-between-hard-maple-and-soft-maple/|title=Differences Between Hard Maple and Soft Maple, The Wood Database}}</ref> Во Европа се користи за мебел, подови и музички инструменти, особено за [[виолина|виолини]]. Млечот се одгледува во многу краишта, вклучувајќи ја западна Европа, северозападно од природното живеалиште. Расте северно од [[Северен Поларник|Северниот Поларник]] кај [[Тромсе]], [[Норвешка]]. Во Северна Америка се сади на улици дури на север до [[Енкориџ]], Алјаска.<ref>{{нмс|url=http://treesneartheirlimitsalaska.blogspot.in/|title=Trees Near Their Limits – Alaska}}</ref> Во [[Онтарио]] се одгледува нашироко на север до Су Сент Мари и Садбери; иако не е секогаш издржливо во посеверни предели, денес расте во Капускејсинг и Ироква Фолс, па дури и Мус Фектори.<ref>{{нмс|url=https://inaturalist.ca/observations/82480319|title = Norway Maple (Acer platanoides)|date = 10 јуни 2021}}</ref> Највеќе се препорачува во зони на издржливост од 4 до 7 (според [[Министерство за земјоделство на САД|USDA]]) но расте и во поотопли зони (барем до зона 10) каде летнатите температури се умерени, до тихоокеанскиот брег на југ до Лосанџелеската Котлина. Претпочита повлажна океанска клима.<ref>[https://web.archive.org/web/20220727133551/https://www.nrs.fs.fed.us/pubs/jrnl/1990/ne_1990_nowak_003.pdf History and Range of Norway Maple]</ref> Во 1950-тите и 1960-тите млечот добил на популарност како улично дрво поради големоразмерното изумирање на [[американски брест]]ови од холандската брестова болест. Се цени поради високото стебло и издрлживоста на сиромашни набиени [[почва|почви]] и урбаното загадување — услови тешки за шеќерниот јавор. Стекнал популарност како вид за [[бонсаи]] во Европа, за средни и големи бонсаи-дрва во најразлични стилови.<ref name="Ma-Ke_Acer platanoides ">{{нмс | first=Mark | last=D'Cruz | title=Ma-Ke Bonsai Care Guide for ''Acer platanoides'' | publisher=Ma-Ke Bonsai | url=http://makebonsai.com/guide/bonsailink.asp?quicklink=5038&name=Acer_platanoides | access-date=5 јули 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110714022850/http://www.makebonsai.com/guide/bonsailink.asp?quicklink=5038&name=Acer_platanoides | archive-date=14 јули 2011 }}</ref> Обично не се одледува за сладот поради пониската концентрација на шеќер во сокот споредено со шеќерниот јавор.<ref>{{нмс|url=https://extensionpubs.osu.edu/north-american-maple-syrup-producers-manual-pdf/|title=North American Maple Syrup Producers Manual |website=The Ohio State University College of Food, Agricultural, and Environmental Sciences|access-date=27 август 2018}}</ref> == Сорти == Добиени се многу [[сорта|сорти]] на млеч со својствени облици на листовите и обоеност, како темновиолетовите „Гримизен крал“ и „Шведлери“, шареноликите листови на „Драмондии“, светлозелената „Смарагдна кралица“ и реско поделените пердувести листови на „Дисектум“ и „Лорбергии“. Сортите со виолетови листови имаат портокалови до црвени лисја наесен. „Колумнаре“ има тесен и исправен раст.<ref name=afm /><ref name=rhs>{{наведена книга |last=Huxley |first=A. |date=1992 |title=New RHS Dictionary of Gardening |publisher=Macmillan |isbn=978-0-333-47494-5 }}</ref> Сортите „Гримизен крал“<ref>{{нмс|title=RHS Plant Selector – ''Acer platanoides'' 'Crimson King'|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/89715/Acer-platanoides-Crimson-King/Details | access-date=23 февруари 2020}}</ref> и „Приголд“ (Принстонска златна)<ref>{{нмс| url = https://www.rhs.org.uk/Plants/117421/Acer-platanoides-Princeton-Gold-Prigo-(PBR)/Details | title = ''Acer platanoides'' Princeton Gold='Prigo' (PBR)| access-date=29 December 2017}}</ref> се стекнале со Наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво од Англија. === Како инвазивен вид во Северна Америка === Млечот е доведен во северозападна Северна Америка некаде помеѓу 1750 и 1760 г. како украсно дрво за сенка. Донесен е на Тихооканскиот Северозапад во 1870-тите.<ref name=NorthAmer>{{нмс |url=http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides_2.htm |title=Introduced Species Summary Project: Norway maple (''Acer platanoides'') |last=Love |first=R |date=2003 |website=Columbia University |access-date=27 август 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821204339/http://www.columbia.edu/itc/cerc/danoff-burg/invasion_bio/inv_spp_summ/Acer_platanoides_2.htm|archive-date=21 август 2016 }}</ref> Денес млечот е најчесто во Тихоокеанскиот Северозапад, во јужно Онтарио и долж реката Кенебек во јужен Мејн. Корењата растат многу блиску до површината и им ја земаат влагата на другите растенија. На пример, тревата за тревници (па дури и коров) слабо расте под млеч, но [[бршлен]]от, поради минималните потреби за коренување, сепак успева одлично. Покрај тоа, густата покривка на млечовите може да го загрози растот на [[подраст]]от.<ref name="Shannon L. Galbraith-Kent and Steven N. Handel 2008 293–302">{{наведено списание | doi = 10.1111/j.1365-2745.2007.01337.x |author1=Shannon L. Galbraith-Kent |author2=Steven N. Handel | journal = Journal of Ecology | title = Invasive ''Acer platanoides'' inhibits native sapling growth in forest understorey communities | volume = 96 | pages = 293–302 | issue=2| year = 2008| doi-access = free |bibcode=2008JEcol..96..293G }}</ref> Млечот е помалку подложен на брстење од шеќерниот јавор, што му дава конкурентна предност над второспоменатиот вид.<ref>{{наведено списание | title = Testing the enemy release hypothesis: a comparison of foliar insect herbivory of the exotic Norway maple (''Acer platanoides'' L.) and the native sugar maple (''A. saccharum'' L.) | journal = Biological Invasions |author1=C. L. Cincotta |author2=J. M. Adams |author3=C. Holzapfel | year = 2009 | doi = 10.1007/s10530-008-9255-9 | url = http://newarkbioweb.rutgers.edu/Holzapfel%20Lab/Main%20Pages/People/people%20pages/Claus/claus%20pdf/8402%20Cincotta%20Norway%20Maple%20BioInv.%202008.pdf | volume=11 | issue = 2 | pages=379–388| bibcode = 2009BiInv..11..379C | s2cid = 45919084 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710174850/http://newarkbioweb.rutgers.edu/Holzapfel%20Lab/Main%20Pages/People/people%20pages/Claus/claus%20pdf/8402%20Cincotta%20Norway%20Maple%20BioInv.%202008.pdf| archive-date = 10 јули 2010 }}</ref> Поради овие особености се смета за [[инвазивен вид|инвазивен]] во некои сојузни држави,<ref>{{нмс | title=Norway Maple | url=http://www.nps.gov/plants/alien/pubs/midatlantic/acpl.htm | author=Swearingen, J. |author2=Reshetiloff, K. |author3=Slattery, B. |author4=Zwicker, S. | year=2002 | work=Plant Invaders of Mid-Atlantic Natural Areas | publisher=National Park Service and U.S. Fish & Wildlife Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20030317025056/http://www.nps.gov/plants/alien/pubs/midatlantic/acpl.htm| archive-date=17 март 2003 }}</ref> а забранет е за продажба во [[Њу Хемпшир]]<ref>{{нмс|title=Invasive Species|url=http://agriculture.nh.gov/divisions/plant_industry/invasive-species.htm|work=New Hampshire Dept. of Agriculture|access-date=22 октомври 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20121107052220/http://www.agriculture.nh.gov/divisions/plant_industry/invasive-species.htm|archive-date=7 ноември 2012|df=dmy-all}}</ref> и [[Масачусетс]].<ref>{{нмс |url=https://www.mass.gov/service-details/massachusetts-prohibited-plant-list |title=Massachusetts Prohibited Plant List |date=2017 |website=Mass.gov |access-date=28 август 2018}}</ref> Државата [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] исто така го прогласила за инвазивен вид.<ref name=InvPlant>{{нмс|title=Interim List of Invasive Plant Species in New York State |url=http://www.dec.ny.gov/animals/65408.html |work=Advisory Invasive Plant List |publisher=New York State Department of Environmental Conservation |access-date=1 јуни 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512183352/http://www.dec.ny.gov/animals/65408.html |archive-date=12 мај 2013 }}</ref> И покрај овие мерки, млечот е широко достапен и употребуван во урбаните средини. <gallery> Acer platanoides fruit kz.jpg|Плод (кричесто оревче): забележете ја сплеснатата семена чаура и аголот на крилцата 2014-10-30 10 39 54 Norway Maple foliage during autumn on Durham Avenue in Ewing, New Jersey.JPG|Типични жолти есенски листови 2014-10-30 09 32 43 Norway Maple foliage during autumn in Ewing, New Jersey.JPG|Нетипични портокалово-црвени есенски листови Acer Platanoides 'schwedleri' leaf.jpg|Виолетови листови на сортата „Шведлери“ Acer platanoides twig and buds.jpg|Гранче со пупки Knop van een esdoorn (Acer platanoides). 03-04-2023 (d.j.b.).jpg|Лисна пупка Uitlopende knoppen van een esdoorn (Acer platanoides). 12-04-2026 (d.j.b.).jpg|Црвени пупки </gallery> == Природни непријатели == Ларвите на разни видови молци се хранат со листови на млеч. Таков е јаворовиот минерски молец (''Ectoedemia sericopeza''). Лаврите излегуваат од јајца положени на крилестото оревче и прават дупки во семето. Видот нема озбилни заболувања, иако може да биде нападнат од [[пепелница]] (''Uncinula bicornis'') и вертицилиумско венеење предизвикано од ''Verticillium'' spp.<ref name=pb>Phillips, D. H., & Burdekin, D. A. (1992). ''Diseases of Forest and Ornamental Trees''. Macmillan {{ISBN|0-333-49493-8}}.</ref> Дамките што ги предизвикува црната јаворова пегавост (''Rhytisma acerinum'') се чести, но претежно безопасни.<ref name="Hudler">{{наведена книга|last=Hudler|first=George|title=Magical Mushrooms, Mischievous Molds|url=https://archive.org/details/magicalmushrooms00hudl|url-access=registration|year=1998|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|pages=[https://archive.org/details/magicalmushrooms00hudl/page/248 248]|isbn=978-0-691-02873-6}}</ref> ''Aceria pseudoplatani'' e [[крлеж]] кој предизвикува „кадифена шикла“ на опачината од листовите кај горскиот јавор (''Acer pseudoplatanus'') и млечот.<ref name=pl>[http://www.plantengallen.com/dataengels/gall_mites.htm Plant Galls] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029192933/http://www.plantengallen.com/dataengels/gall_mites.htm |date=29 октомври 2013 }} {{пос|10 јули 2013}}</ref> {{clear}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Acer platanoides}} * [http://www.euforgen.org/species/acer-platanoides/ ''Acer platanoides''] — информации, единици за генетско зачувување и поврзани ресурси. Европска програма за шумски генетски ресурси (EUFORGEN) {{en}} * [https://web.archive.org/web/20110715110137/http://www.portraitoftheearth.com/trees/norwaymaple.html Портрет на Земјата: ''Acer platanoides''] {{en}} {{Таксонска лента|from=Q26745}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Јавор]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растенија за бонсаи]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] nbzw0y7g38nfypmi6mcdmpbwwraqh9x Acer platanoides 0 1395587 5562318 2026-05-22T08:53:04Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Млеч (дрво)]] 5562318 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Млеч (дрво)]] pcoedg0zcuayohh5dl0ip86a5m22gk5 Разговор:Пелагиќево 1 1395588 5562324 2026-05-22T08:58:08Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}}{{вики клуб}} 5562324 wikitext text/x-wiki {{сзр}}{{вики клуб}} h2u6hhq51pw5ddjxw6oghd3y2qrceww Долни Жабар 0 1395590 5562337 2026-05-22T09:34:11Z Jtasevski123 69538 Jtasevski123 ја премести страницата [[Долни Жабар]] на [[Доњи Жабар]] 5562337 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Доњи Жабар]] 82ma8n1l2084qx75p1qx2wzdn0o6vd9 Разговор:Доњи Жабар 1 1395591 5562339 2026-05-22T09:34:56Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5562339 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Senecio thapsoides 0 1395592 5562340 2026-05-22T09:38:05Z Jtasevski123 69538 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355354921|Senecio thapsoides]]“ 5562340 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}'''''Senecio thapsoides''''' — [[Растенија|растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Главоцветни|Asteraceae]]''. Видот порано бил сместен во подродот [[Cineraria]], а понекогаш се среќава и како ''Cineraria thapsoides''. Сепак, подродот ''Cineraria'' сега е речиси целосно ограничена на Јужна Африка. Видот првпат го именувал [[Огистен Пирам де Кандол]] во 1838 година. Во ''Flora europaea'' е препознаен со два подвида: ''thapsoides'' и ''S. t. visianianus''. == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Senecio]] hw7pk061n5y17dz19xyr9s8euuhmr47 5562342 5562340 2026-05-22T09:39:27Z Jtasevski123 69538 5562342 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Senecio thapsoides ssp visianianus.JPG |image_caption = ''Senecio thapsoides'' ssp. ''visianianus'' |taxon = Senecio thapsoides |authority = [[DC.]] }}'''''Senecio thapsoides''''' — [[Растенија|растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] ''[[Главоцветни|Asteraceae]]''. Видот порано бил сместен во подродот [[Cineraria]], а понекогаш се среќава и како ''Cineraria thapsoides''. Сепак, подродот ''Cineraria'' сега е речиси целосно ограничена на Јужна Африка. Видот првпат го именувал [[Огистен Пирам де Кандол]] во 1838 година. Во ''Flora europaea'' е препознаен со два подвида: ''thapsoides'' и ''S. t. visianianus''.<ref>Tutin, T.G. & Heywood, V.H. (1976). [https://books.google.com/books?id=QXRooltqAVMC&dq=thapsoides&pg=PA194 ''Flora europaea'' '''4''': 194]</ref> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Грција]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Босна и Херцеговина]] [[Категорија:Senecio]] 6t5j2poa85rsj5ukmlorz3esr02goj7 Разговор:Senecio thapsoides 1 1395593 5562341 2026-05-22T09:38:19Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{Сзр}} 5562341 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc Vinca 0 1395594 5562345 2026-05-22T10:19:20Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1353324982|Vinca]]“ 5562345 wikitext text/x-wiki '''''Vinca''''' (од [[Латински јазик|латински]]: ''vincire'' „да се врзува“) е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Стариот Свет во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Некои видови од овој род се одгледуваат, но се шират и [[Инвазивен вид|инвазивно]]. Дополнително, некои видови имаат медицинска употреба. Најраспространетиот вид е ''[[Зелениче (растение)|зелениче]]''. == Опис == [[Податотека:Vinca-difformis-20090309-1.jpg|мини|''[[Vinca difformis]]'' ]] Растенијата од родот ''Vinca'' се подгрмушки или [[Зелјесто растение|тревни]] растенија, и имаат тенки заостанати стебла. Стеблото често се вкоренува таму каде што ја допира земјата, овозможувајќи му на растението да се шири. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се спротивни, едноставни широки ланцетни до овални, [[Зимзелено растение|зимзелени]] во четири вида, но [[Листопадни растенија|листопадни]] во тревната [[Vinca herbacea|''V.''&nbsp;''herbacea'']], која во зима се враќа назад кон кореновиот систем. [[Цвет|Цветовите]], кои се создаваат во текот на поголемиот дел од сезоната на растење, се едноставни, широки 2,5-7 см, со пет обично виолетови (повремено бели) ливчиња споени во основата за да формираат цевка. Плодот се состои од пар дивергентни фоликули. Сувиот плод се распаѓа за да ослободи семе. == Видови == Прифатени видови: == Распространетост и живеалиште == Родот потекнува од [[Европа]], северозападна [[Африка]] и југозападна [[Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&PTRefFk=500000|title=EuroMed Plantbase Project: ''Vinca''|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309181407/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&PTRefFk=500000|archive-date=2012-03-09|accessdate=2010-05-05}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=134598|title=Vinca in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=Efloras|accessdate=2026-05-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Vinca|title=Genere Vinca - Flora Italiana|work=luirig.altervista.org|accessdate=2026-05-09}}</ref> Некои видови растат во Македонија. == Одгледување == ''Vinca major'' и ''Vinca minor'' се широко одгледувани како цветно зимзелено [[Украсни растенија|украсно растение]]. Бидејќи растенијата се ниски и брзо се шират, тие често се користат како покривка на земја во градинарски пејзажи и саксиски градини. Тие традиционално се користат и на постари гробишта како зимзелена покривка на земја без одржување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rootsweb.ancestry.com/~mdcpmbs/periwinkle.html|title=Periwinkle|accessdate=16 November 2012}}</ref> Достапни се многу сорти, со различни бои, големини и навики на растенијата, листовите и цветовите. [[Податотека:Vinca_spreading_along_a_border.jpg|мини|''Vinca'' растенија се шират по должината на границата]] == Медицинска употреба == Алкалоидите кои ги содржат овие растенија вклучуваат најмалку 86 [[Алкалоид|алкалоиди]] екстрахирани од растенија од родот ''Vinca''.<ref>{{Наведена книга|title=Alkaloids: Nature's Curse or Blessing?|last=Hesse|first=Manfred|publisher=Wiley-VCH|year=2002|isbn=978-3-906390-24-6|page=7}}</ref><ref name="Pharmacognosy">{{Наведено списание|last=van Der Heijden|first=Robert|last2=Jacobs|first2=Denise I.|last3=Snoeijer|first3=Wim|last4=Hallard|first4=Didier|last5=Verpoorte|first5=Robert|year=2004|title=The Catharanthus alkaloids: Pharmacognosy and biotechnology|journal=[[Current Medicinal Chemistry]]|volume=11|issue=5|pages=607–628|doi=10.2174/0929867043455846|pmid=15032608}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Botanical Miracles: Chemistry of Plants That Changed the World|last=Cooper|first=Raymond|last2=Deakin|first2=Jeffrey John|publisher=[[CRC Press]]|year=2016|isbn=9781498704304|pages=46–51|chapter=Africa's gift to the world|chapter-url=https://books.google.com/books?id=aXGmCwAAQBAJ&pg=PA46}}</ref> [[Хемотерапија|Хемотерапевтскиот]] агенс винкристин е екстрахиран од тесно поврзан вид, ''[[Catharanthus roseus]]'',<ref name="TopicsCurrentChem">{{Наведена книга|title=Metal Catalyzed Reductive C&mdash;C Bond Formation: A Departure from Preformed Organometallic Reagents|last=Gansäuer|first=Andreas|last2=Justicia|first2=José|last3=Fan|first3=Chun-An|last4=Worgull|first4=Dennis|last5=Piestert|first5=Frederik|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|year=2007|isbn=9783540728795|editor-last=Krische|editor-first=Michael J.|editor-link=Michael J. Krische|series=Topics in Current Chemistry|volume=279|pages=25–52|chapter=Reductive C&mdash;C bond formation after epoxide opening via electron transfer|doi=10.1007/128_2007_130|chapter-url=https://books.google.com/books?id=A5xcVmT9iIQC&pg=PA25}}</ref><ref name="MoleculesReview">{{Наведено списание|last=Keglevich|first=Péter|last2=Hazai|first2=Laszlo|last3=Kalaus|first3=György|last4=Szántay|first4=Csaba|year=2012|title=Modifications on the basic skeletons of vinblastine and vincristine|journal=[[Molecules (journal)|Molecules]]|volume=17|issue=5|pages=5893–5914|doi=10.3390/molecules17055893|pmc=6268133|pmid=22609781|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The evolution of drug discovery: From traditional medicines to modern drugs|last=Raviña|first=Enrique|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2011|isbn=9783527326693|pages=157–159|chapter=Vinca alkaloids|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iDNy0XxGqT8C&pg=PA157}}</ref> и се користи за лекување на некои видови [[леукемија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/acute-lymphocytic-leukemia/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Acute Lymphocytic Leukemia|date=February 18, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> [[Лимфом|лимфоми]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/hodgkin-lymphoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Hodgkin Lymphoma|date=March 29, 2017|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> и детски рак,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/neuroblastoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Neuroblastoma|date=January 22, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> како и неколку други видови рак, и некои неканцерозни состојби. Димерните алкалоиди како што се винкристинот и винбластинот се произведуваат со спојување на помалите индолски алкалоиди виндолин и катарантин.<ref name="Pharmacognosy" /><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46|title=Biotechnology in Agriculture and Forestry 26|last=Hirata|first=K.|last2=Miyamoto|first2=K.|last3=Miura|first3=Y.|publisher=[[Springer-Verlag]]|year=1994|isbn=9783540563914|editor-last=Bajaj|editor-first=Y. P. S.|series=Medicinal and Aromatic Plants|volume=VI|pages=[https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46 46–55]|chapter=''Catharanthus roseus'' L. (Periwinkle): Production of Vindoline and Catharanthine in Multiple Shoot Cultures|chapter-url=https://books.google.com/books?id=e64hCDBddowC&pg=PA47}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Кучешки чемери]] p2wtsf09yf149n2lwvsp26o74typzay 5562348 5562345 2026-05-22T10:24:31Z Виолетова 1975 5562348 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = VincaMinor_closeup.jpg | image_caption = ''[[Vinca major]]'' | display_parents = 3 | parent_authority = M.E.Endress | taxon = Vinca | authority = [[L.]] 1753 | synonyms = * ''Pervinca'' <small>Mill.</small> | synonyms_ref = <ref name=u>{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=213142 |title=World Checklist of Selected Plant Families |access-date=May 17, 2014}}</ref> }} '''''Vinca''''' (од [[Латински јазик|латински]]: ''vincire'' „да се врзува“) е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Стариот Свет во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Некои видови од овој род се одгледуваат, но се шират и [[Инвазивен вид|инвазивно]]. Дополнително, некои видови имаат медицинска употреба. Најраспространетиот вид е ''[[Зелениче (растение)|зелениче]]''. == Опис == [[Податотека:Vinca-difformis-20090309-1.jpg|мини|''[[Vinca difformis]]'' ]] Растенијата од родот ''Vinca'' се подгрмушки или [[Зелјесто растение|тревни]] растенија, и имаат тенки заостанати стебла. Стеблото често се вкоренува таму каде што ја допира земјата, овозможувајќи му на растението да се шири. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се спротивни, едноставни широки ланцетни до овални, [[Зимзелено растение|зимзелени]] во четири вида, но [[Листопадни растенија|листопадни]] во тревната [[Vinca herbacea|''V.''&nbsp;''herbacea'']], која во зима се враќа назад кон кореновиот систем. [[Цвет|Цветовите]], кои се создаваат во текот на поголемиот дел од сезоната на растење, се едноставни, широки 2,5-7 см, со пет обично виолетови (повремено бели) ливчиња споени во основата за да формираат цевка. Плодот се состои од пар дивергентни фоликули. Сувиот плод се распаѓа за да ослободи семе. == Видови == Прифатени видови:<ref name="u" /> * ''[[Vinca difformis]]'' <small>Pourr.</small> – Азори, западен и централен Медитеран * ''[[Vinca erecta]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> – Авганистан, Киргистан, Таџикистан, Узбекистан * ''[[Vinca herbacea]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> – средна, источна и јужна Европа, Блиски Исток * ''[[Vinca ispartensis]]'' <small>Koyuncu & Ekşi</small> – Турција<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Vinca ispartensis Koyuncu & Eksi |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77174889-1 |access-date=2021-01-15 |website=Plants of the World Online |publisher=Kew Science |language=en}}</ref> * ''[[Vinca major]]'' <small>L.</small> – јужна Европа, Турција, Сирија, Кавказ, донесена во Нов Зеланд, Калифорнија, Британските Острови, средна Европа, Украина, Северна Африка, Кина, Канарски Острови, Мадеира, Северна Америка * ''[[Vinca minor]]'' <small>L.</small> – средна и југоисточна Европа, Украина, Кавказ, донесена во Нов Зеланд * ''[[Vinca soneri]]'' <small>Koyuncu</small> – Турција == Распространетост и живеалиште == Родот потекнува од [[Европа]], северозападна [[Африка]] и југозападна [[Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&PTRefFk=500000|title=EuroMed Plantbase Project: ''Vinca''|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309181407/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&PTRefFk=500000|archive-date=2012-03-09|accessdate=2010-05-05}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=134598|title=Vinca in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=Efloras|accessdate=2026-05-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Vinca|title=Genere Vinca - Flora Italiana|work=luirig.altervista.org|accessdate=2026-05-09}}</ref> Некои видови растат во Македонија. == Одгледување == ''Vinca major'' и ''Vinca minor'' се широко одгледувани како цветно зимзелено [[Украсни растенија|украсно растение]]. Бидејќи растенијата се ниски и брзо се шират, тие често се користат како покривка на земја во градинарски пејзажи и саксиски градини. Тие традиционално се користат и на постари гробишта како зимзелена покривка на земја без одржување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rootsweb.ancestry.com/~mdcpmbs/periwinkle.html|title=Periwinkle|accessdate=16 November 2012}}</ref> Достапни се многу сорти, со различни бои, големини и навики на растенијата, листовите и цветовите. [[Податотека:Vinca_spreading_along_a_border.jpg|мини|''Vinca'' растенија се шират по должината на границата]] == Медицинска употреба == Алкалоидите кои ги содржат овие растенија вклучуваат најмалку 86 [[Алкалоид|алкалоиди]] екстрахирани од растенија од родот ''Vinca''.<ref>{{Наведена книга|title=Alkaloids: Nature's Curse or Blessing?|last=Hesse|first=Manfred|publisher=Wiley-VCH|year=2002|isbn=978-3-906390-24-6|page=7}}</ref><ref name="Pharmacognosy">{{Наведено списание|last=van Der Heijden|first=Robert|last2=Jacobs|first2=Denise I.|last3=Snoeijer|first3=Wim|last4=Hallard|first4=Didier|last5=Verpoorte|first5=Robert|year=2004|title=The Catharanthus alkaloids: Pharmacognosy and biotechnology|journal=[[Current Medicinal Chemistry]]|volume=11|issue=5|pages=607–628|doi=10.2174/0929867043455846|pmid=15032608}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Botanical Miracles: Chemistry of Plants That Changed the World|last=Cooper|first=Raymond|last2=Deakin|first2=Jeffrey John|publisher=[[CRC Press]]|year=2016|isbn=9781498704304|pages=46–51|chapter=Africa's gift to the world|chapter-url=https://books.google.com/books?id=aXGmCwAAQBAJ&pg=PA46}}</ref> [[Хемотерапија|Хемотерапевтскиот]] агенс винкристин е екстрахиран од тесно поврзан вид, ''[[Catharanthus roseus]]'',<ref name="TopicsCurrentChem">{{Наведена книга|title=Metal Catalyzed Reductive C&mdash;C Bond Formation: A Departure from Preformed Organometallic Reagents|last=Gansäuer|first=Andreas|last2=Justicia|first2=José|last3=Fan|first3=Chun-An|last4=Worgull|first4=Dennis|last5=Piestert|first5=Frederik|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|year=2007|isbn=9783540728795|editor-last=Krische|editor-first=Michael J.|editor-link=Michael J. Krische|series=Topics in Current Chemistry|volume=279|pages=25–52|chapter=Reductive C&mdash;C bond formation after epoxide opening via electron transfer|doi=10.1007/128_2007_130|chapter-url=https://books.google.com/books?id=A5xcVmT9iIQC&pg=PA25}}</ref><ref name="MoleculesReview">{{Наведено списание|last=Keglevich|first=Péter|last2=Hazai|first2=Laszlo|last3=Kalaus|first3=György|last4=Szántay|first4=Csaba|year=2012|title=Modifications on the basic skeletons of vinblastine and vincristine|journal=[[Molecules (journal)|Molecules]]|volume=17|issue=5|pages=5893–5914|doi=10.3390/molecules17055893|pmc=6268133|pmid=22609781|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The evolution of drug discovery: From traditional medicines to modern drugs|last=Raviña|first=Enrique|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2011|isbn=9783527326693|pages=157–159|chapter=Vinca alkaloids|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iDNy0XxGqT8C&pg=PA157}}</ref> и се користи за лекување на некои видови [[леукемија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/acute-lymphocytic-leukemia/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Acute Lymphocytic Leukemia|date=February 18, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> [[Лимфом|лимфоми]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/hodgkin-lymphoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Hodgkin Lymphoma|date=March 29, 2017|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> и детски рак,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/neuroblastoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Neuroblastoma|date=January 22, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> како и неколку други видови рак, и некои неканцерозни состојби. Димерните алкалоиди како што се винкристинот и винбластинот се произведуваат со спојување на помалите индолски алкалоиди виндолин и катарантин.<ref name="Pharmacognosy" /><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46|title=Biotechnology in Agriculture and Forestry 26|last=Hirata|first=K.|last2=Miyamoto|first2=K.|last3=Miura|first3=Y.|publisher=[[Springer-Verlag]]|year=1994|isbn=9783540563914|editor-last=Bajaj|editor-first=Y. P. S.|series=Medicinal and Aromatic Plants|volume=VI|pages=[https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46 46–55]|chapter=''Catharanthus roseus'' L. (Periwinkle): Production of Vindoline and Catharanthine in Multiple Shoot Cultures|chapter-url=https://books.google.com/books?id=e64hCDBddowC&pg=PA47}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Кучешки чемери]] j94rvoo9j8l07q2m47il7a2i0dtkh7p 5562350 5562348 2026-05-22T10:27:42Z Виолетова 1975 /* Видови */ 5562350 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = VincaMinor_closeup.jpg | image_caption = ''[[Vinca major]]'' | display_parents = 3 | parent_authority = M.E.Endress | taxon = Vinca | authority = [[L.]] 1753 | synonyms = * ''Pervinca'' <small>Mill.</small> | synonyms_ref = <ref name=u>{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=213142 |title=World Checklist of Selected Plant Families |access-date=May 17, 2014}}</ref> }} '''''Vinca''''' (од [[Латински јазик|латински]]: ''vincire'' „да се врзува“) е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Стариот Свет во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Некои видови од овој род се одгледуваат, но се шират и [[Инвазивен вид|инвазивно]]. Дополнително, некои видови имаат медицинска употреба. Најраспространетиот вид е ''[[Зелениче (растение)|зелениче]]''. == Опис == [[Податотека:Vinca-difformis-20090309-1.jpg|мини|''[[Vinca difformis]]'' ]] Растенијата од родот ''Vinca'' се подгрмушки или [[Зелјесто растение|тревни]] растенија, и имаат тенки заостанати стебла. Стеблото често се вкоренува таму каде што ја допира земјата, овозможувајќи му на растението да се шири. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се спротивни, едноставни широки ланцетни до овални, [[Зимзелено растение|зимзелени]] во четири вида, но [[Листопадни растенија|листопадни]] во тревната [[Vinca herbacea|''V.''&nbsp;''herbacea'']], која во зима се враќа назад кон кореновиот систем. [[Цвет|Цветовите]], кои се создаваат во текот на поголемиот дел од сезоната на растење, се едноставни, широки 2,5-7 см, со пет обично виолетови (повремено бели) ливчиња споени во основата за да формираат цевка. Плодот се состои од пар дивергентни фоликули. Сувиот плод се распаѓа за да ослободи семе. == Видови == Прифатени видови:<ref name="u" /> * ''[[Vinca difformis]]'' <small>Pourr.</small> – Азори, западен и централен Медитеран * ''[[Vinca erecta]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> – Авганистан, Киргистан, Таџикистан, Узбекистан * ''[[Vinca herbacea]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> – расте во Македонија, средна, источна и јужна Европа, Блиски Исток * ''[[Vinca ispartensis]]'' <small>Koyuncu & Ekşi</small> – Турција<ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=Vinca ispartensis Koyuncu & Eksi |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77174889-1 |access-date=2021-01-15 |website=Plants of the World Online |publisher=Kew Science |language=en}}</ref> * ''[[Vinca major]]'' <small>L.</small> – расте во Македонија, јужна Европа, Турција, Сирија, Кавказ, донесена во Нов Зеланд, Калифорнија, Британските Острови, средна Европа, Украина, Северна Африка, Кина, Канарски Острови, Мадеира, Северна Америка * ''[[Vinca minor]]'' <small>L.</small> – расте во Македонија, средна и југоисточна Европа, Украина, Кавказ, донесена во Нов Зеланд * ''[[Vinca soneri]]'' <small>Koyuncu</small> – Турција == Распространетост и живеалиште == Родот потекнува од [[Европа]], северозападна [[Африка]] и југозападна [[Азија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&PTRefFk=500000|title=EuroMed Plantbase Project: ''Vinca''|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309181407/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&PTRefFk=500000|archive-date=2012-03-09|accessdate=2010-05-05}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&taxon_id=134598|title=Vinca in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=Efloras|accessdate=2026-05-09}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Vinca|title=Genere Vinca - Flora Italiana|work=luirig.altervista.org|accessdate=2026-05-09}}</ref> Некои видови растат во Македонија. == Одгледување == ''Vinca major'' и ''Vinca minor'' се широко одгледувани како цветно зимзелено [[Украсни растенија|украсно растение]]. Бидејќи растенијата се ниски и брзо се шират, тие често се користат како покривка на земја во градинарски пејзажи и саксиски градини. Тие традиционално се користат и на постари гробишта како зимзелена покривка на земја без одржување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rootsweb.ancestry.com/~mdcpmbs/periwinkle.html|title=Periwinkle|accessdate=16 November 2012}}</ref> Достапни се многу сорти, со различни бои, големини и навики на растенијата, листовите и цветовите. [[Податотека:Vinca_spreading_along_a_border.jpg|мини|''Vinca'' растенија се шират по должината на границата]] == Медицинска употреба == Алкалоидите кои ги содржат овие растенија вклучуваат најмалку 86 [[Алкалоид|алкалоиди]] екстрахирани од растенија од родот ''Vinca''.<ref>{{Наведена книга|title=Alkaloids: Nature's Curse or Blessing?|last=Hesse|first=Manfred|publisher=Wiley-VCH|year=2002|isbn=978-3-906390-24-6|page=7}}</ref><ref name="Pharmacognosy">{{Наведено списание|last=van Der Heijden|first=Robert|last2=Jacobs|first2=Denise I.|last3=Snoeijer|first3=Wim|last4=Hallard|first4=Didier|last5=Verpoorte|first5=Robert|year=2004|title=The Catharanthus alkaloids: Pharmacognosy and biotechnology|journal=[[Current Medicinal Chemistry]]|volume=11|issue=5|pages=607–628|doi=10.2174/0929867043455846|pmid=15032608}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Botanical Miracles: Chemistry of Plants That Changed the World|last=Cooper|first=Raymond|last2=Deakin|first2=Jeffrey John|publisher=[[CRC Press]]|year=2016|isbn=9781498704304|pages=46–51|chapter=Africa's gift to the world|chapter-url=https://books.google.com/books?id=aXGmCwAAQBAJ&pg=PA46}}</ref> [[Хемотерапија|Хемотерапевтскиот]] агенс винкристин е екстрахиран од тесно поврзан вид, ''[[Catharanthus roseus]]'',<ref name="TopicsCurrentChem">{{Наведена книга|title=Metal Catalyzed Reductive C&mdash;C Bond Formation: A Departure from Preformed Organometallic Reagents|last=Gansäuer|first=Andreas|last2=Justicia|first2=José|last3=Fan|first3=Chun-An|last4=Worgull|first4=Dennis|last5=Piestert|first5=Frederik|publisher=[[Springer Science & Business Media]]|year=2007|isbn=9783540728795|editor-last=Krische|editor-first=Michael J.|editor-link=Michael J. Krische|series=Topics in Current Chemistry|volume=279|pages=25–52|chapter=Reductive C&mdash;C bond formation after epoxide opening via electron transfer|doi=10.1007/128_2007_130|chapter-url=https://books.google.com/books?id=A5xcVmT9iIQC&pg=PA25}}</ref><ref name="MoleculesReview">{{Наведено списание|last=Keglevich|first=Péter|last2=Hazai|first2=Laszlo|last3=Kalaus|first3=György|last4=Szántay|first4=Csaba|year=2012|title=Modifications on the basic skeletons of vinblastine and vincristine|journal=[[Molecules (journal)|Molecules]]|volume=17|issue=5|pages=5893–5914|doi=10.3390/molecules17055893|pmc=6268133|pmid=22609781|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=The evolution of drug discovery: From traditional medicines to modern drugs|last=Raviña|first=Enrique|publisher=[[John Wiley & Sons]]|year=2011|isbn=9783527326693|pages=157–159|chapter=Vinca alkaloids|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iDNy0XxGqT8C&pg=PA157}}</ref> и се користи за лекување на некои видови [[леукемија]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/acute-lymphocytic-leukemia/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Acute Lymphocytic Leukemia|date=February 18, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> [[Лимфом|лимфоми]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/hodgkin-lymphoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Hodgkin Lymphoma|date=March 29, 2017|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> и детски рак,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/neuroblastoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Neuroblastoma|date=January 22, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}</ref> како и неколку други видови рак, и некои неканцерозни состојби. Димерните алкалоиди како што се винкристинот и винбластинот се произведуваат со спојување на помалите индолски алкалоиди виндолин и катарантин.<ref name="Pharmacognosy" /><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46|title=Biotechnology in Agriculture and Forestry 26|last=Hirata|first=K.|last2=Miyamoto|first2=K.|last3=Miura|first3=Y.|publisher=[[Springer-Verlag]]|year=1994|isbn=9783540563914|editor-last=Bajaj|editor-first=Y. P. S.|series=Medicinal and Aromatic Plants|volume=VI|pages=[https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46 46–55]|chapter=''Catharanthus roseus'' L. (Periwinkle): Production of Vindoline and Catharanthine in Multiple Shoot Cultures|chapter-url=https://books.google.com/books?id=e64hCDBddowC&pg=PA47}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски ==  {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Приземни растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Кучешки чемери]] qz1649do377e60r29mywmj8p6mhelu9 Разговор:Vinca 1 1395595 5562346 2026-05-22T10:19:34Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562346 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Asclepiadoideae 0 1395596 5562353 2026-05-22T10:40:21Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1331743166|Asclepiadoideae]]“ 5562353 wikitext text/x-wiki '''Asclepiadoideae''' ― потсемејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Порано, овие растенија, заедно со оние што сега се дел од подсемејствата [[Periplocoideae]] и [[Secamonoideae]] од кучешките чемери, биле третирани како посебно семејство под името '''Asclepiadaceae''',<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}</ref> на пр. од [[Група за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија|APG II]], и биле познати како семејство млечни треви.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|title=English Names for Korean Native Plants|publisher=[[Korea National Arboretum]]|year=2015|isbn=978-89-97450-98-5|location=Pocheon|pages=363|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|archive-date=25 May 2017|via=[[Korea Forest Service]]}}</ref> Тие формираат група повеќегодишни [[Билка|билки]], [[Грмушка|грмушки]] во форма на лијани или ретко [[Дрво (растение)|дрвја]], но исто така содржат значителен број на сукуленти со безлисни стебла. Постојат 348 родови, со околу 2.900 [[Вид (биологија)|видови]]. Тие главно се наоѓаат во тропските предели до суптропиците,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nationalaudubons00spel/page/347/|title=National Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers: Western Region|last=Spellenberg|first=Richard|publisher=Knopf|year=2001|isbn=978-0-375-40233-3|edition=rev|pages=347}}</ref> особено во Африка и Јужна Америка. Многу нови хибриди се формирани поради уникатниот метод на оплодување на цветовите. == Таксономија == [[Гилберт Томас Барнет]] во 1835 година се смета за првиот ботаничар кој препознал примарна поделба на семејството Apocynaceae користејќи го името Asclepiadeae,<ref name="Reve11">{{Наведување|last=Reveal|first=James L.|date=2011|chapter=Asclepiadoideae|title=Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium|publisher=Plant Biology section, Cornell University|contribution-url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/allspgfileR.html|url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/famAA-AP.html|access-date=2023-11-30}}</ref> завршеток што сега се користи за племиња, а не за потсемејства. Во 2014 година, Ендрес, Лиде-Шуман и Мев препознале пет племиња во рамките на потсемејството.<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEndressLiede-SchumannMeve2014">Endress, Mary E.; Liede-Schumann, Sigrid; Meve, Ulrich (February 2014). [https://www.researchgate.net/publication/265728505 "An updated classification for Apocynaceae"]. ''Phytotaxa''. '''159''' (3): <span class="nowrap">175–</span>194. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014Phytx.159..175E 2014Phytx.159..175E]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.11646/phytotaxa.159.3.2|10.11646/phytotaxa.159.3.2]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/1179-3163 1179-3163].</cite></ref> Молекуларно филогенетска студија во 2019 година ја потврдила посебноста на петте племиња, кои биле поврзани како што е прикажано на следниот кладограм: <ref name="NazaClarGoydKaky19">{{Наведување|last=Nazar|first=N.|last2=Clarkson|first2=J.J.|last3=Goyder|first3=D.|last4=Kaky|first4=E.|last5=Mahmood|first5=T.|last6=Chase|first6=M.W.|date=2019|title=Phylogenetic relationships in Apocynaceae based on nuclear PHYA and plastid trnL-F sequences, with a focus on tribal relationships|journal=Caryologia International Journal of Cytology, Cytosystematics and Cytogenetics|volume=72|number=1|pages=55–81|doi=10.13128/cayologia-251}}</ref>{{Клад|{{clade |1=Fockeeae |2={{clade |1=Asclepiadeae |2={{clade |1=Eustegieae |2={{clade |1=Ceropegieae |2=Marsdenieae }} }} }} }}}} === Племиња и родови === [[Податотека:Asclepia_syriaca3.jpg|десно|мини|''[[Asclepias syriaca]]'']] [[Податотека:Microloma_calycinum_PICT2490.JPG|десно|мини|''[[Microloma calycinum]]'', Рихтерсвелд, Јужна Африка]] Доделувањето на родови на племињата е базирано врз работата што ја вршеле Ендрес, Лиде-Шуман и Меве (2014),<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEndressLiede-SchumannMeve2014">Endress, Mary E.; Liede-Schumann, Sigrid; Meve, Ulrich (February 2014). [https://www.researchgate.net/publication/265728505 "An updated classification for Apocynaceae"]. ''Phytotaxa''. '''159''' (3): <span class="nowrap">175–</span>194. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014Phytx.159..175E 2014Phytx.159..175E]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.11646/phytotaxa.159.3.2|10.11646/phytotaxa.159.3.2]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/1179-3163 1179-3163].</cite></ref> со синоними од [[Plants of the World Online]] {{На|2023|December}} Целосна ревизија на делот Marsdenieae била објавена од Лиде-Шуман ''и др.'' во 2022 година, а тие дополнителни родови го имаат тој цитат.<ref name="Liede-Schumann 2022">{{Наведено списание|last=Liede-Schumann|first=Sigrid|last2=Reuss|first2=Sebastian J.|last3=Meve|first3=Ulrich|last4=Gâteblé|first4=Gildas|last5=Livshultz|first5=Tatyana|last6=Forster|first6=Paul I.|last7=Wanntorp|first7=Livia|last8=Rodda|first8=Michele|date=2022|title=Phylogeny of Marsdenieae (Apocynaceae, Asclepiadoideae) based on chloroplast and nuclear loci, with a conspectus of the genera|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/tax.12713|journal=Taxon|volume=71|issue=4|pages=833-875|doi=10.1002/tax.12713|access-date=7 January 2026}}</ref> ==== Asclepiadeae ==== ==== Ceropegieae ==== [[Податотека:Ceropegia_candelabrum_11.jpg|мини|''[[Ceropegia candelabrum]]'']] [[Податотека:Caralluma_acutangula_Bild0685.jpg|десно|мини|''[[Caralluma acutangula]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Leptadenia_pyrotechnica_Marco_Schmidt_0771.jpg|десно|мини|''[[Leptadenia pyrotechnica]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Aasblume_Aug_2005.jpg|мини|''[[Stapelia gigantea]]'']] ==== Еустегие ==== ==== Marsdenieae ==== [[Податотека:Starr_080530-4659_Marsdenia_floribunda.jpg|десно|мини|''[[Stephanotis floribunda]]'']] ==== Други родови ==== Овие родови не се прифатени во рамките на Asclepiadoideae од Endress ''et al.'' (2014),<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFEndressLiede-SchumannMeve2014">Endress, Mary E.; Liede-Schumann, Sigrid; Meve, Ulrich (February 2014). [https://www.researchgate.net/publication/265728505 "An updated classification for Apocynaceae"]. ''Phytotaxa''. '''159''' (3): <span class="nowrap">175–</span>194. [[Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014Phytx.159..175E 2014Phytx.159..175E]. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.11646/phytotaxa.159.3.2|10.11646/phytotaxa.159.3.2]]. [[ISSN]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/issn/1179-3163 1179-3163].</cite></ref>, но се прифатени од Plants of the World Online. Племенските распореди подолу се од [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|GRIN-Global]], каде што се дадени. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Asclepiadoideae}} * [https://web.archive.org/web/20061208012117/http://www.stapeliads.info/serv/core.s3 Stapeliads.info] * [https://web.archive.org/web/20111121051213/http://www.kew.org/science-research-data/kew-in-depth/msbp/publications-data-resources/technical-resources/index.htm Теренски прирачник за собирачи на семиња, Кралски ботанички градини, Кју] * [https://web.archive.org/web/20090524205400/http://www.ig-ascleps.org/asclepius.htm Информации за Асклепијада од ig-ascleps.org] * [https://web.archive.org/web/19990222072311/http://biodiversity.uno.edu/delta/angio/www/asclepia.htm Семејство Asclepiadaceae] * [https://web.archive.org/web/20070708221010/http://www.uni-bayreuth.de/departments/planta2/research/databases/delta_as/index.htm Родовите на Asclepiadoideae, Secamonoideae и Periplocoideae (Apocynaceae)] * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ASCL-1.html Asclepiadaceae] во [https://www.botanical-dermatology-database.info/ BoDD &#x2013; Ботаничка дерматолошка база на податоци] {{Таксонска лента}} 2383kdrcv99sj97gbqlhttcvwpqqe1p 5562355 5562353 2026-05-22T10:51:32Z Виолетова 1975 5562355 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Matelea_denticulata_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-067.jpg | image_caption = ''[[Matelea]] denticulata'' | taxon = Asclepiadoideae | authority = [[Burnett]] | subdivision_ranks = родови | subdivision = Види текст }} '''Asclepiadoideae''' ― потсемејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Порано, овие растенија, заедно со оние што сега се дел од подсемејствата [[Periplocoideae]] и [[Secamonoideae]] од кучешките чемери, биле третирани како посебно семејство под името '''Asclepiadaceae''',<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}</ref> на пр. од [[Група за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија]], и биле познати како семејство млечни треви.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|title=English Names for Korean Native Plants|publisher=[[Korea National Arboretum]]|year=2015|isbn=978-89-97450-98-5|location=Pocheon|pages=363|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|archive-date=25 May 2017|via=Korea Forest Service}}</ref> Тие формираат група повеќегодишни [[Билка|билки]], [[Грмушка|грмушки]] во форма на лијани или ретко [[Дрво (растение)|дрвја]], но исто така содржат значителен број на сукуленти со безлисни стебла. Постојат 348 родови, со околу 2.900 [[Вид (биологија)|видови]]. Тие главно се наоѓаат во тропските предели до суптропиците,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nationalaudubons00spel/page/347/|title=National Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers: Western Region|last=Spellenberg|first=Richard|publisher=Knopf|year=2001|isbn=978-0-375-40233-3|edition=rev|pages=347}}</ref> особено во Африка и Јужна Америка. Многу нови хибриди се формирани поради уникатниот метод на оплодување на цветовите. == Таксономија == [[Гилберт Томас Барнет]] во 1835 година се смета за првиот ботаничар кој препознал примарна поделба на семејството Apocynaceae користејќи го името Asclepiadeae,<ref name="Reve11">{{Наведување|last=Reveal|first=James L.|date=2011|chapter=Asclepiadoideae|title=Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium|publisher=Plant Biology section, Cornell University|contribution-url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/allspgfileR.html|url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/famAA-AP.html|access-date=2023-11-30}}</ref> завршеток што сега се користи за племиња, а не за потсемејства. Во 2014 година, Ендрес, Лиде-Шуман и Мев препознале пет племиња во рамките на потсемејството.<ref name="Endress2014" /> Молекуларно филогенетска студија во 2019 година ја потврдила посебноста на петте племиња, кои биле поврзани како што е прикажано на следниот кладограм: <ref name="NazaClarGoydKaky19">{{Наведување|last=Nazar|first=N.|last2=Clarkson|first2=J.J.|last3=Goyder|first3=D.|last4=Kaky|first4=E.|last5=Mahmood|first5=T.|last6=Chase|first6=M.W.|date=2019|title=Phylogenetic relationships in Apocynaceae based on nuclear PHYA and plastid trnL-F sequences, with a focus on tribal relationships|journal=Caryologia International Journal of Cytology, Cytosystematics and Cytogenetics|volume=72|number=1|pages=55–81|doi=10.13128/cayologia-251}}</ref> {{clade |label1=Asclepiadoideae |1={{clade |1=Fockeeae |2={{clade |1=Asclepiadeae |2={{clade |1=Eustegieae |2={{clade |1=Ceropegieae |2=Marsdenieae }} }} }} }} }} === Племиња и родови === [[Податотека:Asclepia_syriaca3.jpg|десно|мини|''[[Asclepias syriaca]]'']] [[Податотека:Microloma_calycinum_PICT2490.JPG|десно|мини|''[[Microloma calycinum]]'', Рихтерсвелд, Јужна Африка]] Доделувањето на родови на племињата е базирано врз работата што ја вршеле Ендрес, Лиде-Шуман и Меве (2014),<ref name="Endress2014" /> со синоними од [[Plants of the World Online]] {{На|2023|December}} Целосна ревизија на делот Marsdenieae била објавена од Лиде-Шуман ''и др.'' во 2022 година, а тие дополнителни родови го имаат тој цитат.<ref name="Liede-Schumann 2022">{{Наведено списание|last=Liede-Schumann|first=Sigrid|last2=Reuss|first2=Sebastian J.|last3=Meve|first3=Ulrich|last4=Gâteblé|first4=Gildas|last5=Livshultz|first5=Tatyana|last6=Forster|first6=Paul I.|last7=Wanntorp|first7=Livia|last8=Rodda|first8=Michele|date=2022|title=Phylogeny of Marsdenieae (Apocynaceae, Asclepiadoideae) based on chloroplast and nuclear loci, with a conspectus of the genera|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/tax.12713|journal=Taxon|volume=71|issue=4|pages=833-875|doi=10.1002/tax.12713|access-date=7 January 2026}}</ref> ==== Asclepiadeae ==== {{div col|colwidth=18em}} *''[[Araujia]]'' <small>Brot.</small> *''[[Asclepias]]'' <small>L.</small>, вклучувајќи ''Aidomene'' <small>Stopp</small>, ''Odontostelma'' <small>Rendle</small>, ''Trachycalymma'' <small>(K.Schum.)</small> *''[[Aspidoglossum]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Aspidonepsis]]'' <small>Nicholas</small> *''[[Astephanus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Barjonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Blepharodon]]'' <small>Decne.</small> *''[[Calciphila]]'' <small>Liede</small> *''[[Calotropis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Cordylogyne]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Cynanchum]]'' <small>L.</small>, вклучувајќи ''Adelostemma'' <small>Hook.f.</small>, ''Glossonema'' <small>Decne.</small>, ''Metaplexis'' <small>R.Br.</small>, ''Pentarrhinum'' <small>E.Mey.</small>, ''Seshagiria'' <small>Ansari</small>, ''Sichuania'' <small>M.G.Gilbert</small> *''[[Diplolepis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Ditassa]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Fanninia]]'' <small>Harv.</small> *''[[Fischeria]]'' <small>DC.</small> *''[[Funastrum]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Glossostelma]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Gomphocarpus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Gonolobus]]'' <small>Michx.</small> *''[[Graphistemma]]'' <small>(Champ.</small> *''[[Gyrostelma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Hemipogon]]'' <small>Decne.</small> *''[[Holostemma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Hypolobus]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Ibatia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Jobinia]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Kanahia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Lachnostoma (plant)|Lachnostoma]]'' <small>Kunth</small> *''[[Macroscepis]]'' <small>Kunth</small> *''[[Mahawoa]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Margaretta]]'' <small>Oliv.</small> *''[[Matelea]]'' <small>Aubl.</small> *''[[Metastelma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Microloma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Minaria]]'' <small>T.U.P.Konno</small> *''[[Miraglossum]]'' <small>Kupicha</small> *''[[Monsanima]]'' <small>Liede</small> *''[[Morrenia]]'' <small>Lindl.</small> *''[[Nautonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Nephradenia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Odontanthera]]'' <small>Wight</small> *''[[Oncinema]]'' <small>Arn.</small> *''[[Orthosia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Oxypetalum]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Oxystelma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Pachycarpus]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Parapodium]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Pentacyphus]]'' <small>Schltr.</small>, вклучувајќи ''Tetraphysa'' <small>Schltr.</small> *''[[Pentastelma]]'' <small>Tsiang</small> *''[[Pentatropis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Peplonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Pergularia]]'' <small>L.</small> *''[[Petalostelma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Phaeostemma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Pherotrichis]]'' <small>Decne.</small> *''[[Philibertia]]'' <small>Kunth</small>, вклучувајќи ''Mitostigma'' <small>Decne.</small> *''[[Pseudolachnostoma]]'' <small>Morillo</small> *''[[Raphistemma]]'' <small>Wall.</small> *''[[Rhyssostelma]]'' <small>Decne.</small> *''[[Rhytidostemma]]'' <small>Morillo</small> *''[[Rojasia]]'' <small>Malme</small> *''[[Schizoglossum]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Schizostephanus]]'' <small>Hochst.</small> *''[[Schubertia]]'' <small>Mart.</small> *''[[Scyphostelma]]'' <small>Baill.</small> *''[[Solenostemma]]'' <small>Hayne</small> *''[[Stathmostelma]]'' <small>K.Schum.</small> *''[[Stelmagonum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Stenostelma]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Tassadia]]'' <small>Decne.</small>, вклучувајќи ''Stenomeria'' <small>Turcz.</small> *''[[Tweedia]]'' <small>Hook.</small> *''[[Tylodontia]]'' <small>Griseb.</small> *''[[Vincetoxicum]]'' <small>Wolf</small>, вклучувајќи ''Merrillanthus'' <small>Chun</small>, ''Oncostemma'' <small>K.Schum.</small>, ''Rhyncharrhena'' <small>F.Muell.</small> *''[[Widgrenia]]'' <small>Malme</small> *''[[Woodia]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Xysmalobium]]'' <small>R.Br.</small> {{div col end}} ==== Ceropegieae ==== [[Податотека:Ceropegia_candelabrum_11.jpg|мини|''[[Ceropegia candelabrum]]'']] [[Податотека:Caralluma_acutangula_Bild0685.jpg|десно|мини|''[[Caralluma acutangula]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Leptadenia_pyrotechnica_Marco_Schmidt_0771.jpg|десно|мини|''[[Leptadenia pyrotechnica]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Aasblume_Aug_2005.jpg|мини|''[[Stapelia gigantea]]'']] {{div col|colwidth=18em}} *''[[Anisotoma]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Apteranthes]]'' <small>J.C.Mikan</small> *''[[Australluma]]'' <small>Plowes</small> *''[[Baynesia]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Boucerosia]]'' <small>Wight</small> *''[[Brachystelma]]'' <small>Sims</small> *''[[Caralluma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Caudanthera]]'' <small>Plowes</small> *''[[Ceropegia]]'' <small>L.</small> *''[[Conomitra linearis]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Desmidorchis]]'' <small>Ehrenb.</small> *''[[Duvalia]]'' <small>Haw.</small> *''[[Duvaliandra]]'' <small>M.G.Gilbert</small> *''[[Echidnopsis]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Edithcolea]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Emplectanthus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Heterostemma]]'' <small>Wight</small> *''[[Hoodia]]'' <small>Sweet</small> *''[[Huernia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Larryleachia]]'' <small>Plowes</small> *''[[Lavrania]]'' <small>Plowes</small> *''[[Leptadenia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Monolluma]]'' <small>Plowes</small> *''[[Neoschumannia]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Notechidnopsis]]'' <small>Lavranos</small> *''[[Ophionella]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Orbea]]'' <small>Haw.</small>, вклучувајќи ''Orbeanthus'' <small>L.C.Leach</small> *''[[Orthanthera]]'' <small>Wight</small> *''[[Pectinaria]]'' <small>Haw.</small> *''[[Pentasacme]]'' <small>Wall.</small> *''[[Piaranthus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Pseudolithos]]'' <small>P.R.O.Bally</small>, вклучувајќи ''Anomalluma'' <small>Plowes</small> *''[[Quaqua]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Rhytidocaulon]]'' <small>P.R.O.Bally</small> *''[[Richtersveldia columnaris|Richtersveldia]]'' <small>Meve</small> *''[[Riocreuxia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Sisyranthus]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Socotrella]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Stapelia]]'' <small>L.</small> *''[[Stapelianthus]]'' <small>Choux</small> *''[[Stapeliopsis]]'' <small>Pillans</small> *''[[Tavaresia]]'' <small>Welw.</small> *''[[Tridentea]]'' <small>Haw.</small> *''[[Tromotriche]]'' <small>Haw.</small> *''[[Whitesloanea]]'' <small>Chiov.</small> {{div col end}} ====Eustegieae==== *''[[Emicocarpus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Eustegia]]'' <small>K.Schum. & Schltr.</small> ====Fockeeae==== *''[[Cibirhiza]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Fockea]]'' <small>Endl.</small> ==== Marsdenieae ==== [[Податотека:Starr_080530-4659_Marsdenia_floribunda.jpg|десно|мини|''[[Stephanotis floribunda]]'']] {{div col|colwidth=18em}} *''[[Anatropanthus]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Anisopus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Asterostemma (plant)|Asterostemma]]'' <small>Decne.</small> *''[[Campestigma]]'' <small>Pierre</small> *''[[Cionura]]'' <small>Griseb.</small> *''[[Cosmostigma]]'' <small>Wight</small> *''[[Dischidanthus]]'' <small>Tsiang</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Dischidia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Dolichopetalum]]'' <small>Tsiang</small> *''[[Gongreos]]'' <small>Rodda, Liede & Meve</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Gongronema]]'' <small>(Endl.) Decne.</small> *''[[Gongronemopsis]]'' <small>S.Reuss, Liede & Meve</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Gunnessia]]'' <small>P.I.Forst.</small> *''[[Gymnema]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Harmandiella]]'' <small>Costantin</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Heynella]]'' <small>Backer</small> *''[[Hoya]]'' <small>R.Br.</small>, вклучувајќи ''Cathetostemma'' <small>Blume</small>, ''Clemensiella'' <small>Schltr.</small> *''[[Jasminanthes]]'' <small>Blume</small> *''[[Leichhardtia]]'' <small>R.Br.</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Lygisma]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Marsdenia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Oreosparte]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Papuahoya]]'' <small>Rodda & Simonsson</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Pycnorhachis]]'' <small>Benth.</small> *''[[Rhyssolobium]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Ruehssia]]'' <small>H.Karst. ex Schltdl.</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Sarcolobus]]'' <small>R.Br.</small>, вклучувајќи ''Quisumbingia'' <small>Merr.</small> *''[[Sicyocarpus]]'' <small>Bojer</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Stephanotis]]'' <small>Thouars</small>, вклучувајќи ''Dregea'' <small>E.Mey.</small>, ''Wattakaka'' <small>Hassk.</small> *''[[Stigmatorhynchus]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Telosma]]'' <small>Coville</small> *''[[Treutlera]]'' <small>Hook.f.</small> {{div col end}} ==== Други родови ==== Овие родови не се прифатени во рамките на Asclepiadoideae од Endress ''et al.'' (2014),<ref name="Endress2014" />, но се прифатени од Plants of the World Online. Племенските распореди подолу се од [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси]], каде што се дадени. {{div col|colwidth=18em}} *''[[Dalzielia]]'' <small>Turrill</small> - нема молекуларен доказ, но се вбројува надвор од ''Marsdenia''.<ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Decanema]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (веројатно синоним на ''Cynanchum'')<ref name="GRIN_g3436">{{cite web |title=Gen. ''Decanema'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=3436 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Gymnemopsis]]'' <small>Costantin</small> - нема молекуларен доказ, но се вбројува надвор од ''Pseudosarcolobus'' и ''Harmandiella''.<ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Kerbera]]'' <small>E.Fourn.</small> – Asclepiadeae<ref name="GRIN_g6297">{{cite web |title=Gen. ''Kerbera'' E.Fourn. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=6297 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Periglossum]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae<ref name="GRIN_g9109">{{cite web |title=Gen. ''Periglossum'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=9109 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Polystemma]]'' <small>Decne.</small>, including ''Microdactylon''<ref name=POWO_77297239-1>{{Cite POWO|title=''Polystemma cordatum'' (Brandegee) L.O.Alvarado|id=77297239-1|access-date=2023-11-30|mode=cs1}}</ref> – Asclepiadeae (possible synonym of ''Matelea'')<ref name="GRIN_g16047">{{cite web |title=Gen. ''Polystemma'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=16047 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Ptycanthera]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на ''Matelea'')<ref name="GRIN_g16180">{{cite web |title=Gen. ''Ptycanthera'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=16180 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Schistonema]]'' <small>Schltr.</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на ''Tweedia'')<ref name="GRIN_g10849">{{cite web |title=Gen. ''Schistonema'' Schltr. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=10849 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Vailia]]'' <small>Rusby</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на '' Blepharodon'')<ref name="GRIN_g12614">{{cite web |title=Gen. ''Vailia'' Rusby |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=12614 |access-date=2023-12-01 }}</ref> {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Asclepiadoideae}} * [https://web.archive.org/web/20061208012117/http://www.stapeliads.info/serv/core.s3 Stapeliads.info] * [https://web.archive.org/web/20111121051213/http://www.kew.org/science-research-data/kew-in-depth/msbp/publications-data-resources/technical-resources/index.htm Теренски прирачник за собирачи на семиња, Кралски ботанички градини, Кју] * [https://web.archive.org/web/20090524205400/http://www.ig-ascleps.org/asclepius.htm Информации за Асклепијада од ig-ascleps.org] * [https://web.archive.org/web/19990222072311/http://biodiversity.uno.edu/delta/angio/www/asclepia.htm Семејство Asclepiadaceae] * [https://web.archive.org/web/20070708221010/http://www.uni-bayreuth.de/departments/planta2/research/databases/delta_as/index.htm Родовите на Asclepiadoideae, Secamonoideae и Periplocoideae (Apocynaceae)] * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ASCL-1.html Asclepiadaceae] во [https://www.botanical-dermatology-database.info/ BoDD &#x2013; Ботаничка дерматолошка база на податоци] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Кучешки чемери]] o55082yscqi72155dm8h8gsszzistdu 5562357 5562355 2026-05-22T10:52:51Z Виолетова 1975 /* Племиња и родови */ 5562357 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Matelea_denticulata_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-067.jpg | image_caption = ''[[Matelea]] denticulata'' | taxon = Asclepiadoideae | authority = [[Burnett]] | subdivision_ranks = родови | subdivision = Види текст }} '''Asclepiadoideae''' ― потсемејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Порано, овие растенија, заедно со оние што сега се дел од подсемејствата [[Periplocoideae]] и [[Secamonoideae]] од кучешките чемери, биле третирани како посебно семејство под името '''Asclepiadaceae''',<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}</ref> на пр. од [[Група за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија]], и биле познати како семејство млечни треви.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|title=English Names for Korean Native Plants|publisher=[[Korea National Arboretum]]|year=2015|isbn=978-89-97450-98-5|location=Pocheon|pages=363|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|archive-date=25 May 2017|via=Korea Forest Service}}</ref> Тие формираат група повеќегодишни [[Билка|билки]], [[Грмушка|грмушки]] во форма на лијани или ретко [[Дрво (растение)|дрвја]], но исто така содржат значителен број на сукуленти со безлисни стебла. Постојат 348 родови, со околу 2.900 [[Вид (биологија)|видови]]. Тие главно се наоѓаат во тропските предели до суптропиците,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nationalaudubons00spel/page/347/|title=National Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers: Western Region|last=Spellenberg|first=Richard|publisher=Knopf|year=2001|isbn=978-0-375-40233-3|edition=rev|pages=347}}</ref> особено во Африка и Јужна Америка. Многу нови хибриди се формирани поради уникатниот метод на оплодување на цветовите. == Таксономија == [[Гилберт Томас Барнет]] во 1835 година се смета за првиот ботаничар кој препознал примарна поделба на семејството Apocynaceae користејќи го името Asclepiadeae,<ref name="Reve11">{{Наведување|last=Reveal|first=James L.|date=2011|chapter=Asclepiadoideae|title=Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium|publisher=Plant Biology section, Cornell University|contribution-url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/allspgfileR.html|url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/famAA-AP.html|access-date=2023-11-30}}</ref> завршеток што сега се користи за племиња, а не за потсемејства. Во 2014 година, Ендрес, Лиде-Шуман и Мев препознале пет племиња во рамките на потсемејството.<ref name="Endress2014" /> Молекуларно филогенетска студија во 2019 година ја потврдила посебноста на петте племиња, кои биле поврзани како што е прикажано на следниот кладограм: <ref name="NazaClarGoydKaky19">{{Наведување|last=Nazar|first=N.|last2=Clarkson|first2=J.J.|last3=Goyder|first3=D.|last4=Kaky|first4=E.|last5=Mahmood|first5=T.|last6=Chase|first6=M.W.|date=2019|title=Phylogenetic relationships in Apocynaceae based on nuclear PHYA and plastid trnL-F sequences, with a focus on tribal relationships|journal=Caryologia International Journal of Cytology, Cytosystematics and Cytogenetics|volume=72|number=1|pages=55–81|doi=10.13128/cayologia-251}}</ref> {{clade |label1=Asclepiadoideae |1={{clade |1=Fockeeae |2={{clade |1=Asclepiadeae |2={{clade |1=Eustegieae |2={{clade |1=Ceropegieae |2=Marsdenieae }} }} }} }} }} === Племиња и родови === [[Податотека:Asclepia_syriaca3.jpg|десно|мини|''[[Asclepias syriaca]]'']] [[Податотека:Microloma_calycinum_PICT2490.JPG|десно|мини|''[[Microloma calycinum]]'', Рихтерсвелд, Јужна Африка]] Доделувањето на родови на племињата е базирано врз работата што ја вршеле Ендрес, Лиде-Шуман и Меве (2014),<ref name="Endress2014" /> со синоними од [[Plants of the World Online]] {{На|2023|December}} Целосна ревизија на делот Marsdenieae била објавена од Лиде-Шуман ''и др.'' во 2022 година, а тие дополнителни родови го имаат тој цитат.<ref name="Liede-Schumann 2022">{{Наведено списание|last=Liede-Schumann|first=Sigrid|last2=Reuss|first2=Sebastian J.|last3=Meve|first3=Ulrich|last4=Gâteblé|first4=Gildas|last5=Livshultz|first5=Tatyana|last6=Forster|first6=Paul I.|last7=Wanntorp|first7=Livia|last8=Rodda|first8=Michele|date=2022|title=Phylogeny of Marsdenieae (Apocynaceae, Asclepiadoideae) based on chloroplast and nuclear loci, with a conspectus of the genera|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/tax.12713|journal=Taxon|volume=71|issue=4|pages=833-875|doi=10.1002/tax.12713|access-date=7 January 2026}}</ref> ==== Asclepiadeae ==== {{div col|colwidth=18em}} *''[[Araujia]]'' <small>Brot.</small> *''[[Asclepias]]'' <small>L.</small>, вклучувајќи ''Aidomene'' <small>Stopp</small>, ''Odontostelma'' <small>Rendle</small>, ''Trachycalymma'' <small>(K.Schum.)</small> *''[[Aspidoglossum]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Aspidonepsis]]'' <small>Nicholas</small> *''[[Astephanus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Barjonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Blepharodon]]'' <small>Decne.</small> *''[[Calciphila]]'' <small>Liede</small> *''[[Calotropis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Cordylogyne]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Cynanchum]]'' <small>L.</small>, вклучувајќи ''Adelostemma'' <small>Hook.f.</small>, ''Glossonema'' <small>Decne.</small>, ''Metaplexis'' <small>R.Br.</small>, ''Pentarrhinum'' <small>E.Mey.</small>, ''Seshagiria'' <small>Ansari</small>, ''Sichuania'' <small>M.G.Gilbert</small> *''[[Diplolepis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Ditassa]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Fanninia]]'' <small>Harv.</small> *''[[Fischeria]]'' <small>DC.</small> *''[[Funastrum]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Glossostelma]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Gomphocarpus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Gonolobus]]'' <small>Michx.</small> *''[[Graphistemma]]'' <small>(Champ.</small> *''[[Gyrostelma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Hemipogon]]'' <small>Decne.</small> *''[[Holostemma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Hypolobus]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Ibatia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Jobinia]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Kanahia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Lachnostoma (plant)|Lachnostoma]]'' <small>Kunth</small> *''[[Macroscepis]]'' <small>Kunth</small> *''[[Mahawoa]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Margaretta]]'' <small>Oliv.</small> *''[[Matelea]]'' <small>Aubl.</small> *''[[Metastelma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Microloma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Minaria]]'' <small>T.U.P.Konno</small> *''[[Miraglossum]]'' <small>Kupicha</small> *''[[Monsanima]]'' <small>Liede</small> *''[[Morrenia]]'' <small>Lindl.</small> *''[[Nautonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Nephradenia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Odontanthera]]'' <small>Wight</small> *''[[Oncinema]]'' <small>Arn.</small> *''[[Orthosia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Oxypetalum]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Oxystelma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Pachycarpus]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Parapodium]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Pentacyphus]]'' <small>Schltr.</small>, вклучувајќи ''Tetraphysa'' <small>Schltr.</small> *''[[Pentastelma]]'' <small>Tsiang</small> *''[[Pentatropis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Peplonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Pergularia]]'' <small>L.</small> *''[[Petalostelma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Phaeostemma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Pherotrichis]]'' <small>Decne.</small> *''[[Philibertia]]'' <small>Kunth</small>, вклучувајќи ''Mitostigma'' <small>Decne.</small> *''[[Pseudolachnostoma]]'' <small>Morillo</small> *''[[Raphistemma]]'' <small>Wall.</small> *''[[Rhyssostelma]]'' <small>Decne.</small> *''[[Rhytidostemma]]'' <small>Morillo</small> *''[[Rojasia]]'' <small>Malme</small> *''[[Schizoglossum]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Schizostephanus]]'' <small>Hochst.</small> *''[[Schubertia]]'' <small>Mart.</small> *''[[Scyphostelma]]'' <small>Baill.</small> *''[[Solenostemma]]'' <small>Hayne</small> *''[[Stathmostelma]]'' <small>K.Schum.</small> *''[[Stelmagonum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Stenostelma]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Tassadia]]'' <small>Decne.</small>, вклучувајќи ''Stenomeria'' <small>Turcz.</small> *''[[Tweedia]]'' <small>Hook.</small> *''[[Tylodontia]]'' <small>Griseb.</small> *''[[Vincetoxicum]]'' <small>Wolf</small>, вклучувајќи ''Merrillanthus'' <small>Chun</small>, ''Oncostemma'' <small>K.Schum.</small>, ''Rhyncharrhena'' <small>F.Muell.</small> *''[[Widgrenia]]'' <small>Malme</small> *''[[Woodia]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Xysmalobium]]'' <small>R.Br.</small> {{div col end}} ==== Ceropegieae ==== [[Податотека:Ceropegia_candelabrum_11.jpg|мини|''[[Ceropegia candelabrum]]'']] [[Податотека:Caralluma_acutangula_Bild0685.jpg|десно|мини|''[[Caralluma acutangula]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Leptadenia_pyrotechnica_Marco_Schmidt_0771.jpg|десно|мини|''[[Leptadenia pyrotechnica]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Aasblume_Aug_2005.jpg|мини|''[[Stapelia gigantea]]'']] {{div col|colwidth=18em}} *''[[Anisotoma]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Apteranthes]]'' <small>J.C.Mikan</small> *''[[Australluma]]'' <small>Plowes</small> *''[[Baynesia]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Boucerosia]]'' <small>Wight</small> *''[[Brachystelma]]'' <small>Sims</small> *''[[Caralluma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Caudanthera]]'' <small>Plowes</small> *''[[Ceropegia]]'' <small>L.</small> *''[[Conomitra linearis]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Desmidorchis]]'' <small>Ehrenb.</small> *''[[Duvalia]]'' <small>Haw.</small> *''[[Duvaliandra]]'' <small>M.G.Gilbert</small> *''[[Echidnopsis]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Edithcolea]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Emplectanthus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Heterostemma]]'' <small>Wight</small> *''[[Hoodia]]'' <small>Sweet</small> *''[[Huernia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Larryleachia]]'' <small>Plowes</small> *''[[Lavrania]]'' <small>Plowes</small> *''[[Leptadenia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Monolluma]]'' <small>Plowes</small> *''[[Neoschumannia]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Notechidnopsis]]'' <small>Lavranos</small> *''[[Ophionella]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Orbea]]'' <small>Haw.</small>, вклучувајќи ''Orbeanthus'' <small>L.C.Leach</small> *''[[Orthanthera]]'' <small>Wight</small> *''[[Pectinaria]]'' <small>Haw.</small> *''[[Pentasacme]]'' <small>Wall.</small> *''[[Piaranthus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Pseudolithos]]'' <small>P.R.O.Bally</small>, вклучувајќи ''Anomalluma'' <small>Plowes</small> *''[[Quaqua]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Rhytidocaulon]]'' <small>P.R.O.Bally</small> *''[[Richtersveldia columnaris|Richtersveldia]]'' <small>Meve</small> *''[[Riocreuxia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Sisyranthus]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Socotrella]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Stapelia]]'' <small>L.</small> *''[[Stapelianthus]]'' <small>Choux</small> *''[[Stapeliopsis]]'' <small>Pillans</small> *''[[Tavaresia]]'' <small>Welw.</small> *''[[Tridentea]]'' <small>Haw.</small> *''[[Tromotriche]]'' <small>Haw.</small> *''[[Whitesloanea]]'' <small>Chiov.</small> {{div col end}} ====Eustegieae==== *''[[Emicocarpus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Eustegia]]'' <small>K.Schum. & Schltr.</small> ====Fockeeae==== *''[[Cibirhiza]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Fockea]]'' <small>Endl.</small> ==== Marsdenieae ==== [[Податотека:Starr_080530-4659_Marsdenia_floribunda.jpg|десно|мини|''[[Stephanotis floribunda]]'']] {{div col|colwidth=18em}} *''[[Anatropanthus]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Anisopus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Asterostemma (plant)|Asterostemma]]'' <small>Decne.</small> *''[[Campestigma]]'' <small>Pierre</small> *''[[Cionura]]'' <small>Griseb.</small> *''[[Cosmostigma]]'' <small>Wight</small> *''[[Dischidanthus]]'' <small>Tsiang</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Dischidia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Dolichopetalum]]'' <small>Tsiang</small> *''[[Gongreos]]'' <small>Rodda, Liede & Meve</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Gongronema]]'' <small>(Endl.) Decne.</small> *''[[Gongronemopsis]]'' <small>S.Reuss, Liede & Meve</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Gunnessia]]'' <small>P.I.Forst.</small> *''[[Gymnema]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Harmandiella]]'' <small>Costantin</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Heynella]]'' <small>Backer</small> *''[[Hoya]]'' <small>R.Br.</small>, вклучувајќи ''Cathetostemma'' <small>Blume</small>, ''Clemensiella'' <small>Schltr.</small> *''[[Jasminanthes]]'' <small>Blume</small> *''[[Leichhardtia]]'' <small>R.Br.</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Lygisma]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Marsdenia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Oreosparte]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Papuahoya]]'' <small>Rodda & Simonsson</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Pycnorhachis]]'' <small>Benth.</small> *''[[Rhyssolobium]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Ruehssia]]'' <small>H.Karst. ex Schltdl.</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Sarcolobus]]'' <small>R.Br.</small>, вклучувајќи ''Quisumbingia'' <small>Merr.</small> *''[[Sicyocarpus]]'' <small>Bojer</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Stephanotis]]'' <small>Thouars</small>, вклучувајќи ''Dregea'' <small>E.Mey.</small>, ''Wattakaka'' <small>Hassk.</small> *''[[Stigmatorhynchus]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Telosma]]'' <small>Coville</small> *''[[Treutlera]]'' <small>Hook.f.</small> {{div col end}} ==== Други родови ==== Овие родови не се прифатени во рамките на Asclepiadoideae од Endress ''et al.'' (2014),<ref name="Endress2014" />, но се прифатени од Plants of the World Online. Племенските распореди подолу се од [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси]], каде што се дадени. {{div col|colwidth=18em}} *''[[Dalzielia]]'' <small>Turrill</small> - нема молекуларен доказ, но се вбројува надвор од ''Marsdenia''.<ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Decanema]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (веројатно синоним на ''Cynanchum'')<ref name="GRIN_g3436">{{cite web |title=Gen. ''Decanema'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=3436 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Gymnemopsis]]'' <small>Costantin</small> - нема молекуларен доказ, но се вбројува надвор од ''Pseudosarcolobus'' и ''Harmandiella''.<ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Kerbera]]'' <small>E.Fourn.</small> – Asclepiadeae<ref name="GRIN_g6297">{{cite web |title=Gen. ''Kerbera'' E.Fourn. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=6297 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Periglossum]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae<ref name="GRIN_g9109">{{cite web |title=Gen. ''Periglossum'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=9109 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Polystemma]]'' <small>Decne.</small>, including ''Microdactylon''<ref name=POWO_77297239-1>{{Cite POWO|title=''Polystemma cordatum'' (Brandegee) L.O.Alvarado|id=77297239-1|access-date=2023-11-30|mode=cs1}}</ref> – Asclepiadeae (possible synonym of ''Matelea'')<ref name="GRIN_g16047">{{cite web |title=Gen. ''Polystemma'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=16047 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Ptycanthera]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на ''Matelea'')<ref name="GRIN_g16180">{{cite web |title=Gen. ''Ptycanthera'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=16180 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Schistonema]]'' <small>Schltr.</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на ''Tweedia'')<ref name="GRIN_g10849">{{cite web |title=Gen. ''Schistonema'' Schltr. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=10849 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Vailia]]'' <small>Rusby</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на '' Blepharodon'')<ref name="GRIN_g12614">{{cite web |title=Gen. ''Vailia'' Rusby |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=12614 |access-date=2023-12-01 }}</ref> {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Asclepiadoideae}} * [https://web.archive.org/web/20061208012117/http://www.stapeliads.info/serv/core.s3 Stapeliads.info] * [https://web.archive.org/web/20111121051213/http://www.kew.org/science-research-data/kew-in-depth/msbp/publications-data-resources/technical-resources/index.htm Теренски прирачник за собирачи на семиња, Кралски ботанички градини, Кју] * [https://web.archive.org/web/20090524205400/http://www.ig-ascleps.org/asclepius.htm Информации за Асклепијада од ig-ascleps.org] * [https://web.archive.org/web/19990222072311/http://biodiversity.uno.edu/delta/angio/www/asclepia.htm Семејство Asclepiadaceae] * [https://web.archive.org/web/20070708221010/http://www.uni-bayreuth.de/departments/planta2/research/databases/delta_as/index.htm Родовите на Asclepiadoideae, Secamonoideae и Periplocoideae (Apocynaceae)] * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ASCL-1.html Asclepiadaceae] во [https://www.botanical-dermatology-database.info/ BoDD &#x2013; Ботаничка дерматолошка база на податоци] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Кучешки чемери]] 70bcurm5gebez3047k62h9gy884oasi 5562358 5562357 2026-05-22T10:53:26Z Виолетова 1975 /* Племиња и родови */ 5562358 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | image = Matelea_denticulata_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-067.jpg | image_caption = ''[[Matelea]] denticulata'' | taxon = Asclepiadoideae | authority = [[Burnett]] | subdivision_ranks = родови | subdivision = Види текст }} '''Asclepiadoideae''' ― потсемејство на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Порано, овие растенија, заедно со оние што сега се дел од подсемејствата [[Periplocoideae]] и [[Secamonoideae]] од кучешките чемери, биле третирани како посебно семејство под името '''Asclepiadaceae''',<ref name="Endress2014">{{Наведено списание|last=Endress|first=Mary E.|last2=Liede-Schumann|first2=Sigrid|last3=Meve|first3=Ulrich|date=February 2014|title=An updated classification for Apocynaceae|url=https://www.researchgate.net/publication/265728505|journal=Phytotaxa|volume=159|issue=3|pages=175–194|bibcode=2014Phytx.159..175E|doi=10.11646/phytotaxa.159.3.2|issn=1179-3163}}</ref> на пр. од [[Група за истражување на филогенијата на скриеносемените растенија]], и биле познати како семејство млечни треви.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|title=English Names for Korean Native Plants|publisher=[[Korea National Arboretum]]|year=2015|isbn=978-89-97450-98-5|location=Pocheon|pages=363|access-date=25 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf|archive-date=25 May 2017|via=Korea Forest Service}}</ref> Тие формираат група повеќегодишни [[Билка|билки]], [[Грмушка|грмушки]] во форма на лијани или ретко [[Дрво (растение)|дрвја]], но исто така содржат значителен број на сукуленти со безлисни стебла. Постојат 348 родови, со околу 2.900 [[Вид (биологија)|видови]]. Тие главно се наоѓаат во тропските предели до суптропиците,<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/nationalaudubons00spel/page/347/|title=National Audubon Society Field Guide to North American Wildflowers: Western Region|last=Spellenberg|first=Richard|publisher=Knopf|year=2001|isbn=978-0-375-40233-3|edition=rev|pages=347}}</ref> особено во Африка и Јужна Америка. Многу нови хибриди се формирани поради уникатниот метод на оплодување на цветовите. == Таксономија == [[Гилберт Томас Барнет]] во 1835 година се смета за првиот ботаничар кој препознал примарна поделба на семејството Apocynaceae користејќи го името Asclepiadeae,<ref name="Reve11">{{Наведување|last=Reveal|first=James L.|date=2011|chapter=Asclepiadoideae|title=Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium|publisher=Plant Biology section, Cornell University|contribution-url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/allspgfileR.html|url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/famAA-AP.html|access-date=2023-11-30}}</ref> завршеток што сега се користи за племиња, а не за потсемејства. Во 2014 година, Ендрес, Лиде-Шуман и Мев препознале пет племиња во рамките на потсемејството.<ref name="Endress2014" /> Молекуларно филогенетска студија во 2019 година ја потврдила посебноста на петте племиња, кои биле поврзани како што е прикажано на следниот кладограм: <ref name="NazaClarGoydKaky19">{{Наведување|last=Nazar|first=N.|last2=Clarkson|first2=J.J.|last3=Goyder|first3=D.|last4=Kaky|first4=E.|last5=Mahmood|first5=T.|last6=Chase|first6=M.W.|date=2019|title=Phylogenetic relationships in Apocynaceae based on nuclear PHYA and plastid trnL-F sequences, with a focus on tribal relationships|journal=Caryologia International Journal of Cytology, Cytosystematics and Cytogenetics|volume=72|number=1|pages=55–81|doi=10.13128/cayologia-251}}</ref> {{clade |label1=Asclepiadoideae |1={{clade |1=Fockeeae |2={{clade |1=Asclepiadeae |2={{clade |1=Eustegieae |2={{clade |1=Ceropegieae |2=Marsdenieae }} }} }} }} }} === Племиња и родови === [[Податотека:Asclepia_syriaca3.jpg|десно|мини|''[[Asclepias syriaca]]'']] [[Податотека:Microloma_calycinum_PICT2490.JPG|десно|мини|''[[Microloma calycinum]]'', Рихтерсвелд, Јужна Африка]] Доделувањето на родови на племињата е базирано врз работата што ја вршеле Ендрес, Лиде-Шуман и Меве (2014),<ref name="Endress2014" /> со синоними од [[Plants of the World Online]] од декември 2023 г. Целосна ревизија на делот Marsdenieae била објавена од Лиде-Шуман ''и др.'' во 2022 година, а тие дополнителни родови го имаат тој цитат.<ref name="Liede-Schumann 2022">{{Наведено списание|last=Liede-Schumann|first=Sigrid|last2=Reuss|first2=Sebastian J.|last3=Meve|first3=Ulrich|last4=Gâteblé|first4=Gildas|last5=Livshultz|first5=Tatyana|last6=Forster|first6=Paul I.|last7=Wanntorp|first7=Livia|last8=Rodda|first8=Michele|date=2022|title=Phylogeny of Marsdenieae (Apocynaceae, Asclepiadoideae) based on chloroplast and nuclear loci, with a conspectus of the genera|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/tax.12713|journal=Taxon|volume=71|issue=4|pages=833-875|doi=10.1002/tax.12713|access-date=7 January 2026}}</ref> ==== Asclepiadeae ==== {{div col|colwidth=18em}} *''[[Araujia]]'' <small>Brot.</small> *''[[Asclepias]]'' <small>L.</small>, вклучувајќи ''Aidomene'' <small>Stopp</small>, ''Odontostelma'' <small>Rendle</small>, ''Trachycalymma'' <small>(K.Schum.)</small> *''[[Aspidoglossum]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Aspidonepsis]]'' <small>Nicholas</small> *''[[Astephanus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Barjonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Blepharodon]]'' <small>Decne.</small> *''[[Calciphila]]'' <small>Liede</small> *''[[Calotropis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Cordylogyne]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Cynanchum]]'' <small>L.</small>, вклучувајќи ''Adelostemma'' <small>Hook.f.</small>, ''Glossonema'' <small>Decne.</small>, ''Metaplexis'' <small>R.Br.</small>, ''Pentarrhinum'' <small>E.Mey.</small>, ''Seshagiria'' <small>Ansari</small>, ''Sichuania'' <small>M.G.Gilbert</small> *''[[Diplolepis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Ditassa]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Fanninia]]'' <small>Harv.</small> *''[[Fischeria]]'' <small>DC.</small> *''[[Funastrum]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Glossostelma]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Gomphocarpus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Gonolobus]]'' <small>Michx.</small> *''[[Graphistemma]]'' <small>(Champ.</small> *''[[Gyrostelma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Hemipogon]]'' <small>Decne.</small> *''[[Holostemma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Hypolobus]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Ibatia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Jobinia]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Kanahia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Lachnostoma (plant)|Lachnostoma]]'' <small>Kunth</small> *''[[Macroscepis]]'' <small>Kunth</small> *''[[Mahawoa]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Margaretta]]'' <small>Oliv.</small> *''[[Matelea]]'' <small>Aubl.</small> *''[[Metastelma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Microloma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Minaria]]'' <small>T.U.P.Konno</small> *''[[Miraglossum]]'' <small>Kupicha</small> *''[[Monsanima]]'' <small>Liede</small> *''[[Morrenia]]'' <small>Lindl.</small> *''[[Nautonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Nephradenia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Odontanthera]]'' <small>Wight</small> *''[[Oncinema]]'' <small>Arn.</small> *''[[Orthosia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Oxypetalum]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Oxystelma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Pachycarpus]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Parapodium]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Pentacyphus]]'' <small>Schltr.</small>, вклучувајќи ''Tetraphysa'' <small>Schltr.</small> *''[[Pentastelma]]'' <small>Tsiang</small> *''[[Pentatropis]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Peplonia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Pergularia]]'' <small>L.</small> *''[[Petalostelma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Phaeostemma]]'' <small>E.Fourn.</small> *''[[Pherotrichis]]'' <small>Decne.</small> *''[[Philibertia]]'' <small>Kunth</small>, вклучувајќи ''Mitostigma'' <small>Decne.</small> *''[[Pseudolachnostoma]]'' <small>Morillo</small> *''[[Raphistemma]]'' <small>Wall.</small> *''[[Rhyssostelma]]'' <small>Decne.</small> *''[[Rhytidostemma]]'' <small>Morillo</small> *''[[Rojasia]]'' <small>Malme</small> *''[[Schizoglossum]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Schizostephanus]]'' <small>Hochst.</small> *''[[Schubertia]]'' <small>Mart.</small> *''[[Scyphostelma]]'' <small>Baill.</small> *''[[Solenostemma]]'' <small>Hayne</small> *''[[Stathmostelma]]'' <small>K.Schum.</small> *''[[Stelmagonum]]'' <small>Baill.</small> *''[[Stenostelma]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Tassadia]]'' <small>Decne.</small>, вклучувајќи ''Stenomeria'' <small>Turcz.</small> *''[[Tweedia]]'' <small>Hook.</small> *''[[Tylodontia]]'' <small>Griseb.</small> *''[[Vincetoxicum]]'' <small>Wolf</small>, вклучувајќи ''Merrillanthus'' <small>Chun</small>, ''Oncostemma'' <small>K.Schum.</small>, ''Rhyncharrhena'' <small>F.Muell.</small> *''[[Widgrenia]]'' <small>Malme</small> *''[[Woodia]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Xysmalobium]]'' <small>R.Br.</small> {{div col end}} ==== Ceropegieae ==== [[Податотека:Ceropegia_candelabrum_11.jpg|мини|''[[Ceropegia candelabrum]]'']] [[Податотека:Caralluma_acutangula_Bild0685.jpg|десно|мини|''[[Caralluma acutangula]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Leptadenia_pyrotechnica_Marco_Schmidt_0771.jpg|десно|мини|''[[Leptadenia pyrotechnica]]'', Буркина Фасо]] [[Податотека:Aasblume_Aug_2005.jpg|мини|''[[Stapelia gigantea]]'']] {{div col|colwidth=18em}} *''[[Anisotoma]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Apteranthes]]'' <small>J.C.Mikan</small> *''[[Australluma]]'' <small>Plowes</small> *''[[Baynesia]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Boucerosia]]'' <small>Wight</small> *''[[Brachystelma]]'' <small>Sims</small> *''[[Caralluma]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Caudanthera]]'' <small>Plowes</small> *''[[Ceropegia]]'' <small>L.</small> *''[[Conomitra linearis]]'' <small>Fenzl</small> *''[[Desmidorchis]]'' <small>Ehrenb.</small> *''[[Duvalia]]'' <small>Haw.</small> *''[[Duvaliandra]]'' <small>M.G.Gilbert</small> *''[[Echidnopsis]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Edithcolea]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Emplectanthus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Heterostemma]]'' <small>Wight</small> *''[[Hoodia]]'' <small>Sweet</small> *''[[Huernia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Larryleachia]]'' <small>Plowes</small> *''[[Lavrania]]'' <small>Plowes</small> *''[[Leptadenia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Monolluma]]'' <small>Plowes</small> *''[[Neoschumannia]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Notechidnopsis]]'' <small>Lavranos</small> *''[[Ophionella]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Orbea]]'' <small>Haw.</small>, вклучувајќи ''Orbeanthus'' <small>L.C.Leach</small> *''[[Orthanthera]]'' <small>Wight</small> *''[[Pectinaria]]'' <small>Haw.</small> *''[[Pentasacme]]'' <small>Wall.</small> *''[[Piaranthus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Pseudolithos]]'' <small>P.R.O.Bally</small>, вклучувајќи ''Anomalluma'' <small>Plowes</small> *''[[Quaqua]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Rhytidocaulon]]'' <small>P.R.O.Bally</small> *''[[Richtersveldia columnaris|Richtersveldia]]'' <small>Meve</small> *''[[Riocreuxia]]'' <small>Decne.</small> *''[[Sisyranthus]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Socotrella]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Stapelia]]'' <small>L.</small> *''[[Stapelianthus]]'' <small>Choux</small> *''[[Stapeliopsis]]'' <small>Pillans</small> *''[[Tavaresia]]'' <small>Welw.</small> *''[[Tridentea]]'' <small>Haw.</small> *''[[Tromotriche]]'' <small>Haw.</small> *''[[Whitesloanea]]'' <small>Chiov.</small> {{div col end}} ====Eustegieae==== *''[[Emicocarpus]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Eustegia]]'' <small>K.Schum. & Schltr.</small> ====Fockeeae==== *''[[Cibirhiza]]'' <small>Bruyns</small> *''[[Fockea]]'' <small>Endl.</small> ==== Marsdenieae ==== [[Податотека:Starr_080530-4659_Marsdenia_floribunda.jpg|десно|мини|''[[Stephanotis floribunda]]'']] {{div col|colwidth=18em}} *''[[Anatropanthus]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Anisopus]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Asterostemma (plant)|Asterostemma]]'' <small>Decne.</small> *''[[Campestigma]]'' <small>Pierre</small> *''[[Cionura]]'' <small>Griseb.</small> *''[[Cosmostigma]]'' <small>Wight</small> *''[[Dischidanthus]]'' <small>Tsiang</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Dischidia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Dolichopetalum]]'' <small>Tsiang</small> *''[[Gongreos]]'' <small>Rodda, Liede & Meve</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Gongronema]]'' <small>(Endl.) Decne.</small> *''[[Gongronemopsis]]'' <small>S.Reuss, Liede & Meve</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Gunnessia]]'' <small>P.I.Forst.</small> *''[[Gymnema]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Harmandiella]]'' <small>Costantin</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Heynella]]'' <small>Backer</small> *''[[Hoya]]'' <small>R.Br.</small>, вклучувајќи ''Cathetostemma'' <small>Blume</small>, ''Clemensiella'' <small>Schltr.</small> *''[[Jasminanthes]]'' <small>Blume</small> *''[[Leichhardtia]]'' <small>R.Br.</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Lygisma]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Marsdenia]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Oreosparte]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Papuahoya]]'' <small>Rodda & Simonsson</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Pycnorhachis]]'' <small>Benth.</small> *''[[Rhyssolobium]]'' <small>E.Mey.</small> *''[[Ruehssia]]'' <small>H.Karst. ex Schltdl.</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Sarcolobus]]'' <small>R.Br.</small>, вклучувајќи ''Quisumbingia'' <small>Merr.</small> *''[[Sicyocarpus]]'' <small>Bojer</small><ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Stephanotis]]'' <small>Thouars</small>, вклучувајќи ''Dregea'' <small>E.Mey.</small>, ''Wattakaka'' <small>Hassk.</small> *''[[Stigmatorhynchus]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Telosma]]'' <small>Coville</small> *''[[Treutlera]]'' <small>Hook.f.</small> {{div col end}} ==== Други родови ==== Овие родови не се прифатени во рамките на Asclepiadoideae од Endress ''et al.'' (2014),<ref name="Endress2014" />, но се прифатени од Plants of the World Online. Племенските распореди подолу се од [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси]], каде што се дадени. {{div col|colwidth=18em}} *''[[Dalzielia]]'' <small>Turrill</small> - нема молекуларен доказ, но се вбројува надвор од ''Marsdenia''.<ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Decanema]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (веројатно синоним на ''Cynanchum'')<ref name="GRIN_g3436">{{cite web |title=Gen. ''Decanema'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=3436 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Gymnemopsis]]'' <small>Costantin</small> - нема молекуларен доказ, но се вбројува надвор од ''Pseudosarcolobus'' и ''Harmandiella''.<ref name="Liede-Schumann 2022" /> *''[[Kerbera]]'' <small>E.Fourn.</small> – Asclepiadeae<ref name="GRIN_g6297">{{cite web |title=Gen. ''Kerbera'' E.Fourn. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=6297 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Periglossum]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae<ref name="GRIN_g9109">{{cite web |title=Gen. ''Periglossum'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=9109 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Polystemma]]'' <small>Decne.</small>, including ''Microdactylon''<ref name=POWO_77297239-1>{{Cite POWO|title=''Polystemma cordatum'' (Brandegee) L.O.Alvarado|id=77297239-1|access-date=2023-11-30|mode=cs1}}</ref> – Asclepiadeae (possible synonym of ''Matelea'')<ref name="GRIN_g16047">{{cite web |title=Gen. ''Polystemma'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=16047 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Ptycanthera]]'' <small>Decne.</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на ''Matelea'')<ref name="GRIN_g16180">{{cite web |title=Gen. ''Ptycanthera'' Decne. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=16180 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Schistonema]]'' <small>Schltr.</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на ''Tweedia'')<ref name="GRIN_g10849">{{cite web |title=Gen. ''Schistonema'' Schltr. |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=10849 |access-date=2023-12-01 }}</ref> *''[[Vailia]]'' <small>Rusby</small> – Asclepiadeae (веројатно е синоним на '' Blepharodon'')<ref name="GRIN_g12614">{{cite web |title=Gen. ''Vailia'' Rusby |work=[[Germplasm Resources Information Network]] |publisher=[[Agricultural Research Service]], [[United States Department of Agriculture]]|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=12614 |access-date=2023-12-01 }}</ref> {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Asclepiadoideae}} * [https://web.archive.org/web/20061208012117/http://www.stapeliads.info/serv/core.s3 Stapeliads.info] * [https://web.archive.org/web/20111121051213/http://www.kew.org/science-research-data/kew-in-depth/msbp/publications-data-resources/technical-resources/index.htm Теренски прирачник за собирачи на семиња, Кралски ботанички градини, Кју] * [https://web.archive.org/web/20090524205400/http://www.ig-ascleps.org/asclepius.htm Информации за Асклепијада од ig-ascleps.org] * [https://web.archive.org/web/19990222072311/http://biodiversity.uno.edu/delta/angio/www/asclepia.htm Семејство Asclepiadaceae] * [https://web.archive.org/web/20070708221010/http://www.uni-bayreuth.de/departments/planta2/research/databases/delta_as/index.htm Родовите на Asclepiadoideae, Secamonoideae и Periplocoideae (Apocynaceae)] * [https://www.botanical-dermatology-database.info/BotDermFolder/ASCL-1.html Asclepiadaceae] во [https://www.botanical-dermatology-database.info/ BoDD &#x2013; Ботаничка дерматолошка база на податоци] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Кучешки чемери]] tabatt04700c83g1h0yh1hx9hbz27x3 Asclepiadaceae 0 1395597 5562354 2026-05-22T10:41:20Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Asclepiadoideae]] 5562354 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Asclepiadoideae]] g56v2m59tn5izpzajz97wtxifb6pkqx Разговор:Asclepiadoideae 1 1395598 5562356 2026-05-22T10:51:46Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562356 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx Украсно дрво 0 1395599 5562360 2026-05-22T11:07:02Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Украсно растение]] 5562360 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Украсно растение]] 0xz73wxe4epr83pwhh1454wvtzzxvso Украсни растенија 0 1395600 5562362 2026-05-22T11:07:17Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Украсни растенија]] на [[Украсно растение]] презапишувајќи врз пренасочување 5562362 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Украсно растение]] 2bpa12wgcfkdwwrenbqwaj2bxml4xdt Категорија:Војводи на Шлезвиг 14 1395601 5562378 2026-05-22T11:37:38Z Bjankuloski06 332 Создадена страница со: {{рв|Dukes of Schleswig}} [[Категорија:Војводи по земја|Шлезвиг]] [[Категорија:Војводство Шлезвиг]] 5562378 wikitext text/x-wiki {{рв|Dukes of Schleswig}} [[Категорија:Војводи по земја|Шлезвиг]] [[Категорија:Војводство Шлезвиг]] qnkb0qen6gv378hnbbi4vn33qnls5gu