Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 870 5562425 5542622 2026-05-22T18:37:16Z ~2026-24547-01 132490 /* Потекло */ 5562425 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name = [[Податотека:Coat of arms of the President of Macedonia.svg|30п]] Киро Глигоров [[Податотека:Coat of arms of the President of Macedonia.svg|30п]] |image = Киро Глигоров 03 (28-01-1993).jpg |office = [[Претседател на Македонија|1. Претседател на Македонија]] |deputy = [[Љупчо Георгиевски]] (според [[Устав на Република Македонија|уставот на Р.М.]]) |term_start = [[27 јануари]] [[1991]] |term_end = [[19 ноември]] [[1999]] |predecessor = нема |successor = [[Борис Трајковски]] |office1 = Претседател на [[Собрание на СФРЈ|Собранието на СФРЈ]] |term_start1 = 1974 |term_end1 = 1978 |predecessor1= [[Мијалко Тодоровиќ]] |successor1 = [[Драгослав Марковиќ]] |birth_date = {{birth date|1917|05|03|df=y}} |birth_place = [[Штип]], [[Бугарска окупација на Србија (Прва светска војна)|Окупирана Македонија]] |death_date = {{Death date and age|2012|01|01|1917|05|03|df=y}} |death_place = {{починат во|Скопје}}, [[Македонија]] |profession = [[Правник]] |party = [[Сојуз на комунистите на Македонија]] (реформирани комунисти), [[СДСМ]] |spouse = {{marriage|[[Нада Глигорова]]|1943|2009|end=починала}} |children = {{hlist|[[Владимир Глигоров|Владимир]]|Лилјана|Донка}} |alma_mater = |occupation={{hlist|[[Економија|Економист]]|[[Политика|политичар]]|[[Држава|државник]]}} |signature = Kiro Gligorov signature.svg }} {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 250 |image1 = Makedonija obedineta ASNOMci.jpg|caption1 = Документ со кој Глигоров се посочува како деец на групата (т.н сепаратисти и автономисти) која се залагала за ослободување и обединување на Македонија.<br> |image2 = | image3 =|caption3 =<br> }}<!-- End stack of images, article text starts below --> '''Киро Глигоров''', родено име '''Киро Панчев''' ([[Штип]], {{роден на|3|мај|1917}} — {{починат во|Скопје}}, {{починат на|1|јануари|2012}}) — [[Македонија|македонски]] активист на македонското студентско и комунистичко движење, записничар на [[Прво заседание на АСНОМ|Првото заседание]] на [[АСНОМ]] во 1944 година, македонски и [[Југославија|југословенски]] економист, [[политичар]] и државник, прв претседател на самостојна и независна [[Република Македонија]]. Во [[февруари]] [[1990]] година се вклучил во Македонскиот форум за подготовка на македонска национална програма. Глигоров активно учествувал во работата на овој форум на кој се разгледувала ситуацијата во југословенската федерација и можностите за разврската со осамостојување на [[Социјалистичка Република Македонија]]. По изгласувањето на [[Ден на независноста на Македонија|Декларацијата за сувереност на државата]], на [[25 јануари (настани)|25 јануари]] 1991 година, Глигоров бил избран за прв претседател на самостојна и суверена [[Република Македонија]] од страна на [[Собрание на Република Македонија|Собранието на Република Македонија]] на [[27 јануари (настани)|27 јануари]] 1991 година. На [[7 март (настани)|7 март]] му го доверил мандатот на [[Никола Кљусев]] за образување на првата влада. Глигоров имал активна улога во процесот на политичкото осамостојување на Македонија и нејзиното меѓународно признавање. Така тој бил автор на прашањето поставено на [[Референдум во Македонија, 1991|референдумот]] одржан на [[8 септември]] [[1991]] година: „''Дали сте за суверена и самостојна држава Македонија со право да стапи во иден Сојуз на суверените држави на Југославија?''“<ref name="ReferenceA">Стојан Андов, „Зошто Глигоров инсистираше на вториот дел од референдумското прашање?“, Фокус, број 1058, 15.1. 2015, стр. 44-45.</ref> Според тврдењето на тогашниот претседател на Собранието на Република Македонија, [[Стојан Андов]], во [[август]] 1991 година тој имал долг и тежок разговор со претседателот на Република Македонија, Киро Глигоров (кој бил автор на референдумското прашање), убедувајќи го да го избрише вториот дел од [[референдум]]ското прашање. Плашејќи се од воената интервенција од страна на [[ЈНА]], Глигоров останал на својата формулација на референдумското прашање.<ref>Стојан Андов, „Зошто Глигоров инсистираше на вториот дел од референдумското прашање?“, Фокус, број 1058, 15.1. 2015, стр. 45-46.</ref> По успешно одржаниот референдум, Глигоров излегол на [[Плоштад Македонија|плоштадот „Македонија“]] и со восхит ги поздравил насобраните граѓани. По донесувањето на [[Устав на Македонија|Уставот]], сите активности за меѓународното признавање на Македонија ги презел претседателот Киро Глигоров. На [[16 декември]] [[1991]] година, Советот на министрите на [[Европска заедница|Европската заедница]] (сегашната [[Европска комисија]]) донел одлука да ја признае независноста на оние републики од [[СФРЈ]] кои ќе побараат признавање, но кои ги исполнуваат условите поставени од страна на Европската заедница. Притоа, републиките на СФРЈ кои барале меѓународно прзнавање, со помош на претседавачот на Конференцијата за Југославија, ги проследиле пријавите до Арбитражната комисија (предводена од франускиот правен експерт [[Робер Бадентер]]), која требало да даде мислење пред да се донесе дефинитивната одлука за признавање. [[Претседател на Република Македонија|Претседателот на Република Македонија]], Киро Глигоров, навреме ја поднесол пријавата за меѓународно признавање, а Арбитражната комисија подготвила прелиминарен текст којшто го испратила до Република Македонија. Во мислењето на Арбитражната комисија (точката 2а) се изразувала одреден сомнеж во однос на желбата на Македонија за стекнување независност, предизвикан од вториот дел на референдумското прашање. Поради тоа, на [[11 декември]], во весникот „[[Нова Македонија]]“, претседателот Глигоров објавил реакција поради прелиминарното решение на Арбитражната комисија. Во писмото испратено до Бадентер, Глигоров го опишал доследното, последователно донесување правни акти за независноста на Македонија и дал објаснување за вториот дел од референдумското прашање - неговото убедување дека состојбата во СФРЈ ќе се смири со посредство на меѓународната заедница и дека ќе се создаде нов сојуз на републиките.<ref name="ReferenceA"/> При приемот на [[Република Македонија]] во членство во [[Обединети Нации|Обединетите Нации]], под референцата ''Поранешна Југословенска Република Македонија'', го одржал првиот говор пред Генералното собрание на [[Обединети Нации|Обединетите Нации]] на [[7 април (настани)|7 април]] [[1993]] година. На општите претседателски избори со мнозинство гласови повторно бил избран за претседател на Републиката, [[16 октомври]] [[1994]] година. На [[13 септември]] [[1995]] година во седиштето на [[Обединети Нации|Обединетите Нации]] била потпишана Привремената спогодба за нормализација на односите со Грција. На [[2 октомври (настани)|2 октомври]], во Белград го потпишал договоор за признавање со [[Сојузна Република Југославија]], а следниот ден, на [[3 октомври (настани)|3 октомври]] 1995 година, врз [[Атентат врз Киро Глигоров|Глигоров бил извршен атентат]] во Скопје. По неколкумесечното лекување, на [[10 јануари (настани)|10 јануари]] [[1996]] година Глигоров се вратил на својата претседателска должност. Во [[Хелсинки]] со свечена изјава на Глигоров било потврдено пристапувањето на [[Република Македонија]] кон Завршниот документ на [[КЕБС]], на [[29 мај (настани)|29 мај]] 1996 година. Глигоров за своето успешно, конструктивно водење и регулирањето на меѓународните односи на македонската држава бил добитник на бројни меѓународни награди и признанија. По говорот на Универзитетот во [[Питсбург]], [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] бил прогласен за почесен доктор на Универзитетот, на [[21 септември (настани)|21 септември]] [[1997]] година. На [[5 јануари]] [[1998]] година во [[Неапол]] му била врачена Средоземната награда за мир. По истекот на вториот претседателски мандат, го отстапил претседателското место на новоизбраниот кандидат [[Борис Трајковски]]. Глигоров бил оженет со [[Нада Глигорова]], ќерка на [[Стојан Мишев]]. Киро Глигоров бил најстариот македонски политички функционер. На [[17 ноември (настани)|17 ноември]] 1999 година, кога завршил неговиот втор претседателски мандат, тој имал 82 години, а во 2000 година Гинисовата книга на рекорди го забележала Глигоров како најстар претседател на држава во светот. Глигоров починал во длабока старост — 94 години, на [[1 јануари (починале)|1 јануари]] 2012 година во својот дом во [[Скопје]]. ==Потекло== {{Triple image|center|Stip-kraiXIXv.jpg|310|Emir Kucuk Sultanov Most vo 1919.jpg|330|Štip stara razglednica.jpg|350|Штип кон крајот на 19 век|Штип мост|Стара разгледница од Штип}} ===Штип === {{Главна|Штип}} [[Штип]] е еден од најстарите градови во Македонија. Градот е сместен меѓу висините на Исарот, Мерите и Кумлакот. Малата река [[Отиња]] (долга 3 км) тече низ центарот на Штип и го дели на два дела. Исто така, низ Штип поминува и реката [[Брегалница]]. Отиња се влева во реката [[Брегалница]], во југозападниот дел на градот, во Штипско [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]]. Составен дел на градот Штип е [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], кое се наоѓа во јужниот дел на градот, во клисурата на Брегалница, веднаш зад Исарот, на патниот правец кон [[Радовиш]]. Во [[1837]] година, Штип веќе имал 17 000 жители, а во [[1899]] година, 20 900 жители.<ref>Општина Штип, ''ШТИП - ТУРИСТИЧКИ ИНФОРМАТОР, Со мапа на градот''. Штип: Општина Штип, 2011, стр. 40 и 46.</ref>. Во [[1830]] година, во Штип било отворено првото училиште на македонски народен јазик, а во [[1868]] година, [[Јосиф Ковачев]] ([[1839]]-[[1898]]) го отворил првото педагошко училиште. Нешто подоцна, во [[1872]] година започнало со работа првото народно читалиште ''"Дејателност"''. При крајот на [[19 век]], од [[1894]] до [[1896]] година, во училиштето (изградено во [[1872]] година) во [[Ново Село (Штип)|Ново Село]] предавал [[Гоце Делчев]], идеологот на македонското националноослободително револуционерно движење.<ref>Општина Штип, ''ШТИП - ТУРИСТИЧКИ ИНФОРМАТОР, Со мапа на градот''. Штип: Општина Штип, 2011, стр. 9-10.</ref><ref>[http://www.stip.gov.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=102&Itemid=243 Историја на Штип]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Семејство === [[Податотека:Mihailo Apostolski with his wife Cveta and Kiro Gligorov in Ljubljana.jpg|мини|Киро Глигоров со својата сестра [[Цвета Апостолска|Цвета]] и нејзиниот сопруг [[Михајло Апостолски]] во Љубљана, околу 1940/41|лево|284x284пкс]] Киро Глигоров е роден на [[3 мај]] [[1917]] година во [[Штип]]. Потекнува од просечно македонско семејство за тоа време. Татко му бил занаетчија а мајка му домаќинка. По презиме, Глигоров е роден како ''Панчев'', но бидејќи татко му бил бојаџија честопати во градот неговото семејство ги нарекувале и како ''Бојаџиески''. Кога наполнил доволно години за да посетува училиште, односно во [[1924]] година, директорот на тогашното српско основно училиште во [[Штип]] му го променил името и презимето како ''Ќирило Глигоровиќ''. Со такво име тој се задржал сè до [[1941]] година. Од [[1928]] година се запишал на тогашната прогимназија во [[Штип]], каде некое време работел како библиотекар. Истото го завршил во [[1932]] година. Своето средно образование го продолжил во [[Скопје]] на Машката гимназија (1932-1936), каде станал и член на гимназискиот кружок. По матурирањето, Глигоров се запишал на [[Правен факултет - Белград|Правниот факултет во Белград]], каде што студирал во периодот помеѓу [[1936]]–[[1940]] година. Во престолнината на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]], тој се вклучил како член, а извесно време и како секретар на [[Културно-уметничко друштво „Вардар“|Културно-уметничкото друштво „Вардар“]]. Заедно со загрепските членови на [[Културно-уметничко друштво „Вардар“|Културно-уметничкото друштво „Вардар“]] учествувал во [[МАНАПО|Македонското народно движење]], а за време на летниот одмор и во дејноста на Студентската колонија во [[Охрид]]. Како студент од трета година, во настанатата провала од страна полицијата, тој за првпат бил уапсен, но поради немање докази бил ослободен. Во затворот ја составил песната ''„Ленка“'' што останала многу популарна и во текот на [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|Народноослободителната борба во Вардарска Македонија]]. == Во време на Втората светска војна == === Влегување во КПЈ === [[Податотека:Štab X srpske brigade.jpg|мини|десно|Штабот на X-тата српска бригада, Црна Трева, 25 август 1944. Трет од десно е Киро Глигоров, борец од [[Трета македонска ударна бригада|III македонска бригада]].]] По завршувањето на студиите во [[Белград]], Глигоров кратко време работел како приправник во некоја канцеларија во [[Белград]]. Но, кога на [[6 април]] [[1941]] година [[Белград]] бил бомбардиран од страна на [[Нацистичка Германија]], Глигоров се вратил во [[Скопје]]. Овде, се вработил во „Вардар Банка“ како правник, а потоа и сам отворил адвокатска канцеларија. На оваа позиција се задржал многу малку, бидејќи бил наклеветен од страна на некој соработник дека бил опасен „србин“. Така, по вторпат тој бил приведен како [[комунизам|комунист]]. По пуштањето од притвор, Глигоров активно се вклучил во антифашистичкиот илегален отпор, соработувајќи со [[Кузман Јосифовски - Питу]]. === Формирање на АНОК === Во есента [[1943]] година бил формиран [[Антифашистички народноослободителен комитет|Антифашистичкиот народноослободителен комитет]], по иницијатива на [[КПЈ]]. Глигоров во [[АНОК]] се вклучил преку [[Кузман Јосифовски - Питу]]. Оваа организација дејствувала како еден вид прв зачеток на подоцнежната власт. На состаноците кои ги одржувале заедно со другите членови на [[АНОК]], тематски најмногу се разгледувало прашањето околу создавање на македонска држава во составот на [[Југославија]]. По разгледувањето на објавувањето на [[Манифест на Главниот штаб на НОВ и ПОМ|Манифестот на Главниот штаб на НОВ и ПОМ]], во октомври 1943 година, АНОК изразил несогласност со југословенската концепција и целите на борбата, застапувајќи се за [[Обединета Македонија|обединување на деловите на Македонија]] во единствена борба за слобода. Приговорот на АНОК на Манифестот, во вид на писмо до [[Главен штаб на НОВ и ПОМ|Главниот штаб на НОВ и ПОМ]]) го формулираат Глигоров и [[Благој Хаџипанзов]] во декември 1943 година. Негативната реакција на овој ''Приговор'' членовите на АНОК ја чувствувале и долго по [[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободувањето на Македонија]]. Истата година Глигоров се оженил со Нада, со која имал две ќерки и еден син. ===Антифашистичко Собрание за Народно Ослободување на Македонија=== {{Главна|Антифашистичко Собрание за Народно Ослободување на Македонија}} {{double image|right|GEDC1219.JPG|160|Споменик на АСНОМ.JPG|280|Детаљ од споменикот - Глигоров |Поглед кон споменикот АСНОМ, Глигоров првиот од лево во горниот ред}} [[Податотека:Монастырь Прохор Пчиньский.JPG|мини|десно| Прохор Пчински]] Во почетокот на мај [[1944]] година, Киро Глигоров за првпат излегол во партизани. Истовремено, како член на [[АНОК]], заедно со уште осум членови, бил повикан да се вклучи во подготовката за [[АСНОМ]]. Така, Глигоров станал член а подоцна и секретар на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]], каде работел во подготовка за изготвување на политичкиот реферат.<ref>„Список на членови на АСНОМ во дневниот весник „Нова Македонија“ од 3 август 2004.“</ref> На Првото заседание на [[АСНОМ]], кое се одржало на [[2 август]] [[1944]] година во [[Манастир Свети Прохор Пчински|манастирот Прохор Пчински]], тој го водел записникот од истото заседание, а бил избран и за член на [[АВНОЈ]]. Истата година присуствувал на островот [[Вис]] како претставник на [[Македонија]] на заседанието на [[АВНОЈ]]. По враќањето од Вис, тој прво се упатил во [[Белград]], кој веќе бил ослободен, а потоа во [[Скопје]]. На Второто заседание на [[АСНОМ]], кое се одржало од [[28 декември]] до [[31 декември]] [[1944]] година во [[Скопје]], Глигоров исто така зел учество. На тоа заседание тој прво бил избран во [[Президиум на АСНОМ|Президиумот на АСНОМ]] а потоа и како повереник за финансии при [[Президиум на АСНОМ|Президиумот на АСНОМ]].<ref>„Интервју на Киро Глигоров за Утрински Весник“</ref> == Во времето на Југославија == Во Белград, бил определен за помошник на генералниот секретар на Претседателството на Владата на [[Федеративна Народна Република Југославија]], во периодот помеѓу [[1945]]–[[1947]] година, а потоа бил помошник-министер за финансии во перидот 1947–1952 година. По оваа година извршувал повеќе функции: помошник-претседател на Стопанскиот совет на Владата на [[Федеративна Народна Република Југославија]] (1952–1953), заменик-директор на Сојузниот завод за стопанско планирање (1953–1955), секретар за стопанство – координатор во Сојузната влада (1956), секретар на Секретаријатот на СИС за општостопански работи и истовремено бил избран за член на Централниот комитет на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Сојузот на комунистите на Југославија]] (1956–1962). Станал сојузен секретар за финансии (1962–1967), а по [[Земјотрес во Скопје, 1963|земјотресот во Скопје]] бил задолжен од СИС за изработка на програма за обновата на разурнатиот град, како и за спроведување на првите стопански реформи во 1965 година. Во периодот помеѓу 1967-1969 година ја извршувал должноста потпретседател на СИС, а потоа станал член Претседателството на ЦК на [[Сојуз на комунистите на Југославија|Сојузот на комунистите на Југославија]] и на Извршното биро, во периодот помеѓу 1969–1971 година. Од 1971 до 1972 година бил член на Претседателството на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]], а во периодот помеѓу 1974 – 1978 година бил претседател на Собранието на [[СФРЈ]]. Пред пензионирањето во периодот помеѓу 1978 – 1987 година бил член на Советот на Федерацијата. Во 1987 година се пензионирал, меѓутоа бил ангажиран во тимот за реферми на претседателот на СИС [[Анте Марковиќ]]. == Враќање во Македонија == По завршувањето на ангаржманите на Киро Глигоров во комисијата на [[Анте Марковиќ]] за реформи, на Денот на републиката, [[29 ноември]] во [[Белград]], покрај повеќето политички лидери од цела република, на таа церемонија присуствувале Глигоров и членот на [[Централен Комитет на СКМ|Централниот Комитет на СКМ]], [[Петар Гошев]]. Таму тој официјално го поканил на Глигоров да членува во неговата ''Комисија'' и ''Форум'' за спроведување на веќе започнатите реформи најавени во [[Македонија]]. Така, тој ја прифатил оваа понуда, чија работа завршила безуспешно во целина поради недостаток на време. Во тоа време веќе бил започнат процесот за воведување на повеќепартиски систем во [[Македонија]]. == Претседател на Република Македонија == {{главна|Претседател на Република Македонија}} {{quote|'''„Да бидеме свои на своето. Да бидеме широко отворени кон светот, како целосно независен, рамноправен и творечки субјект.“'''|''Киро Глигоров''}} Во [[1989]]-[[1990]] година, кога завршува [[социјализам|социјалистичкото уредување]], кога [[СФРЈ]] се распаднала и кога на просторите на [[СФРЈ]] имало воени дејствија, во [[Република Македонија]] се втемелуво партиски плурализам и се одржале првите повеќепартиски избори. Пред да биде составена експертската влада на [[Никола Кљусев]], во [[Македонија]] за прв претседател бил избран Киро Глигоров. === Избор за прв претседател на Република Македонија ([[1991]]-[[1994]]) === Со воведување на повеќепартискиот систем во [[Македонија]], започнало мегупартиските консултации околу предлагање на личност за кандидат за [[претседател на Република Македонија]]. Таква функција дотогаш во [[Македонија]] не постоело. Така, биле установени Амандмани на Уставот на [[СР Македонија]], кои го навестиле конституирањето на [[Македонија]] како суверена држава. Тогаш било одржана седница помеѓу трите најголеми политички партии во [[Македонија]]: [[СКМ]]-[[ПДП]] (реформирани комунисти), [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Сојуз на Рефромски сили на Македонија|Сојузот на Рефромските сили на Македонија]]. По неуспешната идеја кандидат за [[претседател на Република Македонија]] да биде митрополитот Скопски и Повардарски ''Михаил'', тоа му било понудено на Киро Глигоров. Така, во почетокот на новата [[1991]] година, односно десет дена по конституирањето на [[Собрание на Република Македонија|Собранието на Македонија]], на дневен ред дошло и расправата околу изборот за претседател на [[Социјалистичка Република Македонија]]. По првото тајно гласење, Киро Глигоров не ги добил потребните две третини од гласовите, поради немање поддршка од страна на [[ВМРО-ДПМНЕ]] и [[ПДП]]. Тогаш, тој добил 60 од потребните 80 гласови за избор на претседател. Но, по само три дена, [[ВМРО-ДПМНЕ]] излегла со соопштение дека ќе ја подржи кандидатурата на Глигоров само доколку за потпреседател и премиер на државата биде избран личност кој е член на нивната партија. Така, на [[27 јануари]] [[1991]] година, на седницата на [[Собрание на Република Македонија|Собранието на Република Македонија]], со 114 гласови “''ЗА''“ , Киро Глигоров бил избран за прв [[претседател на Република Македонија]]. На [[7 март]] му го доверил мандатот на експертската влада на [[Никола Кљусев]]. === Започнување на немирите и војната во СР Југославија === Во почетокот на [[1991]] година дошло до тотално распаѓање на комунистичка [[СФРЈ]]. Но, целата југословенска јавност станувала се позагрижена поради конфликтите кои се заострувале помеѓу јужнословенските народи. Со избувнуивањето на немирите на [[Косово]], а подоцна и на [[Плитвички Езера|Плитвичките Езера]] во [[Хрватска]] и [[Вуковар]], во залудна ситуација влезе и [[Македонија]] со испраќање на војници на бојните полиња. Подоцна започнал и протестот на мајките кои нивните синови ги испратиле во [[Босна]], каде Киро Глигоров се залагал и ги уверувал дека македонските војници ќе бидат вратени назад во својата матична земја. Самиот Глигоров во овој конфликт се залагал за што е можно побрзо повлекување на [[ЈНА]] од просториите на [[Македонија]], и сето тоа да протече без никакви инциденти. На [[28 март]] Глигоров учествувал на самитот на претседателите на југословенските републики во врска со зачувување на пријателските односи помеѓу словенскиот народ, а подоцна, на [[6 јуни]] [[1991]] година била предложена Платформа помеѓу Глигоров и [[Алија Изетбеговиќ|Изетбеговиќ]]. Истоивремено, Глигоров, како претседател на Македонија директно учествувал со генералот Анџиќ во врска со начинот за повлекување на [[ЈНА]] од [[Македонија]]. Така, бил постигнат договор според кој дислокацијата на [[ЈНА]] од [[Македонија]] требало да се заврши до [[15 април]] [[1992]] година. Во овој поглед, Глигоров имал голем придонес околу зачувувањето на мирот и стабилноста во [[Македонија]]. === Референдум за независност === {{главна|Референдум 1991}} [[Република Македонија]] со референдумот кој се одржал на [[8 септември]] прогласи независност. По овој повод претседателот на [[Република Македонија]] Киро Глигоров ги поздравил насобраната толпа луѓе со следниве зборови: ''„Граѓани и граѓанки на Македонија дозволете вечерва на вас и на сите граѓани и граѓанки на Македонија, да ви ја честитам слободна, суверена и самостојна Македонија“''. === Домашна и меѓународна политика === [[Податотека:Киро Глигоров и Жак Делор 03 (28-01-1993).jpg|мини|десно|Претседателот Глигоров со [[Претседател на Европската комисија|претседателот на Европската комисија]], Жак Делор, 28 јануари 1993]] * Веднаш по прогласувањето на независноста на [[Република Македонија]], Киро Глигоров, како [[претседател на Република Македонија]], кон крајот на септември и почетокот на октомври учествувал на Конференцијата за Југославија која се одржала во [[Хаг]], [[Холандија]], каде се расправало повторно околу можноста за зачувување на мирот и стабилноста на [[Балкан]]от. * По усвојувањето на новиот [[Устав на Република Македонија]] на [[17 ноември]], претседателот Глигоров веќе на [[2 декември]] упатил писмо до шефовите на странските држави и влади со барање да ја признаат независноста на [[Република Македонија]] * На [[26 јануари]] [[1992]] година претседателот Глигоров за првпат, како претседател ги посетил [[САД]] и [[Канада]], а притоа учествувал и на состанок во [[ООН]] каде била разгледувана можноста околу влегувањето на [[Република Македонија]] во таа организација * На [[1 април]] [[1992]] година повторен собир на претседателите на поранешните југословенски републики во [[Брисел]] * На [[26 август]] [[1992]] година Глигоров ја предводил македонската делегација на [[Лондонска мировна конференција|Лондонската мировна конференција]] * На [[7 април]] [[Република Македонија]] стана полноправна членка на [[ООН]], каде претседателот Глигоров одржал говор на седницата на Генералното собрание на ООН * На [[6 август]] во [[Њу Орлеанс]], [[САД]], на Глигоров му било врачено одликувањето на ''Американската адвокатска асоцијација'' за придонес во унапреднувањето на правото и за развој на демократијата. Оваа награда претставувала и прва за еден претседател или политичар од источноевропските земји. === Улога на Глигоров во преговорите за името со Република Грција === {{главна|Спор за името помеѓу Македонија и Грција}} Веднаш по осамостојувањето и прогласувањето на независност на [[Република Македонија]], во[[Република Грција]] се кренала тензија околу новата држава на [[Балкан]]от, посебно околу нејзиното матично име и знаме. Во овие преговори, активно учество заземал и Киро Глигоров. Така, кон крајот на [[1992]] и почетокот на [[1993]] година, тој, по покана од францускиот претседател [[Франсоа Митеран]], бил во работа на [[Франција]], каде на францускиот претседател директно му го објаснил проблемот околу името на [[Република Македонија]]. Веднаш по преговорите со францускиот претседател, Киро Глигоров имал состанок со министерот за надворешни работи на [[Австрија]], [[Алојз Мок]], кој „сакал“ [[Австрија]] да биде ставена како посредник меѓу преговорите за името. Но, преговорите престанале, откако од [[Република Македонија]], на чело со претседателот Глигоров, бил одбиен предлогот на Мок државата да се вика ''„Централна Балканска Република“''. На [[12 април]] [[1993]] година, согласно мандатот даден од Генералниот Секретар на ООН, [[Бутрос Гали]], [[Сајрус Венс]] и [[Лордот Овен]] ја започнале посредничката улога во преговорите за името. Подоцна, на [[11 мај]] Глигоров се сретнал со [[Бутрос Гали]], каде во присуство на медијаторите Овен и Венс било понудено решението ''„Поранешна југословенска Република Македонија (ПЈРМ)“''. По изборите во [[Грција]], кон [[Македонија]] било воведено економско ембарго, на кој претседателот Глигоров остро ги осудил овие постапки кон јужниот сосед, повикувајќи се во генералното собрание на ООН за изнаоѓање на решение. Подоцна, на [[13 септември]], била склучена времена спогодба за нормализација на односите со [[Грција]]. По поништувањето на ембаргото, од страна на [[Бела куќа|Белата куќа]] во [[САД]] бил предложен нов медијатор, [[Метју Нимиц]], со кој Глигоров директно имал преговори во [[Рим]], [[Италија]]. Подоцна, Глигоров го преживеал и атентатот извршен врз него во [[Скопје]], каде неговата функција, извесно време ја презел [[Стојан Андов]], кој присуствувал во преговорите. === Втор претседателски мандат (1994-1999) === {{Поврзано|1=Македонски претседателски избори, 1994}} Во текот на октомври [[1994]] година во [[Република Македонија]] по првпат се одржале претседателски избори. Киро Глигоров, како кандидат за претседател од [[СДСМ]], повторно бил избран за [[Претседател на Република Македонија]], со освоени 78,4% од гласовите. Негов противкандидат бил познатиот македонски режисер Љубиша Георгиевски, како претседателски кандидат од [[ВМРО-ДПМНЕ]]. Опозициската [[ВМРО ДПМНЕ]] не ги прифатила резултатите од изборите. === Атентат врз претседателот Глигоров === {{главна|Атентат врз Киро Глигоров}} На [[3 октомври]] [[1995]] година врз претседателот на [[Република Македонија]] бил извршен неуспешен обид за атентат. Глигоров го преживеал атентатот со тешки повреди во пределот на главата. На местото на атентатот загинал неговиот возач [[Александар Спировски]], а бил повреден телохранителот на Глигоров, [[Илчо Теовски]]. Исто така, на повредите подоцна им подлегнал и [[Ристо Хаџиманов]], пензионер, кој бил случаен минувач покрај местото на настанот. [[Податотека:Атентат врз Киро Глигоров.jpg|мини|десно|Автомобилот на претседателот по обидот за атентат]] Нападот бил извршен со автомобил-бомба на [[3 октомври]] во 9:50 часот на улицата „Македонија“ пред хотелот "''Бристол''" во [[Скопје]], кога Глигоров со службено возило се движел од неговата резиденција на работното место во [[Собрание на Република Македонија|Собранието на Република Македонија]]. Бомбата, поставена во автомобил [[АМИ 8]], експлодирала кога автомобилот на претседателот минувал покрај неа. Од силината на експлозијата, ситроенот бил целосно распарчен, а делови од возилото се разлетале наоколу. Експлозивната направа била производство на [[ЈНА]], а содржела еден [[килограм]] [[пластичен експлозив]], со стотици [[Челик|челични]] топчиња кои имаат смртоносно дејство во [[полупречник]] од околу 50 [[Метар|метри]]. [[Автомобил]]от бил намерно избран за поставување на бомба, затоа што има тенок лим кој може од експлозијата да се распадне во повеќе смртоносни шрапнели. Еден таков шрапнел и го убил возачот на претседателот. Нападот дошол по само еден ден откако во [[Скопје]] претстојувал претседателот на [[Србија]], [[Слободан Милошевиќ]], при што претседателите на двете земји постигнале договор за мегусебно признавање на двете земји.<ref>„Атентат-ден потоа“, Киро Глигоров (2002)</ref><ref name="ReferenceB">Стојан Андов, „Голем срам е што не се открија организаторите на атентатот врз Глигоров“, ''Фокус'', број 1043, 2.10.2015, стр. 40-43.</ref><ref>Гроздан Цветковски, „Неодговорната истрага ги сокри атентаторите“, ''Фокус'', број 1043, 2.10.2015, стр. 40-43.</ref> <br /> Ниту нарачателите ниту извршителите на атентатот врз Глигоров сѐ уште не се познати. Во [[1995]] година, по неколку месеци од атентатот, како еден од можните атентатори, разузнавачката служба ги посочила ''„Ослободителната војска на Македонија“'' со седиште во [[Австралија]]. Потоа, тогашниот министер за внатрешни работи како нарачатели ги посочил бугарската „[[Мултигруп]]“, југословенската „[[КОС]]“ итн. „Братиславска врска“, но не се пронајдени тврди докази околу нивната вмешеност во атентатот. Подоцна, водството на бугарската организација ''„Мултигруп“'' лично дошло во посета кај Глигоров за да ги отфрли тие шпекулации.<ref name="ReferenceB"/> Во април [[2008]] година во [[Република Македонија]] дошла информација преку дневните медиуми дека организатор на атентатот била албанската организација ''„Кос“'', но оваа информација не е потврдена.<ref>Извештај на телевизија Канал 5 околу атентатот</ref> За обидот за атентат врз него, Глигоров напишал и автобиографска книга ''„Атентат - ден потоа“'', што ја промовирал во [[2002]] година. === Политика на Глигоров по атентатот === * За време на закрепнување на Киро Глигоров од повредите со кој се здобил, неговата должност ја вршел, според [[Устав на Република Македонија|Уставот на Република Македонија]], тогашниот [[Претседател на Собранието на Република Македонија]], [[Стојан Андов]]. Киро Глигоров официјално на функцијата [[претседател на Република Македонија]] се вратил на [[10 јануари]] [[1996]] година. * На [[8 април]] [[1996]] година била потпишана најавената спогодба помеѓу [[Република Македонија]] и [[СР Југославија]] * На [[25 април]] на меѓународниот форум ''Кан Монтана'' во [[Букурешт]] на Глигоров му била врачена ''Големата награда на Форумот'' * Од 15 до 21 јуни [[1997]] година, Киро Глигоров бил на официјална посета на [[Соединетите Американски Држави]], по покана од претседателот [[Бил Клинтон]] * На [[5 јануари]] [[1998]] година, на Глигоров во [[Неапол]] официјално му била врачена ''Средоземната награда за мир'' * На [[26 јануари]] [[1998]] година, Киро Глигоров бил во официјална посета на [[Русија|Руската Федерација]] по покана од претседателот [[Борис Елцин]] == По завршување на мандатот == Незадоволен од внатрешната и надворешната политика на новата [[Влада на Македонија од 1998|Влада на Македонија]], Глигоров повеќепати јавно реагирал. Во текот на [[Воен конфликт во Македонија, 2001|Воениот конфликт во Македонија]] тој имал средба со претседателот [[Борис Трајковски]], на која истакнал: ''„Ова е класична окупација и работата треба да се препушти на Армијата – само Армијата е надлежна, има потенцијал и подготвеност да се справи со состојба на окупација на територијата.“'' Во [[2001]] година, бил обновен [[Форум за Македонија|Форумот за Македонија]] во чија активност Глигоров се вклучил. Во повеќе јавни настапи го изразил своето незадоволство од потпишувањето на компромисниот [[Рамковен договор]] и преку Форумот настојувал да се изменат предложените амандмани на [[Устав на Македонија|Уставот]]. Тие состојби свое место нашле во неговите мемоари „[[Македонија е сè што имаме]]“, промовирани во [[Македонска академија на науките и уметностите|Македонската академија на науките и уметностите]] на [[26 април (настани)|26 април]] 2001 година. Ова дело на Глигоров било преведувано и промовирано во повеќе земји од [[Балканот]] и во [[Европа]]. По пензионирањето од активниот политички живот, претседателот Глигоров бил активен преку Фондацијата која го носи неговото име и беше автор на повеќе книги. Заедно со [[Борис Трајковски]], Глигоров во [[2005]] година станал прв носител на „[[Орден на Република Македонија]]. == Смрт== [[Податотека:Kiro-gligorov-povorka-500.jpg|мини|десно|Погребот на Глигоров]] [[Податотека:The grave of Macedonian President Kiro Gligorov at the Butel city cemetery in Skopje.jpg|лево|мини|Гробот на Глигоров во Алејата на великаните на Градските гробишта Бутел во Скопје]] Киро Глигоров починал на возраст од 94 години, на [[1 јануари (починале)|1 јануари]] [[2012]] година, спиејќи во својот дом во [[Скопје]]. Погребот бил извршен на [[3 јануари (починале)|3 јануари]] на градските [[гробишта]] [[Бутел]] во [[Скопје]].<ref>[http://www.plusinfo.mk/vest/28462/Pochina-Kiro-Gligorov Почина Киро Глигоров]</ref> Притоа, била испочитувана неговата последна желба - да има граѓански погреб, без државнички и црковни церемонии. Така, тој бил погребан без високи државни и црковни почести, на [[3 јануари (починале)|3 јануари]] 2012 година, во 13 часот, во Алејата на великаните на градските гробишта ''„Бутел“'' во [[Скопје]]. Претходно, неговото тело било изложено во капелата, а последна почит му оддале стотина луѓе. До ковчегот стоеле неговите најблиски, синот Владимир и ќерките Лилјана и Донка, како и членови од потесното семејство. Во капелата, со Глигоров се простиле и претседателот [[Ѓорге Иванов]], како и началникот на Генералштабот на [[АРМ]], [[Горанчо Котески]], американскиот [[амбасадор]], [[Пол Волерс]], лидерот на [[СДСМ]], [[Бранко Црвенковски]], претставници од сојузот на борците, како и многу граѓани. Ковчегот со посмртните останки од капелата го изнеле најблиските соработници на Глигоров. Покрај синот, двете ќерќи и останатите членови на семејството, во поворката која го испратила до неговиот вечен дом имало многу јавни личности од политичкиот и општествениот живот, дипломати, пратеници, академици. Во негова чест, [[3 јануари (настани)|3 јануари]] бил прогласен за ден на жалост, а знамињата биле спуштени на половина копје. Во спомен на првиот претседател, Киро Глигоров, биле отворени [[Книга|книги]] на жалост на повеќе места, меѓу кои во претседателската вила на [[Водно]], во канцелариите на претседателот, како и во седиштето на [[СДСМ]] и во општинските организации на партијата.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=CC4486BB666AC143B07261904C2FA802 |title=„Последна почит за првиот претседател“, ''Утрински весник'' |accessdate=2013-01-06 |archive-date=2012-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024523/http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=CC4486BB666AC143B07261904C2FA802 |url-status=dead }}</ref> == Творештво == === Мисли, говори и др. === ==== За раѓањето на македонската држава: ==== {{Цитат|''Како што споменав нејзиното раѓање е дело, за првпат можеби во нашата историја, на нејзиниот народ и ослободителна војска. После Самоила и обидот во средниот век да се формира македонска војска и после низата востанија да се ослободи македонскиот народ и да создаде своја држава тоа се случи со помош на 120 илјадна македонска војска за време на Втората светска војна.''}} ==== За одлуките на АСНОМ, како секретар на иницијативниот одбор: ==== {{Цитат|''Уште тогаш кажавме дека, без оглед на вера, националност и традиции, граѓаните треба да бидат еднакви во сите права и обврски кои ќе ги имаат во новата држава и дека тука не треба да се прави никаква разлика. Се повикувавме на оној познат Проглас на првиот Илинден во Крушево и Крушевската Република, каде што се повикуваа во борба не само малцинствата во Македонија туку и Турците, затоа што и тие беа угнетени од агите и беговите. Така, во асномските одлуки има една многу јасна демократска содржина, дури нема ништо од она што потоа, за жал, стана реалност - да имаме една партија. Со донесените одлуки се обезбедуваше слобода на мислењето, слобода на печатот и слобода на секого да ги кажува своите гледања и мислења и во една демократска атмосфера да можеме да изградиме едно цивилизирано општество.''}} ==== Од претседателскиот инаугуративен говор на 27 јануари 1991 година: ==== {{Цитат|''... ќе бидеме разбрани и почитувани, а нашите интереси респектирани од светот доколку се развиваме како демократско општество, способно да ги уредува внатрешните односи по мирен пат, развивајќи секој вид толеранција - верска, национална, политичка. Ние живееме на балканските простори, на кои се испреплетени многу народи. Секој сака да ја сочува својата самобитност, својата историја и национален дух, а тоа е можно само низ висок степен на разбирање и толеранција и без каков било обид да се загрози соседот, просторите на кои живее и неговите длабоко всадени корени.''}} ==== На прославата по референдумот на 8 септември 1991: ==== {{Цитат|''Да ви честитам слободна суверена и самостојна Македонија''}} ==== За односите со соседите и опседнатоста со историјата: ==== {{Цитат|''Ние со сите наши соседи сакаме да имаме добри, пријателски односи, да имаме што поотворени граници, и да се свртиме кон оние проблеми кои не обединуваат, кои бараат заемна соработка – економска, политичка, и друга... И да ја оставиме историјата на страна. На Балканот, за жал, многу се живее од историјата...'' <ref>(1993)</ref>}} ==== За достоинството:==== {{Цитат|''Најголемо достоинство на нашиот народ е што го сочува мирот, што не влезе во никаква војна, што не носи никаква вина за се она што се случи и што го згрозува целиот свет...'' <ref>10.04.1993, по повод приемот на Р.М. во ОН како „поранешната југословенска Република Македонија</ref>}} ==== За правото на народот да се изјасни дали е за промени: ==== {{Цитат|''Никој не може да му го оспори правото на народот да се изјасни дали е за промени. Од тоа демократско начело не треба никој да стравува. Не гледам кого би го загрозил референдумот. Можеби не за сите амандмани, но можеби за еден добар дел народот ќе каже дека ги прифаќа. Во тоа, инаку, не верувам'' <ref>(2001, Киро Глигоров повика да се одржи референдум за уставните промени)</ref>}} ==== За додавката „поранешната југословенска“: ==== {{Цитат|''Тогаш Велика Британија имаше амбасадор во ОН кој таму бил подолго време. Имал голем авторитет. Се трудел во такви тешки ситуации да најде прифатливо решение. И тој констатирал дека името Македонија не може да се брише, тоа нема да помине и ќе ја искомплицира ситуацијата. Да остане името Македонија, ама нешто мора да се направи и за другата страна за да не изгледаат поразени. И тогаш рекол, еве, ние ништо нема да кажеме неточно, сега се растура Југославија, дека Македонија е поранешна југословенска Република Македонија, ама Република Македонија. Така што, отстапката е многу значајна од грчка страна. А, од наша страна е повеќе чувство дека ете, не сме успеале да го одбраниме нашето уставно име. Тогаш на генералното собрание ние ниту тоа не можеше да го добиеме. Затоа што, мнозинството беше под големо влијание од грчката не само пропаганда, туку и од историски факти кои тие ги пласираа на свој начин. Дека цела Македонија е нивна. Дека ние сме натрапници. Дека сакаме да им го присвоиме културното наследство, имаме територијални претензии, а Грција е членка на НАТО и ЕУ, а таму владее и принцип на солидардност. Така што, ние со тоа не можевме да пробиеме по никоја цена да нема некоја додавка, но додавка која нам не може да ни пречи да се викаме Република Македонија'' <ref>2005</ref>.}} ==== За квазиисториските небулози:==== {{Цитат|''Сериозните историчари се смеат на она што се случува во мојата земја во изминатите години. Историјата е светско богатство, тоа јасно значи дека историското и културното богатство не смее да биде само грчко. Грците сметаат дека ние сакаме да земеме еден дел од нивното историско и културно наследство. Не велам дека овие грижи се неосновани бидејќи има претерувања и од наша страна. Има историчари во мојата земја кои велат дека ние на оваа територија сме биле 2000 години пред Александар Велики. За смеење. Му реков на еден мој пријател дека како што тргнало ќе докажеме дека сме директни потомци на Адам и Ева и ќе докажеме дека Рајот е наш, македонски'' <ref>2009</ref>.}} ==== За подобрувањето на бугарско-македонските односи и нивната иднина:==== {{Цитат|''Пречат разни луѓе на кои не им се бендисува таа работа. За жал. Јас мислам дека тие отношенија ќе бидат и мора да бидат многу блиски. Братски. Има многу Македонци во Бугарија. Се преселувале таму, те од Турци, те од едно, те од друго, те од Грци. И сега е тоа значајно население на Бугарија'' <ref>“ – во интервју за агенцијата БГНЕС, јануари 2010.</ref>.}} ==== Од инаугуралното претседателско обраќање, 27.01.1991 ==== {{Цитат|''...треба да се донесе што побрзо новиот Устав за што јас дадов иницијатива до Собранието, со еден збор да ја престроиме македонската држава и да ја оспособиме да мине низ овие тешки времиња и да биде способен партнер на кој може да се смета, на кој може да му се верува, во кој може да се вложува, да се ризикува, а не да стоиме на периферијата на сите овие настани.''}} ==== 9 мај 1991 година ==== {{Цитат|''Мислам дека со мирна совест можеме да заклучиме дека ниедна Република во Југославија не може ништо да ни забележи дека сме направиле некој потег, да сме сториле нешто што е на нивна штета. Ние ништо друго не бараме, освен во иднина сите други републики да се однесуваат кон позицијата на Македонија и кон нашите цели за кои ќе расправаме на таа маса на таа мировна конференција да се однесуваат со исто почитување и внимание кон сите наши барања.''}} ==== Обраќање во Собранието на 2 септември 1991 ==== {{Цитат|''Ние не сме створени во некоја реторта од некоја коминтерновска, алхемиска работилница и по тој начин создадена некаква нација.... Ние сме тоа што сме со сета наша историја, со сè она што се белези на еден народ кој опстојува со векови, кој денес претставува пример на една модерна нација, и од никого не бараме да тоа да мора да го признае.''}} ==== 10 јануари 1992 ==== {{Цитат|''Република Македонија не може да прифати промена на името со која во него нема да се содржи зборот Македонија... Не се откажуваме од името Македонија. Никој нема право, ниту претседателот на Републиката, ниту Владата, ниту Парламентот да се откажат од името Македонија. За тоа не постои ниту уставна основа ниту политичко или морално право. Последиците од таквата одлука би биле закана за идентитетот на македонскиот народ, за стабилноста на државата и нејзиниот опстанок во реалното опкружување.''}} ==== Од претседателското обраќање, 9 декември 1992 ==== {{Цитат|''...во било која солуција името Република Македонија си останува. Не се менува уставот. Во случај да нè признае Заедницата, што значи тоа признавање да биде од страна на 12-те членови во тој случај и само за надворешна употреба после името Република Македонија во заграда би следела додавката (Скопје). Тоа е отстапката која, во тој случај, би можела да се направи за разрешувањето не само на проблемот на непосредното признавање, брзото и непосредно признавање на нашата држава, туку и за трајни добрососедски односи и соработка со Република Грција.''}} ==== Писмена изјава испратена до лидерите на 12-те земји-членки на ЕЗ ==== {{Цитат|''Подготвеноста на ЕЗ да ја признае Македонија е нешто што само по себе се разбира и претставува обврска на Заедницата кон себе и начелата од кои се раководи. Нејзиното задоцнување го толкуваме како обид да ја увери Грција како своја членка во нужноста на ова признание и да ѝ даде време да се подготви на еден таков чин, имајќи го предвид и консензусот како метод на одлучување, договорен во Мастрихт. Меѓутоа, условувањето на тоа признание со името на нашата држава што ќе биде прифатливо за сите страни е прво, без преседан, потоа води кон одложување на признавањето со сите неповолни последици и опасности на зовриениот простор на бивша Југославија и пошироко, а нашата Република и нашиот народ ги става во неизвесност и во положба што не може ниеден народ да си ја дозволи бидејќи ги доведува во прашање неговиот ИДЕНТИТЕТ и достоинство. Лицитација околу името на една држава, како услов за нејзино меѓународно признавање, е надвор од сите норми на меѓународното право и практика што досега важеле и важат за признавањето на независноста на една држава. Арбитрарноста и лицитирањето околу името значат преземање голема одговорност на дванаесеттемина. Една мала држава со мирољубив народ очекува ЕЗ да си остане верна на самата себе. Би сакал во оваа пригода уште еднаш да подвлечам дека никој не треба да стравува дека однадвор ќе ни биде наметната каква било одлука што не би била прифатлива за нашиот народ.'' <ref>Писмена изјава испратена до лидерите на 12-те земји-членки на ЕЗ (сегашна ЕУ) на 3 мај 1992 година, по состанокот во Гимараеш, кога нивните министри повторно го одложија признавањето на Македонија</ref>}} ==== Од претседателското обраќање, 19 декември 1998 ==== {{Цитат|''Поучени од историското искуство и антиципирајќи ги големодржавните претензии и национални стратегии на соседите било за освојување и за политичко влијание за просторот на кој денес е Република Македонија, се определивме за политика на еквидистанца кон соседите... Голем дел од проблемите во регионот се резултат на историски хипотеки. Република Македонија се залага за откажување од големодржавните аспирации, со почитување на европските стандарди, особено во областа на човековите права и правата на националните малцинства... Владата на Република Македонија со одлуката од 8 февруари го потврди она што го означив како нелегален и нелегитимен чин воспоставување на дипломатски односи со Тајван... Демократијата не е самоволие и анархија... Донесено е решение со кое се откажавме од еден докажан пријател, како што е Народна Република Кина, која во најтешките моменти во нашето меѓународно оспорување, во ниеден момент не го доведе во прашање ни нашето суверено право да имаме држава, нација име и идентитет. Влетавме во неизвесност... Си дозволувам да изнесам оценка: во овој момент во Република Македонија институциите на системот не функионираат така како што треба а нивните меѓусебни односи се нарушени. Затоа беше мојата констатација во јавноста дека во Република Македонија е извршен ’мал државен удар’. Настаните што следеа, само го потврдија тоа''}} ==== Вонредно претседателско обраќање на 23 февруари 1999 ==== {{Цитат|''Република Македонија може да биде горда што се издигна над балканскиот синдром да создава држави со крвта на своите деца.''}} ==== Од претседателското обраќање, 15 април 1999 ==== {{Цитат|''Планираниот и изведен масовен егзодус на Албанците беше со цел да се дестабилизира Република Македонија.}} ===Дела=== Глигоров е автор и на неколку дела, главно пишувани по завршувањето на неговиот мандат како претседател: * ''Македонија е сè што имаме'', 2001 * ''Атентат - ден потоа'', 2002 * ''Виорни времиња : Република Македонија реалност на Балканот'', 2004 * ''Сите југословенски (стопански) реформи'', 2006 ==Одликувања== Во текот на неговата политичка активност, Киро Глигоров бил одликуван со повеќе ордени: * {{знамеикона|Југославија}} [[Податотека:Orden jugoslovenske zastave1(traka).png|50п]] Орден на југословенското знаме со лента * {{знамеикона|Југославија}}[[Податотека:Order Republic Golden wreath RIB.png|50п]] Орден на Републиката со златен венец * {{знамеикона|Југославија}} [[Податотека:Order of the brotherhood and unity with golden wreath Rib.png|50п]] Орден Братство и единство со златен венец * {{знамеикона|Југославија}} [[Податотека:Order of Labour with the red flag RIB.gif|50п]] Орден на трудот со црвено знаме * {{знамеикона|Португалија}}[[Податотека:PRT Order of Prince Henry - Grand Cross BAR.png|50п]] Голем крст на Орденот Принц Хенри * {{знамеикона|Русија}} [[Податотека:Jubilee Medal "65 Years of Victory in the Great Patriotic War 1941-1945" ribbon.png|50п]] Јубилеен медал 65 години од победата во Големата Татковинска војна 1941-1945 - 16 април 2010 * {{знамеикона|Македонија}} [[Податотека:MKD Order of the Republic of Macedonia BAR.svg|50п]] [[Орден на Република Македонија]] - 2005 * {{знамеикона|Австрија}} [[Податотека:AUT Honour for Services to the Republic of Austria - 3rd Class BAR.png|50п]] Голем сребрен медал со лента за заслуги за Австрија == Занимливости == Поранешниот [[претседател на Република Македонија]], Киро Глигоров бил најстариот македонски политичар, со околу 70 години активност во современата историја на [[Македонија]]. На [[17 ноември]] [[1999]] година, кога завршил неговиот втор претседателски мандат, тој имал 82 години, а во [[2000]] година [[Гинисовата книга]] на рекорди го забележал Глигоров како најстар претседател на држава во светот. Додека бил претседател на [[Република Македонија]], Киро Глигоров бил политичар со убедливо највисок рејтинг во сите анкети на јавното мислење на граѓаните на [[Република Македонија]]. == Цитати за Глигоров == {{Цитат|''Длабоко жалам за смртта на Киро Глигоров, првиот претседател на независна Македонија. Тој беше патриот и вистински државник. Неговата посветеност за самостојноста на Македонија доведе до мирната транзиција во 1990-1991 година, а неговото цврсто водство беше инспирација во годините кога земјата ги надмина огромните потешкотии. Претседателот Глигоров беше пријател на САД и лидер кој имаше визија за својата земја, кој и понатаму ќе служи како пример во Македонија и регионот. Моите мисли и молитви се со неговото семејство и со сите граѓани на Македонија''|'''Хилари Клинтон''' }} {{Цитат|''Киро Глигоров, како учесник во Народноослободителната и Антифашистичка борба и секретар на иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ а подоцна и член на Президиумот на АСНОМ, и како прв претседател на самостојната и независна држава, ќе остане запаметен како човек и политичар кој имал сериозни заслуги и придонеси во ослободувањето, создавањето, меѓународната етаблираност и развојот на Република Македонија. Неговите дела ќе останат запишани во македонската историја и во колективната меморија на нашиот народ и граѓаните на Република Македонија. Нека му е вечна слава!''|'''Никола Груевски'''}} {{Цитат|''Како никој друг со својот придонес ги поврза двата столба на современата македонска државност, АСНОМ 1944 година и 8 Септември 1991 година. Република Македонија под водство на Глигоров се избори за својата независност и меѓународно признавање без војна и крвопролевање, единствена од сите поранешните републики на Југославија...Го обвинуваа дека референдумското прашање од 8 Септември било југоносталгичарски, а мотивите беа сосема спротивни, прашањето беше така поставено за да референдумот успее со сигурност и Македонија со сигурност да стане независна држава. Го обвинуваа и него, а и нас дека сме предавници и плашливци затоа што дозволивме ЈНА да ја напушти Македонија со сето оружје. Неговиот одговор беше толку човечен и логичен: Колку тенкови или камиони вреди еден човечки живот. Нема да дозволам заради куп железо да ни гинат луѓето и да ни страда народот... Впрочем има ли поголем доказ за патриотизмот и храброста од фактот што на претседателот Глигоров му се случи атентат. Обид да му се одземе животот не заради него, туку заради Македонија.''|'''Бранко Црвенковски'''}} {{Цитат|''Киро Глигоров беше политичар, државник, анти-фашист и пред сè голем човек кој работеше за доброто на сите граѓани. Тој не ги затвораше очите пред најтешките одлуки во 90-тите години...Неговото огромно искуство и државничката мудрост се заслужни што единствено Македонија од сите екс ју републики не беше вовлечена во војната. Верувам дека граѓаните на Македонија ќе знаат да го ценат таквиот став на Киро Глигоров. Се сеќавам дека нетолеранцијата и насилството како и национализмот кој произведуваше омраза го доведуваше до очај Киро Глигоров''|'''Богиќ Богичевиќ''' }} {{Цитат|''Киро Глигоров беше државник, политичар. Киро беше политичар, еден од најистакнатите државници од редовите на македонскиот народ во Југославија. И негова огромна заслуга е што Македонија успеа мирно да го преброди распадот на Југославија на мирен начин и во тој период тој настојуваше да се сочува некој вид на заедништво во Југославија да се преобрази од атипичен федеретивен систем во Конфедерација за да се сочува тоа што беше заеднички интереси но за жал беше доцна и не се успеа.''|'''Раиф Диздаревиќ''' }} {{Цитат|''Првиот претседател на независна Македонија има големи заслуги за целосното и мирно отцепување на Република Македонија од поранешната Југославија без конфликт што несомнено придонесе кон конечниот распад на Југославија. Претседателот Глигоров и по осамостојувањето, се залагаше за понатамошното градење на независна држава како и за зачленувањето на Република Македонија во меѓународни организации. Дозволете ми уште еднаш да го изразам моeтo искренo сочувство за загубата на претседателот Глигоров, чие име и дело ќе остане заслужно запишано во историјата на Република Македонија.''|'''Али Ахмети''' }} {{Цитат|''Смртта на поранешниот претседател на Република Македонија, Киро Глигоров е голема загуба за Македонија и за нејзините пријатели во регионот и светот.''|'''Сали Бериша''' }} {{Цитат|''Смртта на поранешниот претседател на Република Македонија, Киро Глигоров е голема загуба за Македонија и за нејзините пријатели во регионот и светот.''|'''Атифете Јахјага''' }} {{Цитат|''Глигоров беше борец за национална кауза кој водеше мудра политика.''|'''Жељу Желев''' }} == Хронолошки преглед на поважните настани од животот на Киро Глигоров== {| style="text-align:center;" class="wikitable" |- ! style="text-align: left;" | Година ! style="text-align: left;" | Месец ! style="text-align: centar;" | Настани |- |align=left|'''<big>1917</big>'''||<small>3 мај</small>||<small>Роден Киро Глигоров во [[Штип]]</small> |- |align=left|<big>'''1924'''</big>||<small>септември</small>||<small>Запишан во прво одделение</small> |- |<big>'''1924-1928'''</big>|| ||<small>Глигоров учи основно училиште во Штип</small> |- |align=left|<big>'''1928-1932'''</big>|| ||<small>Учи во Прогиманзијата во Штип</small> |- |<big>'''1932-1936'''</big>|| ||<small>Учи во машката гиманзија во [[Скопје]]</small> |- |<big>'''1936-1940'''</big>|| ||<small>Студира на Правниот факултет во [[Белград]]</small> |- |<big>'''1939'''</big>||октомври ||<small>Се вработил како правник во адвокатската канцеларија на Михајло Николиќ во Белград</small> |- |<big>'''1941'''</big>||6 април ||<small>Бомбардирањето на Белград, Глигоров го напушта Белград и заминува за Скопје</small> |- |<big>'''1941-1943'''</big>|| ||<small>Глигоров работел како правник во Вардар-банка во Скопје, а подоцна отворил адвокатска канцеларија, во овој период дејствувал како илегалец во соработка со [[Кузман Јосифовски - Питу]]</small> |- | rowspan="5" |<big>'''1943'''</big>||есента ||<small>Формиран [[Антифашистички народноослободителен комитет|Антифашистичкиот народноослободителен комитет]] (АНОК) во Скопје</small> |- |октомври||<small>Објавен Манифестот на [[Главен штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија|Главниот штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија]]</small> |- |октомври||<small>Глигоров се оженил со [[Нада Глигорова|Нада Мишева]], која што студирала на медицинскиот факултет во Белград</small> |- |ноември||<small> Формиран [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]]</small> |- |декември||<small>Приговор на АНОК на Манифестот на [[Главен штаб на Народноослободителната војска и партизанските одреди на Македонија|Главниот штаб]], автори на приговорот биле Киро Глигоров и [[Благој Хаџи Панзов]]</small> |- |<big>'''1944'''</big> ||мај||<small>Глигоров излегол во партизаните, во овој период бил член и секретар на [[Иницијативен одбор за свикување на АСНОМ|Иницијативниот одбор за свикување на АСНОМ]]. Глигоров работел во подготовката на политичкиот реферат</small> |- |} == Поврзано == * [[Цвета Апостолска]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Kiro Gligorov}} *[http://okno.mk/node/16185 Зен будист на балканската крчма] *[http://okno.mk/node/16044 Легендата никогаш не заминува] *[http://okno.mk/node/19475 Ревизија на Глигоров] *[http://www.idividi.com.mk/vesti/makedonija/801066/index.html 17 години од атентатот врз претседателот Глигоров] * [https://www.youtube.com/watch?v=C9OcxOVJoC0 Киро Глигоров (1917-2012) "Во центар" АлфаТВ 1] * [https://www.youtube.com/watch?v=QwT4PlccThI Киро Глигоров за односите меѓу Р Македонија и Бугарија] * [https://www.youtube.com/watch?v=KSEaKfoRIkI Интервју со Киро Глигоров] * [https://www.youtube.com/watch?v=AekZAAdw0dQ&feature=endscreen&NR=1 Što je Kiro Gligorov rekao 31 siječnja 2007] * [https://www.youtube.com/watch?v=NlQKWEEtF2w Независноста на Македонија] {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before=[[Мијалко Тодоровиќ]]}} {{s-ttl|title=[[Претседател на Сојузното собрание на СФРЈ]]|years=1974–1978}} {{S-aft|after=[[Драгослав Марковиќ]]}} {{S-bef|before=нова функција}} {{s-ttl|title=[[Претседател на Република Македонија]]|years=1991–1999}} {{S-aft|after=[[Борис Трајковски]]}} {{S-end}} {{Орден на Република Македонија}} {{PretMak}} {{Претседатели на СР Македонија}} {{Претседатели на Собранието на СФР Југославија}} {{Избрана}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Глигоров, Киро}} [[Категорија:Претседатели на Македонија]] [[Категорија:Македонски комунисти]] [[Категорија:Политичари од СДСМ]] [[Категорија:Политичари од Штип]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Апсолвенти на Белградскиот универзитет]] [[Категорија:Носители на Орденот на трудот]] [[Категорија:Делегати на Второто заседание на АСНОМ]] t5l62mbctwr91q7fpj041ijid9xdzh2 0 4957 5562444 5448276 2026-05-22T19:20:51Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5562444 wikitext text/x-wiki {{ПојВрска|Оваа статија е општо за живите нешта. За животот на Земјата, видете [[организам]].}} {{автоматска таксокутија |color=limegreen |name='''Живот (''Biota'')''' |image=Ruwenpflanzen.jpg |image_width=250px |subdivision_ranks=[[Домен (биологија)|Домени]] и [[Царство (биологија)|царства]] |subdivision=Живот на Земјата: * [[Бесклеточни организми]] ([[вирус]]и) * [[Клеточен живот]] ** [[Бактерии]] ** [[Археи]] ** [[Еукариоти]] *** [[Протисти]] *** [[Габи]] *** [[Растенија]] *** [[Животни]]}} '''Живот''' — одлика на [[организам|организмите]] која покажува определени [[биолошки процес]]и како што се [[хемиски реакции]] и други настани кои резултираат во трансформација. Живите организми се способни за раст и размножување, некои можат да [[комуникација|комуницираат]] и некои можат да се [[адаптација|прилагодат]] кон нивната средина преку промени од внатрешно потекло.<ref name=Chambers>{{наведена енциклопедија | encyclopedia=Chambers 21st Century Dictionary | edition=online | year=1999 | title=organism}}</ref> Физичка одлика на животот е тоа што тој се храни од [[негативна ентропија]].<ref>{{наведена книга | last = Schrödinger | first = Erwin | title = What is Life? | publisher = Cambridge University Press | year = 1944 | isbn = 0-521-42708-8}}</ref><ref>{{наведена книга | last = Margulis | first = Lynn |author2=Sagan, Dorion | title = What is Life? | publisher = University of California Press | year = 1995 | isbn = 0-520-22021-8}}</ref> Во поголем детаљ, животот е член на класата појави кои се отворени или континуирани системи способни за намалување на нивната внатрешна [[ентропија]] за сметка на супстанциите или слободната енергија преземена од средината и последователно отфрлена во деградирана форма.<ref>{{наведена книга | last = Lovelock | first = James | title = Gaia – a New Look at Life on Earth | publisher = Oxford University Press | year = 2000 | isbn = 0-19-286218-9}}</ref><ref>{{наведена книга | last = Avery | first = John | title = Information Theory and Evolution | publisher = World Scientific | year = 2003 | isbn = 9812383999}}</ref> Ентитет со горенаведените својства се смета дека е ''жив'' [[организам]], т.е. животна форма. Не секоја дефиниција за живот ги зема предвид овие својства како есенцијални. а пример, капацитетот за [[еволуција]] е понекогаш земен како единствената животна одлика; оваа дефиниција ги вклучува [[вирус]]ите кои не се класифицираат во потесните дефиниции бидејќи се [[бесклеточни организми|бесклеточни]] (ацелуларни) и немаат [[метаболизам]]. Широка лепеза на живи организми може да биде пронајдена во [[биосфера]]та на Земјата. Својствата на овие организми — [[растенија]], [[животни]], [[габи]], [[протисти]], [[археи]] и [[бактерии]] — се [[клетка|клеточна]] форма заснована на [[вода]] и [[јаглерод|јаглеродни соедининија]] со сложена [[организација]] и наследен [[ген|генетски информации]]. Тие се подлежни на [[метаболизам]], имаат способност за раст, одговараат на [[дразба|дразби]], се [[размножување|размножуваат]] и преку [[природна селекција]] се адаптираат на нивната средина во последователните генерации. За сега нема доказ за [[вонземски живот]]. ==Животот како тема во уметноста и во популарната култура== [[File:Characteristics of life-ru.svg|thumb|200px|rigtht]] ===Животот како тема во книжевноста=== ====Животот како мотив во поезијата==== * „Животна раскрсница“ — песна на македонската поетеса [[Христина Аслимоска]] од 2005 година.<ref>Христина Аслимоска, ''Разделба со детството''. Скопје: Детска радост, 2005, стр. 14.</ref> * „Живот во растурена светлина“ - песна на рускиот поет [[Јосиф Бродски]].<ref>Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 146-147.</ref> * „[[Стави лајк на сопствениот живот]]“ - поетска збирка на македонската поетеса [[Ана Бунтеска]] од 2015 година.<ref>Ана Бунтеска, ''Стави лајк на сопствениот живот''. Скопје: Матица Македонска, 2015.</ref> * „И повторно на животот му се потсмеваш“ - песна на Ана Бунтеска од 2015 година.<ref>Ана Бунтеска, ''Стави лајк на сопствениот живот''. Скопје: Матица Македонска, 2015, стр. 90-91.</ref> * „Како се живее без да ризикуваш“ - песна на Ана Бунтеска од 2016 година.<ref>Ана Бунтеска, ''Колку е потребно за среќа''. Скопје: Матица Македонска, 2016, стр. 8-10.</ref> * „Небаре сум во претплата со животот“ - песна на Ана Бунтеска од 2016 година.<ref>Ана Бунтеска, ''Колку е потребно за среќа''. Скопје: Матица Македонска, 2016, стр. 126-127.</ref> * „Животи“ - песна на полскиот поет [[Мјечислав Јаструн]].<ref>''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 118.</ref> * „Животот“ — песна на италијанската поетеса Лауар Капра.<ref>Современост број 3/2023, стр. 92.</ref> * „Врска со животот“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]] од 1988 година.<ref>Блаже Конески, ''Црква''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 41.</ref> * „Живот и смрт“ — песна на Блаже Конески од 1988 година.<ref>Блаже Конески, ''Црква''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 56.</ref> * „Песна за животот“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 17.</ref> * „Ведро на животот“ — песна на македонскиот поет [[Ристо Маџунков]].<ref>Современост број 3/2023, стр. 47.</ref> * „[[Братот мој - животот]]“ - [[стихозбирка]] на рускиот поет [[Борис Пастернак]] од 1922 година.<ref>Миливоје Јовановић, „Песник Борис Пастернак“, во: Борис Леонидович Пастернак, ''Песме и поеме''. Нови Сад: Orpheus, 2011, стр. IV.</ref> * „Тивок живот“ - песна на унгарскиот поет [[Шандор Петефи]].<ref>Šandor Petefi, ''Sloboda i ljubav''. Beograd: Rad, 1969, стр. 47.</ref> * „Убав живот“ — песна на францускиот поет [[Жак Превер]].<ref>Жак Превер, ''Чари велеграда''. БИГЗ, Београд, 1972, стр. 46-47.</ref> * „Кочијата на животот“ — песна на рускиот поет [[Александар Пушкин]].<ref>A. S. Puškin, ''Lirika''. Rad, Beograd, 1979, стр. 85.</ref> * „Една желба“ ([[Српски јазик|српски]]: ''Једна жеља'') — песна на српскиот поет [[Милан Ракиќ]].<ref>Милан Ракић, ''Песме''. Рад, Београд, 1963, стр. 87-88.</ref> * „Животи“ - песна во проза на францускиот поет [[Артур Рембо]].<ref>Артур Рембо, ''Боравак у паклу''. Београд: Култура, 1968, стр. 98-99.</ref> * „Во средиштето на животот“ - песна на полскиот поет [[Тадеуш Ружевич]] од 1955 година.<ref>Tadeuš Ruževič, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg / Čigoja štampa, 2013, стр. 15-17.</ref> * „[[Еден миг живот]]“ — стихозбирка на македонскиот поет [[Васил Тоциновски]] од 2023 година.<ref>Никола Алтиев, „Поезија со докажани вредности“, ''Современост'', број 3, 2023, стр. 110.</ref> * „Allegro ma non troppo“ - песна на полската поетеса [[Вислава Шимборска]].<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 158-159.</ref> * „Живот на почек“ - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 207-208.</ref> * „Краткиот живот на нашите предци“ - песна на полската поетеса Вислава Шимборска.<ref>Vislava Šimborska, ''Izabrane pesme''. Beograd: Treći trg, 2014, стр. 230-231.</ref> * „Тажачка од онаа страна на животот“ - песна на македонскиот поет [[Ацо Шопов]].<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 91-92.</ref> * „Езеро на животот“ - песна на македонскиот поет Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 145-147.</ref> ====Животот како мотив во прозата==== * „Животот најголем учител“ — расказ на Христина Аслимоска од 2005 година.<ref>Христина Аслимоска, ''Разделба со детството''. Скопје: Детска радост, 2005, стр. 27-28.</ref> * „la vita è bella“ - кус расказ на македонскиот писател [[Климент Булоски]] (под псевдонимот [[Дозгулпмус]]) од 2008 година.<ref name="ReferenceA">Дозгулпмус, ''Тритонус'', Темплум, Скопје, 2008.</ref> * „смислата на животот“ - кус расказ на Климент Булоски (под псевдонимот Дозгулпмус) од 2008 година.<ref name="ReferenceA"/> * „животен циркус“ - кус расказ на македонскиот писател Климент Булоски (под псевдонимот Дозгулпмус) од 2008 година.<ref name="ReferenceA"/> * „Смислата на мојот живот“ - кус расказ на македонскиот писател [[Драган Георгиевски]] од [[2013]] година.<ref>Драган Георгиевски, ''Метаморфузија'', Темплум, Скопје, 2013.</ref> * „[[Животот на Гнор]]“ - расказ на рускиот писател [[Александар Грин]].<ref>Aleksandar Grin, ''Pacolovac''. Beograd: Rad, 1979, стр. 36-76.</ref> * „[[Триумф над животот]]“ - книга на шведскиот писател [[Пер Лагерквист]] од 1927 година.<ref>''Преводи на литературни дела од автори кои добиле Нобелова награда''. Битола: НИД „Микена“, 2010.</ref> * „[[Насилнички живот]]“ (италијански: ''Una vita violenta'') - роман на италијанскиот писател [[Пјер Паоло Пазолини]] од 1959 година.<ref>Valerio Magreli, „Biografska beleška“, во: Pjer Paolo Pazolini, ''Put i nebo''. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 90.</ref> * „[[Суви животи (роман)|Суви животи]]“ - [[роман]] на бразилскиот писател [[Грасилијано Рамос]] од 1938 година.<ref>''Антoлогија на бразилскиот расказ'', Три, Скопје, 2012, стр. 288.</ref> * „[[Полн со живот]]“ - [[роман]] на американскиот писател [[Џон Фанте]] од 1952 година.<ref name="ReferenceB">„Белешка за авторот и делото“, во: Џон Фанте, ''Прашај ја правта''. Скопје: Темплум, 2008, стр. 247-249.</ref> * „Среќен живот“ - краток расказ на рускиот писател [[Данил Хармс]].<ref>Danil Harms, ''Sto slučajeva''. Beograd: Laguna, 2016, стр. 249.</ref> ====Животот како мотив во драмската уметност==== ===Животот како тема во музиката=== * „Звукот на животот“ ([[шпански]]: ''De Vida Voz'') — песна на американската рок-група ''Allah-Las'' од 2014 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/720916-Allah-Las-Worship-The-Sun Allah-Las – Worship The Sun (пристапено на 22.11.2023)]</ref> * „Имитација на животот“ ([[англиски]]: ''Imitation Of Life'') — песна на американската [[Треш метал|треш-метал]] група [[Антракс (бенд)|Антракс]] (''Anthrax'') од 1987 година.<ref>[https://www.discogs.com/Anthrax-Among-The-Living/release/389904 Discogs, Anthrax ‎– Among The Living (пристапено на 10.6.2020)]</ref> * „Во овој живот“ (англиски: ''In This Life'') — песна на американската [[Хардкор панк|хард-кор]] група [[Артиклс оф фејт]] (Articles of Faith'').<ref>[https://www.discogs.com/Articles-Of-Faith-Complete-Vol-1-1981-1983/master/337010 DISCOGS, Articles Of Faith ‎– Complete Vol. 1 1981-1983 (пристапено на 24.6.2021)]</ref> * „Не знам што да правам со мојот живот“ (англиски: ''I Don't Know What To Do With My Life'') — песна на британската [[Панк рок|панк]] група ''[[Buzzcocks]]'' од 1979 година.<ref>[https://www.discogs.com/de/master/13283-Buzzcocks-A-Different-Kind-Of-Tension Discogs, Buzzcocks – A Different Kind Of Tension (пристапено на 22.3.2022)]</ref> * „Животот е некогаш сив, некогаш жолт“ (српски: ''Zivot je nekad siv, nekad zut'') — песна на српскиот [[Рок-музика|поп]]-музичар [[Момчило Бајагиќ]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Sec-moJHd-g YouTube, Bajaga - Zivot je nekad siv, nekad zut (пристапено на 22.10.2019)]</ref> * „Вечен живот“ (англиски: ''Eternal life'') — песна на американскиот рок-музичар [[Џеф Бакли]] (''Jeff Buckley'') од 1994 година.<ref>[https://www.discogs.com/Jeff-Buckley-Grace/release/1191096 DISCOGS, Jeff Buckley ‎– Grace (пристапено на 21.4.2020)]</ref> * „Мојот живот е добар“ (англиски: ''My Life Is Right'') — песна на американската поп-рок група [[Биг стар]] од 1972 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/1374615-Big-Star-1-Record Discogs, Big Star – #1 Record (пристапено на 5.2.2022)]</ref> * „Животот е бел“ (англиски: ''Life Is White'') — песна на американската поп-рок група Биг стар од 1974 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/13840-Big-Star-Radio-City Discogs, Big Star ‎– Radio City (пристапено на 5.2.2022)]</ref> * „Во мојот живот“ ([[англиски]]: ''In my life'') — песна на британската [[Поп-музика|поп]]-рок група [[Битлси]] од 1965 година.<ref name="ReferenceD">The Beatles, Rubber Soul. Jugoton, CAPAR 9373.</ref> * „Трчај по твојот живот“ ([[англиски]]: ''Run for your life'') — песна на Битлси од 1965 година.<ref name="ReferenceD"/> * „Животот е повеќе од ова“ (англиски: ''There's More To Life Than This'') - песна на исландската поп-музичарка [[Бјорк]] (''Björk'') од 1993 година.<ref name="discogs.com">[https://www.discogs.com/Bj%C3%B6rk-Debut/release/72028 Discogs, Björk ‎– Debut (пристапено на 10.8.2020)]</ref> * „Што е животот“ (англиски: ''What is Life'') - песна на британската [[реге]] група [[Блек Јухуру]] (''Black Uhuru'') од 1983 година.<ref>Black Uhuru, ''Reggae Greats'', Island Records, IMCD 3 (824 694-2), 1985.</ref> * „Брзината на животот“ (англиски: ''Speed Of Life'') - песна на британскиот рок-музичар [[Дејвид Боуви]] од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/David-Bowie-Low/release/216166 DISCOGS, David Bowie ‎– Low (пристапено на 22.4.2020)]</ref> * „Животот, тоа е феферон“ (српскохрватски: ''Život, to je feferon'') — песна на словенечката рок-група [[Булдожер (рок-група)|Булдожер]] (''Buldožer'') од 1975 година.<ref>[https://www.discogs.com/Buldo%C5%BEer-Pljuni-Istini-U-O%C4%8Di/master/286781 DISCOGS, Buldožer ‎– Pljuni Istini U Oči (пристапено на 18.7.2021)]</ref> * „Простор за животот“ (англиски: ''Room For The Life'') - песна на англиската поп-пејачка [[Кејт Буш]] (''Kate Bush'') од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/Kate-Bush-The-Kick-Inside/release/414374 Discogs, Kate Bush ‎– The Kick Inside (пристапено на 29.6.2020)]</ref> * „Животот е океан“ (англиски: ''Life's an Ocean'') — песна на англиската рок-група ''[[The Verve]]'' од 1995 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/20628-The-Verve-A-Northern-Soul The Verve – A Northern Soul (пристапено на 7.4.2024)]</ref> * „[[Назад во високиот живот]]“ (англиски: ''Back in the High Life'') - албум на британскиот [[Поп-музика|поп]]-музичар [[Стив Винвуд]] (''Steve Winwood'') од 1986 година.<ref name="ReferenceC">Steve Winwood, ''Back in the High Life'', Cai 9199, Jugoton.</ref> * „Повторно во високиот живот“ (англиски: ''Back in the High Life Again'') - песна на Стив Винвуд од 1986 година.<ref name="ReferenceC"/> * „Го сакам животот што го живеам (Го живеам животот што го сакам)“ (англиски: ''I Love The Life I Live (I Live The Life I Love)'') — песна на американскиот [[Блуз|блуз-музичар]] [[Мади Вотерс]] (''Muddy Watres'')“ од 1981 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/6118020-Muddy-Waters-The-Anthology Muddy Waters – The Anthology (пристапено на 1.4.2023)]</ref> * „Животе, жално е“ (англиски: ''Life, It's A Shame'') — песна на британската рок-група [[Генг оф фор]] (''Gang Of Four'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/58303-Gang-Of-Four-Songs-Of-The-Free Gang Of Four – Songs Of The Free (пристапено на 19.4.2024)]</ref> * „Живееме како што сонуваме, сами“ (англиски: ''We Live As We Dream, Alone'') — песна на британската рок-група Генг оф фор од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/58303-Gang-Of-Four-Songs-Of-The-Free Gang Of Four – Songs Of The Free (пристапено на 19.4.2024)]</ref> * „Тоа е животот“ ([[англиски]]: ''It's the life'') — песна на американската рок-група ''[[Grant Lee Buffalo]]'' од 1994 година.<ref>[https://www.allmusic.com/album/release/mighty-joe-moon-mr0000153683 AllMusic, Mighty Joe Moon (пристапено на 11.11.2022)]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „Нов живот“ (англиски: ''New Life'') - песна на британската [[Електронска музика|електро]]-поп група [[Депеш мод]] (''Depeche Mode'')“ од 1981 година.<ref>[https://www.discogs.com/Depeche-Mode-Speak-Spell/release/56293 Discogs, Depeche Mode ‎– Speak & Spell (пристапено на 13.5.2020)]</ref> * „Можноста за уништување на животот“ (англиски: ''The Possibility Of Life's Destruction'') — песна на англиската [[хардкор-панк]] група [[Дисчарџ]] (''Discharge'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/50683-Discharge-Hear-Nothing-See-Nothing-Say-Nothing Discharge – Hear Nothing See Nothing Say Nothing (пристапено на 25.6.2022)]</ref> * „Води нормален живот“ (англиски: ''Lead a normal life'') - песна на британскиот поп-рок музичар [[Питер Гебриел]] (''Peter Gabriel'') од 1980 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=-GgEu0Sbiv8&list=PLEvwWAEnoCLlNVdGVLAWGHmMhAAwOey_W&index=9 YouTube, Peter Gabriel - Lead A Normal Life (пристапено на 22.9.2017)]</ref> * „Таен живот“ (англиски: ''A Secret Life'') - песна на [[Брајан Ено]] и [[Дејвид Брн]] од 1981 година.<ref name="Discogs 2020">[https://www.discogs.com/Brian-Eno-David-Byrne-My-Life-In-The-Bush-Of-Ghosts/release/27566 Discogs, Brian Eno - David Byrne ‎– My Life In The Bush Of Ghosts (пристапено на 8.10.2020)]</ref> * „Мојот живот во грмушката на духовите“ (''My Life In The Bush Of Ghosts'') - музички албум на [[Брајан Ено]] и [[Дејвид Брн]] од 1981 година.<ref name="Discogs 2020"/> * „Секојдневниот живот постана ризик по здравјето“ (англиски: ''Everyday Life Has Become A Health Risk'') — песна на американската [[рап]]-група ''[[The Disposable Heroes Of Hiphoprisy]]'' од 1992 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/473648-The-Disposable-Heroes-Of-Hiphoprisy-Hypocrisy-Is-The-Greatest-Luxury Discogs, The Disposable Heroes Of Hiphoprisy – Hypocrisy Is The Greatest Luxury (пристапено на 8.10.2021)]</ref> * „Жед за живот“ (англиски: ''Lust for life'') - песна од истоимениот албум на американскиот рок-музичар [[Иги Поп]] (''Iggy Pop'') од 1977 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HuBU3pzy7is&list=PL42GstrIWyMZuMa1puC3bYxwkNhe-hEfv YouTube, Iggy pop-Lust for life-Lust for life (пристапено на 27.3.2020)]</ref> * „Живот“ (англиски: ''Life'') — музички албум на британската рок-група ''Inspiral Carpets'' од 1990 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/46339-Inspiral-Carpets-Life Inspiral Carpets – Life (пристапено на 17.2.2023)]</ref> * „Потполно нов живот“ (англиски: ''Brand - New - Life'') — песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група ''[[Young Marble Giants]]'' од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/1442571-Young-Marble-Giants-Colossal-Youth Young Marble Giants – Colossal Youth (пристапено на 26.2.2024)]</ref> * „Животот е сладок“ (англиски: ''Life Is Sweet'') - песна на британското дуо [[Кемикал брадерс]] (''The Chemical Brothers'')“ од 1995 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Chemical-Brothers-Exit-Planet-Dust/release/9130 Discogs, The Chemical Brothers ‎– Exit Planet Dust (пристапено на 10.5.2020)]</ref> * „Каков живот!“ (шпански: ''Que Vida!'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Лав]] (''Love'') од 1966 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/6233-Love-Da-Capo Love – Da Capo (пристапено на 21.3.2023)]</ref> * „Нацрт за животот“ (англиски; ''A Design For Life'') - песна на британската рок-група [[Меник стрит причерс]] (''Manic Street Preachers'').<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=TfEoVxy7VDQ YouTube, Manic Street Preachers - A Design For Life (пристапено на 10.11.2019)]</ref> * „Животот се претвора во лизгање на земјиштето“ (англиски: ''Life Becoming A Landslide'') — песна на Меник стрит причерс од 1993 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/102182-Manic-Street-Preachers-Gold-Against-The-Soul Manic Street Preachers – Gold Against The Soul (пристапено на 3.3.2023)]</ref> * „Животот е сладок“ (англиски: ''Life Is Sweet'') — музички албум на американската рок-музичарка [[Марија Меки]] (''Maria McKee'') од 1996 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/145844-Maria-McKee-Life-Is-Sweet Discogs, Maria McKee – Life Is Sweet (пристапено на 3.3.2023)]</ref> * „Да се живее е да се умре“ ([[англиски]]: ''To Live Is To Die'') - песна на американската [[Хеви метал музика|хеви-метал]] група [[Металика]] (''Metallica'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Metallica-And-Justice-For-All/release/521407 Discogs, Metallica ‎– ...And Justice For All (пристапено на 19.1.2021)]</ref> * „Студен живот“ (шпански: ''Cold Life'') — песна на израелската рок-група [[Минимал компакт]] (''Minimal Compact'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/68311-Minimal-Compact-One-By-One Minimal Compact – One By One (пристапено на 21.11.2024)]</ref> * „Животот како тонска проба“ (англиски: ''Life As A Rehearsal'') — песна на американската рок-група [[Минитмен (рок-група)|Минитмен]] (''Minutemen'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=t-4ADhiJ7GM the minutemen - what makes a man start fires lp (пристапено на 4.12.2023)]</ref> * „Животот е груб, нели?“ (''Life is Tough, Isn’t It?'') - композиција на италијанскиот [[композитор]] [[Енио Мориконе]] (''Ennio Morricone'').<ref>[https://www.discogs.com/Ennio-Morricone-The-Best-Of-Ennio-Morricone/release/9311871 DISCOGS, Ennio Morricone ‎– The Best Of Ennio Morricone (пристапено на 31.8.2019)]</ref> * „Живот?“ ([[англиски]]:''Life?'' ) — песна на британската [[Хардкор панк|хард-кор]] група [[Напалм дет]] (''Napalm Death'') од 1987 година.<ref>[https://www.discogs.com/Napalm-Death-Scum/master/6599 Discogs, Napalm Death ‎– Scum (пристапено на 3 февруари 2021)]</ref> * „Живеењето е бесплатно“ (англиски: ''Living Is Free'') — песна на канадската рок-група [[Ноуминсноу]] (''Nomeansno'') од 1982 година.<ref>[https://www.www.discogs.com/master/16570-Nomeansno-Mama Discogs, Nomeansno – Mama (пристапено на 21.5.2023)]{{Мртва_врска|date=July 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * „Мојот живот е добар“ (''My life is good'') - песна на американскиот музичар [[Ренди Њумен]] (''Randy Newman'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=PLTK3SkI5YU&list=PLW3M-yio9tLsj4IwtzQvBEW0hb1K29V92&index=6 YouTube, My Life Is Good- Randy Newman (Vinyl Restoration) (пристапено на 8.10.2017)]</ref> * „Низок живот“ ([[англиски]]: ''Low life'') - музички албум на британската поп-рок група [[Њу ордер]] (''New Order'') од 1985 година.<ref>[https://www.discogs.com/New-Order-Low-life/master/3608 Discogs, New Order ‎– Low-life (пристапено на 9.3.2021)]</ref> * „Вештачки живот“ (англиски: ''Artificial Life'') - песна на американската рок-група ''Operation Ivy''.<ref>[https://www.discogs.com/master/135019-Operation-Ivy-Operation-Ivy Operation Ivy – Operation Ivy (пристапено на 31.5.2023)]</ref> * „Животот е живот“ (англиски: ''Life is life'') - песна на германската група [[Опус (музичка група)|Опус]] (''Opus'') од 1985 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=EGikhmjTSZI YouTube, Live is Life - Opus (пристапено на 1.7.2017)]</ref> * „Животот смрди“ ([[англиски]]: ''Life Stinks'') - песна на американската рок-група ''[[Pere Ubu (рок-група)|Pere Ubu]]'' од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/Pere-Ubu-The-Modern-Dance/master/52557 Discogs, Pere Ubu ‎– The Modern Dance (пристапено на 25.2.2021)]</ref> * „Низок живот“ (англиски: ''Low Life'') - песна на британската рок-група [[ПИЛ (рок-група)|ПИЛ]] (''Public Image Ltd.'') од 1978 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=U44m3ntjWBk YouTube, Public Image Ltd. - First Issue (1978) (Full Album) (пристапено на 29.5.2017)]</ref> * „Животот може да биде толку пријатен“ (''Life Can Be So Nice'') - песна на американскиот поп-музичар [[Принс]] (''Prince'') од 1986 година.<ref>[https://www.discogs.com/Prince-And-The-Revolution-Parade/master/16132 DISCOGS, Prince And The Revolution ‎– Parade (пристапено на 18.3.2018)]</ref> * „Приватен живот“ (англиски: ''Private life'') - песна на британската рок-група [[Притендерс]] (''Pretenders'') од 1979 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XmHUH3I7tOI YouTube, Pretenders Pretenders Debut Full album vinyl LP (пристапено на 5.6.2017)]</ref> * „Секојдневен живот“ (англиски: ''Everyday Life'') — песна на британската [[Панк-рок|панк-рок]] група [[Сабхјуманс]] (''Subhumans'').<ref>[https://www.discogs.com/master/10130-Subhumans-Time-Flies-Rats Subhumans – Time Flies + Rats (пристапено на 12.11.2024)]</ref> * „Живот“ (англиски: ''Life'') — песна од истоимениот музички албум на американската [[Фанк|фанк]]-група ''[[Sly & The Family Stone]]'' од 1968 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/78497-Sly-The-Family-Stone-Life Sly & The Family Stone – Life (пристапено на 30.11.2023)]</ref> * „Живеј брзо, умри млад“ (англиски: ''Live Fast Die Young'') — песна на американската панк-рок група ''[[Circle Jerks]]'' од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/release/374323-Circle-Jerks-Group-Sex DISCOGS, Circle Jerks – Group Sex (пристапено на 28.4.2022)]</ref> * „За кој живот треба да се родам“ ([[хрватски]]: ''Za Koji Život Treba Da Se Rodim'') — песна на хрватската рок-група [[Тајм]] (''Time'') од 1972 година.<ref>[https://www.discogs.com/Time-Time/master/119011 Discogs, Time (16) ‎– Time (пристапено на 8.5.2021)]</ref> * „Животот е каков што ќе го направиш“ ([[англиски]]: ''Life’s What You Make It'') — песна на англиската [[Поп-музика|поп]]-[[Рок-музика|рок]] група [[Ток Ток]] (''Talk Talk'') од 1986 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=wuSZjGn2AKE Talk Talk - The Colour of Spring (1986) FULL ALBUM (пристапено на 2.4.2024)]</ref> * „Животот е гас“ (англиски: ''Life's A Gas'') - песна на британската рок-група [[Т. Рекс]] (''T.Rex'') од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/T-Rex-Electric-Warrior/master/72458 DISCOGS, T. Rex ‎– Electric Warrior (пристапено на 8.3.2018)]</ref> * „Еднаш во животот“ (англиски: ''Once in a lifetime'') — песна на американската рок-група [[Токинг хедс]] (''Talking Heads'') од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/Talking-Heads-Remain-In-Light/release/116491 DISCOGS, Talking Heads – Remain In Light (пристапено на 15.5.2021)]</ref> * „Уморен сум од животот“ (англиски: ''I'm Tired Of Life'') — песна на американската хард-кор група [[Т.С.О.Л.]] (T.S.O.L.'') од 1981 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/50391-TSOL-Dance-With-Me T.S.O.L. – Dance With Me (пристапено на 24.2.2024)]</ref> * „Само живот“ (англиски: ''Only life'') — албум на американската рок-група [[Филис]] (''The Feelies'') од 1988 година.<ref name="youtube.com">[https://www.youtube.com/watch?v=clzpX_hUQfc YouTube, The Feelies - Only Life (Full Album) (пристапено на 1.7.2017)]</ref> * „Тоа е само живот“ (англиски: ''It's only life'') - песна на Филис од 1988 година.<ref name="youtube.com"/> * „Животни форми“ (англиски: ''Lifeforms'') - песна од истоимениот музички албум на британската група [[Фјучер соунд оф Лондон]] (''The Future Sound of London'') од 1994 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Future-Sound-Of-London-Lifeforms/release/2512 DISCOGS, The Future Sound Of London ‎– Lifeforms (пристапено на 13.11.2020)]</ref> * „Животот е евтин“ (англиски: ''Life is cheap'') — песна на американската [[панк рок]]-група [[Флипер]] (''Flipper'') од 1981 година.<ref name="QF2sLg3Nk YouTube 2017">[https://www.youtube.com/watch?v=uiQF2sLg3Nk YouTube, Flipper - Album: Generic Flipper (Full Album Remaster) (пристапено на 9.6.2017)]</ref> * „Живот“ (англиски: ''Life'') - песна на американската панк рок-група Флипер од 1981 година.<ref name="QF2sLg3Nk YouTube 2017"/> * „Немам живот“ (англиски: ''Don't Have A Life'') — песна на американската хардкор-панк група [[Хускер Ду]] (''Hüsker Dü'') од 1982 година.<ref>[https://www.discogs.com/H%C3%BCsker-D%C3%BC-Land-Speed-Record/release/455883 DISCOGS, Hüsker Dü ‎– Land Speed Record (пристапено на 3.12.2020)]</ref> * „Начин на живеење“ (англиски: ''Way Of Life'') — песна на британската рок-група ''[[Gentle Giant]]'' од 1973 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/15476-Gentle-Giant-In-A-Glass-House DISCOGS, Gentle Giant – In A Glass House (пристапено на 13.11.2022)]</ref> * „Дијамантски живот“ (англиски: ''Diamond Life'') музики музички албум на британската поп-пејачка [[Шаде]] (''Sade'') од 1984 година.<ref>[https://www.discogs.com/Sade-Diamond-Life/release/947850 DISCOGS, Sade – Diamond Life (пристапено на 30.3.2021)]</ref> ===Животот како тема во филмот=== * „[[Нацрт за живеење (филм од 1933)|Нацрт за живеење]]“ ([[англиски]]: ''Design for Living'' ) - американски [[филм]] од 1933 година, во [[режија]] на [[Ернст Лубич]].<ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4 HRT, Nacrt za život, američki film (пристапено на 9.11.2019)]</ref> * „[[Полн со живот (филм од 1956)|Полн со живот]]“ - американски [[филм]] од 1956 година.<ref name="ReferenceB"/> * [[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]] ([[хрватски]]: ''U raljama života'') - [[СФРЈ|југословенски]] филм на режисерот [[Рајко Грлиќ]].<ref>''Антена'', бр. 804, 22.11.2013, стр. 14.</ref> * „[[На прагот на животот (филм)|На прагот на животот]]“ ([[шведски]]: ''Nära livet'') - шведски [[филм]] од [[1958]] година, во [[режија]] на [[Ингмар Бергман]]. * „[[Сладок живот]]“ ([[италијански]]: ''La Dolce Vita'') - италијански [[филм]] од [[1960]] година, во [[режија]] на [[Федерико Фелини]] (''Federico Fellini'').<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0053779/awards?ref_=tt_awd IMDB, La Dolce Vita (1960) (пристапено на 12.8.2014)]</ref> * „[[Животна трилогија]]“ (''Trilogia della vitta'') - [[филм]]ска трилогија на италијанскиот режисер [[Пјер Паоло Пазолини]] од 1971-1974 година.<ref>Valerio Magreli, „Biografska beleška“, во: Pjer Paolo Pazolini, ''Put i nebo''. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 92.</ref> * „[[Смислата на животот (филм)|Смислата на животот според Монти Пајтон]]“ - британски филм од 1983 година. == Поврзано == {{MultiCol}} * [[Биологија]] — наука за животот * [[Вештачки живот]] * [[Вонземски живот]] * [[Генетика]] * [[Генетско инженерство]] * [[Значењето на животот]] {{ColBreak}} * [[Клеточен живот]] * [[Царство (биологија)]] * [[Организам]] * [[Природа]] * [[Смрт]] {{EndMultiCol}} == Наводи == {{reflist|2}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Биологија]] [[Категорија:Живот]] ni39hxwta05a4phw0630g4jrgvjanow 0 6381 5562419 5550799 2026-05-22T18:04:01Z Gurther 105215 /* Население */ 5562419 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија |name = Влахи |name_local = |image_skyline = Последни_слънчеви_лъчи_над_село_Влахи.jpg |caption_skyline = Поглед кон селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Пиринска Македонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Влахи во [[Општина Струмјани]] и [[Благоевград (област)|Благоевградската област]]</center> | релјефна = | натпис = Влахи | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41| ГШ_мин = 44| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин =13| ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 45 |lon_deg = 23 |lon_min =13 |elevation_min = |elevation = 771 |elevation_max = |periph = |periphunit = [[Благоевград (област)|Благоевградска област]] |prefec = |municipality = [[Општина Кресна|Кресна]] |municunit = Кресна |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2024 |population = 10 <ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt www.grao.bg]</ref>. |area = 12,537 |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 2841 |area_code = |licence = |website = }} '''Влахи''' ({{langx|bg|Влахи}}) — [[село]] во [[Благоевград (област)|Горноџумајско]], [[Пиринска Македонија]], во состав на денешната [[Општина Кресна]] на [[Благоевградска област|Благоевградската област]], југозападна [[Бугарија]].<ref>[http://www.guide-bulgaria.com/SW/Blagoevgrad/Sandanski Guide Bulgaria], Accessed May 5, 2010</ref> == Географија и местоположба == Селото Влахи се наоѓа во југозападниот дел на Пирин Планина, оддалечен 9 километри од општинскиот центар [[Кресна]] и околу 160 километри од главниот град [[Софија]]. Најниската надморска височина во атарот на Влахи е во областа Градешка Бања - 250 m, кај Влахи веќе е околу 600 m, а во нејзините највисоки делови достигнува над 2000 m. На север се граничи со село [[Оштава]], на исток се искачува до планината [[Пирин]], на југ се граничи со атарот на селата [[Плоски]] и [[Градешница (река)|Горна Градешница]], а на запад стигнува до границата на Долна Градешница, [[Кресна]] и [[Ново Село (Кресенско)|Ново Село]]. Во минатото Влахи било составено од централен дел и маалата - Драколово, Полена, Југовци, В'чковци, Ѓурѓевица, Шемето, Дебел Д'б, Патриловци, Аркалејтовци, Манчовци, Куртовци, Куртишовци и Клетиште.<ref>Сандански, Борис. Кратка енциклопедия Кресненски край, Сандански, 2003, стр. 90.</ref> Покрај селото тече [[Влахина Река]], којашто претставува лева притока на реката [[Струма]]. Топографијата е разновидна - ова подрачје се наметнало како сливно подрачје на [[Влахинска Река]], која од север се граничи со планината [[Албутин]] и сртот Страшана скала. Во атарот на селото се наоѓа прекрасниот Влахински водопад, кој е полн со вода речиси цела година.<ref>[http://www.waterfallsbg.info/влахински-водопад Водопади в България – Влахински водопад, с. Влахи, Кресна]</ref> Регионот спаѓа во подрегион на преодно-медитеранскиот климатски регион. Просечната годишна температура е 14 °C (0 – 2 °C во јануари и 24 °C во јули). Шуми - даб, зимски даб, обичен габер, бел и црн бор, бука, јавор и др. Животинскиот свет е разновиден - диви свињи, срна, мечки, лисици, волци, цицки итн. Тука се и некои од ретките и заштитени видови змии кои се наведени во Црвената книга на Бугарија - мачка змија, боа констриктор, песочна боа и змија леопард. == Историја == ===Отоманско Царство=== Во Влахи се наоѓа најстарата црква во Кресненско, црквата „Рождество на Пресвета Богородица“, изградена во [[1757]] година.<ref>Село Влахи – двама постоянни жители и две църкви. // Днес.бг, 23 март 2014 г. Посетен на 16 јули 2019 г.</ref> Во текот на XIX век, селото било во составот на [[Мелничка каза|Мелничката]] [[каза]] на [[Серски Санџак|Серскиот Санџак]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во 1844 година била изградена црквата „Свети Илија“. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. во Влаки (''Vlaki'') имало 168 домаќинства со 560 [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref> <ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995.</ref> За време на [[Македонско востание|Македонското востание]] Влахи е прибежиште на востаниците. По востанието селото е опустошено и од 300 куќи преживуваат само 80 заедно со црквата и училиштето. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) кон краjот на ХІХ век, во селото имало 1.850 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|189|2_18}}</ref><ref name=":02">{{БИМ}}</ref> Селото било под влијание на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во селото живееле 720 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, рр. 192-193.</ref> Селото Влахи е родно место на македонскиот револуционер [[Јане Сандански]]. Во 1901 година Јане Сандански ја киднапирал протестантската мисионерка [[Мис Елен Стон]] и одреден период ја држел како заложник во селото. По избувнувањето на [[Балкански војни|Балканските војни]] во [[1912]] година, 49 лица од селото биле доброволци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912 – 1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 835</ref> ===Бугарија=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Бугарија]]. == Население == Влахи во минатото било голема населба и во 1934 година броело 1.642 житела, а денес е на пат целосно да се расели. Според пописот од 2011 година, во селото живееле само 5 жители, запишани како [[Бугари]].<ref name="nsi3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=794&ezik=bul|title=Справка за населението на с. Влахи, общ. Кресна, обл. Благоевград|accessdate=2018-02-04|lang=bg|archive-date=2022-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615073003/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=794|url-status=dead}}</ref> На табелата е прикажан бројот на населението во Влахи за периодот 1934-2011:<ref name="nsi3"/> {| class="wikitable standard" !година !1934 !1946 !1956 !1965 !1975 !1985 !1992 !2001 !2011 |- !жители |1.642 |1.307 |1.132 |624 |167 |72 |36 |17 |5 |} {| align="left" style="margin-right:1em;" |+'''Распределба на населението по возраст во 2011 г.'''<ref>{{cite web|url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|title=Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и възраст към 01.02.2011 г.|lang=bg|accessdate=2012-03-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Irx9OSLX?url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|archivedate=2013-08-14|deadlink=no}}</ref>: |- |{{Демография/распределение по возрасту | макс=4 | всего=5 | 0-4= | 5-9= | 10-14= | 15-19= | 20-24= | 25-29= | 30-34= | 35-39= | 40-44= | 45-49= | 50-54= | 55-59= | 60-64= | 65-69= | 70-74= | 75-79=4 | 80-84=1 | 85+= }} |} {{clearleft}} Според пописот на населението од 2011 година, етничкиот состав на селото е следниот:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-ethnic-loc2011.htm |title=Попис на населението од 2011 година |accessdate=2024-12-21 |archive-date=2023-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903205411/http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-ethnic-loc2011.htm |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" style="text-align:right;" |- bgcolor="#ececec" valign=top | || Број на население |- bgcolor="#DCDCDC" valign=top |align="center"| Вкупно ||5 |- |align="left"|[[Бугари во Бугарија|Бугари]] || 5 |- |align="left"|[[Турци во Бугарија|Турци]] || - |- |align="left"|[[Роми во Бугарија|Роми]] || - |- |align="left"|Останати || - |- |align="left"|Не се определиле || - |- |align="left"|Без одговор || - |} == Личности == [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|мини|[[Јане Сандански]]]] * [[Јане Сандански]] ([[18 мај]] [[1872]] - [[10 април]] [[1915]]) — македонски национален херој, војвода и водач на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] * [[Герасим Тодоров]] ([[27 ноември]] [[1910]] - [[30 март]] [[1948]]) — македонски револиуционерен деец, член на [[ВМРО (Автономисти)|ВМРО]]. * Ангел Михаилов, македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА - Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.38]</ref> * Атанас Стојанов, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref name="Македонците 46">{{Македонците|46}}</ref> * Богоја Ташев, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref name="Македонците 46"/> * [[Григор Хаџиилиев]] (1872 – 1945), општественик и револуционер * {{флагче|България}} [[Димитар Јосифов]] (1875 – 1936), македонски револуционер * [[Иван Сандански]] (1831 – 1907), татко на Јане Сандански, четник во четата на дедо [[Дедо Иљо Малешевски|Иљо Малешевски]] * Кољо Ризов, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref>{{Македонците|45}}</ref> * Костадин Јанакиев, свештеник во Влахи<ref>Сандански, Борис. Кратка енциклопедия Кресненски край, Сандански, 2003, стр. 283.</ref> * [[Мара Меѓуречка]] (1902 – 1988), македонска комунистка<ref name="ГУАМС 271">{{cite book |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=271 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2 септември 2015}}</ref> * [[Никола Ризов]], македонски револуционер * [[Стојан Ангелов]], македонски деец, борец за црковна независност * [[Тома Ракалејски]], деец на ВМОРО * [[Тодор Харизанов]], свештеник * [[Спас Харизанов]] (1842 – около 1900), просветен деец * [[Стојко Харизанов]], општественикј * [[Стоил Просјаков]] (1846 – 1943), македонски револуционер, деец на ВМОРО * Стојан (Танчо) Андреев, член на [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]]<ref>{{МОО|43}}</ref> * Тодор Зисов, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref name="Македонците 50">{{Македонците|50}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Општина Кресна}} [[Категорија:Влахи| ]] dw099fu9o5ii45usvoyele58x3u7zr6 5562420 5562419 2026-05-22T18:04:47Z Gurther 105215 Ново Село е населба во Кресна 5562420 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија |name = Влахи |name_local = |image_skyline = Последни_слънчеви_лъчи_над_село_Влахи.jpg |caption_skyline = Поглед кон селото |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Пиринска Македонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Влахи во [[Општина Струмјани]] и [[Благоевград (област)|Благоевградската област]]</center> | релјефна = | натпис = Влахи | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41| ГШ_мин = 44| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин =13| ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 45 |lon_deg = 23 |lon_min =13 |elevation_min = |elevation = 771 |elevation_max = |periph = |periphunit = [[Благоевград (област)|Благоевградска област]] |prefec = |municipality = [[Општина Кресна|Кресна]] |municunit = Кресна |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2024 |population = 10 <ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt www.grao.bg]</ref>. |area = 12,537 |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 2841 |area_code = |licence = |website = }} '''Влахи''' ({{langx|bg|Влахи}}) — [[село]] во [[Благоевград (област)|Горноџумајско]], [[Пиринска Македонија]], во состав на денешната [[Општина Кресна]] на [[Благоевградска област|Благоевградската област]], југозападна [[Бугарија]].<ref>[http://www.guide-bulgaria.com/SW/Blagoevgrad/Sandanski Guide Bulgaria], Accessed May 5, 2010</ref> == Географија и местоположба == Селото Влахи се наоѓа во југозападниот дел на Пирин Планина, оддалечен 9 километри од општинскиот центар [[Кресна]] и околу 160 километри од главниот град [[Софија]]. Најниската надморска височина во атарот на Влахи е во областа Градешка Бања - 250 m, кај Влахи веќе е околу 600 m, а во нејзините највисоки делови достигнува над 2000 m. На север се граничи со село [[Оштава]], на исток се искачува до планината [[Пирин]], на југ се граничи со атарот на селата [[Плоски]] и [[Градешница (река)|Горна Градешница]], а на запад стигнува до границата на Долна Градешница и [[Кресна]]. Во минатото Влахи било составено од централен дел и маалата - Драколово, Полена, Југовци, В'чковци, Ѓурѓевица, Шемето, Дебел Д'б, Патриловци, Аркалејтовци, Манчовци, Куртовци, Куртишовци и Клетиште.<ref>Сандански, Борис. Кратка енциклопедия Кресненски край, Сандански, 2003, стр. 90.</ref> Покрај селото тече [[Влахина Река]], којашто претставува лева притока на реката [[Струма]]. Топографијата е разновидна - ова подрачје се наметнало како сливно подрачје на [[Влахинска Река]], која од север се граничи со планината [[Албутин]] и сртот Страшана скала. Во атарот на селото се наоѓа прекрасниот Влахински водопад, кој е полн со вода речиси цела година.<ref>[http://www.waterfallsbg.info/влахински-водопад Водопади в България – Влахински водопад, с. Влахи, Кресна]</ref> Регионот спаѓа во подрегион на преодно-медитеранскиот климатски регион. Просечната годишна температура е 14 °C (0 – 2 °C во јануари и 24 °C во јули). Шуми - даб, зимски даб, обичен габер, бел и црн бор, бука, јавор и др. Животинскиот свет е разновиден - диви свињи, срна, мечки, лисици, волци, цицки итн. Тука се и некои од ретките и заштитени видови змии кои се наведени во Црвената книга на Бугарија - мачка змија, боа констриктор, песочна боа и змија леопард. == Историја == ===Отоманско Царство=== Во Влахи се наоѓа најстарата црква во Кресненско, црквата „Рождество на Пресвета Богородица“, изградена во [[1757]] година.<ref>Село Влахи – двама постоянни жители и две църкви. // Днес.бг, 23 март 2014 г. Посетен на 16 јули 2019 г.</ref> Во текот на XIX век, селото било во составот на [[Мелничка каза|Мелничката]] [[каза]] на [[Серски Санџак|Серскиот Санџак]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во 1844 година била изградена црквата „Свети Илија“. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. во Влаки (''Vlaki'') имало 168 домаќинства со 560 [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref> <ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995.</ref> За време на [[Македонско востание|Македонското востание]] Влахи е прибежиште на востаниците. По востанието селото е опустошено и од 300 куќи преживуваат само 80 заедно со црквата и училиштето. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) кон краjот на ХІХ век, во селото имало 1.850 жители, сите [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>{{МЕС|189|2_18}}</ref><ref name=":02">{{БИМ}}</ref> Селото било под влијание на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во селото живееле 720 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, рр. 192-193.</ref> Селото Влахи е родно место на македонскиот револуционер [[Јане Сандански]]. Во 1901 година Јане Сандански ја киднапирал протестантската мисионерка [[Мис Елен Стон]] и одреден период ја држел како заложник во селото. По избувнувањето на [[Балкански војни|Балканските војни]] во [[1912]] година, 49 лица од селото биле доброволци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912 – 1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 835</ref> ===Бугарија=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Бугарија]]. == Население == Влахи во минатото било голема населба и во 1934 година броело 1.642 житела, а денес е на пат целосно да се расели. Според пописот од 2011 година, во селото живееле само 5 жители, запишани како [[Бугари]].<ref name="nsi3">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=794&ezik=bul|title=Справка за населението на с. Влахи, общ. Кресна, обл. Благоевград|accessdate=2018-02-04|lang=bg|archive-date=2022-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220615073003/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=794|url-status=dead}}</ref> На табелата е прикажан бројот на населението во Влахи за периодот 1934-2011:<ref name="nsi3"/> {| class="wikitable standard" !година !1934 !1946 !1956 !1965 !1975 !1985 !1992 !2001 !2011 |- !жители |1.642 |1.307 |1.132 |624 |167 |72 |36 |17 |5 |} {| align="left" style="margin-right:1em;" |+'''Распределба на населението по возраст во 2011 г.'''<ref>{{cite web|url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|title=Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и възраст към 01.02.2011 г.|lang=bg|accessdate=2012-03-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Irx9OSLX?url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|archivedate=2013-08-14|deadlink=no}}</ref>: |- |{{Демография/распределение по возрасту | макс=4 | всего=5 | 0-4= | 5-9= | 10-14= | 15-19= | 20-24= | 25-29= | 30-34= | 35-39= | 40-44= | 45-49= | 50-54= | 55-59= | 60-64= | 65-69= | 70-74= | 75-79=4 | 80-84=1 | 85+= }} |} {{clearleft}} Според пописот на населението од 2011 година, етничкиот состав на селото е следниот:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-ethnic-loc2011.htm |title=Попис на населението од 2011 година |accessdate=2024-12-21 |archive-date=2023-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903205411/http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-ethnic-loc2011.htm |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" style="text-align:right;" |- bgcolor="#ececec" valign=top | || Број на население |- bgcolor="#DCDCDC" valign=top |align="center"| Вкупно ||5 |- |align="left"|[[Бугари во Бугарија|Бугари]] || 5 |- |align="left"|[[Турци во Бугарија|Турци]] || - |- |align="left"|[[Роми во Бугарија|Роми]] || - |- |align="left"|Останати || - |- |align="left"|Не се определиле || - |- |align="left"|Без одговор || - |} == Личности == [[Податотека:Яне Сандански (1872-1915).jpg|мини|[[Јане Сандански]]]] * [[Јане Сандански]] ([[18 мај]] [[1872]] - [[10 април]] [[1915]]) — македонски национален херој, војвода и водач на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] * [[Герасим Тодоров]] ([[27 ноември]] [[1910]] - [[30 март]] [[1948]]) — македонски револиуционерен деец, член на [[ВМРО (Автономисти)|ВМРО]]. * Ангел Михаилов, македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]<ref>[http://www.strumski.com/books/VMRO_Spisuk_na_Cheti.pdf „Дневник на четите, изпратени в Македония от пункт Кюстендил. 1903-1908“, ДА - Враца, ф. 617к, оп.1, а.е.1, л.38]</ref> * Атанас Стојанов, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref name="Македонците 46">{{Македонците|46}}</ref> * Богоја Ташев, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref name="Македонците 46"/> * [[Григор Хаџиилиев]] (1872 – 1945), општественик и револуционер * {{флагче|България}} [[Димитар Јосифов]] (1875 – 1936), македонски револуционер * [[Иван Сандански]] (1831 – 1907), татко на Јане Сандански, четник во четата на дедо [[Дедо Иљо Малешевски|Иљо Малешевски]] * Кољо Ризов, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref>{{Македонците|45}}</ref> * Костадин Јанакиев, свештеник во Влахи<ref>Сандански, Борис. Кратка енциклопедия Кресненски край, Сандански, 2003, стр. 283.</ref> * [[Мара Меѓуречка]] (1902 – 1988), македонска комунистка<ref name="ГУАМС 271">{{cite book |title= Пътеводител по мемоарните документи за БКП, съхранявани в Централния държавен архив. Архивни справочници, том 6 |year=2003 |publisher= Главно управление на архивите при Министерския съвет. Централен държавен архив |location=София |isbn= 954-9800-36-9 |pages=271 |url=http://www.archives.government.bg/guides/12_P_BKP2.pdf |accessdate=2 септември 2015}}</ref> * [[Никола Ризов]], македонски револуционер * [[Стојан Ангелов]], македонски деец, борец за црковна независност * [[Тома Ракалејски]], деец на ВМОРО * [[Тодор Харизанов]], свештеник * [[Спас Харизанов]] (1842 – около 1900), просветен деец * [[Стојко Харизанов]], општественикј * [[Стоил Просјаков]] (1846 – 1943), македонски револуционер, деец на ВМОРО * Стојан (Танчо) Андреев, член на [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]]<ref>{{МОО|43}}</ref> * Тодор Зисов, доброволец во четата на [[Иван Атанасов – Инџето]] во Српско-бугарската војна<ref name="Македонците 50">{{Македонците|50}}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Општина Кресна}} [[Категорија:Влахи| ]] hni7sf5hi85nw1597581876o2j62qt3 0 9052 5562405 5214638 2026-05-22T13:32:25Z Gurther 105215 5562405 wikitext text/x-wiki {{Другизначења4|село во Општина Делчево|останати значења|Ветрен (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Ветрен | слика = Влез во маало на селото Ветрен.jpg | големина на слика = 300п | опис = Влез во маало на селото | регион = {{грб|Источен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Делчево}} | област = [[Пијанец]] | население = 80 | година = 2002 | поштенски број = 2320 | повикувачки број = 033 | надморска височина = 910 | lat_dir=N|lat_deg=42|lat_min=00|lat_sec=23 | lon_dir=E|lon_deg=22|lon_min=45|lon_sec=08 | слава = | веб = | карта = Ветрен во Општина Делчево.svg }} '''Ветрен''' — село во [[Општина Делчево]], во областа [[Пијанец]], во околината на градот [[Делчево]]. Северните маала на селото се сместени во [[Ветрен (Ќустендилско)|истоименото село]] во [[Бугарија]], со што тоа претставува единствено населено место кое е поделено меѓу двете земји. == Географија и местоположба == Ветрен се наоѓа во северниот дел на територијата на [[Општина Делчево]] и граница на неговиот атар делумно претставува државната граница со [[Бугарија]]. Селото е планинско и е сместено на надморска височина од 910 метри. Селскиот атар зафаќа површина од 14,8&nbsp;км².<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија: географски, демографски, и аграрни обележја|last=Панов|first=Митко|publisher=Патрија|year=1998|location=Скопје|pages=52|language=македонски}}</ref> == Историја == Во почетокот на [[XX век]], Ветрен било село во Малешевската каза на [[Отоманското Царство]]. Тогаш познато како '''Црквенец'''. Селото било главно седиште на [[Пијанечка Република|Пијанечката Република]]. Само 1 жител на оваа населба е заведен како жртва во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}</ref> == Стопанство == Селото има мешовита земјоделска функција. Во неговиот атар, обработливото земјиште се простира на површина од 542,7&nbsp;ха, шумите се на површина од 527,8&nbsp;ха, додека на пасишта отпаѓаат 347,4&nbsp;ха.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|466 |1953|515 |1961|464 |1971|310 |1981|248 |1991|170 |1994|169 |2002|114 |2021|80 }} Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Ветрен живееле 96 жители, сите [[Македонци]] христијани.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_33.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1900, стр. 229.]</ref> По податоците на секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во селото имало 104 жители Македонци.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.140-141.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 400 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 114 жители, сите Македонци.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=10 јули 2018}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 80 жители, од кои 69 [[Македонци]] и 11 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Во табелата во продолжение е прикажано вкупното население и етничка припадност во Ветрен:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население во 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). Извор: [http://makstat.stat.gov.mk ДЗС] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200203213035/http://makstat.stat.gov.mk/ |date=2020-02-03 }}.</ref> {| class="wikitable" ! Година ! Македонци ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | '''466''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 514 | 1 | 0 | — | '''515''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 464 | 0 | 0 | — | '''464''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 309 | 1 | 0 | — | '''310''' |- style="text-align:center;" |1981 | 246 | 1 | 1 | — | '''248''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 169 | 1 | 0 | — | '''170''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 167 | 2 | 0 | — | '''169''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 114 | 0 | 0 | — | '''114''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 69 | 0 | 0 | 11 | '''80''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години.</small> == Самоуправа и политика == Селото влегува во составот на [[Општина Делчево]] од 1952 година. Во периодот 1950-1952, селото било дел од општината Киселица во склоп на Делчевската околија. === Избирачко место === Во селото постои избирачко место бр. 0594 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mojotizbor.mk/files/izbiracki-mesta/ie3-delcevo.pdf|title=Изборна единица 3 — Општина Делчево|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=10 јули 2018}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 94 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=765|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20220310112340/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=25&ps=765|archive-date=2022-03-10|dead-url=|accessdate=10 јули 2018|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 86 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Стара куќа во маало на Ветрен.jpg|Стара куќа во селото Податотека:Село Ветрен.jpg|Куќи во селото </gallery> == Поврзано == * [[Ветрен (Ќустендилско)|Ветрен]] — село во Бугарија == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Vetren, Macedonia}} {{Општина Делчево}} [[Категорија:Ветрен| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Делчевски села]] [[Категорија:Села во Општина Делчево]] 2220plulmv37vgen41e7pb53qgmngq8 0 10886 5562455 4141841 2026-05-22T20:00:07Z Dandarmkd 31127 5562455 wikitext text/x-wiki '''Димитар (Мито) Теменугов - Железни''' ([[Богданци]], [[1919]] - Богданци, [[17 септември]] [[2001]]) — учесник во [[НОБ]] и делегат на Првото заседание на [[АСНОМ]]. Формира првата партиска организација на [[КПЈ]] во Богданци. Бил политички комесар на [[Струмички партизански одред|Струмичкиот партизански одред]]. По Ослободувањето, тој бил пратеник во [[Собрание на Македонија|Собранието]] на [[НР Македонија]], а во април [[1950]] година, тој бил назначен за министер за земјоделство.<ref>[http://www.slvesnik.com.mk/Issues/F0DB1B1669DE462D87CF9CF93D916877.pdf Службен весник на Народна Република Македонија 11/1950, стр. 2.]</ref> Автор е на повеќе книги во кои го опишува животот на [[Богданци]], [[Гевгелија]] и [[Дојран]] во [[НОБ]] и после тоа. == Наводи == {{наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Теменугов, Димитар}} [[Категорија:Политичари од Богданци]] [[Категорија:Починати во Богданци]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Делегати на Првото заседание на АСНОМ]] [[Категорија:Македонски пратеници]] [[Категорија:Југословенски пратеници]] [[Категорија:Југословенски Македонци]] [[Категорија:Југословенски министри]] [[Категорија:Македонски министри]] d6plw2v5tla2jqrppixh752nb9grrzw 0 13058 5562601 5520027 2026-05-23T10:37:20Z Bjankuloski06 332 5562601 wikitext text/x-wiki {{другизначења}} {{Infobox German state | Name = Шлезвиг-Холштајн | state_coa = DEU Schleswig-Holstein COA.svg | map = Deutschland Lage von Schleswig-Holstein.svg | flag = Flag of Schleswig-Holstein.svg | capital = Кил | area = 15763.18 | area_source = | key = 01 | population = 2837021 | pop_ref = <ref>{{нмс|url=http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_shs.asp|title=Население во покраината|work=Портал на Сојузната статистичка служба на Германија|accessdate=25 април 2007|archive-date=2014-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140310014645/http://www.statistik-portal.de/statistik-portal/de_zs01_shs.asp|url-status=dead}}</ref> | pop_date = 2007-09-30 | GDP = 75.63 | GDP_year = 2010 | GDP_percent = 3.1 | GDP_ref = <ref name=Hgov>{{нмс|url=http://www.schleswig-holstein.de/|title=Шлезвиг-Холштајн|publisher=Schleswig-holstein.de|accessdate=14 април 2010|archive-date=2015-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150416175314/http://www.schleswig-holstein.de/|url-status=dead}}</ref> | Website = [http://www.schleswig-holstein.de/ schleswig-holstein.de] | leader_title = | leader = Торстен Албиг | leader_party = SPD | ruling_party1 = SPD | ruling_party2 = Bündnis 90/Die Grünen | ruling_party3 = [[Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг|SSW]] | votes = 4 | Kfz = порано: S<small> (1945–1947)</small>, SH<small> (1947)</small>, BS<small> (1948–1956)</small><ref>Со реформата на регистрациските подрачја од 1 јули 1956 година, секој округ добил своја ознака.</ref> | NUTS = DEF | iso region = DE-SH | latd = 54 | latm = 28 | lats = 12 | longd = 9 | longm = 30 | longs = 50 | }} '''Шлезвиг-Холштајн''' ({{langx|de|Schleswig-Holstein}}, [[Долногермански јазик|долногермански]]: ''Sleswig-Holsteen'', {{langx|da|Slesvig-Holsten}}, [[Севернофризиски јазик|фризиски]]: ''Slaswik-Holstiinj'') — [[Северна Германија|најсеверната]] од шеснаесетте [[Покраини на Германија|сојузни покраини]] на [[Германија]], составена од историското војводство [[Холштајн]] и јужниот дел на поранешното војводство [[Шлезвиг]]. Главен град на сојузната покраина е [[Кил]], а други поголеми градови се [[Либек]], [[Фленсбург]] и [[Нојминстер]]. Сојузната покраина се наоѓа помеѓу [[Северно Море|Северното]] и [[Балтичко Море|Балтичкото Море]] и е втора најмала територијална (тука не влегуваат покраините [[Град-држава|градови-држави]]) покраина зад [[Сар]]. Денешната сојузна покраина била создадена по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] од [[Слободна Држава Прусија|пруската]] [[покраина Шлезвиг-Холштајн]]. На север се граничи со [[Данска|данскиот]] регион [[Јужна Данска]], на југ со сојузните покраини [[Хамбург]] и [[Долна Саксонија]], додека на југоисток со [[Мекленбург-Западна Померанија]]. Историски, името може исто така да се однесува на поголема област, која се однесува на денешниот Шлезвиг-Холштајн и поранешниот округ Јужен Јиланд (Северен Шлезвиг) во [[Данска]]. == Историја == [[Податотека:AreasSettlementSchleswig-HolsteinText.png|мини|Историски населени области во денешниот Шлезвиг-Холштајн]] [[Податотека:Limes.saxoniae.wmt.png|мини|Саксонски ѕид (''Limes Saxoniae''), границата помеѓу [[Саси]]те и [[Ободрити]]те, воспоставена околу 810 година во денешниот Шлезвиг-Холштајн]] [[Податотека:Kiel Stadtsicht msu2017-8900.jpg|мини|[[Кил]] — главен и најголем град на сојузната покраина.]] [[Податотека:Aerial image of Lübeck (view from the southwest).jpg|мини|Градот [[Либек]] бил средиште на [[Ханза]]та, а денес, самиот град е [[светско културно наследство]]. Либек е родното место на писателот [[Томас Ман]].]] [[Податотека:Luftaufnahmen Nordseekueste 2013-09 by-RaBoe 072.jpg|мини|Светско природно наследство, [[Ваденско Море|Ваденското Море]]]] [[Податотека:Sylt beach.jpg|мини|upright|Островите, плажите и градови во Шлезвиг-Холштајн се омилени туристички одредишта (на сликата: островот [[Зилт]]).]] Терминот „Холштајн“ потекнува од [[Старосаксонски јазик|старосаксонскиот]], ''Holseta Land,'' (''Holz'' означува дрво во стандардизираниот германски јазик). Првично се однесувал на средишното од трите [[Саси|саксонски]] племиња северно од реката [[Елба]]. Областа на Холштајн се наоѓала помеѓу реката [[Штер]] и [[Хамбург]], а по [[христијанизација]]та нивната главна [[Црква (градба)|црква]] била во [[Шенефелд]]. [[Војводство Саксонија|Саксонски]] Холштајн станал дел од [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] откако [[Карло Велики]] победил во војните со Сасите кон крајот на {{римски|8}} век. Од 811 година северната граница на Холштајн (и со тоа на Царството) била одбележана со реката [[Ајдер (река)|Ајдер]]. Терминот „Шлезвиг“ потекнува од градот [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]]. Името потекнува од морскиот ракав [[Шлај]] во источниот дел, а ''vik'' означува залив или населба на [[Старосаксонски јазик|старосаксонски]] и [[старонордиски јазик]]. Името е слично на имињата на места кои завршуваат на „-wick“ или „-wich“ долж бреговите на [[Велика Британија]]. [[Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]] или Јужен Јитланд било првично составен дел на Данска, но во [[Среден век|средноковниот]] период било основано како феуд на Кралството Данска, со иста поврзаност на данската круна како на пример [[Бранденбург]] или [[Баварија]] кон [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]]. Околу 1100 година, војводата на Саксонија го дал Холштајн, негов посед, на грофот Адолф I фон Шауенбург. Шлезвиг и Холштајн во различно време припаѓале делумно или целосно било на Данска било на Германија, или пак практично биле независни држави. Исклучок е дека Шлезвиг никогаш не бил дел од Германија до Германско-данската војна („Втора Шлезвишка војна“) во 1864 година. Со векови, кралот на Данска бил дански војвода на Шлезвиг и германски војвода на Холштајн. Всушност, Шлезвиг или целосно припаѓал на Данска или бил дански феуд, а Холштајн бил германски феуд и некогаш суверена држава. Обете територии неколку векови биле владеени од данските кралеви. Во 1721 година цел Шлезвиг бил обединет како единствено војводство под водство на кралот на Данска, а големите сили на Европа тоа го потврдиле со меѓународен договор со кој сите идни кралеви на Данска треба автоматски да станат војводи на Шлезвиг, а според тоа Шлезвиг секогаш ќе го следи истиот ред на наследство како оној избран во Кралството Данска. [[Национализам|Германското национално будење]] кое следело по Наполеоновите војни довело до создавање на силно движење во Холштајн и [[Јужен Холштајн]] за обединување со новата Германија, тогаш главно владеена од [[Прусија]]. Овој развој течел рамномерно со силното данско национално будење во Данска и Северен Шлезвиг. Ова движење повикувало на потполно вклучување на Шлезвиг во Кралството Данска и барало ставање крај на дискриминацијата на [[Данци]]те во Шлезвиг. Претстоечкиот конфликт понекогаш бил нарекуван Шлезвишко-холштајнско прашање. Во 1848 година, кралот Фредерик VII на Данска објавил дека Данска ќе добие либерален устав и итна цел на данското национално движење било да обезбеди дека уставот ќе им даде права не само на сите Данци, т.е. не само на оние во Кралството Данска, туку исто така и на Данците (и Германците) кои живеат во Шлезвиг. Понатаму, барале заштита на данскиот јазик во Шлезвиг (главниот јазик во скоро четвртина од Шлезвиг се променил од дански во германски од почетокот на {{римски|19}} век). [[Либерализам|Либералниот]] [[устав]] за Холштајн не бил сериозно разгледуван во [[Копенхаген]], бидејќи било добро познато дека политичката елита на Холштајн биле поконзервативни отколку оние во Копенхаген. Германско настроени претставници од Шлезвиг-Холштајн барале Шлезвиг-Холштајн да добие свој устав и дека Шлезвиг треба да му се приклучи на Холштајн како член на [[Германски Сојуз|Германскиот Сојуз]]. Овие барања биле одбиени од данската влада во 1848 година и Германците од Холштајн и Јужен Шлезвиг се побуниле. Ова ја започнало Данско-пруската војна (1848–51; „Прва Шлезвишка војна“), која завршила со данска победа кај [[Идштет]]. Во 1863 година повторно избил конфликт кога кралот Фредерик VII на Данска умрел без законски наследник. Според редоследот на наследување на Данска и Шлезвиг, круните на Данска и Шлезвиг би преминале на војводата Кристијан од [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], кој станал Кристијан IX; преносот на Војводството Холштајн на глава на (германско настроен) дел од данското кралско семејство, династијата Августенборг било поконтроверзно. Одвојувањето на двете војводства било оспорувано од наследникот на Августенборг, кој тврдел, во 1848 година, дека е вистинскиот владетел на Шлезвиг и Холштајн. Прогласувањето на заедничкиот устав за Данска и Шлезвиг во ноември 1863 година го натерало [[Ото фон Бизмарк]] да се вмеша и [[Кралство Прусија|Прусија]] и [[Австриско Царство|Австрија]] објавиле војна на Данска. Ова било Втората Шлезвишка војна, која завршила со дански пораз. [[Велика Британија]] се обидела да посредува, но Лондонската конференција во 1864 година пропаднала и Данска ги загубила Шлезвиг (Северен и Јужен Шлезвиг), Холштајн и [[Саксо-Лауенбург|Лауенбург]] на Прусија и Австрија. По [[Австриско-пруска војна|Австриско-пруската војна]] во 1866 година, делот пет од Прашкиот мир во 1866 година наведувал дека луѓето од Северен Шлезвиг ќе бидат прашани на [[референдум]] дали да останат под Прусија или да се вратат на Данска. Меѓутоа, овој услов никогаш не бил исполнет од Прусија. По поразот на Германија во [[Прва светска војна|Првата светска војна]], сојузничките сили организирале плебисцит во северните и средишните делови на Шлезвиг. Плебисцитот бил спроведен под покровителство на меѓународна комисија (''Commission Internationale de Surveillance du Plébiscite au Slesvig''), која означила три изборни зони, кои ги покривале северните, средишните и јужните делови на Шлезвиг. Претежнувачкиот глас во целата зона ќе го одлучела исходот, дури ако гласачите во еден округ или град гласале различно. Во Северен Шлезвиг (10 февруари 1920 г.) 75% гласале за повторно обединување со Данска, а 25% гласале за Германија. Во Средиштен Шлезвиг (14 март 1920 г.) резултатите биле спротивни; 80% гласале за Германија и само 20% за Данска, главно во [[Фленсбург]]. Во третата зона (Јужен Шлезвиг) никогаш не бил одржан плебисцит, откако Данска го откажала гласањето во оваа зона.<ref>Schwedler, Frank: Historischer Atlas Schleswig-Holstein 1867 bis 1945, Wachholtz Verlag, Neumünster</ref> {|class="wikitable" style="text-align:right; font-size:95%" |- style="text-align:center; background:lemonchiffon;" | rowspan="2"|'''Изборни тело''' | rowspan="2"|'''Германско име''' | rowspan="2"|'''Данско име''' | colspan="2" style="background:magenta"|'''За Германија''' | colspan="2" style="background:#99bbff"|'''За Данска''' |-style="text-align:center" | style="background:lavenderblush"|процент | style="background:lavenderblush"|гласови | style="background:aliceblue"|процент | style="background:aliceblue"|гласови |- | colspan="7"| |- style="background:lightyellow" | colspan="3" style="background:lightyellow; text-align:center"|'''Зона I''' (Северен Шлезвиг), 10 февруари 1920|| '''25,1''' %||'''25.329''' ||'''74,9''' % ||'''75.431''' |- | colspan="7"| |- |- style="background:#eeeeee;" | Округ | align=Left|Хадерслебен | align=Left|[[Општина Хадерслев|Хадерслев]] | 16,0% ||6.585 | 84,0% ||34.653 |- | Град | Хадерслебен | [[Хадерслев]] | 38,6% ||3.275 | 61,4% ||5.209 |- | colspan="7"| |- style="background:#eeeeee" | Округ | align=left|Апенраде || align=left| [[Општина Обенро|Обенро]] | 32,3% ||6.030 | 67,7% ||12.653 |- | Град | Апенраде|| [[Обенро]] | 55,1% ||2.725 | 44,9% ||2.224 |- | colspan="7"| |- style="background:#eeeeee;" | Округ | align=left|Зондербург || align=left|[[Општина Сенербор|Сенербор]] | 22,9% ||5.083 | 77,1% ||17.100 |- | Град | Зондербург || [[Сенербор]] | 56,2% ||2.601 | 43,8 %||2.029 |- | Град | Августенбург ||[[Августенборг]] | 48,0% || 236 | 52,0% || 256 |- | colspan="7"| |- style="background:#eeeeee;" | Северен дел од Округот | align=left|Тондерн || align=left|[[Општина Тендер|Тендер]] | 40,9% || 7.083 | 59,1% || 10.223 |- | Град | Тондерн || [[Тендер (Данска)|Тендер]] | 76,5% || 2.448 | 23.5% || 750 |- | Град | Хојер || [[Хејер]] | 72,6% || 581 | 27,4% || 219 |- | Град | Лигумклостер || [[Легумклостер]] | 48,8% || 516 | 51,2% || 542 |- | colspan="7"| |- style="background:#eeeeee;" | Северен дел на Округот | align=left|[[Фленсбург]] || align=left|Фленсборг | 40,6% || 548 | 59,4% || 802 |- | colspan="7"| |- style="background:lightyellow;" | colspan="3" style="text-align:center; "|'''Зона II''' (Средиштен Шлезвиг), 14 март 1920||'''80,2''' % ||'''51.742'''||'''19,8''' % ||'''12.800''' |- | colspan="7"| |- |- style="background:#eeeeee;" | Јужен дел на Округот | align=left|Тондерн || align=left|[[Тендер (Данска)|Тендер]] | 87,9% || 17.283 | 12,1% || 2.376 |- style="background:#eeeeee;" | Јужен дел на Округот | align=left|[[Фленсбург]] || align=left| Фленсборг | 82,6% || 6.688 | 17,4% || 1.405 |- style="background:#eeeeee;" | Град | align=left|[[Фленсбург]] || align=left|Фленсборг | 75,2% || 27.081 | 24,8% || 8.944 |- style="background:#eeeeee;" | Северен дел на Округот | align=left|[[Хузум]] || align=left|Хузум | 90,0% || 672 | 10,0% || 75 |- |} На 15 јуни 1920 година, Северен Шлезвиг официјално се вратил во Данска. [[Данско-германска граница|Данско-германската граница]] била единствената граница наметната на Германија со [[Версајски договор|Версајскиот договор]] по Првата светска војна која никогаш не била оспорена од [[Адолф Хитлер]]. Во 1937 година, нацистите го донеле т.н. [[Закон за голем Хамбург]] (''Groß-Hamburg-Gesetz''), со кој Слободниот и Ханзеатски град Хамбург бил проширен, на сметка на градовите кои службено ѝ припаѓале на пруската [[Покраина Шлезвиг-Холштајн]]. За да ѝ надомести на Прусија за овие загуби (и делумно бидејќи Хитлер имал личен презир кон [[Либек]]<ref>[http://www.telegraph.co.uk/travel/citybreaks/5428909/Lubeck-The-town-that-said-no-to-Hitler.html „Либек: Градот кој му рекол не на Хитлер“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150516015403/http://www.telegraph.co.uk/travel/citybreaks/5428909/Lubeck-the-town-that-said-no-to-Hitler.html |date=2015-05-16 }}, Сајмон Хефер, www.telegraph.co.uk, 28 јуни 2010.</ref>), 711-годишната независност на Ханзеатскиот град Либек била прекината и скоро цела негова територија била припоена кон Шлезвиг-Холштајн. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пруската покраина Шлезвиг-Холштајн била окупирана од Британија. На 23 август 1946 година, воената влада ја укинала покраината и ја обновила како посебна сојузна покраина.<ref>Ordinance No. 46, {{PDFlink|[http://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/que/normal/que1167.pdf ''Abolition of the Provinces in the British Zone of the Former State of Prussia and Reconstitution thereof as Separate Länder'']|218&nbsp;KB}}</ref> Поради присилното селење на Германците од 1944 до 1950 година од источните територии, населението на Шлезвиг-Холштајн се зголемило за 33 проценти (860.000 луѓе).<ref>[http://www.hdg.de/lemo/html/Nachkriegsjahre/DasEndeAlsAnfang/fluchtUndVertreibung.html Flucht und Vertreibung] at Haus der Geschichte {{de}}</ref> == Географија == {{Поврзано|Список на места во Шлезвиг-Холштајн}} [[Податотека:Schleswig-Holstein.png|мини|десно|Физичка карта на сојузната покраина Шлезвиг-Холштајн]] Шлезвиг-Холштајн се наоѓа на основата на полуостровот [[Јитланд]] помеѓу [[Северно Море|Северното]] и [[Балтичко Море|Балтичкото Море]]. Поточно кажано, „Шлезвиг“ се однесува на германскиот Јужен Шлезвиг ({{langx|de|Südschleswig}} или ''Landesteil Schleswig'', {{langx|da|Sydslesvig}}), додека Северен Шлезвиг е во Данска ([[Јужен Јитланд (округ)|Јужен Јитланд]]). Покраината Шлезвиг-Холштајн понатаму се состои од Холштајн како и [[Лауенбург]] и поранешниот слободен град [[Либек]]. Шлезвиг-Холштајн се граничи со [[Данска]] (регион [[Јужна Данска]]) на север, [[Северно Море|Северното Море]] на запад, [[Балтичко Море|Балтичкото Море]] на исток и сојузните покраини [[Долна Саксонија]], [[Хамбург]] и [[Мекленбург-Западна Померанија]] на југ. Во западниот дел на покраината се наоѓаат низини со безмалку ниеден рид. [[Севернофризиски Острови|Севернофризиските Острови]], како и скоро целиот брег на Шлезвиг-Холштајн на Северното Море, го создаваат [[Национален парк Шлезвигхолштајнско Ваденско Море|Националниот парк Шлезвигхолштајнско Ваденско Море]] (''Nationalpark Schleswig-Holsteinisches Wattenmeer'') кој е најголем национален парк во Средна Европа. Единствениот остров на Германија на отворено море, [[Хелголанд]], е сместен во Северното Море. Брегот на Балтичкото Море во источниот дел на Шлезвиг-Холштајн е обележан со заливи, [[фјорд]]ови и гребени. Се наоѓаат нерамни ридови (највисоката точка е Бунгсберг на 168 метри н.в.) и многу езера, особено во источниот дел на Холштајн наречен [[Холштајнска Швајцарија]] и поранешното Војводство Лауенбург (''Herzogtum Lauenburg''). [[Фемарн]] е единствениот остров на источниот брег. Најдолга река покрај [[Елба]] е [[Ајдер (река)|Ајдер]]; најважен воден пат е [[Килски Канал|Килскиот Канал]] кој го поврзува Северното и Балтичкото Море. == Административна поделба == {| class="wikitable float-right" border="1" |+ Поделба на Шлезвиг-Холштајн ! !! 1900 !! 1959 !! 1994 !! 2009 |- | [[Окрузи во Германија|Окрузи]] || 17 || 17 || 11 || 11 |- | [[Амт|Општински заедници]] || || 199 || 119 || 87 |- | [[Општини во Германија|Општини]] || || 1371 || 1131 || 1116 |} Шлезвиг-Холштајн спровела административна реформа во периодот 1970-1974 година. Бројот на окрузи бил намален од 17 на единаесет; бројот на општини се намалил од 1371 (1959) на 1131 (1994), а 199. општински заедници се намалиле на 119. Денес, Шлезвиг-Холштајн (состојба: 1 јануари 2013) се состои од вкупно единаесет окрузи, 85 општински заедници и 1115 општини. Од овие општини, 901 имаат помалку од 2.000 жители. 63 општини поседуваат градско право. Градското право една општина може да го добие, доколку има најмалку 10.000 жители, но градовите, кое ова право го поседува од стари времиња, не го губат. Во овие градови живеат 1,5 милиони од околу 2,7 милиони жители во покраината. Округот Пинеберг со околу 300.000 жители е најнаселен во покраината, додека округот Рендсбург-Екернферде со околу 2.200 км² најголем и со тоа голем скоро колку [[Сар]]. === Окрузи === [[Податотека:Schleswig-Holstein, administrative divisions - mk - colored.svg|500п|десно]] * [[Војводство Лауенбург]] * [[Дитмаршен]] * [[Зегеберг]] * [[Источен Холштајн]] * [[Пинеберг (округ)|Пинеберг]] * [[Плен (округ)|Плен]] * [[Рендсбург-Екернферде]] * [[Северна Фризија (округ)|Северна Фризија]] * [[Шлезвиг-Фленсбург]] * [[Штајнбург]] * [[Штормарн]] === Слободни градови === * [[Кил]] * [[Либек]] * [[Нојминстер]] * [[Фленсбург]] Од 1 јануари 2005 градот [[Нордерштет]] поседува посебен статус и е именуван како „голем окружен град“ (''Große kreisangehörige Stadt''), што е дозволено со членот 135 од законот за општини на Шлезвиг-Холштајн, како експериментална практика. Ова значи, дека одредени задачи со посебен договор со округот (овде: Зегеберг) можат да бидат префрлени на градот. === Градови и општини === [[Податотека:Rathaus-kiel.jpg|мини|Поглед на Градското Собрание на [[Кил]]]] [[Податотека:Lübeck Holstentor.jpg|мини|Поглед на [[Холстентор|Портата Холстен]], знаменитост на [[Либек]]]] [[Податотека:Flensburg 2015-08 img15 view to Jürgensby.jpg|мини|Источниот брег на [[Фленсбург]]]] {| class="wikitable" |+ Градови и општини ! Град/општина ! Округ ! Жители<br /> 31 декември 2000 ! Жители<br /> 31 декември 2007 ! Жители<br /> 31 декември 2012<ref name="Bevölkerung in den Gemeinden Schleswig-Holsteins, Fortschreibung zum 31.12.2012 auf Basis des Zensus 2011">[http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_I_1_j12_SH.pdf] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140407071711/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_I_1_j12_SH.pdf |date=2014-04-07 }} Население во општините на Шлезвиг-Холштајн 31 декември 2012 на основа на пописот од 2011 година</ref> |- | [[Кил]] | align="right" | [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] | align="right" | 232.612 | align="right" | 236.902 | align="right" | 239.866 |- | [[Либек]] | align="right" | [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] | align="right" | 213.399 | align="right" | 211.541 | align="right" | 211.713 |- | [[Фленсбург]] | align="right" | [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] | align="right" | 84.281 | align="right" | 87.792 | align="right" | 83.462 |- | [[Нојминстер]] | align="right" | [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] | align="right" | 79.831 | align="right" | 77.595 | align="right" | 76.951 |- | [[Нордерштет]] | align="right" | [[Зегеберг]] | align="right" | 71.523 | align="right" | 71.903 | align="right" | 74.574 |- | [[Елмсхорн]] | align="right" | [[Пинеберг (округ)|Пинеберг]] | align="right" | 47.391 | align="right" | 48.052 | align="right" | 47.490 |- | [[Пинеберг]] | align="right" | [[Пинеберг (округ)|Пинеберг]] | align="right" | 39.423 | align="right" | 42.301 | align="right" | 41.726 |- | [[Ицехо]] | align="right" | [[Штајнбург]] | align="right" | 33.549 | align="right" | 32.800 | align="right" | 30.956 |- | [[Ведел]] | align="right" | [[Пинеберг (округ)|Пинеберг]] | align="right" | 32.060 | align="right" | 32.033 | align="right" | 31.725 |- | [[Аренсбург]] | align="right" | [[Штормарн]] | align="right" | 29.117 | align="right" | 30.663 | align="right" | 31.292 |- | [[Гестхахт]] | align="right" | [[Војводство Лауенбург]] | align="right" | 29.106 | align="right" | 29.295 | align="right" | 29.098 |- | [[Рендсбург]] | align="right" | [[Рендсбург-Екернферде]] | align="right" | 29.321 | align="right" | 28.391 | align="right" | 27.446 |- | [[Хенштет-Улцбург]] | align="right" | [[Зегеберг]] | align="right" | 24.950 | align="right" | 26.560 | align="right" | 27.199 |- | [[Рајнбек]] | align="right" | [[Штормарн]] | align="right" | 24.570 | align="right" | 25.516 | align="right" | 26.347 |- | [[Бад Олдесло]] | align="right" | [[Штормарн]] | align="right" | 23.314 | align="right" | 24.172 | align="right" | 24.448 |- | [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]] | align="right" | [[Шлезвиг-Фленсбург]] | align="right" | 25.093 | align="right" | 24.036 | align="right" | 23.665 |- | [[Екернферде]] | align="right" | [[Рендсбург-Екернферде]] | align="right" | 23.304 | align="right" | 22.915 | align="right" | 21.791 |- | [[Хузум]] | align="right" | [[Северна Фризија (округ)|Северна Фризија]] | align="right" | 20.994 | align="right" | 22.327 | align="right" | 22.092 |- | [[Хајде]] | align="right" | [[Дитмаршен]] | align="right" | 20.530 | align="right" | 20.827 | align="right" | 20.894 |- | [[Квикборн (Пинеберг)|Квикборн]] | align="right" | [[Пинеберг (округ)|Пинеберг]] | align="right" | 19.875 | align="right" | 20.136 | align="right" | 19.986 |} Шлезвиг-Холштајн има голем број на општини со помалку од 500 жители. Во спротивност со останатите други сојузни покраини ништо не променила во спроведените општински реформи. 1033 помали градови и општини се здружени во 85 [[Амт|општински заедници]], со цел поефективно административно извршување на задачите (состојба 1 јануари 2013). [[Арнис]] со околу 300 жители е најмалиот град во Германија. [[Греде]] (11 жит.) и [[Виденборстел]] (12 жит.) се најмалите општини во Германија. == Демографија == === Население === Шлезвиг-Холштајн има 2,81 милиони жители, густината на населеност е 179 жители на км², што е околу една петтина под сојузниот просек. Старосната и половата структура е во рамките на другите сојузни покраини. Населението, главно, е географски нерамномерно распределено. Покрај слободните градови густо населена е и околината на Хамбург (''Hamburger Umland''), во окрузите [[Пинеберг (округ)|Пинеберг]] и [[Штормарн]], додека [[Јужен Шлезвиг|Шлезвиг]] и округот [[Дитмаршен]] се слабо населени. === Малцинства === Во Шлезвиг-Холштајн живеат [[Данска|данско]] (во Шлезвиг), [[Фризија|фризиско]] (на северофризискиот брег и на островите) и традиционалното малцинство [[Роми]] (пред сè во големите градови Кил и Либек, како и во Хамбургер Умланд). Овие малцинства се под посебна заштита на Уставот на Шлезвиг-Холштајн; нивните малцински јазици покрај долногерманскиот се под заштита на европската резолуција за регионалните и малцинските јазици. === Религија === {{bar box |title=Религија во Шлезвиг-Холштајн — 2011 г. |left1=религија |right1=процент |float=right |bars= {{Столбен постоток|[[Протестантство|протестанти]]|DodgerBlue|53}} {{Столбен постоток|[[Римокатоличка црква|римокатолици]]|DarkOrchid|6}} {{Столбен постоток|[[Ислам|муслимани]]|Green|3}} {{Столбен постоток|други или ниедна|SlateGray|38}} }} Областа е силно [[Протестантство|протестантска]] уште од времето на [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Денес, членови на Евангелистичката црква во Германија сочуваат 53% од населението, додека на [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] отпаѓаат 6%.<ref>[http://www.ekd.de/download/kirchenmitglieder_2007.pdf EKD statistics 2007]</ref> 41% од населението е нерелигиозно или припаѓа на други религии. === Бегалци и протерани === Шлезвиг-Холштајн прими најмногу бегалци и протерани од сите западногермански покраини за време и по Втората светска војна. Тие најмногу потекнува од [[Задна Померанија]] и [[Источна Прусија]]. Така во периодот 1944-1949 населението се зголемило за околу 1,1 милион. Интеграцијата на бегалците во руралните делови внела одредени конфликти. === Доселување од странство === Поради географската одвоена положба и претходниот слаб стопански развој што го имала Шлезвиг-Холштајн, таа има најмал удел на странци во споредба со западногерманските покраини (1999: 5,1 %). Од 140.000 странци во покраината, три четвртини од нив доаѓаат од Европа, од нив 22% од вкупниот број на странци потекнуваат од старите членки на [[Европска Унија|Европската Унија]]. Најголема група од сите странци (2012) доаѓаат од [[Турција]] (околу 30.000), втора најголема група се [[Полјаци]]те (15.400).<ref>Statistisches Jahrbuch Schleswig-Holstein 2013/2014</ref> == Култура == [[Податотека:Rote Grütze mit Vanillesoße.JPG|мини|Заеднички јадење со Данска: Редгред (''Rødgrød'') се служи во Шлезвиг-Холштајн со млеко или пудинг]] Шлезвиг-Холштајн поседува данско и германско влијание на култура. Замоците и дворците во внатрешноста се најдобри примери за оваа традиција; некои јадења како Редгред ({{langx|da|Rødgrød}}, {{langx|de|Rote Grütze}}) се заеднички, како и одредени презимиња, меѓу кои и Хансен. Најважни фестивали се „Музичкиот фестивал Шлезвиг-Холштајн“, годишен фестивал на класична музика низ целата покраина и „Нордиските филмски денови во Либек“, годишен филмски фестивал за филмови од [[Скандинавија]], одржуван во Либек. Годишниот фестивал ''Wacken Open Air'' се смета за најголем [[Хеви метал музика|хеви метал]] фестивал во светот. Најважен покраински музеј за културната историја е во замокот Готорф во Шлезвиг. === Симболи === [[Грб]]от прикажува симболи на двете војводства обединети во Шлезвиг-Холштајн, т.е. двата лава за Шлезвиг и листот на коприва за Холштајн. Мотото на Шлезвиг-Холштајн е ''„Up ewich ungedeelt“'' ([[среднодолногермански јазик|среднодолногермански]]: „засекогаш неразделени“, современ германски: ''„Auf ewig ungeteilt“''). Потекнува од Рипенскиот договор (''Vertrag von Ripen'' или ''Handfeste von Ripen'') во 1460 година. Рипен (Рибе) — историски мал град на брегот на Северното Море во Северен Шлезвиг. Химната од 1844 година е наречена ''„Wanke nicht, mein Vaterland“'' („Не се колебај, моја татковино“), но вообичаено е нарекувана по нејзиниот прв стих ''„Schleswig-Holstein meerumschlungen“'' (т.е., „Шлезвиг-Холштајн обвиткана од мориња“) или ''„Schleswig-Holstein-Lied“'' („Песна за Шлезвиг-Холштајн“). Стариот дел на градот Либек е прогласен за [[светско културно наследство]] од [[УНЕСКО]]. === Јазици === [[Податотека:Helgoland Hummerbuden 21955.JPG|мини|Островот [[Хелголанд]] во [[Северно Море|Северното Море]]]] Официјална јазик во покраината е [[Германски јазик|германскиот]], додека [[Долногермански јазик|долногермански]], [[Дански јазик|дански]] и [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]] се правно заштитени и под заштитени од покраината. Историски биле говорени долногерманскиот, данскиот (во Шлезвиг) и фризискиот (во Шлезвиг). Долногерманскиот сè уште се користи во многу делови на покраината, а измешан говор („пиџин“) на долногермански и стандардизиран германски („мисингш“) се користи во повеќе области. Данскиот е користен од данското малцинство во Јужен Шлезвиг, а фризискиот се говори од Северните Фризи на брегот на Северното Море и Севернофризиските Острови во Јужен Шлезвиг. Севернофризиски дијалект наречен хелголандски (''Halunder'') се говори на островот [[Хелголанд]]. Стандардизираниот германски јазик бил воведен во {{римски|16}} век, главно поради официјални цели, но денес е главен јазик. == Образование == Задолжителното образование започнува за сите деца кои имаат наполнето шест години до 30 јуни.<ref name="EducationSH1">{{нмс|title=Образование во Шлезвиг-Холштајн|url=http://www.schleswig-holstein.de/Portal/EN/Education/Education_node.html|publisher=Покраина Шлезвиг-Холштајн|accessdate=14 април 2011|archive-date=2011-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110504094308/http://www.schleswig-holstein.de/Portal/EN/Education/Education_node.html|url-status=dead}}</ref> Сите деца посетуваат основно училиште првите четири години, а подоцна се префрлаат во повисоко ниво.<ref name="EducationSH1"/> Постојат три универзитети во Кил, Либек и Фленсбург.<ref name="EducationSH2">{{нмс|title=Високообразовни институции на Шлезвиг-Холштајн|url=http://www.schleswig-holstein.de/Portal/EN/Education/InstitutionsHigherEducation/InstitutionsHigherEducation_node.html|publisher=Покраин Шлезвиг-Холштајн|accessdate=14 април 2011|archive-date=2011-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930041114/http://www.schleswig-holstein.de/Portal/EN/Education/InstitutionsHigherEducation/InstitutionsHigherEducation_node.html|url-status=dead}}</ref> Исто така, постојат четири јавни високи школи во Фленсбург, Хајде, Кил и Либек.<ref name="EducationSH2"/> Во Либек се наоѓа и конзерваториум, додека во Кил постои Академија за современи уметности. Во сојузната покраина постојат три приватни високообвразовни институции.<ref name="EducationSH2"/> == Политика == [[Податотека:Allocation of seats in the Schleswig-Holstein State Parliament (DE-2012-06-01).svg|мини|250п|Распределба на местата во [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|Ландтагот на Шлезвиг-Холштајн]]]] Шлезвиг-Холштајн поседува свој парламент и влада, кои се наоѓаат во покраинскиот главен град Кил.<ref name=PoliticsSH>{{нмс|title=Одговорности на Владата|url=http://www.schleswig-holstein.de/Portal/EN/LandGovernment/TheResponsibilities/Responsibilities_node.html|publisher=Покраина Шлезвиг-Холштајн|accessdate=14 април 2011|archive-date=2010-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20101230065923/http://schleswig-holstein.de/Portal/EN/LandGovernment/TheResponsibilities/Responsibilities_node.html|url-status=dead}}</ref> Министерот-претседател на Шлезвиг-Холштајн е избиран од [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|Ландтагот на Шлезвиг-Холштајн]].<ref name="PoliticsSH"/> Шлезвиг-Холштајн е главно земјоделска и протестантска покраина. Во повоениот период, Сојузот на протераните и бегалците освојувал скоро 25% од гласовите на изборите. Со нивната интеграција во западногерманското друштво полека се изгубиле нивните гласови. Во 1960-тите години ([[Националдемократска партија на Германија|NPD]]) и во 1990-тите години ([[Германски народен сојуз|DVU]]) можеле да учествуваат на изборите и покрај нивниот екстремен став, сепак ова не се повторило. Во Шлезвиг-Холштајн гласовите за [[Слободна демократска партија|FDP]] и за [[Сојуз ’90/Зелени|Зелените]] главно се незначително отколку во другите западногермански покраини. Регионалната распределба на гласовите во внатрешноста на покраината е многу различна. Растечко е нивото на гласови за [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] во слободните градови и во околината на Хамбург, додека [[Демохристијански сојуз на Германија|ДХС]] повеќе гласови добива во окрузите Северна Фризија и Дитмаршен, како и во руралните општини во окрузите Штајнбург, Рендсбург-Екернферде и Зегеберг. Една особеност на политичката сцена на Шлезвиг-Холштајн е Изборниот сојуз на Јужен Шлезвиг (SSW), кој ги застапува интересите за данското и еден дел за фризиското малцинство и на покраинските избори е изземен од прагот за пет проценти.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://sh.juris.de/sh/WahlG_SH_P3.htm |title=§ 3 Abs. 1 Satz 2 |accessdate=2014-07-30 |archive-date=2009-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091203032022/http://sh.juris.de/sh/WahlG_SH_P3.htm |url-status=dead }}</ref> === Покраинска влада === Владата по покраинските избори во Шлезвиг-Холштајн на 6 мај 2012 година е составена од коалиција на SPD, Зелените и SSW, кои поседува мнозинство со еден глас повеќе. На кабинетот на министер-претседателот [[Торстен Албиг]] (СПД) припаѓаат: * [[Андреас Брајтнер]] (SPD) — министер за внатрешни работи * [[Валтрауд Венде]] (независен) — министерка за образование и наука * [[Кристин Алхајт]] (SPD) — министерка за социјална работа, здравје, семејство и рамноправност * [[Рајнхард Мајер]] (SPD) — министер за економија, труд, сообраќај и технологија * [[Роберт Хабек]] (Зелени) — министер за енергија, животна средина, земјоделство и просторно планирање како и заменик на министерот-претседател * [[Моника Хајнолд]] (Зелени) — министерка за финансии * [[Анке Шпорендонк]] (SSW) — министерка за правда, Европа и култура како и заменичка на министерот-претседател === Избори во 2012 година === Најновите избори во Шлезвиг-Холштајн биле одржани на 6 мај 2012 година. Од јуни 2012 година, по преговори за владата, покраината е водена од т.н. „дански семафор“ (''Dänen-Ampel'') или „црвено-зелено-сина“ коалиција составена од социјалдемократите, зелените и изборниот сојуз на Јужен Шлезвиг. Владата има тесно мнозинство во покраинскиот парламент. Пред изборите во 2012 година, [[Петер Хари Карстенсен]] од CDU бил министер-претседател во коалиција составена од неговата партија и либералната FDP. {| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |- |colspan=2| '''Политичка партија''' | '''Гласови %''' |'''+/-''' | align="center" | '''Места''' |- |bgcolor="black"| | [[Демохристијански сојуз на Германија|Демохристијански сојуз]] (''Christlich Demokratische Union Deutschlands'') | 30,8 | -0,8 | 22 |- |bgcolor="red"| | [[Социјалдемократска партија на Германија]] (''Sozialdemokratische Partei Deutschlands'') | 30,4 | +5,0 | 22 |- |bgcolor="green"| | [[Сојуз ’90/Зелени]] (''Bündnis 90/Die Grünen'') | 13,2 | +0,7 | 10 |- |bgcolor="yellow"| | [[Слободна демократска партија на Германија]] (''Freie Demokratische Partei'') | 8,2 | -6,7 | 6 |- |bgcolor="#FF8800"| | [[Пиратска партија (Германија)]] (''Piratenpartei Deutschland'') | 8,2 | +6,4 | 6 |- |bgcolor="blue"| | [[Изборен сојуз на Јужен Шлезвиг]] (''Südschleswigscher Wählerverband'') | 4,6 | +0,3 | 3 |- |bgcolor="darkred"| | [[Левица (Германија)|Левица]] (''Die Linke'') | 2,2 | -3,7 | - |- |bgcolor="white"| | Други партии | 2,4 | -1,1 | - |} == Поврзано == {{Портал|Германија}} * [[Шлезвиг]] * [[Холштајн]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == * [http://www.schleswig-holstein.de/ Официјален владин портал] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150416175314/http://www.schleswig-holstein.de/ |date=2015-04-16 }} * [http://www.sh-regional.de/ Портал за Шлезвиг-Холштајн] * {{Osmrelation-inline|62775}} * {{Cite EB1911|wstitle=Schleswig-Holstein}} * [http://www.liedertafel.business.t-online.de/Schleswig_Holstein.htm Химната на Шлезвиг-Холштајн] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060516165626/http://www.liedertafel.business.t-online.de/Schleswig_Holstein.htm |date=2006-05-16 }} {{Сојузни покраини во Германија}} {{Окрузи во Шлезвиг-Холштајн}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Шлезвиг-Холштајн| ]] [[Категорија:Сојузни покраини во Германија]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1946 година]] qg08e29ovh7fezi5x1boya5eutr50ks 0 17871 5562418 5544081 2026-05-22T18:02:38Z Gurther 105215 5562418 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Бугарија |name = Цапарево |name_local = |image_skyline = |caption_skyline = |city_flag = |city_seal = |nickname = |image_map = {{ПолКарта | Пиринска Македонија | ширина = | опис = <center>Местоположба на Цапарево во [[Општина Струмјани]] и [[Благоевград (област)|Благоевградската област]]</center> | релјефна = | натпис = Раздол | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41| ГШ_мин = 38| ГШ_прав = N | ГД_степ = 23| ГД_мин = 6| ГД_прав = E }} |map_caption = Местоположба во областа |lat_deg = 41 |lat_min = 38 |lon_deg = 23 |lon_min =6 |elevation_min = |elevation = 855 |elevation_max = |periph = |periphunit = [[Благоевград (област)|Благоевградска област]] |prefec = |municipality = [[Општина Струмјани|Струмјани]] |municunit = Струмјани |established_c = |established_m = |districts = |mayor = |party = |since = |population_as_of = 2024 |population = 94 <ref>[https://www.grao.bg/tna/t41nm-15-03-2024_2.txt www.grao.bg]</ref>. |area = 2,849 |population_metro = |area_metro = |population_urban = |area_urban = |population_village = |area_village = |pop_municipality = |area_municipality = |pop_municunit = |area_municunit = |pop_community = |area_community = |postal_code = 2834 |area_code = |licence = |website = }} '''Цапарево''' ({{langx|bg|Цапарево}}) — [[село]] во [[Благоевград (област)|Горноџумајско]], [[Пиринска Македонија]], во состав на денешната [[Општина Струмјани]] на [[Благоевградска област|Благоевградската област]], југозападна [[Бугарија]].<ref>[http://www.guide-bulgaria.com/SW/Blagoevgrad/Sandanski Guide Bulgaria], Accessed May 5, 2010</ref> == Историја == ===Отоманско Царство=== [[Слика:Tsaparevo Ottoman Postcard.jpg|мини|250п|Цапрево на поштенска карта.]] Во текот на XIX век, селото било населено со христијани и било во составот на [[Мелничка каза|Мелничката]] [[каза]] а по 1878 година, на [[Петричка каза|Петричката каза]] на [[Серски Санџак|Серскиот Санџак]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Црквата „Свети Димитар“ била изградена во 1847 година.<ref>[https://www.strumyani.org/subsection-128-hramove.htmlХрамове // Община Струмяни. Посетен на 18 декември 2015.]{{Мртва_врска|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во втората фаза на [[Македонско востание|Македонското востание]], Цапарево било главното седиште на Македонскиот востанички комитет. Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. во Цапарево (''Tsaparévo'') имало 92 домаќинства со 320 [[Македонци]].<ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995.</ref>Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] година селото имало 1000 жители, сите Македонци.<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 188.]</ref>Селото било под влијание на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во селото живееле 1320 [[Македонци]] под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, рр. 186-187.</ref> По избувнувањето на [[Балкански војни|Балканските војни]] во [[1912]] година, 4 лица од селото биле доброволци во [[Македонско-одрински доброволни чети|Македонско-одринските доброволни чети]].<ref>„Македоно-одринското опълчение 1912 – 1913 г. Личен състав“, Главно управление на архивите, 2006, стр. 886</ref> ===Бугарија=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Бугарија]]. ==Географија== Селото Цапарево се наоѓа на околу 42 километри јужно од регионалниот центар [[Благоевград]], на околу 9 километри западно-југозападно од општинскиот центар [[Струмјани]] и на околу 16 километри северозападно од градот [[Свети Врач|Сандански]]. Се наоѓа во јужните делови на [[Малешевските Планини]], на надморска височина помеѓу [[Цапаревска Река]] - од север и североисток, и нејзината мала десна притока - од југ. Надморската височина во центарот на селото е околу 730 m, се зголемува кон неговиот западен дел на околу 790 m, а на падините на север, исток и југ значително се намалува. Општински пат од Цапарево кон југозапад води до крак од третокласен [[Републички пат III-1008]], кој доаѓа од исток од село Струмјани преку село [[Микрево]], а на запад - со отстапување кон с. [[Горна Рибница]], води до селото [[Клепало]]. Атарот на селото Цапарево се граничи со атарите на: селото [[Гореме]] на север; селото [[Крпелево]] на североисток и исток; селото [[Седелец]] на југоисток и југ; селото [[Колибите]] на југозапад; селото [[Добри Лаки]] на југозапад; селото [[Раздол]] на запад; селото [[Горна Рибница]] на северозапад. Во атарот на селото Цапарево има 10 микробрани.<ref>[https://dams.damtn.government.bg/index.php?formdata%5Btitle%5D=&formdata%5Bobstina%5D=BLG49&view=items&option=com_webregister&Itemid=107 Държавна агенция за метрологичен и технически надзор; язовири, село Цапарево; към 2022 г.]</ref> ==Население<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref name="nsi">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=2730&ezik=bul=Справка за населението на с. Цапарево, общ. Струмяни, обл. Благоевград|lang=bg|accessdate=2018-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304125710/http://www.nsi.bg/nrnm/show9.php?sid=2212&ezik=bul|archivedate=2016-03-04|url-status=dead}}</ref>== {| class="wikitable" |+Население на Цапарево по попис<ref name="nsi"/> !Година |- !Год !1934 !1946 !1956 !1965 !1975 !1985 !1992 !2001 !2011 |- !Жителей |1061 |1195 |1223 |1061 |813 |609 |465 |336 |201 |} {| align="left" style="margin-right:1em;" |+'''Население по возраст<br> од 2011 година'''<ref>{{cite web|url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|title=Национален статистически институт. Население по области, общини, населени места и възраст към 01.02.2011 г.|lang=bg|accessdate=2012-03-18|archiveurl=https://www.webcitation.org/6Irx9OSLX?url=http://www.nsi.bg/ORPDOCS/Census2011_1.pop_by_age.xls|archivedate=2013-08-14|deadlink=no}}</ref>: |- |{{Демография/распределение по возрасту | макс=41 | всего=201 | 0-4= | 5-9= | 10-14= | 15-19= | 20-24= | 25-29=1 | 30-34=3 | 35-39=1 | 40-44=3 | 45-49=3 | 50-54=4 | 55-59=9 | 60-64=23 | 65-69=38 | 70-74=41 | 75-79=34 | 80-84=20 | 85+=21 }} |} {{clearleft}} Според пописот на населението од 2011 година, етничкиот состав на селото е следниот:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-ethnic-loc2011.htm |title=Попис на населението од 2011 година |accessdate=2024-12-21 |archive-date=2021-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211122101707/http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-ethnic-loc2011.htm |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto;margin-right:auto" style="text-align:right;" |- bgcolor="#ececec" valign=top | || Број на население |- bgcolor="#DCDCDC" valign=top |align="center"| Вкупно ||201 |- |align="left"|[[Бугари во Бугарија|Бугари]] || 199 |- |align="left"|[[Турци во Бугарија|Турци]] || - |- |align="left"|[[Роми во Бугарија|Роми]] || 4 |- |align="left"|Останати || - |- |align="left"|Не се определиле || - |- |align="left"|Без одговор || 2 |} == Личности == [[Податотека:Atse Ivanov IMARO.jpg|мини|[[Аце Иванов]]]] == Наводи == {{наводи}} {{Општина Струмјани}} [[Категорија:Општина Струмјани]] [[Категорија:Села во Пиринска Македонија]] lorvs7t795vjhv0tgby53sd5n86rq0f 0 18236 5562538 5559448 2026-05-23T08:31:24Z Buli 2648 /* Почеток и тек на преродбата */ 5562538 wikitext text/x-wiki {{Историја на Бугарија}} '''Бугарската преродба''' ({{langx|bg|Българско възраждане}}) е период во историjата на [[Бугари|бугарскиот народ]] за време на турското ропство. Бугарската преродба претставува будење на бугарската национална свест, борба за бугарска просвета, црква и држава. == Почеток и тек на преродбата == [[Податотека:Istoriya-slavyanobulgarska.jpg|мини|лево|''[[Историjа словенобугарска]]'' на Паисиј Хилендарски]] [[File:BASA-1599K-1-1882-36-Vasil Levski.JPG|thumb|Погубувањето на [[Васил Левски]] во 1873 г.]] Историографиjата во Бугарија до средината на [[20 век|XX век]] смета за зачетник на идеологиjата на бугарската преродба калуѓерот [[Свети Паисиј Хилендарски|Паисиj Хилендарски]], кој во [[1762]] година напишал првиот бугарски преродбенички текст "[[Историjа словенобугарска]]". Денешните бугарски историчари тврдат дека Преродбата е долг културно-историски процес, започнал во [[18 век|ХVІІІ век]], којшто не може да биде зависен само од една историска личност<ref>Генчев, Николай. Българско възраждане, София 1988, с. 6-7</ref>. Познати се повеќе од 60 ракописни преписи на "Историjа словенобугарска" пред таа да биде печатена во [[1844]] година под името "Царственик". Книгава на Паисиj Хилендарски претставува преродбеничка бугарска национална програма и имала влијание врз бугарските национални деjци. Во неговата историjа читаме: :''Бидете внимателни вие, што читате и слушате, родe бугарски, кои го сакате и имате во срцето своjот род и своjата бугарска татковина и имате желба да знаете тоа што се знае за своjот бугарски род и вашите татковци, дедовци, прадедовци и цареви, патријарси и светци како се наjпрво живели и делували. За вас е неопходно и вредно да знаете што е познато за делата на вашите татковци како што знаат сите други племиња и народи за своjот род и јазик, имаат историjа и секој писмен од нив знае, раскажува и е горд на своjот род и јазик.'' [[Податотека:Istanbul asv2021-11 img13 StStephen Church.jpg|лево|мини|Железната црква Св. Стефан во Истанбул изградена во периодот 1892-1896]] Друг напор прави рускиот автор [[Јуриј Венелин]], кој во [[1829]] година објавува книга преку која бугарските Словени ги прогласува за одделен словенски етникум - Бугари. Напорите на Венелин наишле на големо одобрување кај бугарските еминентни преродбенски кругови, кои сакале да бидат признаени на Балканот како одделен етникум. Исто така во [[Русија]] тие напори биле поддржувани од рускиот империализам, кој имал намера да создаде голема словенска православна држава со името Бугарија под нејзина контрола, преку која би излегла на [[Егејско Море|Егејското Море]] и [[Босфор]]. Тие интереси неретко биле штетни за самите Бугари, кои Русија ја гледале како еден нов поробувач (како што вели бугарскиот апостол на слободата [[Васил Левски]] во своите писма) и некои од големите бугарски успеси како афирмациjата на Бугарската Егзархиjа се остварени во борбата против руските интереси, кои ја поддржувале идеjата за единствена и сеопшта православна Цариградска патријаршиjа. Подоцна, по заедничка децениска борба на бугарските и македонските елити и народи, е создадена бугарската црква - [[Бугарска егзархија|Бугарската Егзархиjа]] ([[1870]]), а по [[Априлско востание|Априлското востание]] од [[1876]] и [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската воjна од 1877/8]] и државата Кнежевството Бугарија ([[1878]]). {{Хронологија на бугарската преродба}} == Јазик и литература == Развојот на бугарскиот јазик и литературата претставува една од централните компоненти на Бугарската национална преродба. Во почетокот на 18 век бугарскиот јазик не постоел како унифициран литературен јазик. Во црковните и пишаните текстови преовладувал црковнословенскиот јазик, често мешан со грчки елементи, додека народниот говор останувал исклучиво усна традиција. Паисиј Хилендарски со своето дело „Историја славјано-болгарска“ (1762) го направил првиот значаен чекор кон создавање на новобугарски книжевен јазик. Неговиот текст, иако сè уште близок до црковнословенскиот, во значителна мера го користел живиот народен говор и ги поставил темелите на националната книжевна свест. [[Софрониј Врачански]] ја продолжил оваа традиција со печатењето на „''Неделник''“ (''Кириакодромион'') во 1806 година во Римник, Романија, што се смета за прва печатена книга на новобугарски јазик. [[Податотека:Tsarigradski-vestnik-glava.jpg|мини|''[[Цариградски весник]]'']] Во текот на 19. век се одвивала интензивна работа на стандардизација на јазикот. Просветители како [[Неофит Рилски]], [[Васил Априлов]], [[Неофит Бозвели]] и [[Константин Фотинов]] создале граматики, буквари и читанки прилагодени за масовно училишно образование. Важна улога во научното изучување и кодификација на јазикот имал и [[Марин Дринов]] (1838–1906) – истакнат филолог, историчар и еден од основоположниците на современата бугарска наука. Дринов активно се залагал за источнобугарската дијалектна основа на литературниот јазик, објавувал трудови за бугарската историја и јазик и учествувал во јазичните реформи. Постепено преовладала источнобугарската дијалектна основа, со елементи од други говори, што довело до формирање на современиот бугарски литературен јазик. Печатниците во Цариград, Букурешт, Одеса, Белград и Смирна овозможиле масовно печатење на книги. Се појавиле првите периодични изданија: „''[[Б'лгарски орел]]''“ (1846) на [[Георги Раковски]], „''[[Цариградски весник]]''“, „[[Македонија (1866 – 1872)|''Македонија'']]“ на [[Петко Славејков]], „Свобода“ и „Независимост“ на [[Љубен Каравелов]], како и „Знаме“ на [[Христо Ботев]]. Овие весници и списанија не биле само информативни, туку и важни алатки за ширење на национални, просветителски и револуционерни идеи. Во литературата преовладувале неколку главни жанрови: патриотска поезија, публицистика, раскази, повести и мемоарска проза. Христо Ботев (1848–1876) го достигнал највисокиот врв на преродбенската поезија со дела како „Хајдути“, „До мојот брат“, „Мојата молитва“ и „Обесването на Васил Левски“, во кои ги комбинирал романтичарскиот дух со револуционерна страст. Љубен Каравелов (1834–1879) вовел реалистички елементи преку раскази и повести во кои ја критикувал општествената заостанатост и го опишувал животот на еснафот и интелигенцијата. Петко Рачов Славејков бил плоден поет, фолклорист и публицист, познат по собирањето на народни песни и по своите сатирични и лирски стихови. [[Иван Вазов]], иако најголем дел од неговото творештво припаѓа на периодот по ослободувањето, корените на неговото дело се длабоко во преродбенската епоха. Неговата „''Епопеја на заборавените''“ (1881–1884) и романот „''[[Под игото]]''“ (1889) се сметаат за најавтентични уметнички сведоштва за целата епоха. Преродбенската литература во голема мера била функционална – таа служела за будење на националната свест, едукација на народот и мобилизација за политичка слобода. Многу автори биле истовремено просветители, новинари и револуционери, што го дава специфичниот карактер на литературата од овој период. На крајот на преродбата, бугарскиот јазик веќе бил целосно кодифициран и способен за изразување на сложени филозофски, политички и уметнички содржини. Развојот на јазикот и литературата во 19 век претставува една од најтрајните и најзначајни заслуги на Бугарската национална преродба, која директно го овозможила влезот на Бугарија во модерната европска културна сфера. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.slovo.bg/showauthor.php3?ID=15&LangID=1 Историjа словенобугарска] - текст на современен бугарски. [[Категорија:Бугарска преродба]] [[Категорија:Национална преродба]] qmsrjb923mfb9f56u5ab091vipqxw6r 0 23061 5562413 5549459 2026-05-22T17:32:53Z Gurther 105215 5562413 wikitext text/x-wiki <table border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:right; clear:right; margin: 0 0 1em 1em"> <tr> <th colspan="2" align=center bgcolor=#008000><span style="color:white"><big>'''Ќустендилска област'''<br /><small>Област Кюстендил</small></span></th></tr> <tr><td colspan="2" align=center>[[Податотека:Oblast Kyustendil.png|270px|Мапа на Бугарија, Ќустендилска област област е означена]]<br /></td></tr> <tr><td colspan="2" cellspacing="0" cellpadding="2"></td></tr> <tr><th colspan="2" align=center bgcolor=#008000><span style="color:white">'''мапа'''</small></th></tr> <TR><TD>'''Админ. центар''':</td><td>[[Ќустендил]]</td></tr> <TR valign=top><TD>'''Површина''':</td><td>3&nbsp;051 км²</td></tr> <TR valign=top><TD>'''Население''':</td><td>160&nbsp;702</td></tr> <TR valign=top><TD>'''Број на општини''':</td><td>9</td></tr> <TR valign=top><TD>'''Регистарска ознака''':</td><td>КН</td></tr> <TR valign=top><TD>'''Областен Управител''':</td><td>Љубомир Дермански</td></tr> <th colspan="2" align=center bgcolor=#008000><span style="color:white">'''информација'''</th></tr> </td></tr> </table> '''Ќустендилска област''' е една од 28-те [[области на Бугарија]]. Се наоѓа во западниот дел на земјата, на границата со [[Република Македонија]]. Опфаќа површина од 3&nbsp;051 км² и има население од 135,664 луѓе.<ref name="divisions">{{in lang|en}} [http://www.nsi.bg/otrasalen.php?otr=53&a1=1583&a2=1584&a3=1585#cont Bulgarian National Statistical Institute - Bulgarian provinces and municipalities in 2009]</ref><ref name="population">{{in lang|en}} [http://www.citypopulation.de/Bulgaria-Cities.html „WorldCityPopulation“]</ref><ref name="pop-stat-divisions">{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-division.htm |title=„pop-stat.mashke.org“ |accessdate=2024-01-26 |archive-date=2017-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171113015521/http://pop-stat.mashke.org/bulgaria-division.htm |url-status=dead }}</ref> == Список на населените места во Ќустендилска област == ''Градовите се со задебелен фонт. '' === [[Бобов Дол (општина)|Општина Бобов Дол]] === [[Бабино (Ќустендилско)|Бабино]], [[Бабинска Река (село)|Бабинска Река]], [[Блато (Ќустендилско)|Блато]], '''[[Бобов Дол]]''', [[Голема Фуча]], [[Голем Врбовник]], [[Големо Село]], [[Горна Козница (Ќустендилско)|Горна Козница]], [[Долистово]], Коркина, Локвата, Мала Фуча, Мали Врбовник, Мало село, Мламолово, Новосељaне, Паничарево, Шатрово === [[Општина Бобошево]] === Бадино, Блажиево, '''[[Бобошево]]''', Висока Могила, Вуково, Доброво, Каменик, Скрино, Слатино, Сопово, Усоjка, Циклово === [[Општина Кочериново]] === [[Бараково (Пиринско)|Бараково]]<ref>Бараково е единственото село вон Благоеврагската област кое припаѓа на [[Пиринска Македонија]]</ref>, Боровец, Бураново, Драгодан, '''[[Кочериново]]''', Крумово, Мурсалево, Пороминово, Стоб, Фролош, Црвиште === [[Општина Ќустендил]] === Багренци, Берсин, Блатец, Бобешино, Богослов, Буново, Гирчевци, Горановци, Горна Брестница, Горна Граштица, Горно Ујно, Грамаждано, Граница, Гурбановци, Грбино, Грљано, [[Ѓуешево]], Двориште, Дождевица, Долна Граштица, Долно Село, Долно Ујно, Драговиштица, Жабокрт, Жеравино, Жиленци, Ивановци, Каменичка Скакавица, Катриште, Конјаво, Копиловци, Коприва, Кутугерци, Кршалево, '''[[Ќустендил]]''', Лелинци, Леска, Лисец, Лозно, Ломница, Мазарачево, Вратца, Нови Чифлик, Ново Село, Николичевци, Пиперков Чифлик, Полетинци, Полска Скакавица, Преколница, Радловци, Раненци, Режинци, Раџавица, ’Рсово, Савоjски, Сажденик, Скрињано, Слокоштица, Совољано, Стенско, Таваличево, Трновлаг, Трсино, Церовица, Црешново, Црвена јаб’лка, Црвендол, Црвењaно, Чудинци, Шипочано, Шишковци, Јаб'лково === [[Општина Невестино]] === Ваксево, [[Ветрен (Ќустендилско)|Ветрен]], Дл’хчево-Сабљaр, Долна Козница, Друмохар, Еремија, Згурово, Илија, Кадровица, Лиљач, Мрводол, [[Невестино]], Неделкова Граштица, Пастух, Пелатиково, Раково, Рашка Граштица, Смоличано, Страдалово, Тишаново, Црварица, Чеканец, Четирци === [[Општина Рила]] === Падала, Пастра, '''[[Рила (град)|Рила]]''', [[Рилски манастир]], Смочево === [[Општина Сапарева Бањa]] === Овчарци, Ресилово, '''[[Сапарева Бањa]]''', Сапарево === [[Општина Дупница]] === Баланово, Бистрица, Блатино, Грамаде, Делјан, Дјаково, Jaхиново Краjни Дол, Краjници, Кременик, Палатово, Пиперево, Самораново, '''[[Дупница]]''', Тополница, Червен Брјаг, Џерман === [[Општина Трекљано]] === Брест, Б’зовица, Габрешевци, Горни Коритен, Горно Кобиле, Добри Дол, Долни Коритен, Долно Кобиле, Драгоjчинци, Злогош, Киселица, Косово, Метохија, Побит Кам'к, Средорек, Сушица, [[Трекљано]], Уши, Чешљанци == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.kn.government.bg/kn/index-bg.html Службен портал на Ќустендилската област] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090422051011/http://www.kn.government.bg/kn/index-bg.html |date=2009-04-22 }} {{Ќустендилска област}} {{Области во Бугарија}} [[Категорија:Области во Бугарија]] [[Категорија:Ќустендил (област)| ]] ey9lg7ae7h9zczt0vdgxk65pbtwdgqq 0 30860 5562591 5272939 2026-05-23T10:22:51Z Bjankuloski06 332 5562591 wikitext text/x-wiki {{Нацизам}} '''Националсоцијализам''' или '''Нацизам''' ([[германски]]: ''Nationalsozialismus'') — [[Тоталитаризам|тоталитаристичка]] [[идеологија]] и дејствување на ([[Националсоцијалистичка германска работничка партија|Националсоцијалистичката германска работничка партија]], НСДАП) на чело со [[Адолф Хитлер]]. Исто така, овој израз се однесува и на [[политика]]та на [[влада]]та на [[Германија]] од [[1933]] до [[1945]] година, периодот во [[Историја на Германија|германската историја]] познат како [[Нацистичка Германија]] или „[[Третиот Рајх]]“. [[File:Flag of the NSDAP (1920–1945).svg|thumb|upright=0.75|Знаме на [[Нацистичката партија]], слично, но не идентично со националното [[знаме на Нацистичка Германија]] (1933–1945), во кое [[свастиката]] е малку надвор од центарот]] ==Основање на националсоцијалистичката партија== Партијата била основана на [[5 јануари]] [[1919]] година, како Германска работничка партија (''DAP''), а нјезин основач бил [[Антон Дрекслер]]. Хитлер, како [[десетар]], бил пратен од германската разузнавачка служба да ја разгледа партијата, но поради импресивната [[Говорништво|говорничка способност]] за време на една дискусија со членовите, тој бил поканет да ѝ се приклучи на партијата. Тој влегол во партијата во септември [[1919]] година, станувајќи одговорен за [[пропаганда]]та. Партијата била преименувана во Националсоцијалистичка германска работничка партија на [[1 април]] [[1920]] година, за разлика од предлогот на Хитлер - Социјал-револуционерна партија. Хитлер станал водач на партијата на [[29 јули]] [[1921]] година. ==Нацизмот како идеологија== Нацизмот не бил прецизна, теоретски поткрепена [[идеологија]], ниту пак масовно движење, туку германска комбинација од разни идеологии и групи, обединети од гневот кон [[Версајски договор|Версајскиот договор]] и кон наводната [[Евреи|Еврејска]]/[[Комунизам|комунистичка]] завера за понижување на [[Германија]] на крајот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Така, нацизмот се состоел од неконкретен збир од повеќе гледишта: [[антипарламентаризам]], [[Национализам|етнички национализам]], [[расизам]], [[колективизам]], [[антисемитизам]], социјална демагогија, опозиција на економскиот и политичкиот [[либерализам]], расистички поглед на завера на [[финансиски капитализам|финансискиот капитализам]] и [[антикомунизам]]. {{НГТ|Оспорена неутралност|date=април 2021}} Според [[Фридрих Хајек|Фридрих фон Хајек]], погрешно е да се смета дека националсоцијализмот се појавил само како ирационален револт без интелектуална позадина, ниту пак како [[Капитализам|капиталистичка]] реакција на подемот на [[социјализам|социјализмот]]. Според него, националсоцијализмот претставува само кулминација на долгата традиција на мислители, почнувајќи од [[Јохан Готлиб Фихте]], [[Фердинанд Ласал]], [[Јохан Карл Родбертус]], [[Томас Карлајл]], [[Вернер Зомбарт]], [[Хјустон Стјуарт Чемберлен]], [[Огист Конт]], [[Жорж Сорел]] итн. Уште повеќе, Хајек тврди дека уште од самиот почеток постоела блиска поврзаност меѓу националсоцијализмот и социјализмот. На пример, Зомбарт бил еден од првите германски социјалисти, но во 1915 година ја промовирал идејата за „Германската војна“ против комерцијалната цивилизација на [[Англија]].<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 181-183.</ref> Според него, двајца други германски [[Социјалдемократија|социјалдемократи]], [[Јохан Пленге]] и [[Паул Ленч]] се творците на клучните идеи со кои се послужиле непосредните идеолози на националсоцијализмот, како што се: [[Освалд Шпенглер]], [[Артур Мелер ван ден Брук]], [[Отмар Шпан]], [[Ханс Фрејер]], [[Карл Шмит]] и [[Ернест Јингер]].<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 189.</ref> Врз основа на тоа, Хајек го означува нацизмот како чисто социјалистичко движење со силни антикапиталистички тенденции и тврди дека главната причина за занемарување на овој факт е поврзаноста на националсоцијализмот со германскиот [[национализам]] кој го претставуваат големите индустрии и големите земјопоседници.<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 245.</ref> Во шестата глава од своето дело „[[Бегство од слободата]]“, германскиот [[Психоанализа|психоаналитичар]] [[Ерих Фром]] дава психолошка анализа на нацизмот. Според него, не е исправно појавата на нацизмот да се толкува само со економски и политички фактори, туку тој тврди дека нацизмот претставува и психолошки проблем, поврзан со карактерната структура на приврзаниците на нацизмот и со психолошките својства на нацистичката идеологија. Фром тврди дека нацистичката идеологија го изразувала општествениот карактер на ниската средна класа во Германија, односно националистичката идеологија претставувала само рационализација со која општетсвената инфериорност на ниската средна класа се проектирала на национална инфериорност. Фром смета дека Хитлеровата личност и неговите идеи се краен израз на авторитарната карактерна структура со која се одликувале одредени делови од германското население. Суштината на авторитарниот карактер се состои во присуството на садистички и мазохистички елементи. Според Фром, садистичкиот нагон за моќ е силно изразен во делото на Хитлер „[[Мојата борба]]“, а љубовта кон моќта и омразата кон немоќните, кои се типични за садо-мазохистичкито карактер, можат да објаснат голем дел од политичките акции на нацистите. Така, Хитлер ја мразел [[Вајмарска Република|Вајмарската република]] затоа што била слаба, а истовремено им се восхитувал на индустриските и воените водачи затоа што биле моќни. Слично на тоа, во својата книга Хитлер ѝ се восхитува на [[Обединето Кралство|Британија]], нарекувајќи ја „моќна држава“, но по Минхенската спогодба, гледајќи ја нејзината слабост, неговата љубов се претворила во омраза и желба да ја уништи Британија. Од друга страна, мазохистичката страна на нацистичката идеологија се манифестира во нејзиниот однос кон народните маси. Според нацизмот, поединецот не е важен и треба да се изгуби во силата и славата на државата и нацијата. Во таа смисла, Гебелс пишува: „Да се биде социјалист, значи да поимот „јас“ да се потчини на поимот „ти“; социјализмот е жртвување на поединецот за целината.“ Во „Мојата борба“, Хитлер, исто така, го истакнува жртвувањето на поединецот кој „се откажува од застапувањето на личното мислење и интерес“.<ref>Erih From, ''Bekstvo od slobode''. Beograd: Nolit, 1983, стр. 182-206.</ref> ==Нацизмот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Музика од столбот“ — расказ на рускиот писател [[Виктор Пелевин]] од 1991 година.<ref>Виктор Пелевин, ''Синиот фенер''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 342-348.</ref> * „Откровението на Крегер“ — расказ на рускиот писател Виктор Пелевин од 1991 година.<ref>Виктор Пелевин, ''Синиот фенер''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 370-378.</ref> * „Оружје на одмаздата“ — расказ на рускиот писател Виктор Пелевин од 1991 година.<ref>Виктор Пелевин, ''Синиот фенер''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 379-392.</ref> * „[[Момчињата од Бразил]]“ ([[англиски]]: ''The Boys From Brazil'') — американски [[филм]] од [[1978]] година, во [[режија]] на [[Френклин Ј. Шафнер]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2017-11-05 |title=HRT (пристапено на 3.11.2017) |accessdate=2017-11-16 |archive-date=2017-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121215937/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2017-11-05 |url-status=dead }}</ref> * „Наци-бебе“ (англиски: ''Nazi Baby'') — песна на британската [[Панк-рок|панк-рок]] група [[Вајбрејторс]] (''The Vibrators'') од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/210782-The-Vibrators-V2 The Vibrators – V2 (пристапено на 16.9.2024)]</ref> * „Кој ги создава нацистите?“ (англиски: ''Who Makes the Nazis?'') — песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Фол]] (''The Fall'') од 1982 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gjsQpLIe27I YouTube, The Fall - Hex Enduction Hour (Full Album) (пристапено на 18.6.2017)]</ref> * „Наци-запченик“ (англиски: ''Nazi Driver'') — песна на американската рок-група [[Саундгарден]] (''Soundgarden'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Soundgarden-Ultramega-OK/release/1035080 Discogs, Soundgarden ‎– Ultramega OK (пристапено на 8.8.2019)]</ref> == Поврзано == *[[НСДАП]] *[[Фашизам]] == Наводи == {{наводи}} {{нацизам-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Националсоцијализам| ]] [[Категорија:Политички идеологии]] efyz4ybavfhvbm9suzeccor4trgpoae 5562592 5562591 2026-05-23T10:23:07Z Bjankuloski06 332 5562592 wikitext text/x-wiki {{Нацизам}} '''Националсоцијализам''' или '''нацизам''' ([[германски]]: ''Nationalsozialismus'') — [[Тоталитаризам|тоталитаристичка]] [[идеологија]] и дејствување на ([[Националсоцијалистичка германска работничка партија|Националсоцијалистичката германска работничка партија]], НСДАП) на чело со [[Адолф Хитлер]]. Исто така, овој израз се однесува и на [[политика]]та на [[влада]]та на [[Германија]] од [[1933]] до [[1945]] година, периодот во [[Историја на Германија|германската историја]] познат како [[Нацистичка Германија]] или „[[Третиот Рајх]]“. [[File:Flag of the NSDAP (1920–1945).svg|thumb|upright=0.75|Знаме на [[Нацистичката партија]], слично, но не идентично со националното [[знаме на Нацистичка Германија]] (1933–1945), во кое [[свастиката]] е малку надвор од центарот]] ==Основање на националсоцијалистичката партија== Партијата била основана на [[5 јануари]] [[1919]] година, како Германска работничка партија (''DAP''), а нјезин основач бил [[Антон Дрекслер]]. Хитлер, како [[десетар]], бил пратен од германската разузнавачка служба да ја разгледа партијата, но поради импресивната [[Говорништво|говорничка способност]] за време на една дискусија со членовите, тој бил поканет да ѝ се приклучи на партијата. Тој влегол во партијата во септември [[1919]] година, станувајќи одговорен за [[пропаганда]]та. Партијата била преименувана во Националсоцијалистичка германска работничка партија на [[1 април]] [[1920]] година, за разлика од предлогот на Хитлер - Социјал-револуционерна партија. Хитлер станал водач на партијата на [[29 јули]] [[1921]] година. ==Нацизмот како идеологија== Нацизмот не бил прецизна, теоретски поткрепена [[идеологија]], ниту пак масовно движење, туку германска комбинација од разни идеологии и групи, обединети од гневот кон [[Версајски договор|Версајскиот договор]] и кон наводната [[Евреи|Еврејска]]/[[Комунизам|комунистичка]] завера за понижување на [[Германија]] на крајот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Така, нацизмот се состоел од неконкретен збир од повеќе гледишта: [[антипарламентаризам]], [[Национализам|етнички национализам]], [[расизам]], [[колективизам]], [[антисемитизам]], социјална демагогија, опозиција на економскиот и политичкиот [[либерализам]], расистички поглед на завера на [[финансиски капитализам|финансискиот капитализам]] и [[антикомунизам]]. {{НГТ|Оспорена неутралност|date=април 2021}} Според [[Фридрих Хајек|Фридрих фон Хајек]], погрешно е да се смета дека националсоцијализмот се појавил само како ирационален револт без интелектуална позадина, ниту пак како [[Капитализам|капиталистичка]] реакција на подемот на [[социјализам|социјализмот]]. Според него, националсоцијализмот претставува само кулминација на долгата традиција на мислители, почнувајќи од [[Јохан Готлиб Фихте]], [[Фердинанд Ласал]], [[Јохан Карл Родбертус]], [[Томас Карлајл]], [[Вернер Зомбарт]], [[Хјустон Стјуарт Чемберлен]], [[Огист Конт]], [[Жорж Сорел]] итн. Уште повеќе, Хајек тврди дека уште од самиот почеток постоела блиска поврзаност меѓу националсоцијализмот и социјализмот. На пример, Зомбарт бил еден од првите германски социјалисти, но во 1915 година ја промовирал идејата за „Германската војна“ против комерцијалната цивилизација на [[Англија]].<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 181-183.</ref> Според него, двајца други германски [[Социјалдемократија|социјалдемократи]], [[Јохан Пленге]] и [[Паул Ленч]] се творците на клучните идеи со кои се послужиле непосредните идеолози на националсоцијализмот, како што се: [[Освалд Шпенглер]], [[Артур Мелер ван ден Брук]], [[Отмар Шпан]], [[Ханс Фрејер]], [[Карл Шмит]] и [[Ернест Јингер]].<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 189.</ref> Врз основа на тоа, Хајек го означува нацизмот како чисто социјалистичко движење со силни антикапиталистички тенденции и тврди дека главната причина за занемарување на овој факт е поврзаноста на националсоцијализмот со германскиот [[национализам]] кој го претставуваат големите индустрии и големите земјопоседници.<ref>F. A. Hayek, ''The Road to Serfdom: Text and Documents (The Definitive Edition)''. Chicago: The University of Chicago Press, 2007, стр. 245.</ref> Во шестата глава од своето дело „[[Бегство од слободата]]“, германскиот [[Психоанализа|психоаналитичар]] [[Ерих Фром]] дава психолошка анализа на нацизмот. Според него, не е исправно појавата на нацизмот да се толкува само со економски и политички фактори, туку тој тврди дека нацизмот претставува и психолошки проблем, поврзан со карактерната структура на приврзаниците на нацизмот и со психолошките својства на нацистичката идеологија. Фром тврди дека нацистичката идеологија го изразувала општествениот карактер на ниската средна класа во Германија, односно националистичката идеологија претставувала само рационализација со која општетсвената инфериорност на ниската средна класа се проектирала на национална инфериорност. Фром смета дека Хитлеровата личност и неговите идеи се краен израз на авторитарната карактерна структура со која се одликувале одредени делови од германското население. Суштината на авторитарниот карактер се состои во присуството на садистички и мазохистички елементи. Според Фром, садистичкиот нагон за моќ е силно изразен во делото на Хитлер „[[Мојата борба]]“, а љубовта кон моќта и омразата кон немоќните, кои се типични за садо-мазохистичкито карактер, можат да објаснат голем дел од политичките акции на нацистите. Така, Хитлер ја мразел [[Вајмарска Република|Вајмарската република]] затоа што била слаба, а истовремено им се восхитувал на индустриските и воените водачи затоа што биле моќни. Слично на тоа, во својата книга Хитлер ѝ се восхитува на [[Обединето Кралство|Британија]], нарекувајќи ја „моќна држава“, но по Минхенската спогодба, гледајќи ја нејзината слабост, неговата љубов се претворила во омраза и желба да ја уништи Британија. Од друга страна, мазохистичката страна на нацистичката идеологија се манифестира во нејзиниот однос кон народните маси. Според нацизмот, поединецот не е важен и треба да се изгуби во силата и славата на државата и нацијата. Во таа смисла, Гебелс пишува: „Да се биде социјалист, значи да поимот „јас“ да се потчини на поимот „ти“; социјализмот е жртвување на поединецот за целината.“ Во „Мојата борба“, Хитлер, исто така, го истакнува жртвувањето на поединецот кој „се откажува од застапувањето на личното мислење и интерес“.<ref>Erih From, ''Bekstvo od slobode''. Beograd: Nolit, 1983, стр. 182-206.</ref> ==Нацизмот како тема во уметноста и во популарната култура== * „Музика од столбот“ — расказ на рускиот писател [[Виктор Пелевин]] од 1991 година.<ref>Виктор Пелевин, ''Синиот фенер''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 342-348.</ref> * „Откровението на Крегер“ — расказ на рускиот писател Виктор Пелевин од 1991 година.<ref>Виктор Пелевин, ''Синиот фенер''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 370-378.</ref> * „Оружје на одмаздата“ — расказ на рускиот писател Виктор Пелевин од 1991 година.<ref>Виктор Пелевин, ''Синиот фенер''. Скопје: Бегемот, 2018, стр. 379-392.</ref> * „[[Момчињата од Бразил]]“ ([[англиски]]: ''The Boys From Brazil'') — американски [[филм]] од [[1978]] година, во [[режија]] на [[Френклин Ј. Шафнер]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2017-11-05 |title=HRT (пристапено на 3.11.2017) |accessdate=2017-11-16 |archive-date=2017-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121215937/http://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=3&datum=2017-11-05 |url-status=dead }}</ref> * „Наци-бебе“ (англиски: ''Nazi Baby'') — песна на британската [[Панк-рок|панк-рок]] група [[Вајбрејторс]] (''The Vibrators'') од 1978 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/210782-The-Vibrators-V2 The Vibrators – V2 (пристапено на 16.9.2024)]</ref> * „Кој ги создава нацистите?“ (англиски: ''Who Makes the Nazis?'') — песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Фол]] (''The Fall'') од 1982 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gjsQpLIe27I YouTube, The Fall - Hex Enduction Hour (Full Album) (пристапено на 18.6.2017)]</ref> * „Наци-запченик“ (англиски: ''Nazi Driver'') — песна на американската рок-група [[Саундгарден]] (''Soundgarden'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Soundgarden-Ultramega-OK/release/1035080 Discogs, Soundgarden ‎– Ultramega OK (пристапено на 8.8.2019)]</ref> == Поврзано == *[[НСДАП]] *[[Фашизам]] == Наводи == {{наводи}} {{нацизам-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Националсоцијализам| ]] [[Категорија:Политички идеологии]] svd226n8psj93wn2milnctjkrad8h2g 0 32152 5562462 5400136 2026-05-22T20:12:43Z Dandarmkd 31127 5562462 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика= |име=Богданци |место=[[Богданци]] |општина=[[Општина Богданци|Богданци]] |настава на = |адреса= |актуелен директор= |веб=www.soubogdanci.edu.mk }} '''Средното општинско училиште „Богданци“''' — средно училиште во [[Богданци]], [[Општина Богданци]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Основање и развој == == Учество на натпревари == ==Освоени награди== == Познати личности кои учеле во ова училиште == ==Познати личности кои предавале во ова училиште== == Надворешни врски == * http://soubogdanci.edu.mk {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200218023205/http://soubogdanci.edu.mk/ |date=2020-02-18 }} Мрежно место на училиштето * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука] {{Училиште-Македонија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Богданци}} [[Категорија:Средни училишта во Богданци]] [[Категорија:Појавено во 2006 година во Богданци]] fjvgf53bgmls1ypveo6889anatf6m68 5562463 5562462 2026-05-22T20:13:06Z Dandarmkd 31127 5562463 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика= |име=Богданци |место=[[Богданци]] |општина=[[Општина Богданци|Богданци]] |настава на = |адреса= |актуелен директор= |веб=www.soubogdanci.edu.mk }} '''Средното општинско училиште „Богданци“''' — средно училиште во [[Богданци]], [[Општина Богданци]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Основање и развој == == Учество на натпревари == ==Освоени награди== == Познати личности кои учеле во ова училиште == ==Познати личности кои предавале во ова училиште== == Надворешни врски == * http://soubogdanci.edu.mk {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200218023205/http://soubogdanci.edu.mk/ |date=2020-02-18 }} Мрежно место на училиштето * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука] {{Училиште-Македонија-никулец}} {{DEFAULTSORT:Богданци}} [[Категорија:Средни училишта во Богданци]] [[Категорија:Појавено во 2006 година во Македонија]] evh9xovhrbizt2wdpjvqil2b4vqsmdn 5562464 5562463 2026-05-22T20:14:14Z Dandarmkd 31127 5562464 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика= |име=Богданци |место=[[Богданци]] |општина=[[Општина Богданци|Богданци]] |настава на = |адреса= |актуелен директор= |веб=www.soubogdanci.edu.mk }} '''Средното општинско училиште „Богданци“''' — средно училиште во [[Богданци]], [[Општина Богданци]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. == Основање и развој == == Учество на натпревари == ==Освоени награди== == Познати личности кои учеле во ова училиште == ==Познати личности кои предавале во ова училиште== == Надворешни врски == * http://soubogdanci.edu.mk {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200218023205/http://soubogdanci.edu.mk/ |date=2020-02-18 }} Мрежно место на училиштето * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука] {{Училиште-Македонија-никулец}} [[Категорија:Средни училишта во Богданци|Богданци]] [[Категорија:Појавено во 2006 година во Македонија]] 95rccqss91kt9zkp1bn2z4y0nrflpc2 14 32270 5562457 4073650 2026-05-22T20:02:13Z Dandarmkd 31127 5562457 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Средни училишта во Општина Богданци|Богданци]] [[Категорија:Средни училишта во Македонија по град|Богданци]] [[Категорија:Образованието во Богданци]] [[Категорија:Згради и градби во Богданци]] 8nsexst4leviygaeyq2q29inx4ynblc 0 42989 5562451 5294380 2026-05-22T19:38:37Z Dandarmkd 31127 5562451 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} [[Податотека:Negorci, banjata, 1931.jpg|мини|Бањата Негорци, 1931]] '''Негорски бањи''' се наоѓа под југоисточните падини на планината [[Кожуф]], на 5 км северозападно од градот [[Гевгелија]] и 2 километри од селото [[Негорци]] по кој таа го добила своето име , а на надморска височина од само 60 метри. Воедно, таа претставува најниската бања во целата наша земја. == Историјат и одлики == За разлика од повеќето [[бањи во Македонија]] кои потекнуваат од римскиот период, оваа бања се смета дека прв почнал да ја експлоатира [[Шукри-паша]] кој овде прв изградил два базена за капење. Овде се наоѓаат два извора, и тоа „Врела Бања“, со температура од 40°С и „Ладна бања“ со температура на водата од 38°С. Оваа бања, покрај извонредно поволната туристичко-географска положба во однос на главните комуникациски правци, располага и со 36 хектари густа и убава јасенова шума која се наоѓа во нејзината околина. Во однос на сместувачките капацитети, овде се наоѓаат објектите „Божур“, „Јасен“ и „Илинден“, сите од „Б“ катергорија, кои располагаат со вкупно 336 легла. Сите тие се поврзани еден со друг а овде, покрај бројната останата содржина, се наоѓаат и два покриени и неколку базени кои се наоѓаат под отворено небо. На само три километри од [[Гевгелија]], во поднежјето на [[Кожуф]], сместени во ретка јасенова шума, се простираат надалеко познатите [[Негорска бања|Негорски бањи]]. Тие се природни термо минерални бањи од вулканско потекло, распослани на гевгелиското трусно подрачје. == Историски развој на Негорски Бањи == Наспроти некои бањи во [[Република Македонија]] како што се [[Катлановска Бања|Катлановската]], [[Струмичка Бања|Струмичката]] и други за кои се знае дека ги користеле уште [[Римјани]]те, Негорските термоминерални води како бања почнуваат да се користат дури во најново време. Првите податоци за оваа термоминерална вода ги дава познатиот југословенски географ [[Јован Цвииќ]] кој го посетил овој крај во ''[[1889]] година''. Во ''[[1902]] година'' за неа пишува и [[Р. Хоернес]]. Меѓутоа, и едниот и другиот наведуваат дека овде постојат само термоминерални извори, но не и објекти кои ќе овозможат користење на истите. Наредната ''[[1903]] година'', заповедникот на турскиот гарнизон во Гевгелија, [[Шукри паша]], изградил на појакиот извор бања, односно зграда со два базена и соби за одморање. Базените и денеска постојат и тоа едниот е поголем и има тркалезна форма со пречник од ''2,60 метри'' и длабочина од ''1,20 метри'', а вториот е помал и има форма на коцка. Првиот во почетокот служел за капење на жените на [[Шукри паша]], а во вториот се капел само [[Шукри паша]]. Над базените на спрат се наоѓале соби, а постоела и една пространа тераса наменета за [[теферич]] (уживање) на пашата. По изградбата на бањата, пашата забранил на христијанското население да се капе во отворените вирови. Затоа топлиот вир кој се наоѓал јужно од бањата бил заграден со трска и почнал масовно да се користи од месното христијанско население. По [[Прва светска војна|Првата светска војна]], воениот гарнизон од [[Гевгелија]] на местото на топлиот извор подигнал бања со голем базен долг ''9 метри'', широк ''4,5 метри'' и длабок ''0,90 метри''. Во состав на бањата се изградени и две соби за сместување и една за одморање. Во периодот меѓу двете светски војни во бањата не се вршени некои пообемни градежни работи. Единствено по ''[[1920]] година'' се извршени одредени санациони работи, односно се изградени дренажни канали, преку кои е овозможено исушување на мочуриштата. Покрај честите поплави што ги правела [[Серменска Река|Серменската Река]] и силниот земјотрес што ја зафатил и бањата во ''[[1931]] година'' придонел таа да се најде во многу запуштена состојба. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], бањата сосема е запуштена. За лошата состојба многу придонела и поплавата од [[Серменска Река|Серменската Река]] и тоа во ''[[1942]] година'', кога целиот бањски двор бил покриен со талог којшто навлегол и во базенот со топлата бања. Негорски бањи позабрзан развој доживуваат дури во годините по ослободувањето. == Географска положба на Негорски бањи == [[Негорска бања|Негорската бања]] е сместена во [[Гевгелиска Котлина|Гевгелиската Котлина]], на околу ''4 км'' северно од [[Гевгелија]]. Бањата се наоѓа во подножјето на планината [[Кожуф]], на надморската височина од ''60 метри''. Бањскиот комплекс опфаќа површина од ''25 хектари'' целосно пошумена, озеленета и релативно добро уредена површина. Бањата се наоѓа во непосредна близина на магистралата Скопје – Солун. Таа има двојно значење, од една страна Бањата е добро поврзана со другите просторни целини, а од друга страна Бањата се наоѓа на мошне значаен транзитен правец, што и овозможува да се вклучи како понуда и во [[Транзитен туризам|транзитниот туризам]]. == Сообраќајна поврзаност на бањата == Сообраќајната поврзаност претставува основен фактор на туристичкиот развој. Бидејќи [[Негорска Бања]] се наоѓа во непосредна близина до [[Меѓународна магистрала Е-75|меѓународната магистрала Е-75]], таа е директно поврзана со овој патен правец преку крак од селото Негорци, а до неа се стигнува и преку [[Гевгелија]]. Од овој град до Бањата води квалитетен асфалтиран пат, кој понатаму продолжува до соседните село [[Негорци]] и [[Прдејци]]. На оваа релација сообраќа редовна градска автобуска линија. Со изградба на крак од автопатот до Бањата, нејзината сообраќајна положба осетно се подобри. Тоа претставува и одличен предуслов за забрзан развој на странскиот, особено [[Транзитен туризам|транзитниот туризам]]. == Хидрографски одлики на бањата == Негорските термоминерални извори се врзани за расед кој се протега од север – северозапад кон југ – југоисток. Тој расед има карактер на термална линија како резултат на тектонските процеси. Покрај главната раседна линија што се јавува во [[Гевгелиска Котлина|Гевгелиската Котлина]], постојат и други разно димензирани пукнатини низ кои циркулира термо-минералната вода. На местата каде се вкрстуваат овие термални пукнатини се јавуваат термо-минерални извори, како на пример оние кај селото [[Смоквица]], потоа оние во селото [[Горничет]] и други. Со тоа е докажано дека покрај постоењето на термо-минерална вода по природен пат, во [[Негорска Бања]] се јавува и [[артерска термоминерална вода]]. Термоминералната вода која по природен пат избива на површината до алувијалните слоеви, во нив се шири, па затоа во целиот овој слој на територијата на Бањата се јавуваат термоминерални извори. Водата во негорските термоминерални извори се од вулканско потекло. За постоењето на раседните кои од своја страна условуваат непостојаност на теренот потврда се и појавувањето на честите сеизмички манифестации што се јавуваат во овој крај. Така за време на Валандовскиот земјотрес во ''[[1931]] година'', во [[Негорска Бања]] се појавиле и нови извори, а изменет е и режимот на водата во постојаните. При тоа, температурата на водата се покачила, а се појавил и посеител млаз на пареа. Со смирување на почвата постепено се намалувала и температурата и штедроста на водата. Ова јасно укажува дека при изградба на новите објекти во бањата, на овој проблем мора да му се обрна потребно внимание. Најголемата штедрост од 1.1 л/сек има Новата Каптажа, другите два извора, Ладната и Топлата бања имаат речиси еднаква количини на вода ''0.35л/сек''. Вкупното богатство на сите три извори изнесува ''1.80'' што е помало во споредба на Косоврашката Бања ''68.8'' и Бања Банско ''40л/сек''. Количината на водата на изворите е иста во текот на целата година. По своите хемиски и физички својства, водата во Негорска Бања спаѓа во редот на хомотермални слабо минерализирани и слабо радиоактивни. Главниот хемиски состав на водата е [[натриум сулфат]]от. == Лекувачки можности на бањата == Топлата минерална вода во [[Негорска Бања]] доаѓа во бањата неизменета, спроведена од изворите со помош на термо изолирани цевки, за да не изгуби од својата природна топлина. Нејзината минерализација е иста како и на изворот кога се пие од чаша. Тоа се нејзините големи предности. Нејзиното дејство при капењето главно е физикално, што значи дека таа делува со својата топлина и хидростатскиот притисок. Самиот факт дека нејзината топлина е еднаква на телесната топлина е од голема важност, бидејќи водата не мора да се загрева или лади. Негорските минерални води се познати по тоа што лечат голем број на болести меѓу кои: :* Ревматски заболувања :* Дегенеративни заболувања на коски и зголобови и рбетен столб :* Пострауматски и постооперативни состојби во ортопедија :* Остеопороза :* Заболувања на нервните систем :* Заболувања на гастроинтестинален систем :* Кожни заболувања :* Заболувања на уринарниот систем :* Кардиоваскуларни заболувања :* Респираторни заболувања :* Сите форми на коронарна болест :* Гинеколошки заболувања Врз основа на проверените клинички успеси на болено терапија на бањското лекување денес се гледа како на рамноправно со другите можности, како нивен продолжен и дополнителен фактор. На околу ''500 метри'' јужно од минералните извори се наоѓа и минералното блато (кал) на поголема површина. Тоа е единственото во Македонија и успешно се користи во здравствениот бањски комплекс. Бањскиот комплекс [[Негорска бања|Негорски бањи]] има три [[хотел]]и и тоа: “[[хотел Јасен|Јасен]]”, “[[хотел Кала|Кала]]” и “[[хотел Божур|Божур]]” во кои квалитетното сместување овозможува пријатен престој за сите гости. Собите располагаат со ТВ, интернет пристап, телефон, клима уред, фрижидер, тераса, тоалет и спална соба со бања. == Литература == * Н. Ташков: Туристичките вредности на бањите во Република Македонија (Универзитет „Гоце Делчев“, Штип), април 2004. {{Бањи во Македонија}} [[Категорија:Негорци]] [[Категорија:Бањи во Македонија]] [[Категорија:Географија на Општина Гевгелија]] [[Категорија:Знаменитости во Општина Гевгелија]] cpih85q2oautvkfgmxo0yugxeq239v4 10 55530 5562588 5444031 2026-05-23T10:19:32Z Bjankuloski06 332 5562588 wikitext text/x-wiki {| align=right style="margin-left: 15px; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; padding:5px; font-size: 85%; width: 14em;" class=box |--- | align=center |<small>Дел од темата „[[Политика]]“ on</small><br><big>'''[[Монархизам]]'''</big><br><br> [[Image:Crown_of_Saint_Edward.svg‎|80px|center]] |- |bgcolor=Pink| <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#DCDCDC;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>'''''Дефиниција'''''</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> [[Монархизам|Дефиниции за монархизам]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#DCDCDC; padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>'''''Видови'''''</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> [[Апсолутна монархија]]<br> [[Уставна монархија]]<br> [[Изборна монархија]]<br> [[Регент|Намесништво]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#DCDCDC;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>'''''Во историјата'''''</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> [[Голема повелба]]<br> [[Основање на Отоманската Империја]]<br> [[Славна револуција]]<br> [[Француска револуција]]<br> [[Шпанска граѓанска војна, 1820-1823|Прва шпанска граѓанска војна]]<br> [[Прво француско царство]]<br> [[Револуции од 1848 година]]<br> [[Второ француско Царство]]<br> [[Ќинг (династија)#Пад на дианстијата|Пад на династиајта Ќинг]]<br> [[Октомврска револуција]]<br> [[Версајски мировен договор]]<br> [[Шпанска граѓанска војна|Втора шпанска граѓанска војна]]<br> [[Франкизам|Шпанија под Франко]]<br> [[Раѓање на Италијанската Република]]<br> [[Иранска реболуција]]<br> [[Современа Камбоџа]]<br> [[Австралиски републички референдум]]<br> [[Непалска граѓанска војна]] </div> </div> <div class="NavFrame"> <div class="NavHead" style="background-color:#DCDCDC;padding: 0px 0px 0px 4px; font-size: 100%; text-align:left;margin:0px;color:#330000"><b>'''''Поврзани теми'''''</b></div> <div class="NavContent" style="text-align:left;margin:0px 1px;border:none;text-weight:bold;display:none;"> [[Автократија]]<br> [[Божје право на кралевите]]<br> [[Небесен мандат]]<br> [[Монархија]]<br> [[Томас Хобс]]<br> [[Шарл Монтескје|Монтескје]] </div> </div> |- | style="text-align: center" | '''[[Портал:Монархија|Портал „Монархија“]]''' <br>[[Портал:Политика|Портал „Политика“]] {{Tnavbar|Монархизам|mini=1|nodiv=1}} |}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за монархизам|{{PAGENAME}}]] </noinclude> lk0pbovu27ndyxw8hnhnwwvf8bsvu26 0 66107 5562484 5512768 2026-05-23T00:11:35Z NadyBarbieGirl 63459 /* Видеографија */ 5562484 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | name=Токио Хотел | image = Tokio Hotel.JPG | caption = Токио Хотел, 2010. Л-Д: Георг Листинг, Бил Каулиц, Том Каулиц, Густав Шефер | background = group_or_band | alias = | origin = [[Магдебург]], Германија | years_active = 2001– денес | genre = <!-- Do not remove sourced genres -->[[поп рок]], [[рок]], [[електронски рок]], [[глам рок]], [[алтернативен рок]] </blockquote> | label = [[Universal Music Group|Universal Music Germany]], [[Cherrytree Records|Cherrytree]], [[Interscope]] | associated_acts = | website = {{URL|http://www.tokiohotel.com}} | current_members = [[Бил Каулиц]]<br />Том Каулиц <br />Георг Листинг<br />Густав Шефер | past_members = }} '''Токио Хотел''' (Tokio Hotel) — германска рок група оформена во 2001 година од страна на вокалистот [[Бил Каулиц]] (Bill Kaulitz), гитаристот Том Каулиц (Tom Kaulitz), тапанарот Густав Шефер (Gustav Schäfer) и басистот Георг Листинг (Georg Listing). Квартетот има постигнато четири број еден синглови и има издадено три број еден албуми во родната им земја, продавајќи приближно 5 милиони CD-ја и DVD-ја. Откако запишуваат необјавено демо-CD под името „Devilish“, а својот прв договор со Sony BMG Germany е прекинат, групата го издава својот прв германски албум, [[Schrei]], под името Токио Хотел во 2005 година под Universal Music Germany. Schrei продава повеќе од половина милион копии насекаде во светот, а исто така постигнува и четири топ 5 синглови во Германија и Австрија. Во 2007 година бендот го издава својот втор германски албум „[[Zimmer 483]]“ (Соба 483) и својот прв англиски албум „[[Scream]]“. Овие два албума продаваат преку милион копии насекаде низ светот и ја донесуваат првата [[МТВ]] Европска Музичка Награда (MTV Europe Music Award) на бендот и намреч награда за Најдобра Интеракција (Best InterAct). Првиот албум, „Zimmer 483“, постигнува три топ 5 синглови во Германија, додека вториот, „Scream“, устварува два сингла кои се уврстувват во најдобрите топ 20 во држави како [[Франција]], [[Португалија]], [[Шпанија]] и [[Италија]]. Во септември 2008 година во [[САД]] ја освојуваат својата прва [[МТВ]] Видео Музичка Награда (MTV Video Music Award) за Најдобар Нов Изведувач (Best New Artist). Во октомври 2008 година освојуваат четири награди меѓу кои и награди за Најдобар Интернационален Изведувач (Best International Artist) и Песна на годината (Song of the year) на Los Premios МТВ Латиноамерика кои се одржуваат во Мексико. Токио Хотел се првиот германски бенд кој е освоил награда на [[МТВ Видео Музички Награди]] како и на МТВ Латиноамериканските Награди. Покрај тоа ја освоијуваат и наградата Ѕвезда (Headliner award) на МТВ Европските Музички награди кои се одржуваат во [[Ливерпул]] на 6 ноември 2008 година, како и наградата за Најдобра Група (Best Group) на 5 ноември 2009 година на МТВ Европските Музички Награди во [[Берлин]]. Токио Хотел добиваат награда и за Најдобра Сценска Изведба (Best World Stage Performance) на 7 ноември 2010 година на МТВ Европските Музички Награди во [[Мадрид]]. Во јули 2011 година стануваат првиот германски бенд да освои МТВ Видео Музичка Награда во [[Јапонија]] (Video Music Awards Japan). Исто така ја добиваат и наградата за Најдобра Фан Армија ("Fan Army FTW") трипати по ред во 2012 година. ==Историја== ===''Формација'' (2001–2004)=== Токио Хотел се состои од вокалист Бил Каулиц (гер. Bill Kaulitz) и гитарист Том Каулиц (гер. Tom Kaulitz), кои се идентични браќа близнаци, тапанар Густав Шефер (гер. Gustav Schäfer) и бас-гитарист Георг Листинг (гер. Georg Listing) . Четворицата се запознаваат во 2001 година после живо шоу каде настапуваат Бил и Том Каулиц, а од публиката ги гледат Листинг и Шефер, кои се познаваат од музичко училиште. Нивниот сличен вкус за музика доведува до создавањето на групата Devilish („Ѓаволски“) со која наскоро почнуват да настапуват во талент шоуа и да одржуваат мали концерти. По настапот на, тогаш тринаесет годишниот, Бил Каулиц во детското шоу Потрага по Ѕвезда во 2003 г. (од кое испаѓа во четврт-финалето) е откриен од музичкиот продуцент Питер Хофман (Peter Hoffmann). Devilish го менуваат своето име во Токио Хотел: “Токио“ по јапонскиот главен град, заради љубовта до него, а “Хотел“ заради сталните турнеи и живот во хотели. Вокалистот Бил вели дека кога го бирале името барале нешто што би ги стално мотивирало да напредувват и да одат напред. Градот “Токио“ како далечен и недосеглив град за кого не знаеле речиси ништо им се чинел како добра опција, додека „Хотел„ бил симбол за живот каков би сакале да живеат. Откако Sony BMG потпишува договор со нив, Хофман ги најмува Давид Јост (David Jost) и Пат Бенцнер (Pat Benzner) во тимот на творци и автори, кои имаат за работа да ги советуват тинејџерите при пишувањето песни и свирењето инструменти; повеќето од песните на првиот албум се напишани од Хофман, Јост и Бнецнер (вклучувајќи ги и сингловите "Schrei" и "Rette mich" кои се целосно напишани од нив), само синглот "Unendlichkeit" е целосно напишан од Токио Хотел самите. Sony го прекинува договорот со нив кратко пред издавањето на нивниот трет албум. Бендот е еден од најуспешните и најголемите германски модерни изведувачи во последните 20 години. ===''Schrei'' (2005–2006)=== [[Image:Bill Kaulitz stage.png|190px|thumb|float|left|Бил Каулиц настапува во Хесиш Лухтен, Германија во 2006.]] Во 2005 година Universal Music Group потпишува договор со Токио Хотел и развива маркетиншки план за нив. Првиот сингл на бендот "Durch den Monsun" („Преку монсунот“) брзо се искачува на топ листите и се појавува на геманската официјална топ листа за синглови Media Control на 15. место на 20 август 2005 година и евентуално стигнува и до №1 на 21 август истата година; покрај тоа се искачува на 1. место и на австриските топ листи. Вториот сингл, "Schrei" („Викај“), се искачува на 5. место на германските топ листи. Овие две песни се напишани од пејачот Бил Каулиц со помош од групата на продуценти Питер Хофман, Давид Јост, Пат Бенцнер и Дејв Рот (Dave Roth). Нивниот втор албум, Schrei, е издаден на 19 септември 2005 година; албумот е награден со тројно злато од страна на BVMI во 2006 година заради продадени повеќе од 300 000 копии во Германија. Во 2006 година бендот издава трет и четврт сингл, "Rette mich" („Спаси ме“) и "Der letzte Tag" („Последниот ден“). "Der letzte Tag" содржи и Б-страна именувана "Wir schließen uns ein", која има и музичко видео. ===''Zimmer 483'' (2007–2008)=== Првиот сингл од нивниот втор албум Zimmer 483 (Соба 483), именуван "Übers Ende der Welt" („На крајот на светот“; подоцна повторно издаден на англиски јазик под името "Ready, Set, Go!"), го издаваат на 26 јануари 2007 година и брзо се искачува на №1 место во Германија и Австрија и №2 место во Франција. Албумот Zimmer 483 е издаден на 23 февруари 2007 г. во Германија заедно со делукс издание на албумот кое содржи DVD. Вториот сингл од албумот "Spring nicht" („Не скокај“) е издаден на 7 април. Турнејата по повод излегувањето на албумот, планрана за март 2007, е одложена за две недели заради желбите на бендот по различен дизајн на бината. Трет сингл, "An deiner Seite (Ich bin da)" („На твојата страна (Јас сум тука)“) е издаден на 16 ноември. Синглот содржи и Б-страна, песната "1000 Meere" („1000 мориња“) за која е снимен и видео спот. Токио Хотел го издава синглот "Heilig" („Свет“) на 28 април 2008 г., но без видео спот, заради густиот распоред кој го имаат. ===''Scream'' (2007–2008)=== Првиот англиски албум на Токио Хотел, Scream, е издаден на 4 јуни 2007 г. низ цела [[Европа]]. Во Германија албумот е издаден под името Room 483 со цел да го нагласи континуитетот со нивниот последен германски албум Zimmer 483. Scream содржи англиски верзии на избрани песни од нивните германски албуми Schrei и Zimmer 483. "Monsoon" („Монсун“) анлиската верзија на песната "Durch den Monsun", е првиот сингл од албумот. "Ready, Set, Go!" (Припрема, внимание, сега!; преводот на "Übers Ende der Welt") е издаден како втор сингл, а "Don't Jump" („Не скокај“ преводот на "Spring nicht") како трет. Покрај тоа е снимен и видео спот за "Scream", англиската верзија на нивниот хит од 2005 г. "Schrei" и пуштен во iTunes продавниците на почетокот на март 2008 г. Токио Хотел го одржуваат својот прв концерт во [[Обединетото Кралство]] на 19 јуни 2007 година. "Ready, Set, Go!" е издаден во Обединетото Кралство како првиот сингл на бендот на 27 август 2007 г. Песната го достигнува №77 на Списокот на Синглови во Обединетото Кралство. Токио Хотел освојуваат МТВ Европска Музичка Награда за Најдобра Интеракција на 1 ноември 2007 г. и исто така се номинирани за Најдобар Бенд. На настанов настапуваат со песната "Monsoon". Кон крајот на 2007 г. Токио Хотел го издаваат својот прв сингл во [[САД]] кој е именован „Токио Хотел“. Синглот ги содржи песните "Scream" и "Ready, Set, Go!" и е достапен исклучително во продавниците Hot Topic (Хот Топик). Нивниот втор американски сингл "Scream America" е издаден на 11 декември 2007 г. Синглот ги содржи песните "Scream" и ремикс на песната "Ready, Set, Go!" направен од пејачот на АФИ - Џејд Пјуџет (анг. AFI's Jade Puget). Во февруари бендот тргнува на пет дневна турнеја во [[Северна Америка]], почнувајќи од [[Канада]] и завршувајќи во [[Њујорк]]. Откако се појавуваат и настапуваат во живо на MuchMusic, за време на турнејата во Канада, "Ready, Set, Go!" влегува во MuchOnDemand Дневните 10, одбројување на видеа одбрани од страна на гледачи. Таму се задржува подолго од една недела, а подоцна, на 8 април се враќа на врвот на листата MOD Дневни 10. "Scream" е издаден во Канада на 25 март и во САД на 6 мај. ===Турнеја 1000 Hotels=== Европската турнеја "1000 Hotels" („1000 хотели“) почнува на 3 март во [[Брисел]], [[Белгија]] и продолжува во други држави вклучувајќи ги [[Холандија]], [[Луксембург]], [[Франција]], [[Шпанија]], [[Португалија]], [[Италија]], [[Скандинавија]], а планирано е да заврши на 9 април; меѓутоа за време на концерт во [[Марсеј]] (Франција) на 14 март, Бил има проблеми со гласот. Ѝ дозволува на публиката да пее почесто од обичаено и наместо оригиналните 21 песни на листата, бендот свири само 16. Бил се извинува на германски за своето лошо пеење и објаснува дека е болен. Два дена подоцна, само минути пред почеток, бендот го откажува концертот во [[Лисабон]], Португалија. Преостанатите концерти од турнејата "1000 Hotels" како и турнејата во Северна Америка се откажани. Следи изјава во германското списание Bild (Билд) од страна на менаџерот на бендот дека Бил Каулиц мора да оди на операција за да му се отстрани циста од гласните жици. Бил Каулиц го изложува својот глас на притисок после одсвирени 43 концерти без одмор во турнејата 1000 Hotels. Мора да оди на операција на 30 март како би му се одстранила циста која се е оформила на неговите гласни жици. Цистата е резултат на инфекција на грлото која минала нелечена. После операцијата Бил не смее да зборува дванаесет дена, и четири недели оди на вокална рехабилитација. Кога би продолжил да пее на остатокот од турнејата, неговиот глас би евентуално трајно останал оштетен. Токио Хотел продолжуваат со настапи во мај 2008, а после тоа тргнуваат и на вториот дел од нивната европска турнеја 1000 Hotels, додавајќи и многу нови концерти на отворено, и завршувајќи со турнејата на 13 јули во [[Верхтер]], [[Белгија]]. ===Турнеја во Северна Америка и ''Humanoid'' (2009–2010) === ===Настапи во Азија=== ===Манекенство и реклами=== ===Best Of Tokio Hotel (2010)=== ===Дует со Far East Movement (2011 – денес)=== ==Текстови== ==Членови== *[[Бил Каулиц]] – [[главен вокал]], виолина (за снимањето на албумот Humanoid) *Том Каулиц – [[гитара]], [[клавијатура]], бек вокал, виолина (за снимањето на албумот Humanoid) *Георг Листинг – [[бас]], [[пијано]], клавијатура, бек вокал *Густав Шефер – [[тапани]], бек вокал ==Дискографија== === Синглови === * 2005: '''Durch den Monsun''' (Преку монсунот) * 2005: '''Schrei''' (Викај) * 2006: '''Rette Mich''' (Спаси ме) * 2006: '''Der Letzte Tag''' (Последниот ден) * 2007: '''Übers Ende der Welt''' (На крајот на светот) * 2007: '''Spring Nicht''' (Не скокај) * 2007: ''' Monsoon ''' (Англиска верзија на Durch den Monsun) * 2007: ''' Ready,set,go '''(Англиска верзија на Übers Ende der Welt ) * 2007: '''An deiner Seite (Ich bin da)''' (Јас сум тука) * 2007: '''1000 Meere (1000 oceans)''' (1000 мориња/океани) * 2008: ''' Don't Jump ''' (Англиска верзија на Spring Nicht) * 2009: ''' Automatisch/Automatic ''' (Автоматски) * 2010: ''' Lass uns laufen/ World behind my wall''' (Ајде да трчаме/Светот позади мојот ѕид) * 2010: ''' Dark side of the sun '''(Темната страна на сонцето) * 2010: ''' Hurricanes und suns ''' (Бури и сонца) * 2010: ''' Mädchen aus dem all ''' === Видеографија === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | ''Durch den Monsun'' || 2005 || Sandra Marschner |- | ''Schrei'' || 2005 || Zoran Bihac |- | ''Rette mich'' || 2006 || Katja Kuhl |- | ''Der letzte Tag'' || 2006 || Daniel Warwick,Christopher Häring |- | ''Wir schließen uns ein'' || 2006 || Daniel Warwick,Christopher Häring |- | ''Übers Ende der Welt'' || 2007 || Daniel Warwick,Christopher Häring |- |'' Spring nicht'' || 2007 || Jörn Heitmann |- | ''Monsoon'' || 2007 || Daniel Siegler |- | ''An deiner Seite (Ich bin da)'' || 2007 || |- | ''1000 Meere'' || 2007 || Daniel Siegler |- | ''Scream'' || 2007 || Katja Kuhl |- |'' Don't Jump'' || 2008 || Ingo Georgi |- |'' Automatisch ''|| 2009 || Craig Wessels |- |'' World Behind My Wall'' || 2010 || Daniel Wolfe |- | ''Hurricanes And Suns'' || 2010 || |- | ''Run, Run, Run ''|| 2014 || Gianluca Fellini |- | ''Girl Got A Gun'' || 2014 || Kris Moyes |- | ''Love Who Loves You Back ''|| 2014 || Marc Klasfeld |- | ''Feel It All'' || 2015 || Mattias Erik Johansson |- | ''Love Don't Break Me'' || 2016 ||Shiro Gutzie + Davis Factor |- | ''Something New'' || 2017 || Kris Moyes |- | ''What If ''|| 2017 || Barış Aydınlı |- | ''Boy Don't Cry ''|| 2017 || Baris Aladag |- |'' EASY'' || 2017 || Dominik Wilzok |- |'' Not Over You'' || 2018 || Shiro Gutzie |- |'' California High'' || 2018 || Shiro Gutzie |- | ''Monsoon 2020 ''|| 2020 || Kris Moyes |- | ''White Lies ''|| 2021 || Baris Aladag |- | '' Behind Blue Eyes ''|| 2021 || Baris Aladag |- | ''Him ''|| 2022 || |- | '' Colors of the Wind ''|| 2024 || |- | '' Your Christmas ''|| 2024 || Baris Aladag |- | '' One More Day''|| 2025|| |- | '' Memory Lane''|| 2026|| |} === Албуми === * 2003: [[Devilish]](Ѓаволски), Германија, содржи 7 песни * 2005: [[Schrei]] (Викај), Германија: №1, Полска: №3, Унгарија: №4 * 2006: [[Schrei: So Laut Du Kannst — Extended Editon]] (Викај толку силно, колку можеш — Подобрено издание), Германија: №1 * 2007: [http://en.wikipedia.org/wiki/Zimmer_483 Zimmer 483](Соба 483) * 2007: [http://en.wikipedia.org/wiki/Scream_%28Tokio_Hotel_album%29 Scream] (Викај) — англиска верзија на 2-от албум * 2007: [[Room 483]] (Соба 483)- албум со англиските верзии на нај-големите им хитови и повеќето песни од Zimmer 483. * 2009: [http://en.wikipedia.org/wiki/Humanoid_%28album%29 Humanoid] (Хуманоид) - англиска верзија * 2009: [http://en.wikipedia.org/wiki/Humanoid_%28album%29 Humanoid] (Хуманоид) - германска верзија * 2010: [http://bg.wikipedia.org/wiki/Best_Of_%28Tokio_Hotel_album%29 Best Of]{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - нај-добрите хитови издадени некогаш од групата собрани в 1 CD + 2 до сега не издадени песни. === DVD-ја === * 2005: '''Leb' die Sekunde''' (Живеј ја секоја секунда): Зад сцената * 2006: '''Schrei Live''' * 2007: ''' Zimmer 483 DVD * 2007: ''' Zimmer 483 Live DVD * 2008: ''' Tokio Hotel TV Caught on Camera * 2010: ''' Humanoid City Live == Надворешни врски == {{рвр-авто}} *[http://www.tokiohotel.com/ Официјална страна] *[http://www.cherrytreerecords.com/profile/ТокиоХотел Профил на Cherrytree]{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.interscope.com/artist/default.aspx?aid=579 Профил на Interscope records] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120818014210/http://www.interscope.com/artist/default.aspx?aid=579 |date=2012-08-18 }} *[http://www.myspace.com/tokiohotel Токио Хотел на MySpace] *[http://www.facebook.com/tokiohotel Токио Хотел на Фејсбук] *[http://www.twitter.com/tokiohotel Токио Хотел на Twitter] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150404025724/https://twitter.com/TokioHotel |date=2015-04-04 }} *[http://www.mtv.com/music/artist/tokio_hotel/artist.jhtml Токио Хотел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090303080537/http://www.mtv.com/music/artist/tokio_hotel/artist.jhtml |date=2009-03-03 }} на [[МТВ]] {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Германски музички групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 2001 година]] t3cgmxbesucxvkfbvsie12cd1epbxy1 0 67926 5562563 5231974 2026-05-23T09:13:05Z Buli 2648 5562563 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Бугарска академија на науките | native_name = Българска академия на науките | native_name_lang = bg | image = Bulgarian-Academy-of-Sciences 4.jpg | image_alt = | caption = | latin_name = | established = {{start date and age|1869|||df=y}} | leader_title = Претседател<!-- position title for the leader of the org --> | leader_name = {{ill|Евелина Славчева|bg|Евелина Славчева}}<!-- name of leader --> | head_label = | head = | faculty = | num_staff = | budget = | endowment = | debt = | location = | headquarters = [[Софија]], [[Бугарија]] | state = | province = | address = | website = {{URL|www.bas.bg}} | footnotes = | coordinates = {{Coord|format=dms|display=it}} | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | mapframe-zoom = 13 | mapframe-marker = school }} [[Податотека:BAS-sofia-imagesfrombulgaria.JPG|right|thumb|325px|Централната зграда на Бугарската академија на науките]] [[Податотека:Bulgarian Academy of Sciences 1930.jpg|right|thumb|325px|Централната зграда на БАН, сликана околу 1930 година.]] '''Бугарската академиjа на науките''' ([[Бугарски јазик|бугарски]]: ''Българска академия на науките'', скратено БАН) е автономна државна организациjа за научни истражувања во [[Бугарија]]. == Историjа == Бугарската академија на науките е формирана како "Бугарско книжевно друштво" (БКД) во градот [[Браила]] во [[Романија]] на 26-30 септември 1869 година.<ref name="bas.bg">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |title=Официjална страница на БАН, дел Историjа на БАН. |accessdate=2008-10-15 |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322053326/http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |url-status=dead }}</ref> По создавањето на [[Кнежевство Бугарија]] во 1878 БКД се преместува во новата бугарска метропола [[Софија]], а на 6 март 1911 го менува името на денешното "Бугарска академија на науките".<ref name="bas.bg"/> Во периодот 1925-1929 е изградена денешната централна зграда на академиjата, која се наоѓа до [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]] и катедралата [[Храм-споменик Свети Александар Невски]]. Меѓу наjистакнатите членови на БАН биле [[Кузман Шапкарев]], [[Ефрем Каранов]], [[Иван Снегаров]], [[Теодосиј Гологанов]], [[Иван Георгов]], [[Љубомир Милетич]], [[Благоj Шклифов]]. Во 2006 година БАН вклучувала 86 научни институти и централна администрациjа со општ број на вработените околу 8 400 луѓе. == Научни центри == Во рамките на БАН функционираат следните институти: Математички науки * [[Институт за математика и информатика]] * [[Институт за механика]] * [[Институт за паралелна обработка на информацијата]] (поранешен ЦЛПОИ) * [[Национална лабораториjа за компјутерска вирусологиjа]] Физички науки * [[Институт за јадрени истражувања и јадрена енергетика]] * [[Институт за физика на тврдото тело]] * [[Институт за електроника]] * [[Институт за астрономија]] * [[Централна лабораториjа за сончева енергиjа и нови енергетски извори]] * [[Централна лабораториjа за приложна физика - Пловдив]] * [[Централна лабораториjа за оптичен запис и обработка на информација]] Хемиски науки * [[Институт за општа и неорганска хемија]] * [[Институт за органска химиjа]] со Центар за фитохемиjа * [[Институт за физо-хемиjа]] * [[Институт за катализи]] * [[Институт за електрохемиjа и енергетски системи]] (поранешен ЦЛЕХИТ) * [[Институт за инженерска хемиjа]] * [[Централна лабораториjа за фотопроцеси]] * [[Институт за полимери]] Биолошки науки * [[Институт за молекуларна биологиjа]] * [[Институт за генетика]] * [[Институт за невро-биологиjа]] * [[Институт за физиологија на растениjата]] * [[Институт за микробиологиjа]] * [[Институт за ботаника]] * [[Институт за зоологиjа]] * [[Институт за експериментална морфологиjа и антропологиjа]] (со музеј) * [[Институт за шуми]] * [[Институт за експериментална патологиjа и паразитологиjа]] * [[Институт за биологиjа и имунологиjа на размножувањето]] * [[Институт за биофизика]] * [[Национален природонаучен музеj (Софија|Национален природонаучен музеj]] * [[Централна лабораториjа за биомедицинско инженерство]] * [[Централна лабораториjа за општа екологиjа]] Науки за Земjата * [[Геолошки институт]] * [[Гео-физички институт]] * [[Национален институт за метеорологиjа и хидрологиjа]] * [[Централна лабораториjа за виша геодезиjа]] * [[Централна лабораториjа за минералогија и кристалографиjа]] * [[Институт за океанологија]] * [[Географски институт]] * [[Институт за вселенски истражувања]] * [[Централна лабораторија за сончево-земиjни дејства]] * [[Централна лабораториjа за сеизмичка механика и сеизмичко инженерство]] * [[Институт за водни проблеми]] Инженерни науки * [[Институт за мателство]] * [[Централна лабораториjа за физико-хемичка механика]] * [[Институт за компjутерски и комуникациски системи]] * [[Институт за информатички технологии]] * [[Институт за управување и системски истражувања]] * [[Централна лабораториjа по мехатроника и приборо-градење]] * [[Институт за хидро и аеродинамика]] Хуманитарни науки * [[Институт за бугарски јазик]] * [[Институт за литература]] * [[Институт за историjа]] * [[Институт за тракологиjа]] * [[Национален археолошки институт со музеj]] * [[Институт за балканистика]] * [[Етнографски институт со музеj]] * [[Институт за уметност]] * [[Институт за фолклор]] * [[Кирило-Методиевски научен центар]] * [[Центар за архитектура]] Општествени науки * [[Институт за социологиjа]] * [[Институт за правни науки]] * [[Економски институт]] * [[Центар за наука и историjа на науката]] * [[Институт за психологиjа]] * [[Центар за истражување на населението]] * [[Институт за филозофски истражувања]] Академиjата исто така поседува сопствена издавачка куќа - [http://baspress.com/ Академска издавачка куќа "Проф. Марин Дринов"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190621033832/http://baspress.com/ |date=2019-06-21 }}. == Извори == <references /> == Надворешни врски == * [http://www.bas.bg/ Официjална страница на БАН] * [http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= Историjа на БАН на Официjалната страница на БАН] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080322053326/http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |date=2008-03-22 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бугарска академија на науките| ]] [[Категорија:Бугарска култура]] [[Категорија:Згради и градби во Софија]] [[Категорија:Образованието во Софија]] defqiy6b2wuj3jbcuyd5ysul4hdazwu 5562565 5562563 2026-05-23T09:13:26Z Buli 2648 5562565 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Бугарска академија на науките | native_name = Българска академия на науките | native_name_lang = bg | image = Bulgarian-Academy-of-Sciences 4.jpg | image_alt = | caption = | latin_name = | established = {{start date and age|1869|||df=y}} | leader_title = Претседател<!-- position title for the leader of the org --> | leader_name = {{ill|Евелина Славчева|bg|Евелина Славчева}}<!-- name of leader --> | head_label = | head = | faculty = | num_staff = | budget = | endowment = | debt = | location = | headquarters = [[Софија]], [[Бугарија]] | state = | province = | address = | website = {{URL|www.bas.bg}} | footnotes = | coordinates = {{Coord|format=dms|display=it}} | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | mapframe-zoom = 13 | mapframe-marker = school }} [[Податотека:Bulgarian Academy of Sciences 1930.jpg|right|thumb|325px|Централната зграда на БАН, сликана околу 1930 година.]] '''Бугарската академиjа на науките''' ([[Бугарски јазик|бугарски]]: ''Българска академия на науките'', скратено БАН) е автономна државна организациjа за научни истражувања во [[Бугарија]]. == Историjа == Бугарската академија на науките е формирана како "Бугарско книжевно друштво" (БКД) во градот [[Браила]] во [[Романија]] на 26-30 септември 1869 година.<ref name="bas.bg">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |title=Официjална страница на БАН, дел Историjа на БАН. |accessdate=2008-10-15 |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322053326/http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |url-status=dead }}</ref> По создавањето на [[Кнежевство Бугарија]] во 1878 БКД се преместува во новата бугарска метропола [[Софија]], а на 6 март 1911 го менува името на денешното "Бугарска академија на науките".<ref name="bas.bg"/> Во периодот 1925-1929 е изградена денешната централна зграда на академиjата, која се наоѓа до [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]] и катедралата [[Храм-споменик Свети Александар Невски]]. Меѓу наjистакнатите членови на БАН биле [[Кузман Шапкарев]], [[Ефрем Каранов]], [[Иван Снегаров]], [[Теодосиј Гологанов]], [[Иван Георгов]], [[Љубомир Милетич]], [[Благоj Шклифов]]. Во 2006 година БАН вклучувала 86 научни институти и централна администрациjа со општ број на вработените околу 8 400 луѓе. == Научни центри == Во рамките на БАН функционираат следните институти: Математички науки * [[Институт за математика и информатика]] * [[Институт за механика]] * [[Институт за паралелна обработка на информацијата]] (поранешен ЦЛПОИ) * [[Национална лабораториjа за компјутерска вирусологиjа]] Физички науки * [[Институт за јадрени истражувања и јадрена енергетика]] * [[Институт за физика на тврдото тело]] * [[Институт за електроника]] * [[Институт за астрономија]] * [[Централна лабораториjа за сончева енергиjа и нови енергетски извори]] * [[Централна лабораториjа за приложна физика - Пловдив]] * [[Централна лабораториjа за оптичен запис и обработка на информација]] Хемиски науки * [[Институт за општа и неорганска хемија]] * [[Институт за органска химиjа]] со Центар за фитохемиjа * [[Институт за физо-хемиjа]] * [[Институт за катализи]] * [[Институт за електрохемиjа и енергетски системи]] (поранешен ЦЛЕХИТ) * [[Институт за инженерска хемиjа]] * [[Централна лабораториjа за фотопроцеси]] * [[Институт за полимери]] Биолошки науки * [[Институт за молекуларна биологиjа]] * [[Институт за генетика]] * [[Институт за невро-биологиjа]] * [[Институт за физиологија на растениjата]] * [[Институт за микробиологиjа]] * [[Институт за ботаника]] * [[Институт за зоологиjа]] * [[Институт за експериментална морфологиjа и антропологиjа]] (со музеј) * [[Институт за шуми]] * [[Институт за експериментална патологиjа и паразитологиjа]] * [[Институт за биологиjа и имунологиjа на размножувањето]] * [[Институт за биофизика]] * [[Национален природонаучен музеj (Софија|Национален природонаучен музеj]] * [[Централна лабораториjа за биомедицинско инженерство]] * [[Централна лабораториjа за општа екологиjа]] Науки за Земjата * [[Геолошки институт]] * [[Гео-физички институт]] * [[Национален институт за метеорологиjа и хидрологиjа]] * [[Централна лабораториjа за виша геодезиjа]] * [[Централна лабораториjа за минералогија и кристалографиjа]] * [[Институт за океанологија]] * [[Географски институт]] * [[Институт за вселенски истражувања]] * [[Централна лабораторија за сончево-земиjни дејства]] * [[Централна лабораториjа за сеизмичка механика и сеизмичко инженерство]] * [[Институт за водни проблеми]] Инженерни науки * [[Институт за мателство]] * [[Централна лабораториjа за физико-хемичка механика]] * [[Институт за компjутерски и комуникациски системи]] * [[Институт за информатички технологии]] * [[Институт за управување и системски истражувања]] * [[Централна лабораториjа по мехатроника и приборо-градење]] * [[Институт за хидро и аеродинамика]] Хуманитарни науки * [[Институт за бугарски јазик]] * [[Институт за литература]] * [[Институт за историjа]] * [[Институт за тракологиjа]] * [[Национален археолошки институт со музеj]] * [[Институт за балканистика]] * [[Етнографски институт со музеj]] * [[Институт за уметност]] * [[Институт за фолклор]] * [[Кирило-Методиевски научен центар]] * [[Центар за архитектура]] Општествени науки * [[Институт за социологиjа]] * [[Институт за правни науки]] * [[Економски институт]] * [[Центар за наука и историjа на науката]] * [[Институт за психологиjа]] * [[Центар за истражување на населението]] * [[Институт за филозофски истражувања]] Академиjата исто така поседува сопствена издавачка куќа - [http://baspress.com/ Академска издавачка куќа "Проф. Марин Дринов"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190621033832/http://baspress.com/ |date=2019-06-21 }}. == Извори == <references /> == Надворешни врски == * [http://www.bas.bg/ Официjална страница на БАН] * [http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= Историjа на БАН на Официjалната страница на БАН] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080322053326/http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |date=2008-03-22 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бугарска академија на науките| ]] [[Категорија:Бугарска култура]] [[Категорија:Згради и градби во Софија]] [[Категорија:Образованието во Софија]] n09je160s8zk7njn9fcj68tf50stjen 5562566 5562565 2026-05-23T09:13:41Z Buli 2648 5562566 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = Бугарска академија на науките | native_name = Българска академия на науките | native_name_lang = bg | image = Bulgarian-Academy-of-Sciences 4.jpg | image_alt = | caption = Централната зграда на Бугарската академија на науките | latin_name = | established = {{start date and age|1869|||df=y}} | leader_title = Претседател<!-- position title for the leader of the org --> | leader_name = {{ill|Евелина Славчева|bg|Евелина Славчева}}<!-- name of leader --> | head_label = | head = | faculty = | num_staff = | budget = | endowment = | debt = | location = | headquarters = [[Софија]], [[Бугарија]] | state = | province = | address = | website = {{URL|www.bas.bg}} | footnotes = | coordinates = {{Coord|format=dms|display=it}} | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | mapframe-zoom = 13 | mapframe-marker = school }} [[Податотека:Bulgarian Academy of Sciences 1930.jpg|right|thumb|325px|Централната зграда на БАН, сликана околу 1930 година.]] '''Бугарската академиjа на науките''' ([[Бугарски јазик|бугарски]]: ''Българска академия на науките'', скратено БАН) е автономна државна организациjа за научни истражувања во [[Бугарија]]. == Историjа == Бугарската академија на науките е формирана како "Бугарско книжевно друштво" (БКД) во градот [[Браила]] во [[Романија]] на 26-30 септември 1869 година.<ref name="bas.bg">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |title=Официjална страница на БАН, дел Историjа на БАН. |accessdate=2008-10-15 |archive-date=2008-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080322053326/http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |url-status=dead }}</ref> По создавањето на [[Кнежевство Бугарија]] во 1878 БКД се преместува во новата бугарска метропола [[Софија]], а на 6 март 1911 го менува името на денешното "Бугарска академија на науките".<ref name="bas.bg"/> Во периодот 1925-1929 е изградена денешната централна зграда на академиjата, која се наоѓа до [[Народно собрание на Бугарија|Народното собрание на Бугарија]] и катедралата [[Храм-споменик Свети Александар Невски]]. Меѓу наjистакнатите членови на БАН биле [[Кузман Шапкарев]], [[Ефрем Каранов]], [[Иван Снегаров]], [[Теодосиј Гологанов]], [[Иван Георгов]], [[Љубомир Милетич]], [[Благоj Шклифов]]. Во 2006 година БАН вклучувала 86 научни институти и централна администрациjа со општ број на вработените околу 8 400 луѓе. == Научни центри == Во рамките на БАН функционираат следните институти: Математички науки * [[Институт за математика и информатика]] * [[Институт за механика]] * [[Институт за паралелна обработка на информацијата]] (поранешен ЦЛПОИ) * [[Национална лабораториjа за компјутерска вирусологиjа]] Физички науки * [[Институт за јадрени истражувања и јадрена енергетика]] * [[Институт за физика на тврдото тело]] * [[Институт за електроника]] * [[Институт за астрономија]] * [[Централна лабораториjа за сончева енергиjа и нови енергетски извори]] * [[Централна лабораториjа за приложна физика - Пловдив]] * [[Централна лабораториjа за оптичен запис и обработка на информација]] Хемиски науки * [[Институт за општа и неорганска хемија]] * [[Институт за органска химиjа]] со Центар за фитохемиjа * [[Институт за физо-хемиjа]] * [[Институт за катализи]] * [[Институт за електрохемиjа и енергетски системи]] (поранешен ЦЛЕХИТ) * [[Институт за инженерска хемиjа]] * [[Централна лабораториjа за фотопроцеси]] * [[Институт за полимери]] Биолошки науки * [[Институт за молекуларна биологиjа]] * [[Институт за генетика]] * [[Институт за невро-биологиjа]] * [[Институт за физиологија на растениjата]] * [[Институт за микробиологиjа]] * [[Институт за ботаника]] * [[Институт за зоологиjа]] * [[Институт за експериментална морфологиjа и антропологиjа]] (со музеј) * [[Институт за шуми]] * [[Институт за експериментална патологиjа и паразитологиjа]] * [[Институт за биологиjа и имунологиjа на размножувањето]] * [[Институт за биофизика]] * [[Национален природонаучен музеj (Софија|Национален природонаучен музеj]] * [[Централна лабораториjа за биомедицинско инженерство]] * [[Централна лабораториjа за општа екологиjа]] Науки за Земjата * [[Геолошки институт]] * [[Гео-физички институт]] * [[Национален институт за метеорологиjа и хидрологиjа]] * [[Централна лабораториjа за виша геодезиjа]] * [[Централна лабораториjа за минералогија и кристалографиjа]] * [[Институт за океанологија]] * [[Географски институт]] * [[Институт за вселенски истражувања]] * [[Централна лабораторија за сончево-земиjни дејства]] * [[Централна лабораториjа за сеизмичка механика и сеизмичко инженерство]] * [[Институт за водни проблеми]] Инженерни науки * [[Институт за мателство]] * [[Централна лабораториjа за физико-хемичка механика]] * [[Институт за компjутерски и комуникациски системи]] * [[Институт за информатички технологии]] * [[Институт за управување и системски истражувања]] * [[Централна лабораториjа по мехатроника и приборо-градење]] * [[Институт за хидро и аеродинамика]] Хуманитарни науки * [[Институт за бугарски јазик]] * [[Институт за литература]] * [[Институт за историjа]] * [[Институт за тракологиjа]] * [[Национален археолошки институт со музеj]] * [[Институт за балканистика]] * [[Етнографски институт со музеj]] * [[Институт за уметност]] * [[Институт за фолклор]] * [[Кирило-Методиевски научен центар]] * [[Центар за архитектура]] Општествени науки * [[Институт за социологиjа]] * [[Институт за правни науки]] * [[Економски институт]] * [[Центар за наука и историjа на науката]] * [[Институт за психологиjа]] * [[Центар за истражување на населението]] * [[Институт за филозофски истражувања]] Академиjата исто така поседува сопствена издавачка куќа - [http://baspress.com/ Академска издавачка куќа "Проф. Марин Дринов"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190621033832/http://baspress.com/ |date=2019-06-21 }}. == Извори == <references /> == Надворешни врски == * [http://www.bas.bg/ Официjална страница на БАН] * [http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= Историjа на БАН на Официjалната страница на БАН] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080322053326/http://www.bas.bg/cgi-bin/e-cms/vis/vis.pl?s=001&p=0018&g= |date=2008-03-22 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Бугарска академија на науките| ]] [[Категорија:Бугарска култура]] [[Категорија:Згради и градби во Софија]] [[Категорија:Образованието во Софија]] 0zwbbu85c332cwwvz39gca53xpxst8c 0 75185 5562426 5515580 2026-05-22T18:50:05Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562426 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Ореви | image = Juglans regia Broadview.jpg | image_width = 240px | image_caption = [[Персиски орев]] (''Juglans regia'') | regnum = [[Растенија]] | divisio = [[Скриеносеменици]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Буковидни]] | familia = '''Ореви''' | familia_authority = [[Огистем Пирам де Кандол|DC.]] ex [[Карл Ју|Perleb]] }} [[Податотека:Walnut03.jpg|мини|десно|Орев на ''Juglans regia''.]] [[Податотека:Platycarya strobilacea1.jpg|right|thumb|Листови и ресести соцветија на ''Platycarya strobilacea''.]] '''Оревите''' ([[науч.]] ''Juglandaceae'') се фамилија на [[Дрво|дрвја]], понекогаш [[Грмушка|грмушки]], во редот ''Fagales''. Различните членови од оваа фамилија се нативни за [[Америка]], [[Евроазија]] и [[Југоисточна Азија]]. Оревите имаат големи и ароматични [[лист]]ови, кои најчесто се последователни, но наспрамни кај родовите ''Alfaroa'' и ''Oreomunnia''. Листовите се пересто насечени или троделни, и обично 20-100 см во должина. Дрвјата се анемофилни (се опрашуваат со ветер), а [[цвет]]овите најчесто се поредени во [[Реса (соцветие)|реси]]. {{clear|left}} Постојат осум рода во оваа фамилија, вклучувајќи ги и комерцијално важните [[Орев (плод)|ореводајните]] дрва [[орев]] (''Juglans''), [[пекан]] (''Carya illinoinensis'') и [[хикори]] (''Carya''). Персискиот орев , ''Juglans regia'', е еден од најважните орешкови култури во светот. Овие дрвја се исто така добри како градежни материјали. == Систематика == Познатите рецентни родови се групирани во потсемејства, племиња и потплемиња на следниот начин<ref>Manos, P. S., aand D. E. Stone 2001. "Evolution, phylogeny and systematics of the Juglandaceae." ''Annals of the Missouri Botanical Garden'' '''88'''231-269</ref>: Потсемејство ''Engelhardioideae'' * ''[[Alfaroa]]'' Standl. — (гуалин) * ''[[Engelhardia]]'' Lesch. ex Blume — (хео) * ''[[Oreomunnea]]'' Oerst. Потсемејство ''Juglandoideae''<br /> &nbsp;Племе Platycaryeae * ''[[Platycarya]]'' Siebold & Zucc. &nbsp;Tribe Juglandeae<br /> &nbsp;&nbsp;Потплеме Caryinae * ''[[Хикори|Carya]]'' Nutt. — (хикори и пекан) &nbsp;&nbsp;Потплеме Juglandinae * ''[[Cyclocarya]]'' Iljinsk * ''[[Орев|Juglans]]'' L. — (орев) * ''[[Pterocarya]]'' Kunth == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Ореви]] [[Категорија:Буковидни]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 3ptp01nkmumi8orrsqdjyxhrgf76kx3 0 78687 5562430 5071236 2026-05-22T18:54:32Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562430 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = Euphorbiaceae | image = Ricin.jpg | image_width = 250px | image_caption = [[Рицинус]] (''Ricinus communis'') | regnum = [[Растенија|Plantae]] | divisio = [[Скриеносемени]] | classis = [[Дикотиледони]] | ordo = [[Малпигиовидни]] | familia = '''Млечки''' | familia_authority = [[Антоан Лоран де Жисје|Juss.]] | subdivision_ranks = Потсемејства | subdivision = * [[Acalyphoideae]] * [[Crotonoideae]] * [[Euphorbioideae]] }} [[Податотека:Cyathium cross2 ies.jpg|thumb|десно|400px|Цијациум од ''[[Euphorbia tridentata]]'': '''b'''-прицветни листови, '''i'''- [[соцветие]], '''g'''- нектарни жлезди, '''ag'''- додатоци на жлездите, '''bo'''- мали прицветни листови (брактеоли), '''mf'''- машки цвет, '''jmf'''- млад машки цвет, '''а'''- антери, '''pmf'''- цветна дршка на машкиот цвет, '''ff'''- женски цвет, '''о'''- плодник, '''s'''- разграноци на устенцето, '''pff'''- цветна дршка на женскиот цвет.]] '''Млечки''' ({{науч|Euphorbiaceae}})<ref>{{ДРМЈ|млечка}}</ref> — големо [[семејство (биологија)|семејство]] на [[цветни растенија]] со 300 [[род (биологија)|родови]] и околу 7.500 видови. Повеќето од претставниците се [[Тревесто растение|тревести]], но некои (особено оние од тропските предели) можат да бидат и [[грмушка|грмушести]] или [[дрвенесто растение|дрвенести]]. Некои се [[сочници|сочнички]] видови и се многу слични на [[кактус]]ите. Ова семејство главно се среќава во тропските региони (најбројни се во [[Индокина]] и [[Малаја]], како и во тропска [[Америка]]). Постои голема разновидност на видови и во тропска Африка, но тука овие растенија не се толку абундантни како во претходно споменатите региони. Меѓутоа, родот ''[[Еуфорбија|Euphorbia]]'' има претставници и во нетропските делови од светот, како на пример во [[Средоземје]]то, [[Близок Исток|Блискиот Исток]], [[јужна Африка]] и јужните делови од [[САД]]. == Морфолошки одлики == [[Лист]]овите се последователни, ретко наспрамни, со [[Прилисник|прилисници]]. Обично се прости, но доколку се сложени, тие се секогаш пересто насечени. Прилисниците може да се редуцирани до влакна, жлезди или боцки, или пак да отсуствуваат (кај сочничките видови). Радијално симетричните [[цвет]]ови се еднополни, при што машките и женските цветови најчесто се наоѓаат на истото растение. Постои голема разнообразност во градбата на цветовите. Тие може да се еднодомни или дводомни. Бројот на [[Прашник|прашниците]] се движи од 1 до 10 (па и повеќе). Женските цветови се со потцветен [[плодник]]. Родовите во племето ''[[Euphorbieae]]'', односно потплемето ''[[Euphorbiinae]]'' (''Euphorbia'' и нејзините сродници) покажуваат високоспецијализирана градба на цветот од типот на [[псеуданциум]] ("лажен цвет" составен од неколку вистински цветови). Овој вид на псеуданциум е познат како [[цијациум]]. Тој обично претставува мало чашковидно [[соцветие]] кое се состои од споени прицветни листови и периферни нектарни жлезди кои опколуваат прстен од машки цветови, од кои секој претставува по еден прашник. Во средината на цијациумот се наоѓа женскиот цвет составен од еден [[плоден лист]] со разгранети устенца. Целиот овој аранжман претставува еден единствен цвет. [[Плод]]от најчесто е [[шизокарп]], а понекогаш [[костелка]]. Најтипичен шизокарп е т.н. ''регма'', инкапсулиран плод со три или повеќе клетки, од кои секоја се поделува и се отвора во одделни делови, по што се распукнува експлозивно, раширувајќи ги малите семиња. Семејството содржи многу разновидни [[фитотоксин]]и, како што се дитерпенски [[естер]]и, [[алкалоид]]и, [[гликозид]]и и токсини од типот на [[рицинус]]. == Поважни родови == Подолу е дадена список на поважните родови од ова семејство според традиционалната класификација. Треба да се има предвид дека одредени родови се сместени во други семејства (како ''[[Phyllanthaceae]]'' et ''[[Putranjivaceae]]'') според филогенетската класификација на растенијата. {| |- valign=top | * ''[[Acalypha]]'' L. * ''[[Adelia]]'' L. * ''[[Alchornea]]'' Sw. * ''[[Alchorneopsis]]'' Muell.-Arg. * ''[[Aleurites]]'' J.R. et G.Forst. * ''[[Andrachne]]'' L. * ''[[Antidesma]]'' L. * ''[[Argythamnia]]'' P. Br. * ''[[Baccaurea]]'' Lour. * ''[[Bernardia]]'' P. Mill. * ''[[Bischofia]]'' Blume * ''[[Bonania]]'' A. Rich. * ''[[Breynia]]'' J.R. et G. Forst. * ''[[Caperonia]]'' St.-Hil. * ''[[Chamaesyce]]'' S.F.Gray * ''[[Chrozophora]]'' A.Juss. * ''[[Claoxylon]]'' A.Juss. * ''[[Cnidoscolus]]'' Pohl, 1827 * ''[[Codiaeum]]'' Juss. * ''[[Croton]]'' L. * ''[[Crotonopsis]]'' Michx. * ''[[Dalechampia]]'' L. * ''[[Ditta]]'' Griseb. * ''[[Drypetes]]'' Vahl * ''Echinus'' * ''[[Eremocarpus]]'' Benth. * ''[[Euphorbia]]'' L. * ''[[Excoecaria]]'' L. * ''[[Flueggea]]'' Willd. * ''[[Galarhoeus]]'' * ''[[Garcia (genre)|Garcia]]'' Rohr * ''[[Glochidion]]'' J.R. et G.Forst. * ''[[Gymnanthes]]'' Sw. | * ''[[Hevea]]'' Aublet - [[каучук (род)|каучук]] * ''Hippomane'' L. * ''[[Hura]]'' L. * ''[[Hyeronima]]'' Allemao * ''[[Jatropha]]'' L. * ''[[Julocroton]]'' * ''[[Leptopus]]'' Dcne. * ''[[Macaranga]]'' Thouars * ''[[Mallotus]]'' Lour. * ''[[Manihot]]'' P.Mill. * ''[[Margaritaria]]'' L.f. * ''[[Mercurialis]]'' L. * ''[[Micrandra]]'' Benth. * ''[[Neowawraea]]'' * ''[[Pedilanthus]]'' Neck. ex Poit. * ''[[Pera]]'' Mutis * ''[[Phyllanthus]]'' L. * ''[[Reutealis]]'' Airy Shaw * ''[[Reverchonia]]'' Gray * ''[[Ricinodendron]]'' Muell.Arg. * ''[[Ricinus]]'' L. * ''[[Sapium]]'' Jacq. * ''[[Sauropus]]'' Blume * ''[[Savia]]'' Willd. * ''[[Sebastiania]]'' Spreng. * ''[[Securinega]]'' * ''[[Stillingia]]'' Garden ex L. * ''[[Tetracarpidium]]'' Pax * ''[[Tetracoccus]]'' Engelm. ex Parry * ''[[Tragia]]'' L. * ''[[Triadica]]'' Loureiro * ''[[Vaupesia]]'' R.E.Schultes * ''[[Vernicia]]'' Lour. |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Euphorbiaceae}} * [http://www.ars-grin.gov/~sbmljw/cgi-bin/family.pl?433 Податоци за млечките] — GRIN {{en}} * {{EOL}} [[Категорија:Млечки| ]] [[Категорија:Малпигиовидни]] [[Категорија:Отровни растенија]] t2rmz1ebklf7qxrw1no7y6a1uydb74k 0 173712 5562461 5536435 2026-05-22T20:11:59Z Aprilija50.A.D 119801 /* Животопис */ 5562461 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Благоја Чоревски | image =Благоја Чоревски (2022).jpg | image_size = 220px | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1947|9|9}} | birth_place = [[Велес]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] | nationality = [[Македонија|Македонец]] | known = по улога во: <br>[[Пресуда (македонски филм)|Пресуда]] <br> [[Викенд на мртовци]]<br>[[Време, води (филм)|Време, води]]<br>[[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]]<br>[[Балкан бенд (телевизиска серија)|Балкан бенд]]<br>[[Хихирику]]<br>[[Кино Љубов]]<br>[[Исправи се, Делфина]]<br>[[Битолски лакрдии]]<br>[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]]<br>[[Вистинска љубов (филм)|Вистинска љубов]] | occupation =[[глумец]] <br>[[режисер]] | spouse = | parents = [[Трајко Чоревски]]<br>[[Ратка Чоревска]] | relatives = [[Борис Чоревски]] (брат)<br>[[Илина Чоревска]] (внука) | years_active = 1969 - сè уште }} '''Благоја Чоревски''' ([[Велес]], {{роден на|9|септември|1947}}) — [[Македонија|македонски]] [[глумец]] и [[режисер]]. Тој е син на доајенот на македонското глумиште [[Трајко Чоревски]] и глумицата [[Ратка Чоревска]]<ref name="утрински">{{наведени вести|url=http://217.16.70.245/default.aspx?pBroj=1732&stID=32427&pR=5|title=Кон 50-годишнината од смртта на истакнатиот македонски филмски и театарски глумец Трајко Чоревски (1921-1955 ) |date=2005|publisher=Утрински Весник|accessdate=2011-01-09}}</ref>. Неговиот брат [[Борис Чоревски]] е познат битолски глумец<ref name="утрински" />. == Животопис == Чоревски е роден во [[Велес]] на [[9 септември]] [[1947]] година. Завршил Театарска академија во [[Софија]] во [[1971]] година. Член на [[Драмски театар (Скопје)|Драмскиот театар]] од [[1971]] година, до неговото пензионирање во [[2012]] година. Тој продолжува да биде активен во театарот и по пензионирањето. Тој има соработувано со голем број на познати наши режисери како: [[Слободан Унковски]], [[Димитрие Османли]], [[Коле Ангеловски]], [[Димитар Станковски]], [[Љубиша Георгиевски]], [[Владимир Милчин]], [[Петре Прличко]] и [[Илија Милчин]]. Бил директор на Драмскиот театар од 1983 до 1998 година, заменик-министер за култура во [[Влада на Македонија од 1998|Владата на Македонија]] [[1998]] до [[2001]], како претставник на [[ДА]] и претседател на [[Советот на град Скопје]], каде бил разрешен на [[21 јануари]] [[2008]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=80|title=Благој Чоревски -ЧЛЕН НА СОВЕТОТ НА ГРАД СКОПЈЕ|publisher=Град Скопје|accessdate=2009-11-19|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924102507/http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=80|url-status=dead}}</ref>. Бил член и висок функционер во [[Демократската алтернатива]], за подоцна да премине во [[Демократскиот сојуз]]<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=9632346DF9BD204482DB5C9A1562A068|title=Благоја Чоревски премина во Демократскиот сојуз|date=23 април 2008|publisher=Утрински Весник|accessdate=2009-11-19|archive-date=2022-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728082048/https://utrinski.com.mk/?ItemID=9632346DF9BD204482DB5C9A1562A068|url-status=dead}}</ref>. [[Податотека:Благоја_Чоревски.jpg|мини|333x333пкс|Благоја Чоревски (лево) заедно со [[Лазе Манасковски]] (десно) во претставата „Фани Мани!“]] === Театарски претстави === * Дарко - Свадба од [[Васил Иљоски]], р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]], 1972; * Задржливиот подем на Артуро Уи од Бертолт Брехт, р. Мјечислав Журкиевич, [[Драмски театар - Скопје]] 1972; * Камиј Шандебис - Болва в'уво од Жорж Фејдо, р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]] 1974; * Ескуриал и слепци од Мишел Де Гелдерот, р. Васил Ќортошев, [[Драмски театар - Скопје]] 1974; * Хенрих Четврти од Луици Пириндело, р. [[Виолета Џолева]], [[Драмски театар - Скопје]] 1974; * Звонцов - Егор Буличов и другите од [[Максим Горки]], р. Димитар Ќостаров, [[Драмски театар - Скопје]] 1975; * Навахита Велос - Достага на самиот врв на највисоката власт од [[Коле Чашуле]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1975; * Крадец - Седмо, кради помалку од Дарио Фо, р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]] 1976; * Иван - Црнила од [[Коле Чашуле]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1977; * Лаерт - Хамлет од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1977; * Иван Александрович - Ревизор од Николај Василевич Гогољ, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1978; * Берберот - Шекспир во приказни од Чарлс и Мери Ленд, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1978; * Харолд Мичел - Трамвај наречен желба од Верољуб Андоновски, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1979; * Стефан - [[Диво месо]] од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1979; * Шарп Помел - Виктор или деца на власт од Роже Витрак, р. Жарко Петан, [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Лудовик - Ајкула од Виктор Хаим, р. Ѓорѓи Стојаноски, [[Драмски театар - Скопје]] 1982; * Фрањо Чук - Полнета птица од Фадил Хџиќ, р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]] 1982; * Нове - [[Дупло дно]] од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Дејан Митич - Карамазови од Душан Јовановиќ, р. Паоло Маѓели, [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Капетан Бордир - Крал Иби од Алфред Хари, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Тетовирани души од [[Горан Стефановски]], р. Паоло Маџели, [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Молер 1 - Викенд на мртовци од [[Миле Попоски]], р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Коприварник од [[Иван Карадак]], р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Јаков - Керубин 2096 од [[Славко Јаневски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Малволио - Ноќ спроти водици од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Директор - Р од [[Јордан Плевнеш]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Благоја - Сили во воздухот од Небојша Рончевиќ, р. Јовица Павиќ, [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Серџо - Шуаби Ап од Жаклина Мирчевска, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1989; * Дрвар - Лице и опачина од Јордан Радичков, р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1989; * Виктор - Кула Вавилонска од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1990; * Благојка - Женски оркестар од Жан Ануј, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Агатон — Нажалена фамилија од Димитар Станковски, р. [[Димитар Станковски]], Театар Јордан Хаџи Константинов - Џинот Велес 1991; * Господин Грчев - Чернодрински се враќа дома од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Базилиј - Животот е сон од Педро Кандерон, р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1993; * Џери - Зоолошка приказна од Едвард Олби, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1994; * Сега му е мајката од [[Горан Стефановски]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1995; * Антон - Ревизор од Николај Василевич Гогољр. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1995; * Трајче - Ни ќар ни зијан од [[Братислав Димитров]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1996; * Стеван - [[Диво месо]] од [[Горан Стефановски]], р. Александар Поповски, [[Драмски театар - Скопје]] 2000; * Непознатиот — Пер Гинт од Хенрик Ибзен, р. Златко Славенски, [[Македонски народен театар]] 2001; * Сон на летната ноќ од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2001; * Магдо љубов моја од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Македонски народен театар]] 2003 * Брачна игра од Едвард Олби, р. [[Љупчо Тозија]], [[Драмски театар - Скопје]] 2003; * Хамлет од Долго Гаштани, од Иво Брешан, р. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2004; * Господин Остојиќ — Лет во место од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Кино љубов од Јани Бојаџи, р. [[Јани Бојаџи]], [[Драмски театар - Скопје]] 2007; * Комшилук наопаку од Нина Николиќ, р. Нени Делместре, [[Драмски театар - Скопје]] 2008; * Ветар низ тополите од [[Иван Карадак]], р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2009; * Ѓорѓија - Жена ми се вика Борис од Рафа Шарт, р. [[Коле Ангеловски]], Дом на АРМ 2011; * Фани Мани од Реј Куни, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2012; * Чија си од [[Сашко Насев]], р. [[Љупчо Ѓоргиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2013; * Евангелија на глупоста од Љубиша Георгиевски, р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2014; * Чолак од Мартин Мекдонах, р. Синиша Евтимов, [[Драмски театар - Скопје]] 2015; * Вања - Вујко Вања од [[Антон Павлович Чехов]], р. [[Зоја Бузалковска]], [[Македонски народен театар]] 2015; * Гела - Буре барут од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2016; * Вилфред Бонт - Квартет од Роналд Харвуд, р. [[Зоја Бузалковска]], [[Македонски народен театар]] 2016; * Виш препаратор — Вера, љубов, надеж од Еден фон Хорват, р. Лука Кортина, [[Драмски театар - Скопје]] 2017; * Хардинг — Лет над кукавичјото гнездо од Деј Весерман, р. Ристо Алексовски, [[Драмски театар - Скопје]] 2017; * Иконија — Птица со главата меѓу нозе од Коле Ангеловски, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2021; * Таткото - Разведи ме од Роберт Ристов, р. [[Роберт Ристов]], Театар Провокација 2022; * Живко Младеновски - Среќен мртовец од Марјан Анѓеловски, р. Марјан Анѓеловски, Театар Отпишани 2023; * Животот е краток и нејасен од Марјан Анѓеловиќ, р. Гжегож Кемпински, Театар Отпишани 2025; * Каменица, Шшш нека остане од Тара Димитровска Стаменковска, р. Тара Димитровска Стаменковска, Македонска Каменица 2026. == Филмографија == Настапувал во неформални театарски проекти, на естрадата, на филм и на ТВ. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=3 | '''Година''' | '''Филм''' | '''Улога''' |- style= "background: Lavender; text-align: center; " | colspan="4" |1960-ти [[#1|&#9650;]]<div id="1960"/> |- | 1969 || [[Волшебниот воз]] ТВ-серија || |- style= "background: Lavender; text-align: center; " | colspan="4" |1970-ти [[#1|&#9650;]]<div id="1970"/> |- | 1972 || [[Табакерата]] ТВ-филм || Сулејман бег |- | 1973 || [[Новогодишен карусел]] ТВ-филм || |- | 1975 || [[Сребрено јаболко (ТВ-филм)|Сребрено јаболко]] ТВ-филм || |- | 1975 || [[Илинка (филм)|Илинка]] ТВ-филм || |- | 1975-1976 || [[Патот кон иднината]] ТВ-серија || |- | 1977 || [[Итар Пејо (телевизиска серија)|Итар Пејо]] ТВ-серија || Толе |- | 1977 || [[Големата соба (филм)|Големата соба]] ТВ-филм || Бранко |- | 1977 || [[Исправи се, Делфина]] ТВ-филм || ТВ Новинар |- | 1977 || [[Пресуда (македонски филм)|Пресуда]] ТВ-филм || Командант |- | 1979 || [[Хихирику]] Радио-емисија || |- | 1979 || [[Курирот на Гоце Делчев (телевизиска серија) |Курирот на Гоце]] ТВ-серија || Мино |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980"/> |- | 1980 || [[Учителот (филм)|Учителот]] ТВ-филм || |- | 1980 || [[Време, води (филм)|Време, води]] ТВ-филм || Кузе |- | 1981 || [[Булки крај шините]] ТВ-серија || Владо |- | 1982 || [[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]] ТВ-серија || Сулејман |- | 1983 || [[Кога тетин Клименте шеташе над градот (ТВ-филм)|Кога тетин Клименте шеташе над градот]] ТВ-филм || Клименте |- | 1983 || [[Премиера]] ТВ-филм || |- | 1984 || [[Исчекување]] ТВ-филм || Ристе |- | 1984 || [[Хихирику - 5 години (филм)|Хихирику - 5 години]] ТВ-филм || |- | 1984 || [[Лет во место (филм)|Лет во место]] ТВ-филм || Евто |- | 1984 || [[Камчевци]] ТВ-серија || |- | 1984 || [[Белото циганче]] ТВ-серија || |- | 1984 || [[Комедијанти]] ТВ-серија || Трагичарот |- | 1984 || [[Диво месо (филм) |Диво месо]] ТВ-филм || Стефан |- | 1985 || [[Другар на патот]] ТВ-филм || |- | 1985 || [[Дупло дно (филм) |Дупло дно]] ТВ-филм || Нове |- | 1985 || [[Ајде да се дружиме]] ТВ-серија || Баже |- | 1985 || [[Тетовирани души]] ТВ-филм || |- | 1987 || [[Театарче лево ќоше]] ТВ-филм || |- | 1987 || [[Пикасо (ТВ-филм)|Пикасо]] ТВ-филм || |- | 1987 || [[Случки од животот]] ТВ-серија || |- | 1988 || [[Чук, чук Стојанче]] ТВ-серија || |- | 1988 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-серија || Кирца |- | 1988-1990 || [[Еурека]] ТВ-серија || Кардинал Балермино |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти[[#|&#9650;]]<div id="1990"/> |- | 1990 || [[До, ре, ми]] ТВ-серија || Васе |- | 1990 || [[Северна грешка]] ТВ-филм || Брчка |- | 1990 || [[Трст виа Скопје]] ТВ-серија || Маргус |- | 1990 || [[Алф од Ново Лисиче]] ТВ-филм || Чаки Панкерот |- | 1990 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-филм || Кирца |- | 1991 || [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]] ТВ-филм || Батко доктор |- | 1991 || [[Болва в' уво]] ТВ-филм || Лакан |- | 1991 || [[Женски оркестар]] ТВ-филм || Благојка |- | 1991 || [[Во кафулето кај Гане]] ТВ-филм || Гене |- | 1992 || [[Чернодрински се враќа дома]] ТВ-филм |- | 1996 || [[Самоуништување]] || Славчо |- | 1998 || [[Салон Хармони]] ТВ-серија || Богдан |- | 1999 || [[Хихирику]] ТВ-серија || |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти[[#|&#9650;]]<div id="2000"/> |- | 2000-2001 || [[Во светот на бајките (телевизиска серија)|Во светот на бајките]] ТВ-серија || |- | 2001 || [[Агенција осамени срца]] ТВ-серија || Ведран |- | 2003 || [[Битолски лакрдии]] ТВ-серија || |- | 2004 || [[Хихирику]] ТВ-серија || |- | 2005 || [[Крчма на патот кон Европа]] ТВ-филм || Бержерак |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || |- | 2008 || [[Куќен совет]] ТВ-серија || |- | 2009 || [[Ветар низ тополите]] ТВ-серија || |- | 2009 || [[Балкан бенд (телевизиска серија)|Балкан бенд]] ТВ-серија ||Благојка |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти[[#|&#9650;]]<div id ="2010"/> |- | 2016 || [[Вистинска љубов (филм)|Вистинска љубов]] ТВ-филм || Васо Пинго |- | 2016 || [[Операција Дијамант (серија)|Операција Дијамант]] ТВ-серија || Мистер Џон |- | 2016-2020 || [[Преспав]] ТВ-серија || Генади |- | 2018 || [[Ругање со Христос]] ТВ-филм || Анести |- | 2019 || [[Фамилија Марковски (телевизиска серија)|Фамилија Марковски]] ТВ-серија || Извршителот |- | 2019 || [[Врба (филм од 2019)|Врба]] ТВ-филм || Манчо |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2020-ти[[#|&#9650;]]<div id="2020"/> |- | 2020 || [[Драмски театар - Скопје|Мојот Драмски]] ТВ-серија || |- | 2020 || [[Дајте музика]] ТВ-серија || Дедо Баже |- | 2021 || [[Кино Љубов]] ТВ-филм || проф. Ѓулев |- | 2022 || [[Лена и Владимир]] ТВ-филм || Ацо |- | 2022 || [[Кајмак (филм)|Кајмак]] ТВ-филм || Мишко |- | 2022-2023 || [[Бистра вода (серија)|Бистра вода]] ТВ-серија || |- | 2025 || [[Утре наутро (филм)|Утре наутро]] ТВ-филм || Анастас |- | 2026 || [[Утре наутро (серија)|Утре наутро]] ТВ-серија || Анастас |- | 2026 || [[Збогум, Копакабано]] ТВ-филм || |} == Награди == Чоревски е добитник е на голем број на награди, како во поранешен [[СФРЈ]], така и во [[Македонија]]: * '''Златен ловоров венец''' на Малите и експерименталните сцени во [[Сараево]] во [[1976]] година, * '''Стериината награда''' во [[Нови Сад]] во [[1979]] година, * '''Награда за најдобра епизодна улога''' на Стерииното позорје, * Награда за најдобро глумечко остварување на Игрите „[[Војдан Чернодрински]]“, * Најпопуларно ТВ лице според анкетата на весникот „[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]“, * Награда за најдобро глумечко остварување на филмот и телевизијата според анкетата на ревијата „Екран“ во [[1984]] година. * Лауреат и на Највисокото опшстествено признание на [[Република Македонија]], [[Награда „11 Октомври“]]. * Награда [[Климент Охридски]] 2004 година * „[[Златна маска (награда)|Златна маска]]“ што весникот „[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]“ ја доделува во рамките на „Охридско лето“ во [[2007]]<ref>{{наведени вести|url=http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=D060DAC3AA8B664A8F60B2376418BDB4|title=„Златна маска“ за Соња Михајлова и Благоја Чоревски|date=21 август 2007|publisher=Утрински Весник|accessdate=2009-11-19|archive-date=2022-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20220612031435/https://utrinski.com.mk/?ItemID=D060DAC3AA8B664A8F60B2376418BDB4|url-status=dead}}</ref> * [[Награда „Петре Прличко“]] во 2009 година * Награда за животно дело [[Војдан Чернодрински]] во 2015 година * Награда [[Свети Јоаким Осоговски]] во 2018 година * Награда [[Ристо Шишков]] во 2018 година * Награда [[Васил Иљоски]] во 2022 година * [[Награда „13 Ноември“]] во 2023 година, за повеќе од 50-годишна творечка и општествена активност во доменот на творечкото воздигнување на градот Скопје, државата и пошироко.<ref>{{нмс| title=Доделени наградите „13 Ноември“ | url= https://skopje.gov.mk/mk/vesti/2019/13-11-2023-sveceno-dodeleni-nagradite-13-noemvri/| work= | publisher=Град Скопје | date=13 ноември 2023 | accessdate=10 декември 2025}}</ref> * [[Орден за заслуги за Македонија]] во 2024 година<ref>{{нмс|title=Претседателот Пендаровски ги одликуваше Бедија Беговска, Благоја Чоревски, Ѓокица Лукаревски, Оливера Николова, Рефет Абази и Слободан Унковски со Орден за заслуги | url=https://www.telma.com.mk/2024/01/30/pretsedatelot-pendarovski-gi-odlikuvashe-bedija-begovska-blagoja-chorevski-gokicza-lukarevski-olivera-nikolova-refet-abazi-risto-vrtev-i-slobodan-unkovski-so-orden-za-zaslugi/ | publisher= | date = | accessdate = 30 јануари 2024}} од [[ТВ Телма|Телма]].</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|0179764}} {{рв|Blagoja Čorevski}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Чоревски, Благоја}} [[Категорија:Глумци од Велес]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Југословенски глумци]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски режисери]] [[Категорија:Македонски општественици]] [[Категорија:Политичари од Велес]] [[Категорија:Добитници на награди]] [[Категорија:Добитници на наградата „Петре Прличко“]] [[Категорија:Добитници на наградата „Ристо Шишков“]] [[Категорија:Луѓе со потекло од Штип]] [[Категорија:Носители на Орденот за заслуги за Македонија]] 6hh79sipk8tupgla11fual6u5nztkcx 10 181664 5562520 5063936 2026-05-23T07:46:42Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Предлошка:Current disaster]] на [[Предлошка:Тековна катастрофа]] 5063936 wikitext text/x-wiki <!--{{Current disaster}} begin-->{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно супституирани шаблони|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | type = notice | image = [[File:Gnome globe current event.svg|42x42px]] | text = '''Оваа статија опишува {{#if:{{{name|}}} | &#x20;{{{name}}}, | }} {{#if:{{{link|}}} | {{{time|тековна}}} {{#if:{{{severity|}}} | &#x20;{{{severity}}} | }} {{{event|катастрофа}}} | [[Портал:Тековни настани|{{{time|тековна}}} {{#if:{{{severity|}}} | &#x20;{{{severity}}} | }} {{{event|катастрофа}}}]] }}.''' Согласно со ова информациите содржани во оваа статија може брзо да се менуваат со текот на времето. Бидејќи оваа статија се менува често, таа можеби не ги '''[[Wikipedia:Risk disclaimer|прикажува]]''' најновите и официјални информации во врска со оваа {{{event|катастрофа}}} во сите области. {{#if:{{{areas|}}} | &#x20;{{{areas}}} | }} {{#if:{{{notes|}}} | &#x20;{{{notes}}} | }} }}{{DMCA|Тековен настан|од|{{{date|}}}}}<!--{{Current disaster}} end--><noinclude> {{документација}} <!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --> </noinclude> chj64tou8ppg6p2hmkz9ix1s0cbb1yi 5562522 5562520 2026-05-23T07:49:56Z Andrew012p 85224 5562522 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{type|{{{тип|}}}}}}|{{{type|{{{тип|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{type|{{{тип|}}}}}}|{{{type|{{{тип|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{name|{{{име|}}}}}} | '''&#x20;{{{name|{{{име}}}}}}''', | }} {{#if:{{{link|{{{линк|}}}}}} | {{{time|{{{време|тековна}}}}}} {{#if:{{{severity|{{{сериозност|}}}}}} | &#x20;{{{severity|{{{сериозност}}}}}} | }} {{{event|{{{настан|катастрофа}}}}}} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{time|{{{време|тековна}}}}}} {{#if:{{{severity|{{{сериозност|}}}}}} | &#x20;{{{severity|{{{сериозност}}}}}} | }} {{{event|{{{настан|катастрофа}}}}}}]]''' }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{areas|{{{области|}}}}}} | &#x20;{{{areas|{{{области}}}}}} | }} {{#if:{{{notes|{{{белешки|}}}}}} | &#x20;{{{notes|{{{белешки}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude>{{Документација}} </noinclude> fybtz9m1omv4vq98t94q177rxg2ib1n 5562523 5562522 2026-05-23T07:54:44Z Andrew012p 85224 5562523 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{време|{{{time|тековна}}}}}} {{#if:{{{сериозност|{{{severity|}}}}}} | &#x20;{{{сериозност|{{{severity}}}}}} | }} {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{време|{{{time|тековна}}}}}} {{#if:{{{сериозност|{{{severity|}}}}}} | &#x20;{{{сериозност|{{{severity}}}}}} | }} {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Специфичното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Опис на времето (на пр. моментална, тековната).", "type": "string", "default": "тековна" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја кои се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додаден шаблонот.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Шаблон кој известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 3rkvel44cy3gxm4oxe25muoj5pmrs7y 5562524 5562523 2026-05-23T07:58:31Z Andrew012p 85224 5562524 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Специфичното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја кои се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додаден шаблонот.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Шаблон кој известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> o78zxhvcgld0oucyzkc9l0yg0fnx4rx 5562525 5562524 2026-05-23T07:58:57Z Andrew012p 85224 5562525 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Специфичното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја кои се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додаден шаблонот.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> bn0d5jms53u4033uidzem8ihpfcqb8d 5562526 5562525 2026-05-23T07:59:23Z Andrew012p 85224 5562526 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја кои се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додаден шаблонот.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> fihi7pworxdqqndw18uiv0lc7p8ufev 5562527 5562526 2026-05-23T07:59:44Z Andrew012p 85224 5562527 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додаден шаблонот.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> rflzktuk10e4ff1obtl932pr7tb8t70 5562528 5562527 2026-05-23T08:00:00Z Andrew012p 85224 5562528 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> eps89t5zgupwhbgtodhxf4n3ecnao7s 5562529 5562528 2026-05-23T08:02:05Z Andrew012p 85224 5562529 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{date|}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "date": { "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> bovsqobpyqsxde2r7ijhmpicskb96fg 5562530 5562529 2026-05-23T08:03:35Z Andrew012p 85224 5562530 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} | }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотрес во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 3er7vkkdskysra0hmxwjcqke7ctlnwb 5562533 5562530 2026-05-23T08:25:01Z Andrew012p 85224 5562533 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 1wtn6cre1nwdg75vhl9rxacu1tljzl1 5562534 5562533 2026-05-23T08:26:47Z Andrew012p 85224 5562534 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | class = ambox-notice | type = notice | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> dowmhldpo2s011blplcqrwncoeahmo9 5562535 5562534 2026-05-23T08:28:45Z Andrew012p 85224 5562535 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | class = plainlinks ambox mbox-inside | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 5rvi40j6u2aw6zjd7tu1yw23i8ud42i 5562537 5562535 2026-05-23T08:30:59Z Andrew012p 85224 5562537 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = известување | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> s1sknmeutkqq3p0y2ezpos81i2t40qb 5562540 5562537 2026-05-23T08:33:25Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5562537|5562537]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5562540 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | class = plainlinks ambox mbox-inside | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 5rvi40j6u2aw6zjd7tu1yw23i8ud42i 5562542 5562540 2026-05-23T08:37:05Z Andrew012p 85224 5562542 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | style = border-left: 10px solid #36c !important; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa !important; display: table !important; margin: 0 0 1em 0 !important; width: 100% !important; box-sizing: border-box; | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> lb3zxnsqarnot2yx374h1bv6ot4umnz 5562543 5562542 2026-05-23T08:37:17Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5562542|5562542]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5562543 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | class = plainlinks ambox mbox-inside | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Портал:Тековни настани|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 5rvi40j6u2aw6zjd7tu1yw23i8ud42i 5562544 5562543 2026-05-23T08:38:34Z Andrew012p 85224 5562544 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | style = border: 1px solid #a2a9b1 !important; border-left: 10px solid #2a4b7c !important; background-color: #f8f9fa !important; display: table !important; margin: 4px auto !important; max-width: 96% !important; width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Portal:Current events|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 6b586417zdqe97c04m6u186ryp7kxuz 5562545 5562544 2026-05-23T08:41:08Z Andrew012p 85224 5562545 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | style = border: 1px solid #a2a9b1 !important; border-left: 10px solid #2a4b7c !important; background-color: #f8f9fa !important; display: table !important; border-collapse: collapse !important; margin: 4px auto !important; max-width: 96% !important; width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Portal:Current events|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> ey5t2nsm6qe5hlc17iatyqslamki127 5562546 5562545 2026-05-23T08:41:22Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5562545|5562545]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5562546 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= {{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{<includeonly>subst:</includeonly>NAMESPACE}}|<includeonly>[[Категорија:Страници со погрешно заменети предлошки|{{PAGENAME}}]]</includeonly>|}}{{Ambox | name = Тековна катастрофа | type = notice | style = border: 1px solid #a2a9b1 !important; border-left: 10px solid #2a4b7c !important; background-color: #f8f9fa !important; display: table !important; margin: 4px auto !important; max-width: 96% !important; width: 100% !important; box-sizing: border-box !important; | removalnotice = yes | fix = Ве молиме помогнете да се [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} подобри оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}}] со користење на [[Википедија:Сигурни извори|сигурни извори]] или вклучете се во дискусијата на [[{{TALKPAGENAME}}|страницата за разговор]]. | image = [[Податотека:Ambox current red.svg|45x40px|alt=Икона со глобус и црвен часовник.|link=]] | text = Оваа {{#If: {{{тип|{{{type|}}}}}}|{{{тип|{{{type|}}}}}}|статија}} е за {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}} | '''&#x20;{{{име|{{{name}}}}}}''', | }} {{#if:{{{линк|{{{link|}}}}}} | {{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}} {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} | '''[[Portal:Current events|{{{настан|{{{event|катастрофа}}}}}}]]''' {{#if:{{{време|{{{time|}}}}}} | {{{време|{{{time}}}}}} | што е во тек }} }} каде што информациите можат [[Википедија:Сигурни извори#Вонредни вести|брзо да се променат или да бидат несигурни]]. [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=history}} Најновите уредувања на страницата] [[Википедија:Одрекување од одговорност за ризик|можеби не ги одразуваат]] најновите информации. {{#if:{{{области|{{{areas|}}}}}} | &#x20;{{{области|{{{areas}}}}}} | }} {{#if:{{{белешки|{{{notes|}}}}}} | &#x20;{{{белешки|{{{notes}}}}}} | }} }} {{#if:{{{nocat|}}} ||{{DMCA|Тековни настани|од|{{{датум|{{{date|}}}}}}}} }}}}<noinclude> == TemplateData == <templatedata> { "params": { "тип": { "aliases": ["type"], "label": "Тип на страница", "description": "Заменува дали станува збор за 'статија' или нешто друго (на пр. дел, секција).", "type": "string", "default": "статија" }, "име": { "aliases": ["name"], "label": "Име на настанот", "description": "Конкретното име на тековната катастрофа (на пр. Земјотресот во Скопје).", "type": "string", "suggested": true }, "линк": { "aliases": ["link"], "label": "Линк до портал", "description": "Поставете вредност ако не сакате главниот текст да води до Портал:Тековни настани.", "type": "string" }, "време": { "aliases": ["time"], "label": "Временска рамка", "description": "Рачен внес за времето (на пр. 'што започна неодамна'). Ако е празно, автоматски стои 'што е во тек'.", "type": "string" }, "сериозност": { "aliases": ["severity"], "label": "Сериозност", "description": "Степен или интензитет на катастрофата.", "type": "string" }, "настан": { "aliases": ["event"], "label": "Настан", "description": "Видот на настанот (на пр. земјотрес, поплава, невреме, пожар).", "type": "string", "default": "катастрофа" }, "области": { "aliases": ["areas"], "label": "Засегнати области", "description": "Информации за географските подрачја што се погодени.", "type": "string", "suggested": true }, "белешки": { "aliases": ["notes"], "label": "Дополнителни белешки", "description": "Важни локални информации или препораки од властите.", "type": "string" }, "датум": { "aliases": ["date"], "label": "Датум", "description": "Месец и година кога е додадена предлошката.", "type": "string", "autovalue": "{{subst:CURRENTMONTHNAME}} {{subst:CURRENTYEAR}}" }, "nocat": { "label": "Без категорија", "description": "Поставете каква било вредност за да ја исклучите автоматската категоризација.", "type": "string" } }, "description": "Предлошка што известува дека статијата или дел од неа покрива тековна катастрофа и дека информациите можат брзо да се променат.", "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> 6b586417zdqe97c04m6u186ryp7kxuz 0 202810 5562411 5536604 2026-05-22T16:05:44Z Todot3123 118124 /* Протегање и природни одлики */ Спомнато претходно 5562411 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Бушева Планина | other_name = Бушева или Бушоа Чешма, Слива, Крушевска Планина, Дѐни-Камен | photo = Бушева Планина 02.JPG | photo_caption = Поглед на западните падини на Бушева Планина | elevation_m = 1.788 | elevation_ref = <ref>Топографска карта: лист Битола 1-2 (Латово), размер 1:25 000, Военогеографски институт, 1973</ref> | prominence_m = 1.233 | prominence_ref = | label = Бушева Пл. | label_position = right | map = Македонија | map_caption = Местоположба на Бушева Пл. во Македонија | map_size = 240 | location = {{MKD}} | lat = 41.4353 | long = 21.1831 | coordinates = {{Coord|41|26|7|N|21|10|59|E|type:mountain_region:MK|display=title}} | range = Бушева, [[Лубен]], [[Баба Сач]] | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = | Size = 300px }} '''Бушева Планина''' — средновисока планина во западниот дел на [[Македонија]], со највисокиот врв [[Мусица]] (1.788 м.), на чии падини се наоѓа градот [[Крушево]]. == Протегање и природни одлики == [[Податотека:Бушева Планина 01.JPG|300п|мини|лево|Глетка од падините на Бушева Планина]] Бушева Планина се протега помеѓу долината на [[Треска]] на север, превојот [[Барбарас]] (864&nbsp;м.) на североисток, [[Прилепско Поле]] односно [[Пелагонија]] на исток, долината на [[Црна Река]] во областа [[Демир Хисар|Железник (Демир Хисар)]] на југ и реката [[Жаба (река)|Жаба]] и најголемото карстно поле во [[Македонија]], [[Церско Поле|Церското Поле]] на запад.<ref name=aleksandarstojmilov>{{наведена книга| last = Стојмилов| first = Александар| title = Географија на Република Македонија| language=македонски| publisher = Универзитет за туризам и менаџмент| year = 2011| pages = 56,64}}</ref>. Зафаќа површина од 325&nbsp;км². Највисок врв е Стара Мусица или само [[Мусица]] (1.788&nbsp;м.).<ref>{{наведена книга|last=Marković|first=Jovan Đ |title=Fizička geografija Jugoslavije|publisher=Naučna knjiga|date=1968|edition=2}}</ref> На главното планинско било кое се протега во правец југозапад–североисток се издигаат уште 10 врвови повисоки од 1.500 метри, меѓу кои највидни се [[Козјак (Бушева Планина)|Козјак]] (1762 м.н.в), [[Блато (Бушева Планина)|Блато]] (1592 м.н.в.) и [[Кула (Бушева Планина)|Кула]] (1437 м.н.в.) во северниот дел и [[Мечкин Камен]] (1454 м.н.в.) и [[Плоча (Бушева Планина)|Плоча]] (1293 м.н.в.) во јужниот дел на планината.<ref name="aleksandarstojmilov" /> На запад Бушева Планина морфолошки е тесно поврзана со пониските планини [[Баба Сач]] (1697 м.н.в) и [[Лубен]] (1762 м.н.в), со кои сочинуваат заеднички планински масив кој на над 1000 метри надморска височина зафаќа вкупна површина од 346 км², додека на 1500 метри надморска височина површината на овој заеднички планински масив се намалува на само 22,8 км².<ref name="aleksandarstojmilov" /> На југ од Бушева Планина, одвоено со [[Црна Река]] се простира скоро обесшумениот масив Кале со истоимениот врв висок 1.494 метри,<ref name="aleksandarstojmilov" /> кој [[Ѓорче Петров]] го нарекува Гола Планина. На оваа планина на надморска височина од 1.250 метри се наоѓа единствениот планински град во Македонија и воопшто највисок планински град на Балканот, [[Крушево]].<ref>{{наведена книга|last=Географско друштво на СР Македонија|title=Географски разгледи|publisher=Друштво|location=Скопје|date=1989|edition=27-30}}</ref> Како дел од големата планинска верига која се испушта од [[Стогово]] во вториот дел на Шар, сѐ кон југоисток на 1,5 часа северно од [[Битола]], [[Ѓорче Петров]] во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ оваа планина ја опишува именувајќи со неколку различни имиња како '''Бушева''' или '''Бушоа Чешма''', '''Крушевска Планина''', '''Слива''' и '''Дѐни-Камен'''.<ref name=gjorcepetrov>{{наведена книга| last = Петров| first = Гьорче| title = Материали по изучванието на Македония.| language=бугарски| publisher = Печатница Вълковъ| year = 1896 | pages = 11, 75, 268}}</ref> Од покажувањето во Прилепското Поле кај превојот Барбарас со [[Даутица]] до Бучинскиот Преод планинската верига има југоисточна поставеност и ги носи имињата: Бушева Чешма и Слива, завршувајќи на југ со Гола Планина до селото [[Бучин]], каде што [[Црна Река]] ја пресекува веригата.<ref name=gjorcepetrov/> На Слива е расположено гратчето [[Крушево]], поради кое што таа позната повеќе под називот Крушевска Планина. Главната верига продолжува уште малку во источен правец под името Бушева-Чешма (Бушоа Чешма), со големиот бел на изглед и варовнички по состав, врв Козјак.<ref name=gjorcepetrov/> Баба Сач, Стрмол, Бушева чешма и Слива сочинуваат една прекршена линија која се состои од 4 дела од коишто Баба има источна насока, Стрмол остро завртува на североисток, Бушева Чешма се свртува на југ–југоисток, а Слива на југ–југозапад.<ref name=gjorcepetrov/> За изгледот на Бушева Планина, Ѓорче Петров го дава следниот опис: некоја стена со еднаква височина, наместа покриена со шуми и темна, наместа гола и црвена на изглед од глинестата и почва, наместа обработена и покриена со ниви кои ја прикажуваат шарена на изглед, таа го заградува Прилепското Поле од запад и југозапад. Во самото местото е позната под имињата: ''Дени-Камен'' затоа што сред планината има карпи, над коишто вообичаено се покажува денот и деницата поради што и планината била наречена со тоа име и ''Слива''.<ref name=gjorcepetrov/> === Шуми и растителен свет === [[Податотека:Рани зори над Пелагонија и Бушева Планина.JPG|300п|мини|десно|Раноутринска глетка кон источните падини на Бушева Планина од селото [[Лажани]] во Прилепското Поле]] Бушева Планина е доста е пошумена со листопадни – букови, а на места и со зимзелени дрвја. Падините на Бушева Планина околку [[Крушево]] како планинско место спаѓа меѓу оние општини во [[Македонија]] кои се побогати со шуми.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми">{{наведена мрежна страница|url= http://www.mkdsumi.com.mk/podruznici.php?page=6&p=krusevo|title= "ПСШ „Липа“ - Крушево"|date= 2010|publisher=Македонски Шуми|accessdate=10 септември 2015|location=Скопје}}</ref> Етатот го сочинуваат претежно нискостеблени дабови и букови шуми, а во поново време, како резултат на систематското пошумување, во вкупниот шумски фонд се позабележително е присуството на иглолисните видови.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> Од зимзелените дрвја доста се застапени елката и борот, особено околу хотелот „Монтана“, кон одморалиштето „Шула Мина“ и [[Мечкин Камен]]. Соодветно на видот и категоријата, експлоатацијата на овие шуми во најголема мера е наменета за снабдување на потрошувачите со [[Дрво_(материјал)#Огревно_дрво|огревно]], а во помал процент и со техничко дрво за градежништво. Со оглед на туристичкиот карактер на градот и неговата околина, територијата на општината располага и со значителен фонд парк-шуми, меѓу кои особена знаменитост претставува познатата букова [[Крушевска Корија]]<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> која е стара над 300 години.<ref name="Вечер">{{наведена мрежна страница|url=http://vecer.mk/ekonomija/krushevo-stanuva-megjunarodno-poznat-centar-za-paraglajderstvo|title="Крушево станува меѓународно познат центар за параглајдерство"|date=18 јули 2014|publisher=[[Вечер]]|accessdate=10 септември 2015|location=Скопје|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012509/http://vecer.mk/ekonomija/krushevo-stanuva-megjunarodno-poznat-centar-za-paraglajderstvo|url-status=dead}}</ref> Со шумското богатство на Бушева Планина стопанисува ПШС „Липа" – Крушево која располага со околу 12.500 хектари шумско земјиште, од кои 10.300 хектари се под шуми. Покрај природните шуми, значајно место во вкупниот шумски фонд заземаат итн. шумски култури, односно, шумите подигнати на вештачки начин по пат на пошумивање на голините. Годишно се врши производство на 10.500 метри кубни дрвна маса, претежно огревно дрво.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> == Градба и геолошки состав == Според настанокот Бушева Планина е дел од старите грамадни планини. Бушева Планина се одликува со различен геолошки состав.<ref name="aleksandarstojmilov" /> Покрај кристалестите шкрилци, на Бушева Планина е карактеристичен крушевскиот гранитоиден масив.<ref name="aleksandarstojmilov" /> Тој претставува централен дел на една крупна антиклинала, а ззафаќа површина од околу 80 км².<ref name="aleksandarstojmilov" /> Во нејзиниот геолошки состав се исто така застапени и варовничките карпи околу врвот Козјак, солената почва и рудни минаерали со изворот во селото [[Сланско]] на северната падина и глинестата почва на источните падини. За геолошките особености на составот на Бушева Падина, [[Ѓорче Петров]] во своите записи навел дека на јужната падина има голем ископ за вар, која се носи во [[Битола]] и [[Прилеп]].<ref name=gjorcepetrov/> По натамошното протегање на северната падина на Бушова Чешма кај селото [[Сланско]] има извор со солена вода, која што доаѓа од повисокиот дел на планината.<ref name=gjorcepetrov/> Една компанија ја откупила солената руда по таа планина, но сѐ уште не можело да ѝ се пронајде местото, затоа што таа не била кај самиот извор.<ref name=gjorcepetrov/> == Туризам == [[Податотека:Планински велосипедизам на Бушева Планина.JPG|300п|мини|десно|Планински велосипедизам на терените на Бушева Планина]] Поради извонредните природни убавини и бројните културно-историски знаменитости поврзани со [[Илинденско востание|Илинденското востание]], Бушева Планина претставува значајно туристичко место со доста развиен туризам и во зимно и во летно време. На падините веднаш над [[Крушево]] постои и функционира скијачки центар со жичарница која тргнува од самиот град и со два ски-лифта, кои се доста посетени во зима кога исто така на погодните терени околу Крушево е развиено и нордиското трчање. Во летниот период Крушево и Бушева Планина се најпознати по летањето со параглајдери. Поради убавината на местото и глетката кон полето во [[Пелагонија]], познатиот центар за летање со параглајдери на [[Мечкин Камен]]<ref name="Вечер" /> покрај за бројните странски и домашни туристи, е домаќин и на балканското првенство како и наицоналните првенства во летање со параглајдер на повеќе различни држави меѓу кои [[Полска]], [[Унгарија]], [[Норвешка]]. Крушевската букова корија, бројните асфалтни и земјени патишта и скијачките терени лете се користат и за планински велосипедизам, јавање на коњи, пешачење и планинарење. Меѓу повеќето природни и културно-историски знаменитости кои се често посетувани од туристите на Бушева Планина се: [[Мечкин Камен]], [[Селечки манастир (Крушевско)|манастирот „Св. Преображение“]] со големиот крст подигнати од [[Тоше Проески]], споменикот на Илинденското Востание - [[Македониум]], споменикот на битката на Слива, [[Крушевско Езеро|вештачкото езеро на „Гумење“]] и други. Поради чистиот воздух и големите количества снег голем број на ученици од [[Македонија]] преку организирано зимување ги посетуваат Крушево и Бушева Планина. Најпознати сметувачки капацитет за туристите се хотелите „Монтана“, „Панорама“, детското одморалиште „Шула Мина“, а во последно време сместување се обезбедува и со изнајмување на приватни куќи. [[Податотека:Панорама на Бушева Планина.jpg|center|800px|мини|Панорамски поглед на планината од [[Крушевски крст|Крушевскиот крст]]]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Buševa Mountain}} [[Категорија:Планини во Македонија]] icjlv548775327cy1rcij7n4qmm2m9m 5562412 5562411 2026-05-22T16:06:20Z Todot3123 118124 /* Протегање и природни одлики */ 5562412 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Бушева Планина | other_name = Бушева или Бушоа Чешма, Слива, Крушевска Планина, Дѐни-Камен | photo = Бушева Планина 02.JPG | photo_caption = Поглед на западните падини на Бушева Планина | elevation_m = 1.788 | elevation_ref = <ref>Топографска карта: лист Битола 1-2 (Латово), размер 1:25 000, Военогеографски институт, 1973</ref> | prominence_m = 1.233 | prominence_ref = | label = Бушева Пл. | label_position = right | map = Македонија | map_caption = Местоположба на Бушева Пл. во Македонија | map_size = 240 | location = {{MKD}} | lat = 41.4353 | long = 21.1831 | coordinates = {{Coord|41|26|7|N|21|10|59|E|type:mountain_region:MK|display=title}} | range = Бушева, [[Лубен]], [[Баба Сач]] | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = | Size = 300px }} '''Бушева Планина''' — средновисока планина во западниот дел на [[Македонија]], со највисокиот врв [[Мусица]] (1.788 м.), на чии падини се наоѓа градот [[Крушево]]. == Протегање и природни одлики == [[Податотека:Бушева Планина 01.JPG|300п|мини|лево|Глетка од падините на Бушева Планина]] Бушева Планина се протега помеѓу долината на [[Треска]] на север, превојот [[Барбарас]] (864&nbsp;м.) на североисток, [[Прилепско Поле]] односно [[Пелагонија]] на исток, долината на [[Црна Река]] во областа [[Демир Хисар|Железник (Демир Хисар)]] на југ и реката [[Жаба (река)|Жаба]] и најголемото карстно поле во [[Македонија]], [[Церско Поле|Церското Поле]] на запад.<ref name=aleksandarstojmilov>{{наведена книга| last = Стојмилов| first = Александар| title = Географија на Република Македонија| language=македонски| publisher = Универзитет за туризам и менаџмент| year = 2011| pages = 56,64}}</ref>. Зафаќа површина од 325&nbsp;км². Највисок врв е Стара Мусица или само [[Мусица]] (1.788&nbsp;м.).<ref>{{наведена книга|last=Marković|first=Jovan Đ |title=Fizička geografija Jugoslavije|publisher=Naučna knjiga|date=1968|edition=2}}</ref> На главното планинско било кое се протега во правец југозапад–североисток се издигаат уште 10 врвови повисоки од 1.500 метри, меѓу кои највидни се [[Козјак (Бушева Планина)|Козјак]] (1762 м.н.в), [[Блато (Бушева Планина)|Блато]] (1592 м.н.в.) и [[Кула (Бушева Планина)|Кула]] (1437 м.н.в.) во северниот дел и [[Мечкин Камен]] (1454 м.н.в.) и [[Плоча (Бушева Планина)|Плоча]] (1293 м.н.в.) во јужниот дел на планината.<ref name="aleksandarstojmilov" /> На запад Бушева Планина морфолошки е тесно поврзана со пониските планини [[Баба Сач]] (1697 м.н.в) и [[Лубен]] (1762 м.н.в), со кои сочинуваат заеднички планински масив кој на над 1000 метри надморска височина зафаќа вкупна површина од 346 км², додека на 1500 метри надморска височина површината на овој заеднички планински масив се намалува на само 22,8 км².<ref name="aleksandarstojmilov" /> На југ од Бушева Планина, одвоено со [[Црна Река]] се простира скоро обесшумениот масив Кале со истоимениот врв висок 1.494 метри,<ref name="aleksandarstojmilov" /> кој [[Ѓорче Петров]] го нарекува Гола Планина. На оваа планина на надморска височина од 1.250 метри се наоѓа единствениот планински град во Македонија и воопшто највисок планински град на Балканот, [[Крушево]].<ref>{{наведена книга|last=Географско друштво на СР Македонија|title=Географски разгледи|publisher=Друштво|location=Скопје|date=1989|edition=27-30}}</ref> Како дел од големата планинска верига која се испушта од [[Стогово]] во вториот дел на Шар, сѐ кон југоисток на 1,5 часа северно од [[Битола]], [[Ѓорче Петров]] во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ оваа планина ја опишува именувајќи со неколку различни имиња како '''Бушева''' или '''Бушоа Чешма''', '''Крушевска Планина''', '''Слива''' и '''Дѐни-Камен'''.<ref name=gjorcepetrov>{{наведена книга| last = Петров| first = Гьорче| title = Материали по изучванието на Македония.| language=бугарски| publisher = Печатница Вълковъ| year = 1896 | pages = 11, 75, 268}}</ref> Од покажувањето во Прилепското Поле кај превојот Барбарас со [[Даутица]] до Бучинскиот Преод планинската верига има југоисточна поставеност и ги носи имињата: Бушева Чешма и Слива, завршувајќи на југ со Гола Планина до селото [[Бучин]], каде што [[Црна Река]] ја пресекува веригата.<ref name=gjorcepetrov/> На Слива е расположено гратчето [[Крушево]], поради кое што таа позната повеќе под називот Крушевска Планина. Главната верига продолжува уште малку во источен правец под името Бушева-Чешма (Бушоа Чешма), со големиот бел на изглед и варовнички по состав, врв Козјак.<ref name=gjorcepetrov/> Баба Сач, Стрмол, Бушева чешма и Слива сочинуваат една прекршена линија која се состои од 4 дела од коишто Баба има источна насока, Стрмол остро завртува на североисток, Бушева Чешма се свртува на југ–југоисток, а Слива на југ–југозапад.<ref name=gjorcepetrov/> За изгледот на Бушева Планина, Ѓорче Петров го дава следниот опис: некоја стена со еднаква височина, наместа покриена со шуми и темна, наместа гола и црвена на изглед од глинестата и почва, наместа обработена и покриена со ниви кои ја прикажуваат шарена на изглед, таа го заградува Прилепското Поле од запад и југозапад. Во самото место е позната под имињата: ''Дени-Камен'' затоа што сред планината има карпи, над коишто вообичаено се покажува денот и деницата поради што и планината била наречена со тоа име и ''Слива''.<ref name=gjorcepetrov/> === Шуми и растителен свет === [[Податотека:Рани зори над Пелагонија и Бушева Планина.JPG|300п|мини|десно|Раноутринска глетка кон источните падини на Бушева Планина од селото [[Лажани]] во Прилепското Поле]] Бушева Планина е доста е пошумена со листопадни – букови, а на места и со зимзелени дрвја. Падините на Бушева Планина околку [[Крушево]] како планинско место спаѓа меѓу оние општини во [[Македонија]] кои се побогати со шуми.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми">{{наведена мрежна страница|url= http://www.mkdsumi.com.mk/podruznici.php?page=6&p=krusevo|title= "ПСШ „Липа“ - Крушево"|date= 2010|publisher=Македонски Шуми|accessdate=10 септември 2015|location=Скопје}}</ref> Етатот го сочинуваат претежно нискостеблени дабови и букови шуми, а во поново време, како резултат на систематското пошумување, во вкупниот шумски фонд се позабележително е присуството на иглолисните видови.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> Од зимзелените дрвја доста се застапени елката и борот, особено околу хотелот „Монтана“, кон одморалиштето „Шула Мина“ и [[Мечкин Камен]]. Соодветно на видот и категоријата, експлоатацијата на овие шуми во најголема мера е наменета за снабдување на потрошувачите со [[Дрво_(материјал)#Огревно_дрво|огревно]], а во помал процент и со техничко дрво за градежништво. Со оглед на туристичкиот карактер на градот и неговата околина, територијата на општината располага и со значителен фонд парк-шуми, меѓу кои особена знаменитост претставува познатата букова [[Крушевска Корија]]<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> која е стара над 300 години.<ref name="Вечер">{{наведена мрежна страница|url=http://vecer.mk/ekonomija/krushevo-stanuva-megjunarodno-poznat-centar-za-paraglajderstvo|title="Крушево станува меѓународно познат центар за параглајдерство"|date=18 јули 2014|publisher=[[Вечер]]|accessdate=10 септември 2015|location=Скопје|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012509/http://vecer.mk/ekonomija/krushevo-stanuva-megjunarodno-poznat-centar-za-paraglajderstvo|url-status=dead}}</ref> Со шумското богатство на Бушева Планина стопанисува ПШС „Липа" – Крушево која располага со околу 12.500 хектари шумско земјиште, од кои 10.300 хектари се под шуми. Покрај природните шуми, значајно место во вкупниот шумски фонд заземаат итн. шумски култури, односно, шумите подигнати на вештачки начин по пат на пошумивање на голините. Годишно се врши производство на 10.500 метри кубни дрвна маса, претежно огревно дрво.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> == Градба и геолошки состав == Според настанокот Бушева Планина е дел од старите грамадни планини. Бушева Планина се одликува со различен геолошки состав.<ref name="aleksandarstojmilov" /> Покрај кристалестите шкрилци, на Бушева Планина е карактеристичен крушевскиот гранитоиден масив.<ref name="aleksandarstojmilov" /> Тој претставува централен дел на една крупна антиклинала, а ззафаќа површина од околу 80 км².<ref name="aleksandarstojmilov" /> Во нејзиниот геолошки состав се исто така застапени и варовничките карпи околу врвот Козјак, солената почва и рудни минаерали со изворот во селото [[Сланско]] на северната падина и глинестата почва на источните падини. За геолошките особености на составот на Бушева Падина, [[Ѓорче Петров]] во своите записи навел дека на јужната падина има голем ископ за вар, која се носи во [[Битола]] и [[Прилеп]].<ref name=gjorcepetrov/> По натамошното протегање на северната падина на Бушова Чешма кај селото [[Сланско]] има извор со солена вода, која што доаѓа од повисокиот дел на планината.<ref name=gjorcepetrov/> Една компанија ја откупила солената руда по таа планина, но сѐ уште не можело да ѝ се пронајде местото, затоа што таа не била кај самиот извор.<ref name=gjorcepetrov/> == Туризам == [[Податотека:Планински велосипедизам на Бушева Планина.JPG|300п|мини|десно|Планински велосипедизам на терените на Бушева Планина]] Поради извонредните природни убавини и бројните културно-историски знаменитости поврзани со [[Илинденско востание|Илинденското востание]], Бушева Планина претставува значајно туристичко место со доста развиен туризам и во зимно и во летно време. На падините веднаш над [[Крушево]] постои и функционира скијачки центар со жичарница која тргнува од самиот град и со два ски-лифта, кои се доста посетени во зима кога исто така на погодните терени околу Крушево е развиено и нордиското трчање. Во летниот период Крушево и Бушева Планина се најпознати по летањето со параглајдери. Поради убавината на местото и глетката кон полето во [[Пелагонија]], познатиот центар за летање со параглајдери на [[Мечкин Камен]]<ref name="Вечер" /> покрај за бројните странски и домашни туристи, е домаќин и на балканското првенство како и наицоналните првенства во летање со параглајдер на повеќе различни држави меѓу кои [[Полска]], [[Унгарија]], [[Норвешка]]. Крушевската букова корија, бројните асфалтни и земјени патишта и скијачките терени лете се користат и за планински велосипедизам, јавање на коњи, пешачење и планинарење. Меѓу повеќето природни и културно-историски знаменитости кои се често посетувани од туристите на Бушева Планина се: [[Мечкин Камен]], [[Селечки манастир (Крушевско)|манастирот „Св. Преображение“]] со големиот крст подигнати од [[Тоше Проески]], споменикот на Илинденското Востание - [[Македониум]], споменикот на битката на Слива, [[Крушевско Езеро|вештачкото езеро на „Гумење“]] и други. Поради чистиот воздух и големите количества снег голем број на ученици од [[Македонија]] преку организирано зимување ги посетуваат Крушево и Бушева Планина. Најпознати сметувачки капацитет за туристите се хотелите „Монтана“, „Панорама“, детското одморалиште „Шула Мина“, а во последно време сместување се обезбедува и со изнајмување на приватни куќи. [[Податотека:Панорама на Бушева Планина.jpg|center|800px|мини|Панорамски поглед на планината од [[Крушевски крст|Крушевскиот крст]]]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Buševa Mountain}} [[Категорија:Планини во Македонија]] j0jyx2wyxvtupuyj3m45o670pqn35zu 0 729867 5562603 5409443 2026-05-23T10:38:09Z Bjankuloski06 332 5562603 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = Служба за заштита на природата | native_name = {{јаз|en|Department of Conservation}}<br />{{јаз|mi|Te Papa Atawhai}} | logo = Department of Conservation New Zealand logo.svg | logo_width = | logo_caption = | formed = 1 април 1987 | preceding1 = | jurisdiction = Нов Зеланд | headquarters = Конзервејшн Хаус,<br />18–32 Манерст Стрит,<br />[[Велингтон]] 6011 | employees = 2.413 редовни<br />(30 јуни 2020)<ref>{{нмс |title=FTE employees by department |work=Workforce data |publisher=Public Service Commission |date=30 јуни 2020 |accessdate=9 декември 2020 |url=https://www.publicservice.govt.nz/our-work/workforce-data/2020-fact-sheet-summary/ |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120085824/https://www.publicservice.govt.nz/our-work/workforce-data/2020-fact-sheet-summary/ |url-status=dead }}</ref> | budget = Вкупен за 2019/20<br />{{increase}}600.588.000 $<ref>{{нмс| url=https://treasury.govt.nz/publications/summary-tables/summary-tables-estimates-appropriations-2019-20-html#section-9| title=Total Appropriations for Each Vote| work=Budget 2019| date=30 мај 2019| publisher=The Treasury}}</ref> | minister1_name = Тама Потака | minister1_pfo = Министер за зашт. на прир. | chief1_name = Пени Нелсон | chief1_position = Ген. директор | website = {{Службена URL}} }} '''Служба за заштита на природата''' ({{langx|en|Department of Conservation}}; {{langx|mi|Te Papa Atawhai}}) или '''DOC''' — државен орган на [[Нов Зеланд]] надлежен за заштита на [[природа|природните]] и [[културно богатство|културните богатства]] на земјата.<ref>[http://www.doc.govt.nz/templates/MultiPageDocumentTOC.aspx?id=41485 Цели на Службата - Извештај од 30 јуни 2007]. проверено на 2 април 2008 {{en}}</ref> ==Функција== === Преглед === [[Податотека:Fjordland National Park sign.jpg|мини|302п|Знак на службата во [[Национален парк Фјордленд|националниот парк Фјордленд]]]] [[Податотека:DOC Hut On The Rakiura Track Stewart Island.jpg|мини|302п|Куќарка на службата долж главната планинарска патека во [[Национален парк Ракиура|националниот парк Ракиура]]]] Службата е основана во 1987 г. со донесувањето на Законот за заштита на природата (''Conservation Act 1987)''<ref name="CA">[http://www.legislation.govt.nz/libraries/contents/om_isapi.dll?clientID=718405608&infobase=pal_statutes.nfo&jd=a1987-065%2fs.6&record={13050}&softpage=DOC Закон за заштита на природата 1987] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213154957/http://www.legislation.govt.nz/libraries/contents/om_isapi.dll?clientID=718405608&infobase=pal_statutes.nfo&jd=a1987-065%2Fs.6&record=%7B13050%7D&softpage=DOC |date=2012-02-13 }} {{en}}</ref> спојувајќи се со дел од тогашата Служба за земјишта и катастар, со Службата за шумарство и Службата за див свет. Со овој закон се утврдени и највеќето должности и улоги на установата. Во нејзина надлежност е речиси сето [[државно земјиште|крунско земјиште]] во Нов Зеланд. Ова претставува една третина од површината на земјата, и тука спаѓаат [[Национални паркови во Нов Зеланд|национални]], [[Шумски паркови во Нов Зеланд|шумски]] и [[Морски резервати во Нов Зеланд|морски]] паркови, и речиси 4000 резервати, поречја, некои крајбрежни предели, неколку стротини мочуришта и многу острови. Речиси сите предели под надлежност на службата се заштитени поради нивната [[пејзаж]]на, [[наука|научна]], [[историја|историска]] или [[култура|културна]] вредност, или пак се наменети за [[рекреација|рекреативни активности]]. Рекреативната цел е една од поглавните одговорности на службата. Тука спаѓа раководење и одржување на излетнички места, планинарски патеки и 1000 куќарки за планинари и ловџии. Под нејзина надлежност е и Фондот за природни богатства, како и [[пожарна безбедност|пожарната безбедност]] во руралните подрачја. Покрај раководењето со земјиштата и рекреативните активности, службата работи на зачувување на [[природно богатство|природните богатства]]. Тука може да се вброи запазувањето на историски места на јавно земјиште, грижа за опстанокот на [[загрозен вид|загрозените домородни видови]], справување со неповолни состојби како [[штетник|штетници]] и [[коров]], обнова на природната околина, зачувување на [[Море|морскиот]] свет, и пружање помош на земјопоседниците во зачувувањето на природното богатство. == Заштитени предели == Нов Зеланд има [[Национални паркови во Нов Зеланд|14 национални паркови]] и поголем број на други заштитени области со различно ниво на заштитеност. На една третина од земјиштата постои забрана за рударски активности. == Поврзано == * [[Биоразновидност на Нов Зеланд]] * [[Национални паркови во Нов Зеланд]] * [[Шумски паркови во Нов Зеланд]] * [[Задолжбина за историски места на Нов Зеланд]] ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Department of Conservation (New Zealand)}} * [http://www.doc.govt.nz Служба за заштита на природата] {{en}} ** [http://blog.doc.govt.nz/ Блог на Службата за заштита на природата] {{en}} * [http://www.doc.govt.nz/templates/MultiPageDocumentTOC.aspx?id=43201 Кратка историја на Службата за заштита на природата: 1987-2007] {{en}} [[Категорија:Министерства и јавни служби на Нов Зеланд|Заштита на природата]] [[Категорија:Природа на Нов Зеланд]] [[Категорија:Заштита на природата]] [[Категорија:Заштита на животната средина]] nzq5jz8grrbcbtvk203rf6eyo735k1v 0 760229 5562593 5516250 2026-05-23T10:28:18Z Bjankuloski06 332 /* Видови окрузи */ 5562593 wikitext text/x-wiki {{Политика на Германија}} [[Податотека:Landkreise, Kreise und kreisfreie Städte in Deutschland 2026-01-01.svg|мини|Карта на германските окрузи. Жолтите окрузи се урбани, белите се рурални.]] Окрузите во Германија се познати под името '''Landkreise''', освен во покраините [[Северна Рајна-Вестфалија]] и [[Шлезвиг-Холштајн]], каде што тие се познати како '''Кreise''' (еднина: '''Landkreis''' и '''Кreis'''). Окрузите се средно ниво на администрација помеѓу покраините (германските држави) и заедниците или општинските влади (општини). Тие не треба да се поистоветуваат со поголемиот '''административен округ''' (''[[Административно подрачје (Германија)|Regierungsbezirk]]''). Тие одговараат на третото ниво на административни единици на Номенклатурата на територијални единици за статистика (НУТС 3). Насловот на [[германски јазик|германски]]: „Reichskreis“ (кралски округ) бил доделен на група држави во [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]]. == Видови окрузи == Поголемиот дел од окрузите се [[Список на рурални окрузи во Германија|рурални окрузи]]<ref>[http://www.fjfhs.eu/esg/styleguide_english_dgt_en_annex_5.pdf Translation of terms: European Commission’s Directorate-General for Translation (DGT), Annex 5]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> (''Landkreise''), вкупно на број 295. Градовите со повеќе од 100.000 жители (и помалите градови во некои покраини), обично не припаѓаат на некој округ, туку преземаат одговорност самите за себе, слично на концептот на [[Независен град|независни градови]]. Овие се познати како градски окрузи или [[безокружен град|безокружни градови]] (''Kreisfreie Städte/Stadtkreise'') — градовите кои претставуваат округ на свој начин - и тие во моментов (2011) се 107, со што вкупниот број на окрузи е 402. Во [[Северна Рајна-Вестфалија]], постојат некои градови со повеќе од 100.000 жители, кои не се градски окрузи, на пример [[Реклингхаузен]], [[Зиген]], [[Падерборн]], [[Бершки Гладбах]], [[Нојс]] и [[Мерс]]. Сепак, овие градови (освен градот Мерс), преземаат многу окружни одговорности на себе, иако припаѓаат на еден округ. Мерс е најголем град во Германија (и во моментов единствениот со повеќе од 100.000 жители), кој не е ниту еден градски округ, ниту презема окружни одговорности. Исто така, постојат три т.н. ''Kommunalverbände besonderer Art'', соединување на еден округ и на округ-слободен град: Покрај Regionalverband Saarbrücken (1974–2007: Stadtverband Saarbrücken), постои и Region Hannover уште од 2001 и Städteregion Aachen од 2009. == Одговорности == Окрузите се одговорни за следниве работи: * Според сојузните и регионални закони: ** Градење и одржување на Б-патишта ** Други градежни планови, кои опфаќаат област поголема од една локална општина. ** Грижа за националните паркови ** Социјална заштита ** Младинска благосостојба ** Градење и одржување на болници ** Градење и одржување на државните институции за средно образование ** Собирање на отпад од домаќинствата и негово отстранување ** [[Регистарски таблички на возилата во Германија|Регистрација на автомобил]] ** Избор на ''Landrat'' или ''Landrätin'', претседавач на округот * Според локалните закони: (се разликуваат во секој регион) ** Финансиска поддршка за културата ** Изградба на пешачки зони и велосипедски патеки ** Финансиска поддршка за размена на ученици ** Градење и одржување на јавните библиотеки ** Ревитализација на економијата ** Поттикнување туризам ** Управување на ''Volkshochschulen'' (државни возрасни колеџи) Сите овие задачи се спроведуваат од страна на локалните (општинските) органи, кои функционираат заедно. Урбаните окрузи ги имаат и оние одговорности на општините. == Окружен совет == Окружниот совет, ''Kreistag'', е законодавно тело на округот и е одговорен за локалната самоуправа. Парламентот се избира директно на секои пет години, освен во [[Баварија]], каде што се избира на секои шест години. == Окружна администрација == Извршната власт е функционер познат како ''Landrat'' или ''Landrätin'', кој го администрира округот. Во делови на северна Германија, ова е исто така и името на окружната администрација, додека во јужна Германија е позната како ''Kreisverwaltung''. == Список на окрузи == * [[Список на рурални окрузи во Германија]] * [[Урбани окрузи во Германија]] == Поврзано == * [[Сојузни покраини во Германија]] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Окрузи во Германија]] [[Категорија:Административна поделба на Германија]] [[Категорија:Второстепени административни единици на земјите]] [[Категорија:Третостепени административни единици на земјите]] smnh6403bbp42cssnt536f5m1j3i1p2 0 782494 5562468 4396257 2026-05-22T20:29:22Z Dandarmkd 31127 5562468 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име=Самарница |слика= |опис= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=25 | lat_sec=54 | lon_dir=E | lon_deg=22| lon_min=38| lon_sec=07 |место=Струмица |општина=Струмица |тип=некропола |тип1= |тип2= |период=римско време |период1= |период2= }} '''Самарница''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[Струмица]], [[Општина Струмица]]. Претставува [[некропола]] од [[римско време]]. На јужната периферија на градот, на падините од планината [[Еленица]], во 1977 година, при копањето на темелите за [[Спомен-костурница (Струмица)|Спомен-костурницата]], биле откриени 7 [[гроб]]а со насоченост исток-запад. Гробовите имаат конструкција од римски тегули на две води, одозгора поврзани со имбрекси. Гробни прилози не биле најдени, а погребувањето било извршено со кремирање.<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> == Поврзано == * [[Список на археолошки наоѓалишта во Струмичко]]; * [[Марково Кале (Струмица)|Марково Кале]] * [[Мачук (Струмица)|Мачук]] * [[Градско паркче (Струмица)|Градско паркче]] * [[Орта џамија (Струмица)|Орта џамија]] * [[Катастарска парцела 3730 (Струмица)|Катастарска парцела 3730]] * [[Црква “Св. Петнаесет тивериополски маченици“]] * [[Тивериопол]] * [[Струмичко Кале]] == Наводи == {{наводи}} {{Макархео-никулец}} {{Архео-Струмица}} [[Категорија:Археолошки наоѓалишта во Струмица]] s6ugtkoale0p9onug5o9lj43zknawwm 0 1005391 5562486 5269839 2026-05-23T00:18:05Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562486 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=0 ч 15 м 25,3 с |деклинација=- 21° 26' 41" |положбен агол=127 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,1 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=2,6' х 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ормонд Стоун]] |датум на откривање=[[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 539-4, MCG -4-1-26, KDWG 2<ref>[http://www.ngcic.org/public_HCNGC/Public_HCNGC.zip The Historically Corrected New General Catalogue] @ [http://www.ngcic.org/ NGC/IC Project]</ref> |слика=NGC 0059 DSS.jpg}} '''NGC 59''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 59 се споменува и како ESO 539-4, MCG -4-1-26, KDWG 2 . == Откривање == Објектот е откриен во [[1886]] година од страна на [[Ормонд Стоун]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 59 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{број}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 59 има привидни димензии од 2,6' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 15 м 25,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 21° 26' 41". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 127°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 59 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1034. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 305; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5845. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 577. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC59 Прегледувач на длабокото небо — NGC 59]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC59 Поправени информации за NGC 59] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%2059 NGC 59] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2059 NGC 59]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] [[Категорија:Леќести галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:MCG-објекти]] k4552gr41l3ljat7b0n4khvsjl92pu8 0 1028531 5562494 5270226 2026-05-23T03:40:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562494 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |податотека = NGC 0601 DSS.jpg |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=1 ч 33 м 6,5 с |деклинација=- 12° 12' 30" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15,1 |привиден сјај Ч=16,1 |површински сјај=13 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Франк Милер]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=MK 1000, NPM1G -12.0067 }} '''NGC 601''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 601 се споменува и како MK 1000, NPM1G -12.0067. == Откривање == Телото е откриено во [[1886]] година од страна на [[Франк Милер]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 601 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 601 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 1 ч 33 м 6,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 12° 12' 30". == Други поделби == Проучување на NGC 601 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 73980. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 263; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5279. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1207. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (501-1000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC601 Прегледувач на длабокото небо — NGC 601]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC601 Поправени информации за NGC 601] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%20601 NGC 601] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20601 NGC 601] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210816060641/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%20601 |date=2021-08-16 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] ktezj8n66h75sqyc2tadofqh2tn4xqo 0 1046598 5562387 5268393 2026-05-22T12:32:55Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562387 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = NGC 5488 DSS.jpg | опис = Податоци од посматрања (J2000,0 епоха) |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 8 м 2,9 с |деклинација=-33° 18' 53" |положбен агол=22 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,7 |привиден сјај Ч=12,5 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=3,4' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[8 јуни]] [[1837]] |алтернативни ознаки=IC 4375, ESO 384-58, MCG -5-33-48, AM 1405-330, IRAS 14051-3305 }} '''NGC 5488''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Телото било предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5488 се споменува и како IC 4375, ESO 384-58, MCG -5-33-48, AM 1405-330, IRAS 14051-3305. == Откривање == Телото е откриено на [[8 јуни]] [[1837]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5488 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5488 има привидни димензии од 3,4' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Телото е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 8 м 2,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -33° 18' 53". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 22°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5488 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50423. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 371; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7285. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 86. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5488 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5488]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5488 Поправени информации за NGC 5488] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205488 NGC 5488] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205488 NGC 5488] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240811181532/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205488 |date=2024-08-11 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1837 година]] auomfrbu41d7hxrhvtmjd6p78w8w4ma 0 1046601 5562389 5268408 2026-05-22T12:43:50Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562389 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 10 м 6,9 с |деклинација=+17° 36' 56" |положбен агол=90 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=14,2 |привиден сјај Ч=15 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=1,1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=MCG 3-36-69, CGCG 103-100, Arp 79, KUG 1407+178 }} '''NGC 5490C''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5490C се споменува и како MCG 3-36-69, CGCG 103-100, Arp 79, KUG 1407+178. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5490C е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5490C има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 10 м 6,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +17° 36' 56". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5490C е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50584. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 152; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1471. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 81. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5490C Прегледувач на длабокото небо — NGC 5490C]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5490C Поправени информации за NGC 5490C] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205490C NGC 5490C] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205490C NGC 5490C] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706222856/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205490C |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Арпови објекти]] b6q6ev2w6rshs9foftbu0e7jlkk8sob 0 1046602 5562388 5268405 2026-05-22T12:40:45Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562388 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 10 м 3,8 с |деклинација=+17° 33' 6" |положбен агол=65 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=14,9 |привиден сјај Ч=15,6 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=0,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 март]] [[1784]] |алтернативни ознаки=MCG 3-36-67, CGCG 103-97, KUG 1407+177 |слика=NGC5490 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5490B''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5490B се споменува и како MCG 3-36-67, CGCG 103-97, KUG 1407+177. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 март]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5490B е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5490B има привидни димензии од 0,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 10 м 3,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +17° 33' 6". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 65°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5490B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50572. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 152; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1471. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 81. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5490B Прегледувач на длабокото небо — NGC 5490B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5490B Поправени информации за NGC 5490B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205490B NGC 5490B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205490B NGC 5490B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220127075432/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205490B |date=2022-01-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] da7cts4bp82bqwel4ywv5ia208tt8sx 0 1046603 5562390 5268414 2026-05-22T12:48:27Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562390 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = NGC5491 - SDSS DR14.jpg | опис = NGC 5491B, над [[NGC 5491A]] |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 10 м 57,7 с |деклинација=+6° 22' 20"" |положбен агол=140 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=15,7 |привиден сјај Ч=16,7 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[12 мај]] [[1793]] |алтернативни ознаки=NPM1G +06.0411 }} '''NGC 5491B''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5491B се споменува и како NPM1G +06.0411. == Откривање == Објектот е откриен на [[12 мај]] [[1793]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5491B е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5491B има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 10 м 57,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +6° 22' 20"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 140°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5491B е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 214225. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 197; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 323. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 96. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5001-5500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5491B Прегледувач на длабокото небо — NGC 5491B]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5491B Поправени информации за NGC 5491B] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205491B NGC 5491B] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205491B NGC 5491B] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241202155708/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205491B |date=2024-12-02 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] jhn0hmqw8qxc7zic467n8ryb41l40x3 0 1047835 5562394 5268474 2026-05-22T13:17:34Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562394 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5507 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 13 м 19,8 с |деклинација=-3° 8' 54"" |положбен агол=55 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=1,6' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=MCG 0-36-29, UGCA 388, CGCG 18-82, KCPG 419B, NPM1G -02.0389 |слика=NGC5507 - SDSS DR14.jpg}} '''+NGC 5507''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5507 се споменува и како MCG 0-36-29, UGCA 388, CGCG 18-82, KCPG 419B, NPM1G -02.0389. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5507 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5507 има привидни димензии од 1,6' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 13 м 19,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -3° 8' 54"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 55°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5507 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50786. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 242; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4979. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1424. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5507 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5507]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5507 Поправени информации за NGC 5507] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205507 NGC 5507] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205507 NGC 5507]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] e4cymlh6w97gmuis3e5zpx0ryyg65lz 0 1047837 5562398 5268480 2026-05-22T13:22:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562398 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5509 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 12 м 39,9 с |деклинација=+20° 23' 18"" |положбен агол=100 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=14,1 |привиден сјај Ч=15,1 |површински сјај=13,8 |привидни димензии=1,1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Гијом Бигурдан]] |датум на откривање=[[10 јуни]] [[1887]] |алтернативни ознаки=MCG 4-34-3, CGCG 133-10 |слика=NGC5509 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5509''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5509 се споменува и како MCG 4-34-3, CGCG 133-10. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 јуни]] [[1887]] година од страна на [[Гијом Бигурдан]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 12&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5509 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5509 има привидни димензии од 1,1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 12 м 39,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +20° 23' 18"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 100°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5509 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 50751. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 152; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1474. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 61. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5509 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5509]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5509 Поправени информации за NGC 5509] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205509 NGC 5509] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205509 NGC 5509] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250412000921/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205509 |date=2025-04-12 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1887 година]] bblc52zwku306czqouk0b79x56q3ueg 0 1048036 5562424 5269130 2026-05-22T18:18:10Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562424 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5691 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 37 м 53,4 с |деклинација=-0° 23' 53"" |положбен агол=110 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBa/P |привиден сјај В=11,8 |привиден сјај Ч=12,3 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,9' x 1,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 9420, MCG 0-37-20, CGCG 19-73, IRAS 14353-0011 }} '''NGC 5691''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5691 се споменува и како UGC 9420, MCG 0-37-20, CGCG 19-73, IRAS 14353-0011. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5691 е од видот SBa/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5691 има привидни димензии од 1,9' х 1,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 37 м 53,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -0° 23' 53"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 110°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5691 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 52291. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 242; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4985. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1440. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5691 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5691]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5691 Поправени информации за NGC 5691] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205691 NGC 5691] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205691 NGC 5691] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240828075701/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205691 |date=2024-08-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] bgkvcmtja619e5ek4ki9np2rqglvb9d 0 1048077 5562445 5269270 2026-05-22T19:21:44Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562445 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5731 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 40 м 9,3 с |деклинација=+42° 46' 45"" |положбен агол=116 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1,6' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[9 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=IC 1045, UGC 9460, MCG 7-30-47, CGCG 220-45, KCPG 430B, IRAS 14382+4259 }} '''NGC 5731''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5731 се споменува и како IC 1045, UGC 9460, MCG 7-30-47, CGCG 220-45, KCPG 430B, IRAS 14382+4259. == Откривање == Објектот е откриен на [[9 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5731 е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5731 има привидни димензии од 1,6' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 40 м 9,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +42° 46' 45"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 116°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5731 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 52409. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 77; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3049. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 145. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5731 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5731]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5731 Поправени информации за NGC 5731] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205731 NGC 5731] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205731 NGC 5731] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219164050/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205731 |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:IC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] jzlan3ofi02gbzfj73ss4uisdneh88s 0 1048078 5562447 5269273 2026-05-22T19:24:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562447 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5732 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 40 м 38,9 с |деклинација=+38° 38' 17"" |положбен агол=40 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sbc |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,4' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[16 мај]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 9467, MCG 7-30-48, CGCG 220-46, IRAS 14386+3851 }} '''NGC 5732''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5732 се споменува и како UGC 9467, MCG 7-30-48, CGCG 220-46, IRAS 14386+3851. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 мај]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5732 е од видот Sbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5732 има привидни димензии од 1,4' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 40 м 38,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +38° 38' 17"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 40°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5732 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 52438. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 111; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3043. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 145. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5732 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5732]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5732 Поправени информации за NGC 5732] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205732 NGC 5732] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205732 NGC 5732] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250602210830/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205732 |date=2025-06-02 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] dwlb6x4t54wgnqunoq9vkxt1h380c91 0 1048082 5562448 5269285 2026-05-22T19:32:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562448 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5736 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 43 м 30,8 с |деклинација=+11° 12' 11"" |положбен агол=108 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=14,3 |привиден сјај Ч=15,2 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=1,1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[19 април]] [[1887]] |алтернативни ознаки=MCG 2-38-1, CGCG 76-7 }} '''NGC 5736''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5736 се споменува и како MCG 2-38-1, CGCG 76-7. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 април]] [[1887]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5736 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5736 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 43 м 30,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +11° 12' 11"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 108°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5736 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 52597. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 198; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 914. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1087. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5736 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5736]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5736 Поправени информации за NGC 5736] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205736 NGC 5736] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205736 NGC 5736]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] 3apxs0k5deak4lbqtkic7wm3abdv6pb 0 1048107 5562459 5269366 2026-05-22T20:10:25Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562459 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |податотека =NGC5759 - SDSS DR14.jpg |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5759 - SDSS DR14.jpg\ |ректасцензија=14 ч 47 м 14,9 с |деклинација=+13° 27' 22"" |положбен агол=130 |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=I |привиден сјај В=14,4 |привиден сјај Ч=15 |површински сјај=14 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[7 јуни]] [[1880]] |алтернативни ознаки=UGC 9525, MCG 2-38-12, CGCG 76-44, ARAK 460, IRAS 14448+1339 }} '''NGC 5759''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5759 се споменува и како UGC 9525, MCG 2-38-12, CGCG 76-44, ARAK 460, IRAS 14448+1339. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 јуни]] [[1880]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5759 е од видот I.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5759 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 47 м 14,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 27' 22"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 130°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5759 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 52797. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 198; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 917. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1087. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5759 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5759]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5759 Поправени информации за NGC 5759] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205759 NGC 5759] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205759 NGC 5759] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219163454/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205759 |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1880 година]] jx425gx2vp07nkwfip1w0297mnvywlz 0 1048109 5562465 5269375 2026-05-22T20:16:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562465 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Вага (соѕвездие)|Вага]] |податотека =NGC 5761 PanS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 49 м 8,2 с |деклинација=-20° 22' 32"" |положбен агол=102 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=12,4 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=12,5 |привидни димензии=1,4' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Френсис Ливенворт]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 580-39, MCG -3-38-18 }} '''NGC 5761''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Вага (соѕвездие)|Вага]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5761 се споменува и како ESO 580-39, MCG -3-38-18. == Откривање == Објектот е откриен на [[1886]] година од страна на [[Френсис Ливенворт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5761 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5761 има привидни димензии од 1,4' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 49 м 8,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -20° 22' 32"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 102°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5761 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 52916. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6163. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1009. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вага (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5761 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5761]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5761 Поправени информации за NGC 5761] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205761 NGC 5761] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205761 NGC 5761] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240817184608/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205761 |date=2024-08-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вага (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] 1v6bbbzlz8a34zlwct6v6tn0raiv35g 0 1048115 5562467 5269393 2026-05-22T20:26:17Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562467 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_5766_PanS.jpg |опис = NGC_5766_PanS.jpg |соѕвездие=[[Вага (соѕвездие)|Вага]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 53 м 9,5 с |деклинација=-21° 23' 36"" |положбен агол=149 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=13,3 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=12,7 |привидни димензии=1,1' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ормонд Стоун]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 580-50, MCG -3-38-24, IRAS 14503-2111 }} '''NGC 5766''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Вага (соѕвездие)|Вага]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5766 се споменува и како ESO 580-50, MCG -3-38-24, IRAS 14503-2111. == Откривање == Објектот е откриен на [[1886]] година од страна на [[Ормонд Стоун]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5766 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,7 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5766 има привидни димензии од 1,1' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 53 м 9,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -21° 23' 36"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 149°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5766 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53186. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6167. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1009. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вага (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5766 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5766]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5766 Поправени информации за NGC 5766] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205766 NGC 5766] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205766 NGC 5766] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241130204710/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205766 |date=2024-11-30 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вага (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1885 година]] 97mwhuj8h88o62ejuumj9ky60s7oopi 0 1048117 5562469 5269399 2026-05-22T20:30:39Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562469 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Вага (соѕвездие)|Вага]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5768 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 52 м 7,9 с |деклинација=-2° 31' 49"" |положбен агол=120 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=1,8' x 1,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[14 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 9564, MCG 0-38-9, CGCG 20-26, KARA 652, IRAS 14495-0219 }} '''NGC 5768''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Вага (соѕвездие)|Вага]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5768 се споменува и како UGC 9564, MCG 0-38-9, CGCG 20-26, KARA 652, IRAS 14495-0219. == Откривање == Објектот е откриен на [[14 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5768 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5768 има привидни димензии од 1,8' х 1,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 52 м 7,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -2° 31' 49"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 120°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5768 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53089. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 243; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4990. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1613. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вага (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5768 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5768]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5768 Поправени информации за NGC 5768] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205768 NGC 5768] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205768 NGC 5768] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210209042753/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205768 |date=2021-02-09 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вага (соѕвездие)]] 6goh1ornbgeon0ullfux1qlj6eonvp5 0 1048119 5562470 5269408 2026-05-22T20:36:31Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562470 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5770 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 53 м 14,9 с |деклинација=+3° 57' 39"" |положбен агол=108 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0 |привиден сјај В=12,3 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,7' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[29 април]] [[1786]] |алтернативни ознаки=UGC 9575, MCG 1-38-11, CGCG 48-52 }} '''NGC 5770''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5770 се споменува и како UGC 9575, MCG 1-38-11, CGCG 48-52. == Откривање == Објектот е откриен на [[29 април]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5770 е од видот SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5770 има привидни димензии од 1,7' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 53 м 14,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +3° 57' 39"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 108°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5770 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53201. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 243; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 330. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1421. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5770 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5770]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5770 Поправени информации за NGC 5770] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205770 NGC 5770] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205770 NGC 5770] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20241225075428/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205770 |date=2024-12-25 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1786 година]] sxqhbizm625ttldd4oug4llyrtqo5ch 0 1048122 5562471 5269418 2026-05-22T20:42:26Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562471 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5773 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 52 м 30,3 с |деклинација=+29° 48' 29"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sa |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=0,9' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[16 мај]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 9571, MCG 5-35-22, CGCG 164-38, NPM1G +30.0361 }} '''NGC 5773''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5773 се споменува и како UGC 9571, MCG 5-35-22, CGCG 164-38, NPM1G +30.0361. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 мај]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5773 е од видот Sa.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5773 има привидни димензии од 0,9' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 52 м 30,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +29° 48' 29"". == Други поделби == Проучување на NGC 5773 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53124. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 111; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2022. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1390. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5773 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5773]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5773 Поправени информации за NGC 5773] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205773 NGC 5773] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205773 NGC 5773] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308065955/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205773 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] c7pxpfms8p93vxi1ntiqjfjq5dddx04 0 1048135 5562473 5269459 2026-05-22T21:03:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562473 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_5786_2MASS.jpg |опис = Галаксијата NGC 5786 |соѕвездие=[[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 58 м 56,4 с |деклинација=-42° 0' 52"" |положбен агол=63 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=11,5 |привиден сјај Ч=12,3 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=2,3' x 1,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 јуни]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 327-37, MCG -7-31-4, IRAS 14556-4148 }} '''NGC 5786''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5786 се споменува и како ESO 327-37, MCG -7-31-4, IRAS 14556-4148. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 јуни]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5786 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5786 има привидни димензии од 2,3' х 1,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 58 м 56,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -42° 0' 52"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 63°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5786 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53527. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 405; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7828. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кентаур (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5786 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5786]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5786 Поправени информации за NGC 5786] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205786 NGC 5786] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205786 NGC 5786]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кентаур (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] h0pykqgp5kg6hy0r4v9n4bhbyn0ajtf 0 1048136 5562474 5269462 2026-05-22T21:06:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562474 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5787 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 55 м 15,4 с |деклинација=+42° 30' 26"" |положбен агол=0 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S? |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=14,1 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[9 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 9599, MCG 7-31-8, CGCG 221-13, 1ZW 98 }} '''NGC 5787''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5787 се споменува и како UGC 9599, MCG 7-31-8, CGCG 221-13, 1ZW 98. == Откривање == Објектот е откриен на [[9 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5787 е од видот S?.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5787 има привидни димензии од 1' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 55 м 15,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +42° 30' 26"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5787 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53339. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3050. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1371. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5787 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5787]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5787 Поправени информации за NGC 5787] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205787 NGC 5787] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205787 NGC 5787] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240816111655/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205787 |date=2024-08-16 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] i2xamk09g8bpetl352x5023tibldaot 0 1048139 5562475 5269474 2026-05-22T21:13:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562475 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5790 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 57 м 35,9 с |деклинација=+8° 17' 7"" |положбен агол=77 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=13,6 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=0,9' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[16 мај]] [[1884]] |алтернативни ознаки=UGC 9624, MCG 1-38-22, CGCG 48-76, CGCG 76-110 }} '''NGC 5790''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5790 се споменува и како UGC 9624, MCG 1-38-22, CGCG 48-76, CGCG 76-110. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 мај]] [[1884]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5790 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5790 има привидни димензии од 0,9' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 57 м 35,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +8° 17' 7"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 77°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5790 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53459. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 198; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 918. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1421. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5790 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5790]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5790 Поправени информации за NGC 5790] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205790 NGC 5790] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205790 NGC 5790] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219163556/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205790 |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1884 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] gff6pedd4ztssry5ph9o785patewbqt 0 1048140 5562476 5269477 2026-05-22T21:16:43Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562476 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_5791_PanS.jpg |опис = Аладиново светло |соѕвездие=[[Вага (соѕвездие)|Вага]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=14 ч 58 м 46 с |деклинација=-19° 16' 1"" |положбен агол=163 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E6 |привиден сјај В=11,7 |привиден сјај Ч=12,7 |површински сјај=13 |привидни димензии=2,5' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[19 мај]] [[1787]] |алтернативни ознаки=ESO 581-7, MCG -3-38-35 }} '''NGC 5791''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Вага (соѕвездие)|Вага]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5791 се споменува и како ESO 581-7, MCG -3-38-35. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 мај]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5791 е од видот E6.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5791 има привидни димензии од 2,5' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 58 м 46 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -19° 16' 1"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 163°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5791 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53516. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 333; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6176. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1009. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вага (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5791 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5791]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5791 Поправени информации за NGC 5791] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205791 NGC 5791] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205791 NGC 5791] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240706191851/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205791 |date=2024-07-06 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вага (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] 9p0en68lgp8rv0pe5b21yl6a8ky0bj0 0 1048153 5562478 5269516 2026-05-22T21:36:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562478 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5804 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 57 м 6,6 с |деклинација=+49° 40' 7"" |положбен агол=0 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,1 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,2' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 мај]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 9627, MCG 8-27-38, CGCG 248-32, KUG 1455+498A, IRAS 14554+4952 |слика=NGC5804 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 5804''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5804 се споменува и како UGC 9627, MCG 8-27-38, CGCG 248-32, KUG 1455+498A, IRAS 14554+4952. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 мај]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5804 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5804 има привидни димензии од 1,2' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 57 м 6,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +49° 40' 7"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 0°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5804 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53437. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3477. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 706. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5804 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5804]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5804 Поправени информации за NGC 5804] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205804 NGC 5804] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205804 NGC 5804]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] re7wjd5bea8qif34r3kcvobdqolz460 0 1048179 5562479 5269597 2026-05-22T22:14:22Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562479 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC5829 - SDSS DR14.jpg |опис = Слика NGC 5829 сликана со [[SDSS]] |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 2 м 42 с |деклинација=+23° 20' 0"" |положбен агол=45 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=13,4 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=14,4 |привидни димензии=1,7' x 1,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[11 мај]] [[1882]] |алтернативни ознаки=UGC 9673, MCG 4-35-27, CGCG 134-70, Arp 42, HCG 73A, VV 7 }} '''NGC 5829''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5829 се споменува и како UGC 9673, MCG 4-35-27, CGCG 134-70, Arp 42, HCG 73A, VV 7. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 мај]] [[1882]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5829 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5829 има привидни димензии од 1,7' х 1,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 2 м 42 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +23° 20' 0"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 45°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5829 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53709. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 153; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2017. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 87. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5829 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5829]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5829 Поправени информации за NGC 5829] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205829 NGC 5829] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205829 NGC 5829] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240914100731/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205829 |date=2024-09-14 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Непречкести спирални галаксии]] [[Категорија:Заемоделувачки галаксии]] [[Категорија:Арпови објекти]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1882 година]] ihag5s7561w5lzzhgboyldjhd6z1ga5 0 1048204 5562480 5269680 2026-05-22T22:53:46Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562480 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5853 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 5 м 53,2 с |деклинација=+39° 31' 22"" |положбен агол=150 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,7 |привиден сјај Ч=14,5 |површински сјај=13,9 |привидни димензии=1,5' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање=[[19 мај]] [[1881]] |алтернативни ознаки=UGC 9707, MCG 7-31-30, CGCG 221-27, IRAS 15039+3942 }} '''NGC 5853''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5853 се споменува и како UGC 9707, MCG 7-31-30, CGCG 221-27, IRAS 15039+3942. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 мај]] [[1881]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5853 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5853 има привидни димензии од 1,5' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 5 м 53,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +39° 31' 22"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 150°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5853 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53894. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3044. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1371. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5853 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5853]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5853 Поправени информации за NGC 5853] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205853 NGC 5853] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205853 NGC 5853] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240820095216/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205853 |date=2024-08-20 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Едуар Стефан]] 4j1ppgfyckf90589eejiwzg1s8q61bn 0 1048216 5562481 5269719 2026-05-22T23:13:19Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562481 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Девица (соѕвездие)|Девица]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5868 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 9 м 49,1 с |деклинација=+0° 31' 49" |положбен агол=173 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E-S0 |привиден сјај В=13,4 |привиден сјај Ч=14,4 |површински сјај=13,2 |привидни димензии=1,1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1787]] |алтернативни ознаки=NGC 5868, UGC 9743, MCG 0-39-7, NPM1G +00.0485, CGCG 21-23, KCPG 456A }} '''NGC 5865''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Девица (соѕвездие)|Девица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5865 се споменува и како NGC 5868, UGC 9743, MCG 0-39-7, NPM1G +00.0485, CGCG 21-23, KCPG 456A. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5865 е од видот E-S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5865 има привидни димензии од 1,1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 9 м 49,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +0° 31' 49". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 173°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5865 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54118. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 243; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 335. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1402. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Девица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Archinal, Brent A. Version 4.0 of an unpublished list of errata to the RNGC, dated March 19, 1987. (110,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5865 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5865]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5865 Поправени информации за NGC 5865] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205865 NGC 5865] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205865 NGC 5865] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240719101700/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205865 |date=2024-07-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Девица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] 8xcrqbtcy80u23t79yg2d5w9gh2gag7 0 1048343 5562482 5269749 2026-05-22T23:30:51Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562482 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_5873_DSS.jpg |опис = NGC 5873 |соѕвездие=[[Волк (соѕвездие)|Волк]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 12 м 50,7 с |деклинација=-38° 7' 31"" |положбен агол= |вид на објект= [[планетарна маглина]] |морфолошки вид=PN |привиден сјај В=11 |привиден сјај Ч=13,3 |површински сјај= |привидни димензии=0,22' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Ралф Коупленд]] |датум на откривање=[[2 мај]] [[1883]] |алтернативни ознаки=PK 331+16.1, ESO 328-PN34, CS=13.6 }} '''NGC 5873''' — [[планетарна маглина]] во соѕвездието [[Волк (соѕвездие)|Волк]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5873 се споменува и како PK 331+16.1, ESO 328-PN34, CS=13.6. == Откривање == Објектот е откриен на [[2 мај]] [[1883]] година од страна на [[Ралф Коупленд]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од cm. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5873 е од видот PN.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,3 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5873 има само една позната привидна димензија, која изнесува 0,22'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 12 м 50,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -38° 7' 31"". == Други поделби == Проучување на NGC 5873 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 373; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7822. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Волк (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5873 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5873]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5873 Поправени информации за NGC 5873] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205873 NGC 5873] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205873 NGC 5873] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240727091308/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205873 |date=2024-07-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Волк (соѕвездие)]] [[Категорија:Откритија на Ралф Коупленд]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1883 година]] hag41112nqb6m3jk0uj4ga6rbh9h5sw 0 1048365 5562483 5269821 2026-05-23T00:06:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562483 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змеј (соѕвездие)|Змеј]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5894 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 11 м 40,9 с |деклинација=+59° 48' 31"" |положбен агол=13 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBm |привиден сјај В=12,8 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=3' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[25 мај]] [[1788]] |алтернативни ознаки=UGC 9768, MCG 10-22-4, CGCG 297-6, IRAS 15105+5959 }} '''NGC 5894''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Змеј (соѕвездие)|Змеј]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5894 се споменува и како UGC 9768, MCG 10-22-4, CGCG 297-6, IRAS 15105+5959. == Откривање == Објектот е откриен на [[25 мај]] [[1788]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5894 е од видот SBm.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,8 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5894 има привидни димензии од 3' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 11 м 40,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +59° 48' 31"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 13°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5894 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54234. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 50; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3874. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1096. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5894 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5894]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5894 Поправени информации за NGC 5894] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205894 NGC 5894] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205894 NGC 5894] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240605032453/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205894 |date=2024-06-05 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змеј (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1788 година]] gwuxnw0dsbwzgwfq4n3a98tamoqqdt4 0 1048370 5562485 5269836 2026-05-23T00:14:37Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562485 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5899 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 15 м 3,3 с |деклинација=+42° 2' 59"" |положбен агол=18 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=11,7 |привиден сјај Ч=12,5 |површински сјај=13 |привидни димензии=3,3' x 1,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[18 март]] [[1787]] |алтернативни ознаки=UGC 9789, MCG 7-31-45, CGCG 221-43, IRAS 15132+4214 }} '''NGC 5899''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5899 се споменува и како UGC 9789, MCG 7-31-45, CGCG 221-43, IRAS 15132+4214. == Откривање == Објектот е откриен на [[18 март]] [[1787]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5899 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5899 има привидни димензии од 3,3' х 1,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 15 м 3,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +42° 2' 59"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 18°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5899 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54428. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3048. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1371. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5899 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5899]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5899 Поправени информации за NGC 5899] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205899 NGC 5899] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205899 NGC 5899] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240827230051/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205899 |date=2024-08-27 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1787 година]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] smfwivy2jyrbbjwjfb47luxpbgalr3z 0 1048374 5562487 5269854 2026-05-23T00:26:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562487 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_5903_PanS.jpg |опис = Галаксијата NGC 5903 |соѕвездие=[[Вага (соѕвездие)|Вага]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 18 м 36,5 с |деклинација=-24° 4' 6"" |положбен агол=168 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E2 |привиден сјај В=11,2 |привиден сјај Ч=12,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=2,7' x 2,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[21 мај]] [[1784]] |алтернативни ознаки=ESO 514-4, MCG -4-36-8, UGCA 405, AM 1515-235 }} '''NGC 5903''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Вага (соѕвездие)|Вага]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5903 се споменува и како ESO 514-4, MCG -4-36-8, UGCA 405, AM 1515-235. == Откривање == Објектот е откриен на [[21 мај]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5903 е од видот E2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5903 има привидни димензии од 2,7' х 2,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 18 м 36,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -24° 4' 6"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 168°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5903 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54646. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 334; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6762. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1395. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вага (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5903 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5903]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5903 Поправени информации за NGC 5903] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205903 NGC 5903] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205903 NGC 5903] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240810234352/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205903 |date=2024-08-10 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вага (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1784 година]] jrakc68z7ojnsw1x6koch2tvxtdijmr 0 1048394 5562488 5269916 2026-05-23T01:09:30Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562488 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змија (соѕвездие)|Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5919 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 21 м 36,8 с |деклинација=+7° 43' 11"" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=15,9 |привиден сјај Ч=16,9 |површински сјај=13,4 |привидни димензии=0,3' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[30 март]] [[1887]] |алтернативни ознаки=CGCG 94-144, NPM1G +07.0380 }} '''NGC 5919''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Змија (соѕвездие)|Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5919 се споменува и како CGCG 94-144, NPM1G +07.0380. == Откривање == Објектот е откриен на [[30 март]] [[1887]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5919 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,9 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5919 има привидни димензии од 0,3' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 21 м 36,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +7° 43' 11"". == Други поделби == Проучување на NGC 5919 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54826. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 199; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 927. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1429. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5919 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5919]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5919 Поправени информации за NGC 5919] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205919 NGC 5919] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205919 NGC 5919] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210409235749/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205919 |date=2021-04-09 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1887 година]] hdbiwlfc5zg4s3e1ucq5pokgm14ve0w 0 1048429 5562490 5270032 2026-05-23T02:03:56Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562490 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змија (соѕвездие)|Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= ARP91-NGC5953-NGC5954-IRAC-R3G4B5.jpg |ректасцензија=15 ч 34 м 34,9 с |деклинација=+15° 12' 4"" |положбен агол=5 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc/P |привиден сјај В=12,2 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=11,4 |привидни димензии=1,1' x 0,5' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 9904, MCG 3-40-6, CGCG 107-8, KCPG 468B, Arp 91, VV 244 }} '''NGC 5954''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Змија (соѕвездие)|Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5954 се споменува и како UGC 9904, MCG 3-40-6, CGCG 107-8, KCPG 468B, Arp 91, VV 244. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5954 е од видот SBc/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 11,4 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5954 има привидни димензии од 1,1' х 0,5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 34 м 34,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +15° 12' 4"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 5°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5954 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 55482. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 199; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1494. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 82. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5954 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5954]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5954 Поправени информации за NGC 5954] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205954 NGC 5954] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205954 NGC 5954] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220216034700/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205954 |date=2022-02-16 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Арпови објекти]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] fpm684xyaz90avfk6kcpfie74kg1046 0 1048433 5562491 5270046 2026-05-23T02:11:04Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562491 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Северна Круна (соѕвездие)|Северна Круна]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5958 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 34 м 49,1 с |деклинација=+28° 39' 19"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=12,7 |привиден сјај Ч=13,4 |површински сјај=12,6 |привидни димензии=1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[11 април]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 9909, MCG 5-37-3, CGCG 166-9, IRAS 15327+2849 }} '''NGC 5958''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Северна Круна (соѕвездие)|Северна Круна]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5958 се споменува и како UGC 9909, MCG 5-37-3, CGCG 166-9, IRAS 15327+2849. == Откривање == Објектот е откриен на [[11 април]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5958 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5958 има привидни димензии од 1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 34 м 49,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +28° 39' 19"". == Други поделби == Проучување на NGC 5958 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 55494. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 112; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2032. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 121. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Северна Круна (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5958 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5958]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5958 Поправени информации за NGC 5958] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205958 NGC 5958] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205958 NGC 5958] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240816195940/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205958 |date=2024-08-16 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Северна Круна (соѕвездие)]] 5p139rugo9lh5fu2j37ayomsgydbq0r 0 1048441 5562492 5270071 2026-05-23T02:24:49Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562492 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змеј (соѕвездие)|Змеј]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5965 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 33 м 53,4 с |деклинација=+56° 41' 28" |положбен агол=160 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=15,3 |привиден сјај Ч=16,1 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,3' x 0,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[5 мај]] [[1788]] |алтернативни ознаки=NPM1G +56.0202 }} '''NGC 5965/2''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Змеј (соѕвездие)|Змеј]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5965/2 се споменува и како NPM1G +56.0202. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 мај]] [[1788]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5965/2 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 15,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 16,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5965/2 има привидни димензии од 0,3' х 0,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 33 м 53,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +56° 41' 28". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5965/2 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 2544663. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 51; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3872. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1413. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5965/2 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5965/2]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5965/2 Поправени информации за NGC 5965/2] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205965/2 NGC 5965/2] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205965/2 NGC 5965/2] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211107175124/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205965/2 |date=2021-11-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змеј (соѕвездие)]] dl5nih6kjv8vfsi3ys5t10h890wc5fh 0 1048443 5562493 5270077 2026-05-23T02:29:23Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562493 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика =NGC_5967_DSS.jpg |опис = Галаксијата NGC 5967 |соѕвездие=[[Рајска Птица (соѕвездие)|Рајска Птица]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 48 м 16 с |деклинација=-75° 40' 23"" |положбен агол=90 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc |привиден сјај В=12 |привиден сјај Ч=12,7 |површински сјај=13,6 |привидни димензии=2,7' x 1,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[7 јуни]] [[1836]] |алтернативни ознаки=ESO 42-10, AM 1542-753, IRAS 15421-7531 }} '''NGC 5967''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Рајска Птица (соѕвездие)|Рајска Птица]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5967 се споменува и како ESO 42-10, AM 1542-753, IRAS 15421-7531. == Откривање == Објектот е откриен на [[7 јуни]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5967 е од видот SBc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,6 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5967 има привидни димензии од 2,7' х 1,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 48 м 16 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -75° 40' 23"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 90°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5967 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 56078. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 468; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9429. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рајска Птица (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5967 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5967]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5967 Поправени информации за NGC 5967] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205967 NGC 5967] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205967 NGC 5967] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729151825/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205967 |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рајска Птица (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1836 година]] c9hhjm7tw6r7l6wm3elg3mhsyx0rtsm 0 1049390 5562495 5270256 2026-05-23T03:55:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562495 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_6019_PanS.jpg |опис = Галаксијата NGC 6019 |соѕвездие=[[Змеј (соѕвездие)|Змеј]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 52 м 9,1 с |деклинација=+64° 50' 27"" |положбен агол= |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E0 |привиден сјај В=14,7 |привиден сјај Ч=15,7 |површински сјај=12,8 |привидни димензии=0,4' x 0,4' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[28 јуни]] [[1886]] |алтернативни ознаки=CGCG 319-31 }} '''NGC 6019''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Змеј (соѕвездие)|Змеј]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6019 се споменува и како CGCG 319-31. == Откривање == Објектот е откриен на [[28 јуни]] [[1886]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6019 е од видот E0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,7 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,7 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,8 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6019 има привидни димензии од 0,4' х 0,4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 52 м 9,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +64° 50' 27"". == Други поделби == Проучување на NGC 6019 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 56265. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 28; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4185. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1426. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6001-6500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6019 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6019]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6019 Поправени информации за NGC 6019] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206019 NGC 6019] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206019 NGC 6019] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240728015655/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206019 |date=2024-07-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змеј (соѕвездие)]] 0mrrlubqb3ds11zay75ydibbrmk6tov 0 1049411 5562496 5270318 2026-05-23T04:25:33Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5562496 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Херкул (соѕвездие)|Херкул]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC6034 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=16 ч 3 м 32 с |деклинација=+17° 11' 55"" |положбен агол=54 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E2 |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,6 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање=[[19 јуни]] [[1886]] |алтернативни ознаки=MCG 3-41-62, CGCG 108-84, DRCG 34-7 |слика=NGC6034 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 6034''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Херкул (соѕвездие)|Херкул]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6034 се споменува и како MCG 3-41-62, CGCG 108-84, DRCG 34-7. == Откривање == Објектот е откриен на [[19 јуни]] [[1886]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6034 е од видот E2.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,6 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6034 има привидни димензии од 1' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 16 ч 3 м 32 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +17° 11' 55"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 54°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 6034 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 56877. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 155; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1507. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 83. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6001-6500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Херкул (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6034 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6034]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6034 Поправени информации за NGC 6034] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206034 NGC 6034] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206034 NGC 6034] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240912100627/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206034 |date=2024-09-12 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Херкул (соѕвездие)]] mrnan61w1zkesxe0352879zm7disg0f 0 1054776 5562404 4449309 2026-05-22T13:28:55Z Gurther 105215 5562404 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}[[Податотека:Дедо Иљо Малешевски.jpg|мини|десно|Дедо Иљо Малешевски]] '''Пијанечка Република''' слободна територија во областа [[Пијанец]], Делчевско, создадена по завршувањето на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] во 1878&nbsp;г. Не адоволен од развојот на настаните во однос на македонското прашање, војводата Илија Марков Малешевски (Дедо Иљо Малешевски) во соработка со другите македонски војводи: Ѓорѓија Пулевски, Григор Огненов, Ѓорѓи Цочов, Коте Карчов, Димитар Трифунов Цветков и Ѓорѓи Антонов ги разоружале башибозучките банди во селата јужно од Ќустендил, и без судири го запоседнале реонот Пијанец. Оваа акција започнала на 20 јануари 1878 г. (стар стил). Бидејќи се знаело дека турската војскаи властите се повлекле од Пијанец, а останале само Башибозучки банди, Иљо Малешевски решил да ги разоружа и тоа без дозвола на руските власти во Ќустендил. На местото Ветрански ливади тој се состанал со влијателниот буљукбаша Мустафа Брзе од село Габрово. Со него било договорено муслиманските првенци од пијанечките села (12-14 на број) во рок од три дена да го соберат оружјето и да го предадат на неговата чета во Долен Црквенец каде се наоѓал неговиот штаб. Истото било направено без отпор, а му се потчинил и прочуениот пијанечки ајдук Суљо. Во оваа ослободителна акција се вклучил и Димитар Поп Ѓорѓиев Беровски. Овие здружени чети од околу 150 вооружени луѓе направиле обиколка на селата, при што било убедено населението во нивните ослободителни намери. Исто така била формиранна - востаничка власт составена од востаничките чети, селските старешини, привремена полициска стража (12 души) и една комисија составена од првенците: Иванчо Попов Икономов од Царево Село - претседател, Ангел С. Чинев, Никола Тодоров, Мицо Киселички, Мане Арсов, Мануил Поп Костадинов, Ангел Н. Чорбаџиски, Мито Н. Бојаџијата, Амит Кадисли и Мола Мехмед. Во втората половина на февруари било објавено дека Пијанец останува под турска власт, а четите на Иљо Малешевски и Димитар Беровски добиле наредба да се повлечат во Ќустендил. Сепак впоставената власт во Пијанец продолжила да опстојува сè до 29 март 1878. Тогаш пазарџиите враќајќи се од Виница ја донеле веста дека од Кочани кон Царево Село доаѓа многубројна турска војска составена од неколку табури (батаљони) со 4 планински топови и 150 коњаници. Ова предизвикало страв и паника кај христијанското население во пијанечките села, кое набрзина почнало да бега (околу 160 семејства) кон Ќустендил. Еден дел од бегалците се вратиле на почетокот на зимата а другите се населиле во испразнетите турски куќи во Ќустендил, Софија и Ловечко. Турската војска пристигнала во Царево Село на 30 март 1878&nbsp;г. До христијанското население било пратено соопштение дека нема да му се случи ништо ако се врати во своите домови. Иако тоа било прифатено со недоверба, сепак подоцна се покажало дека турските власти навистина не направиле никакви репресалии врз македонското население. [[Категорија:Историја на Македонија]] 1nks61o17tow6nt4ua2go9yopr0dlol 5562414 5562404 2026-05-22T17:33:25Z Gurther 105215 5562414 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=мај 2026}}[[Податотека:Дедо Иљо Малешевски.jpg|мини|десно|Дедо Иљо Малешевски]] '''Пијанечка Република''' слободна територија во областа [[Пијанец]], Делчевско, создадена по завршувањето на [[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна]] во 1878&nbsp;г. Не адоволен од развојот на настаните во однос на македонското прашање, војводата Илија Марков Малешевски (Дедо Иљо Малешевски) во соработка со другите македонски војводи: Ѓорѓија Пулевски, Григор Огненов, Ѓорѓи Цочов, Коте Карчов, Димитар Трифунов Цветков и Ѓорѓи Антонов ги разоружале башибозучките банди во селата јужно од Ќустендил, и без судири го запоседнале реонот Пијанец. Оваа акција започнала на 20 јануари 1878 г. (стар стил). Бидејќи се знаело дека турската војскаи властите се повлекле од Пијанец, а останале само Башибозучки банди, Иљо Малешевски решил да ги разоружа и тоа без дозвола на руските власти во Ќустендил. На местото Ветрански ливади тој се состанал со влијателниот буљукбаша Мустафа Брзе од село Габрово. Со него било договорено муслиманските првенци од пијанечките села (12-14 на број) во рок од три дена да го соберат оружјето и да го предадат на неговата чета во Долен Црквенец каде се наоѓал неговиот штаб. Истото било направено без отпор, а му се потчинил и прочуениот пијанечки ајдук Суљо. Во оваа ослободителна акција се вклучил и Димитар Поп Ѓорѓиев Беровски. Овие здружени чети од околу 150 вооружени луѓе направиле обиколка на селата, при што било убедено населението во нивните ослободителни намери. Исто така била формиранна - востаничка власт составена од востаничките чети, селските старешини, привремена полициска стража (12 души) и една комисија составена од првенците: Иванчо Попов Икономов од Царево Село - претседател, Ангел С. Чинев, Никола Тодоров, Мицо Киселички, Мане Арсов, Мануил Поп Костадинов, Ангел Н. Чорбаџиски, Мито Н. Бојаџијата, Амит Кадисли и Мола Мехмед. Во втората половина на февруари било објавено дека Пијанец останува под турска власт, а четите на Иљо Малешевски и Димитар Беровски добиле наредба да се повлечат во Ќустендил. Сепак впоставената власт во Пијанец продолжила да опстојува сè до 29 март 1878. Тогаш пазарџиите враќајќи се од Виница ја донеле веста дека од Кочани кон Царево Село доаѓа многубројна турска војска составена од неколку табури (батаљони) со 4 планински топови и 150 коњаници. Ова предизвикало страв и паника кај христијанското население во пијанечките села, кое набрзина почнало да бега (околу 160 семејства) кон Ќустендил. Еден дел од бегалците се вратиле на почетокот на зимата а другите се населиле во испразнетите турски куќи во Ќустендил, Софија и Ловечко. Турската војска пристигнала во Царево Село на 30 март 1878&nbsp;г. До христијанското население било пратено соопштение дека нема да му се случи ништо ако се врати во своите домови. Иако тоа било прифатено со недоверба, сепак подоцна се покажало дека турските власти навистина не направиле никакви репресалии врз македонското население. {{Македонија-ист-никулец}} [[Категорија:Историја на Македонија]] khq02lvacxewgisx04e34ukvwkapsnc 0 1082114 5562518 5532628 2026-05-23T06:36:38Z Andrew012p 85224 5562518 wikitext text/x-wiki {{Без извори}} {{викификација}} {{внимание}} [[File:Frederick Sandys - Morgan-le-Fay - 1925P104 - Birmingham Museum and Art Gallery.jpg|thumb|''Морган ле Феј'' од [[Антони Фредерик Сандис]] (1864&nbsp;г.)]] '''Моргана ле Феј''', позната и како '''Морган ле Фаје''', '''Морган''', '''Морген''', '''Моргана''' и други имиња, е моќна [[маѓепсничка]] во легендата за [[Крал Артур|кралот Артур]]. Првите дела во кои се појавува Морган не кажуваат многу за неа, само ја прикажуваат во улога на [[божица]], [[Самовила|вила]], [[Маѓесништво|вештерка]] или волшебничка. Таа се истакнала многу повеќе во подоцнежните циклични прозни дела како што се [[Ланселот-Грал]] и [[пост-вулгатата]], во коишто таа има еволутивна трансформација во [[антагонист]] на [[кралот Артур]] и кралицата [[Гиневра]]. Се мислело дека Морган е ќерка на мајката на Артур, [[Игрејн]] и нејзиниот прв сопруг, Горлуас, војвода од Корнвол, па така Артур (син на Игрејн и [[Утер Пендрагон]]) е нејзин полубрат. Таа има најмалку две постари сестри, Елејн и Моргос, од кои втората е мајка на Гвен, Гаерис, Гарет, Агравејн, од кралот Лот и типичниот предавник [[Мордред]], од Артур. Во Смртта на Артур од Сер Томас Малори, а и во други дела, таа е несреќно омажена за кралот Уриен од Гор и Ивејн е нејзин син. Во првите дела на Џефри од Монмут и Џералд од Велс, Морган се поврзува со Островот на јаболките (подоцна [[Авалон]]) до којшто сериозно ранетиот Артур бил однесен. Во делата на првиот, таа била маѓепсничка, една од деветте сестри; а во делата на вториот, таа била владетелка и сопственичка на област близу [[Гластонбери]] и била во блиска крвна врска со кралот Артур. Во првите романси на Кретјен де Трој, таа е прикажана и како исцелител. Во наредните приказни, Морган станува непријател на тркалезната маса кога Гвиневир го открива нејзиното неверство со еден од витезите на нејзиниот сопруг, иако таа на крајот се помирува со својот брат, па дури и си ја задржува својата првична улога, да служи како една од четирите маѓепснички коишто го носат до Авалон по неговата последна [[битка кај Камлан]]. ==Потекло== Како што нејзиниот епитет „ле Феј“ (од франц. ''la fée'', што значи [[вила (самовила)|вила]]) укажува, ликот на Морган се чини дека првично бил прикажан како натприродно суштество. Нејзиното главно име може да е поврзано со легендите за Моргенс, или Морганс или Мари-Моргенс, коишто се [[велшки]] и [[бретонски]] духови на водата. Иако подоцнежните дела ја прикажуваат како обичен човек, таа си ги повраќа своите магични моќи. Инспирацијата за нејзиниот лик најверојатно дошла од претходната велшка митологија и литература; била споредувана со божицата Модрон, лик што доаѓа од континенталната Деа Матрона и често е спомнувана во средновековната велшка литература. Модрон се појавува во [[велшката тријада]] 70, во која нејзините деца од Уриен, Овен и Морфид, се нарекуваат „Трите благословени товари на утробата на островот Британија,“ а подоцнежна приказна сочувана во ракописот познат како Пениарт 147 ја чува приказната поцелосно. Уриен е сопруг на Морган ле Феј во континенталните романси, додека пак Овен маб Уриен е историски лик покрај нивниот син Ивејн. Покрај тоа, Модрон е наречена „ќерка на Авалач“,стар велшки Бог чиешто име може да се протолкува како именка која значи „место на јаболки“. Всушност, во приказната на Овен и концепцијата на Морфид во Пениарт 147, Модрон е наречена „ќерка на кралот на Авалач.“ Ова е слично на Авалон, „Островот на јаболките“ со кој Морган ле Феј била поврзувана уште од нејзините први појавувања. Други тврдења понекогаш ја поврзуваат Морган со [[ирската]] божица Мориган, иако има малку сличности помеѓу овие две покрај изговорот на нивните имиња. {{Quotation|Поради тоа што нејзиното име и понекогаш нејзините одлики се слични со оние на многуте жени со натприродни моќи во велшката и ирската традиција, многумина мислат дека Морган е остаток на паганската [[келтска]] божица или дух. Келтското сродство на Морган ги вклучува божиците на војната (ирската Мориган и Мача) како и водниот народ (ирската Мирген, велшката [[Модрон]] и бретонската [[Морганес]]) – иако ниту еден од овие ликови не може со сигурност да се смета како нејзин предок. Околу 1216&nbsp;г. Џералд од Велс напишал дека во ''„fabulosi Britones“'' (приказни на [[Брити]]те) измислена божица наречена Морганис го однела [[Артур]] до Авалон за да го излечи. Ова е една од малкуте наши документирани врски меѓу келтската усна традиција и ликот што ќе се појави во романса како Морган ле Феј.|''Карл Линдал, средновековен фолклор: енциклопедија на митови, легенди, приказни, верувања и обичаи''|}} ==Во средновековната литература== [[File:Frank William Warwick Topham Voyage of King Arthur and Morgan Le Fay to the Isle of Avalon 1888.jpg|thumb|left|''Патувањето на кралот Артур и Морган ле Феј до Осторовот Авалон'' од Френк Вилијам Ворик Тофам (1888&nbsp;г.)]] Името на Морган најпрво се појавува во делото ''[[Животот на Мерлин од Џефри Монмут]]'', напишано околу 1150&nbsp;г. Наводно, тоа е приказна за последните авантури на волшебникот Мерлин, која вклучува неколку епизоди од најпознатото претходно дело на Џефри, Historia Regum Britanniae. Во Historia Џефри објаснува дека, откако Артур бил сериозно ранет во Битката кај Камлан, тој е однесен во Авалон, островот на јаболките, за да биде излечен. Во ''Животот на Мерлин'', тој го опишува овој остров подетално и ја именува „Морген“ како водачка на деветте сестри-маѓепснички коишто живеат таму. Морган ја задржува оваа улога на „лекувателка од друг свет“ на Артур во многу наредни литератури. Пред циклусот старо-француски романси, Морган ретко се појавува. Кретјен де Трој ја спомнува во својата прва романса ''[[Ерек и Енида]]'', завршена околу 1170&nbsp;г.; тој кажува дека еден гостин на свадбата на измислените ликови, одреден Гиломар, господар на островот Авалон, бил пријател на Морган. Таа подоцна се спомнува во истата поема кога Артур наоѓа лековит балсам за ранетиот Ерек, направен од неговата сестра Морган; оваа епизода истовремено ги потврдува и нејзината улога за лечење и првпат ја спомнува Морган како сестра на Артур. Кретјен повторно ја спомнува Морган како значајна исцелителка во неговата наредна романса Ивен, витезот од Лион, во една епизода во која две дами му помагаат на еден полуден херој да оздрави со помош на напиток добиен од Морган. Сепак, додека Модрон е мајка на Овен во велшката литература, а Морган ја има оваа улога во подоцнежната француска литература, ова прво континентално поврзување меѓу Ивен и Морган не укажува дека тие се син и мајка. Приказната за Артур, ''[[Џерент, синот на Ербин]]'', основана врз Ерек и Енида од Трој, го спомнува „главниот лекар“ на кралот Артур, [[Морган Туд]]; се смета дека овој лик, иако веројатно е машко во делото Џерент, можеби доаѓа од Морган ле Феј (иако ова било тема на дискусија меѓу научниците на Артур од 19 век. Името Туд може да биде велшко или бретонско или да е позајмено од старо-ирското ''tuath'', „северно, напуштено, лошо, злобно“, исто така и „вила, [[џуџе]]“). [[File:Morgan Le Fay by Spencer Stanhope.jpg|thumb|upright|''Морган ле Феј'' од [[Џон Р. Спенсер Стенхоуп]] (1880&nbsp;г.)]] Улогата на Морган е многу попроширена во Ланселот-Грал (Кругот на Вулгата) од 13 век и во наредните дела инспирирани од неа. Најмлада од сите ќерки на Горлоис и Игрејн, таа е испратена во манастир кога [[Утер Пендрагон]] го убива нејзиниот татко и се жени со нејзината мајка. Таму таа почнува да учи магија, но е прекината кога Утер ја мажи со неговиот сојузник Уриен. Несреќна со својот сопруг, таа има многу љубовници сè додека младата Гвиневир не ја открие и ја исфрла од дворецот чувствувајќи одвратност кон неа. Могран го продолжува учењето на магиите со помошта на Мерлин, истовремено планирајќи одмазда на Гвиневир. Во наредните поглавја таа ги користи своите моќи за да ги надмудри витезите на Артур, особено [[Ланселот]], кого се обидува да го заведе (вклучувајќи го неговото затворање сам со нејзините пријателки маѓепснички, кралицата Седил и кралицата на Сорестан, кои и двете го сакаат за љубовник) и да го прогласи како љубовник на Гвиневир. Во Прозата Тристан, таа испраќа во дворецот на Артур магичен рог за пиење од којшто дама која не е неверна ќе пие без да се истури, надевајќи се да го разоткрие неверството. [[Томас Малори]] најчесто го следи портретот на Морган во Вулгата и Круговите на Пост-вулгата во неговата книга ''[[Смртта на Артур]]'', иако ја проширува нејзината улога во некои случаи. Преку магија и смртни средства, таа се обидува да го организира падот на Артур, најславен е случајот кога таа се погрижува нејзиниот љубовник Аколон да го добие мечот Екскалибур и да го употреби против Артур во борба еден на еден. Не успевајќи во ова, Морган го фрла оружјето на Екскалибур во езеро. Таа се појавува во текот на [[развиениот среден век]] и [[доцниот среден век]], обично во дела поврзани со круговите на Артур или [[Карло Велики]]. На крајот на ''[[Сер Гвејн и Зелениот Витез]]'', се открива дека целата натприродна епизода била поттикната од страна на Морган како тест за Артур и неговите витези, и за да ја исплаши Гвиневир. Важноста на Морган во овој расказ е оспорена и наречена ''[[deus ex machina]]'' и е едноставно еден уметнички уред за понатамошно поврзување на епизодата на Гвејн со приказната за Артур. Во [[легендите за Карло Велики]], таа најмногу е позната по нејзиното пријателство со Огиер Данецот, што го носи до нејзината палата на мистичниот остров за да ѝ биде љубовник. Во ''[[chanson de geste]]'' (народни песни за хероите) од Хуон де Бордо, Морган е мајка на кралот Оберон зачнат од никој друг туку [[Јулиј Цезар]]. ==Во подоцнежната научна фантастика== Стереотипната слика за Морган често е онаа во којашто таа се прикажува како лоша: обично заводлива, мегаломанска маѓепсничка која сака да го порази Артур. Современите толкувања за митот за Артур понекогаш на Морган ѝ ја доделуваат улогата на жена што го заведува Артур и го раѓа злобниот Мордред, иако најчесто [[Моргоз]] е прикажана како негова мајка, сестрата на Морган. Во овие дела Мордред често е нејзин пион, што таа го користи за да го заврши животот на кралот Артур. Примери за модерни дела за Артур кои ја имаат Морган во улога на главен непријател вклучуваат ликови во двете ДС Комикс (Моргана ле Феј) и Марвел Комикс (Морган ле Феј) како и во филмовите (''Јенки од Конектикат во дворецот на Артур, Екскалибур, Мерлин: Враќањето, Принцот Валиант, Ученикот на маѓепсникот''), новелите (''Артур Рекс, Греј Грифинс, Гвиневир, Кралицата на Летната земја, Животот на витезот, Витезот на светото езеро, Кругот на Пендрагон, Принцот и Пилгримот, Кралицата на летните ѕвезди''), театарски дела (''Јенки од Конектикат, Екскалибур, Гвејн''), телевизиски серии (''Бојно поле, Камелот, Даркстолкерс, Гвиневир Џоунс, Кралот Артур и витезите за правда, Мерлин, Принцезата Гвиневир и Јавачите на бисери'') и видео-игри (''Потрагата на Артур, Хрониките на мечот, Мрачно доба на Камелот, Ерик Неспремниот, Духот на Екскалибур, Стронгхолд легенди, Волшебник101''). Сепак, во почетокот на 20 век, неколку [[феминистки]] ја усвоија Морган како претставување на женската моќ или на исчезнувачка форма на женската духовност наводно практикувана од Келтите или претходните народи. Овие толкувања се осврнале на француските романси што ја прикажуваат Морган како „добронамерен лик“ со натприродни лекувачки моќи. Ова доведе до проширување на улогата на Морган во феминистичката литература за Артур, како што е ''[[Маглите на Авалон]]'' од [[Мерион Цимер Бредли]], којашто оди дотаму што ѝ дава заслуга за главните настани во главната приказна. Во други дела Морган има различни улоги, позитивни или барем понејасни вклучувајќи ги филмовите ''Ах! Господи: Филмот, Авантурите на Сер Галахад, Авалон, Господар на ѕверовите 3: Окото на Браксус и Мерлин, новелите Јенки од Конектикат во дворецот на кралот Артур, Екскалибар, Господар на огнот, Кралот Артур и витезите на кружната маса, Коските на Мерлин, Песната на врапчето и Идилите на кралицата'', телевизиските серии ''Пресврт во приказната, Ѕвездена порта СГ-1 и Винкс клуб'', видео-игрите ''Витезите на Артур: Приказни за витештвото, Витезите на Артур 2: Тајната на Мерлин и Кралот Артур 2: Играње улоги во Варгејм'', сериите книга и филм ''Магичната куќа на дрво'', телевизиската програма ''Кастело Ра-Тим-Бум'' и расказот ''„Последниот бранител на Камелот“''. ==Во фолклорот== [[File:The Fata Morgana, As Observed In The Harbour Of Messina.png|thumb|''Фата Моргана, забележана на пристаништето Месина'' (1884&nbsp;г.)]] Морган ле Феј или ''Фата Моргана'' на [[италијански]], била поврзувана со [[Сицилија]] откако Норманите ја освоиле јужна Италија. Како такво, таа го додала своето име на формата за илузија која била честа за бреговите на Сициија , Фата Моргана. Во средновековната романса ''Флоријант и Флорет'' се кажува дека домот на Моргана бил на планината Монтегибел на Сицилија, а подоцнежниот италијански фолклор ја опишува Моргана како живее на планината [[Етна]]. gnfbmq4c5qo54zxjnrho2ma3z3fn05t 0 1098269 5562441 4770974 2026-05-22T19:17:46Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Во вилиците на животот (филм)]] на [[Во челустите на животот (филм)]]: https://kinoteka.mk/%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%B6-%D0%BD%D0%B0-%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D0%BE%D0%B4-%D0%BD%D0%B0%D1%98%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B5%D0%B2%D1%80%D0%BE%D0%BF%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B8/ 4770974 wikitext text/x-wiki '''„Во вилиците на животот“''' ([[хрватски]]: ''U raljama života'') — [[СФРЈ|југословенски]] филм на [[Режисер|режисерот]] [[Рајко Грлиќ]], кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со [[Дубравка Угрешиќ]]. Главните улоги ги толкуваат [[Горица Поповиќ]], [[Витомира Лончар]], [[Мира Фурлан]], [[Богдан Диклиќ]], [[Миодраг Кривокапиќ]], [[Велимир Бата Живоиновиќ]], [[Раде Шербеџија]], [[Семка Соколовиќ Барток]] и [[Радко Полич]]. Филмот е снимен во 1984 година. Филмот е заснован врз романот „[[Штефица Цвек во вилиците на животот]]“ на Дубравка Угрешиќ, а на филмскиот фестивал во [[Валенсија]] ја освоил третата награда на жирито. Врз основа на снимените материјали за филмот, била изработена и [[Телевизија|телевизиската]] серија „Штефица Цвек во вилиците на животот“.<ref>''Антена'', бр. 804, 22.11.2013, стр. 14.</ref> <ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4 HRT, U raljama života, hrvatski film (пристапено на 11.1.2020)]</ref> == Содржина == Во филмот истовремено се прикажуваат две приказни: едната за Штефица Цвек, а другата за Дуња. Штефица Цвек (ја игра Витомира Лончар) е млада девојка, дактилографка по професија, која живее заедно со својата тетка (ја глуми Семка Соколовиќ Барток). Таа е многу срамежлива поради својата дебелина и, оттука, не може да стапи во врска со маж. Таа постојано мечтае да го запознае вистинскиот маж и затоа ги слуша советите на својата тетка и на пријателката Маријана (ја глуми Мира Фурлан). Така, во нејзиниот стан доаѓаат еден мачо-тип, шофер и [[Срби]]н по националност (го глуми Бата Живоиновиќ), како и еден интелектуалец, [[Алкохолизам|алкохоличар]] и [[Хрвати|Хрват]] по националност (го глуми Раде Шербеџија). Сепак, двете средби завршуваат неславно (Штефица не доживува сексуална врска), бидејќи едниот не може да ја најде својата гума за џвакање, а вториот се опијанува и заспива. Сепак, на крајот, Штефица ја наоѓа својата љубов на еден курс по [[англиски јазик]]. Дуња (ја игра Горица Поповиќ) е млада режисерка која снима серија за љубовните маки на Штефица Цвек. Во нејзиниот стан се плеткаат разни луѓе, но и покрај тоа, таа е незадоволна, празна и несреќна. Со намера да промени нешто во својот живот, таа го брка од станот човекот кој живее со неа (го глуми Миодраг Кривокапиќ) и кој безуспешно ја моли да се врати назад. На крајот, таа сфаќа дека е вљубена во својот пријател (го глуми Богдан Диклиќ).<ref>''Антена'', бр. 804, 22.11.2013, стр. 14.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови на Рајко Грлиќ]] [[Категорија:Хрватски филмови]] [[Категорија: Југословенски филмови]] [[Категорија:Филмови на хрватски јазик]] [[Категорија:Филмови на српскохрватски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Загреб]] [[Категорија:Филмови засновани на романи]] [[Категорија: Филмови со Горица Поповиќ]] [[Категорија: Филмови со Витомира Лончар]] [[Категорија: Филмови со Мира Фурлан]] [[Категорија: Филмови со Радко Полич]] [[Категорија: Филмови со Предраг Манојловиќ]] [[Категорија: Филмови со Богдан Диклиќ]] [[Категорија: Филмови со Миодраг Кривокапиќ]] [[Категорија: Филмови со Бата Живоиновиќ]] [[Категорија: Филмови со Раде Шербеџија]] [[Категорија: Филмови со Семка Соколовиќ Барток]] er83n8maiwyej6ghwg4j0zz27xy1a0o 5562443 5562441 2026-05-22T19:19:40Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5562443 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''„Во челустите на животот“''' ([[хрватски]]: ''U raljama života'') — [[СФРЈ|југословенски]] филм на [[Режисер|режисерот]] [[Рајко Грлиќ]], кој е автор и на [[сценарио]]то, заедно со [[Дубравка Угрешиќ]]. Главните улоги ги толкуваат [[Горица Поповиќ]], [[Витомира Лончар]], [[Мира Фурлан]], [[Богдан Диклиќ]], [[Миодраг Кривокапиќ]], [[Велимир Бата Живоиновиќ]], [[Раде Шербеџија]], [[Семка Соколовиќ Барток]] и [[Радко Полич]]. Филмот е снимен во 1984 година. Филмот е заснован врз романот „[[Штефица Цвек во вилиците на животот]]“ на Дубравка Угрешиќ, а на филмскиот фестивал во [[Валенсија]] ја освоил третата награда на жирито. Врз основа на снимените материјали за филмот, била изработена и [[Телевизија|телевизиската]] серија „Штефица Цвек во вилиците на животот“.<ref>''Антена'', бр. 804, 22.11.2013, стр. 14.</ref> <ref>[https://raspored.hrt.hr/?raspored=1&mreza=4 HRT, U raljama života, hrvatski film (пристапено на 11.1.2020)]</ref> == Содржина == Во филмот истовремено се прикажуваат две приказни: едната за Штефица Цвек, а другата за Дуња. Штефица Цвек (ја игра Витомира Лончар) е млада девојка, дактилографка по професија, која живее заедно со својата тетка (ја глуми Семка Соколовиќ Барток). Таа е многу срамежлива поради својата дебелина и, оттука, не може да стапи во врска со маж. Таа постојано мечтае да го запознае вистинскиот маж и затоа ги слуша советите на својата тетка и на пријателката Маријана (ја глуми Мира Фурлан). Така, во нејзиниот стан доаѓаат еден мачо-тип, шофер и [[Срби]]н по националност (го глуми Бата Живоиновиќ), како и еден интелектуалец, [[Алкохолизам|алкохоличар]] и [[Хрвати|Хрват]] по националност (го глуми Раде Шербеџија). Сепак, двете средби завршуваат неславно (Штефица не доживува сексуална врска), бидејќи едниот не може да ја најде својата гума за џвакање, а вториот се опијанува и заспива. Сепак, на крајот, Штефица ја наоѓа својата љубов на еден курс по [[англиски јазик]]. Дуња (ја игра Горица Поповиќ) е млада режисерка која снима серија за љубовните маки на Штефица Цвек. Во нејзиниот стан се плеткаат разни луѓе, но и покрај тоа, таа е незадоволна, празна и несреќна. Со намера да промени нешто во својот живот, таа го брка од станот човекот кој живее со неа (го глуми Миодраг Кривокапиќ) и кој безуспешно ја моли да се врати назад. На крајот, таа сфаќа дека е вљубена во својот пријател (го глуми Богдан Диклиќ).<ref>''Антена'', бр. 804, 22.11.2013, стр. 14.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмови на Рајко Грлиќ]] [[Категорија:Хрватски филмови]] [[Категорија: Југословенски филмови]] [[Категорија:Филмови на хрватски јазик]] [[Категорија:Филмови на српскохрватски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1984 година]] [[Категорија:Филмски комедии]] [[Категорија:Филмови чие дејствие се одвива во Загреб]] [[Категорија:Филмови засновани на романи]] [[Категорија: Филмови со Горица Поповиќ]] [[Категорија: Филмови со Витомира Лончар]] [[Категорија: Филмови со Мира Фурлан]] [[Категорија: Филмови со Радко Полич]] [[Категорија: Филмови со Предраг Манојловиќ]] [[Категорија: Филмови со Богдан Диклиќ]] [[Категорија: Филмови со Миодраг Кривокапиќ]] [[Категорија: Филмови со Бата Живоиновиќ]] [[Категорија: Филмови со Раде Шербеџија]] [[Категорија: Филмови со Семка Соколовиќ Барток]] ilq9ukawkx3tfljdpmt7i8084y76520 0 1106952 5562454 4858250 2026-05-22T19:42:27Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5562454 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} '''Летото на белите рози''' — хрватски игран [[филм]], во режија на [[Рајко Грлиќ]]. Главните улоги во филмот ги толкуваат: Том Конти и Сузан Џорџ и Род Стајгер.<ref name="ReferenceA">''Антена'', број 823, 4.4.2014, стр. 18.</ref><ref>''Антена'', бр. 803, 15.11.2013, стр. 14.</ref> == Содржина == Андрија работи како спасител на речното крајбрежје во едно летувалиште. Имајќи предвид дека е последната година од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], неговиот живот поминува мирно. Еден ден, во местото доаѓа Ана, млада вдовица без документи, која бега од [[нацисти]]те.<ref name="ReferenceA"/> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Хрватски филмови]] [[Категорија:Филмови на Рајко Грлиќ]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1989 година]] j44h9lz8ixxttb2utnspilw8w353e9t 0 1112219 5562393 5202856 2026-05-22T13:10:28Z Edessas 133428 Додадени се повеќе постоечки храмови кој не биле додадени 5562393 wikitext text/x-wiki '''Балканска''' или '''Свињогојство''' — населба во [[Штип]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=F98A28B9DF66844A84F059019BD3550A |title=''СВИЊОГОЈСТВО ИЗРАСНА ВО БАЛКАНСКА'' |accessdate=2014-08-09 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190553/http://www.dnevnik.mk/default.asp?ItemID=F98A28B9DF66844A84F059019BD3550A |url-status=dead }}</ref>. Основана е во [[1951]] година, а до [[1970]] година немала име, па ја нарекувале '''Свињогојство''', бидејќи на тој простор имало голема свињарска фарма на ЗИК „Црвена ѕвезда“. Првите доселеници во 1951 година се сместиле во објекти на тогашната фарма, која следната година, кога до неа бил изграден текстилниот комбинат „Македонка“, била префрлена на друга локација. Се наоѓа на периферијата на Штип и е опкружена со реката [[Брегалница]], магистралниот пат [[М-5]] или источната магистрала и комплексот на некогашна „Македонка“. Населбата има околу 250 куќи и 1.000 жители, од кои половината се од [[Егејска Македонија]]. Токму десетина прогонети семејства во текот на [[Граѓанската војна во Грција]] ја основале населбата, од кои некои во своите дворови на куќите имаат изложено сочувани предмети, па и запрежна кола, што некако успеале да ги донесат при напуштањето на родните огништа. Во населбата постои спомен-парк на борците и на жртвите од егзодусот на Македонците од Егејска Македонија и споменик посветен на истите. == Поврзано == *[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Штип|Црква „Св. Константин и Елена“]] — црква во населбата, дел од Горнобалванската парохија;<ref>[http://regioni.mk/postaven-kamen-temelinik-na-novata-crkva-vo-stip/ ''Поставен камен темелник на новата црква „Св.Константин и Елена“ во Штип'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *Црква „Св. Петар и Павле“ — црква во населбата *Црква „Пресвета Богородица“ — црква во населбата *Црква „Св. Петка“ — црква во населбата == Наводи == {{наводи}} {{Населби во Штип}} [[Категорија:Населби и маала во Штип]] ewzs09v3mio0wqayxhxle04f1raac0a 0 1124134 5562602 5543906 2026-05-23T10:37:28Z Bjankuloski06 332 5562602 wikitext text/x-wiki {{другизначења}} {{Инфокутија Место во Германија |Name = Фленсбург |Native_name = Flensburg / Flensborg |Art = Stadt |image_photo = Luftbild Flensburg Schleswig-Holstein Zentrum Stadthafen Foto 2012 Wolfgang Pehlemann Steinberg-Ostsee IMG 6187.jpg |image_caption = Градското пристаниште на Фленсбург |Wappen = DEU Flensburg COA.svg |lat_deg = 54 |lat_min = 46 |lat_sec = 55 |lon_deg = 09 |lon_min = 26 |lon_sec = 12 |Lageplan = Schleswig-Holstein FL.svg |Lageplanbeschreibung = Местоположба на градот Фленсбург во Шлезвиг-Холштајн |Bundesland = Schleswig-Holstein |Kreis = урбан округ |Höhe = 12 |Fläche = 56.38 |Einwohner = 90777 |Stand = 2014-08-26 |PLZ = 24901–24944 |PLZ-alt = 2390 |Vorwahl = 0461 |Kfz = FL |Gemeindeschlüssel = 01 0 01 000 |NUTS = DEF01 |LOCODE = DE FLF |Gliederung = 13 градски окрузи |Adresse = Rathausplatz 1<br/>24937 Фленсбург |Website = [http://www.flensburg.de/ www.flensburg.de] |Bürgermeister = Зимон Фабер |Partei = [[Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг|SSW]] }} '''Фленсбург''' ({{langx|de|Flensburg}}, {{langx|da|Flensborg}}, [[Долногермански јазик|долногермански]]: ''Flensborg'', [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]]: ''Flansborj'') — [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] (''kreisfreie Stadt'') во северниот дел на сојузната покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], северна [[Германија]]. По [[Кил]] и [[Либек]] е трет најголем град во Шлезвиг-Холштајн, најголем град во областа Шлезвиг и најсеверен слободен град во Германија. Фленсбург се наоѓа на крајот на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]] и на северната граница на [[полуостров]]от [[Ангелн]]. Како средиште на [[Данска|данското]] малцинство во Јужен Шлезвиг, Фленсбург зел водечка улога за признавање на националните малцинства по референдумското изјаснување во 1920 година и по објаснувањето помеѓу Бон и Копенхаген во 1955 година, содржејќи многу дански институции. Од не толку мал дел од околу 90.000 жители, покрај [[Германски јазик|германскиот]] и [[Дански јазик|данскиот јазик]], се говорат и [[Долногермански јазик|долногерманскиот]] и дијалектот [[пету]]. Во рамките на Германија, градот е познат по службата за патен сообраќај, чие седиште е во градот, Фленсбуршкото пиво и ракометниот клуб [[РК Фленсбург-Хандевит]]. Поранешните главни носители на растот во {{римски|19}} и {{римски|20}} век како трговијата со рум и воената настава, со поморската школа Фленсбург-Мирвик, денес играат незначителна улога. Од големо значење за градот се граничниот туризам, Фленсбуршкото пристаниште со историското пристаниште и бродоградилиштето, како и 8.600 студенти на Високата школа Фленсбург и Европскиот универзитет Фленсбург. Во мај 1945 година, Фленсбург бил место на последната влада на [[Нацистичка Германија]], т.н. [[Фленсбуршка влада]] предводена од [[Карл Дениц]]<ref name="D">Фленсбург до крајот на војната не бил прогласен за главен град на државата. Градскиот дел Мирвик бил прогласен за ''привремено седиште на владата''; Broder Schwensen: ''Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!'', Flensburg 2009, Artikel: „Reichshauptstadt“. (Иако неофицијалано, Фленсбург денес е прогласуван за „привремен главен град“; vgl. dazu etwa [http://www.geschichte-s-h.de/vonabisz/flensburg.htm ''Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte, Schleswig-Holstein von A bis Z: Flensburg''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150116061225/http://www.geschichte-s-h.de/vonabisz/flensburg.htm |date=2015-01-16 }}, abgerufen am 6. Mai 2014.)</ref>, кој владеел од 1 мај (смртта на Хитлер) една недела додека германската војска не се предала и градот бил окупиран од сојузничките сили. Режимот бил официјално распуштен на 23 мај. Најблиски поголеми градови се [[Кил]] (86 км на југ) и [[Оденсе]] во Данска (92 км на североисток). Центарот на градот се наоѓа 7 километри од [[данска]]та граница. == Географија == [[Податотека:Karte Stadtteile Flensburg.png|мини|Местоположбата на Фленсбург на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]] со градските окрузи и соседните општини]] Фленсбург се наоѓа на крајниот север на сојузната покраина Шлезвиг-Холштајн, иако не директно на [[германско-данска граница|германско-данската граница]], бидејќи општината [[Харисле]] се наоѓа помеѓу Фленсбург и Кралството [[Данска]]. По соседниот град [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], тој е вториот најсеверен град во Германија, но бидејќи патот од Фленсбург до данската граница е покус и жителите на Гликсбург мораат да поминат низ Фленсбург, за да отидат во Данска, се вели и дека Фленсбург е најсеверен град.<ref>{{нмс|url=http://www.ndr.de/ratgeber/reise/urlaubsregionen/flensburg_schlei/flensburgerfoerde102.html|title=Die Flensburger Förde - Paradies am Wasser|language=германски|publisher=Norddeutscher Rundfunk|accessdate=24 јуни 2014|archive-date=2013-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20131225194615/http://www.ndr.de/ratgeber/reise/urlaubsregionen/flensburg_schlei/flensburgerfoerde102.html|url-status=dead}}</ref> Фленсбург се наоѓа во внатрешниот агол на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]]. Источниот брег на Фленсбург се наоѓа на полуостровот [[Ангелн]]. Градот се наоѓа на околу 20 метри надморска височина. Стариот град се наоѓа на 12 метри, додека највисоката точка во градот изнесува 63,7 метри. Градската граница е долга 32 километри. === Градски единици === Градот Фленсбург се дели на 13 градски единици, кои подоцна се поделени на 38 статистички окрузи,<ref>{{нмс|url= http://www.flensburg.de/politik-verwaltung/daten-zahlen-fakten/interaktive-stadtteilkarte/index.php|title=Zahlenspiegel Teil 3: Stadtteile|language=германски|publisher=Град Фленсбург|accessdate=6 јануари 2013}}</ref> каде границите на градските единици и градските окрузи се исцртани според границите на старите општини, односно историските парохии. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- bgcolor="#efefef" ! Број !! Градска единица <br><small>''(германско/данско име)''</small> !! Жители<br><small>(состојба 2013 г.)</small><ref name="Sozialatlas 2014"/> !! Доселеници<br><small>(% во вк. нас.)</small><br><small>(состојба 2014 г.)</small><ref name="Sozialatlas 2014">{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/soziales_gesundheit/verwaltung_planung/sozialatlas_2014_-_1.pdf|title=Sozialatlas 2014|language=германски|publisher=Град Фленсбург|date=10 ноември 2014|accessdate=21 декември 2014|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013753/http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/soziales_gesundheit/verwaltung_planung/sozialatlas_2014_-_1.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Tageblatt 2014 zum Sozialatlas">{{Наведена книга|author=Carlo Jolly|publisher=Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag|title=Die Neustadt ist der jüngste Stadtteil|place=Фленсбург|year=20142|pages=11}}</ref> !! Денешни (статистички) градски окрузи !! Други (поранешни)<br>места и парохии |- | 1 || Алтштат <br>''(Innenstadt; Indre By)'' || style="text-align:right" | 3.324 || style="text-align:right" | 801 (24,1&nbsp;%) || Санкт Николај ''(St. Nikolai; Sankt Nikolaj)'', Санкт Мариен ''(St. Marien; Sankt Mariæ)'' и Нордертор ''(Nordertor; Nørreport)'' || |- | 2 || Нојштат<br>''(Neustadt; Nystaden)'' || style="text-align:right" | 4.134 || style="text-align:right" | 1.138 (27,5&nbsp;%) || Дубург ''(Duburg; Duborg)'', (Нојштат) Норд || |- | 3 || Нордштат<br>''(Nordstadt; Nordstaden)'' || style="text-align:right"| 10.994 || style="text-align:right" | 3.312 (30,1&nbsp;%) || (Харислер) Кројц ''(Kreuz; Kors)'', Галвик ''(Galwik; Galvig)'', Клис ''(Klues; Klus)''|| Остзебад ''(Ostseebad; Østersøbadet)'' |- | 4 || Вестлихе Хее<br>''(Westliche Höhe; Vestlig Høj)'' || style="text-align:right" | 7.897 || style="text-align:right" | 1.427 (18,1&nbsp;%) || Штатпарк ''(Stadtpark; Byparken/Øvelgønne)'', Мариенхелцунг ''(Marienhölzung; Frueskov)'', Санкт Гертруд, (Милен) Фридхоф ''((Mühlen) Friedhof; Møllekirkegård)'' || |- | 5 || Фризишер Берг<br>''(Friesischer Berg; Friserbjerg)'' || style="text-align:right" | 6.686 || style="text-align:right" | 1.293 (19,3&nbsp;%) || Ексе ''(Exe; Eksercerløkke)'', Музеумсберг, Фриденсхигел ''(Friedenshügel; Fredshøj)''|| |- | 6 || Вајхе<br>''(Weiche; Sporskifte)'' || style="text-align:right" | 6.939 || style="text-align:right" | 1.399 (20,2&nbsp;%) || Софиенхоф ''(Sophienhof; Sophiegård)'', Шеферхаус ''(Schäferhaus; Skæferhus)''|| |- | 7 || Зидштат<br>''(Südstadt; Sydstaden)'' || style="text-align:right" | 4.034 || style="text-align:right" | 813 (20,2&nbsp;%) || Мартинсберг ''(Martinsberg; Martinsbjerg)'', Руде, Пелват ''(Peelwatt; Pælevad)''|| |- | 8 || Зандберг<br>''(Sandberg; Sandbjerg)'' || style="text-align:right" | 6.012 || style="text-align:right" | 872 (14,5&nbsp;%) || Ахтер де Мел ''(Achter de Möhl; Fiskergården)'', Аделбилунд, Зиндеруп ''(Sünderup; Sønderup)''|| |- | 9 || Јиргенсби<br>''(Jürgensby; Jørgensby)'' || style="text-align:right" | 7.850 || style="text-align:right" | 1.159 (14,8&nbsp;%) || Јоханесфиртел ''(Johannesviertel; Sankt Hans)'', Санкт Јирген ''(St. Jürgen; Sankt Jørgen)'', Јиргенсгард ''(Jürgensgaard; Jørgensgaard)'', Зендер Фленсбург-Јиргенсби || Холвеге ''(Hohlwege; Hulvejene)'' |- | 10 || Фрирлунд<br>''(Fruerlund; Fruerlund)'' || style="text-align:right" | 6.333 || style="text-align:right" | 1.067 (16,8&nbsp;%) || Бласберг ''(Blasberg; Blæsbjerg)'', Болберг ''(Bohlberg; Bolsbjerg)'', (Фрирлунд) Хоф ''(Hof; Fruerlundgård)'' || Килзенг ''(Kielseng; Kilseng)'' |- | 11 || Мирвик<br>''(Mürwik; Mørvig)'' || style="text-align:right" | 14.334 || style="text-align:right" | 2.454 (17,1&nbsp;%) || Штицпункт Фленсбург-Мирвик (со Зонвик), Осбек ''(Osbek; Osbæk)'', Васерлос ''(Wasserloos; Vandløs)'', Фридхајм, Золитиде ''(Solitüde; Solitude)''|| Блоксберг ''(Blocksberg; Bloksbjerg)'', Енгелсби Дорф, Фаренсоде ''(Fahrensodde; Farnæsodde)'', Кауслунд ''(Kauslund; Kavslund)'', Тветер Холц ''(Twedter Holz; Tvedskov)'', Валдзидлунг Тремеруп, Тветер Фелд |- | 12 || [[Енгелсби]]<br>''(Engelsby; Engelsby)'' || style="text-align:right" | 7.774 || style="text-align:right" | 1.843 (23,7&nbsp;%) || Енгелсби Зид ''(Engelsby Süd; Engelsby syd)'', Фогелзанг ''(Vogelsang; Fuglsang)''|| Трегелсби ''(Trögelsby; Troelsby)'', Твет ''(Twedt; Tved)'', Виндлох ''(Windloch; Vejrgab)'' |- | 13 || Таруп<br>''(Tarup; Tarup)'' || style="text-align:right" | 4.317 || style="text-align:right" | 689 (16,0&nbsp;%) || Таруп || Аделсби |} === Соседни општини === Следниве [[Општини во Германија|општини]] на округот [[Шлезвиг-Фленсбург]] и регионот [[Јужна Данска]] се граничат со градот Фленсбург (започнувајќи од североисток на десно): [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] (слободен град), [[Вес]] ([[Лангбалиг (амт)|Амт Лангбалиг]]), [[Масбил]], [[Хируп]], [[Таструп]] и [[Фрајенвил]] (сите во [[Хируп (амт)|Амт Хируп]]), [[Хандевит]] (слободна општина), [[Харисле]] (слободна општина) и [[Општина Обенро]] на данската страна на Фленсбуршкиот Фјорд. Како предградија на Фленсбург се сметаат големиот Харисле, заедно со Васерслебен и Купфермиле, како и Вес и Таструп, бидејќи се силно поврзани со градот и делумно се потпираат на самата градска инфраструктура. Исто така, бидејќи градските автобуски линии веќе со години поминуваат низ Васерслебен, голем број на Фленсбуржани, Васерслебен го сметаат како дел од градот. Воедно, голем број млади од Харисле посетуваат настава во Фленсбург. Учество на годишниот божиќен панаѓур земаат и слободните уметници од Харисле.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/neujahrsempfang-der-stadt-flensburg-id5376536.html|title=Neujahrsempfang der Stadt Flensburg|language=de|work=Flensburger Tageblatt|date=9 јануари 2014|accessdate=1 март 2014}}</ref> Сепак и покрај повторените предлози од страна на градот Фленсбург за припојување кон него, општината Харисле опстојува на својата самостојност.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/harrislees-einziger-ehrenbuerger-gestorben-id155224.html|title=Harrislees einziger Ehrenbürger gestorben|author=Felicitas Gloyer|work=Flensburger Tageblatt|date=5 мај 2012|accessdate=1 март 2014}}</ref> Таструп е остаток на поранешната општина Аделби. Со брзиот развој на Зиндеруп, Фленсбург сè повеќе се шири кон Таструп.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburger-puzzle-der-bauflaechen-id1190646.html|title=Neue Wohngebiete, Flensburger Puzzle der Bauflächen|language=германски|work=Flensburger Tageblatt|date=28 февруари 2011|accessdate=17 март 2014}}</ref> Слично важи и за Вес, каде се наоѓаат единиците Васерлос и Кауслунг кои се шират преку новоградби. Уште една населба, која долго време се развива со Фленсбург, е Мајервик, но сепак припаѓа на градот Гликсбург. Хандевит се развива заедно со Фленсбург, а воедно [[Аеродром Фленсбург-Шеферхаус|Фленсбуршкиот аеродром]] се граничи со градот и недалеку од фленсбуршката градска единица Вајхе. Исто така, заедничката поврзаност од 1990 година се засили со ракометниот клуб [[РК Фленсбург-Хандевит]]. Од другите, Масбил важи за рурално предградие на Фленсбург. === Соседни градови === Фленсбург има развиено административни врски со [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] (околу 5.700 жители), како и заедничка соработка во рамките на основаниот европски регион Јужен Јитланд-Шлезвиг од 1997 година, во кој на германската страна се окружните градови [[Хузум]] (22.000 жители) во округот [[Северна Фризија (округ)|Северна Фризија]] и [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]] (23.600 жители) во округот [[Шлезвиг-Фленсбург]], поранешен главен град на [[Војводство Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]], како и данска страна со [[Тендер]] (7.500 жители), [[Обенро]] (15.700 жители), [[Хадерслев]] (21.400 жители) и [[Сенербор]] (27.300 жители). По некои од овие градови се наречени некои историски излезни улици, како и по [[Лек (Северна Фризија)|Лек]] (7.600 жители), [[Капелн]] (8.700 жители) и [[Екернферде]] (21.700 жители). Во рамките на проектот на гранична тромеѓа, областа со површина од 1.494,2&nbsp;км² и со околу 240.000 жители, градот соработува со општините Обенро и Сенербор. Заедничката соработка ги опфаќа областите на инфраструктура, туризам, работа, регионално планирање и култура.<ref>{{нмс|url=http://www.grenzdreieck.de/statement/|title=Изјава за индината|publisher=Grænsetrekanten/Grenzdreieck » Aabenraa – Flensburg – Sønderborg|work=www.graensetrekanten.dk|accessdate=17 септември 2014|archive-date=2014-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141229054608/http://www.grenzdreieck.de/statement/|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.grenzdreieck.de/fileadmin/download/BR_Grenzdreieck.pdf|title=Grenzdreieck – eine Region mit Profil|publisher=Grænsetrekanten/Grenzdreieck » Aabenraa – Flensburg – Sønderborg|work=www.graensetrekanten.dk|5=|accessdate=17 септември 2014|archive-date=2020-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20200521010506/http://www.grenzdreieck.de/fileadmin/download/BR_Grenzdreieck.pdf|url-status=dead}}</ref> Во географска гледна точка, блиски големи градови се главниот град на Шлезвиг-Холштајн, [[Кил]] (239.800 жители), како и [[Оденсе]] (170.300 ) и [[Орхус]] (256.000 жители) во Данска; најблизок милионски град е [[Хамбург]] (1,75 мил. жители) на 141 километар на југ. [[Арнис]], најмал град во Германија по број на жители (300 жители) и по површина (0,45&nbsp;км²), се наоѓа околу 36 километри од Фленсбург. Растојанието помеѓу Фленсбург и дадените градови е измерено преку воздушна линија.<ref>{{нмс|url=http://www.luftlinie.org/ |title=Luftlinie.org|accessdate=1 февруари 2015}}</ref> {{Местоположба |средина = |север = [[Орхус]] <small>(161&nbsp;км)</small><br />[[Колдинг]] <small>(79&nbsp;км)</small><br />[[Обенро]] <small>(21&nbsp;км)</small> |североисток = [[Оденсе]] <small>(91&nbsp;км)</small><br />[[Сенербор]] <small>(27&nbsp;км)</small><br />[[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] <small>(10&nbsp;км)</small> |исток = |југоисток = [[Капелн]] <small>(35&nbsp;км)</small><br />[[Арнис]] <small>(36&nbsp;км)</small><br /> [[Екернферде]] <small>(43&nbsp;км)</small><br />[[Кил]] <small>(68&nbsp;км)</small> |југ = [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]] <small>(30&nbsp;км)</small><br />[[Рендсбург]] <small>(55&nbsp;км)</small><br />[[Хамбург]] <small>(141&nbsp;км)</small> |југозапад = [[Хузум]] <small>(41&nbsp;км)</small> |запад = [[Лек (Северна Фризија)|Лек]] <small>(30&nbsp;км)</small><br />[[Нибил]] <small>(39&nbsp;км)</small> |северозапад = [[Есбјерг]] <small>(99&nbsp;км)</small><br />[[Рибе]] <small>(90&nbsp;км)</small><br />[[Тендер]] <small>(41&nbsp;км)</small> }} === Клима === [[Податотека:Schleppbarkasse Solitüde (Flensburg 2013), Bild 00.jpg|мини|Зима во Фленсбург: Поглед на пристаништето, [[Фленсбуршки Фјорд|Фјордот]] и градскиот округ Јиргенсби (јануари 2013 г.)]] {{Климатска табела | Место = Фленсбург | Извор = [[Германска временска служба]]: Климатски податоци за Германија, [http://www.dwd.de/bvbw/appmanager/bvbw/dwdwwwDesktop?_nfpb=true&_pageLabel=_dwdwww_klima_umwelt_klimadaten_deutschland&T82002gsbDocumentPath=Navigation%2FOeffentlichkeit%2FKlima__Umwelt%2FKlimadaten%2Fkldaten__kostenfrei%2Fkldat__D__mittelwerte__node.html%3F__nnn%3Dtrue Средни вредности за 30-годишен период] како и ''weatherbase'': [http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=33001&cityname=Flensburg-Schleswig-Holstein-Germany Фленсбург, Германија] | Јан_прос_макс = 2 | Фев_прос_макс = 2 | Мар_прос_макс = 6 | Апр_прос_макс = 10 | Мај_прос_макс = 15 | Јун_прос_макс = 18 | Јул_прос_макс = 20 | Авг_прос_макс = 20 | Сеп_прос_макс = 16 | Окт_прос_макс = 11 | Ное_прос_макс = 7 | Дек_прос_макс = 4 | Год_прос_макс = 11 | Јан_прос_мин = 0 | Фев_прос_мин = −1 | Мар_прос_мин = 1 | Апр_прос_мин = 3 | Мај_прос_мин = 7 | Јун_прос_мин = 11 | Јул_прос_мин = 12 | Авг_прос_мин = 12 | Сеп_прос_мин = 10 | Окт_прос_мин = 7 | Ное_прос_мин = 3 | Дек_прос_мин = 1 | Год_прос_мин = 5.5 | Јан_прос = 0.6 | Фев_прос = 0.7 | Мар_прос = 2.7 | Апр_прос = 6.3 | Мај_прос = 11.3 | Јун_прос = 14.9 | Јул_прос = 16.0 | Авг_прос = 15.9 | Сеп_прос = 13.0 | Окт_прос = 9.6 | Ное_прос = 5.2 | Дек_прос = 2.2 | Год_прос = 8.2 | Јан_прос_врнежи = 74.2 | Фев_прос_врнежи = 47.6 | Мар_прос_врнежи = 62.4 | Апр_прос_врнежи = 50.5 | Мај_прос_врнежи = 61.8 | Јун_прос_врнежи = 66.1 | Јул_прос_врнежи = 83.9 | Авг_прос_врнежи = 98.6 | Сеп_прос_врнежи = 89.7 | Окт_прос_врнежи = 87.8 | Ное_прос_врнежи = 105.3 | Дек_прос_врнежи = 90.9 | Год_прос_врнежи = 918.8 | Јан_сончеви_часови_днев = 1.11 | Фев_сончеви_часови_днев = 1.94 | Мар_сончеви_часови_днев = 3.39 | Апр_сончеви_часови_днев = 5.23 | Мај_сончеви_часови_днев = 6.96 | Јун_сончеви_часови_днев = 7.48 | Јул_сончеви_часови_днев = 6.45 | Авг_сончеви_часови_днев = 6.26 | Сеп_сончеви_часови_днев = 4.52 | Окт_сончеви_часови_днев = 2.89 | Ное_сончеви_часови_днев = 1.57 | Дек_сончеви_часови_днев = 1.51 | Год_сончеви_часови_днев = 4.1 | Јан_врнежливи_денови = 19 | Фев_врнежливи_денови = 14 | Мар_врнежливи_денови = 21 | Апр_врнежливи_денови = 20 | Мај_врнежливи_денови = 20 | Јун_врнежливи_денови = 20 | Јул_врнежливи_денови = 21 | Авг_врнежливи_денови = 21 | Сеп_врнежливи_денови = 22 | Окт_врнежливи_денови = 22 | Ное_врнежливи_денови = 22 | Дек_врнежливи_денови = 21 | Год_врнежливи_денови = 243 }} === Природни заштитени подрачја === Од 2003 година постои првото и единствено природно заштитено подрачје во Фленсбург, Тветер Фелд (89&nbsp;ha), кое се наоѓа во градскиот дел Мирвик. Покрај него, познати се уште 14 ареали како заштитени подрачја, во источниот дел на градот Фогерлзанд (околу 278&nbsp;ha) и Осбектал (62&nbsp;ha), во западниот дел се Мариенаутал (137&nbsp;ha) и големата шума на градот, Мариенхелцунг (250&nbsp;ha), како и во северозападниот дел Клисризер Гехелц (106&nbsp;ha).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|title=Stadtverordnung über das Landschaftsschutzgebiet in der Stadt Flensburg vom 14. März 2001|publisher=Град Фленсбург|accessdate=24 април 2014|archive-date=2010-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226131148/http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|url-status=dead}}</ref> == Историја == === Потекло на името === Потеклото на името „Фленсбург“ кое првпат се споменало во 1248 година не е докрај јасно. Едни велат дека војводата Кнуд Лавард му дал договор на витезот Флено да изгради замок на крајот на фјордот. Овој замок „Флено“ најверојатно го донел името на градот.<ref>Horst-Dieter Landeck: ''Flensburg.'' Boyens, Heide 2006, S август</ref> Една понова теорија вели, дека името потекнува од името на една мала тврдина, чии основи се најдени во близина на црквата Св. Богородица и кои лежат на еден вид мал остров, полуостров или земјен дел.<ref>Vgl. [http://www.stadtgeschichte-flensburg.de/Flensburgs_Anfaenge.pdf Flensburgs Anfänge] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121210034314/http://www.stadtgeschichte-flensburg.de/Flensburgs_Anfaenge.pdf |date=2012-12-10 }} (3 септември 2010; PDF; 1,4&nbsp;MB)</ref> === Почетоци === Во средината на {{римски|12}} век<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/husumer-nachrichten/artikeldetails/article/805/eingetaucht-in-die-anfaenge-flensburgs.html|title=Seesperre in der Förde – Eingetaucht in die Anfänge Flensburgs|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=1 септември 2011|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> постоеле трговски и рибарски населби на местото на подоцнежните цркви Св. Јован, Св. Никола, Св. Богородица и Св. Гертруд. Прва и најстара населба била поновиот дел на Хусбихарде на [[Ангелн]]. Останатите се наоѓале западно од фјордот, покрај потокот Шеребек и Висхарде. Целата област некогаш припаѓала на Кралството Данска. Историчарите посочуваат дека имало повеќе причини за овој избор. Местото служело како сигурно пристаниште во фјордот со заштита од силните ветришта. Покрај тоа, во Фленсбург се вкрстуваат два значајни трговски патишта: низ [[Јитланд]] поминувал „говедскиот пат“, како и трговските пат помеѓу [[Северна Фризија]] и [[Ангелн]]. Уште една причина била големиот улог на харинги. По уништувањето на [[Венди|вендските]] владетели од страна на Данците со Валдемар I и Саксонците со Хајнрих Лавот, областа добила поголема значајност. Во ова време постоеле еснафи, кои веќе се стекнале со одредени права и затоа можеле да влијаат на градската власт. Откако градот бил уништен во борбата во 1248 година помеѓу данскиот крал Ерик IV и неговиот брат и следбеник Абел, Абел започнал со повторна изградба. [[Податотека:Stadtrechtsurkunde Flensburgs von 1284 (The Town Charter of Flensburg).JPG|мини|Градските права на Фленсбург од 1284 година]] Во 1284 година, новото место добило градски права, одобрени од данскиот крал Ерик V и војводата Валдемар IV. Фленсбург прераснал во најзначаен град во [[Војводство Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]]. Војводството Шлезвиг претпоставувало дански вазал, а данските владетели биле совладетели и за разлика од јужниот сосед [[Холштајн]] не припаѓало на [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]]. Како и другите шлезвишки градови, Фленсбург не бил член на [[Ханза]]та. Сепак, одржувал тесни трговски контакти со германските и европските ханзеатски градови. Значајно трговски добро во секое време биле посолените харинги. Биле испорачувани во многу европски земји. Голема моќ во Фленсбург до времето на [[Протестантска реформација|реформацијата]] имале еснафите. Се претпоставува дека во 1263 година или порано бил изграден францисканскиот манастир. === Трговскиот град во средниот век и во раниот нов век === Од 1409 година започнале разјаснувањата помеѓу [[Војводство Холштајн|Холштајн]] и [[Данска]] за превласта над [[Војводство Шлезвиг|Шлезвиг]]. Во 1411 година кралицата Маргарета I донела закон на сила со што презела голем дел од Војводството Шлезвиг и го предала на Данска. Во истата година била изградена и тврдината Дубург над градот. [[Податотека:2011 10 05 Flensburg um 1783 DSCI0053.JPG|мини|Фленсбуршкото пристаните во 1783 година]] [[Податотека:2011 10 05 Hafen Flensburg 1833 DSCI0051.JPG|мини|Бродскиот мост во 1833 година]] На 28 октомври 1412 година умрела Маргарета I на еден брод во Фленсбуршкото пристаниште од [[чума]]. Чумата и другите заразни болести биле голем проблем за средновековните градови. Во потешки ситуации се појавувале [[сипаници]], како и болест од стаорците, [[дизентерија|црвена треска]] и други болести поради кои голем дел од населението на Фленсбург умрело. [[Лепра]]та била изолирана во болницата „Св. Јирген“, која била сместена пред портите на градот (денес: црква „Св. Јирген“).<ref>По податоци на германското „Здружение за лепра“ билницата била првпат основана во 1283 година. Градскиот дел Јиргенсби го добил своето име по истоимената болница, погледнете [http://www.muenster.org/lepramuseum/start.htm Dokumentation: Mittelalterliche Leprosorien in Schleswig-Holstein und Hamburg] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150228231901/http://www.muenster.org/lepramuseum/start.htm |date=2015-02-28 }} и [http://www.muenster.org/lepramuseum/tab-shh.pdf Mittelalterliche Leprosorien in Schleswig-Holstein und Hamburg – Anlage, Details der Leprosorien] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141210232102/http://www.muenster.org/lepramuseum/tab-shh.pdf |date=2014-12-10 }}, 7 декември 2014</ref> Во 1500 година се раширил [[сифилис]]от. Црковната болница „Свет Дух“ (денес: црква „Св. Дух“) се наоѓала во Големата улица (денес Фленсбуршката пешачка зона). Секојдневието на Фленсбуржаните било тешко, а превозните средства лоши. Главните улици не биле калдрмисани и осветлениt. Прозорци имале само малкуте богати куќи. Секое домаќинство имало добиток во куќата и во дворот. Граѓаните имало неколку крави и свињи, кои секојдневно биле изнесувани од градот за хранење. За време на војната на Данска против [[Ханза]]та и Холштајн, Фленсбург бил освоен и уништен од данските војници во 1426 година, подоцна освоен од холштајнските и ханзините војници во 1431 година. Во 1485 година во градот се случил голем пожар. Воедно, градот не останал поштеден ниту од олујните поплави. На портата Компањи и денес стои нивото на водата кое го оставила поплавата. Од 1526 година влегла лутеранската црква. Претходно проповедал хузумскиот реформатор [[Херман Таст]]. Поддржан од младиот војвода Кристијан, доминиканскиот монах Герд Слеверт ја предводел [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Подоцна, Фленсбург се отворил кон германската култура и јазик, додека во околината владеел данскиот јазик. По пропаѓањето на Ханзата во {{римски|16}} век, Фленсбург добил улога на еден од најзначајните трговски градови во [[Скандинавија]]. Постоеле трговски врски од фленсбуршките трговци до [[Средоземно Море]], до [[Гренланд]], како и до [[Кариби]]те. Најважни трговски добра покрај харингите биле [[шеќер]]от и китолово масло. Со крајот на [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]] завршил страшниот период за градот и граѓаните. Падот на царските сили на Валенштајн во 1627 и 1628 година, како и данско-шведските војни во периодите 1643–1645 и 1657–1660 му нанеле штети на самиот градот. === Повторно издигнување како трговски град во {{римски|18}}/{{римски|19}} век === [[Податотека:Flensburg 1830.png|мини|Поглед на Фленсбург (околу 1830 г.)]] Во текот на {{римски|18}} век, благодарение на трговијата со румот, Фленсбург доживеал втор бум. Суровиот шеќер бил увезуван од Данска Западна Индија и бил рафиниран во Фленсбург. Дури во {{римски|19}} век, со почетокот на индустријализацијата, фленсбуршките шеќерани не можеле повеќе да се борат со конкуренцијата од соседните метрополи [[Копенхаген]] и [[Хамбург]]. Румот произведен во Фленсбург бил главно средство во трговијата со Западна Индија, од каде бил извезуван и во цела Европа. По [[Втора шлезвишка војна|Втората шлезвишка војна]] во 1864 година, суровиот шеќер не бил носен повеќе од Данска Западна Индија, туку од некогашната британска [[Јамајка]]. Од некогашните над 20 куќи со рум, кои ги имало во градот, денес постојат само куќата на Јохансен во Мариенштрасе. Градот започнал во {{римски|18}} век да се шири и надвор градските бедеми. Се појавил градскиот дел Нојштат<ref>[http://neu.flensburgernorden.de/uploads/media/3._Ein_altes_Bauverbot_und_seine_Folgen__1596_.pdf Schriften der Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte e.V. Nr јуни , Ein altes Bauverbot und seine Folgen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140331162258/http://neu.flensburgernorden.de/uploads/media/3._Ein_altes_Bauverbot_und_seine_Folgen__1596_.pdf |date=2014-03-31 }}; 30 март 2014</ref> и со Хафермаркт и со поголемиот плоштад во близина на Св. Јоханис.<ref>Schriften der Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte (Hrsg.): ''Flensburg in Geschichte und Gegenwart''. Flensburg 1972, S.&nbsp;439</ref> Помеѓу 1460 и 1864 година, Фленсбург бил по Копенхаген второ најголемо пристаниште во Данска, а надвор од Кралството најголемо. Во 1848 година се случила Битката кај Бау од трговски причини кај фленсбуршкиот Нојштат. По [[Втора шлезвишка војна|Втората шлезвишка војна]] (1864) градот припаднал на [[Прусија]] и стандардниот германски јазик, кој бил присутен во градот особено од реформацијата, станал главен говор во секојдневниот живот на градот. Сепак, и денес постои бројно малцинство на Фленсбуржани кои припаѓаат на данската јазична група. Лекарот Петер Хенингсен во 1875 година заедно со трговци основал морска бања и се обидел да го етаблира Фленсбуршкиот Фјорд. Од плановите останала само бањата на плажата Остзебад.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/sport-freizeit/freizeitangebote/naherholung/foerdebaeder/index.php|title=Fördebäder|publisher=Град Фленсбург|accessdate=1 март 2014}}</ref><ref>Vgl. Falk-Verlag: Stadtplan Flensburg + Umgebungskarte, 2013; таму Остзебад е обележана како Штрандбад</ref> На 1 април 1889 година, Фленсбург станал [[Урбани окрузи во Германија|слободен град]] во рамките на [[Покраина Шлезвиг-Холштајн|Покраината Шлезвиг-Фленсбург]], но останал седиште на округот Фленсбург-Ланд. === Референдум во Шлезвиг === [[Податотека:Abstimmung-schleswig-1920.png|мини|При референдумот во Шлезвиг во 1920 година, три четвртини од гласачите во Фленсбург гласале за останување во [[Вајмарска Република|Германското Царство]]. Потоа, Фленсбург станал пограничен град.]] Во 1920 година се случило народното изјаснување за разграничувањето во Шлезвиг (Јужен Јитланд). Во [[Северен Шлезвиг]], 75% од населението се изјаснило за Данска, иако бројно население во јужните градови во оваа областа се изјасниле за Германија, но биле надгласани од другото население. Така, градовите [[Тендер (град)|Тондерн]] (со 76% гласови за Германија), [[Хејер Согн|Хојер]] (со 73% гласови за Германија), [[Тинглеф]] (со 64% гласови за Германија), [[Зондербург]] на истокот (со 55% гласови за Германија) и [[Апенраде]] на северот (со 54% гласови за Германија), како и јужните области на народното изјаснување, со околу 40-59%, делумно со изјаснување за Германија, отколку за Данска. Во другата половина, [[Јужен Шлезвиг]] заедно со Фленсбург гласале со големо мнозинство за останување во Германија. Надежта на данската страна, дена една или повеќе општини ќе се определат за другата страна, не се остварила. Само во три општини имало послабо данско мнозинство, на островите [[Зилт]] и [[Фер]].<ref>Flensburg Atlas, Flensburg 1978, Karte Nr. 5 und Beiheft zum Flensburg-Atlas, Flensburg 1986</ref> Во [[Версајски договор|Версајскиот договор]] биле одредени измените на гласачките зони и измените во гласањето, како големите делови на внатрешноста, особено на округот Фленсбург, Колундер Валд на Данска, а Фленсбург станал пограничен град.<ref>Peter Wulf: ''Revolution, schwache Demokratie und Sieg in der Nordmark – Schleswig-Holstein in der Weimarer Republik''. In Ulrich Lange (Hrsg.): ''Geschichte Schleswig-Holsteins.'' Wachholtz, Neumünster 1996, ISBN 3-529-02440-6, S.&nbsp;522.</ref> Градот Фленсбург како благодарност од германската влада за прогерманското изјаснување добил повеќе објекти, со кои се развил самиот центар на градот, а градот станал средиште на данските Фленсбуржани. === Националсоцијализмот и Втората светска војна === Со преземањето на власта на националсоцијалистите во 1933 година, градската администрација во Фленсбург исто така се променила и за градоначалник бил поставен Вилхелм Зиферс, долгогодишен член на [[НСДАП]]. Овој бил сменет со Ернст Крахт по една внатрепартиска пресметка кон крајот на 1935 година, кој ги остранил Бизмарковите извори во 1937 година од идеолошки причини. Во времето на националсоцијализмот биле гонети луѓето со еврејско потекло. На 9 ноември 1938 година бил заземен дворецот Јегерслуст од полицијата и [[Шуцштафел|СС]], каде скоро целото еврејско семејство Волф, кое таму живеело, било испратено во концентрациски логор и убиено). Денес постојат 23 камен-плочи низ улиците на Фленсбург од овие причини. Со наоружувањето, Фленсбург станал познат како поморски град и касарна. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], градот доживеал само делумна штета од 41 бомба која паднала врз него, вкупно 176 загинати и само 4,7% од целиот град бил уништен.<ref>Karl Baedeker: ''Flensburg.'' Verlag Karl Baedeker, Ostfildern 1977, S.&nbsp;7</ref> На 19 мај 1943 година загинале 15 деца и 2 воспитувачки во една данска градинка. Во текот на 41. воздушен напад на Фленсбург биле целосно уништени околу 1000 станови.<ref>Deutscher Städtetag: ''Statistisches Jahrbuch deutscher Gemeinden.'' Braunschweig 1952, S.&nbsp;376</ref> Од 1943 година, во градот се појавиле групи на отпор, каде член бил и Хани Матизен.<ref>Irene Dittrich und Ludwig Hecker: Auf den Spuren von Verfolgung und Widerstand 1933–1945 in Flensburg, herausgegeben von der: Vereinigung der Verfolgten des Naziregimes – Bund der Antifaschistinnen und Antifaschisten in Flensburg 2013, Seite 41 f.</ref> Во 1944 година бил поставен кампот Фреслев, кој не се наоѓал далеку од границата со градот. На 30 ноември 1944 година бил погубен Фленсбуржанецот [[Јенс Јесен]] како дел од отпорот во Берлин-Плецезе. Кратко по војната во Фленсбург се случила несреќа во еден магацин за муниција во Килсенг со бројни жртви. === Седиште на последната влада === {{Главна статија|Фленсбуршка влада}} [[Податотека:The Second World War 1939 - 1945- Germany- Personalities BU6711.jpg|мини|мај 1945 г. во дворот на полицијата во Нордерхофенден: во присуство на светскиот печат бил даден говор од [[Карл Дениц]] (средина, во униформа на адмирал), зад него [[Алфред Јодл]] и [[Алберт Шпер]].]] Во 1945 година, Фленсбург-Мирвик неколку недели било последното седиште на владата под водство на адмиралот [[Карл Дениц]], кој таму ја префрлил по самоубиството на [[Адолф Хитлер]] на 30 април 1945 година и по освојувањето на [[Берлин]].<ref name="D" /> Оваа привремена влада се наоѓала на работ на поморската школа Мирвик, во спортската школа. Таму биле фатени и уапсени нејзините членови на 23 мај 1945 година од британските трупи. === Повоено време === [[Податотека:Sonwik Marina Panorama 2015.jpg|мини|Некогашната воена база Мирвик, денес современо пристаниште на новиот градски округ Зонвик. (сликано во 2015 г.)]] По крајот на Втората светска војна, Фленсбург потпаднал под британската окупациска зона. Британската воена администрација отворила два логори за згрижување на раселените лица. Мнозинството од нив биле поранешните принудни работници од [[Полска]], [[Украина]], [[Балтик]]от и [[Југославија]]. Во времето по војната пристигнале многу избркани Германци во градот, па така бројот на жители се искачил над 100.000 и Фленсбург неколку години бил голем град. Во овој период во Фленсбург постоела служба на германскиот Црвен крст.<ref>{{нмс|url=https://www.drk-suchdienst.de/de/wir-%C3%BCber-uns/geschichte-des-drk-suchdienstes|title=Geschichte des DRK-Suchdienstes|work=Германски Црвен крст |accessdate=17 јуни 2015}}</ref> Како и во целиот Шлезвиг, и во Фленсбург по 1945 година се развило релативно силно проданско движење. Целта на многумина било припојување на градот кон Данска. Фленсбург неколку години по 1945 година имал градоначалник од данското малцинство. По основањето на [[Западна Германија|Сојузната Република Германија]], во Фленсбург се сместиле воени единици. По германското [[Повторно обединување на Германија|повторно обединување]] бројот на војници повторно се искачил над 8000, бидејќи воените објекти биле обновени или преместени во источните сојузни покраини. Особено, големите поморски единици биле делени со пешадиските единици на [[Мекленбург-Западна Померанија]]. Денес, на местото на поранешните објекти на пристаништето на германската војска, се наоѓаат јахти и спортски бродови (марина Зонвик). Голема улога до денес има германско-данската погранична трговија. Некои дански претпријатија како Данфос, чисто од даночни причини, се преселиле јужно од границата во Фленсбург и во неговите соседни општини. Во 1970 година, округот Фленсбург-Ланд се проширил со општините на општинските заедници [[Меделби]] во округот Јужен Тондерн, а во 1974 година со округот Шлезвиг се здружиле во новиот округ [[Шлезвиг-Фленсбург]], чие окружно седиште станал градот [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]]. Со тоа, Фленсбург ја изгубил својата функција како окружен град, но самиот останал слободен град. За време на снежното невреме во Северна Германија кон крајот на 1978 година, Фленсбург бил отсечен од светот. Дури и тешките моторни возила на германската војска не успеале да го исчистат автопатот А7, а железничкиот сообраќај кон Кил бил прекинат. Невремето било проследено и со плима, која ги поплавила улиците со вода од 1,6 метри над нормалната кота.<ref>{{Наведена книга|author=Helmut Sethe|title=Der große Schnee|publisher=Husum Druck- und Verlagsgesellschaft|place=Хузум|year=1979|isbn=3-88042-074-2|pages=15–20}}</ref> === {{римски|21}} век === Денес, Фленсбург е најголем град во делот Шлезвиг и средишто на германско-данската погранична област. Градот е универзитетско седиште и до денес зависи од морнарицата, пограничната трговија како и својата историја како град на румот. Поради лошата финансиска состојба, градот ја продала Колундската шума во 2006 година на приватно лице. === Припојувања === Првото припојување се случило во 1398 година, кога бил припоен Руде. Кон крајот и почетокот на {{римски|19}} век, големи делови на источниот брег биле припоени, со што се зголемила површината на Фленсбург. Во 1970-тите години сите општини во близина на [[Аделби]] биле припоени, освен [[Таструп]]. <div class="NavFrame"> <div class="NavHead">Припојувања</div> <div class="NavContent" style="text-align:left;"> До средината на {{римски|19}} век, градската област на Фленсбург имала површина од вкупно 2639 [[хектар]]и (ha). Со тек на време, следниве [[Општини во Германија|општини]] биле припоени во градот Фленсбург: {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- bgcolor="#efefef" ! Година !! Места !! Промена во ha |- | 1398<ref name="Engelsby, Mürwik, Jürgensby – Stadtgeschichte vor der Haustür">{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadtgeschichte-vor-der-haustuer-id866616.html|title=Енгелсби, Мирвик, Јиргенсби - градската историја пред дворот|author= Герхард Новк|work=Flensburger Tageblatt|date=5 февруари 2009|accessdate=10 јули 2014}}</ref>|| Рудер || |- | 24 февруари 1874 || Зидер- и Нордер-Ст. Јирген || align="right" | 36{{0|,58}} |- | 1874<ref name="C">Schriften der Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte (Hrsg.): ''Flensburg in Geschichte und Gegenwart''. Flensburg 1972, S.&nbsp;413</ref> || Фишерхоф || align="right" | 3{{0|,58}} |- | 27 јули 1875<ref name="C" /> || Дубург || align="right" | 10,5{{0|,58}} |- | 1877<ref name="C" /> || Холвеге || align="right" | 5,5{{0|,58}} |- | {{0}}1 декември 1900 || Јиргенсби || align="right" | 205{{0|,58}} |- | {{0}}1 април 1909 || Клис || align="right" | 19{{0|,58}} |- | {{0}}1 април 1910 || Енгелсби, Фрирлунд, Твет и Тветерхолц || align="right" | 1458{{0|,58}} |- | {{0|26 април }}1916 || Дел од Клисризеската шума (вкл. вода) || align="right" | 146,5{{0|8}} |- | 26 април 1970 || Аделбилунд (општина [[Аделби]]) || align="right" | 132{{0|,58}} |- | {{0}}1 ноември 1971<ref name="Gemeindeverzeichnis1970bis1982">{{Наведена книга|publisher=Сојузна служба за статистика|title=Historisches Gemeindeverzeichnis für die Bundesrepublik Deutschland. Namens-, Grenz- und Schlüsselnummernänderungen bei Gemeinden, Kreisen und Regierungsbezirken vom 27. Mai 1970 bis 31. Dezember 1982|year=1983|place=Stuttgart/Mainz|isbn=3-17-003263-1|pages=181}}</ref> || одземање на плажите од Васерслебен || align="right" | 147,5{{0|8}} |- | 1972<ref>Beiheft zum Flensburg-Atlas, Flensburg 1986, S. 35</ref> || поместување на границата помеѓу Фленсбург и [[Харисле]], до движењето на западната тангента || align="right" | |- | 24 март 1974<ref name="Gemeindeverzeichnis1970bis1982" /> || Зиндеруп и Таруп (општина [[Аделби]]) || align="right" | 494,58 |- | 1975<ref>''Flensburg Atlas'', Flensburg 1978, Karte Nr. 16</ref> || еден дел од [[Мајервик]] на општината Гликсбург || align="right" | |- | 2007<ref name="Engelsby, Mürwik, Jürgensby – Stadtgeschichte vor der Haustür" /> || преземање на земја од општина [[Таструп]] || |- |- |} </div></div> == Население == Со почетотокот на индустријализацијата во {{римски|19}} век, Фленсбург доживеал силен пораст на населението. Во 1835 година, во градот живееле околу 12.000 жители, додека во 1900 година овој број достигнал скоро 50.000. Во 1945 година, градот Фленсбург ја поминал границата од 100.000 жители, со што станал голем град. Во 1949 година, бројот на жители го достигнал својот историски врв со 108.585 жители (заедно со бегалците). Во 1952 година опаднал повторно бројот под 100.000 и оттогаш е во постојан пад. На 31 декември 2012 година, бројот на жители според [[Статистичка служба за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн|Статистичката служба на Хамбург и Шлезвиг-Холштајн]] изнесувал 83.462 жители. Според пописот од 2011 година на Европската Унија, чии резултати биле објавени во 2013 година, биле избројани 82.258 жители, додека регистарот за пријавување на градот во истото време изброил 88.807 жители — разлика од околу 6.500 лица. Додека Фленсбург за тоа мора да издвојува секоја година 3,5 милиони евра, градот во април 2015 година најавил, дека по поднесување на приговор против резултатите на [[Сојузна статистичка служба на Германија|Сојузната статистичка служба]] била поднесена и тужба.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadt-will-gegen-den-zensus-klagen-id9488131.html|title=Volkszählung von 2011: Stadt will gegen den Zensus klagen|author=Тина Лудвиг|work=Flensburger Tageblatt|date=19 април 2015|accessdate=27 мај 2015}}</ref> Од околу 90.000 жители (состојба 2014)<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/sie-alle-halfen-mit-beim-wetterfolg-id7952376.html|title=Flensburger Bürgerwette: Sie alle halfen mit beim Wetterfolg|author=Карло Џоли|work=Flensburger Tageblatt|date=17 октомври 2014|accessdate=27 мај 2015}}</ref> — ''Статистичката служба на градот Фленсбург'' објавила дека до крајот на јуни 2015 година имал 91.499 жители<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/politik_verwaltung/daten-zahlen-fakten/ma062015.pdf|title=Flensburger statistische Daten|work=Statistischer Monatsabschuss Juni 2015|publisher=Статистичка служба на градот Фленсбург|date=јули 2015|accessdate=24 јули 2015|format=[[PDF]]}}</ref> — [[Данци]]те со состојбата од 31 декември 2013 година (со 2.305 лица) го сочинуваат најголемиот дел од странското население, следени од [[Турци]]те (861), [[Полјаци]]те (737), [[Грци]]те (255), [[Руси]]те (250), [[Ирачани]]те (155), [[Босанци]]те (136) и [[Хрвати]]те (136), [[Романци]]те (112), [[Бугари]]те (111), [[Авганистанци]]те (108), [[Италијанци]]те (105), [[Косовари]]те (103) и [[Иранци]]те (101).<ref name="Ausländer in der Stadt Flensburg 2013">{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/politik_verwaltung/daten-zahlen-fakten/2statistikengesamt/ausl__nder_2013_komplett.pdf|title=Ausländer in der Stadt Flensburg|publisher=Град Фленсбург|date=31 декември 2013|accessdate=19 јуни 2015|format=[[PDF]]; 130&nbsp;kB}}</ref> Најголемиот дел од 7.565 странци доаѓаат од Европа (вкупно 6.108; состојба 31 декември 2013 г.)<ref name="Ausländer in der Stadt Flensburg 2013" /> и живеат во Нордштат (вкупно 1.748; состојба 2014).<ref name="Sozialatlas 2014" /><ref name="Tageblatt 2014 zum Sozialatlas" /> Во [[агломерација|пошироката област]] на Фленсбург живеат околу 108.000 жители (состојба крај на 2012 г.). Близу Фленсбург се наоѓа површина од 170,28&nbsp;км² на општините [[Харисле]] (11.000 жители), [[Хандевит]] (10.800 жит.), [[Таструп]] (близу 400&nbsp;жит.) и [[Вес]] (2200&nbsp;жит.). Тоа претставува [[густина на населеност]] од 634,2 жит./км².<ref>{{нмс|url= http://www.citypopulation.de/php/germany-agglo_d.php?cid=01001000 |title=Flensburg (Agglomeration, Agglomerationen)|author=Томас Бринкхоф|work=Градско население|date=23 септември 2014|accessdate=1 октомври 2014}}</ref> == Јазици == [[Податотека:Flensburg-Flensborg.jpg|мини|Од 2008 година патоказите низ градот се двојазични, покрај германските називи присутни се и данските.]] Бидејќи во повеќејазичниот Фленсбург се зборувале различни јазици и дијалекти уште од средниот век, јазичната промена е подрастична отколку во другите делови на областа Шлезвиг. Во текот на {{римски|14}} век, јужнојитландскиот бил главен јазик, додека во текот на {{римски|15}} век, него го заменил [[Долногермански јазик|долногерманскиот]]. Подоцна под влијание на [[Протестантска реформација|реформацијата]], во Фленсбург како стандарден јазик се јавува стандардниот [[германски јазик]].<ref name="Wanda Guckes 2011 S40">{{Наведена книга|author=Wanda Guckes|title=Die gegenwärtige sprachliche Situation der dänischen Minderheit in Schleswig-Holstein|publisher=Peter Lang GmbH. Internationaler Verlag der Wissenschaften|place=Frankfurt am Main|year=2011|pages=40|isbn=978-3-631-61391-7}}</ref> До денес се забележува дека главно говорениот германски јазик главно се зборува со изразен долногермански акцент, особено во мелодијата и висината на тонот.<ref name="Wanda Guckes 2011 S41–55">{{Наведена книга|author=Wanda Guckes|title=Die gegenwärtige sprachliche Situation der dänischen Minderheit in Schleswig-Holstein|place=Frankfurt am Main|year=2011|pages=41–55}}</ref> Поголема вредност од долногерманскиот јазик поседува [[Дански јазик|данскиот јазик]] и не само кај данското малцинство. Данскиот јазик е дел од наставната програма во сите германски училишта каде се изучува по англискиот јазик како втор (или трет) странски јазик, додека во училиштата (и градинките) кои ги води Данскиот училиштен сојуз за Јужен Шлезвиг е наставен јазик. Германскиот јазик повлијаел да се предава стандардниот дански јазик, па така покрај стандардниот дијалект јужнојитландски, другите дијалекти се скоро изумрени, како ангелскиот дански јазик.<ref name="Wanda Guckes 2011 S41–55" /> Од [[Фризи]]те населени од Северна Фризија, денес уште малкумина си го говорат својот [[севернофризиски јазик]]. Потеклото во фленсбуршката област на нашироко раширениот поздрав ''Moin Moin'' се претпоставува дека е во долногерманскиот и во [[Источнофризиски јазик|источнофризиските јазици]].<ref>{{нмс|url=http://www.duden.de/rechtschreibung/moin__moin_|title=moin (moin), Moin, (Moin)|work= Duden|accessdate=24 јуни 2014}}</ref> Една особеност, еден јазичен феномен е фленсбуршкиот [[пету]], кој поврзува елементи од стандардниот германски јазик, долногерманскиот јазик, стандардниот дански јазик и јужнојитландскиот јазик. == Религии == [[Податотека:Adelbyer Kirche 0705.JPG|мини|Од припојувањето на [[Таруп]], црквата „Св. Јован“ во [[Аделби]] од {{римски|11}} век е најстара црква во Фленсбург. (2007)]] === Христијанство и цркви === ==== Евангелистичко-лутерански цркви ==== Фленсбург и околината на градот биле традиционален дел на [[Фленсбуршка епископија|Фленсбуршката епископија]], основана во 948 година. Во 1526 година, со првиот лутерански предикт во црквата „Св. Никола“ се вовела [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Во 1540 година се создала во војводствата Евангелистичко-лутеранската црква на Шлезвиг-Холштајн, која во 1977 година се споила со црквите во Либек и Хамбург во [[Северноелпска евангелистичко-лутеранска црква|Северноелпска црква]], а во 2012 година во Северна црква. Градот се наоѓа во областа Шлезвиг-Холштајн со епископско седиште во Шлезвиг<ref>{{нмс|url= https://www.nordkirche.de/adressen/visitenkarten/institutionen/detail/institution/sprengel-schleswig-und-holstein.html|title=Sprengel Schleswig und Holstein|work=www.nordkirche.de|publisher=Евангелистичко-лутеранска црква во Северна Германија|date=2 јуни 2012|accessdate= 18 јуни 2015}}</ref> и во црковниот округ Шлезвиг-Фленсбург со седиште исто така во Шлезвиг. Црковниот округ бил создаден на 1 мај 2009 година со спојување на претходните црковни окрузи Фленсбург, Шлезвиг и Ангелн. Нему му припаѓаат 24 црковни општини во рамките на бискупијата Фленсбург, која опфаќа од Фленсбург преку [[Шафлунд]] до [[Егебек]].<ref>{{нмс|url=http://kirchenkreis-schleswig-flensburg.de/kirchenkreis/index.html|title=Црковен округ|publisher=Црковен округ Шлезвиг-Фленсбург|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> Трите главни цркви во Стариот град (Св. Никола, Св. Богородица и Св. Јован) припаѓаат на Северната црква. Заедно со германската црква во 1920 година била создадена Данската црква во Јужен Шлезвиг, која се занимавала со црковна работа во рамките на данското малцинство. Нејзина главна црква е црквата „Св. Дух“ во Стариот град.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dks.folkekirken.dk/Flensborgmen.htm |title=Dansk Kirke i Sydslesvig: ''Flensborg-menigheder'' |accessdate=2015-10-07 |archive-date=2012-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027050551/http://www.dks.folkekirken.dk/Flensborgmen.htm |url-status=dead }}</ref> Кон нив се вбројува и една мала општина на Независната евангелистичко-лутеранската црква. {{clear|right}} <gallery mode="packed-hover" widths="150" caption="Евангелистичко-лутерански цркви" > Die Nikolaikirche (Flensburg 2013), Bild 05.JPG|Црква „Св. Никола“ на Јужниот плоштад (сликано 2013 г.) Flensburg 2015-08 img04 Evangelische Marienkirche.jpg|Црква „Св. Богородица“ (сликано 2015 г.) Blick über den Bahndamm rüber zur St. Johanniskirche (Flensburg), Bild 01.JPG|Црквата „Св. Јован“ е најстарата од главните цркви во Фленсбург (сликано 2013 г.) Flensburg 2015-08 img09 View from Schlosswall.jpg|Црквата „Св. Јирген“ во [[Јиргенсби]] (2015 г.) Bauer Landstrasse 10, Flensburg.jpg|Св. Петар во Бауерландштрасе (2012 г.) Am Ochsenmarkt 40, Flensburg.jpg|Св. Михаил во градскиот дел Фризишер Берг (2012 г.) Christuskirche (Flensburg).jpg|Црква Христос од 1958 година во [[Мирвик]] (2011) Heiliggeistkirche, Flensburg 2011, Vorweihnachtszeit, Nachtaufnahme, Bild 1.JPG|Црква „Св. Дух“ од 1386 година (сликано 2011 г.) Ansgar Kirche, Ansgar Kirke, Flensburg, Flensborg, Apenrader Straße.JPG|Ансгар Кирке </gallery> ==== Римокатолички цркви ==== [[Податотека:Flensburg 2015-08 img02 Katholische Marienkirche.jpg|мини|Црква „Св. Богородица од 1899 година на католичката црковна општина (сликана 2015 г.)]] Во {{римски|19}} век повторно се населиле [[Римокатоличка црква|католици]] во градот. Во 1899 година била изградена католичката парохиска црква „Св. Богородица“ во центарот на градот. Бидејќи Бискупијата Шлезвиг од реформацијата повеќе не постоела, католичките општини на Фленсбург припаѓале на Апостолскиот Викаријат на Северна Германија. Во 1930 година, областа на Шлезвиг-Холштајн била припоена на [[Оснабричка епископија|Оснабричката епископија]]. Од северните области на оваа бискупија во 1993 година била создадена новата [[Хамбуршка архиепископија|Хамбуршката архиепископија]]. Во рамките на Хамбуршката архиепископија припаѓаат петте парохиски општини „Св. Богородица (во центарот на градот), „Св. Ансгар“ (во [[Мирвик]]), како и „Св. Ана“ (во предградието [[Харисле]]), „Св. Лаврентиј“ ([[Гликсбург (Балтичко Море)|во Гликсбург]]) и „Св. Мартин“ (во [[Тарп]]).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-erleben.de/content/kirche-erleben|title=Flensburg erleben: Kirche erleben|author=Reinhard Bassus|accessdate=9 јули 2014|archive-date=2014-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226073935/http://www.flensburg-erleben.de/content/kirche-erleben|url-status=dead}}</ref> ==== Евангелистички слободни цркви ==== Покрај гореспоменатите цркви во фленсбуршките општини постојат и евангелистички слободни цркви. Овие се [[Баптизам|баптисти]], [[Методизам|методисти]], [[Црква на Адвентистите од седмиот ден|адвентисти од седмиот ден]], слободната христијанска општина на Фленсбург и архе-евангелистичко слободна црква во Фленсбург-Вајхе. ==== Други цркви ==== Други цркви кои се сретнуваат во Фленсбург: од 1899 година Новоапостолска црква со две општини, Христијанската заедница, Прахристијанска општина, Црквата на Исус Христос и [[Јеховини сведоци]] со две општини. ==== Секуларен институт на светата Ангела Меричи ==== Во Фрирлунд постои Секуларен институт на светата Ангела Меричи, едно од малкуте места во Германија, дел од Урсулинките, кој е заснован на основите на светата [[Ангела Меричи]] (1474–1540).<ref>{{нмс|url=http://www.saekularinstitute.de/Institute/Heilige_Ursula.html|title=Gesellschaft der heiligen Ursula – Säkularinstitut Angela Merici|publisher=Arbeitsgemeinschaft der Sekularinstitute in Deutschland e.V.|date=2007|accessdate=10 јануари 2015|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924093432/http://www.saekularinstitute.de/Institute/Heilige_Ursula.html|url-status=dead}}</ref> === Јудаизам === Во 1933 година живееле 39 [[Евреи]] во Фленсбург. Со доаѓањето на [[Националсоцијализам|националсоцијализмот]] се влошиле животните услови и симпатијата кон дотогаш интегрираните граѓани — градот важел за „типичен пример во Германија“, што може да донесе [[Антисемитизам|антисемитизмот]]. Некои се иселиле во Палестина.<ref>{{нмс|url=http://www.juedische-allgemeine.de/article/view/id/6779 |title=Leben an der Förde – Ein Buch über die Nachbarschaft von Juden und Nichtjuden in Flensburg|author=Gwendolin Jung|work=Jüdische Allgemeine|date=23 ноември 2006|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Од 1999 година повторно постои мала еврејска општина со над 50 членови, кои најголем дел дошле во Фленсбург по падот на Советскиот Сојуз во 1990-тите години. Нивниот општински центар се наоѓа во улицата Тосбиј.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/eine-thora-rolle-mit-geschichte-id7927771.html|title=Jüdische Gemeinde Flensburg: Eine Thora-Rolle mit Geschichte|work=Flensburger Tageblatt|date=14 октомври 2014|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> === Ислам === Во Фленсбург постојат три муслимански општини, кои се врзани со една џамија. Од 2009 година муслиманите од над 20 земји може да ја посетуваат новоотворената џамија „Масјид ас-Суна“, во која се наоѓа и исламски културен центар, верска настава на германски и арапски јазик и библиотека. Општинскиот центар нуди помош на мигрантите за разни прашања и курсеви по германски јазик.<ref>{{нмс|url=http://www.islamflensburg.de/ueberuns.html|title=Über uns|work=www.islamflensburg.de|publisher=Essalem verein e.V – Das Islamische Kulturzentrum Flensburg|accessdate=16 јуни 2015|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618161834/http://www.islamflensburg.de/ueberuns.html|url-status=dead}}</ref> Други џамии се Фленсбург Ками на здружението Интеграција и образование во Фленсбург (со седиште во Келн) и Фатих Ками на здружението ДИТИБ - Турско-исламската унија за религија, исто така со седиште во Келн.<ref>{{нмс|url=http://www.moscheesuche.de/moschee/stadt/Flensburg/363|title=Moscheen in Flensburg|work=moscheesuche.de|publisher=Max Krüper|accessdate=16 јуни 2015|archive-date=2015-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910223112/http://www.moscheesuche.de/moschee/stadt/Flensburg/363|url-status=dead}}</ref> === Будизам === Во Фленсбург се наоѓа и будистички центар по линијата Карма-Кагју.<ref>{{нмс|url=http://www.buddhismus-flensburg.de/|title=Buddhistisches Zentrum Flensburg|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> === Хиндуизам === Со хиндуизмот се поврзува фестивалот „Холи“, фестивалот на боите, кој секоја година се одржува во кампусот на Фленсбуршкиот универзитет како поздравување на летото.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/video-so-bunt-war-das-holi-festival-2015-in-flensburg-id9967591.html|title=Fest der Farben: Video: So bunt war das Holi-Festival 2015 in Flensburg|work=Flensburger Tageblatt |date=14 јуни 2015|accessdate=17 јуни 2015}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.holi-party.de/flensburg/|title=Holi Flensburg 2015|work=Holi – Fest der Farben|publisher=Deutsches Haus Veranstaltungsstätten GmbH|date=2015|accessdate=17 јуни 2015|archive-date=2015-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20150616223251/http://www.holi-party.de/flensburg/|url-status=dead}}</ref> По [[Ганеша]], најомилениот обллик на светост во хиндуизмот, е наречена една продавница. == Политика == === Управување === На чело на градот Фленсбург со векови стоел Совет, со двајца градоначалници, по еден за Северниот град (Св. Богородица) и еден за Јужниот град (Св. Никола и Св. Јован). Членовите на Советите и градоначалниците биле самите одредувани. Ако си одел член на советот, се бирал наследник од преостанатите членови на Советот, каде секоја од обете градски половини имала исто членови во Советот. Членовите на Советот ја носеле титулата „сенатор“. Советот постоел во Фленсбург до 1742 година; потоа „градоначалникот на Северот“ бил признаен како „управувачки градоначалник“ од земјопоседниците и од данскиот крал. Од титулата „управувачки градоначалник“ подоцна се појавила „прв градоначалник“. „Вториот градоначалник“ ја носил титулата само „градоначалник“. По преминот на градот во [[Прусија]], градоначалникот од 1870 година бил избиран од страна на граѓаните, додека „Првиот градоначалник“ ја добил титулата „градоначалник“ (''Oberbürgermeister'')<ref name="Paul Selk – De Oberlehrer un de Overbörgermeister">{{Наведена книга|author=Paul Selk|title=Flensburger Anekdoten|publisher=Husum Druck- und Verlagsgesellschaft mbH u. Co. KG|place=Husum|year=1978|pages=54–55|isbn=3-88042-072-6}}</ref>. За време на националсоцијализмот, градската управа била под директно водство на [[НСДАП]]. [[Податотека:Rathaus im Sommer, Flensburg 2013, Bild 7.JPG|мини|Фленсбуршкото Градско собрание (2013 г.)]] По Втората светска војна, за време на британската администрација постоела двостепена административна управа. На чело на градот стоел претседачот на Советот и магистрантот избран од советот. Покрај тоа имало предводник на администрацијата. Во 1950 година стапила на сила новата територијална поделба. Потоа била воведена (повторно) титулата „градоначалник“, која го заменила предводникот на администрацијата. Потоа бил избиран од страна на Советот. Претседачот на Советот ја добил титулата „градски претседател“. Бил избиран исто така од Советот по секои општински избори. Од 1999 година, градоначалникот исто така е директно избиран од страна на граѓаните. === Градоначалник === Првиот директно избран градоначалник Херман Штел (CDU) починал на 4 мај 2004 година, откако доживеал удар два дена пред финалето во Германскиот куп.<ref>{{нмс|publisher=RP Digital GmbH|url=http://www.rp-online.de/panorama/deutschland/flensburgs-oberbuergermeister-stirbt-vor-handballspiel-1.2067611|title=Tod nach Schlaganfall|date=5 мај 2004|accessdate=29 октомври 2013}}</ref> За негов наследник на 14 ноември 2004 година со 59% од гласовите бил избран независниот кандидат Клаус Чојшнер, предложен од страна на CDU. Во октомври 2010 година бил избран нов градоначалник во Фленсбург. На изборите на 31 октомври 2010 година имало вкупно девет кандидати.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/flensburger-tageblatt/artikeldetails/article/111/sie-alle-wollen-den-ob-abloesen.html|title=Sie alle wollen den OB ablösen|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=14 септември 2010|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Од нив во вториот круг се нашле Елфи Хеш (со 25,1%, CDU/Зелени) и Зимон Фабер (19,4&nbsp;%, SSW). На 21 ноември 2014 година победил Фабер со 54,8% од гласовите пред Хеш (45,2%). === Совет === Советот<ref name="Paul Selk – De Oberlehrer un de Overbörgermeister" /> е општинско собрание на градот Фленсбург. За местата гласаат граѓаните на секои пет години. Последните избори се одржале на 26 мај 2013 година. === Градско собрание === Старото Градско собрание на градот се наоѓало на поранешниот плоштад Тинг во близина на денешниот Градски театар. Подоцна, како привремено Градско собрание бил користен Регирунгсхоф на Холм. Денес, двете градби повеќе не постојат. Во 1964 година следело преселувањето на градската администрација во новото Градско собрание, сива бетонска градба од 17 ката, која била обновена во 1990-тите години со околу 50 милиони марки. Во непосредно соседство на Градското собрание се наоѓа матичната служба. === Грб === Двата шлезвишки лава го претставуваат симболот на поранешното [[Војводство Шлезвиг]]. Копривата стои за [[Холштајн]] и била првпат употребена од страна на шауенбуршките грофови на Шлезвиг во {{римски|15}} век, која за време на царот била повторно дел од грбот. Кулата ги претставува старите градски права на Фленсбург и на поранешната тврдина, од која веројатно градот го добил своето име. Брановите ја означуваат положбата на [[Фленсбуршки Фјорд|Фленсбуршкиот Фјорд]]. Најстарото поставување на грб на Фленсбур потекнува од средината на {{римски|14}} век. Со тек на време се отстранувале одредени делови. Правото за веење на грбот било донесен од страна на кралот [[Вилхелм II (Германија)|Вилхелм&nbsp;II]] од Прусија во 1901 година и во некој преработен облик на 19 јануари 1937 година од претседателот на [[Покраина Шлезвиг-Холштајн|Покраината Шлезвиг-Холштајн]]. Овој денешен облик повторно се враќа на потеклото на грбот. Логото на Фленсбуршката пиварница, кое се наоѓа на пивските амбалажи на „Фленс“, поседува одредени елементи на фленсбуршкиот грб. [[Податотека:Flagge Flensburg.svg|мини|Знаме на градот Фленсбург]] === Химна === Покрај овие симболи постои исто така и Фленсбуршка песна. Песната била напишана во 1909 година од учителката Ида Марквардсен (1868–1941), која предавала во училиштето Августа-Викторија. Во 1993 година, текстот на песната бил подновен. === Општинска заедница === Од 1 јануари 2008 година, Фленсбург се наоѓа во рамките на една општинска заедница, вршејќи ги административните работи на [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]]. === Збратимени градови === [[Податотека:Flensburger Städtepartnerschafts-Denkmal vom Bahnhofsvorplatz beim Carlisle Park, Bild 02.JPG|мини|Споменик за збратимените градови во паркот Карлајл:<br />* {{знамеикона|ВБР}} [[Карлајл]] од 1961 г.<br />* {{знамеикона|ГЕР}} [[Нојбранденбург]] од 1987 г.<br />* {{знамеикона|ПОЛ}} [[Слупск]] од 1988 г.]] Во периодот 1954-1956 година, Фленсбург бил партнерски град на [[Швиноујшќе|Швинеминде]]. Партнерскиот статус не се засновал на врските со полската градска управа, туку на врските со избрканите германски граѓани на градот Свинеминде. Подоцна, граѓаните на Свинеминде се населиле во Фленсбург. Во 1965 година, граѓаните на Свинеминде ја одбележиле 200-годишнината од постоењето на градот. На 3 јуни 1765 година, Фридрих Велики му ги доделил градските права на Свинеминде. Фленсбург одржува врски со [[Карлајл]] во Англија (од 1961 г.), со [[Нојбранденбург]] во Мекленбург-Западна Померанија (од 1987 г.) и со [[Слупск]] во Полска (од 1988 г.). Карлајл, Фленсбург и Слупск имаат и тројно партнерство. По англискиот град бил именуван парк во близина на железничката станица.<ref>{{Наведена книга|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm|title=Flexikon|place=Flexikon |year=2009|pages=41–42}}</ref> Во мај 2014 година, во Фрирлунд, бил именуван парк во чест на полскиот град Слупск, иако била направена грешка при именувањето.<ref>{{нмс|url= http://ratsinfo.flensburg.de/sdnetrim/Lh0LgvGcu9To9Sm0Nl.HayIYu8Tq8Sj1Kg1HauCWqBZo5Ol2OnyIhuGWsFSq4Qp0Oe-Ie1CXuCWn4Oi0Lg-IbvDauHTp8To1Ok0HbwHau8Vt6Pi4Nj2GJ/Beschlusstext_RV-44-2014_-oeffentlich-_Ratsversammlung_22 мај 2014.pdf#search=Slupsk-Park|title= Beschluss der Flensburger Ratsversammlung zur Benennung einer Parkanlage in Fruerlund|publisher= Град Фленсбург|date= 26 мај 2014|accessdate= 17 август 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Со истоименуваниот мал град [[Фленсбург (Минесота)|Фленсбург]] во [[САД|американската]] сојузна држава [[Минесота]], градот не одржува никакви официјални врски.<ref>Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm: ''Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!'' Flensburg 2009, Artikel ''Flensburg Minnesota''</ref> === Дански генерален конзулат === Данска, покрај амбасадата во Берлин, еден конзулат во Минхен и дванаесет други почесни конзуларни претставништа во Германија, има и генерален конзулат во Фленсбург.<ref>{{нмс|url=http://tyskland.um.dk/de/uber-uns/daenische-vertretungen/|title=Dänische Vertretungen in Deutschland|publisher=Данска амбасада|accessdate=24 јуни 2014}}</ref> Речиси еден месец по референдумот во Шлезвиг во јули 1920 година отворила биро за пасоши и визи. == Култура и знаменитости == === Театар === [[Податотека:Stadttheater, Flensburg.JPG|мини|Градскиот театар отворен во 1894 година е главно средиште на покраинскиот театар и симфонискиот оркестар на Шлезвиг-Холштајн (2009 г.).]] [[Податотека:Porticus (Flensburg).jpg|мини|„Портикус“ (''Porticus'') од 1740 година, најстарата [[крчма]] на градот, со малиот театар „Орфеј“ во поткровјето]] ;Претходно Претходник на театарскиот живот во Фленсбург биле — скитниците како улични уметници и куклен претстави — во играта на страста во црквата „Св. Богородица“ во 1450 година и од 1560 година претстави на евангелистичкото латинско училиште, денес Старата гимназија, која понекогаш додава латински делови во училишната комедија на германски јазик.<ref>{{Наведена книга|author=Brigitte Rosinki|title=Vorhang auf!|place= Flensburg|year=2013|isbn=978-3-925856-71-6|pages=8}}</ref> Од 1732 година, магистратот доделил концесии на театарски групи, чии претстави до 1795 година се одржувале во првата сала на Старото Градско собрание (1445–1883). Во Ратхаусхоф на местото на денешниот Градски театар, на 17 септември 1795 година се отворила првата театарска зграда во Фленсбург (''Schauspielhaus''), каде на почетокот свои претстави имале само претстави од дворот на замокот Готорф. Од средината на {{римски|19}} век настанале уште два други театри, чии претстави се одигрувале исклучиво лете и чии имиња биле претстава на Тиволи од [[Копенхаген]]: првиот, стариот „Тиволи“ се наоѓал во една двокатна станбена зграда со отворена [[бина (театар)|бина]]; вториот „Нов Тиволи“, имал бина во еден од омилените локални на Фленсбуржани. До 1906 година, кога пожар ја уништила Халата, во нејзе исто така се одржувале театарски претстави и големи концерти. Претходно, во 1883 година, се одлучил градот за нацртот на театарот, кој единаесет години подоцна бил изграден на истото место на Градскиот театар<ref name="Petuhtanten-Kaffeeklatsch">{{Наведена книга|author=Paul Selk|title=Flensburger Anekdoten|publisher=Husum Druck- und Verlagsgesellschaft mbH u. Co. KG|place=Husum|year=1978|pages=21–23|isbn=3-88042-072-6}}</ref>. Неговиот прв управник, Емил Фрицше, го отворил на 23 септември 1894 година.<ref>{{Наведена книга|author=Klaus Witt|title=Flensburger Theaterleben vom 16. Jahrhundert bis zur Gegenwart|place=Flensburg|year=1953}}</ref> ;Денес Фленсбуршката театарска сцена игра ја одразува јазичната и културна изобилност на градот и постојат околу половина дузина театри со постојани претстави, сите сместени во историски градби во центарот на градот. Бината на Градскиот театар во Ратхаусштрасе е една од водечките места на покраинскиот театар и симфониски оркеста на Шлезвиг-Холштајн, отворен во 1974 година, најголемата покраинска бина во Германија, чии претстави се посветени на операта, театарот и балетот.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|140–141}} Театарот на [[долногермански јазик]] настапувал во 1920-тите години на долногерманската бина во Фленсбург, која од 1982 година посетува студио со околу 100 седишта.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|169}} Слободните професионални театри во програмата се појавуваат од 1980-тите години, како што е Пилкентафел (''Theaterwerkstatt Pilkentafel''), кој постои од 1998 година во Јиргенсби.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|185–186}} Во блиското соседство се наоѓа Театарското училиште на Фленсбург, во чија зграда, театарот Паласт често изведува претстави. Театарски претстави, кабареа, концерти и читања се дел од репертоарот на театарот „Орфеј“, кој постои од 1992 година и со 60 седишта е еден од најмалите театри во Германија. Сместен е во една стара [[фахверк]] куќа над најстарата крчма во Фленсбург, „Портикус“ (''Porticus'') од 1740 година.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|178}} Недалеку оттаму, се наоѓа Дет лиле Театер ''(Hjemmet)'', аматерски театар на [[дански јазик]] и институција од 1966 година, во чии простории има 80 седишта.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|144}} Еден друг мал театар со околу 60 седишта е куклениот театар „Кримелмокел“ (''Krimmelmokel Puppentheater''), кој е дел од Германската куќа и главно е наменет за деца од претшколска и улилишна возраст.<ref>[http://www.krimmelmokel.de/ Krimmelmokel Puppentheater], 28 февруари 2014]</ref> Театар без свои постојани претстави е „Руско-германската сцена“,<ref>{{нмс|url=http://www.theater-rdb.de/index.php|title=Russisch-Deutsche Bühne|accessdate=9 април 2015|archive-date=2015-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150626135701/http://www.theater-rdb.de/index.php|url-status=dead}}</ref> „ИмПроГрам“, импровизирачки театар,<ref name="FT 14. November 2013">{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/alles-theater-seit-1450-id4113596.html|title=Stadtgeschichte: Alles Theater – seit 1450 |author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=14 ноември 2013|accessdate=2015-04-09}}</ref><ref>{{нмс|url= http://www.improgramm.de/|title=ImProGramm|accessdate=9 април 2015}}</ref> и од 1996 година<ref name="FT 14. November 2013" /> групата „Брошман & Финке“ (''Broschmann & Finke Theater-Compagnie'').<ref>{{нмс|url=http://www.broschmann-finke.de/|title=Broschmann & Finke Theater Company|accessdate=9 април 2015}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-neues-theater-fuer-flensburg-id1248696.html|title=Broschmann & Finke: Ein neues Theater für Flensburg|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date= 19 март 2011|accessdate=9 април 2015}}</ref> === Кино === [[Податотека:Deutsches Haus, mit Blick über den Berliner Platz (Flensburg 2014).JPG|мини|Салата за приредби од 1930 година: Германската куќа со киното „51 скала“, место на одржување на фленсбуршките денови на краткиот филм и на куклениот театар „Кримелмокел“]] [[Податотека:Ibis Budget Flensburg.JPG|мини|Над најголемото кино во градот, ''UCI Kinowelt'' на Централната автобуска станица, се наоѓа хотелот Фленсбург Сити од групацијата Ибис (2013 г.)]] ;Историја Во 1896 година започнала историјата на киното во Фленсбург, откако бил донесен кинетоскоп. Првите кратки филмови биле прикажани уште истата година на различни места низ градот.<ref name="Aha, Kino">{{Наведена книга|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm |title=Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!|place=Flensburg|year=2009|pages=124–125}}</ref> На 8 септември 1906 година било отворено првото кино во градот, „Косморама“ со 123 седишта. Следеле бројни други отворања на кина, меѓу кои биле она во театарот Паласт со 230 места и Лихтшпилхаузес Опера, првото новоизградена кино, кое подоцна било познато како „Германија“ и „Централ Тонфилмтеатер“. По [[Прва светска војна|Првата светска војна]] биле отворени „Еденс“ (подоцна „Корзо“), „Колосеум“ (со околу 1000 места било најголемото кино во градот), „Глорија“ и „Шауенбург“ (подоцна „Капитол“).<ref name="Aha, Kino" /> На 4 март 1930 година бил прикажан првиот филм со звук во киното „Глорија-Паласт“. Во времето на [[Третиот Рајх]] биле прикажувани главно забавни филмови, пред сè во Колосеум. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]] имало многу кинопосетители. ;Денес Денес, во Фленсбург останале само две кина. Отвореното програмско кино „51 скала“ (''51 Stufen'') во старата музичка сала на Германската куќа прикажува филмови надвор од редовните, има 120 места и воедно е седиште на фленсбуршките денови на краткиот филм. Името на киното се однесува на искачувањето на скалите до вториот кат и е поттикнато од претходниот класик на [[Алфред Хичкок]], 39 скали од 1935 година.<ref>{{нмс|url=http://www.51stufen.de/kino-51-stufen.html|title=Киното 51 скала|work=51 Stufen – Kino im Deutschen Haus|publisher= Deutsches Haus Veranstaltungsstätten GmbH|accessdate=17 јуни 2015}}</ref> Од 2000 година постои мултиплекс-кино на Централната автобуска станица<ref name="Aha, Kino" />, кое било дел од ланецот на кина Кинополис. Од 2004 година, киното е дел од ланецот Киноплекс и го земало името на новиот ланец.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-online.de/az/kinoplex.html|title=Kinoplex|work=Flensburg Online|accessdate=26 мај 2015}}</ref> По уште едно преземање од ''UCI Kinowelt'', името се променило уште еднаш. Кино поседува скоро 2000 места во осум сали и е најголемо во градот. === Фленсбург како филмски град === [[Податотека:003 Kalles Polizei.jpg|мини|Полициската серија ''Da kommt Kalle'' во куќата на весникот ''Flensborg Avis'' (2011 г.)]] Во Фленсбург се снимала телевизиската серија ''Der Landarzt'' во периодот 1986-2012. Исто така, уште една серија од телевизијата ZDF, ''Da kommt Kalle'' (од 2006 г.) била снимана главно во Фленсбург. Освен нив биле снимани и делови на комичниот филм ''Werner – Beinhart!'' од 1990 година во Фленсбург. Во 2004 година режисерот [[Тил Францен]], роден во Фленсбург, го снимал својот прв филм ''Сината граница'' (Германија 2004/2005<ref>{{нмс|url=http://www.filmportal.de/film/die-blaue-grenze_f3d2e4b63a1049f2aa420c052eeeef8c|title=Die blaue Grenze: Deutschland 2004/2005, Spielfilm|work=filmportal.de|accessdate=24 март 2015}}</ref>) во Фленсбург и во соседниот регион [[Јужна Данска]].<ref>{{нмс|url= http://www.dieblauegrenze.de/|title=Die blaue Grenze: Produktionsdaten|publisher=jetfilm Verleih c/o Moviepilot GmbH|accessdate=24 март 2015}}</ref> Отприлика во истиот период снимал документарен филм за Фленсбург, Минесота, во истоимениот град во Минесота. Во кримикомедијата на ZDF ''Das geheime Leben meiner Freundin'' (Германија 2004/2005<ref>{{нмс|url=http://www.filmportal.de/film/das-geheime-leben-meiner-freundin_ff6b3f80cf984239a9f94c336a164d29|title=Das geheime Leben meiner Freundin: Deutschland 2004/2005, TV-Spielfilm|work=filmportal.de|accessdate=24 март 2015}}</ref>), главните улоги ги играле Мариеле Милович и Јирген Фогел. За филмувањето на книгата ''Die Sonnenuhr oder das geheime Leben meiner Freundin Roos'' од [[Мартен ’т Харт]] бил избрана плажа во [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], Стариот град на Фленсбург и поморската школа во Мирвик.<ref name="Welt 2004">{{нмс|url=http://www.welt.de/print-welt/article331860/ZDF-verfilmt-t-Haarts-Sonnenuhr-in-Flensburg.html|title=ZDF verfilmt 't Haarts "Sonnenuhr" in Flensburg|work=Die Welt |date=3 август 2004|accessdate=24 март 2015}}</ref> === Архиви и библиотеки === [[Податотека:Hängende Schuhe in der Norderstraße bei der Dänischen Bibliothek, Bild 02.jpg|мини|Шуфити (''Shoefiti'') пред данската Централна библиотека]] Фленсбург е седиште на повеќе библиотеки и архиви: Градскиот архив на Фленсбург, кој се наоѓа во приземјето на Градското собрание од 1964 година, поседува бројни збирки од историјата на Фленсбург. Градската библиотека на Фленсбург во најгорниот кат на трговскиот центар ''Flensburg Galerie'' поседува над 120.000 дела. Со помошта на Заедната и меѓусебната библиотека (порано Централна библиотека на покраината во Фленсбург) во улицата Вајц можат да се позајмуваат книги и од други библиотеки. За заинтересираните читатели од данското малцинство постои данската Централната библиотека за Јужен Шлезвиг во улицата Нордер. Таму се наоѓа „Шлезвишката збирка“ (герм. ''Schleswigsche Sammlung''; дан. Den Slesvigske Samling)'', литература за историјата на Северен и Јужен Шлезвиг на [[Германски јазик|германски]], [[Дански јазик|дански]], [[Долногермански јазик|долногермански]], [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]], јужнојитландски и пету. Посебна библиотека имаат студентите на Фленсбуршкиот универзитет, кои за студиски цели можат да позајмат научна литература во Централната универзитетска библиотека Фленсбург. Околу 60.000 дела се сместени во библиотеката на Поморската школа Мирвик. === Музеи и историско пристаните === ==== Музејска планина ==== [[Податотека:Museumsberg Flensburg.JPG|мини|Музејска планина Фленсбург]] Одлучувачка улога за туризмот на градот на фленсбуршката музејска сцена постојат два изложбени комплекси. Првиот комплекс е западно од Стариот град во блиската Музејска планина (''Museumsberg''). Изложбите од 1876 година на тогашниот основан градски музеј се сместени во две градби со шлезвишката уметничка и културна историја од средниот век до денес. Спектарот се движи од рурални соби преку изработки во југендстил и уметнички дела на [[Емил Нолде]] и [[Ерих Хекел]].<ref>[http://www.museumsberg-flensburg.de/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151117023946/http://www.museumsberg-flensburg.de/ |date=2015-11-17 }}, 30 ноември 2012</ref> Во приземјето на куќата „Хајнрих Зауерман“ од 2001 година се наоѓа природонаучниот музеј, во кој е прикажан животинскиот и растителниот свет на северниот дел на Шлезвиг-Холштајн. Во блискиот парк Кристијансен се наоѓа „куќа од леденото време“, сместена во една поранешна градба од 1920 година, која претставува збирка на земјата. Кон музејот припаѓа и Старите гробишта, на кои се подигнати Фленсбуршките лавови од 1862 година, кои потсетуваат на меѓусебните разместување на Германците и Данците. ==== Историско пристаниште ==== [[Податотека:Museumsschiff Alexandra Flensburg Hintergrund St. Jürgen-Kirche Winter.jpg|мини|На старото Фленсбуршко пристаниште е закотвен парниот брод „Александрија“, поморски експонат на Фленсбург; во позадина е црквата „Св. Јирген“ и четвртот на капитените во Јиргенсби (јануари 2015 г.)]] Втор комплекс и значајно туристичко одредиште е историското пристаниште на западната страна на фјордот на Фленсбуршкото пристаниште, на кое се одржуваат разни манифестации и привлекува многу посетители, особено лете. Во 1984 година тука бил отворен бродскиот музеј, сместен во една поранешна царинарница, кој како музејската планина се наоѓа во градски раце и во 2012 година бил повторно отворен во нова градба, по двегодишна градба. Оттогаш, исто така, и поранешната царинарница е дел од бродскиот музеј. Во подрумот се наоѓа музеј посветен на румот, во која се прикажува илјадагодишната историја на фленсбуршката трговија со румот, вклучувајќи ја и трговијата со робови.<ref>{{Наведена книга|author=Томас Овердик|publisher=Rainer Prüss|title=Leinen Los!place=Фленсбург|year=2012|pages=14–17|issn=1610-2827}}</ref> До отворањето на производствениот музеј Браш Рум во 2014 година во Роте Штрасе<ref>{{нмс|url=http://www.braasch.sh/|title=Herzlich willkommen im neuen Braasch Rum Manufaktur Museum|publisher=Wein- & Rumhaus Braasch e.K|accessdate=29 декември 2014}}</ref> претставувал единствен музеј за рум во Германија. Во соработка со музејското пристаниште на Фленсбург, од 1979 година постојат бројни историски едрилици сместени на пристаништето една до друга. Постојан гостин е тукашниот брод Дагмар Аен, изграден во 1931 година. На крајот се наоѓа новоградба од 1991 година, која потсетува на фленсбуршкиот пристаништен кран, кој постоел од 1726 до 1889 година. На другата страна се наоѓа музејското бродоградилиште, кое од 2001 година ја прикажува бродоградбата во минатото. Малку појужно се наоѓа парниот брод „Александрија“ од 1908 година. Последниот пловен патнички парен брод важи за поморска знаменитост на Фленсбург. ==== Рибарски музеј ==== [[Податотека:Das Fischereimuseum Flensburg, Bild 02.JPG|мини|Рибарскиот музеј на источниот брег (2013 г.)]] Туристички обележани се знаменитостите на историското пристаниште преку измислениот фленсбуршки капитенски пат, културна прошетка, на која се додадени други знаменитости во центарот на градот.<ref>[http://www.historischer-hafen.info/ Webpräsenz des Historischen Hafens] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130219085933/http://www.historischer-hafen.info/ |date=2013-02-19 }}, 20 октомври 2012</ref> Точка на патот е старото рибарско пристаниште на источниот брег, на кој се наоѓа мал рибарски музеј, од кое во неговите најдобри времиња прехранувало 150 семејства. Било основано на иницијатива од рибарското здружение основано во 1872 година, во кое денес членуваат 80 рибари (состојба 2012 г.).<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/index.php?id=160&tx_ttnews%5Btt_news%5D=2557716&no_cache=1|title=Die letzten Gallier des Fischereivereins|publisher=shz.de|date=22 август 2012|accessdate=30 ноември 2012|archive-date=2013-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004213351/http://www.shz.de/index.php?id=160&tx_ttnews%5Btt_news%5D=2557716&no_cache=1|url-status=dead}}</ref> Музејот се простира на површина од 50&nbsp;м² и поседува еден аквариум од 1500&nbsp;литри, во кој се дава претстава за фауната и флората на Балтичкото Море.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/eine-leidenschaft-mit-tradition-id7241181.html|title=Fischereiverein Flensburg: Eine Leidenschaft mit Tradition|author=Нико Вазмунд|work=Flensburger Tageblatt|date=25 јули 2014|accessdate=24 јануари 2015}}</ref> ==== Други објекти ==== [[Податотека:Phänomenta Nordertor Nacht 2015.jpg|мини|Феномента близу Северната порта]] Во современи услови постои „Феномента“, научен центар на Фленсбуршкиот универзитет, во кој се проучува природата и технологијата од средината на 1990-тите години. Спорното проширување од неговото отворање во 2008 година претставува силен контраст со блиската Северна порта. Посеверно од него се наоѓа колиба на заштитената ветерница Бермиле од 1792 година. Последната од околу триесетина ветерници во градот<ref>{{нмс|url=https://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburgs-letzte-windmuehle-feiert-runden-geburtstag-id161403.html |title=Flensburgs letzte Windmühle feiert runden Geburtstag|author=Кристин Станцикас|publisher=shz.de|date=23 мај 2012|accessdate=30 ноември 2012}}</ref> ги отвора повеќепати годишно своите врати за посетителите. Во градскиот дел Мирвик постои еднаш неделно пристап до збирката за илјадагодишната поморска историја. Се наоѓа во просториите на Поморската школа во Мирвик, која по правило е забранета за цивилите. <gallery> Schiffahrtsmuseum Flensburg2007.jpg|Бродскиот музеј спротив музејското пристаните (2007 г.) Museumswerft Flensburg - Danske Jagt 04.jpg|Хала за градба на бродови на музејското бродоградилиште (2006 г.) Mhf2.jpg|Обновениот пристаништен кран од 1991 година во музејското пристаниште во Фленсбург (2007 г.) Eiszeit-Haus IGP7439.jpg|Куќа од леденото доба во паркот Кристијансен (2012 г.) </gallery> === Градби === [[Податотека:Nordertor.jpg|мини|Северната порта, изградена на крајот на {{римски|16}} век, остаток на фленсбуршките бедеми, се смета за знаменитост на градот (2006 г.)]] [[Податотека:Kompagnietor Flensburg2007.jpg|мини|Портата Компањи од 1602 година е една од најстарите градби во градот (2007 г.)]] ==== Стар град ==== Фленсбург располага со добро зачуван Стар град со бројни знаменитости од неколку векови. Карактеристична е положбата паралелна со водата. Три од четирите четврти на Стариот град се протегаат долж насоката север-југ кон фјордот. Градежниот бум во царското време довело до делумна надградба на Стариот град и донел значајно проширување на градот. Во Втората светска војна останал скоро неуништен, поставувајќи градежна политика во Фленсбург како и во другите места во повоениот период, каде што биле изгубени старите градби и биле градени нови во преголеми димензии. Ова било попречено од недостигот на пари. Бројни стари градби биле срушени и биле изградени новоградби. Дури кон крајот на 1970-тите години овој тренд прекинал. Подоцна, биле подигнати значајни стари градби или биле изградени современи градби во историски стил. И покрај големата штета во Фленсбург постаи добро зачуван Стар град. По крајот на Првата светска војна, на рабовите на Стариот град се изградиле голем број училишни градби, од кои Старата гимназија е најстара. Нејзината градба и градбата на другите училишта и денес преовладуваат во панорамата на фленсбуршкото внатрешно пристаниште. ==== Зачувани градби ==== <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * Црква „Св. Јован“ (''Johanniskirche'') — најстара црква во градското јадро, {{римски|12}} век * Црква „Св. Богородица“ (''Marienkirche'') — доцноготска, преобразена во барок, кула од 1885 година, вредни украси * Црква „Св. Никола“ (''Nikolaikirche'') — готска главна црква со познати оргули од Хајнрих Рингеринк * Црква „Св. Дух“ (''Heiliggeistkirche'') — поранешна капела на болницата на Светиот Дух * Францискански манастир — основан во 1263 година со историски градби * Северната порта — знаменитост на градот * Порта Компањи — изградена 1602 година * Стара фленсбуршка куќа или Екенер куќа — родна куќа на браќата [[Хуго Екенер|Хуго]] и [[Александер Екенер]] * Фленсбуршка куќа — поранешно сиропиталиште, денес дански културен центар * Бројни трговски куќи долж старата главна улица Холм * Гноменкелер — историска гостилница во Холм, важи за архитектонски бисер од {{римски|16}} век * Јужниот плоштад со најстарата куќа во градот * Северниот плоштад * Роте Штрасе (''Rote Straße'') * Јиргенштрасе со капитенскиот четврт, претходно предградие на градот * Олуг-Замсон-Ганг — сокак со мали куќи, историскиот „црвен четврт“ на Фленсбург * Маргаретенхоф — станбен комплекс од {{римски|17}} век или порано, кој бил проширен во {{римски|19}} век * Шифбрике (''Schiffbrücke'') — стара улица во Фленсбуршкото пристаниште * Градски ѕид — остатоци од градскиот бедем кои можат да се видат кај црквата „Св. Никола“ и Францисканскиот манастир * Бергмиле (''Bergmühle''; од 1792 г.) и Виндмиле (''Windmühle''; од 1808 г.) — двете последни ветерници во градот * Бургхоф (''Burghof'') — станбен комплекс со дворски карактер * Германска куќа (''Deutsches Haus'') — сала во центарот на градот од архитекторт Паул Циглер * Главната железничка станица — завршена во 1929 година * Градското собрание — 16 катна градба од 1964 година, обновена во 1997 година * [[Водокула]] Фленсбург-Мирвик — од 1961 година </div> <gallery perrow="6" caption="Зачувани градби"> Flensburg St. Nikolai-Kirche am Südermarkt Foto 2007 Wolfgang Pehlemann Wiesbaden 006 3A.jpg|Црква Св. Никола Ältester Profan-Bau in Flensburg, errichtet ca 1490, Südermarkt 12, Apotheke, Bild 1.JPG|Најстарата градба во Фленсбург од 1490 година на Јужниот плоштад Nordermarkt. Flensburg.jpg|Северниот плоштад Nordermarkt Flensburg Neptunbrunnen Nacht 2015.jpg|Нептунските изводи на Северниот плоштад Hospital und Kloster zum Heiligen Geist, anderes Bild.JPG|Манастирот на Светиот Дух кај поранешниот Францискански манастир Flensburg, Rote Straße, Advent 2011.jpg|Роте Штрасе Alte Post Flensburg (Flensburg).jpg|Старата пошта Flensburg Holm 17 6968.jpg|Граѓанска куќа Burghof, Flensburg.JPG|Бургхоф Flensburg Oluf-Samson-Gang 18 8039.jpeg|Олуф-Замзон-Ганг Flensborghus in Flensburg.jpg |Фленсбуршка куќа Westindienspeicher (Flensburg 2013).JPG|Западноиндиски склад Flensburger Walzenmühle, Bild 002.JPG|Валценмиле Фленсбург St. Petri Kirche und Flensburgs Bergmühle vom Hafen (Ostufer) aus.JPG|Црквата „Св. Петар“ и Бергмиле Johannisstraße 78a, Flensburg.jpg|Маргаретенхоф Flensburg Wasserturm Mürwik.jpg|Водокула Мирвик од 1961 година во народниот парк </gallery> ==== Загрозени градби ==== [[Податотека:Trollturm Süd (Trollseelager II), der Bunker in der Steinstraße beim Trollseeweg (Flensburg 2014), Bild 006.JPG|мини|Кула „Цомбек“ од 1942 година (2014 г.)]] Следниве градби се загрозени, им се направени големи промени и не се сметаат повеќе за историски: * Фленсбуршката пристанишна железница од 1854 година — најстарата зачувана (моментално) железница во Германија, поставена на постоечката железница околу градските бедеми<ref>{{нмс|url=http://www.flensburgjournal.de/2014/09/geburtstagsgruesse-tillykke-med-dagen/|title=Deutschlands älteste Gleisanlage: Geburtstagsgrüße / Tillykke med dagen|author=Hans-E. Henningsen|work=Flensburg Journal|date=26 септември 2014|accessdate=30 септември 2014|archive-date=2014-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219103211/http://www.flensburgjournal.de/2014/09/geburtstagsgruesse-tillykke-med-dagen/|url-status=dead}}</ref> * Царски двор (''Kaysers Hof'') — со околните стари пристанишни куќи и царските штали.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-schandfleck-soll-verschwinden-id3294316.html|title=Neues Hotel in Flensburg – Ein Schandfleck soll verschwinden|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=15 јуни 2013|accessdate=15 април 2014}}</ref> Во тек се градежни работи до 2016 година во дворот на поранешната дискотека ''Rockpalast Speicher''<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/bagger-im-alten-rotlicht-viertel-id8188266.html|title=Hafenumbau in Flensburg: Bagger im alten Rotlicht-Viertel|author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=14 ноември 2014|accessdate=9 мај 2015}}</ref> * Ветерница Св. Јован — една од двете зачувани ветерници во Фленсбург. Единствената ветерница во Фленсбург на источната страна, која се наоѓала во областа [[Ангелн]]. * Кули Цомбек — иако северната кула во Тролзевег е сè уште културен споменик, јужната кула во Штајнштрасе важи како загрозена.<ref>[http://www.ihrsan.de/tl_files/ritschel/pdf/NST_RV140213_Rahmenplan_A3.pdf Rahmenplan RV 13 февруари 2014 (PDF)]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}; 22 октомври 2014</ref> * Поморска клиника во Мирвик — заедно со градбите од поморската школа и водокулата Мирвик во годините 1906 до 1910 година. ==== Загубени градби ==== [[Податотека:Der wesentiche Teil der Duburg auf dem Beyerschen Epitaph in St. Marien (Flensburg) von 1591.JPG|мини|Дубург, стара тврдина од {{римски|15}} век, од која произлегло името на градскиот округ Дубург. (Баварски епитаф од 1591 г.)]] <div class="references-small" style="-moz-column-count:2; column-count:2;"> * Дубург — градска тврдина од {{римски|15}} век * Едебе — тврдина од средниот век, од која денес постојат само руини * Црква Гертруда — црква на Рамсхарде, срушена по реформацијата, а нејзините гробишта биле зачувани до 1822 година * Болница „Св. Јирген“ — срушена по реформацијата, денес таму се наоѓа црквата „Св. Јирген“ * Касарни Дубург — првите касарни во градот од 1872/76 до 1987/95 * Старото Градско собрание — изградено во {{римски|15}} век на Тингплац, срушено во 1833 година * Владејачка палата — политички центар на [[Војводство Шлезвиг|шлезвишките војводи]] во периодот 1851–1864; од 1882 година била привремено Градско собрание, а од 1964 година е изграден нов трговски центар на нејзино место * Ветерница Бакен или Ветерница „Св. Павле“ — сместена во јужниот дел на градот, Зидштат. Претставува ветерница за нафта, од холандски тип и била срушена во 1942 година при сојузничките напади.<ref>''Flensburger Straßennamen''. Gesellschaft für Flensburger Stadtgeschichte, Flensburg 2005 , ISBN 3-925856-50-1, Artikel: Backensmühle sowie: Broder Schwensen und Dieter Nickel: ''Flensburg im Luftkrieg, 1939-1945'', Flensburg 2008, Seite 121</ref> * Амбарот на Маргаретенхоф во улицата Јоханис 78, уништен во 1945 година во бомбардирањата * Маргаретенбург — раскошна вила на винскиот трговец Јенс Штадсхолт од 1873 година. По големиот пожар во 1984 година била срушена.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/in-liebe-gewidmet-die-margarethenburg-id3418356.html|title=In Liebe gewidmet – die Margarethenburg|author=Felicitas Gloyer|work=Flensburger Tageblatt|date=31 јули 2013|accessdate=8 мај 2015}}</ref> * голем дел од градските бедеми * Изворите на Бизмарк * Водокула во Вајхе — поранешна знаменитост на градскиот дел<ref>Gerhard Nowc: ''Als Weiche noch europäischer Verkehrsknoten war'' im Flensburger Tageblatt, 24 октомври 2014</ref> * Англиска железничка станица — пруска железничка станица * „Блајштифт“ — 216. висок предавател, кој постоел од 1957 до 1990 во Јиргенсби </div> === Значајни споменици === [[Податотека:Flensburger Löwe (Einweihung, Redner Simon Faber).JPG|мини|Фленсбуршките лавови на Старите гробишта се симбол на германско-данските војни]] [[Податотека:Einweihung des Denkmals für Menschen, die sich nicht missbrauchen ließen für einen verbrecherischen Krieg, Bild 01.JPG|мини|Поставувањето на т.н. споменици на дезертери (2014 г.)]] Најстариот споменик е могила, која потсетува на борба помеѓу црковната парохија Св. Никола и црковната парохија Св. Марија.<ref>Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm: ''Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!. Flensburg 2009,'' Artikel: ''Denkmale''</ref> За паднатите во Битката кај Бау од 1848 година е поставен обелик во Нојштат и споменик во Бергмиле.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-szene.de/news-blog-flensburg/news/stadt-flensburg-stimmt-umsetzung-des-turnerdenkmals-zur-sportanlage-eckener-str-zu.html|title=Stadt Flensburg stimmt Umsetzung des Turnerdenkmals zur Sportanlage Eckener Str. zu|work=Flensburg Szene|date=16 декември 2014|accessdate=20 јуни 2015}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Turner-Denkmal: Der Ball liegt jetzt beim TSB Flensburg|work=Flensborg Avis|url=[http://www.fla.de/artikel/Der-Ball-liegt-jetzt-beim-TSB-Flensburg-1b2fb.html Online-Vorschau mit Foto des Turner-Denkmals]|accessdate=20 јуни 2015|archive-date=2015-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924013636/http://www.fla.de/artikel/Der-Ball-liegt-jetzt-beim-TSB-Flensburg-1b2fb.html|url-status=dead}}</ref> Најпознат споменик во градот се Фленсбуршките лавови на Старите гробишта. Споменикот бил откриен во 1862 година, во 1867 година бил пренесен во Берлин, од 1945 до 2011 година стоел во Копенхаген и од септември 2011 година повторно е поставен во Фленсбург на Старите гробишта. Во 1903 година, [[Хелмут Шифелкамп]] во чест на [[Ото фон Бизмарк]] на Јужниот плоштад поставил негов споменик во облик на Бизмарковата фонтана. Фонтаната била отстранети поради идеолошки причини во времето на националсоцијализмот. Исто така, во 1903 година бил поставен споменикот на Врангел на скулптурот Адолф Брит во Градскиот парк и споменикот „Блихер“ посветен на експлозијата на истоимениот брод во 1907 година.<ref>[http://www.flensburger-allerlei.de/ansichten_3.php?aw=1 Motivähnliche Ansichten aus Flensburg!, Denkmäler], 19 јуни 2015</ref> Паднатите на поранешната општина Тветер Холц во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] имале споменик од 1920 година во облик на двеметарска пирамида и со написи на 15. жртви.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-vergessenes-denkmal-unter-baeumen-id9987571.html|title=Twedter Holz in Flensburg: Ein vergessenes Denkmal unter Bäumen|author=Joachim Pohl|work= Flensburger Tageblatt|accessdate=20 јуни 2015}}</ref> Особено значаен споменик бил и за фленсбуршките загинати во Германско-француската војна од 1870 до 1871 година на плоштадот Кристијан Фридрих Фогт. Обелискот со полетан орел на врвот содржел националпатриотски написи, кои во повеќе наврати од непознати лица — последен пат во јануари 2015 година — се вандализирани.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/tapfere-soehne-flensburgs-farb-anschlag-auf-ehrenmal-id8633341.html|title=Vandalismus: „Tapfere Söhne Flensburgs“ – Farb-Anschlag auf Ehrenmal|author=Gunnar Dommasch |work=Flensburger Tageblatt|date=9 јануари 2015|accessdate=26 мај 2015}}</ref> Слична судбина<ref name="Der Spiegel 1967">{{нмс|url= http://www.spiegel.de/spiegel/print/d-45293116.html|title=Hohlspiegel|work=Der Spiegel|date=24 април 1967|accessdate=3 април 2014}}</ref> имал и споменикот „На стража“ за паднатите војници од региментата „Кралицата“ во Првата светска војна поставен на Бургплац од 1926 до 1874 година.<ref>{{нмс|url=http://www.moinmoin.de/detailansicht-news/wo-ist-der-sitzende-krieger.html|title=Wo ist der »Sitzende Krieger«? Die MoinMoin begab sich auf Spurensuche|work=MoinMoin|date=14 октомври 2014|accessdate=29 април 2015|archive-date=2015-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20150526025927/http://www.moinmoin.de/detailansicht-news/wo-ist-der-sitzende-krieger.html|url-status=dead}}</ref> Помеѓу 2003 и 2013 година се поставени вкупни 23 „Штолперштајне“,<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadtwanderung-auf-den-spuren-der-verfolgung-id3368946.html|title=Stadtwanderung auf den Spuren der Verfolgung|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=27 јуни 2013|accessdate=23 јуни 2014}}</ref><ref>{{нмс|url=http://schleswig-holstein.vvn-bda.de/2014/03/11/eine-erfolgsgeschichte-geht-weiter/|title=Eine Erfolgsgeschichte geht weiter: Antifaschistische Stadtwanderung in Flensburg|publisher= VVN BdA Kreisverband Flensburg|date=11 март 2014|accessdate=23 јуни 2014}}</ref> повеќето во центарот на градот. На жртвите од националсоцијалистичкиот период потсетува и спомен-плочата од 1969 година поставена во паркот Карлајл, како и споменик, висок 2,35 метри, на раскрсницата кај Централната автобуска станица, поставен од скулптурот Клеменс М. Штругала и откриен од министерката за правда, култура и Европа на Шлезвиг-Холштајн Анке Шпорендонк на 1 септември 2013 година.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stein-skulptur-vor-der-polizeidirektion-id3574591.html|title=Denkmal: Stein-Skulptur vor der Polizeidirektion|author=Bernd Philipsen|work=Flensburger Tageblatt|date=2 септември 2013|accessdate=25 мај 2015}}</ref> Во јануари истата година, Шпорендонк учествувале и во празничното поставување на спомениците на дезертерите.<ref>{{нмс|url=https://www.evangelisch.de/inhalte/91300/07-01-2014/flensburg-denkmal-fuer-deserteure-aufgestellt|title=Flensburg: Denkmal für Deserteure aufgestellt|work=evangelisch.de|publisher= Gemeinschaftswerks der Evangelischen Publizistik (GEP) gGmbH|date=7 јануари 2014|accessdate=21 јуни 2015}}</ref> === Паркови, зелени површини и плажи === Вкупни 197 хектари во Фленсбург се прогласени за рекреативни површини, што претставува 3,5% од вкупна површина на градот, од нив 129 хектари (2,3%) зелени површини (состојба 2011 г.).<ref>{{нмс|url=http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_V_1_j11_Korr.pdf|title=Bodenflächen in Hamburg und Schleswig-Holstein am 31. Dezember 2011|publisher=[[Статистичка служба за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн]]|date=15 ноември 2012|accessdate=23 јуни 2014|archive-date=2013-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20131021154955/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/A_V_1_j11_Korr.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Паркови ==== [[Податотека:Panorama Lutherpark Flensburg.JPG|мини|Покрај Хузум, паркот „Лутер“ во пролет е најгустата површина со [[Качунка|качунки]] во околината. (март 2015 г.)]] Најголем парк со 75 хектари е Фолкспарк („Народен парк“), кој бил отворен во 1925 година во источниот дел на фјордот.<ref name="Gärten und Parks">{{нмс|url=http://www.flensburg.de/sport-freizeit/freizeitangebote/naherholung/gaerten-parks/index.php|title=Gärten & Parks |publisher=Град Фленсбург|accessdate=23 јуни 2014}}</ref> Други паркови, покрај другите, се: Кристијансенпарк од 1797 година (4,2&nbsp;ha), остаток од голем парк, Градскиот парк (2,2&nbsp;ha) од 1903 година, паркот Карлајл по англискиот збратимен град (1&nbsp;ha) и паркот Колунт (1&nbsp;ha) и паркот Лутер.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/sport-freizeit/freizeitangebote/naherholung/gaerten-parks/index.php|title=Gärten & Parks|publisher=Град Фленсбург|accessdate=1 октомври 2014}}</ref> Најмал парк во градот е паркот Флено. ==== Шуми и гробишта ==== [[Податотека:Graureiher Flensburg Sumpf 2015.jpg|мини|[[Сива чапја]] во Мариенхелцунг (2015)]] Најголема шума е Мариенхелцунг (''Marienhölzung''), сместена во западниот дел на градот, во остатоците на некогашната тврдина Едебе. Клизер Валд, исто така во западниот дел, се протега до Васерслебен. Како едни од најстарите зачувани комунални гробишта во Северна Европа, Старите гробишта со површина од 2,6 хектари, денес претставуваат парк со значајни гробни споменици од {{римски|19}} век. Од 1813 до 1953 година, таму се вршеле закопувања.<ref>{{нмс|url= http://www.flensburger-friedhoefe.de/alter-friedhof.html|title=Alter Friedhof|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> Поради недостиг на простор, во 1872 година биле отворени новите гробишта Милен, кои денес се протегаат на 11 хектари и поседуваат 4000 гробни места.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/muehlenfriedhof.html|title= Ein Garten der Stille mitten in der Stadt|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> Друг гробишта се Фриденсхигел, отворени во 1911 година. Со 12.000 гробни места на 25 хектари претставуваат најголеми гробишта во градот,<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/friedhof-friedenshuegel.html|title=Eine grüne Oase mit alten Bäumen und modernen Themengrabfeldern|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> додека со 8 хектари, гробиштата Аделби се најмали. Во историската капела на гробиштата Милен и на гробиштата Фриденсхигел се одржуваат погреби.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/kapellen.html|title=Ein würdiger Abschied in historischen Kapellen|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> На страничниот влез на гробиштата Фриденсхигел се наоѓа објект за мулисмански<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-friedhoefe.de/muslimischer-friedhof.html|title=Letzte Ruhe im Namen Allahs |publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> и еврејски погреби.<ref>{{нмс|url= http://www.flensburger-friedhoefe.de/juedischer-friedhof.html|title=Der jüdische Friedhof in Flensburg|publisher=Flensburger Friedhöfe – Anstalt des öffentlichen Rechts|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> ==== Заштитени подрачја ==== До 2003 година, прво и единствено природно заштитено подрачје во Фленсбург било Тветер Фелд (''Twedter Feld''; 89&nbsp;ha), која се наоѓа во градскиот дел [[Мирвик]]. Понатаму, постоеле 14 ареали прогласени за природни подрачја, во источниот дел се Фогелзанг (околу 278&nbsp;ha) и Осбектал (62&nbsp;ha), во западниот дел Мариенаутал (137&nbsp;ha) и најголемата шума во градот, Мариенхелцунг (250&nbsp;ha), како и во северозападниот дел Клизер Валд (106&nbsp;ha).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|title=Stadtverordnung über das Landschaftsschutzgebiet in der Stadt Flensburg vom 14. März 2001|publisher=Град Фленсбург|accessdate=24 април 2014|archive-date=2010-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226131148/http://www.flensburg.de/imperia/md/content/asp/flensburg/buergerservice/verordnung/landschaftsschutzgebiete.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Плажи ==== [[Податотека:SolitüdeDünen.jpg|мини|Една од трите плажи во градот: Золитиде во летото 2014 г.]] Во Фленсбург постојат три плажи: Остзебад е плажа во северозападниот дел на брегот на фјордот и постои од 1873 година. Нешто подоцна, во 1924 година, се појавила плажата Золитиде на североисточниот дел од брегот на фјордот. Од таму пешки е достапна Фаренсоде, помала плажа близу истоименото пристаниште за јахти. Како омилено одредиште за излет надвор од градот важи плажата во [[Васерслебен]], која се наоѓа околу шест километри од центарот на градот и е поврзана со патека од Остзебад. ''DLRG Flensburg'' со седиште во Фаренсоде<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ferien-fuer-hartgesottene-id10335666.html|title=DLRG Fahrensodde: Ferien für Hartgesottene|author=Holger Ohlsen|work=Flensburger Tageblatt|date=30 јули 2015 |accessdate=6 август 2015}}</ref> има станици за спасување од 1982/1983 година во Остзебад и од 1999 година во Золитиде. Месната група на Германското здружение за спасување на животи (''Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft''; повторно основана во 1976 г.) била основана во 1950-тите години и се занимава со чување на плажите ''(Strandwache)''.<ref>{{нмс|url=http://flensburg.dlrg.de/wasserrettungsdienst.html|title=Wasserrettungsdienst|publisher=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft Flensburg e.V|accessdate=18 јуни 2015|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618210348/http://flensburg.dlrg.de/wasserrettungsdienst.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://flensburg.dlrg.de/ueber-uns/historie.html|title=Die Geschichte der DLRG Flensburg|publisher=Deutsche Lebens-Rettungs-Gesellschaft Flensburg e.V|accessdate=18 јуни 2015|archive-date=2015-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150618193840/http://flensburg.dlrg.de/ueber-uns/historie.html|url-status=dead}}</ref> Во 2011 година нудела 20 позиции за ренџери на плажа. Таканаречените „работник за едно евро“ се грижи за редот, собира стакло, ги предупредува сопствениците на кучиња за забраната за кучиња и внимава на сигурноста на плажите.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/patrouille-weg-stadt-spart-am-strand-id1485036.html|title= Strandranger: Patrouille weg: Stadt spart am Strand|author=Kristof Gatermann und Wolfgang Borm|work=Flensburger Tageblatt|date=30 јуни 2011|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> Целогодишна плажа за кучиња постои западно од плажата во Золитиде,<ref>{{нмс|url=http://www.dogs-magazin.de/reise/hundestraende-an-nord-und-ostsee-7471.html|title=Hundestrände an Nord- und Ostsee|work=dogs-magazin.de|publisher=G+J Living & Food GmbH|accessdate=18 јуни 2015|archive-date=2015-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20151213075416/http://www.dogs-magazin.de/reise/hundestraende-an-nord-und-ostsee-7471.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/dreimal-freiheit-fuer-hunde-id5181.html|title=Freilaufflächen: Dreimal Freiheit für Hunde|work=Flensburger Tageblatt|date=7 март 2013|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> додека друга плажа за кучиња постои во Остзебад.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/strand-mit-seebruecke-flair-und-glasscherben-id7248726.html|title=Flensburger Strandtest: Strand mit Seebrücke, Flair und Glasscherben|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=27 јули 2014|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> Во зимата (1 октомври - 31 март) кучињата смеат да бидат на сите плажи.<ref>{{нмс|url=http://blog.flensburg-szene.de/wuff-beratung-uber-hundefreilaufflachen-in-flensburg-erst-im-marz/2952/|title=Wuff! Beratung über Hundefreilaufflächen in Flensburg erst im März|work=blog.flensburg-szene.de|date=6 февруари 2013|accessdate=18 јуни 2015}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Други одредишта за излети се во Данска, Лиле Штранд во Колунд (13&nbsp;км), како и на јужниот брег на фјордот плажите во [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]] во Квелентал (7&nbsp;км), Зандвиг (8&nbsp;км), Шаузенде (15&nbsp;км) и Драј (15&nbsp;км), како и во [[Мункбраруп]] (14&nbsp;км) и во општината [[Лангбалиг]] (17&nbsp;км). === Редовни настани === [[Податотека:Panorama Flensburger Rumregatta 2008.jpg|мини|Регата Рум во 2008 година]] [[Податотека:Flensburger Dampf Rundum 2013, Mehrere Dampfer, Der Dampfer Alexandra darunter, Bild 2.JPG|мини|Дампф Рундум е најголем собир во Европа на парни бродови и локомотиви (сликано 2013 г.)]] [[Податотека:Vom Flensburger Drachenbootrennen, 2013, Bild 05.JPG|мини|Змејски бродови во август 2013 година]] ==== Пристанишни фестивали и регати ==== Како средишно место на редовните настани се смета Фленсбуршкото пристаниште, особено шеталиштето на западниот брег, кое се протега од Фолксбад преку историското пристаниште до крајот на пристаништето. Најголемиот пристаништен фестивал бил — со околу 400.000 посетители во 2010 година<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/nautics-volkszaehlung-im-minutentakt-id2425571.html |title=Nautics: Volkszählung im Minutentakt|author=Gunnar Dommasch|work=Flensburger Tageblatt|date=16 август 2010|accessdate=10 јули 2014}}</ref> — ''Flensburg Nautics'', меѓународен собир на големи едрилици, која од 2004 до 2014 година<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburg-versenkt-die-nautics-id9756701.html|title=Hafenfest: Flensburg versenkt die Nautics|author=Holger Ohlsen|work=Flensburger Tageblatt|date=20 мај 2015|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> се одржувала на секои две години во месец август<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/flensburg-nautics-mit-glasperlenspiel-und-loona-id7089901.html|title=Segelschiffe: „Flensburg Nautics“ mit Glasperlenspiel und Loona|work=Flensburger Tageblatt|date=8 јули 2014 |accessdate=10 јули 2014}}</ref> и потсетувала на фрегатите, барките, едрилиците и бригантините кои биле сместени пред 200 години во пристаништето.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-nautics.de/index1.htm|title=Flensburg Nautics|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Од 1993 година друг голем настан во непарни години претставува Дампф Рундум, кој во 2009 година привлекол 350.000 посетители<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/flensburger-tageblatt/artikeldetails/artikel/die-festmacher-des-dampf-rundum.html|title=Die „Festmacher“ des Dampf-Rundum|author=Janna Wilke|work=Flensburger Tageblatt|date=28 јули 2009|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. На најголемиот собир во Европа на парни бродови и локомотиви (по коњска сила), домашниот парен брод „Александра“ претставува брод-домаќин.<ref name="Flexikon 2009">{{Наведена книга|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm|title=Flexikon. 725 Aha-Erlebnisse aus Flensburg!|place=Flensburg|year=2009}}</ref>{{Rp|46, 106}}<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-tourismus.de/kultur-events/veranstaltungshighlights/dampf-rundum/|title=Flensburger Dampf Rundum July 2015|publisher=Flensburg Fjord Tourismus|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714102532/http://www.flensburg-tourismus.de/kultur-events/veranstaltungshighlights/dampf-rundum|url-status=dead}}</ref> Секоја година од музејското пристаниште на Фленсбург се тргнува на регатата Рум. Со околу 120 бродови (2012)<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/schleswiger-nachrichten/artikeldetails/artikel/ein-hafen-voller-gaffelsegler.html|title=Ein Hafen voller Gaffelsegler|work=Flensburger Tageblatt|date=21 мај 2012|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> важи за најголем собир во Северна Европа.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|199}}<ref>{{нмс|url=http://www.rumregatta.de/|title=Webpräsenz der Rum-Regatta|publisher=Museumshafen Flensburg e.V|accessdate=10 јули 2014}}</ref> Покрај неа има уште неколку помали регати, како ''Kongelig Classic 1855'' кон крајот на август, која вози од Фленсбург преку Зендерборг кон Обенро, како и ''Flensburger Regatta (von) 1855'' кон крајот на септември. Првата регата од 1855 година ја засновала регатата како спорт во Балтичкото Море.<ref>{{нмс|url=http://www.k-y-flensburg.de/seiten/veranstaltungen.html|title=Flensburger Regatta 1855|publisher=Klassische Yachten Flensburg e.V|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2014-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104030022/http://www.k-y-flensburg.de/seiten/veranstaltungen.html|url-status=dead}}</ref> Од здружението на музејското пристаниште се одржува „Јаболковото возење“ во октомври (од 1980 г.) и Грогтерн, зимска регата на вториот ден на Божиќ.<ref>{{нмс|url=http://www.museumshafen-flensburg.de/veranstaltungen.html|title=Veranstaltungen|publisher=Museumshafen Flensburg e.V|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2013-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20130121155607/http://www.museumshafen-flensburg.de/veranstaltungen.html|url-status=dead}}</ref> Внатрешното пристаниште е редовно место за трките со змејски бродови во август (од 2004 г.), која привлекла дузина екипи и 12.000 гледачи.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/top-thema/artikel/und-wieder-schaeumte-die-foerde.html|title=Und wieder schäumte die Förde|author=Rainer Wilken|work=Flensburger Tageblatt|date=29 август 2011|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== Фестивали и панаѓури ==== Најголемиот фестивал во Стариот град на Фленсбург, посетен од неколку стотици илјаци посетители, е „Тумелум“, чие име потекнува од дијалектот пету и значи нешто како „неред“. Тридневниот фестивал започнал на 700-годишнината на градот во 1984 година и се одржува на секои две години во пролетта/летото.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|235}}<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/nachrichten/lokales/flensburger-tageblatt/artikeldetails/artikel/die-wiedergeburt-des-tummelum.html|title=Die Wiedergeburt des Tummelum|work=Flensburger Tageblatt|date=17 март 2012|accessdate=10 јули 2014}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во ноември/декември во центарот на градот се одржува Божиќниот панаѓур. Се поставуваат штандови на кои има [[пиво]], [[пунч]], [[варено вино]] и други алкохолни пијалаци.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|188}} Војската е позната по нивната супа од грашок, а од 1985 година супата и пунчот се наплаќаат. Годишно се собираат околу 10.000 евра за социјални организации во Фленсбург и Гликсбург. Во 35 години (до 2011 г.), доброволно над 2000 војници собрале повеќе од 280.000 евра<ref name="FT Gemeinnützige Erbensuppe 2011">{{нмс|url= http://www.shz.de/incoming/suppe-vom-bund-jubiliert-id1877446.html|title=Gemeinnützige Erbensuppe: Suppe vom Bund jubiliert|work=shz.de |publisher=Schleswig-Holsteinischer Zeitungsverlag|date=10 декември 2011|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> „за добри цели“.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/tannengruen-punsch-und-erbsensuppe-id268451.html|title=Tannengrün, Punsch und Erbsensuppe |work=Flensburger Tageblatt|date=27 ноември 2012|accessdate=19 јуни 2015}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-hauch-von-punsch-und-lichterglanz-id8280791.html|title=Flensburger Weihnachtsmarkt: Ein Hauch von Punsch und Lichterglanz |author=Cornelia Pfeifer|work=Flensburger Tageblatt|date=25 ноември 2014|accessdate=19 јуни 2015}}</ref> Ексе (скратено од „Ексерцирплац“) во градскиот округ Фризишер Берг е местото на панаѓурите кои се одржуваат двапати годишно. Уште од средината на {{римски|19}} век на местото се одржувале слични панаѓури.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|57}} ==== Музички и културни настани ==== Кон значајните музички настани во германско-данскиот пограничен регион се вбројуваат меѓународниот народен фестивал „Фолкбалтика“ (''Folkbaltica'') во април/мај (од 2005 г.), на кој учествува и данското малцинство,<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|75}} и во лето фестивалот на оргули Јужен Јитланд-Шлезвиг, основан во 2003 година од црковната општина Свети Никола и данското црковно музичко училиште. Друг важен настан во градот е фестивалот „Фленсбуршка дворска култура“ (''Flensburger Hofkultur'') кон крајот на летото. Овој културен фестивал од 1995 година им нуди на трговците од Стариот град за настани од најразличен вид.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|109}} Живата музика се прикажува на ''Flensburg unplugged'' во март и на фестивалот ''Honky Tonk'' во септември, основан во 1999 година.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|111}} За филмските љубители постојат Фленсбуршките денови на краткиот филм (од 2000 г.), кои заедно со фестивалот на анимација ''tricky'' (од 2005 г.) се одржуваат секоја година во октомври. Заедничко место на одржување е киното ''51 Stufen'' во Германската куќа.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|139}} Со заедничка соработка на Германците и Данците од 2010 година се одржува меѓународниот литературен фестивал ''litteraturfest.nu'', на кој се покануваат познати писатели од нордиските земји.<ref>[http://litteraturfest.nu/show.php Webpräsenz des ''litteraturfest.nu''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120904004928/http://litteraturfest.nu/show.php |date=2012-09-04 }}, 24 септември 2012</ref> Писателите поврзани со морето од 2013 година одржуваат поетски читања во рамките на книжевниот фестивал ''Literaturboot Festival'', на палубата на парниот брод „Александрија“.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/kultur-in-flensburg-lesen-im-laderaum-id7659371.html|title=Literaturboot-Festival 2014: Kultur in Flensburg: Lesen im Laderaum |author=Joachim Pohl|work=Flensburger Tageblatt|date=12 септември 2014|accessdate=8 април 2015}}</ref><ref>{{нмс|url= http://www.literaturboot.de/2014/05/flensburg-heimathafen-der-maritimen-literatur/|title=Flensburg, Heimathafen der maritimen Literatur! – Das zweite schwimmende Literaturboot Festival steigt im September in Flensburg|work=Literaturboot.de|publisher=Detlef Jens|accessdate= 8 април 2015}}</ref> Данското малцинство се собира во мајјуни на годишна средба (''Årsmøde''). Здружението на Јужен Шлезвиг е организатор на годишните средби, кои првпат се одржале во Фленсбург една година по народното изјаснување во 1920 година.<ref name="Flexikon 2009" />{{Rp|17}} == Спорт == === Клубови === [[Податотека:Jubelnde SG (Champions-League-Sieg, SG-Siegesfeier auf Südermarkt 2014), Bild 005.jpg|мини|Победничка прослава на [[РК Фленсбург-Хандевит]] по победата на [[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампиони 2013/14]] на Зидермаркт (2014)]] Во 2012 година имало пријавено над 22.500 членови во 76 спортски клубови, од кои најбројни се [[гимнастика]]та со осум клубови; потоа [[фудбал]]от (11 клубови), како и [[едрење]]то (8 клубови), [[ракомет]]от (6 клубови), [[тенис]]от (6 клубови) и [[пливање]]то (2 клуба).<ref>{{нмс|url=http://www.svfl.de/Ueberuns/mitgliederentwicklung_verbaende.pdf|title=Mitgliederentwicklung|publisher=Sportverband Flensburg e.V|accessdate=24 јуни 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714134016/http://www.svfl.de/Ueberuns/mitgliederentwicklung_verbaende.pdf|url-status=dead}}</ref> Најголем спортски клуб во градот и во целиот Шлезвиг со над 4000 членови е [[ТСБ Фленсбург]] (состојба 2013 г.),<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/sport/lokaler-sport/lokaler-sport-flensburger-tageblatt/der-tsb-praesentiert-sich-in-der-foerdehalle-id5334.html|title= Der TSB präsentiert sich in der Fördehalle|work=Flensburger Tageblatt|date=7 март 2013|accessdate=23 јуни 2014}}</ref> кој заедно со Хандевитер СВ 1990 го основал [[РК Фленсбург-Хандевит]]. Ракометниот машки дел на клубот, најпознат спортски клуб на Фленсбург, чии домашни натпревари ги одигрува во повеќенаменската [[Фленс-Арена]], е повеќекратен германски и европски освојувач, влегувајќи во Бундеслигата во 2004 година. Други спортски клубови со над 1000 членови покрај ТСБ се и СВ Аделби, ПСВ Фленсбург и спортското друштво на претпријатијата на Фленсбург. === Собиралишта === [[Податотека:Campushalle.jpg|мини|[[Фленс-Арена]] (порано Кампусхале), собиралиште на [[РК Фленсбург-Хандевит]] (2009)]] Најголемо спортско собиралиште е [[Фленсбуршки стадион|Фленсбуршкиот стадион]] изграден во 1927 година во Народниот парк, домашен терен на [[Фленсбург 08]]. На стадионот има место за 10.000 гледачи, од кои 1000 седишта.<ref>{{нмс|author=Andreas Oeding, Broder Schwensen, Michael Sturm|title=Flexikon|place=Flensburg|year=2009|pages=219–220}}</ref> Друг стадион е Стадионот „Манфред Вернер“ во Вајхе, каде игра [[ФК Вајхе]]. Стадионот е наречен по поранешниот играч Манфред Вернер, кој бил прв претседател најпрвин од 1970 до 1972 година во ТСВ Вајхе-Вест, а потоа од 1972 до 2002 година на ФК Вајхе.<ref>{{нмс|url= http://www.etsvweiche.de/fileadmin/etsv_chronik/ETSV_Ehrentafel.pdf|title=ETSV-Ehrentafel|publisher=ETSV Weiche|accessdate=5 мај 2015}}</ref> На рекордниот натпревар на Вајхе против бундеслигашот [[ФК Хамбургер]] кон крајот на јуни 2014 година, на кој Хамбургер победил со 3:2, имало 2.834 гледачи.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/sport/lokaler-sport/lokaler-sport-flensburger-tageblatt/der-fast-perfekte-fussball-nachmittag-id6999206.html|title=Testspiel: Der (fast) perfekte Fußball-Nachmittag|work=Flensburger Tageblatt|date=30 јуни 2014 |accessdate=5 мај 2015}}</ref> Фудбалските настапи на ТСБ Фленсбург ги одигрува на Екенер Плац. Најголема повеќенаменска сала е [[Фленс-Арена]], до 2012 година наречена Кампусхале, на кампусот на Европскиот универзитет во Фленсбург на Зандберг. На натпреварите на РК Фленсбург-Хандевит доаѓаат до 6500 ракометни обожаватели од Германија и Данска. До преселувањето, од 1991 до 2001 година натпреварите се одигрувале во Фердехале на Фризишен Бег, каде била прославена победата на ЕХФ купот во 1997 година.<ref>{{нмс|url=http://www.sg-flensburg-handewitt.de/mannschaft/hallen/foerdehalle/|title=Fördehalle|publisher=SG Flensburg-Handewitt|accessdate=4 мај 2015|archive-date=2015-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20150415091748/http://www.sg-flensburg-handewitt.de/mannschaft/hallen/foerdehalle/|url-status=dead}}</ref> Данскиот ракометен клуб [[РК Фленсборг]] игра во Идретсхален од 1967 година на Вестлихен Хее, која има 648 седишта.<ref>{{нмс|url= http://www.sdu.de/huse-og-haller/huse-og-haller/idraetshallen/|title=Idrætshallen|publisher=Sydslesvigs danske Ungdomsforeninger |accessdate=4 мај 2015}}</ref> Во истиот градски округ постои ДГФ Фленсбург од 1948 година. Во Идретспарк се наоѓаат три фудбалски игралишта, тениско игралиште, како и други објекти.<ref>{{нмс|url=http://www.dgf-flensborg.de/pdf/DGF-90-Jahre.pdf|title=Idrætsparken|work=Dansk Gymnastik Forening 1923–2013|pages=26–28|publisher=DGF Flensborg|accessdate=5 мај 2015|archive-date=2015-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150505074812/http://www.dgf-flensborg.de/pdf/DGF-90-Jahre.pdf|url-status=dead}}</ref> === Фудбал === [[Податотека:Arndstrasse 5, Flensburg-1.jpg|мини|Фленсбуршкиот стадион со место за околу 10.000 гледачи (2012 г.)]] Почетокот на [[фудбал]]от во Фленсбург го прателе проблеми со просторот. ДО 1914 година, фленсбуршкиот фудбалски клуб ФФК, основан во 1908 година, претходник на [[Фленсбург 08]], играл на единствениот терен. Фудбалскиот терен на машкиот гимнастички клуб се наоѓал во рамките на големата цементна патека на Шиценхоф и главно била користена од гимнастичарите за нивните игри. За извршување на лизгачките спортови, теренот во зима бил под вода. Посебно од гимнастичарите, фудбалерите играле на Ексе и на ливадите на Мариенхелцунг или во дворот на касарната. По крајот на Првата светска војна, бројот на членови во клубот ФФК пораснал од 14 на 640. За овозможување на напредокот на фудбалот, во 1925 година се споиле повеќе клубови. Во 1935 година следело уште едно спојување, кога и се создал денешниот Фленсбург 08. Неколку натпревари се одржале на Фленсбуршкиот стадион во 1927 година, пред да влезе во мирување самиот фудбал во нацистичко време и во времето на војната.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg08.de/verein/08-geschichte?showall=&start=4|title=Vom Sportplatz am Sender ins Flensburger Stadion|author=Horst Höfer|publisher=Flensburg 08|accessdate=18 јуни 2015}}</ref> По војната, Фленсбург 08 бил основач на покраинската лига на Шлезвиг-Холштајн во сезоната 1947/48 и го освоил второто место. Во сезоната 2015/2016, ФК Вајхе играл во регионалната фудбалска лига Север. ТСБ Фленсбург заедно со Фленсбург 08 учествувале во покраинската лига. == Медиуми == === Печатени медиуми === [[Податотека:Sitz des Schleswig-Holsteinischen Zeitungsverlages in (Flensburg-Mürwik Juli 2014).JPG|мини|„Медиумската куќа“ на Шлезвишко-холштајнската издавачка куќа, каде се наоѓа и редакцијата на весникот Фленсбургер Тагеблат (''Flensburger Tageblatt'') (2014 г.)]] Печатарството нагло започнало да се развива со основањето на весникот „Фленсбургер Нордојчен Цајтунг“ во 1864 година.<ref name="FT 19. Mai 2015" /> Една година подоцна се појавил „Фленсбургер Нахрихтен“, претходник на „Фленсбургер Тагеблат“<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/als-die-setzmaschinen-klapperten-id8771986.html|title=150 Jahre Flensburger Tageblatt: Als die Setzmaschinen klapperten|author=Gerhard Nowc|work=Flensburger Tageblatt|date=26 јануари 2015|accessdate=18 јуни 2015}}</ref>. Овие два весници, кои се обраќале на германските граѓани, ги следел „Фленсборг Авис“ во 1869 година, весник на данското малцинство. Како регионален весник од 1872 година постои „Фленсбургер Анонсенблат“.<ref name="FT 19. Mai 2015">{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/extrablaetter-zum-kriegsbeginn-1914-id9745436.html|title=150 Flensburger Tageblatt: Extrablätter zum Kriegsbeginn 1914|author=Harald Hohnsbehn|work=Flensburger Tageblatt|date=19 мај 2015|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Од 1980-тите години во Фленсбург работи Шлезвишко-холштајнската издавачка куќа, од која излегува „Фленсбургер Тагеблат“ (со тираж од 30.000 примероци). На дијалектот [[пету]] од 1865 година излегува весникот „Танте Мас“.<ref>{{Наведена книга|author=W. L. Christiansen |title=Petuh ABC|edition=1|publisher=Mohland Verlag|place=Goldebek|year=2003|isbn=3-936120-46-3|pages=85}}</ref><ref>{{Наведена книга|author= Renate Delfs|title=Ohaueha was'n Aggewars|publisher=Schleswiger Druck- und Verlagshaus|place=Schleswig|year=1979|isbn=3-88242-048-0 |pages=59}}</ref> Втор дневен весник е данскиот „Фленсборг Авис“ (тираж 5.200 примероци), кој објавува една третина на германски јазик, а две третини на дански јазик. Потоа, постои месечникот „Фленсбург Журнал“ (тираж 42.000)<ref>{{нмс|url=http://www.flensburgjournal.de/das-magazin/|title=Das Magazin|publisher=Flensburg Journal, Flensburger Nachrichten|date=2014|accessdate=1 април 2014}}</ref> како и огласникот „Вохеншау'' и неделникот ''MoinMoin'', кој постои од 1977 година, кои заедно со други неделници достигнуваат вкупен тираж од 225.000 примероци.<ref>{{нмс|url=http://www.moinmoin.de/verlag/geschichte.html|title=Die Geschichte des Kopp & Thomas Verlag GmbH |publisher=Kopp & Thomas Verlag GmbH|accessdate=1 април 2014}}</ref> === Телевизија и електронски медиуми === [[Податотека:Offener Kanal Flensburg, Bild 01.JPG|мини|Отворениот канал Фленсбург близу црквата „Св. Јирген“ (2013 г.)]] Во Фленсбург, јавна телевизија е „Отворениот канал Фленсбург“. Северногерманската телевизија употребува поранешен музички дел од Германската куќа за аудио студио (од 1950 г.) и телевизија (од 2000 г.) со околу дузина соработници. На Студио Фленсбург постојат дневни вести и репортажи, кои се прават за ''NDR 1 Welle Nord'' или ''Schleswig-Holstein Magazin''. Ова студио било првото северно од Хамбург кое емитувало програма и било седиште на телевизијата до отворањето на студиото во Кил во 1965 година.<ref>{{нмс|url=http://www.ndr.de/wellenord/wir_ueber_uns/studios/flensburg276.html|title=Studio Flensburg|publisher=Norddeutscher Rundfunk|accessdate=1 март 2014|archive-date=2014-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301091337/http://www.ndr.de/wellenord/wir_ueber_uns/studios/flensburg276.html|url-status=dead}}</ref> Од 1990 до 1996 година, „Ферде Фец Радио“ емитувало секој петок програма со рок-музика и извештаи од Фленсбург. Постоело и локално радио на дански јазик.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-online.de/az/az-radio.html|title=Radio in Flensburg|work=Flensburg online |accessdate=3 април 2014}}</ref> Од 1 октомври 2006 година, Радио Фленсбург емитува програма на интернет и од март 2011 година емитува 24-часа програма.<ref>{{нмс|url=http://www.foerde-radio.de/?page_id=1692|title=Über uns|publisher=Foerde Radio|accessdate=3 април 2014|archive-date=2021-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20210306005245/https://www.foerde-radio.de/?page_id=1692|url-status=dead}}</ref> Од електронските портали со вести од областа се ''Fördeschnack''<ref>{{нмс|url=http://www.foerdeschnack.de/fordeschnack-was-bieten-wir/ |title=Fördeschnack – was bieten wir?|publisher=RS Softwaresysteme UG|accessdate=2 април 2014}}</ref>, ''Flensburger Stadtanzeiger''<ref>{{нмс|url=http://www.flensburger-stadtanzeiger.de/#|title=Flensburger Stadtanzeiger|accessdate=3 април 2014}}</ref> и ''Flensburg-online''.<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-online.de/impressum.html|title=Impressum Flensburg Online|publisher=Nane Jürgensen |accessdate=1 април 2014}}</ref> Од 2004 година постои и регионалното електронско списание ''Flensburg Szene''.<ref>{{нмс|url= http://blog.flensburg-szene.de/ueber-uns/|title=Über uns|publisher=Flensburg-Szene Blog Onlinemagazin|date=2014|accessdate=2 април 2014}}</ref> == Стопанство и инфраструктура == === Стопанство === [[Податотека:Agentur fuer Arbeit Flensburg.jpg|мини|Подрачна единица на Сојузната агенција за вработување (2012 г.)]] Како административен и универзитетски град, стопанството на Фленсбург е предводено од јавниот и приватниот услужен сектор, на кои отпаѓа половина од работоспособното население. Индустрискиот сектор го сочинуваат претпријатија, кои се занимаваат со техника, електроника, телекомуникации, издаваштво, машинство, механика и производство на хартија.<ref name="Gutachten 2002">{{Наведена книга|author=konsalt: Gesellschaft für Stadt- und Regionalanalysen und Projektentwicklung mbH (Auftragnehmer)|title=Entwicklungsgutachten Norderstraße|place= Hamburg und Flensburg|year=2002|pages=10–11}}</ref> Околу 40.000 вработени се наоѓаат во околу 5000 претпријатија.<ref>{{нмс|url= http://www.wireg.de/die-region/die-gemeinden/staedte-und-gemeinden-in-flensburg-und-schleswig/?user_dimregionalinformationen_pi1&#91;gemeindeid&#93;=136|title= Städte und Gemeinden in Flensburg und Schleswig: Flensburg|publisher= Wirtschaftsförderungs- und Regionalentwicklungsgesellschaft Flensburg/Schleswig mbH (WiREG)|accessdate= 6 август 2015|archive-date= 2016-03-04|archive-url= https://web.archive.org/web/20160304113020/http://www.wireg.de/die-region/die-gemeinden/staedte-und-gemeinden-in-flensburg-und-schleswig/?user_dimregionalinformationen_pi1%5Bgemeindeid%5D=136|url-status= dead}}</ref> Во 1990-тите години се случило заминувањето на морнарицата од градот. За ден од поранешните најзначајни воени градови во [[Западна Германија]], ова значело губење на работни места, поради што во годините потоа следувала висока стапка на невработеност.<ref name="Gutachten 2002" /> Со тек на време се смирил пазарот на труд. Така, во јуни 2015 година, стапката се спуштила под историските 10%. Вкупно 4822 лица биле невработени, односно стапка од 9,8%. Таква, ниска стапка, не била забележана од 1989 година.<ref>{{нмс|url=https://statistik.arbeitsagentur.de/Navigation/Statistik/Statistik-nach-Regionen/Politische-Gebietsstruktur/Schleswig-Holstein-Nav.html|title=Zeitauswahl der Übersicht für: Bundesland Schleswig-Holstein|publisher=Bundesagentur für Arbeit|accessdate=22 јули 2015|archive-date=2016-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220151413/http://statistik.arbeitsagentur.de/Navigation/Statistik/Statistik-nach-Regionen/Politische-Gebietsstruktur/Schleswig-Holstein-Nav.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/arbeitslosenzahl-schrumpft-unter-historische-marke-id10107106.html|title= Erwerbslosenquote: Arbeitslosenzahl schrumpft unter historische Marke|author=Carlo Jolly|work=Flensburger Tageblatt|date=1 јули 2015 |accessdate=22 јули 2015}}</ref> === Погранична трговија === [[Податотека:Scandinavian-Park Handewitt Luftbild.jpg|мини|Скандинавијан Парк на автопатот А7 во [[Хандевит]] (2010 г.)]] Стопанството има корист од пограничната трговија и од извозот на добра и услуги во соседната земја Данска. За тоа, градот во 2006 година ја добил титулата „Извозен првак во Шлезвиг и Холштајн“. Технолошкиот центар во Фленсбург-Руде го има својот удел, каде што се наоѓаат нови претпријатија, кои добиваат простор за работа. Бројни продавници им се обраќаат на своите муштерии на дански; скандинавските претпријатија отвораат подружници на Фјордот. Омилени кај Данците се блиските гранични продавници, во кои може да се најдат дански производи по поповолни германски цени.<ref>{{нмс|url= http://www.flensburg-tourismus.de/?id=509|title=Ein kulturelles Miteinander: Skandinavischer Grenzhandel in Flensburg|publisher=Flensburg Fjord Tourismus|accessdate=24 јуни 2014}}</ref> 60 гранични продавници јужно од [[германско-данска граница|германско-данската граница]] со своите 3000 вработени прават околу 800 милиони евра промет годишно.<ref name="FT 20. Mai 2015">{{нмс|url=http://www.shz.de/schleswig-holstein/wirtschaft/dosen-pfand-fuer-daenen-angst-um-arbeitsplaetze-in-sh-id9759806.html|title=Grenz-Shops von Nordfriesland bis Fehmarn: Dosen-Pfand für Dänen: Angst um Arbeitsplätze in SH|author=Frank Jung|work=shz.de|date=20 мај 2015|accessdate=22 мај 2015}}</ref> Од блиските погранични области (до 25 километри оддалеченост) според истражување од 2002 година се проценува дека околу 70% од Данците, своите купувања ги извршуваат во Германија.<ref name="Gutachten 002 S. 22–24" /> Најчесто, во поголеми количини се купува тутунот и слатките, но и пиво и вино. Пограничната трговија е ослободена од „такса за шишињата“ до 2018 година,<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/dosenpfand-im-deutsch-daenischen-grenzhandel-kommt-2018-id9934406.html|title=Bier und Softdrinks: Dosenpfand im deutsch-dänischen Grenzhandel kommt 2018|work=Flensburger Tageblatt|date=10 јуни 2015|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> што доведува милиони нерециклирани шишиња да завршат во природата.<ref name="FT 20. Mai 2015" /> Исто така, соседите купуваат и домашни апарати, фотографска опрема и бродска опрема.<ref name="Gutachten 002 S. 22–24">{{Наведена книга|author=konsalt: Gesellschaft für Stadt- und Regionalanalysen und Projektentwicklung mbH (Auftragnehmer)|title=Entwicklungsgutachten Norderstraße|place=Hamburg und Flensburg|year=2002|pages=22–24}}</ref> === Трговски центри === На задоволство како на данските така и на германските муштерии, во Фленсбург се наоѓаат два големи трговски центри: Фленсбург Галери (''Flensburg Galerie'') со 70 продавници на 20.000 м² и Холмпасаж (''Holmpassage'') со 15 продавници. Трговијата во центарот има конкуренти на работ на градот, како што се Фердепарк (''Fördepark'') со 50 продавници на 36.290 м², на запад е Сити-Парк (''Citti-Park'') со 55 продавници на 25.000 м²<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/ein-meilenstein-fuer-den-einzelhandel-id3757846.html|title=Citti-Park in Flensburg: Ein Meilenstein für den Einzelhandel|work=Flensburger Tageblatt|date=1 октомври 2013 |accessdate=14 декември 2014}}</ref>, и западно во Хандевит е Скандинавијан Парк со 15 продавници. Повеќето нови градски центри со супермаркети, дисконти и соодветен паркинг ги надминуваат старите трговски улици во градот.<ref>{{нмс|url= http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/innenstadt-contra-einkaufszentren-id6780541.html|title=Einkaufen in Flensburg: Innenstadt contra Einkaufszentren|work=Flensburger Tageblatt|date=8 јуни 2014|accessdate=14 декември 2014}}</ref> {{clear|right}} <gallery mode="packed-hover" widths="100" caption="Погранични продавници и трговски центри во Фленсбург и околината" > Otto Duborg.JPG|Погранична трговија кај „Ото Дуборг“ во Харисле (2012 г.) Fleggaard.JPG|Погранична трговија кај „Флегард“ во Харисле (2008 г.) Poetzsch.JPG|Погренична трговија кај „Печ Крусо“ во Купфермиле (2012 г.) Flensburg Galerie (Eingang vom Holm mit dem Gebäude Holm 59 auf der rechten Seite).JPG|Најголемиот трговски центар во градот е „Фленсбург Галери“ на Холм (2011 г.) Flensburg Holm 39 6978.jpg|„Холмпасаж“ на Холм во центарот (2013 г.) CITTI PARK Flensburg 2010.JPG|„Сити Парк“ на запад (2010 г.) Flensburg Fördepark.jpg|Најголемиот трговски центар на југот е „Фердепарк“ (2002 г.) </gallery> === Туризам === [[Податотека:Europahaus (Flensburg).jpg|мини|Од 2003 година до преселбата во 2012 година тука било седиштето на туристичкото биро]] Градот Фленсбург од јануари 2015 година соработува со локалните туристички организации на соседните општини [[Гликсбург (Балтичко Море)|Гликсбург]], [[Харисле]] и [[Лангбалиг]].<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/taff-tourismus-mit-vier-buchstaben-id6755731.html|title=Flensburger Förde: TAFF: Tourismus mit vier Buchstaben|work=Flensburger Tageblatt|date=5 јуни 2014 |accessdate=10 јули 2014}}</ref> Секоја година градот е посетен од околу седум милиони луѓе и трошат околу 230 милиони евра, од кои половината отпаѓаат на шопингто и гастрономијата.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/stadt-will-bei-abgabe-mitverdienen-id9805246.html|title= Tourismus: Stadt will bei Abgabe mitverdienen|author=Holger Ohlsen|work=Flensburger Tageblatt|date=27 мај 2015|accessdate=28 мај 2015}}</ref> Во 2013 година, Фленсбург имал 20 сместувачки капацитети - хотели, гостилници, пансиони и хостели - со вкупно 1.450 кревети, кои биле искористени за 230.000 ноќевања, при што просечното времетраење на посетата било 1,8 дена.<ref>{{нмс|url=http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/GIV1-j13-SH.pdf|title=Beherbergung im Reiseverkehr in Schleswig-Holstein|publisher=[[Статистичка служба за Хамбург и Шлезвиг-Холштајн]]|date=4 март 2014|accessdate=10 јули 2014|archive-date=2014-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714174453/http://www.statistik-nord.de/uploads/tx_standocuments/GIV1-j13-SH.pdf|url-status=dead}}</ref> Најголеми хотели во градот помеѓу другите се „Аркадија Хотел Фленсбург“ (94 соби), „Ајун Хотел Фленсбург“ (73 соби), „Алте Пост“ (71 соба) и Ибис Баџет Фленсбург Сити (68 соби), „Централ Хотел“ (45 соби) и „Дитмерс“ (33 соби), „Ратхаус“ (35 соби), „Фленсбургер Хоф“ (27 соби) и „Нордиг“ (27 соби).<ref>{{нмс|url=http://www.flensburg-tourismus.de/die-region/flensburg/hotels-online-buchen-teaser/|title=Hotels online buchen|publisher=Tourismus Agentur Flensburger Förde GmbH|accessdate=13 мај 2015|archive-date=2015-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20150517043700/http://www.flensburg-tourismus.de/die-region/flensburg/hotels-online-buchen-teaser|url-status=dead}}</ref> Хостелот во Фолкспарк (178 кревети во 39 соби), хостелот „Фленсбург“ и „Фленсбед“ се грижат за посетителите со мал буџет.<ref>{{нмс|url=https://www.uni-flensburg.de/portal-internationales/nach-flensburg-kommen/internationale-studierende/studieninteressierte/schritte-nach-flensburg/wohnen-in-flensburg/|title=Wohnen in Flensburg|publisher=Europa-Universität Flensburg (EUF)|date=12 јуни 2014|accessdate=25 мај 2015|archive-date=2016-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405095345/http://www.uni-flensburg.de/portal-internationales/nach-flensburg-kommen/internationale-studierende/studieninteressierte/schritte-nach-flensburg/wohnen-in-flensburg/|url-status=dead}}</ref> === Јавни установи === [[Податотека:Kraftfahrt-Bundesamt (Fenster mit Rollos bilden an dem Tag Abkürzung KBA), Flensburg-Mürwik Mai 2014, Bild 07.JPG|мини|Сојузната служба за возила (2014 г.)]] Од 1958 година постои Сојузната служба за возила, која го води целосниот регистар за возила во Германија.<ref>{{нмс|url=http://www.kba.de/DE/DasKBA/Aus_der_Geschichte_des_KBA/Zeittafel/zeittafel_inhalt.html?nn=668824|title=Zeittafel|publisher=Kraftfahrt-Bundesamt|accessdate=20 декември 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304230859/http://www.kba.de/DE/DasKBA/Aus_der_Geschichte_des_KBA/Zeittafel/zeittafel_inhalt.html?nn=668824|url-status=dead}}</ref> Со околу 900 вработени, Сојузната служба е еден од најголемите работодавци во градот.<ref>{{нмс|url=http://www.kba.de/DE/DasKBA/Arbeiten_beim_KBA/Die_Beschaeftigten/die_Beschaeftigten_inhalt.html?nn=669056|title=Die Beschäftigten|publisher=Kraftfahrt-Bundesamt|accessdate=20 декември 2014|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203849/http://www.kba.de/DE/DasKBA/Arbeiten_beim_KBA/Die_Beschaeftigten/die_Beschaeftigten_inhalt.html?nn=669056|url-status=dead}}</ref> Други установи со седиште во Фленсбург се Европскиот центар за малцински прашања, кој бил основан во 1996 година од владите на Германија, Данска и Шлезвиг-Холштајн, Индустриската и трговската комора на Фленсбург, која вклучува 44.000 членки од северниот и западниот дел на Шлезвиг-Холштајн и подружници во [[Хајде]], [[Хузум]] и [[Шлезвиг (град)|Шлезвиг]], како и Занаетчиската комора на Фленсбург, која има околу 10.000 членови. Еден од четирите покраински судови во округот Шлезвиг-Холштајн и наследник на Окружниот суд Фленсбург (1867–1879) — Покраинскиот суд Фленсбург. Најсеверниот суд во Германија е во истата зграда како Основен суд Фленсбург. <gallery widths="160" heights="100" perrow="4"> Heinrichstrasse 34, Flensburg.jpg|Индустриската и трговска комора на Фленсбург Suedergraben22 Flensburg.jpg|Основниот и Покраинскиот суд во Фленсбург Justizvollzugsanstalt Flensburg (Tor).jpg|Затвор во Фленсбург Arbeitsgericht Flensburg.jpg|Трудов суд Фленсбург </gallery> == Образование == === Универзитети === [[Податотека:Marineschule Muerwik.jpg|мини|Поморската школа „Мирвик“ од 1907 година образува офицери]] * [[Европски универзитет Фленсбург]] — имал повеќе од 5.000 студенти (зимски семестар 2014/2015)<ref name="Destatis März 2015">{{Наведена книга|publisher=[[Сојузна статистичка служба на Германија]]|title=Bildung und Kultur, Fachserie 11, Reihe 4.1: Studierende an Hochschulen – Vorbericht – Wintersemester 2014/2015|place=Висбаден|year=2015|url=[https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/BildungForschungKultur/Hochschulen/StudierendeHochschulenVorb2110410158004.pdf?__blob=publicationFile PDF-Datei]|accessdate=12 април 2015|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304130814/https://www.destatis.de/DE/Publikationen/Thematisch/BildungForschungKultur/Hochschulen/StudierendeHochschulenVorb2110410158004.pdf?__blob=publicationFile|url-status=dead}}</ref>, бил основан во 1946 година како Педагошка висока школа, а во 1994 година станал универзитет. * [[Висока школа Фленсбург]] — имал повеќе од 4.100 студенти (зимски семестар 2014/2015)<ref name="Destatis März 2015" />, бил основан во 1886 година како Кралска машинска школа, која била насочена кон бродското инженерство. Од нејзе се издигнала Висока школа за техника, а во 1973 година настанала Високата школа Фленсбург. * [[Стопанска академија Шлезвиг-Фленсбург]] — главното седиште е во [[Кил]]. * [[Нордиски универзитет]] (NU) — универзитет во Фленсбург и Нојминстер, основан во 1985 година и по четири години затворен, бил третиот приватен универзитет во Германија. === Воени школи === * [[Поморска школа Мирвик]] — офицерска школа на Германската морнарица * Школа за стратегиско изучување <gallery widths="160" heights="100" perrow="4"> Hafen Altes Gymnasium Flensburg2007.jpg|Зградата на Старата гимназија преовладува во панорамата на западниот брег (2007 г.) Goethe-Schule Flensburg Nacht.jpg|Училиштето Гете во Фленсбург, изградено во 1914 година (2011 г.) Duborg Skolen in Flensburg.JPG|До основањето на А. П. Мелер-Сколен во 2006 година во Шлезвиг, Дуборг-Сколен била единствената данска гимназија Universität Flensburg.jpg|Европскиот универзитет на Зандберг (2011 г.) </gallery> == Сообраќај == === Железнички и омнибуски === [[Податотека:Bahnhof Flensburg 2015 Hochformat HDR.jpg|мини|Зградата на денешната железничка станица Фленсбург, изградена во 1928 година (2015 г.)]] Јужно од Стариот град се наоѓа железничката станица од која има брзи врски до [[Орхус]] и [[Хамбург]], а за време на петоците и саботите кон [[Келн]] и [[Берлин]]. Освен тоа, дневно на секои два часа сообраќаат возови на Данските железници кон [[Копенхаген]]. Дополнително има ноќен воз кон градовите Прага, Базел (на 1 ноември 2014 г. укината) и Амстердам преку Фленсбург со Копенхаген. Регионални возови сообраќаат кон [[Кил]] и [[Нојминстер]], а вториот и со застанување во Фленсбург-Вајхе. Еден регионален воз со ознака „Шлезвиг-Холштајн експрес“ вози кон Хамбург. Како дополнување на поранешните железнички пруги кон Нибил и Хузум и поранешната железница околу Фленсбург кон Капелн и Затруп возат брзи автобуси. <gallery widths="160" heights="100" perrow="4"> Flensburger Hafenbahn.png|Фленсбуршката пристанишна железница Flensburghafenbahn 218 407-0.jpg|До 2013 година имало возови на пругата на Фленсбуршката пристанишна железница Flensburg-staedtische-strassenbahn-sl-1-725959.jpg|Линијата 1 на Градската железница во Фленсбург во 1972 година ZOB Flensburg Nacht 2015.jpg|Фленсбуршката автобуска станица била прва во Германија во 1927 година (2015 г.) </gallery> === Бродски === [[Податотека:Flensburg 2015-08 img10 View from Schlosswall.jpg|мини|Индустриското пристаниште во Фленсбург]] Бродскиот сообраќај во Фјордот го има загубено своето значење, кој порано бил многу користен поради поволните цени. Редовни бродски врски постојат во летните месеци кон Гликсбург и околу [[Оксенски Острови|Оксенските Острови]]. Значењето на Фленсбуршкото пристаниште полека се враќа: во 2011 година со 319 брода и околу 510.000 тони добра,<ref>''Bilanz der deutschen Seehäfen 2011''. In: ''Hansa''. Heft 4/2012, S.&nbsp;79, Schiffahrts-Verlag Hansa, Hamburg 2012, {{ISSN|0017-7504}}</ref> во 2012 година со 287 брода и околу 466.501 тон. Кога била затворена фабриката за добиточна храна во летото 2013 година, се случил голем чекор назад, бидејќи една четвртина од сите бродови отпаѓале на нејзе.<ref>''Weniger Güterumschlag in Flensburg – Hafen schlägt 2012 rund 466.000 Tonnen um – Sieben Prozent Rückgang – Weiterer Einbruch droht''. In: ''Täglicher Hafenbericht'' 24 јануари 2013, S.&nbsp;4</ref> Така, во 2013 година биле превезени само 398.229 тони; 227 брода влегле во Фленсбуршкото пристаниште.<ref>Eckhard-Herbert Arndt: ''Weniger Seegüter-Umschlag – Der Flensburger Hafen hat 2013 über 14 Prozent Ladung verloren''. In: ''Täglicher Hafenbericht'' vom 22 јануари 2014, S.&nbsp;15</ref> Во 2014 година биле превезени 367.883 тони.<ref>Eckhard-Herbert Arndt: ''Flensburg verliert Ladung · Umschlagrückgang 2014 liegt bei knapp acht Prozent''. In: ''Täglicher Hafenbericht'' vom 30.&nbsp;Januar 2015, S.&nbsp;3</ref> === Патен === [[Податотека:Short SC.7 Skyvan 3-100 Pink Aviation OE-FDE, FLF Flensburg, Germany PP1118667970.jpg|мини|Авион на пистата на аеродромот [[Аеродром Фленсбург-Шеферхаус|Фленсбург-Шеферхаус]] (2005 г.)]] Автопатот А7 од насока на Хамбург поминува западно од Фленсбург, кој во Данска се води како Е45. Подалеку се наоѓаат и сојузните автопатишта Б199 и Б200. === Воздушен === На запад од градот се наоѓа аеродром [[Аеродром Фленсбург-Шеферхаус|Фленсбург-Шеферхаус]], од каде се обавуваат летови за бизнис, приватни и рекреативни цели. За време на почетокот на цепелините во {{римски|20}} век не биле невообичаен призор, со што започнала историјата на аеродромот Шеферхаус на 8/9 јули 1910 година.<ref>{{нмс|url=http://www.shz.de/lokales/flensburger-tageblatt/landung-des-tollkuehnen-piloten-schall-id1609371.html|title=Beginn der Flugplatzgeschichte Schäferhaus: Landung des tollkühnen Piloten Schall|author= Gerhard Nowc|work=Flensburger Tageblatt|date=22 август 2011|accessdate=16 јуни 2015}}</ref> Во 1923 година било основано Германското воздушно друштво Фленсбург, кое постоело до 1937 година и во 1950 година било обновено како Воздушно-спортско друштво Фленсбург.<ref>{{нмс|url=http://www.luftsportverein-flensburg.de/geschichte-des-lsv|title=Geschichte des LSV|author=Jan Ipsen|publisher=Luftsportverein Flensburg e.V|accessdate=16 јуни 2015|archive-date=2016-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160321022639/http://www.luftsportverein-flensburg.de/geschichte-des-lsv|url-status=dead}}</ref> == Личности == [[Податотека:Hugo Eckener.jpg|мини|десно|[[Хуго Екенер]] (1868–1954)]] === Почесни граѓани === Меѓу дузината почесни граѓани, најпознати се [[Ото фон Бизмарк]] (1815–1898), кој во над 400 градови бил прогласен за почесен граѓанин и [[Хуго Екенер]] (1868–1954), пионер во возењето цепелин, кој во 1932 година бил и претседателски кандидат. Единствен градоначалник на градот, кој ја добил почеста на почесен граѓанин бил [[Херман Бендикс Тодсен]]. Во негово време се зголемила градската површина на целиот источен брег, како и во Мирвик. === Родени во Фленсбург === Од познати личности кои се родени во Фленсбург меѓу другите се вбројуваат [[Кристијан V (Данска и Норвешка)|Кристијан V]] (1646–1699), крал на Данска и Норвешка, историчарот [[Георг Вајц]] (1813–1886), занаетчијата и основач на југендстил [[Ханс Кристијансен]] (1866–1945), сликарката [[Берта Катарина Ласен]] (1880–1956) и писателката [[Еми Хенингс]] (1885–1948). Тука се родени и претседателот и почесниот претседател на Германскиот спортски сојуз [[Ханс Хансен]] (1926–2007), правникот и директор на Европол, [[Јирген Шторбек]] (р. 1946), политичарката [[Бербел Хен]] и ракометарот [[Хан Холперт]] (р. 1968). === Жители на градот === Други личности, кои во Фленсбург живееле, меѓу другите се [[Вилхелм Менсинга]] (1836–1910), лекар, и [[Адалберт Келм]] (1856–1939), архитект на Поморската школа Мирвик. Сликарот и вајар [[Емил Нолде]] (1867–1956) учел во Фленсбург од 1884 до 1888 година. == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Flensburg}} {{Wikisource1911Enc}} * [http://www.flensburg.de/ Официјална страница] * [http://www.flensburg-tourismus.de/2.html?&UL=1&ACT=4&BUILD=6254&STRMVER=4&CAPREQ=0&L=1 Туристички информации за Фленсбург] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060519123928/http://www.flensburg-tourismus.de/2.html |date=2006-05-19 }} * [http://www.flensburg-online.de/ Фленсбург онлајн] * [http://www.flensborg-avis.de/ Дански весник во Фленсбург] * [http://www.flensburger-tageblatt.de/ Германски весник во Фленсбург] {{Окрузи во Шлезвиг-Холштајн}} {{Нормативна контрола}} {{избрана}} [[Категорија:Фленсбург| ]] [[Категорија:Пристанишни градови на Балтичкото Море]] [[Категорија:Универзитетски градови во Германија]] [[Категорија:Безокружни градови во Шлезвиг-Холштајн]] d6c83pedxa1qcluqdqdugxkj6ts9s34 0 1124136 5562594 5439655 2026-05-23T10:33:04Z Bjankuloski06 332 5562594 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка партија | country = Германија | party_name = Изборен сојуз на Јужен Шлезвиг | native_name = Südschleswigscher Wählerverband {{de}}<br/>Sydslesvigsk Vælgerforening {{da icon}}<br/>Söödschlaswiksche Wäälerferbånd | party_logo = [[Податотека:Südschleswigscher Wählerverband, Logo.svg|150п]] | leader = Флеминг Мајер | leader1_title = Национален секретар | leader1_name = Мартин Лоренцен | foundation = 1948 | predecessor = Шлезвишки сојуз | youth_wing = Млади во SSW | ideology = [[општествен либерализам]]<br>заштита на етничко малцинство | position = [[Центар (политика)|центар]] до [[лев центар]] | international = ''ниедно'' | european = [[Европски слободен сојуз]] | seats1_title = Места во покраинските собранија | seats1 = {{Composition bar|3|1890|hex=#01048B}} | seats2_title = [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн]] | seats2 = {{Composition bar|3|69|hex=#6699FF}} | colorcode = #01048B | colours = сина, жолта | headquarters = Norderstraße 76<br/>24939 [[Фленсбург]] | website = [http://ssw.de/www/en/ ssw.de] }} '''Изборен сојуз на Јужен Шлезвиг''' ({{langx|de|Südschleswigscher Wählerverband}}, {{langx|da|Sydslesvigsk Vælgerforening}}, [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]]: ''Söödschlaswiksche Wäälerferbånd'') — регионална [[политичка партија]] во сојузната покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], во северна [[Германија]]. Ги претставува [[Данци|данското]] и [[фризи]]ското малцинство. Бидејќи партијата претставува национални малцинства, SSW одбива да се определи според политичкиот спектар од лево до десно, но ги води своите политики според нордискиот модел, кој често поддржува силна социјална држава, но од друга страна, поголема слобода на пазарот на труд како во германскиот модел. Застапена е во [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|покраинското собрание]] на Шлезвиг-Холштајн и неколку окружни и општински совети. Не настапува во сојузните избори од 1965 година. Како партија за националното данско малцинство во [[Јужен Шлезвиг]], SSW не е предмет на општата обврска за надминување на прагот од 5% освоени гласови за да добие пропорционални места во ниедно покраинско собрание („Ландтаг“) или долниот дом на германското собрание („[[Бундестаг]]“). На најновите избори во 2012 година, SSW освоила 4,6% од гласовите и четири места. На изборите во 2005 година, SSW добила 3,6% (две места). Ова било доволно за SSW да ја држи рамнотежата помеѓу националните партии на левицата и десницата и SSW одбрала да ја поддржи коалицијата на [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] и [[Сојуз ’90/Зелени|Зелените]], без да се приклучи на самата коалиција. Ова предизвикало критики од [[Христијанска демократска унија (Германија)|CDU]] и од германските конзервативни кругови, кои тврделе дека откако SSW добиле посебен статус, била обврзана да ги брани само интересите на малцинствата и дека тој статус треба да биде повлечен, ако SSW се однесува како „обична“ партија. Меѓутоа, претставници на SSW инсистирале на целосна вредност на нивните парламентарни места и нивните еднакви права како германски граѓани. Партијата зазела силна позиција за образовните принципи во покраината (укинувањето на традиционалниот германски систем на делење на учениците според академското знаење веќе по четврто одделенија во различни видови на средни училишта). CDU тврделе дека бидејќи постојат одвоени дански училишта, било неразбирливо за SSW самата да се вклучи во работата на јавните училишта. Бидејќи коалицијата на SPD и Зелените не успеала да создаде влада на следните избори, по што била создадена коалиција на CDU–FDP, а SSW се приклучува на опозицијата. На покраинските избори во 2012 година, SSW добила 4,6% од сите гласови и добила три места во покраинското собрание.<ref name="StatAmt">{{Наведена мрежна страница|url=http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|title=Landtagswahl in Schleswig-Holstein am 6. Mai 2012|language=германски|publisher=Статистичка служба за Шлезвиг-Холштајн и Хамбург|date=7 мај 2012|accessdate=14 мај 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091945/http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|url-status=dead}}</ref> Коалицијата на SPD, Зелените и SSW била создадена во јуни 2012 година и поранешниот парламентарен водач, [[Анке Спорендонк]], бил назначен за министер за култура, правда и европски прашања.<ref>{{нмс|url= http://www.welt.de/politik/deutschland/article106500808/Daenen-Ampel-steht-Albig-regiert-in-Kiel.html|title=Dänen-Ampel steht – Albig regiert in Kiel|language=германски|date=12 јуни 2012|accessdate=18 јуни 2012|work=Die Welt}}</ref> Ова било првпат во германската историја, малцинска партија да биде дел од покраинска влада. Новата коалиција имала низа прекари, на пример „Дански семафор“ (''Dänen-Ampel''), „Семафор на Шлезвиг-Холштајн“ (''Schleswig-Holstein-Ampel''), „црвено-зелено-сина коалиција“ (''rot-grün-blaue Koalition''), „Крајбрежен семафор“ (''Küstenampel'') и „Северен семафор“ (''Nord-Ampel''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ssw.dk/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050606162245/http://www.ssw.dk/ |date=2005-06-06 }} * [http://www.sswu.dk/ Млади на SSW] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100227133727/http://sswu.dk/ |date=2010-02-27 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Партии на малцинства]] [[Категорија:Политика на Шлезвиг-Холштајн]] [[Категорија:Европски слободен сојуз]] pkyoh073oiqz2eo2g7f3cwrjrdxkp27 5562595 5562594 2026-05-23T10:36:21Z Bjankuloski06 332 5562595 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка партија | country = Германија | party_name = Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг | native_name = Südschleswigscher Wählerverband {{de}}<br/>Sydslesvigsk Vælgerforening {{da icon}}<br/>Söödschlaswiksche Wäälerferbånd | party_logo = [[Податотека:Südschleswigscher Wählerverband, Logo.svg|150п]] | leader = Флеминг Мајер | leader1_title = Национален секретар | leader1_name = Мартин Лоренцен | foundation = 1948 | predecessor = Шлезвишки сојуз | youth_wing = Млади во SSW | ideology = [[општествен либерализам]]<br>заштита на етничко малцинство | position = [[центар (политика)|центар]] до [[лев центар]] | international = ''ниедно'' | european = [[Европски слободен сојуз]] | seats1_title = Места во покраинските собранија | seats1 = {{Composition bar|3|1890|hex=#01048B}} | seats2_title = [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн]] | seats2 = {{Composition bar|3|69|hex=#6699FF}} | colorcode = #01048B | colours = сина, жолта | headquarters = Norderstraße 76<br/>24939 [[Фленсбург]] | website = [http://ssw.de/www/en/ ssw.de] }} '''Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг''' ({{langx|de|Südschleswigscher Wählerverband}}, {{langx|da|Sydslesvigsk Vælgerforening}}, [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]]: ''Söödschlaswiksche Wäälerferbånd'') — регионална [[политичка партија]] во сојузната покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], во северна [[Германија]]. Ги претставува [[Данци|данското]] и [[фризи]]ското малцинство. Бидејќи партијата претставува национални малцинства, SSW одбива да се определи според политичкиот спектар од лево до десно, но ги води своите политики според нордискиот модел, кој често поддржува силна социјална држава, но од друга страна, поголема слобода на пазарот на труд како во германскиот модел. Застапена е во [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|покраинското собрание]] на Шлезвиг-Холштајн и неколку окружни и општински совети. Не настапува во сојузните избори од 1965 година. Како партија за националното данско малцинство во [[Јужен Шлезвиг]], SSW не е предмет на општата обврска за надминување на прагот од 5% освоени гласови за да добие пропорционални места во ниедно покраинско собрание („Ландтаг“) или долниот дом на германското собрание („[[Бундестаг]]“). На најновите избори во 2012 година, SSW освоила 4,6% од гласовите и четири места. На изборите во 2005 година, SSW добила 3,6% (две места). Ова било доволно за SSW да ја држи рамнотежата помеѓу националните партии на левицата и десницата и SSW одбрала да ја поддржи коалицијата на [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] и [[Сојуз ’90/Зелени|Зелените]], без да се приклучи на самата коалиција. Ова предизвикало критики од [[Христијанска демократска унија (Германија)|CDU]] и од германските конзервативни кругови, кои тврделе дека откако SSW добиле посебен статус, била обврзана да ги брани само интересите на малцинствата и дека тој статус треба да биде повлечен, ако SSW се однесува како „обична“ партија. Меѓутоа, претставници на SSW инсистирале на целосна вредност на нивните парламентарни места и нивните еднакви права како германски граѓани. Партијата зазела силна позиција за образовните принципи во покраината (укинувањето на традиционалниот германски систем на делење на учениците според академското знаење веќе по четврто одделенија во различни видови на средни училишта). CDU тврделе дека бидејќи постојат одвоени дански училишта, било неразбирливо за SSW самата да се вклучи во работата на јавните училишта. Бидејќи коалицијата на SPD и Зелените не успеала да создаде влада на следните избори, по што била создадена коалиција на CDU–FDP, а SSW се приклучува на опозицијата. На покраинските избори во 2012 година, SSW добила 4,6% од сите гласови и добила три места во покраинското собрание.<ref name="StatAmt">{{Наведена мрежна страница|url=http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|title=Landtagswahl in Schleswig-Holstein am 6. Mai 2012|language=германски|publisher=Статистичка служба за Шлезвиг-Холштајн и Хамбург|date=7 мај 2012|accessdate=14 мај 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091945/http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|url-status=dead}}</ref> Коалицијата на SPD, Зелените и SSW била создадена во јуни 2012 година и поранешниот парламентарен водач, [[Анке Спорендонк]], бил назначен за министер за култура, правда и европски прашања.<ref>{{нмс|url= http://www.welt.de/politik/deutschland/article106500808/Daenen-Ampel-steht-Albig-regiert-in-Kiel.html|title=Dänen-Ampel steht – Albig regiert in Kiel|language=германски|date=12 јуни 2012|accessdate=18 јуни 2012|work=Die Welt}}</ref> Ова било првпат во германската историја, малцинска партија да биде дел од покраинска влада. Новата коалиција имала низа прекари, на пример „Дански семафор“ (''Dänen-Ampel''), „Семафор на Шлезвиг-Холштајн“ (''Schleswig-Holstein-Ampel''), „црвено-зелено-сина коалиција“ (''rot-grün-blaue Koalition''), „Крајбрежен семафор“ (''Küstenampel'') и „Северен семафор“ (''Nord-Ampel''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ssw.dk/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050606162245/http://www.ssw.dk/ |date=2005-06-06 }} * [http://www.sswu.dk/ Млади на SSW] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100227133727/http://sswu.dk/ |date=2010-02-27 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Партии на малцинства]] [[Категорија:Политика на Шлезвиг-Холштајн]] [[Категорија:Европски слободен сојуз]] 4c0p7z0dwpmr5mqaqvzz9p8sflfdzcv 5562596 5562595 2026-05-23T10:36:42Z Bjankuloski06 332 5562596 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка партија | country = Германија | party_name = Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг | native_name = Südschleswigscher Wählerverband {{de}}<br/>Sydslesvigsk Vælgerforening {{da icon}}<br/>Söödschlaswiksche Wäälerferbånd | party_logo = [[Податотека:Südschleswigscher Wählerverband, Logo.svg|150п]] | leader = Флеминг Мајер | leader1_title = Национален секретар | leader1_name = Мартин Лоренцен | foundation = 1948 | predecessor = Шлезвишки сојуз | youth_wing = Млади во SSW | ideology = [[општествен либерализам]]<br>заштита на етничко малцинство | position = [[центар (политика)|центар]] до [[лев центар]] | international = ''ниедно'' | european = [[Европски слободен сојуз]] | seats1_title = Места во покраинските собранија | seats1 = {{Composition bar|3|1890|hex=#01048B}} | seats2_title = [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн]] | seats2 = {{Composition bar|3|69|hex=#6699FF}} | colorcode = #01048B | colours = сина, жолта | headquarters = Norderstraße 76<br/>24939 [[Фленсбург]] | website = [http://ssw.de/www/en/ ssw.de] }} '''Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг''' ({{langx|de|Südschleswigscher Wählerverband}}, {{langx|da|Sydslesvigsk Vælgerforening}}, [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]]: ''Söödschlaswiksche Wäälerferbånd'', '''SSW''') — регионална [[политичка партија]] во сојузната покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], во северна [[Германија]]. Ги претставува [[Данци|данското]] и [[фризи]]ското малцинство. Бидејќи партијата претставува национални малцинства, SSW одбива да се определи според политичкиот спектар од лево до десно, но ги води своите политики според нордискиот модел, кој често поддржува силна социјална држава, но од друга страна, поголема слобода на пазарот на труд како во германскиот модел. Застапена е во [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|покраинското собрание]] на Шлезвиг-Холштајн и неколку окружни и општински совети. Не настапува во сојузните избори од 1965 година. Како партија за националното данско малцинство во [[Јужен Шлезвиг]], SSW не е предмет на општата обврска за надминување на прагот од 5% освоени гласови за да добие пропорционални места во ниедно покраинско собрание („Ландтаг“) или долниот дом на германското собрание („[[Бундестаг]]“). На најновите избори во 2012 година, SSW освоила 4,6% од гласовите и четири места. На изборите во 2005 година, SSW добила 3,6% (две места). Ова било доволно за SSW да ја држи рамнотежата помеѓу националните партии на левицата и десницата и SSW одбрала да ја поддржи коалицијата на [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] и [[Сојуз ’90/Зелени|Зелените]], без да се приклучи на самата коалиција. Ова предизвикало критики од [[Христијанска демократска унија (Германија)|CDU]] и од германските конзервативни кругови, кои тврделе дека откако SSW добиле посебен статус, била обврзана да ги брани само интересите на малцинствата и дека тој статус треба да биде повлечен, ако SSW се однесува како „обична“ партија. Меѓутоа, претставници на SSW инсистирале на целосна вредност на нивните парламентарни места и нивните еднакви права како германски граѓани. Партијата зазела силна позиција за образовните принципи во покраината (укинувањето на традиционалниот германски систем на делење на учениците според академското знаење веќе по четврто одделенија во различни видови на средни училишта). CDU тврделе дека бидејќи постојат одвоени дански училишта, било неразбирливо за SSW самата да се вклучи во работата на јавните училишта. Бидејќи коалицијата на SPD и Зелените не успеала да создаде влада на следните избори, по што била создадена коалиција на CDU–FDP, а SSW се приклучува на опозицијата. На покраинските избори во 2012 година, SSW добила 4,6% од сите гласови и добила три места во покраинското собрание.<ref name="StatAmt">{{Наведена мрежна страница|url=http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|title=Landtagswahl in Schleswig-Holstein am 6. Mai 2012|language=германски|publisher=Статистичка служба за Шлезвиг-Холштајн и Хамбург|date=7 мај 2012|accessdate=14 мај 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091945/http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|url-status=dead}}</ref> Коалицијата на SPD, Зелените и SSW била создадена во јуни 2012 година и поранешниот парламентарен водач, [[Анке Спорендонк]], бил назначен за министер за култура, правда и европски прашања.<ref>{{нмс|url= http://www.welt.de/politik/deutschland/article106500808/Daenen-Ampel-steht-Albig-regiert-in-Kiel.html|title=Dänen-Ampel steht – Albig regiert in Kiel|language=германски|date=12 јуни 2012|accessdate=18 јуни 2012|work=Die Welt}}</ref> Ова било првпат во германската историја, малцинска партија да биде дел од покраинска влада. Новата коалиција имала низа прекари, на пример „Дански семафор“ (''Dänen-Ampel''), „Семафор на Шлезвиг-Холштајн“ (''Schleswig-Holstein-Ampel''), „црвено-зелено-сина коалиција“ (''rot-grün-blaue Koalition''), „Крајбрежен семафор“ (''Küstenampel'') и „Северен семафор“ (''Nord-Ampel''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ssw.dk/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050606162245/http://www.ssw.dk/ |date=2005-06-06 }} * [http://www.sswu.dk/ Млади на SSW] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100227133727/http://sswu.dk/ |date=2010-02-27 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Партии на малцинства]] [[Категорија:Политика на Шлезвиг-Холштајн]] [[Категорија:Европски слободен сојуз]] qubzfe3f2ty17tilcwx7jrwei20441m 5562597 5562596 2026-05-23T10:37:00Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Изборно здружение на Јужен Шлезвиг]] на [[Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг]] 5562596 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Политичка партија | country = Германија | party_name = Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг | native_name = Südschleswigscher Wählerverband {{de}}<br/>Sydslesvigsk Vælgerforening {{da icon}}<br/>Söödschlaswiksche Wäälerferbånd | party_logo = [[Податотека:Südschleswigscher Wählerverband, Logo.svg|150п]] | leader = Флеминг Мајер | leader1_title = Национален секретар | leader1_name = Мартин Лоренцен | foundation = 1948 | predecessor = Шлезвишки сојуз | youth_wing = Млади во SSW | ideology = [[општествен либерализам]]<br>заштита на етничко малцинство | position = [[центар (политика)|центар]] до [[лев центар]] | international = ''ниедно'' | european = [[Европски слободен сојуз]] | seats1_title = Места во покраинските собранија | seats1 = {{Composition bar|3|1890|hex=#01048B}} | seats2_title = [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн]] | seats2 = {{Composition bar|3|69|hex=#6699FF}} | colorcode = #01048B | colours = сина, жолта | headquarters = Norderstraße 76<br/>24939 [[Фленсбург]] | website = [http://ssw.de/www/en/ ssw.de] }} '''Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг''' ({{langx|de|Südschleswigscher Wählerverband}}, {{langx|da|Sydslesvigsk Vælgerforening}}, [[Севернофризиски јазик|севернофризиски]]: ''Söödschlaswiksche Wäälerferbånd'', '''SSW''') — регионална [[политичка партија]] во сојузната покраина [[Шлезвиг-Холштајн]], во северна [[Германија]]. Ги претставува [[Данци|данското]] и [[фризи]]ското малцинство. Бидејќи партијата претставува национални малцинства, SSW одбива да се определи според политичкиот спектар од лево до десно, но ги води своите политики според нордискиот модел, кој често поддржува силна социјална држава, но од друга страна, поголема слобода на пазарот на труд како во германскиот модел. Застапена е во [[Ландтаг на Шлезвиг-Холштајн|покраинското собрание]] на Шлезвиг-Холштајн и неколку окружни и општински совети. Не настапува во сојузните избори од 1965 година. Како партија за националното данско малцинство во [[Јужен Шлезвиг]], SSW не е предмет на општата обврска за надминување на прагот од 5% освоени гласови за да добие пропорционални места во ниедно покраинско собрание („Ландтаг“) или долниот дом на германското собрание („[[Бундестаг]]“). На најновите избори во 2012 година, SSW освоила 4,6% од гласовите и четири места. На изборите во 2005 година, SSW добила 3,6% (две места). Ова било доволно за SSW да ја држи рамнотежата помеѓу националните партии на левицата и десницата и SSW одбрала да ја поддржи коалицијата на [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] и [[Сојуз ’90/Зелени|Зелените]], без да се приклучи на самата коалиција. Ова предизвикало критики од [[Христијанска демократска унија (Германија)|CDU]] и од германските конзервативни кругови, кои тврделе дека откако SSW добиле посебен статус, била обврзана да ги брани само интересите на малцинствата и дека тој статус треба да биде повлечен, ако SSW се однесува како „обична“ партија. Меѓутоа, претставници на SSW инсистирале на целосна вредност на нивните парламентарни места и нивните еднакви права како германски граѓани. Партијата зазела силна позиција за образовните принципи во покраината (укинувањето на традиционалниот германски систем на делење на учениците според академското знаење веќе по четврто одделенија во различни видови на средни училишта). CDU тврделе дека бидејќи постојат одвоени дански училишта, било неразбирливо за SSW самата да се вклучи во работата на јавните училишта. Бидејќи коалицијата на SPD и Зелените не успеала да создаде влада на следните избори, по што била создадена коалиција на CDU–FDP, а SSW се приклучува на опозицијата. На покраинските избори во 2012 година, SSW добила 4,6% од сите гласови и добила три места во покраинското собрание.<ref name="StatAmt">{{Наведена мрежна страница|url=http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|title=Landtagswahl in Schleswig-Holstein am 6. Mai 2012|language=германски|publisher=Статистичка служба за Шлезвиг-Холштајн и Хамбург|date=7 мај 2012|accessdate=14 мај 2012|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304091945/http://landtagswahl-sh.de/wahlen.php?site=left/gebiete&wahl=23#index.php?site=right/ergebnis&wahl=23&anzeige=4&gebiet=1&idx=0&typ=1&stimme=2&hoch=0&partei=&untertyp=0&flip=1&sitz=0&sitzHoch=0&mode=liste|url-status=dead}}</ref> Коалицијата на SPD, Зелените и SSW била создадена во јуни 2012 година и поранешниот парламентарен водач, [[Анке Спорендонк]], бил назначен за министер за култура, правда и европски прашања.<ref>{{нмс|url= http://www.welt.de/politik/deutschland/article106500808/Daenen-Ampel-steht-Albig-regiert-in-Kiel.html|title=Dänen-Ampel steht – Albig regiert in Kiel|language=германски|date=12 јуни 2012|accessdate=18 јуни 2012|work=Die Welt}}</ref> Ова било првпат во германската историја, малцинска партија да биде дел од покраинска влада. Новата коалиција имала низа прекари, на пример „Дански семафор“ (''Dänen-Ampel''), „Семафор на Шлезвиг-Холштајн“ (''Schleswig-Holstein-Ampel''), „црвено-зелено-сина коалиција“ (''rot-grün-blaue Koalition''), „Крајбрежен семафор“ (''Küstenampel'') и „Северен семафор“ (''Nord-Ampel''). == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ssw.dk/ Официјална страница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050606162245/http://www.ssw.dk/ |date=2005-06-06 }} * [http://www.sswu.dk/ Млади на SSW] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100227133727/http://sswu.dk/ |date=2010-02-27 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Партии на малцинства]] [[Категорија:Политика на Шлезвиг-Холштајн]] [[Категорија:Европски слободен сојуз]] qubzfe3f2ty17tilcwx7jrwei20441m 1 1124137 5562599 3308848 2026-05-23T10:37:00Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Изборно здружение на Јужен Шлезвиг]] на [[Разговор:Избирачки сојуз на Јужен Шлезвиг]] 3308848 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 14 1128061 5562452 4688370 2026-05-22T19:39:28Z Dandarmkd 31127 5562452 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Гевгелија]] [[Категорија:Знаменитости во Македонија по град|Гевгелија]] [[Категорија:Знаменитости во Општина Гевгелија|Гевгелија]] 4im0wdxdyk4af1aqsv4speekcm5dqjr 0 1143801 5562458 5441090 2026-05-22T20:04:47Z SpectralWiz 106165 5562458 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Арта |name_local = Άρτα |image_map = 2011 Dimos Artas.png |image_skyline = Arta Bridge Epirus Greece.jpg |caption_skyline = Историскиот Мост на Арта |periph = [[Епир (регион)|Епир]] |periphunit = Арта |pop_municipality = 43166 |area_municipality = 436.8 |pop_municunit = 27330 |area_municunit = 47.973 |pop_community = 24427 |population_as_of = 2011 |elevation = 30 |lat_deg = 39 |lat_min = 9 |lon_deg = 20 |lon_min = 59 |postal_code = 471 00 |area_code = 26810 |licence = ΑΤ |mayor = Христос Циројаннис |website = [http://www.arta.gr www.arta.gr] |city_flag = |city_seal = |districts = |party = |since = |elevation_min = |elevation_max = }} '''Арта''' ({{langx|el|Άρτα}}) — [[град]] во [[Северозапад]]на [[Грција]], во регионот [[Епир]]. Во историјата градот бил познат како ''Амбракија''. Познат е по спредновековниот мост на реката ''Арахтос''. Во Арта постои и тврдина од [[13 век]] и многу цркви од византиски стил. Градот е седиште на Технолошкиот образовен институт на Епир. Има 24,427 жители. ==Општина== [[File:2011 Dimos Artas.png|thumb|Општина Арта]] Сегашната општина Арта беше формирана во [[2011]] со соединување на 5 поранешни општини:<ref name=Kallikratis>[http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf Kallikratis law] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170712222028/http://www.kedke.gr/uploads2010/FEKB129211082010_kallikratis.pdf |date=2017-07-12 }} Greece Ministry of Interior {{el icon}}</ref> * Амвракикос (Aneza, Vigla, Gavria, Kalogeriko, Koronisia, Polydroso, Rachi, Strongyli, Psathotopi) * '''Арта''' (Arta, Keramates, Kostakioi, [[Limini]]) * Филотеи (Agios Spyridon, Kalamia, Kalovatos, Kirkizates, Rokka, Chalkiades) * Влахерна (Vlacherna, Grammenitsa, Grimpovo, Korfovouni) * Хировуни (Ammotopos, Dafnoti, Kampi, Pantanassa, Pistiana, Rodavgi, Skoupa, Faneromeni) ===Квартови во Арта=== *Агиа Триада *Агии Анаргири *Агиос Јоргос *Елеуса *Гликорисо *Като Панагиа *Маратовуни ==Наводи== {{reflist}} {{Грција-никулец}} {{Епир}} [[Категорија:Градови во Грција]] ryto9hwlipdvqzfuvw6eqdjlxim8keh 0 1144709 5562399 4800899 2026-05-22T13:22:36Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562399 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Обрад Глушчевиќ | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1913|1|17}} | birth_place = [[Метковиќ]], [[Австроунгарија]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|1980|9|5|1913|1|17}} | death_place = [[Загреб]], [[СФРЈ]] | ethnicity = | occupation = [[филмски режисер|режисер]], [[сценарист]] | years_active = 1948–1980 | spouse = }} [[Податотека:Spomen obiljezje Obradu Gluscevicu.JPG|мини|Спомен-обележје на Обрад Глушчевиќ во Метковиќ]] '''Обрад Глушчевиќ''' (17 јануари 1913 &ndash; 5 септември 1980) бил [[СФРЈ|југословенски]] и [[хрватска|хрватски]] [[филмски режисер]]. Тој напишал и режирал околу дваесет документарни филмови, пет долгометражни филмови и две телевизиски серии.<ref name="progmediteran">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmski-programi.hr/tekst.php?id=281|title=U mediteranskom ozračju|last=Krelja|first=Petar|publisher=Film Programmes|language=Хрватски|accessdate=30 May 2011}}</ref> Роден во [[Метковиќ]], Глушчевиќ првично започнал да глуми во театрите во близина на [[Дубровник]]. Негови први значајни дела биле документарни и краткометражни играни филмови направени во 1950те и 1960те, кои биле наградувани на филмските фестивали во [[Венеција]], [[Кан]], [[Оберхаузен]] и [[Белград]].<ref name="filmskiprog">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmski-programi.hr/redatelj.php?id=47|title=Gluščević, Obrad|publisher=Film Programmes|language=Хрватски|accessdate=30 May 2011}}</ref> Во средината на 1960те, Глушчевиќ започнал да снима долгометражни играни филмови, снимајќи три филмови кои го отсликуваат животот во руралната [[Далмација]]: ''Турбулентно лето'' (1964), ''[[Човек од светот]]'' (1965) и ''[[Голиот човек]]'' (1968). Потоа тој режирал два [[детски филм]]ови (''[[Осамен волк (филм)|Осамен волк]]'' во 1972 и ''[[Капетан Микула Мали]]'' во 1974). ''Микула мали'' бил подоцна проширен во [[Телевизиска програма|телевизиска серија]] која била емитувана во 1976 година. Глушчевиќ исто така бил автор на популарната југословенска телевизиска серија за деца ''Јеленко'' во 1980 година продуцирана од [[Хрватска Радио Телевизија|Радиотелевизија Загреб]]. Глушчевиќ бил одликуван со [[Награда Владимир Назор|наградата Владимир Назор]] за животно остварување во филмската индустрија во 1978 година. Тој починал во [[Загреб]] во септември 1980 година.<ref name="minkul">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=1792|title=Vladimir Nazor Award recipients 1959–2005|publisher=Хрватско министерство за култура|language=Хрватски|accessdate=30 May 2011}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{imdb name|id=0323281}} *[http://www.filmski-programi.hr/redatelj.php?id=47 Obrad Gluščević biography] на Filmski-Programi.hr {{hr}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Глушчевиќ}} [[Категорија:Родени во 1913 година]] [[Категорија:Починати во 1980 година]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Југословенски режисери]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] rfnb4rsd4sbjclu1faolmp0udsxrhrj 0 1168176 5562410 5536055 2026-05-22T14:44:18Z Makenzis 67668 5562410 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Бенфика | current = ФК Бенфика сезона 2016–17| | image = [[Податотека:SL Benfica logo.png|150px]] | full name = Спорт Лисабон Бенфика | founded = [[28 февруари]] [[1904]] | ground = [[Стадион Луж]]<br/>[[Лисабон]], [[Португалија]] | capacity = 64,642 | owner = {{flagsport|POR}} Луис Филипе Виеира | chrtitle = Претседател | | manager = {{flagsport|POR}} [[Руи Виторија]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Податотека:Liga NOS logo.png|20px]] [[Примеира лига]] | season = 2025-2026 | position = Примеира лига, 4. | website = http://www.slbenfica.pt | pattern_la1 = _benfica1819h | pattern_b1 = _slben1819h | pattern_ra1 = _benfica1819h | pattern_sh1 = _adidasred | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = FD1220 | body1 = FD1220 | rightarm1 = FD1220 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FD1220 | pattern_la2 = _egito1819a | pattern_b2 = _slben1819a | pattern_ra2 = _egito1819a | pattern_sh2 = _adidaswhite | pattern_so2 = _3_stripes_black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFFFF }} '''ФК Бенфика''' е [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ски клуб од [[Лисабон]], кој во моментов се натпреварува во највисоката категорија на португалскиот фудбал, [[Примеира лига]]. Клубот е основан на [[28 февруари]] [[1904]], од група на луѓе предводени од [[Косме Дамиао]]. Бенфика е еден од таканаречената ''голема тројка'' клубови во [[Португалија]] кој никогаш не испаднале од Првата лига на оваа држава заедно со [[ФК Порто|Порто]] и [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]. Тие се исто така најуспешниот клуб во Португалија со освоени 78 титули во домашните и меѓународните натпреварување. Во нив спаѓаат рекордни 35 титули Шампион на Португалија, рекордни 25 титули освојувач на [[Фудбалски куп на Португалија|Купот на Португалија]], рекордни 7 титули освојувач на [[Лига куп на Португалија|Лига купот на Португалија]], 6 [[Суперкуп на Португалија|Суперкупа на Португалија]] и 3 титули [[Кампеонато на Португалија]]. Исто така, Бенфика е и двократен европски шампион, освојувајќи го [[УЕФА Лига на шампиони|Европскиот куп на шампиони]] во две години едноподруго во [[Куп на шампиони 1960/61|1961]] и [[Куп на шампиони 1961/62|1962]] година. Клубот играл уште 5 пати во финалето на Европскиот куп во 1963, 1965, 1968, 1988 и 1990 и уште трипати во финалето на [[Лига Европа|Купот на УЕФА или Лигата на Европа]] во 1983, 2013 и 2014 година. Бенфика била рангирана како дванаестти клуб по успешност на списокот на [[ФИФА најдобри клубови на 20 век|ФИФА за најдобри клубови на 20 век]].<ref name="urlweb.archive.org">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fifa.com/events/playergala00/documents/Club.pdf | title = web.archive.org | format = | accessdate = 23 март 2011 | archive-date = 2007-04-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070423161359/http://www.fifa.com/events/playergala00/documents/Club.pdf | url-status = dead }}</ref> Најдобар стрелец на клубот е [[Еузебио]] кој освоил една [[златна топка]] и две [[златна копачка|златни копачки]] за време на периодот додека настапувал за клубот. Својте домашни натпревари Бенфика ги игра на [[Стадион Луж|Стадионот Луж]], кој има капацитет од 64,642 седечки места. Играат во црвени дресови и бели шорцеви. ==Стадиони== {{Главна|Стадион Луж}} [[Податотека:Estádio da Luz - Euro 2004 - Portugal v Greece.jpg|thumb|right|'''[[Стадион Луж|Стадионот Луж]]''' за време на [[Европско првенство во фудбал 2004|Европското првенство во 2004]]]] Бенфика својте домашни натпревари ги игра на [[Стадион Луж|Стадионот Луж]] (што во буквален превод значи ''Стадион на светлината''), кој е познат уште под неколку имиња како ''Спортски стадион на Лисабон и Бенфика'' или ''Катедрал'' (прев. катедралата). Тој може да собере 65.647 гледачи, со што е [[Европски стадиони по капацитет|еден од најголемите во Европа]]. Тој бил изграден за [[Европско првенство во фудбал 2004|Европското првенство 2004]], настан на кој бил домаќин на финалето; Стадионот исто така бил избран да биде домаќин на финалето на [[УЕФА Лига на шампиони 2013/14|Лигата на шампионите во сезоната 2013-2014]]. Меѓутоа, низ историјата тимот има променето повеќе игралишта: како ''Терас до Десембаргадор'' од [[1904]] до [[1906]], ''Кампо де Фелтеира'' од [[1907]] до [[1911]], ''Кампо де Сете Риос'' од [[1913]] до [[1917]] ''Кампо де Бенфика'' од [[1916]] до [[1926]], ''Амореирас'' од [[1925]] до [[1940]] и ''Кампо Гранде'' од [[1941]] до [[1954]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slbenfica.pt/pt-pt/est%C3%A1dio/est%C3%A1diosanteriores/hist%C3%B3riadosest%C3%A1dios.aspx|title=História dos Estádios|publisher=slbenfica.pt|accessdate=13 август 2013|language=pt|archive-date=2014-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113035936/http://www.slbenfica.pt/pt-pt/est%C3%A1dio/est%C3%A1diosanteriores/hist%C3%B3riadosest%C3%A1dios.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.planetbenfica.co.uk/page.php?55|title=Other Stadia|publisher=planetbenfica.co.uk|accessdate=13 август 2013|language=en|archive-date=2013-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601000000/http://www.planetbenfica.co.uk/page.php?55|url-status=dead}}</ref> На 1 декември [[1954]] бил инаугуриран [[Стадион Луж (1954-2003)|стадионот кој го носи денешното име]], кој бил реновиран во текот на [[1980-ти|осумдесеттите години]], достигнувајќи капацитет од 130.000 гледачи во [[1987]].<ref name="slbenfica.pt">{{Наведена мрежна страница|title=Estádio do Sport Lisboa e Benfica (1954)|publisher=slbenfica.pt|url=http://www.slbenfica.pt/pt-pt/est%C3%A1dio/est%C3%A1diosanteriores/est%C3%A1diodosportlisboaebenficaluz.aspx |accessdate=13 август 2013|language=pt}}</ref>. Во [[2003]] Бенфика го искористила неговото рушење, за во исто време, да го отвори новиот ''[[Стадион Луж]]'', која бил изграден на истото земјиште врз основа на стариот стадион.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.worldstadiums.com/stadium_menu/architecture/stadium_design/lisbon_luz.shtml|title=Estádio da Luz|publisher=worldstadiums.com|accessdate=13 август 2013|language=en|archive-date=2017-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170412154222/http://www.worldstadiums.com/stadium_menu/architecture/stadium_design/lisbon_luz.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Stadium Construction|date=November 2024 |publisher=planetbenfica.co.uk|url=http://www.planetbenfica.co.uk/page.php?56 |accessdate=13 август 2013|language=en}}</ref>. ==Соперништва== '''Најголеми соперници''' *{{Fb team Porto}} *{{Fb team Sporting Lisboa}} Бенфика заедно со [[ФК Порто|Порто]] и [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]] се трите гиганти (на португалски се нарекуваат ''Os Três Grandes'') на португалскиот фудбал. Со овие екипи клубот има големо соперништво; пресметката со Порто е наречена [[О Класико]], додека натпреварот со сограѓаните од Спортинг е познат како [[Дерби на Лисабон|Дербито на Лисабон]]. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start}} {{Fs player| no=1 | nat=BRA | pos=GK | name=[[Едерсон Мораес|Едерсон]]}} {{Fs player| no=2 | nat=ARG | pos=DF | name=[[Лисандро Есекиел Лопес|Лисандро Лопес]]}} {{Fs player| no=3 | nat=ESP | pos=DF | name=[[Алекс Грималдо]]}} {{Fs player| no=4 | nat=BRA | pos=DF | name=[[Луисао]] | other=[[капитен]]}} {{Fs player| no=5 | nat=SRB | pos=MF | name=[[Љубомир Фејса]]}} {{Fs player| no=7 | nat=GRE | pos=MF | name=[[Андреас Самарис]]}} {{Fs player| no=8 | nat=POR | pos=MF | name=[[Андре Орта]]}} {{Fs player| no=9 | nat=MEX | pos=FW | name=[[Раул Хименес]]}} {{Fs player| no=10 | nat=BRA | pos=FW | name=[[Жонас Гонкалвес Оливеира|Жонас]]}} {{Fs player| no=11 | nat=GRE | pos=FW | name=[[Константинос Митроглу]]}} {{Fs player| no=12 | nat=BRA | pos=GK | name=[[Жулио Сесар]]}} {{Fs player| no=13 | nat=POR | pos=GK | name=[[Пауло Лопес (фудбалер)|Пауло Лопес]]}} {{Fs player| no=14 | nat=SWE | pos=DF | name=[[Виктор Линделеф]]}} {{Fs mid}} {{Fs player| no=15 | nat=PER | pos=MF | name=[[Андре Карилјо]]}} {{Fs player| no=17 | nat=SRB | pos=MF | name=[[Андрија Живковиќ]]}} {{Fs player| no=18 | nat=ARG | pos=MF | name=[[Едуардо Салвио]]}} {{Fs player| no=19 | nat=POR | pos=DF | name=[[Елисеу]]}} {{Fs player| no=20 | nat=POR | pos=FW | name=[[Гонсало Гуедеш]]}} {{Fs player| no=21 | nat=POR | pos=MF | name=[[Пици (португалски фудбалер)|Пици]]}} {{Fs player| no=22 | nat=ARG | pos=MF | name=[[Франко Серви]]}} {{Fs player| no=27 | nat=POR | pos=MF | name=[[Рафа Силва]]}} {{Fs player| no=28 | nat=COL | pos=MF | name=[[Гуљелмо Селис]]}} {{Fs player| no=33 | nat=BRA | pos=DF | name=[[Жардел (фудбалер, роден 1986)|Жардел]]}} {{Fs player| no=34 | nat=POR | pos=MF | name=[[Андре Алмеида]]}} {{Fs player| no=37 | nat=BRA | pos=MF | name=[[Данило Барбоса|Данило]]}} {{Fs player| no=50 | nat=POR | pos=DF | name=[[Нелсон Семедо]]}} {{Fs end}} ===Рекордери=== <small>Статистиката е ажурирана на [[29 декември]] [[2016]]</small> {{col-start}} {{col-3}} {| class=wikitable style="font-size: 95%; text-align:" |+Играчи со најмногу натпревари |- !scope=col style="color:white; background:red;"|Место !scope=col style="color:white; background:red;"|Име на играчот !scope=col style="color:white; background:red;"|Натпревари |- | 1 | {{знамеикона|Португалија}} [[Тамањини Нене]] | 578 |- | 2 | {{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Велосо]] | 534 |- | 3 | {{знамеикона|Португалија}} [[Марио Колуна]] | 528 |- | 4 | {{знамеикона|Португалија}} [[Умберто Коелјо]] | 497 |- | 5 | {{знамеикона|Португалија}} [[Шеу Хан]] | 488 |- | 6 | {{знамеикона|Португалија}} [[Мануел Бенто]] | 462 |- | 7 | {{знамеикона|Бразил}} '''[[Луизао]]''' | 453 |- | 8 | {{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Симоес]] | 451 |- | 9 | {{знамеикона|Португалија}} [[Еузебио]] | 445 |- | 10 | {{знамеикона|Португалија}} [[Домисиано Кавем]] | 418 |} {{col-3}} {| class=wikitable style="font-size: 95%; text-align:" |+Играчи со најмногу постигнати голови |- !scope=col style="color:white; background:red;"|Место !scope=col style="color:white; background:red;"|Име на играчот !scope=col style="color:white; background:red;"|Голови |- | 1 | {{знамеикона|Португалија}} [[Еузебио]] | 478 |- | 2 | {{знамеикона|Португалија}} [[Жозе Агуаш]] | 376 |- | 3 | {{знамеикона|Португалија}} [[Тамањини Нене]] | 363 |- | 4 | {{знамеикона|Португалија}} [[Жозе Аугусто Торес]] | 236 |- | 5 | {{знамеикона|Португалија}} [[Арсенио Дуарте]] | 215 |- | 6 | {{знамеикона|Португалија}} [[Рожерио Лантрес де Карвалјо]] | 203 |- | 7 | {{знамеикона|Португалија}} [[Жулио Кореиа да Силва|Жулињо]] | 200 |- | 8 | {{знамеикона|Португалија}} [[Жозе Аугусто де Алмеида|Жозе Аугусто]] | 177 |- | 9 | {{знамеикона|Парагвај}} [[Оскар Кардосо]] | 172 |- | 10 | {{знамеикона|Португалија}} [[Нуно Гомеш]] | 166 |} {{col-3}} [[Податотека:Eusebio (1963 version2).jpg|thumb|right|200px|<center>[[Еузебио]] рекордерот по бројот на постигнати голови во дресот на Бенфика.</center>]] {{col-end}} === Освојувачи на титули === ;Добитници на [[златна топка]] * {{знамеикона|POR}} [[Еузебио]]<small>([[Златна топка 1965|1965]])</small> ;Шампиони на Европа * {{знамеикона|GRE}} [[Такис Фисас]] [[File:UEFA European Cup.svg|10px]] <small>([[Европско првенство во фудбал 2004|2004]])</small> * {{знамеикона|POR}} [[Елисеу]] [[File:UEFA European Cup.svg|10px]] <small>([[Европско првенство во фудбал 2016|2016]])</small> ==Тренери низ историјата== {{col-start}} {{col-3}} *{{знамеикона|Португалија}} [[Косме Дамиао]] (1908–1926) *{{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Рибеиро дос Раиш]] (1926–1929) *{{знамеикона|Англија}} [[Артур Џон]] (1929–1931) *{{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Рибеиро дос Раиш]] (1931–1934) *{{знамеикона|Португалија}} [[Витор Гонсалвеш]] (1934–1935) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Липо Херцка]] (1935–1939) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Јанош Бири]] (1939–1947) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Липо Херцка]] (1947–1948) *{{знамеикона|Англија}} [[Тед Смит]] (1948-1952) *{{знамеикона|Аргентина}} [[Алберто Сосаја]] (1952–1953) *{{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Рибеиро дос Раиш]] (1953) *{{знамеикона|Аргентина}} [[Хосе Валдивиесо]] (1954) *{{знамеикона|Бразил}} [[Ото Глорија]] (1954–1959) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Бела Гутман]] (1959-1962) *{{знамеикона|Чиле}} [[Фернандо Риера]] (1962-1963) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Лајош Цејзлер]] (1963–1964) *{{знамеикона|Романија}} [[Елек Шварц]] (1964-1965) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Бела Гутман]] (1965–1966) *{{знамеикона|Чиле}} [[Фернандо Риера]] (1966–1967) *{{знамеикона|Португалија}} [[Фернандо Кабрита]] (1967-1968) {{col-3}} *{{знамеикона|Бразил}} [[Ото Глорија]] (1968–1970) *{{знамеикона|Англија}} [[Џими Хаган]] (1970–1973) *{{знамеикона|Португалија}} [[Фернандо Кабрита]] (1973–1974) *{{знамеикона|Југославија}} [[Милорад Павиќ]] (1974-1975) *{{знамеикона|Португалија}} [[Марио Вилсон]] (1975-1976) *{{знамеикона|Англија}} [[Џон Мортимор]] (1976–1979) *{{знамеикона|Португалија}} [[Марио Вилсон]] (1979-1980) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Лајош Бароти]] (1980-1982) *{{знамеикона|Шведска}} [[Свен-Јоран Ериксон]] (1982-1984) *{{знамеикона|Унгарија}} [[Пал Чернаи]] (1984-1985) *{{знамеикона|Англија}} [[Џон Мортимор]] (1985-1987) *{{знамеикона|Данска}} [[Еве Сковдал]] (1987) *{{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Жозе Консеисао Оливеира|Тони]] (1987-1989) *{{знамеикона|Шведска}} [[Свен-Јоран Ериксон]] (1989-1992) *{{знамеикона|Хрватска}} [[Томислав Ивиќ]] (1992) *{{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Жозе Консеисао Оливеира|Тони]] (1992-1994) *{{знамеикона|Португалија}} [[Артур Жорге]] (1994–1995) *{{знамеикона|Португалија}} [[Марио Вилсон]] (1995-1996) *{{знамеикона|Бразил}} [[Пауло Аутуори]] (1996–1997) *{{знамеикона|Португалија}} [[Мануел Жозе]] (1997) {{col-3}} *{{знамеикона|Португалија}} [[Марио Вилсон]] (1997) *{{знамеикона|Шкотска}} [[Греам Сунес]] (1997-1999) *{{знамеикона|Германија}} [[Јуп Хајнкес]] (1999–2000) *{{знамеикона|Португалија}} [[Жозе Мурињо]] (2000) *{{знамеикона|Португалија}} [[Антонио Жозе Консеисао Оливеира|Тони]] (2000-2002) *{{знамеикона|Португалија}} [[Жезуалдо Фереира]] (2002) *{{знамеикона|Шпанија}} [[Хосе Антонио Камачо]] (2002-2004) *{{знамеикона|Италија}} [[Џовани Трапатони]] (2004-2005) *{{знамеикона|Холандија}} [[Роналд Куман]] (2005-2006) *{{знамеикона|Португалија}} [[Фернандо Сантош]] (2006-2007) *{{знамеикона|Шпанија}} [[Хосе Антонио Камачо]] (2007-2008) *{{знамеикона|Португалија}} [[Фернандо Шалана]] (2008) *{{знамеикона|Шпанија}} [[Кике Санчес Флорес]] (2008-2009) *{{знамеикона|Португалија}} [[Жорге Жезуз]] (2009-2015) *{{знамеикона|Португалија}} [[Руи Виторија]] (2015-) {{col-3}} {{col-end}} === Моментален стручен кадар === [[File:Benf-Zen 2016 (7).jpg|thumb|300px|[[Руи Виторија]] моменталниот тренер на Бенфика.]] {| class="wikitable" |- ! Позиција ! Име |- | Тренер | [[Руи Виторија]] |- | Асистенти | Арналдо Тешеира<br>Серџо Ботелјо<br>[[Минервино Пиетра]]<br>Марко Педросо |- | Фитнес тренер | Пауло Моурао |- | Тренер на голманите | Луис Естевес |- | Benfica LAB coordinator | Бруно Мендес |- {{Fb cs footer|s=<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slbenfica.pt/en-us/futebol/equipatecnica.aspx|title=Staff|website=S.L. Benfica|access-date=23 August 2016|archive-date=2016-08-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20160823222925/http://www.slbenfica.pt/en-us/futebol/equipatecnica.aspx|url-status=dead}}</ref>|date=January 2016}} == Титули == === Домашни натпреварувања === * '''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]: 38''' (рекорд) :1935-1936, 1936-1937, 1937-1938, 1941-1942, 1942-1943, 1944-1945, 1949-1950, 1954-1955, 1956-1957, 1959-1960, 1960-1961, 1962-1963, 1963-1964, 1964-1965, 1966-1967, 1967-1968, 1968-1969, 1970-1971, 1971-1972, 1972-1973, 1974-1975, 1975-1976, 1976-1977, 1980-1981, 1982-1983, 1983-1984, 1986-1987, 1988-1989, 1990-1991, 1993-1994, 2004-2005, 2009-2010, 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016,2016-2017, 2018-19, 2022−23 *'''[[Податотека:Taça de Portugal.svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]: 26''' (рекорд) :1939-1940, 1942-1943, 1943-1944, 1948-1949, 1950-1951, 1951-1952, 1952-1953, 1954-1955, 1956-1957, 1958-1959, 1961-1962, 1963-1964, 1968-1969, 1969-1970, 1971-1972, 1979-1980, 1980-1981, 1982-1983, 1984-1985, 1985-1986, 1986-1987, 1992-1993, 1995-1996, 2003-2004, 2013-2014, 2016−2017 *'''[[Податотека:Taça da Liga.svg|10px]] [[Лига куп на Португалија]]: 7 ''' (рекорд) :2008-2009, 2009-2010, 2010-2011, 2011-2012, 2013-2014, 2014-2015, 2015-2016 * '''{{Трофеј-Суперкуп на Португалија}} [[Суперкуп на Португалија]]: 6''' :1980, 1985, 1989, 2005, 2014, 2016 === Меѓународни натпреварувања === * '''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Куп на шампиони]]: 2''' :[[Куп на шампиони 1960/61|1960-1961]], [[Куп на шампиони 1961/62|1961-1962]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Sport Lisboa e Benfica}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Фудбал |image1=Soccer ball.svg |name2=Португалија |image2=Flag of Portugal.svg }} *[http://www.slbenfica.pt/ Официјално мрежно место на клубот] {{Примеира лига}} {{Победници на Европскиот Куп на шампиони и Лигата на шампионите}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бенфика}} [[Категорија:ФК Бенфика]] [[Категорија:Фудбалски клубови од Португалија|Бенфика]] [[Категорија:Лисабон]] [[Категорија:Европски шампиони]] hj04twvfiu3s9dhc22e2bn4zsc2eagj 0 1177473 5562489 5424034 2026-05-23T02:00:26Z ~2026-30810-21 133446 5562489 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Дани Карвахал<br>Dani Carvajal | image = | caption = | fullname = Даниел Карвахал Рамос | birth_date = {{birth date and age|1992|1|11|df=y}} | birth_place = [[Леганес]], Шпанија | height = 1,73 м | position = [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|Централен одбранбен играч]] | currentclub = [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] | clubnumber = 2 | youthyears1 = 1999–2002 | youthclubs1 = Леман | youthyears2 = 2002–2010 | youthclubs2 = [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] | years1 = 2010–2012 | clubs1 = [[Реал Мадрид Кастиља|Реал Мадрид Б]] | caps1 = 68 | goals1 = 3 | years2 = 2012–2013 | clubs2 = [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]] | caps2 = 32 | goals2 = 1 | years3 = 2013–2026 | clubs3 = [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]| caps3 = 112 | goals3 = 2 | nationalyears1 = 2010–2011 | nationalteam1 = [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|Шпанија П19]] | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2012–2014 | nationalteam2 = [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 години|Шпанија П21]] | nationalcaps2 = 10 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2014– | nationalteam3 = [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | nationalcaps3 = 13 | nationalgoals3 = 0 | club-update = 16:22, 29 април 2017 (UTC) | nationalteam-update = 28 март 2017 }} '''Даниел Карвахал Рамос''' ({{langx|es|Daniel Carvajal Ramos}}), ({{роден во|Леганес}}, {{роден на|11|јануари|1992}}) - [[Шпанија|шпански]] [[фудбалер]], кој игра како [[Одбрана (фудбал)|десен бек]] и настапува за шпанскиот [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. == Клупска кариера == === Реал Мадрид Кастиља === Карвахал влегува во академијата на [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] на десетгодишна возраст и игра во сите формации на клубот. Во текот на 2010 година стига до вториот тим на клубот – [[Реал Мадрид Кастиља]]. Во својата прва сезона за резервниот тим, Карвахал станува стартер и ја презел капитенската лента. Во следната сезона, 2011/12, одигрува 38 натпревари и постигнува два гола, помагајќи му на тимот да се врати во [[Сегунда дивисион]] после петгодишно отсуство. === Бајер Леверкузен === На 11 јули 2012 година, Карвахал преминува во германскиот [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]], со договор на 5 години. Клаузула во договорот за продажба му дава право на Реал да си го врати Карвахал за сума од 6,5 милиони евра по една сезона, 7 милиони евра по две и 8 милиони евра по три сезони.<ref>[http://www.abc.es/20120711/deportes-futbol/abci-bayer-carvajal-201207111155.html El Bayer Leverkusen confirma el fichaje de Carvajal]; Abc.es</ref> Карвахал дебитира за Леверкузен на 1 септември 2012 година со победата со 2 : 0 на домашен терен против [[ФК Фрајбург|Фрајбург]]. На 25 ноември 2012 година го постигнува својот прв гол за клубот, постигнувајќи го вториот гол за победа од 2 : 1 над [[ФК Хофенхајм|Хофенхајм]]. === Реал Мадрид === Во 2013 година преминува во тимот на Реал Мадрид за сума од 6,5 милиони евра, согласно клаузулата од договорот за трансфер со Бајер Леверкузен. На 8 јули 2015 година го обновува договорот со Реал Мадрид до 30 јуни 2020 година.<ref>[http://www.realmadrid.com/noticias/2015/07/comunicado-oficial-carvajal Comunicado Oficial: Carvajal]</ref><ref>[http://www.realmadrid.com/noticias/2015/07/carvajal-en-el-real-madrid-hasta-2020 Carvajal, en el Real Madrid hasta 2020]</ref> == Репрезентативна кариера == Карвахал настапува за Шпанија до 18 години, Шпанија до 19 години и Шпанија до 21 година, а на 2 септември 2014 година дебитира за првиот тим на [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|репрезентацијата на Шпанија]] на пријателскиот меч со [[Фудбалска репрезентација на Франција|репрезентацијата на Франција]] загубен со 1 : 0 на гости.<ref>[http://www.bbc.com/sport/0/football/29047046 France 1 – 0 Spain]</ref><ref>[http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2744183/France-1-0-Spain-Chelsea-striker-Loic-Remy-inflicts-misery-Vicente-del-Bosque-Les-Bleus-run-deserved-winners.html France 1 – 0 Spain: Chelsea striker Loic Remy inflicts more misery on Vicente del Bosque as Les Bleus run out deserved winners]</ref><ref>[http://www.marca.com/en/2014/09/04/en/football/national_teams/1409864453.html New era stutters for Spain]</ref> == Успеси == === Клупски === ;{{Знаме|Шпанија}} [[Реал Мадрид Кастиља]] * Сегунда дивисион Б: '''2011/12''' {{Знаме|Шпанија}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] *[[Куп на кралот|Куп на Шпанија]] '''(1)''': 2013/14 *[[Лига на шампионите во фудбал|Лига на шампионите]] '''(2)''': 2013/14, 2015/16 *[[Суперкуп на Европа]] – '''(1)''': 2014 *[[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]] – 2014 === Национални === * [[Европско првенство во фудбал за играчи под 19 години]]: '''2011''' == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j101005.html Профил на BDFutbol] *[http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/es/Castilla/1193040472515/1202789023121/jugador/Jugador/Carvajal.htm Профил на мрежното место на Реал Мадрид] *[http://www.transfermarkt.de/en/daniel-carvajal/profil/spieler_138927.html Профил на Transfermarkt] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Карвахал, Дани}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Мадрид]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Баер Леверкузен]] [[Категорија:Фудбалери на Реал Мадрид Кастиља]] [[Категорија:Живи луѓе]] 83hwfrzdmdn3e07fcb3ucvg22fhmpgm 0 1178862 5562472 4854568 2026-05-22T20:45:04Z Dandarmkd 31127 5562472 wikitext text/x-wiki {{Владина Агенција | agency_name = Сектор за внатрешни работи Струмица | nativename = | nativename_a = | nativename_r = | logo = SVR2.jpg | logo_width = | logo_caption = | seal = Coat of arms of the Macedonian Police.png | seal_width = 200п | seal_caption = Амблем на министерството | formed = | preceding1 = | preceding2 = | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[Југоисточен Регион]] | headquarters = [[Струмица]], [[Македонија]] | employees = | budget = | sizearea = 2.739 км² | sizepopulation = 171.416 | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = | chief1_name = Танчо Пројковски<ref name="струмицанет">{{наведена мрежна страница|url=http://www.strumicanet.com/index.php/str-mobil/item/4629-%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%98%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B2%D1%80-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0.html|title=Танчо Пројковски нов началник на СВР Струмица|date=11 јули 2017|work=СтрумицаНет|language=македонски|accessdate=10 ноември 2017|archive-date=2017-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713235720/http://strumicanet.com/index.php/str-mobil/item/4629-%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%98%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BA-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B2%D1%80-%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BC%D0%B8%D1%86%D0%B0.html|url-status=dead}}</ref> | chief1_position = Началник | chief2_name = Хризантема Рендевска | chief2_position = Портпарол | parent_agency = | child1_agency = | child2_agency = | website = | footnotes = }} '''Сектор за внатрешни работи – Струмица''' (скратено '''СВР Струмица''', порано Управа за внатрешни работи - Струмица, УВР - Струмица) — организациска единица на [[МВР|Министерство за внатрешни работи]] во [[Југоисточен Регион|Југоисточниот Регион]] со седиште во градот [[Струмица]]. Секторот покрива област од 2.739 квадратни километри односно 11 проценти од републиката, а се грижи за вкупно 171,416 жители (2002). Четири станици и три полициски канцеларии работат на територијата на СВР Струмица. {| class="wikitable sortable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; !style=width="20%"|Општина !style=width="20%"|Вид !style=width="20%"|Командир |- | [[Општина Богданци|Богданци]] [[Податотека:Coat of arms of Bogdanci Municipality.svg|20п]] | полициска канцеларија | — |- | [[Општина Валандово|Валандово]] [[Податотека:Coat of arms of Valandovo Municipality.svg|20п]] | полициска станица од општа надлежност | Трајчо Стоилов |- | [[Општина Гевгелија|Гевгелија]] [[Податотека:Coat of arms of Gevgelija Municipality.svg|20п]] | полициска станица од општа надлежност | Илија Делев |- | [[Општина Дојран|Дојран]] [[Податотека:Coat of arms of Dojran Municipality.svg|20п]] | полициска канцеларија | — |- | [[Општина Ново Село|Ново Село]] [[Податотека:Coat of arms of Novo Selo Municipality (2014).svg|20п]] | полициска канцеларија | — |- | [[Општина Радовиш|Радовиш]] [[Податотека:Coat of arms of Radoviš Municipality.svg|20п]] | полициска станица од општа надлежност | Борис Крстев |- | [[Општина Струмица|Струмица]] [[Податотека:Coat of arms of Strumica Municipality.svg|20п]] | полициска станица од општа надлежност,<br>полициска станица за безбедност на патниот сообраќај,<br>седиште на секторот | Трајко Чурлинов |} == Наводи == {{наводи}} {{СВР-МВР}} {{Полиција на Македонија}} [[Категорија:Сектори за внатрешни работи]] [[Категорија:Струмица]] ayx851dayqk9custe41wypzpcfpenwe 0 1179315 5562477 5248968 2026-05-22T21:18:10Z Dandarmkd 31127 5562477 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Velinski Well.jpg|мини|Слика од бунарот во есен, 2017.]] '''Велински бунар''' — декоративен бунар (имитација на бунар) во [[Бежанска маала|Бежанското маало]] на градот [[Струмица]]. Изграден е при крајот на 2011 година.<ref>[http://www.strumica.gov.mk/downloads/ler/2011SluzbenGlasnik18.pdf Службен гласник на Општина Струмица] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130501152413/http://www.strumica.gov.mk/downloads/ler/2011SluzbenGlasnik18.pdf |date=2013-05-01 }}. // Бр. 18, вторник, 1 ноември 2011&nbsp;г. - Предлог – Листа за определување на имиња на улици, плоштади, мостови и на други инфраструктурни објекти на територијата на Општина Струмица, Член 1, За имиња на улици, плоштади, мостови и на други инфраструктурни објекти на територијата на Општина Струмица се определуваат: Велински бунар, топоним.</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{Струмица-никулец}} {{Згради и градби во Струмица}} [[Категорија:Згради и градби во Струмица]] [[Категорија:Бунари во Струмица и Струмичко]] [[Категорија:Македонската архитектура во 2011 година]] 13vcnepsl3d093qadip8pb7st7dtigx 0 1192256 5562449 5442524 2026-05-22T19:37:28Z Dandarmkd 31127 5562449 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | name = Гевгелиски амам | native_name = | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = | status = обновена | image = AmamGevgelija.jpg | caption = Амамот по реставрацијата во 2020 г. | map_type = | map_alt = | map_caption = | altitude = | building_type = [[амам]] | architectural_style = [[османлиска архитектура|османлиски]] | structural_system = | cost = | ren_cost = | client = | owner = | current_tenants = [[НУ Музеј - Гевгелија]] | landlord = | location = | address = | location_town = [[Гевгелија]] | location_country = [[Македонија]] | iso_region = | coordinates_display = | latitude = | longitude = | coordinates = {{coord|41|8|27|N|22|30|6|E|type:landmark_region:MK|display=title, inline}} | groundbreaking_date = | start_date = | completion_date = {{римски|19}} век | completed_date = | opened_date = | inauguration_date = | renovation_date = 2013 | demolition_date = | destruction_date = | height = | diameter = | antenna_spire = | roof = | top_floor = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | architecture_firm = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | designations = | ren_architect = | ren_firm = | ren_str_engineer = | ren_serv_engineer = | ren_civ_engineer = | ren_oth_designers = | ren_qty_surveyor = | ren_awards = | url = | nrhp = | references = }} '''Гевгелиски амам''' — еден од најзачуваните објекти од [[Османлиска архитектура|отоманската архитектура]] во [[Гевгелија]]. Амамот е изграден во почетокот на {{римски|19}} век. Амамот конечно бил обновен во 2013 година при што бил зачуван оригиналниот изглед со две куполи - една мала и една голема. Објектот сега служи како ликовна галерија во склоп на [[НУ Музеј - Гевгелија|Народниот музеј од Гевгелија]]. Амамот е прогласен за [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] на [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.muzejgevgelija.mk/amam.htm|title=Музеј Гевгелија|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 март 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gevgelija.gov.mk/doc/12345.pdf|title=Мрежно место за Гевгелија|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205080658/http://gevgelija.gov.mk/doc/12345.pdf|archive-date=2018-02-05|dead-url=|accessdate=20 март 2018|url-status=dead}}</ref> == Историја == [[Податотека:Stariot Turski Amam vo Gevgelija. jpg.JPG|лево|300п|мини|Поглед на старата состојба на Гевгелискиот амам пред неговото обновување во 2013 година]] Бил прогласен за [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство на Македонија]] со решение од 31 декември 2003 година од страна на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf|title=Национален регистар на културното наследство|date=ноември 2024|work=Управа за заштита на културното наследство|accessdate=4 септември 2025}}</ref> === Конзервација === Поради лошата состојба, идејата за реконструкција и оживување на оваа градба, била присутна повеќе децении, помеѓу пошироката културна јавност во [[Гевгелија]]. Со изработката на главниот проект во 1993 година, а подоцна и анексот на главниот проект од страна на Мирјана Димовска-Чоловиќ, бил создаден патот за реализација на овој проект. Во недостаток на други извори на финансирање на проектот, во 2004/05 година, по воспоставување на контактот со градоначалникот на Општина К’рач (денес Есенјурт) во [[Истанбул]] ([[Турција]]), Хамит Ончу, дошло до преговори за финансирање на овој проект од нивна страна. Кон реализацијата на проектот се вклучила и локалната самоуправа на [[Општина Гевгелија]]. Кон крајот на 2006 година, градежните работи на самиот објект и анексот биле завршени. Недостатокот на материјални средства за поставување на метална (бакарна) оплата врз куполите на амамот, се реализирале нешто подоцна, во текот на 2011/12 година, кога повторно Општина Гевгелија обезбедила средства за завршеток на овој проект. Така, по реновирањето амамот станал ликовна галерија во рамките на [[НУ Музеј - Гевгелија|Музејот во Гевгелија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.muzejgevgelija.mk/amam.htm|title=Уметничка галерија Амам|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218063223/http://www.muzejgevgelija.mk/amam.htm|publisher=www.muzejgevgelija.mk|archive-date=2020-02-18|dead-url=|accessdate=13 ноември 2020|url-status=bot: unknown}}</ref> == Поврзано == * [[Културно наследство на Македонија во Општина Гевгелија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Gevgelija Hammam}} {{КНМ-Гевгелија}} [[Категорија:Исламски споменици на културата во Македонија]] [[Категорија:Отомански амами во Македонија]] [[Категорија:Знаменитости во Гевгелија]] [[Категорија:Ликовни галерии во Македонија]] [[Категорија:Култура на Гевгелија|Амам]] [[Категорија:Згради и градби во Гевгелија|Амам]] hufhwtrb3x5weo6k9rzcp21hpiyyw17 5562453 5562449 2026-05-22T19:41:40Z Dandarmkd 31127 5562453 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | name = Гевгелиски амам | native_name = | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = | status = обновена | image = AmamGevgelija.jpg | caption = Амамот по реставрацијата во 2020 г. | map_type = | map_alt = | map_caption = | altitude = | building_type = [[амам]] | architectural_style = [[османлиска архитектура|османлиски]] | structural_system = | cost = | ren_cost = | client = | owner = | current_tenants = [[НУ Музеј - Гевгелија]] | landlord = | location = | address = | location_town = [[Гевгелија]] | location_country = [[Македонија]] | iso_region = | coordinates_display = | latitude = | longitude = | coordinates = {{coord|41|8|27|N|22|30|6|E|type:landmark_region:MK|display=title, inline}} | groundbreaking_date = | start_date = | completion_date = {{римски|19}} век | completed_date = | opened_date = | inauguration_date = | renovation_date = 2013 | demolition_date = | destruction_date = | height = | diameter = | antenna_spire = | roof = | top_floor = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | architecture_firm = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | designations = | ren_architect = | ren_firm = | ren_str_engineer = | ren_serv_engineer = | ren_civ_engineer = | ren_oth_designers = | ren_qty_surveyor = | ren_awards = | url = | nrhp = | references = }} '''Гевгелиски амам''' — еден од најзачуваните објекти од [[Османлиска архитектура|отоманската архитектура]] во [[Гевгелија]]. Амамот е изграден во почетокот на {{римски|19}} век. Амамот конечно бил обновен во 2013 година при што бил зачуван оригиналниот изглед со две куполи - една мала и една голема. Објектот сега служи како ликовна галерија во склоп на [[НУ Музеј - Гевгелија|Народниот музеј од Гевгелија]]. Амамот е прогласен за [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] на [[Македонија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.muzejgevgelija.mk/amam.htm|title=Музеј Гевгелија|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=20 март 2018}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://gevgelija.gov.mk/doc/12345.pdf|title=Мрежно место за Гевгелија|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205080658/http://gevgelija.gov.mk/doc/12345.pdf|archive-date=2018-02-05|dead-url=|accessdate=20 март 2018|url-status=dead}}</ref> == Историја == [[Податотека:Stariot Turski Amam vo Gevgelija. jpg.JPG|лево|300п|мини|Поглед на старата состојба на Гевгелискиот амам пред неговото обновување во 2013 година]] Бил прогласен за [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство на Македонија]] со решение од 31 декември 2003 година од страна на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Републичкиот завод за заштита на спомениците на културата]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf|title=Национален регистар на културното наследство|date=ноември 2024|work=Управа за заштита на културното наследство|accessdate=4 септември 2025}}</ref> === Конзервација === Поради лошата состојба, идејата за реконструкција и оживување на оваа градба, била присутна повеќе децении, помеѓу пошироката културна јавност во [[Гевгелија]]. Со изработката на главниот проект во 1993 година, а подоцна и анексот на главниот проект од страна на Мирјана Димовска-Чоловиќ, бил создаден патот за реализација на овој проект. Во недостаток на други извори на финансирање на проектот, во 2004/05 година, по воспоставување на контактот со градоначалникот на Општина К’рач (денес Есенјурт) во [[Истанбул]] ([[Турција]]), Хамит Ончу, дошло до преговори за финансирање на овој проект од нивна страна. Кон реализацијата на проектот се вклучила и локалната самоуправа на [[Општина Гевгелија]]. Кон крајот на 2006 година, градежните работи на самиот објект и анексот биле завршени. Недостатокот на материјални средства за поставување на метална (бакарна) оплата врз куполите на амамот, се реализирале нешто подоцна, во текот на 2011/12 година, кога повторно Општина Гевгелија обезбедила средства за завршеток на овој проект. Така, по реновирањето амамот станал ликовна галерија во рамките на [[НУ Музеј - Гевгелија|Музејот во Гевгелија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.muzejgevgelija.mk/amam.htm|title=Уметничка галерија Амам|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218063223/http://www.muzejgevgelija.mk/amam.htm|publisher=www.muzejgevgelija.mk|archive-date=2020-02-18|dead-url=|accessdate=13 ноември 2020|url-status=bot: unknown}}</ref> == Поврзано == * [[Културно наследство на Македонија во Општина Гевгелија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Gevgelija Hammam}} {{КНМ-Гевгелија}} [[Категорија:Исламски споменици на културата во Македонија]] [[Категорија:Отомански амами во Македонија]] [[Категорија:Знаменитости во Гевгелија|Амам]] [[Категорија:Ликовни галерии во Македонија]] [[Категорија:Култура на Гевгелија|Амам]] [[Категорија:Згради и градби во Гевгелија|Амам]] 0b23x7evikjerdmm03x6v7fpqq2opm7 828 1214946 5562604 5460213 2026-05-23T10:40:52Z Bjankuloski06 332 5562604 Scribunto text/plain local lang_obj = mw.language.getContentLanguage(); local this_wiki_lang_tag = lang_obj.code; -- get this wiki's language tag --[[--------------------------< L A N G _ N A M E _ T A B L E >------------------------------------------------ primary table of tables that decode: lang -> language tags and names script -> ISO 15924 script tags region -> ISO 3166 region tags variant -> iana registered variant tags suppressed -> map of scripts tags and their associated language tags all of these data come from separate modules that are derived from the IANA language-subtag-registry file key_to_lower() avoids the metatable trap and sets all keys in the subtables to lowercase. Many language codes have multiple associated names; Module:lang is only concerned with the first name so key_to_lower() only fetches the first name. ]] local function key_to_lower (module, src_type) local out = {}; local source = (('var_sup' == src_type) and require (module)) or mw.loadData (module); -- fetch data from this module; require() avoids metatable trap for variant data if 'var_sup' == src_type then for k, v in pairs (source) do out[k:lower()] = v; -- for variant and suppressed everything is needed end elseif 'lang' == src_type and source.active then -- for ~/iana_languages (active) for k, v in pairs (source.active) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end elseif 'lang_dep' == src_type and source.deprecated then -- for ~/iana_languages (deprecated) for k, v in pairs (source.deprecated) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end else -- here for all other sources for k, v in pairs (source) do out[k:lower()] = v[1]; -- ignore multiple names; take first name only end end return out; end local lang_name_table_t = { lang = key_to_lower ('Module:Language/data/iana languages', 'lang'), lang_dep = key_to_lower ('Module:Language/data/iana languages', 'lang_dep'), script = key_to_lower ('Module:Language/data/iana scripts'), -- script keys are capitalized; set to lower region = key_to_lower ('Module:Language/data/iana regions'), -- region keys are uppercase; set to lower variant = key_to_lower ('Module:Language/data/iana variants', 'var_sup'), suppressed = key_to_lower ('Module:Language/data/iana suppressed scripts', 'var_sup'), -- script keys are capitalized; set to lower } --[[--------------------------< I 1 8 N M E D I A W I K I O V E R R I D E >-------------------------------- For internationalization; not used at en.wiki The language names taken from the IANA language-subtag-registry file are given in English. That may not be ideal. Translating ~8,000 language names is also not ideal. MediaWiki maintains (much) shorter lists of language names in most languages for which there is a Wikipedia edition. When desired, Module:Lang can use the MediaWiki language list for the local language. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all. When incomplete, MediaWiki's list will 'fall back' to another language (typically English). When that happens add an appropriate entry to the override table below. Caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be correct. At en.wiki, the MediaWiki language names do not agree with the IANA language names for these ISO 639-1 tags. Often it is simply spelling differences: bh: IANA: Bihari languages MW: Bhojpuri – the ISO 639-3 tag for Bhojpuri is bho bn: IANA: Bengali MW: Bangla – Bengali is the exonym, Bangla is the endonym dv: IANA: Dhivehi MW: Divehi el: IANA: Modern Greek MW: Greek ht: IANA: Haitian MW: Haitian Creole ky: IANA: Kirghiz MW: Kyrgyz li: IANA: Limburgan MW: Limburgish or: IANA: Oriya MW: Odia os: IANA: Ossetian MW: Ossetic "pa: IANA: Panjabi MW: Punjabi "ps: IANA: Pushto MW: Pashto "to: IANA: Tonga MW: Tongan "ug: IANA: Uighur MW: Uyghur use the override table to override language names that are incorrect for your project To see the list of names that MediaWiki has for your language, enter this in the Debug colsole: =mw.dumpObject (mw.language.fetchLanguageNames ('<tag>', 'all')) (replacing <tag> with the language tag for your language) Use of the MediaWiki language names lists is enabled when media_wiki_override_enable is set to boolean true. ]] local media_wiki_override_enable = true; -- set to true to override IANA names with MediaWiki names; always false at en.wiki -- caveat lector: the list of MediaWiki language names for your language may not be complete or may not exist at all if true == media_wiki_override_enable then local mw_languages_by_tag_t = mw.language.fetchLanguageNames (this_wiki_lang_tag, 'all'); -- get a table of language tag/name pairs known to MediaWiki for tag, name in pairs (mw_languages_by_tag_t) do -- loop through each tag/name pair in the MediaWiki list if lang_name_table_t.lang[tag] then -- if the tag is in the main list lang_name_table_t.lang[tag] = name; -- overwrite exisiting name with the name from MediaWiki end end end --[[--------------------------< O V E R R I D E >-------------------------------------------------------------- Language codes and names in this table override the BCP47 names in lang_name_table. indexes in this table shall always be lower case ]] local override = { ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 1 >------------------------------------------------------------ ["ca-valencia"] = "Valencian", ["cu"] = "црковнословенски", -- 2nd IANA name; ["de-at"] = "Austrian German", -- these code-region and code-variant tags to match en.wiki article names ["de-ch"] = "Swiss Standard German", ["cnr"] = "црногорски", ["en-au"] = "Australian English", ["en-ca"] = "Canadian English", ["en-emodeng"] = "Early Modern English", ["en-gb"] = "British English", ["en-ie"] = "Irish English", ["en-in"] = "Indian English", ["en-nz"] = "New Zealand English", ["en-us"] = "American English", ["en-za"] = "South African English", ["fy"] = "западнофризиски", -- Western Frisian ["mo"] = "молдавски", -- Moldavian (deprecated code); to match en.wiki article title ["nl-be"] = "Flemish", -- match MediaWiki ["oc-provenc"] = "Provençal", ["ps"] = "паштунски", -- Pushto ["pt-br"] = "Brazilian Portuguese", -- match MediaWiki ["tw-asante"] = "Asante Twi", -- these ISO 639-1 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["av"] = "Avar", -- Avaric ["bo"] = "Standard Tibetan", -- Tibetan ["el"] = "грчки", -- Modern Greek -- ["en-SA"] = "South African English", -- English; no; SA is not South Africa it Saudi Arabia; ZA is South Africa ["ff"] = "Fula", -- Fulah ["ht"] = "Haitian Creole", -- Haitian ["hz"] = "Otjiherero", -- Herero ["ii"] = "Yi", -- Sichuan Yi ["ki"] = "Gikuyu", -- Kikuyu ["kl"] = "гренландски", -- Kalaallisut ["ky"] = "киргиски", -- Kirghiz ["lg"] = "Luganda", -- Ganda ["li"] = "лимбуршки", -- Limburgan ["mi"] = "маорски", -- Maori ["na"] = "Nauruan", -- Nauru ["nb"] = "Bokmål", -- Norwegian Bokmål ["nd"] = "Northern Ndebele", -- North Ndebele ["nn"] = "Nynorsk", -- Norwegian Nynorsk ["nr"] = "Southern Ndebele", -- South Ndebele ["ny"] = "Chichewa", -- Nyanja ["oj"] = "Ojibwe", -- Ojibwa ["or"] = "Odia", -- Oriya ["pa"] = "пенџапски", -- Panjabi ["rn"] = "кирунди", -- Rundi ["sl"] = "словенечки", -- Slovenian ["ss"] = "свази", -- Swati ["st"] = "сото", -- Southern Sotho ["to"] = "Tongan", -- Tonga --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< I S O _ 6 3 9 - 2, - 3, - 5 >---------------------------------------------- ["alv"] = "Atlantic–Congo languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["arc"] = "арамејски", -- Official Aramaic (700-300 BCE), Imperial Aramaic (700-300 BCE); ["art"] = "constructed", -- to match en.wiki article; lowercase for category name ["bhd"] = "Bhadarwahi", -- Bhadrawahi; to match en.wiki article title ["bla"] = "Blackfoot", -- Siksika; to match en.wiki article title ["bua"] = "бурјатски", -- Buriat; this is a macro language; these four use wp preferred transliteration; ["bxm"] = "Mongolian Buryat", -- Mongolia Buriat; these three all redirect to Buryat ["bxr"] = "Russian Buryat", -- Russia Buriat; ["bxu"] = "Chinese Buryat", -- China Buriat; ["byr"] = "Yipma", -- Baruya, Yipma ["egy"] = "староегипетски", -- Egyptian (Ancient); distinguish from contemporary arz: Egyptian Arabic ["ems"] = "Alutiiq", -- Pacific Gulf Yupik; to match en.wiki article title ["esx"] = "Eskimo–Aleut languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["frr"] = "севернофризиски", -- Northern Frisian ["frs"] = "источнофризиски долносаксонски", -- Eastern Frisian ["gsw-fr"] = "Alsatian", -- match MediaWiki ["haa"] = "Hän", -- Han; to match en.wiki article title ["hmx"] = "Hmong–Mien languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["ilo"] = "илокански", -- Iloko; to match en.wiki article title ["jam"] = "Jamaican Patois", -- Jamaican Creole English ["luo"] = "Dholuo", -- IANA (primary) /ISO 639-3: Luo (Kenya and Tanzania); IANA (secondary): Dholuo ["mhr"] = "Meadow Mari", -- Eastern Mari ["mid"] = "Modern Mandaic", -- Mandaic ['mis'] = "uncoded", -- Uncoded languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["mkh"] = "Mon–Khmer languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["mla"] = "Tamambo", -- Malo ['mte'] = "Mono-Alu", -- Mono (Solomon Islands) ['mul'] = "multiple", -- Multiple languages; capitalization; special scope, not collective scope; ["nan-tw"] = "Taiwanese Hokkien", -- make room for IANA / 639-3 nan Min Nan Chinese; match en.wiki article title ["new"] = "Newar", -- Newari, Nepal Bhasa; to match en,wiki article title ["ngf"] = "Trans–New Guinea languages", -- to match en.wiki article title (endash) ["nic"] = "Niger–Congo languages", -- Niger-Kordofanian languages; to match en,wiki article title ["nrf"] = "нормандски", -- not quite a collective - IANA name: Jèrriais + Guernésiais; categorizes to Norman-language text ["nrf-gg"] = "Guernésiais", -- match MediaWiki ["nrf-je"] = "Jèrriais", -- match MediaWiki ["nzi"] = "Nzema", -- Nzima; to match en.wiki article title ["oma"] = "Omaha–Ponca", -- to match en.wiki article title (endash) ["orv"] = "староисточнословенски", -- Old Russian ["pfl"] = "фалечко-германски", -- Pfaelzisch; to match en.wiki article ["pie"] = "Piro Pueblo", -- Piro; to match en.wiki article ["pms"] = "пиемонтски", -- Piemontese; to match en.wiki article title ["pnb"] = "Punjabi (Western)", -- Western Panjabi; dab added to override import from ~/wp languages and distinguish pnb from pa in reverse look up tag_from_name() ["rop"] = "Australian Kriol", -- Kriol; en.wiki article is a dab; point to correct en.wiki article ["sdo"] = "Bukar–Sadong", -- Bukar-Sadung Bidayuh; to match en.wiki article title ["stq"] = "затерландски фризиски", -- Saterfriesisch ["und"] = "undetermined", -- capitalization to match existing category ["wrg"] = "Warrongo", -- Warungu ["xal-ru"] = "Kalmyk", -- to match en.wiki article title ["xgf"] = "Tongva", -- ISO 639-3 is Gabrielino-Fernandeño ["yuf"] = "Havasupai–Hualapai", -- Havasupai-Walapai-Yavapai; to match en.wiki article title ["zxx"] = "no linguistic content", -- capitalization -- these ISO 639-2, -3 language-name overrides imported from Module:Language/data/wp_languages --<begin do-not-edit except to comment out>-- ["ace"] = "Acehnese", -- Achinese ["aec"] = "Sa'idi Arabic", -- Saidi Arabic ["akl"] = "Aklan", -- Aklanon ["alt"] = "Altay", -- Southern Altai ["apm"] = "Mescalero-Chiricahua", -- Mescalero-Chiricahua Apache ["bal"] = "Balochi", -- Baluchi -- ["bcl"] = "централнобиколски", -- Central Bikol ["bin"] = "Edo", -- Bini ["bpy"] = "Bishnupriya Manipuri", -- Bishnupriya ["chg"] = "Chagatay", -- Chagatai ["ckb"] = "Sorani Kurdish", -- Central Kurdish ["cnu"] = "Shenwa", -- Chenoua ["coc"] = "Cocopah", -- Cocopa ["diq"] = "Zazaki", -- Dimli ["fit"] = "мејанкиели", -- Tornedalen Finnish ["fkv"] = "Kven", -- Kven Finnish ["frk"] = "Old Frankish", -- Frankish ["gez"] = "гиз", -- Geez ["gju"] = "Gujari", -- Gujari ["gsw"] = "Alemannic German", -- Swiss German ["gul"] = "Gullah", -- Sea Island Creole English ["hak"] = "Hakka", -- Hakka Chinese ["hbo"] = "библиски хебрејски", -- Ancient Hebrew ["hnd"] = "Hindko", -- Southern Hindko -- ["ikt"] = "Inuvialuk", -- Inuinnaqtun ["kaa"] = "Karakalpak", -- Kara-Kalpak ["khb"] = "Tai Lü", -- Lü ["kmr"] = "Kurmanji Kurdish", -- Northern Kurdish ["kpo"] = "Kposo", -- Ikposo ["krj"] = "Kinaray-a", -- Kinaray-A ["ktz"] = "Juǀ'hoan", -- Juǀʼhoan ["lez"] = "Lezgian", -- Lezghian ["liv"] = "ливонски", -- Liv ["lng"] = "Lombardic", -- Langobardic ["mia"] = "Miami-Illinois", -- Miami ["miq"] = "Miskito", -- Mískito ["mix"] = "Mixtec", -- Mixtepec Mixtec ["mni"] = "Meitei", -- Manipuri ["mrj"] = "Hill Mari", -- Western Mari ["mww"] = "White Hmong", -- Hmong Daw ["nds-nl"] = "Dutch Low Saxon", -- Low German -- ["new"] = "Nepal Bhasa", -- Newari ["nso"] = "Northern Sotho", -- Pedi -- ["nwc"] = "Classical Nepal Bhasa", -- Classical Newari, Classical Nepal Bhasa, Old Newari ["ood"] = "O'odham", -- Tohono O'odham ["otk"] = "Old Turkic", -- Old Turkish ["pal"] = "Middle Persian", -- Pahlavi ["pam"] = "капампангански", -- Pampanga ["phr"] = "Potwari", -- Pahari-Potwari ["pka"] = "Jain Prakrit", -- Ardhamāgadhī Prākrit -- ["pnb"] = "Punjabi", -- Western Panjabi ["psu"] = "Shauraseni", -- Sauraseni Prākrit ["rap"] = "рапанујски", -- Rapanui ["rar"] = "Cook Islands Māori", -- Rarotongan ["rmu"] = "Scandoromani", -- Tavringer Romani ["rom"] = "ромски", -- Romany ["rup"] = "влашки", -- Macedo-Romanian ["ryu"] = "Okinawan", -- Central Okinawan ["sdc"] = "Sassarese", -- Sassarese Sardinian ["sdn"] = "Gallurese", -- Gallurese Sardinian ["shp"] = "Shipibo", -- Shipibo-Conibo ["src"] = "Logudorese", -- Logudorese Sardinian ["sro"] = "Campidanese", -- Campidanese Sardinian ["tkl"] = "токелајски", -- Tokelau ["tvl"] = "тувалски", -- Tuvalu ["tyv"] = "тувански", -- Tuvinian ["vls"] = "West Flemish", -- Vlaams ["wep"] = "Westphalian", -- Westphalien ["xal"] = "Oirat", -- Kalmyk ["xcl"] = "Old Armenian", -- Classical Armenian ["yua"] = "Yucatec Maya", -- Yucateco --<end do-not-edit except to comment out>-- ------------------------------< P R I V A T E _ U S E _ T A G S >---------------------------------------------- ["alg-x-proto"] = "Proto-Algonquian", -- alg in IANA is Algonquian languages ["cel-x-proto"] = "Proto-Celtic", -- cel in IANA is Celtic languages ["gem-x-proto"] = "Proto-Germanic", -- gem in IANA is Germanic languages ["gmw-x-ecg"] = "East Central German", ["grc-x-aeolic"] = "Aeolic Greek", -- these grc-x-... codes are preferred alternates to the non-standard catchall code grc-gre ["grc-x-attic"] = "Attic Greek", ["grc-x-biblical"] = "Biblical Greek", ["grc-x-byzant"] = "Byzantine Greek", ["grc-x-classic"] = "Classical Greek", ["grc-x-doric"] = "Doric Greek", ["grc-x-hellen"] = "Hellenistic Greek", ["grc-x-ionic"] = "Ionic Greek", ["grc-x-koine"] = "Koinē Greek", ["grc-x-medieval"] = "Medieval Greek", ["grc-x-patris"] = "Patristic Greek", ["grk-x-proto"] = "Proto-Greek", -- grk in IANA is Greek languages ["iir-x-proto"] = "Proto-Indo-Iranian", -- iir in IANA is Indo-Iranian Languages ["ine-x-proto"] = "Proto-Indo-European", ["ira-x-proto"] = "Proto-Iranian", -- ira in IANA is Iranian languages ["itc-x-proto"] = "Proto-Italic", -- itc in IANA is Italic languages ["ksh-x-colog"] = "Colognian", -- en.wiki article is Colognian; ksh (Kölsch) redirects there ["la-x-medieval"] = "Medieval Latin", ["mis-x-ripuar"] = "Ripuarian", -- replaces improper use of ksh in wp_languages ["sem-x-proto"] = "Proto-Semitic", ["sla-x-proto"] = "Proto-Slavic", -- sla in IANA is Slavic languages ["yuf-x-hav"] = "Havasupai", -- IANA name for these three is Havasupai-Walapai-Yavapai ["yuf-x-wal"] = "Walapai", ["yuf-x-yav"] = "Yavapai", } --[[--------------------------< A R T I C L E _ L I N K >------------------------------------------------------ for those rare occasions when article titles don't fit with the normal '<language name>-language', this table maps language code to article title. Use of this table should be avoided and the use of redirects preferred as that is the long-standing method of handling article names that don't fit with the normal pattern ]] local article_name = { ["lij"] = "Ligurian (Romance language)", -- Ligurian; see Template_talk:Lang#Ligurian_dab ['mnh'] = "Mono language (Congo)", -- Mono (Democratic Republic of Congo); see Template_talk:Lang#Mono_languages ['mnr'] = "Mono language (California)", -- Mono (USA) ['mru'] = "Mono language (Cameroon)", -- Mono (Cameroon) ["xlg"] = "Ligurian (ancient language)", -- see Template_talk:Lang#Ligurian_dab } --[=[-------------------------< R T L _ S C R I P T S >-------------------------------------------------------- ISO 15924 scripts that are written right-to-left. Data in this table taken from [[ISO 15924#List of codes]] last update to this list: 2017-12-24 ]=] local rtl_scripts = { 'adlm', 'arab', 'aran', 'armi', 'avst', 'cprt', 'egyd', 'egyh', 'hatr', 'hebr', 'hung', 'inds', 'khar', 'lydi', 'mand', 'mani', 'mend', 'merc', 'mero', 'narb', 'nbat', 'nkoo', 'orkh', 'palm', 'phli', 'phlp', 'phlv', 'phnx', 'prti', 'rohg', 'samr', 'sarb', 'sogd', 'sogo', 'syrc', 'syre', 'syrj', 'syrn', 'thaa', 'wole', }; --[[--------------------------< T R A N S L I T _ T I T L E S >------------------------------------------------ This is a table of tables of transliteration standards and the language codes or language scripts that apply to those standards. This table is used to create the tool-tip text associated with the transliterated text displayed by some of the {{lang-??}} templates. These tables are more-or-less copied directly from {{transl}}. The standard 'NO_STD' is a construct to allow for the cases when no |std= parameter value is provided. ]] local translit_title_table = { ['ahl'] = { ['default'] = 'Academy of the Hebrew Language transliteration', }, ['ala'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['ala-lc'] = { ['default'] = 'American Library Association – Library of Congress transliteration', }, ['batr'] = { ['default'] = 'Bikdash Arabic Transliteration Rules', }, ['bgn/pcgn'] = { ['default'] = 'Board on Geographic Names / Permanent Committee on Geographical Names transliteration', }, ['din'] = { ['ar'] = 'DIN 31635 Arabic', ['fa'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ku'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ps'] = 'DIN 31635 Arabic', ['tg'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ug'] = 'DIN 31635 Arabic', ['ur'] = 'DIN 31635 Arabic', ['arab'] = 'DIN 31635 Arabic', ['default'] = 'DIN transliteration', }, ['eae'] = { ['default'] = 'Encyclopaedia Aethiopica transliteration', }, ['hepburn'] = { ['default'] = 'Hepburn transliteration', }, ['hunterian'] = { ['default'] = 'Hunterian transliteration', }, ['iast'] = { ['default'] = 'International Alphabet of Sanskrit transliteration', }, ['iso'] = { -- when a transliteration standard is supplied ['ab'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ba'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['be'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['kk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ky'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['mn'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ru'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tg'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['uk'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['bua'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['sah'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['tut'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['xal'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['cyrl'] = 'ISO 9 Cyrillic', ['ar'] = 'ISO 233 Arabic', ['ku'] = 'ISO 233 Arabic', ['ps'] = 'ISO 233 Arabic', ['ug'] = 'ISO 233 Arabic', ['ur'] = 'ISO 233 Arabic', ['arab'] = 'ISO 233 Arabic', ['he'] = 'ISO 259 Hebrew', ['yi'] = 'ISO 259 Hebrew', ['hebr'] = 'ISO 259 Hebrew', ['el'] = 'ISO 843 Greek', ['grc'] = 'ISO 843 Greek', ['ja'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hira'] = 'ISO 3602 Japanese', ['hrkt'] = 'ISO 3602 Japanese', ['jpan'] = 'ISO 3602 Japanese', ['kana'] = 'ISO 3602 Japanese', ['zh'] = 'ISO 7098 Chinese', ['chi'] = 'ISO 7098 Chinese', ['pny'] = 'ISO 7098 Chinese', ['zho'] = 'ISO 7098 Chinese', -- ['han'] = 'ISO 7098 Chinese', -- unicode alias of Hani? doesn't belong here? should be Hani? ['hans'] = 'ISO 7098 Chinese', ['hant'] = 'ISO 7098 Chinese', ['ka'] = 'ISO 9984 Georgian', ['kat'] = 'ISO 9984 Georgian', ['arm'] = 'ISO 9985 Armenian', ['hy'] = 'ISO 9985 Armenian', ['th'] = 'ISO 11940 Thai', ['tha'] = 'ISO 11940 Thai', ['ko'] = 'ISO 11941 Korean', ['kor'] = 'ISO 11941 Korean', ['awa'] = 'ISO 15919 Indic', ['bho'] = 'ISO 15919 Indic', ['bn'] = 'ISO 15919 Indic', ['bra'] = 'ISO 15919 Indic', ['doi'] = 'ISO 15919 Indic', ['dra'] = 'ISO 15919 Indic', ['gon'] = 'ISO 15919 Indic', ['gu'] = 'ISO 15919 Indic', ['hi'] = 'ISO 15919 Indic', ['inc'] = 'ISO 15919 Indic', ['kn'] = 'ISO 15919 Indic', ['kok'] = 'ISO 15919 Indic', ['ks'] = 'ISO 15919 Indic', ['mag'] = 'ISO 15919 Indic', ['mai'] = 'ISO 15919 Indic', ['ml'] = 'ISO 15919 Indic', ['mr'] = 'ISO 15919 Indic', ['ne'] = 'ISO 15919 Indic', ['new'] = 'ISO 15919 Indic', ['or'] = 'ISO 15919 Indic', ['pa'] = 'ISO 15919 Indic', ['raj'] = 'ISO 15919 Indic', ['sa'] = 'ISO 15919 Indic', ['sat'] = 'ISO 15919 Indic', ['sd'] = 'ISO 15919 Indic', ['si'] = 'ISO 15919 Indic', ['ta'] = 'ISO 15919 Indic', ['tcy'] = 'ISO 15919 Indic', ['te'] = 'ISO 15919 Indic', ['beng'] = 'ISO 15919 Indic', ['brah'] = 'ISO 15919 Indic', ['deva'] = 'ISO 15919 Indic', ['gujr'] = 'ISO 15919 Indic', ['guru'] = 'ISO 15919 Indic', ['knda'] = 'ISO 15919 Indic', ['mlym'] = 'ISO 15919 Indic', ['orya'] = 'ISO 15919 Indic', ['sinh'] = 'ISO 15919 Indic', ['taml'] = 'ISO 15919 Indic', ['telu'] = 'ISO 15919 Indic', ['default'] = 'ISO transliteration', }, ['jyutping'] = { ['default'] = 'Jyutping transliteration', }, ['mlcts'] = { ['default'] = 'Myanmar Language Commission Transcription System', }, ['mr'] = { ['default'] = 'McCune–Reischauer transliteration', }, ['nihon-shiki'] = { ['default'] = 'Nihon-shiki transliteration', }, ['no_std'] = { -- when no transliteration standard is supplied ['akk'] = 'Semitic transliteration', ['sem'] = 'Semitic transliteration', ['phnx'] = 'Semitic transliteration', ['xsux'] = 'Cuneiform transliteration', }, ['pinyin'] = { ['default'] = 'Pinyin transliteration', }, ['rr'] = { ['default'] = 'Revised Romanization of Korean transliteration', }, ['rtgs'] = { ['default'] = 'Royal Thai General System of Transcription', }, ['satts'] = { ['default'] = 'Standard Arabic Technical Transliteration System transliteration', }, ['scientific'] = { ['default'] = 'scientific transliteration', }, ['ukrainian'] = { ['default'] = 'Ukrainian National system of romanization', }, ['ungegn'] = { ['default'] = 'United Nations Group of Experts on Geographical Names transliteration', }, ['wadegile'] = { ['default'] = 'Wade–Giles transliteration', }, ['wehr'] = { ['default'] = 'Hans Wehr transliteration', }, }; return { this_wiki_lang_tag = this_wiki_lang_tag, this_wiki_lang_dir = lang_obj:getDir(), -- wiki's language direction article_name = article_name, lang_name_table = lang_name_table_t, override = override, rtl_scripts = rtl_scripts, special_tags_table = special_tags_table, translit_title_table = translit_title_table, }; gvhdi5yr9iyfx8v6gfrtipik0cn17l8 0 1215353 5562450 5561657 2026-05-22T19:37:41Z NadyBarbieGirl 63459 /* Спотови */ 5562450 wikitext text/x-wiki {{Музичар|Background=solo_singer|Name=Сенида|Birth_name=Сенида Хајдарпашиќ|Origin=[[Црна Гора]]|Genre={{hlist|[[alternative R&B|R&B]]|[[trap music|trap]]}}|Occupation={{hlist|пејачка}}|Instrument=Вокал|Years_active=2010–present|Label={{hlist|[[Bassivity Music|Bassivity]]}}|Associated_acts={{hlist|}}}} '''Сенида Хајдарпашиќ''', позната е по нејзиното сценско име '''Сенида. Сенида''' ([[Љубљана]], [[9 април]] [[1985]]) — [[Словенија|словенечка]] пејачка, раперка и текстописец. Таа првично станала славна како членка на Muff. Во март 2018 година, таа го издала нејзиниот хит соло сингл ''Слаѓана,'' добивајќи популарност и признание во [[Србија]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https:/ /www.vice.com/rs/article/8xk8kk/senidah-za-vice-otkriva-ko-je-sladana-i-da-li-planira-selidbu-u-srbiju|title=Senidah za Vice otkriva ko je Slađana i da li planira da se preseli u Srbiju|date=March 2018|publisher=Vice.com|language=sr}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://noizz.rs/nightlife/senidah-nasa-nova-opsesija/yrrssfh|title=Senidah - naša nova opsesija|date=August 2018|publisher=Noizz.rs|language=sr}}</ref> Истата година таа била потпишана во хип-хоп етикетата Bassivity Digital од [[Белград]], а исто така беше прикажана и на ''4 страни на светот'' од страна на Коби, саундтракот на популарниот филм " ''Јужен ветар"'' .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://noizz.rs/intervju/senidah-i-coby-za-noizz-o-odrastanju-devedesetih-i-juznom-vetru/efjcber|title=Senidah i Coby za Noizz o odrastanju devedesetih i Južnom Vetru|date=August 2018|publisher=Noizz.rs|language=sr}}</ref> Сенида е позната по нејзиниот длабок глас и уникатен изглед. === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година!! Режисер |- | ''Пустињом ''|| 2011 || Blaže Banjac |- |'' Веч од лајфа ''|| 2013 || Close2Art |- |'' Слађана'' || 2018 || Жига Радуљ |- |'' Бело'' || 2018 || Жига Радуљ |- |'' 4 стране света ''|| 2018 || Reksona |- | ''Ride'' || 2019 || Moonbase |- | ''Црно срце ''|| 2019 || Лазар Богдановиќ |- |'' Мишићи'' || 2019 || Кукла |- |'' Све бих'' || 2019 || CazzaNostra |- |'' Камиказа'' || 2019 || Љуба |- |''100%'' || 2019 || Shaho Casado |- | ''Само уживај ''|| 2020 || Немања Новаковиќ |- | ''Ко је ''|| 2020 || Senidah,Sašo Štih |- | ''Пијеш ''|| 2020 || Кукла |- | ''Viva Mahalla ''|| 2020 || Кукла |- | ''Дођи ''|| 2020 || Кукла |- | ''Replay''|| 2021 || Немања Новаковиќ |- | ''Балканка''|| 2021 ||Дилан Бенет,Жига Радуљ |- | ''Фама''|| 2021 || Анже Шкрубе |- | ''Бехуте''|| 2022 || Љуба |- | ''Јаднаја''|| 2022 ||Сенида |- | ''Друга страна''|| 2022 ||Игор Жечевиќ |- | ''Play With Heart''|| 2022 ||Gašper Pavli |- | ''Два прста''|| 2022 || Љуба |- | ''Заувек''|| 2022 || Љуба |- | ''Левел''|| 2023 || Анже Шкрубе |- | ''Сенида''|| 2023 || |- | ''Грех''|| 2024 || Анже Шкрубе |- | ''Делија''|| 2024 || Давид Јовановиќ |- | ''Ало ало''|| 2024 || Сенида |- | ''Иди гаде''|| 2024 ||Давид Јовановиќ |- | ''Омен''|| 2024 ||Сенида |- | ''Phuket''|| 2024 ||Сенида |- | ''Bandida''|| 2025 ||Анже Шкрубе |- | ''Булбуле''|| 2025||Драган Јереминов |- | ''Ти и ја''|| 2025 ||Анже Шкрубе |- | ''Чиста љубав''|| 2026 || |- | ''Све то сам ја''|| 2026 ||Анже Шкрубе |- | ''TBA''|| 2026 || |- | ''TBA''|| 2026 || |} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хајдарпашиќ, Сенида}} [[Категорија:Луѓе од Љубљана]] [[Категорија:Родени во 1985 година]] [[Категорија:Словенечки пејачи]] criq3wqfalt3136l5cg4k7v51z3kqzg 0 1219799 5562397 5512277 2026-05-22T13:22:22Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562397 wikitext text/x-wiki '''Душан Вукотиќ''' ([[српски]]: ''Dušan Vukotić'', 7 февруари 1927 - 8 јули 1998) бил хрватски и југословенски аниматор и [[режисер]] на [[Анимиран филм|анимирани филмови]] со црногорско потекло, член на Загрепската школа на анимирани филмови. ==Животопис== [[Податотека:Dušan Vukotić.jpg|мини|Душан Вукотиќ]] Душан Вукотиќ е роден на [[7 февруари]] [[1927]] година во [[Билеќа]], [[Кралството на Србите, Хрватите и Словенците]], од татко Радован Вукотич и мајка Даринка Вучиниќ. Татко му бил потполковник во [[Југословенска кралска војска|Југословенската кралска војска]] и за време на [[Втората светска војна]] бил заробен во близината на [[Горни Милановац]], така што до крајот на војната бил заробеник во логорот во [[Оснабрик]]. Мајка му Даринка била ќерка на [[Милутин Вучиниќ]], црногорски [[офицер]] и премиер.<ref>[http://iskra.co/reporteri/saga-o-vukoticima-kako-je-crnogorsko-cobance-postalo-slavni-komandant-sa-mojkovca/ http://iskra.co]</ref> Дедо му по таткова линија, Мојаш Вукотиќ - Кињо бил брат на сердарот [[Јанко Вукотиќ]] и загинал за време на опсадата на Скутари (1912-1913). Душан Вукотиќ умрел во [[Крапинске Топлице]], во близината на [[Загреб]], на [[8 јули]] [[1998]] година. ==Творештво== Во 1953 година, Вукотиќ станал еден од основачите на филмската куќа [[Загреб Филм]] во која работел повеќе од четири децении снимајќи цртани филмови, како што бил „Крава на месечината“. Во 1961 година го постигнал најголемиот успех во кариерата, кога за филмот „[[Сурогат (анимиран филм)|Сурогат]]“ ја освоил наградата „[[Оскар]]“ во категоријата за најдобар краток анимиран филм, со што станал првиот странец кој освоил „Оскар“ во оваа категорија. Во 1963 година, тој бил член на жирито на Третиот [[Московски филмски фестивал|московски меѓународен филмски фестивал]].<ref name="Moscow1963">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1963 |title=3rd Moscow International Film Festival (1963) |accessdate=2012-11-25 |work=MIFF |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116210707/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1963 |archivedate=2013-01-16 |df= }}</ref> Во 1964 година, уште еден негов филм („Игра“) бил номиниран за оваа награда. Подоцна, Вукотиќ ретко снимал кратки анимирани филмови и наместо нив, снимил три долгометражни филмови: „[[Седмиот континент (филм од 1966)|Седмиот континент]]“ (1966), „[[Акцијата Стадион]]“ и „[[Гости од галаксијата]]“ (1981). Во 1994 година ја добил Наградата за животно достигнување на Светскиот фестивал на анимираниот филм, „[[Анимфест Загреб]]“.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Animafest 1994.|url=http://animafest.hr/en/1994/home}}</ref> Непосредно пред смртта, Вукотиќ работел на неговиот нов (научнофанатастичен) филм, заедно со хрватскиот писател [[Александар Жиљак]]. Исто така, Вукотиќ предавал филмска режија на [[Загребска академија за драмски уметности|Загребската академија за драмски уметности]] од создавањето на филмската катедра во 1967 година до неговото пензионирање во почетокот на 1990-тите. Во 1973 година, Вукотиќ станал член на [[Црногорска академија на науките и уметностите|Црногорската академија на науките и уметностите]]. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{IMDb name|id=0904370|name=Dusan Vukotic}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Вукотиќ, Душан}} [[Категорија:Родени во 1927 година]] [[Категорија:Починати во 1998 година]] [[Категорија:Луѓе од Билеќа]] [[Категорија:Хрватски аниматори]] [[Категорија:Југословенски аниматори]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Југословенски режисери]] [[Категорија:Хрватски филмски продуценти]] [[Категорија:Југословенски филмски продуценти]] [[Категорија:Црногорци]] [[Категорија:Добитници на Златна арена]] [[Категорија:Добитници на наградата Владимир Назор]] [[Категорија:Членови на Црногорската академија на науките и уметностите]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Југословенски сценаристи]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] te2etjp0nivw1lpu966atcprnpu0phr 0 1220478 5562400 5417161 2026-05-22T13:22:52Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562400 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = | caption = | name = Крешо Голик <br/> Krešo Goliк | birth_date = {{Birth date|1922|5|20|df=yes}} | birth_place = [[Фужине]], [[Кралство Југославија]] | residence = [[Загреб]], Хрватска | nationality = хрватско | death_date = {{Death date and age|1996|9|20|1922|5|20|df=y}} | death_place = | othername = | occupation = режисер и сценарист | years active = }} '''Крешо Голик''' ({{langx|hr|Krešo Goliк}}), ({{роден во|Фужине}}, {{роден на|20|мај|1922}} – {{починат во|Загреб}}, {{починат на|20|септември|1996}}) — [[хрват]]ски [[режисер]] и сценарист. == Животопис == Основно училиште завршил во [[Фужине]], а гимназија и графичка школа во [[Сењ]] и [[Загреб]]. Најпрво бил [[спортски]] репортер во [[Радио Загреб]], а подоцна режисер на филмските прегледи во [[Јадран филм]]. Од 1947 година започнал професионално да се занимава со филмската уметност<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0326500 Kresimir Golik (1922–1996)/]</ref>. == Творештво == Прв игран, целовечерен фил му бил „''[[Син 9]]'' “, а потоа следат: „''[[Девојката и јаворот]]'' “, „''[[Од 3 до 22]]'' “, мелодрамските комедии „''[[Имам две мајки и двајца татковци]]''“ и „''[[Кој пее, зло не мисли]]''“, кој, според хрватските филмски критичари е еден од најдобрите хрватски филмови на сите времиња<ref>[https://www.vecernji.hr/kultura/kreso-golik-nas-je-genijalac-kazem-da-bi-da-je-zivio-u-americi-bio-oskarovac-1250511Krešo Golik naš je genijalac]</ref>. Остварил голем успех со телевизиските серии и филмови, особено со: „''[[Грунтовчани]]'' “, како и „[[Диригенти и музичари]]“<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://net.hr/hot/zvijezde/legendarni-gruntovcani-opet-zajedno-evo-kako-danas-izgledaju-dudek-i-regica/ |title=Gruntovcani |accessdate=2019-04-01 |archive-date=2018-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180917122743/https://net.hr/hot/zvijezde/legendarni-gruntovcani-opet-zajedno-evo-kako-danas-izgledaju-dudek-i-regica/ |url-status=dead }}</ref>,<ref>[http://hbl.lzmk.hr/clanak.aspx?id=7107 GOLIK, Krešo, filmski i TV redatelj]</ref>. Бил професор на [[Академија за драмски уметности (Загреб)|Академијата за драмски уметности]] во Загреб. == Филмови и ТВ серии == Режисер: * Диригенти и музичари (1990), ТВ серија<ref>[https://mojtv.hr/filmografija/reziser/5552/kreso-golik.aspx Krešo Golik]</ref> * Вилата Орхидеја (1988) * Инспекторот Винко (1984) ТВ серија * Љубица (1978) * Истрел (1977) * Мотелот месечина (1976), (ТВ) * Грунтовчани (1975), ТВ серија * Бразди (1973) * Да се живее од љубов (1973) * Дискрецијата е загарантирана (1972), (ТВ) * Конфликт (1972),( ТВ) * Кој пее, зло не мисли (1970) * Истрел (1977) (ТВ) * Колку тоа чини (1969) * Имам две мајки и двајца татковци (1968) * Кореографија за камера и танчари (1968) * Шест чекори... до светскиот рекорд (1967) * Од 3 до 22 (1966) * Девојката и јаворот (1955) * Кала (1955) * Син 9 (1950) * Автопат Братство-единство (1948) * Уште еден брод заплови (1948) * На овој пат (1948) Сценарист: * Вилата Орхидеја (1988) * Да се живее од љубов (1973) * Кој пее, зло не мисли (1970) * Колку чини тоа (1969) * Имам две мајки и двајца татковци (1968) * Шест чекори... до светскиот рекорд (1967) * Од 3 до 22 (1966) * Николетина Бурсаќ(1964) * Прекубројна (1962) * Мартин во облаци (1961) * Довикнати води (1960) * На прагот од градот (1960) * Раздвижени оски (1960) * Жолти и сини полиња (1960) * Син 9 (1950) * Автопат Братство-единство (1948) * Уште еден брод заплови (1948)<ref>[https://narod.hr/kultura/20-rujna-1996-kreso-golik-genijalni-velikan-hrvatskog-filma Krešo Golik – genijalni velikan hrvatskog filma]</ref> == Награди == * [[Фестивал на играниот филм во Пула]] [[1971]] - Бронзена арена за режија, за филмот „Кој пее, зло не мисли“. * „[[Награда Владимир Назор]]“ за животно дело. Во негова чест од 1997 година, е основана ''[[Весниковата]]'' годишна награда, за придонес во облата на филмската уметност наречена „[[награда Крешо Голик]]“. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [http://www.filmski-programi.hr/baza_redatelj.php?id=26 Krešo Golik životopis] na Filmski-Programi.hr * [http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=221 Krešo Golik životopis] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110514114251/http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=221 |date=2011-05-14 }} na Film.hr {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Голик, Крешо}} [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] 5v0wmxaxov4rkxojp9we0p98c5f8l4a 0 1236891 5562396 5067774 2026-05-22T13:21:54Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562396 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност|name=Винко Брешан|image=Vinko Bresan KVIFF.jpg|caption=Винко Брешан во 2009|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1964|2|3|df=y}}|birth_place=[[Загреб]], [[Хрватска]], [[СФРЈ]]|death_date=|death_place=|yearsactive=1994–денес|spouse=Сандра Ботица|children=2|education=|occupation=режисер|relatives=[[Иво Брешан]] <small>(татко)</small><br/>Јела Годлар-Брешан <small>(мајка)</small>}} '''Винко Брешан''' ({{роден на|3|февруари|1964}}) е хрватски филмски режисер, кој се појави во меѓународна слава со три критички ценети и наградувани филмови кои, на секој на свој начин, скршија дел од согледаните табуа на хрватското кино во 1990-ти години. ==Животопис== Брешан е роден во [[Загреб]], од писателката Јелена Годлар, која беше со еврејско потекло <ref>{{Наведени вести|url=http://mok.hr/kultura/sibenik/roman-jele-godlar-uvrsen-u-antologiju-hrvatske-zidovske-knjizevnosti|title=Roman Jele Godlar uvršen u Antologiju hrvatske židovske književnosti|last=Ferić|first=Diana|date=2012-03-31|work=MOK Šibenik News - portal grada [[Šibenik]]a|access-date=2013-05-11|archive-url=https://archive.today/20130702045741/http://mok.hr/kultura/sibenik/roman-jele-godlar-uvrsen-u-antologiju-hrvatske-zidovske-knjizevnosti|archive-date=2013-07-02|language=hr}}</ref> и познатиот драмски писател Иво Брешан. Студирал [[филозофија]] и компаративна книжевност на Универзитетот во Загреб, како и режија филм и телевизија на академијата за драмски уметности на универзитетот. Како студент, тој бил награден со дебитантската награда [[Оберхаузен]] за неговиот краток филм ''Наша бурза'' („Нашата берза“) во 1988 година. Во 1994 и 1995 година, Брешан беше награден со наградата ''Октавијан'' на фестивалот Денови на хрватскиот филм за ''Заједнички ручак'' („Ручек заедно“) и ''Ходник.'' Неговиот прв долгометражен филм ''Kako je počeo rat na mom otoku'' („Како започна војната на мојот остров“), е хумористична микрокосмичка преземање на Југословенските војни поставени во [[Далмација|далматинскиот]] [[Јадранско Море|Јадран]] . Филмот беше награден со „Гранд златна арена“ за кинематографија на [[Филмски фестивал во Пула|Филмскиот фестивал во Пула]] и Голема награда на филмскиот фестивал Котбус. Се покажа како огромен трговски успех, победувајќи го ''Денот'' на ''независноста'' во 1996 година со над 300.000 гледачи,<ref name="hrfilm">[http://hrfilm.hr/baza_redatelj.php?id=37 Vinko Brešan profile - HR film database]</ref> и беше прикажан на 32 меѓународни филмски фестивали, вклучувајќи ги Торонто и Монтреал. Брешан оствари сличен меѓународен и домашен успех со неговата црна комедија „ ''Маршал Титовиот дух“ во'' 1999 година, сатиричен поглед на тоа како непокајничките комунисти и новите капиталисти реагираат на пријавениот изглед на духот на [[Јосип Броз - Тито|Маршал Тито]] на нивниот мал јадрански остров. Беше доделена на наградата Волфганг Стауд и доби специјално споменување од жирито на читателите на ''Берлинер Цајтунг'' на [[Берлински меѓународен филмски фестивал|меѓународниот филмски фестивал]] во [[Берлински меѓународен филмски фестивал|Берлин]] во 2000 година. Брејан исто така го освои најдобриот режисер на Меѓународниот филмски фестивал [[Карлови Вари]] за филмот во истата година. ''Маршал'', како и неговиот претходник, беше испишана во соработка со драмски писател на таткото на Брејан, Иво, а исто така и стана хит во хрватските кина. Можеби најконтроверзниот дел од опусот на Брешан досега е воената драма ''Свједоци'' во 2003 година („Сведоци“), заснована врз романот „Овце ''од гипса“'' („Овци од гипс“) од Јурица Павичиќ . Потсетувајќи се на ''Рашомон'' на [[Акира Куросава]], таа ги истражува човековите комплексности и моралната нејасност на војната преку повеќе перспективи и ретроспективи околу несаканото убиство на наводен српски шверцер од страна на тројца хрватски војници кои се враќале од фронтот во [[Карловац]]. Филмот беше номиниран за Златна мечка на 2004 [[Берлински меѓународен филмски фестивал|Берлинале]] и доби награда за мир филм, како и Специјално признание од Вселенската жирито. Исто така, ја доби наградата Филип Морис во [[Карлови Вари]] во истата година. Винко Брешпан е оженет со Сандра Ботица, со која има два сина - Иван (р. 1996) и Нико (р. 2000). Тој беше назначен за директор на Загреб филм во декември 2004 година. == Филмографија == * ''Како започна војната на мојот остров'' ( ''Kako je počeo rat na mama otoku'', 1996) * ''Духот на Маршал Тито'' ( ''Маршал'', 2000) * ''Сведоци'' ( ''Свједоци'', 2003) * ''Нема да заврши тука'' ( ''Није'' ''Крај'', 2008) * ''Децата на Свештеникот'' ( ''Свеќејкова дјеца'', 2013) * ''Каква земја!'' ( ''Која је ова држава'', 2018) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Imdb име|id=0107655|name=Vinko Brešan}} * [https://web.archive.org/web/20061013062621/http://www.kkz.hr/html/mhf/vbresan.htm Профил на Винко Бречан - Кино клуб „Загреб“] (хрватски) * [https://www.imdb.com/name/nm0107655/awards Награди за Винко Бречан] * [http://www.ce-review.org/00/19/kinoeye19_pavicic.html Хрватски филм во 1990-тите] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080514160936/http://www.ce-review.org/00/19/kinoeye19_pavicic.html |date=2008-05-14 }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Брешан, Винко}} [[Категорија:Луѓе од Загреб]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1964 година]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] igoywhgf2flsrzclvj4xrd025ivt3l1 14 1244382 5562456 4073955 2026-05-22T20:02:00Z Dandarmkd 31127 5562456 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Образованието во Богданци]] [[Категорија:Основни училишта во Македонија по град|Богданци]] [[Категорија:Основни училишта во Општина Богданци|Богданци]] [[Категорија:Згради и градби во Богданци]] 94fgjcale2i69elkfpkeobqflty8oye 0 1270893 5562438 5297531 2026-05-22T19:00:26Z Carshalton 30527 5562438 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Матијас Сванберг | image = [[Податотека:Mattias Svanberg.jpg|170px]] | fullname = Матијас Олоф Сванберг | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1999|1|5}} | cityofbirth = {{роден во|Малме|}} | countryofbirth = [[Шведска]] | nationality = {{flagsport|SWE}} [[Шведска]] | height = {{height|m=1.85}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Wolfsburg}} | clubnumber = 32 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Malmo}} | years1 = 2015-2018 | caps1 = 36 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Malmo}} | years2 = 2018-2022 | caps2 = 118 | goals2 = 9 | clubs2 = {{Fb team Bologna}} | years3 = 2022– | caps3 = 101 | goals3 = 11 | clubs3 = {{Fb team Wolfsburg}} | nationalyears1 = 2015-2016 | nationalcaps1 = 20 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 17 години|Шведска 17]] | nationalyears2 = 2016-2018 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 19 години|Шведска 19]] | nationalyears3 = 2017-2019 | nationalcaps3 = 14 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|Шведска 21]] | nationalyears4 = 2019- | nationalcaps4 = 39 | nationalgoals4 = 2 | nationalteam4 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] }} '''Матијас Сванберг''' (роден на [[5 јануари]] [[1999]]) — [[Швеѓани|шведски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Wolfsburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Шведска|шведската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во Малме во 1999 година. Тој е син на [[Бо Сванберг]], поранешен шведски [[хокеар]].<ref>{{Cite web|title=Guldfamiljen: "Är så stolt över honom nu"|url=https://www.expressen.se/kvallsposten/sport/guldfamiljen-ar-sa-stolt-over-honom-nu/|access-date=2020-08-26|website=www.expressen.se|language=sv}}</ref> Матијас е верен со Алис Магнусон, фудбалерка на женскиот тим на Болоња.<ref>{{Cite web|url=http://www.1000cuorirossoblu.it/news/59-bologna/26432-ufficiale-il-bologna-femminile-tessera-la-svedese-alice-magnusson|title=Ufficiale, il Bologna femminile tessera la svedese Alice Magnusson|date=2020-01-20|editor=www.1000cuorirossoblu.it|access-date=2020-01-29|archive-date=2020-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302071646/http://www.1000cuorirossoblu.it/news/59-bologna/26432-ufficiale-il-bologna-femminile-tessera-la-svedese-alice-magnusson|url-status=dead}}</ref> ==Технички одлики== Внатрешен играч за врска,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mondosportivo.it/2018/08/20/fantacalcio-serie-a-2018-2019-alla-scoperta-mattias-svanberg-centrocampista-bologna-scheda-caratteristiche-consigli-asta/|title=Fantacalcio Serie A 2018/19: alla scoperta di… Mattias Svanberg|author=Francesco Cucinotta|website=MondoSportivo.it|data=2018-08-20|language=it-IT|access-date=2019-11-18}}</ref> кој може да игра и како крило.<ref name=":0" /> Тој е физички силен играч,<ref name=":0" /> опремен со добра техника<ref name=":0" /> и добар во уфрлувањата напред од втор план.<ref name=":0" /> Исто така, често знае да биде и асистент при погодоците на неговите екипи.<ref name=":0" /> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Малме=== Матијас го започнал својот фудбалски пат во екипата на Бункефло ИФ, клуб од Малме, кој од 1 јануари 2008 година станал [[ИФ Лимхамн Бункефло 2007|ИФ Лимхамн Бункефло]] по спојувањето со екипата на Лимхамн. Пред почетокот на сезоната 2013 година, тој му се приклучил на младинскиот сектор на Малме. На 7 јуни 2015 година, на 16-годишна возраст, тој за првпат се нашол на клупата за резерви за првиот тим на Малме во нивниот натпревар на домашен терен против [[ИФ Јургорден|Јургорден]].<ref>{{Cite web |lаnguage=SV |url=http://www.skd.se/2015/06/06/16-aring-far-chansen-i-malmo-ffs-trupp/ |title=16-åring får chansen i Malmö FF:s trupp |date=6 giugno 2015 |editor=skd.se |access-date=11 септември 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606210044/http://www.skd.se/2015/06/06/16-aring-far-chansen-i-malmo-ffs-trupp/ |archivedate=6 јуни 2015 |dead-link=yes}}</ref> Во текот на истата сезона, поточно на 8 ноември, тој го направил својот прв официјален настап за првиот тим на Малме играјќи во [[Фудбалски куп на Шведска 2015-2016|Купот на Шведска]] против аматерите ИФ Гетене.<ref>{{Cite web|url=http://www.mff.se/sv-SE/aktuellt/Matchrapporter_A-laget/2015/151108_gotene_mff|title=Trygg vinst mot Götene IF gav cupavancemang|date=8 ноември 2015|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805214121/http://www.mff.se/sv-SE/aktuellt/Matchrapporter_A-laget/2015/151108_gotene_mff|dead-link=yes}}</ref> На 4 март 2016 година, 17-годишниот Сванберг потпишал четиригодишен договор со Малме.<ref>{{Cite web |language=SV |url=http://fotbolltransfers.com/site/news/61070 |title=Officiellt: Malmö FF förlänger med Mattias Svanberg |date=4 март 2016}}</ref> На 28 мај истата година, тој го имал своето деби во [[Алсвенскан]] лигата, влегувајќи како замена на местото на [[Видар Ерн Кјартансон]] во 82-рата минута од натпреварот [[ФК Естерсунд|Естерсунд]] - Малме (1-4), во 12-тото коло од првенството.<ref>{{Cite web|language=sv|url=http://svenskfotboll.se/allsvenskan/match/?scr=result&fmid=3211721|title=Östersunds FK 1 - 4 Malmö FF|date=28 мај 2016}}</ref> Својот прв погодок го постигнал на 25 септември 2016 година, во дербито на [[Сканија]], кое ''небесно-сините'' го добиле со 2-0 на домашен терен против [[Хелсингборг ИФ|Хелсингборг]].<ref>{{Cite web |language=SV |url=http://svenskfotboll.se/allsvenskan/match/?scr=result&fmid=3211822 |title=Malmö FF 2 - 0 Helsingborgs IF |date=25 септември 2016}}</ref> Во натпреварот со кој математички играчите на Малме си ја осигурале националната титула, на гостувањето кај веќе испаднатиот [[ФК Фалкенберг|Фалкенберг]] одигран на 26 октомври 2016 година, Сванберг постигнал гол и забележал асистенција во победата со 0-3.<ref>{{Cite web |language=SV |url=http://svenskfotboll.se/allsvenskan/match/?scr=result&fmid=3211856 |title=Falkenbergs FF 0 - 3 Malmö FF |date=26 октомври 2016}}</ref> Во [[Алсвенскан 2017|сезоната 2017]], Сванберг добил позначајна улога во екипата и со 18 настапи и еден гол придонел за освојувањето на втората првенствена титула со Малме. Во [[Алсвенскан 2018|сезоната 2018]], Сванберг станал постојан стартер и бил еден од само двајцата играчи кои настапиле на секој натпревар за време на пролетниот дел од првенството пред тој да го напушти клубот во летото 2018. ===Болоња=== На 5 јули 2018 година, тој се преселил во Италија каде потпишал за екипата на [[ФК Болоња|Болоња]], во трансфер вреден 5 милиони [[евро|евра]].<ref>{{Cite news|language=it-IT|url=http://www.tuttobolognaweb.it/news/la-carriera-di-svanberg/|title=La carriera di Svanberg - Tutto Bologna Web|publisher=Tutto Bologna Web|date=2018-07-05|access-date=2018-07-06|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123233520/https://www.tuttobolognaweb.it/news/la-carriera-di-svanberg/|url-status=dead}}</ref> Дебитирал во [[Серија А]] на 16 септември 2018, влегувајќи како замена од клупата за резерви во поразот со 1-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Genoa}}. Својата прва сезона во италијанскиот клуб ја завршил со 23 настапи во [[Серија А 2018-2019|првенството]] и еден во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|купот]], но без постигнат погодок. Својот прв гол во дресот на Болоња го постигнал во последното коло од [[Серија А 2019-2020|сезоната 2019-2020]] во Серија А, во ремито 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Torino}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2019-2020/le-pagelle-di-bologna-torino-1-1-zaza-che-gol-medel-grande-prova-in-difesa_sto7824486/story.shtml|title=Le pagelle di Bologna-Torino 1-1: Zaza che gol, Medel grande prova in difesa|date=2020-08-02|access-date=2020-08-14}}</ref> Тој станал многу важна алка во екипата на тренерот [[Синиша Михајловиќ]] во сезоната 2020-2021, кога одиграл 34 натпревари во првенството и постигнал 5 голови, вклучувајќи ги и двата во победата со 4-1 на [[Стадион Ренато Дал'Ара|Дал'Ара]] против {{Fb team (N) Spezia}}.<ref>{{Cite news|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Bologna/18-04-2021/bologna-spezia-4-1-gol-risultato-410266916560.shtml|title=Bologna, poker allo Spezia con super Svanberg: ora la salvezza è ad un passo|publisher=gazzeta.it|date=2021-04-18|access-date=2021-07-02}}</ref> ===Волфсбург=== На 16 јули 2022, Сванберг потпишал петгодишен договор со [[Германија|германскиот]] клуб [[ФК Волфсбург|Волфсбург]].<ref>{{Cite web |title=Svanberg signs |url=https://www.vfl-wolfsburg.de/en/newsdetails/news-detail/detail/news/svanberg-signs |access-date=2022-07-16 |website=www.vfl-wolfsburg.de |language=en}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Откако настапувал за репрезентациите на Шведска [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 17 години|под 17]] и [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 19 години|под 19 години]], тој го одиграл својот прв натпревар за [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] започнувајќи како стартер во двобојот против [[Фудбалска репрезентација на Кипар под 21 година|Кипар]] кој завршил со победа на швеѓаните со 4-1.<ref>{{Cite web |language=SV |url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-dromstart-for-nya-u21---strandberg-med-hattrick-/ |title=TV: Drömstart för nya U21 - Strandberg med hattrick |date=5 септември 2017}}</ref> На 12 ноември 2018, тој го добил првиот повик во [[Фудбалска репрезентација на Шведска|сениорската репрезентација]] за натпреварите против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] и [[Фудбалска репрезентација на Русија|Русија]],<ref>{{Cite web|url=https://www.zerocinquantuno.it/notizie/news/prima-convocazione-in-nazionale-maggiore-per-mattias-svanberg/|title=Prima convocazione in Nazionale maggiore per Mattias Svanberg|date=12 ноември 2018|access-date=13 ноември 2018|archive-date=9 јули 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182035/https://www.zerocinquantuno.it/notizie/news/prima-convocazione-in-nazionale-maggiore-per-mattias-svanberg/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/svanberg-prima-convocazione-con-la-nazionale-maggiore/|title=Svanberg, prima convocazione con la Nazionale maggiore|date=12 ноември 2018|access-date=2019-11-09}}</ref> но не играл во ниту едниот од тие два натпревари. Следната година, тој се вратил во составот на Шведска откако бил повикан за натпреварите против {{NazNB|FUrep|ROU}} и {{NazNB|FUrep|FRO}};<ref>{{Citе web|url=https://www.ilrestodelcarlino.it/bologna/fc/serie-a-sosta-novembre-1.4877003|title=Serie A sosta novembre, ecco i giocatori del Bologna impegnati in Nazionale|author=Giacomo Guizzardi|date=9 ноември 2019}}</ref> против втората репрезентација го направил своето деби на 18 ноември 2019 и исто така го пронашол патот до мрежата на противникот реалзирајќи го својот прв гол за сениорската репрезентација во победата со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-dromdebut-for-mattias-svanberg-i-landslaget---natade-mot-faroarna/|title=TV: Drömdebut för Mattias Svanberg i landslaget - nätade mot Färöarna|language=sv|access-date=2019-11-18}}</ref> Во летото 2021, Сванберг за првпат во кариерата бил повикан да настапи на некое големо натпреварување, откако се нашол во составот на Шведска од 26 играчи за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], но не забележал ниту еден настап на турнирот. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|SWE}} {{Cronopar|18-11-2019|Солна|SWE|3|0|FRO|1|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|45}}}} {{Cronopar|8-9-2020|Солна|SWE|0|2|POR|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|9-10-2020|Москва|RUS|1|2|SWE|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-11-2020|Брондби|DNK|2|0|SWE|-|Пријателска|13={{yel|76}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Солна|SWE|1|0|GEO|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Приштина|KOS|0|3|SWE|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|90}}}} {{Cronopar|31-3-2021|Стокхолм|SWE|1|0|EST|-|Пријателска|13={{yel|80}}}} {{Cronopar|29-5-2021|Солна|SWE|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Солна|SWE|3|1|ARM|-|Пријателска|13={{subon|72}}}} {{Cronofin|9|1}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 2 јули 2021.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Малме сезона 2015|2015]] || rowspan=4|{{flagsport|SWE}} [[ФК Малме|Малме]] || [[Алсвенскан 2015|АС]] || 0 || 0 ||[[Фудбалски куп на Шведска 2015|КШ]] || 1 || 0 || || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Малме сезона 2016|2016]] || [[Алсвенскан 2018|АС]] || 6 || 2 ||[[Фудбалски куп на Шведска 2016|КШ]] || 1 || 0 || || - || - || - || - || - || 7 || 2 |- || [[ФК Малме сезона 2017|2017]] || [[Алсвенскан 2017|АС]] || 18 || 1 || [[Фудбалски куп на Шведска 2017|КШ]] || 1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 21 || 1 |- || [[ФК Малме сезона 2018|2018]] || [[Алсвенскан 2018|АС]] || 12 || 2 ||[[Фудбалски куп на Шведска 2018|КШ]] || 6 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 18 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Малме || 36 || 5 || || 9 || 1 || || 2 || 0 || || - || - || 47 || 6 |- | [[ФК Болоња сезона 1909 2018-2019|2018-2019]] || rowspan=4| {{flagsport|ITA}} [[ФК Болоња 1909|Болоња]] || [[Серија А 2018-2019|А]] ||23||0||[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] ||1||0|| - || - || - || - || - || - ||24||0 |- | [[ФК Болоња сезона 1909 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] ||25||1||[[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] ||2||0|| - || - || - || - || - || - ||27||1 |- || [[ФК Болоња сезона 1909 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] ||34 || 5 ||[[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] ||1||0|| - || - || - || - || - || - || 35 ||5 |- || [[ФК Болоња сезона 1909 2021-2022|2021-2022]] || [[Серија А 2021-2022|А]] ||0 ||0 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] ||0||0|| - || - || - || - || - || - ||0||0 |- ! colspan="3" |Вкупно Болоња ||82||6|| ||4|| 0 || || - || - || || - || - ||86||6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата ||118||11|| || 13 || 1 || || 2 || 0 || || 0 || 0 ||133||12 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|SWE}} Малме==== * '''[[Алсвенскан|Шведско првенство]]''' : 2 : 2016, 2017 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шведска |image3= Flag of Sweden.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/mattias-svanberg/377463/ Матијас Сванберг на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/mattias-svanberg/profil/spieler/342405 Матијас Сванберг на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/Svanberg_Mattias Матијас Сванберг на tuttocalciatori] *[https://www.whoscored.com/Players/282348/Show/Mattias-Svanberg Матијас Сванберг на whosocered] {{Состав на Шведска на ЕП фудбал 2020}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сванберг, Матијас}} [[Категорија:Шведски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Малме]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Волфсбург]] [[Категорија:Родени во 1999 година]] nzm9yitw1cpw9h4lpojh3429q8sznv1 5562440 5562438 2026-05-22T19:00:58Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5562440 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Матијас Сванберг | image = [[Податотека:Mattias Svanberg.jpg|170px]] | fullname = Матијас Олоф Сванберг | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1999|1|5}} | cityofbirth = {{роден во|Малме|}} | countryofbirth = [[Шведска]] | nationality = {{flagsport|SWE}} [[Шведска]] | height = {{height|m=1.85}} | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | currentclub = {{Fb team Wolfsburg}} | clubnumber = 32 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Malmo}} | years1 = 2015-2018 | caps1 = 36 | goals1 = 5 | clubs1 = {{Fb team Malmo}} | years2 = 2018-2022 | caps2 = 118 | goals2 = 9 | clubs2 = {{Fb team Bologna}} | years3 = 2022– | caps3 = 101 | goals3 = 11 | clubs3 = {{Fb team Wolfsburg}} | nationalyears1 = 2015-2016 | nationalcaps1 = 20 | nationalgoals1 = 2 | nationalteam1 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 17 години|Шведска 17]] | nationalyears2 = 2016-2018 | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 1 | nationalteam2 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 19 години|Шведска 19]] | nationalyears3 = 2017-2019 | nationalcaps3 = 14 | nationalgoals3 = 3 | nationalteam3 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|Шведска 21]] | nationalyears4 = 2019- | nationalcaps4 = 39 | nationalgoals4 = 2 | nationalteam4 = {{flagsport|SWE}} [[Фудбалска репрезентација на Шведска|Шведска]] }} '''Матијас Сванберг''' (роден на [[5 јануари]] [[1999]]) — [[Швеѓани|шведски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на {{Fb team (N) Wolfsburg}} и на [[Фудбалска репрезентација на Шведска|шведската репрезентација]]. ==Биографија== Роден е во Малме во 1999 година. Тој е син на [[Бо Сванберг]], поранешен шведски [[хокеар]].<ref>{{Cite web|title=Guldfamiljen: "Är så stolt över honom nu"|url=https://www.expressen.se/kvallsposten/sport/guldfamiljen-ar-sa-stolt-over-honom-nu/|access-date=2020-08-26|website=www.expressen.se|language=sv}}</ref> Матијас е верен со Алис Магнусон, фудбалерка на женскиот тим на Болоња.<ref>{{Cite web|url=http://www.1000cuorirossoblu.it/news/59-bologna/26432-ufficiale-il-bologna-femminile-tessera-la-svedese-alice-magnusson|title=Ufficiale, il Bologna femminile tessera la svedese Alice Magnusson|date=2020-01-20|editor=www.1000cuorirossoblu.it|access-date=2020-01-29|archive-date=2020-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302071646/http://www.1000cuorirossoblu.it/news/59-bologna/26432-ufficiale-il-bologna-femminile-tessera-la-svedese-alice-magnusson|url-status=dead}}</ref> ==Технички одлики== Внатрешен играч за врска,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mondosportivo.it/2018/08/20/fantacalcio-serie-a-2018-2019-alla-scoperta-mattias-svanberg-centrocampista-bologna-scheda-caratteristiche-consigli-asta/|title=Fantacalcio Serie A 2018/19: alla scoperta di… Mattias Svanberg|author=Francesco Cucinotta|website=MondoSportivo.it|data=2018-08-20|language=it-IT|access-date=2019-11-18}}</ref> кој може да игра и како крило.<ref name=":0" /> Тој е физички силен играч,<ref name=":0" /> опремен со добра техника<ref name=":0" /> и добар во уфрлувањата напред од втор план.<ref name=":0" /> Исто така, често знае да биде и асистент при погодоците на неговите екипи.<ref name=":0" /> ==Клупска кариера== ===Почетоци и Малме=== Матијас го започнал својот фудбалски пат во екипата на Бункефло ИФ, клуб од Малме, кој од 1 јануари 2008 година станал [[ИФ Лимхамн Бункефло 2007|ИФ Лимхамн Бункефло]] по спојувањето со екипата на Лимхамн. Пред почетокот на сезоната 2013 година, тој му се приклучил на младинскиот сектор на Малме. На 7 јуни 2015 година, на 16-годишна возраст, тој за првпат се нашол на клупата за резерви за првиот тим на Малме во нивниот натпревар на домашен терен против [[ИФ Јургорден|Јургорден]].<ref>{{Cite web |lаnguage=SV |url=http://www.skd.se/2015/06/06/16-aring-far-chansen-i-malmo-ffs-trupp/ |title=16-åring får chansen i Malmö FF:s trupp |date=6 giugno 2015 |editor=skd.se |access-date=11 септември 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150606210044/http://www.skd.se/2015/06/06/16-aring-far-chansen-i-malmo-ffs-trupp/ |archivedate=6 јуни 2015 |dead-link=yes}}</ref> Во текот на истата сезона, поточно на 8 ноември, тој го направил својот прв официјален настап за првиот тим на Малме играјќи во [[Фудбалски куп на Шведска 2015-2016|Купот на Шведска]] против аматерите ИФ Гетене.<ref>{{Cite web|url=http://www.mff.se/sv-SE/aktuellt/Matchrapporter_A-laget/2015/151108_gotene_mff|title=Trygg vinst mot Götene IF gav cupavancemang|date=8 ноември 2015|language=sv|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160805214121/http://www.mff.se/sv-SE/aktuellt/Matchrapporter_A-laget/2015/151108_gotene_mff|dead-link=yes}}</ref> На 4 март 2016 година, 17-годишниот Сванберг потпишал четиригодишен договор со Малме.<ref>{{Cite web |language=SV |url=http://fotbolltransfers.com/site/news/61070 |title=Officiellt: Malmö FF förlänger med Mattias Svanberg |date=4 март 2016}}</ref> На 28 мај истата година, тој го имал своето деби во [[Алсвенскан]] лигата, влегувајќи како замена на местото на [[Видар Ерн Кјартансон]] во 82-рата минута од натпреварот [[ФК Естерсунд|Естерсунд]] - Малме (1-4), во 12-тото коло од првенството.<ref>{{Cite web|language=sv|url=http://svenskfotboll.se/allsvenskan/match/?scr=result&fmid=3211721|title=Östersunds FK 1 - 4 Malmö FF|date=28 мај 2016}}</ref> Својот прв погодок го постигнал на 25 септември 2016 година, во дербито на [[Сканија]], кое ''небесно-сините'' го добиле со 2-0 на домашен терен против [[Хелсингборг ИФ|Хелсингборг]].<ref>{{Cite web |language=SV |url=http://svenskfotboll.se/allsvenskan/match/?scr=result&fmid=3211822 |title=Malmö FF 2 - 0 Helsingborgs IF |date=25 септември 2016}}</ref> Во натпреварот со кој математички играчите на Малме си ја осигурале националната титула, на гостувањето кај веќе испаднатиот [[ФК Фалкенберг|Фалкенберг]] одигран на 26 октомври 2016 година, Сванберг постигнал гол и забележал асистенција во победата со 0-3.<ref>{{Cite web |language=SV |url=http://svenskfotboll.se/allsvenskan/match/?scr=result&fmid=3211856 |title=Falkenbergs FF 0 - 3 Malmö FF |date=26 октомври 2016}}</ref> Во [[Алсвенскан 2017|сезоната 2017]], Сванберг добил позначајна улога во екипата и со 18 настапи и еден гол придонел за освојувањето на втората првенствена титула со Малме. Во [[Алсвенскан 2018|сезоната 2018]], Сванберг станал постојан стартер и бил еден од само двајцата играчи кои настапиле на секој натпревар за време на пролетниот дел од првенството пред тој да го напушти клубот во летото 2018. ===Болоња=== На 5 јули 2018 година, тој се преселил во Италија каде потпишал за екипата на [[ФК Болоња|Болоња]], во трансфер вреден 5 милиони [[евро|евра]].<ref>{{Cite news|language=it-IT|url=http://www.tuttobolognaweb.it/news/la-carriera-di-svanberg/|title=La carriera di Svanberg - Tutto Bologna Web|publisher=Tutto Bologna Web|date=2018-07-05|access-date=2018-07-06|archive-date=2021-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210123233520/https://www.tuttobolognaweb.it/news/la-carriera-di-svanberg/|url-status=dead}}</ref> Дебитирал во [[Серија А]] на 16 септември 2018, влегувајќи како замена од клупата за резерви во поразот со 1-0 на гостувањето кај {{Fb team (N) Genoa}}. Својата прва сезона во италијанскиот клуб ја завршил со 23 настапи во [[Серија А 2018-2019|првенството]] и еден во [[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|купот]], но без постигнат погодок. Својот прв гол во дресот на Болоња го постигнал во последното коло од [[Серија А 2019-2020|сезоната 2019-2020]] во Серија А, во ремито 1-1 на домашен терен против {{Fb team (N) Torino}}.<ref>{{Cite web|url=https://www.eurosport.it/calcio/serie-a/2019-2020/le-pagelle-di-bologna-torino-1-1-zaza-che-gol-medel-grande-prova-in-difesa_sto7824486/story.shtml|title=Le pagelle di Bologna-Torino 1-1: Zaza che gol, Medel grande prova in difesa|date=2020-08-02|access-date=2020-08-14}}</ref> Тој станал многу важна алка во екипата на тренерот [[Синиша Михајловиќ]] во сезоната 2020-2021, кога одиграл 34 натпревари во првенството и постигнал 5 голови, вклучувајќи ги и двата во победата со 4-1 на [[Стадион Ренато Дал'Ара|Дал'Ара]] против {{Fb team (N) Spezia}}.<ref>{{Cite news|language=it-IT|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Bologna/18-04-2021/bologna-spezia-4-1-gol-risultato-410266916560.shtml|title=Bologna, poker allo Spezia con super Svanberg: ora la salvezza è ad un passo|publisher=gazzeta.it|date=2021-04-18|access-date=2021-07-02}}</ref> ===Волфсбург=== На 16 јули 2022, Сванберг потпишал петгодишен договор со [[Германија|германскиот]] клуб [[ФК Волфсбург|Волфсбург]].<ref>{{Cite web |title=Svanberg signs |url=https://www.vfl-wolfsburg.de/en/newsdetails/news-detail/detail/news/svanberg-signs |access-date=2022-07-16 |website=www.vfl-wolfsburg.de |language=en}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Откако настапувал за репрезентациите на Шведска [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 17 години|под 17]] и [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 19 години|под 19 години]], тој го одиграл својот прв натпревар за [[Фудбалска репрезентација на Шведска под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] започнувајќи како стартер во двобојот против [[Фудбалска репрезентација на Кипар под 21 година|Кипар]] кој завршил со победа на швеѓаните со 4-1.<ref>{{Cite web |language=SV |url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-dromstart-for-nya-u21---strandberg-med-hattrick-/ |title=TV: Drömstart för nya U21 - Strandberg med hattrick |date=5 септември 2017}}</ref> На 12 ноември 2018, тој го добил првиот повик во [[Фудбалска репрезентација на Шведска|сениорската репрезентација]] за натпреварите против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] и [[Фудбалска репрезентација на Русија|Русија]],<ref>{{Cite web|url=https://www.zerocinquantuno.it/notizie/news/prima-convocazione-in-nazionale-maggiore-per-mattias-svanberg/|title=Prima convocazione in Nazionale maggiore per Mattias Svanberg|date=12 ноември 2018|access-date=13 ноември 2018|archive-date=9 јули 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182035/https://www.zerocinquantuno.it/notizie/news/prima-convocazione-in-nazionale-maggiore-per-mattias-svanberg/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolognafc.it/svanberg-prima-convocazione-con-la-nazionale-maggiore/|title=Svanberg, prima convocazione con la Nazionale maggiore|date=12 ноември 2018|access-date=2019-11-09}}</ref> но не играл во ниту едниот од тие два натпревари. Следната година, тој се вратил во составот на Шведска откако бил повикан за натпреварите против {{NazNB|FUrep|ROU}} и {{NazNB|FUrep|FRO}};<ref>{{Citе web|url=https://www.ilrestodelcarlino.it/bologna/fc/serie-a-sosta-novembre-1.4877003|title=Serie A sosta novembre, ecco i giocatori del Bologna impegnati in Nazionale|author=Giacomo Guizzardi|date=9 ноември 2019}}</ref> против втората репрезентација го направил своето деби на 18 ноември 2019 и исто така го пронашол патот до мрежата на противникот реалзирајќи го својот прв гол за сениорската репрезентација во победата со 3-0.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbollskanalen.se/sverige/tv-dromdebut-for-mattias-svanberg-i-landslaget---natade-mot-faroarna/|title=TV: Drömdebut för Mattias Svanberg i landslaget - nätade mot Färöarna|language=sv|access-date=2019-11-18}}</ref> Во летото 2021, Сванберг за првпат во кариерата бил повикан да настапи на некое големо натпреварување, откако се нашол во составот на Шведска од 26 играчи за [[Европско првенство во фудбал 2020|Европското првенство 2020]], но не забележал ниту еден настап на турнирот. === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|SWE}} {{Cronopar|18-11-2019|Солна|SWE|3|0|FRO|1|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|45}}}} {{Cronopar|8-9-2020|Солна|SWE|0|2|POR|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза|13={{subon|79}}}} {{Cronopar|9-10-2020|Москва|RUS|1|2|SWE|-|Пријателска}} {{Cronopar|11-11-2020|Брондби|DNK|2|0|SWE|-|Пријателска|13={{yel|76}}}} {{Cronopar|25-3-2021|Солна|SWE|1|0|GEO|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|73}}}} {{Cronopar|28-3-2021|Приштина|KOS|0|3|SWE|-|Квал. за СП|2022|13={{subon|90}}}} {{Cronopar|31-3-2021|Стокхолм|SWE|1|0|EST|-|Пријателска|13={{yel|80}}}} {{Cronopar|29-5-2021|Солна|SWE|2|0|FIN|-|Пријателска|13={{suboff|77}}}} {{Cronopar|5-6-2021|Солна|SWE|3|1|ARM|-|Пријателска|13={{subon|72}}}} {{Cronofin|9|1}} ==Клупска статистика== ''Статистиката е ажурирана на 2 јули 2021.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Малме сезона 2015|2015]] || rowspan=4|{{flagsport|SWE}} [[ФК Малме|Малме]] || [[Алсвенскан 2015|АС]] || 0 || 0 ||[[Фудбалски куп на Шведска 2015|КШ]] || 1 || 0 || || - || - || - || - || - || 1 || 0 |- || [[ФК Малме сезона 2016|2016]] || [[Алсвенскан 2018|АС]] || 6 || 2 ||[[Фудбалски куп на Шведска 2016|КШ]] || 1 || 0 || || - || - || - || - || - || 7 || 2 |- || [[ФК Малме сезона 2017|2017]] || [[Алсвенскан 2017|АС]] || 18 || 1 || [[Фудбалски куп на Шведска 2017|КШ]] || 1 || 0 ||[[УЕФА Лига на шампиони 2017/18|ЛШ]] || 2 || 0 || - || - || - || 21 || 1 |- || [[ФК Малме сезона 2018|2018]] || [[Алсвенскан 2018|АС]] || 12 || 2 ||[[Фудбалски куп на Шведска 2018|КШ]] || 6 || 1 || [[УЕФА Лига на шампиони 2018/19|ЛШ]] || 0 || 0 || - || - || - || 18 || 3 |- !colspan="3"|Вкупно Малме || 36 || 5 || || 9 || 1 || || 2 || 0 || || - || - || 47 || 6 |- | [[ФК Болоња сезона 1909 2018-2019|2018-2019]] || rowspan=4| {{flagsport|ITA}} [[ФК Болоња 1909|Болоња]] || [[Серија А 2018-2019|А]] ||23||0||[[Фудбалски куп на Италија 2018-2019|КИ]] ||1||0|| - || - || - || - || - || - ||24||0 |- | [[ФК Болоња сезона 1909 2019-2020|2019-2020]] || [[Серија А 2019-2020|А]] ||25||1||[[Фудбалски куп на Италија 2019-2020|КИ]] ||2||0|| - || - || - || - || - || - ||27||1 |- || [[ФК Болоња сезона 1909 2020-2021|2020-2021]] || [[Серија А 2020-2021|А]] ||34 || 5 ||[[Фудбалски куп на Италија 2020-2021|КИ]] ||1||0|| - || - || - || - || - || - || 35 ||5 |- || [[ФК Болоња сезона 1909 2021-2022|2021-2022]] || [[Серија А 2021-2022|А]] ||0 ||0 || [[Фудбалски куп на Италија 2021-2022|КИ]] ||0||0|| - || - || - || - || - || - ||0||0 |- ! colspan="3" |Вкупно Болоња ||82||6|| ||4|| 0 || || - || - || || - || - ||86||6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата ||118||11|| || 13 || 1 || || 2 || 0 || || 0 || 0 ||133||12 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|SWE}} Малме==== * '''[[Алсвенскан|Шведско првенство]]''' : 2 : 2016, 2017 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шведска |image3= Flag of Sweden.svg }} *[https://int.soccerway.com/players/mattias-svanberg/377463/ Матијас Сванберг на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/mattias-svanberg/profil/spieler/342405 Матијас Сванберг на transfermarkt] *[https://www.tuttocalciatori.net/Svanberg_Mattias Матијас Сванберг на tuttocalciatori] *[https://www.whoscored.com/Players/282348/Show/Mattias-Svanberg Матијас Сванберг на whosocered] {{Состав на Шведска на ЕП фудбал 2020}} {{Состав на Шведска на СП фудбал 2026}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сванберг, Матијас}} [[Категорија:Шведски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Малме]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Болоња]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Волфсбург]] [[Категорија:Родени во 1999 година]] 3k8yhyw34e1tgr7b6qyg53iimxl3t7c 0 1288609 5562446 5493705 2026-05-22T19:21:53Z P.Nedelkovski 47736 поврзница 5562446 wikitext text/x-wiki '''„Царица Теодора“''' е награда која се доделува на [[Глумец|глумица]] за најдобра женска улога во [[филм]] на Фестивалот за [[Ниш|глумечки достигнувања]] Филмски средби [[Ниш|во Ниш]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:221113-Srpski-Oskar|title=Српски „Оскар“|date=|publisher=novosti.rs|accessdate=13 октомври 2013.}}</ref> Основана е во 1967 година. Добитникот го избирал тричленото жири, а наградата се состоела од статуа на [[Теодора (царица)|царицата Теодора]] и паричен износ. Единствена петкратна добитничка на оваа награда е Мирјана Јоковиќ . == Добитници == {| class="wikitable" ! width="60" |Година !Добитница !Улога !Филм |- |1967. |[[Ева Рас]] |Изабела |''[[Љубовен случај или трагедијата на службеничката на ПТТ|Љубавни случај или трагедија службенице ПТТ]]'' |- |1968. |Миа Оремовиќ |Прва мама |''[[Имам две мајки и двајца татковци (филм)|Имам двије маме и два тате]]'' |- |1969. |[[Милена Дравиќ]] |Јована |''Крос контри'' |- |1970. |Јагода Калопер |Вишња |''Лисице'' |- |1971. |Мајда Потокар |Зефа |''[[Црвеното класје (филм од 1970)|Црвено класје]]'' |- |1972. |Вера Чукиќ |Бела Сека |''И Бог створи кафанску певачицу'' |- |1973.<ref name="&quot;Милена&quot;">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.drama.si/ansambel/milena-zupancic.html|title=Милена Зупанчић|date=|publisher=drama.si|archive-url=https://web.archive.org/web/20121109100729/http://www.drama.si/ansambel/milena-zupancic.html|archive-date=9 ноември 2012|accessdate=13 октомври 2013.}}</ref> |Милена Зупанчиќ |Мета |''Јесење цвеќе'' |- |1974. |Мајда Грбац |Аника |''Лет мртве птице'' |- |1975. |Божидарка Фрајт |Маре |''Муке по Мати'' |- |1976.<ref name="&quot;Милена&quot;" /> |Милена Зупанчиќ <small>(2)</small> |Тончка Претнар |''Идеалист'' |- |1977. |[[Неда Арнериќ]] |Делфина |''[[Исправи се, Делфина]]'' |- |1978.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmski-programi.hr/baza_film.php?id=127|title=Љубица|date=|publisher=filmski-programi.hr|accessdate=13 октомври 2013.}}</ref> |Божидарка Фрајт <small>(2)</small> |Љубица |''[[Љубица (филм)|Љубица]]'' |- |1979. |Мерима Исаковиќ |Јована |''Јована Лукина'' |- |1980. |Душа Почкај |Она |Убиј ме нежно |- |1981.<ref name="&quot;Горица Поповић&quot;">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmovi.com/yu/glumci/787.shtml|title=Горица Поповић - Глума у филмовима|date=|publisher=filmovi.com|accessdate=13 октомври 2013.}}</ref> |Горица Поповиќ |Јелена / Божица |''[[Доротеј (филм од 1981)|Доротеј]]'' / ''[[Падот на Италија (филм)|Пад Италије]]'' |- |1982. |Соња Савиќ<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmovi.com/yu/glumci/773.shtml|title=Соња Савић|date=|publisher=filmovi.com|accessdate=13 октомври 2013.}}</ref> |Наташа |''Живети као сав нормалан свет'' |- |1983. |Радмила Живковиќ |Зорица „Зоки“ |''Још овај пут'' |- |1984.<ref name="&quot;Горица Поповић&quot;" /> |Горица Поповиќ <small>(2)</small> |Дуња |''[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]'' |- |1985.<ref name="&quot;Милена&quot;" /> |Милена Зупанчиќ <small>(3)</small> |Малка |''Наслеѓе'' |- |1986.<ref name="&quot;Милена&quot;" /> |Милена Зупанчиќ <small>(4)</small> |Ленка Млакар | |- |1987.<ref name="nov">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.simke-music.8m.com/nagrade.html|title=Награде|date=|publisher=simke-music.8m.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317184428/http://www.simke-music.8m.com/nagrade.html|archive-date=17. 03. 2016|accessdate=13 октомври 2013.}}</ref> |Аница Добра |Олгица |''[[Веќе видено (филм)|Веќ виѓено]]'' |- |1988. |Мирјана Јоковиќ |Јана и Анита / Дина |''Пут на југ'' / ''Заборављени'' |- |1989. |Снежана Богдановиќ |Бадема |''[[Кудуз]]'' |- |1990.<ref name="nov" /> |Мирјана Јоковиќ <small>(2)</small> |Марта |''Време чуда'' |- |1991. |Мирјана Јоковиќ <small>(3)</small> |Милица Кнежевиќ |''Мала'' |- |1992. |Аница Добра <small>(2)</small> |Луна |''Црни бомбардер'' |- |1993.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zvezdarateatar.rs/biografije/katarina_zutic.php|title=Катарина Жутић|date=|publisher=zvezdarateatar.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20131011064851/http://www.zvezdarateatar.rs/biografije/katarina_zutic.php|archive-date=11 октомври 2013|accessdate=18 ноември 2013.}}</ref> |Катарина Жутиќ |Лиза |''Византиско сино'' |- |1994. |Вера Чукиќ <small>(2)</small> |Ана Николиќ |''Дневник увреда 1993'' |- |1995. |Мирјана Јоковић <small>(4)</small> |Ана |''Вуковар, једна прича'' |- |1996. |Бранка Катиќ |Јелена Паниќ |''Убиство с предумишљајем'' |- |1997. |Мирјана Јоковиќ <small>(5)</small> |Соња |''Три летња дана'' |- |1998.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.atelje212.rs/stalni-asambl/dubravka-mijatovic/|title=Дубравка Мијатовић|date=|publisher=atelje212.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20131112145050/http://www.atelje212.rs/stalni-asambl/dubravka-mijatovic/|archive-date=12 ноември 2013|accessdate=29 октомври 2013.}}</ref> |Дубравка Мијатовиќ |Надица |''Три палме за две битанге и рибицу'' |- |1999.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/1999/08/28/srpski/K99082702.shtm|title=Уручењем награда у петак у Нишу завршени 34. филмски сусрети|date=|publisher=glas-javnosti.rs|accessdate=17 октомври 2013.|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017075929/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/1999/08/28/srpski/K99082702.shtm|url-status=dead}}</ref> |[[Љиљана Благојевиќ]] |Рабија Османовиќ |''Нож'' |- |2000.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2000/08/31/srpski/K00083003.shtm|title=Уручењем награда завршени филмски сусрети у Нишу|date=|accessdate=17 октомври 2013.|5=publisherglas-javnosti.rs}}{{Мртва_врска|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Ана Софреновиќ |Тијана |''Небеска удица'' |- |2001.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/08/30/srpski/K01082901.shtml|title=Доделом награда у Нишу завршен Фестивал глумачких остварења|date=|accessdate=17 октомври 2013.|5=publisherglas-javnosti.rs|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017075719/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2001/08/30/srpski/K01082901.shtml|url-status=dead}}</ref> |Љубинка Клариќ |Мира |''Нормални људи'' |- |2002.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/08/29/srpski/K02082804.shtml|title=Доделом награда завршен 37. филмски фестивал у Нишу|date=|publisher=glas-javnosti.rs|accessdate=17 октомври 2013.|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017080209/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2002/08/29/srpski/K02082804.shtml|url-status=dead}}</ref> |Паулина Манов |Сања / Олга |''Апсолутних сто'' / ''Бумеранг'' |- |2003.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.onamagazin.com/pdf/0025/Milica%20Zaric,%20Glumac%20mora%20da%20nauci%20da.pdf|title=Милица Зарић, драмска уметница|date=|publisher=glas-onamagazin.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017052654/http://www.onamagazin.com/pdf/0025/Milica%20Zaric,%20Glumac%20mora%20da%20nauci%20da.pdf|archive-date=17 октомври 2013|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Милица Зариќ |Ирена |''Скоро сасвим обична прича'' |- |2004.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.balkanmedia.com/filmski-susreti-u-nisu-trijumf-dunje-i-malog-sveta-cl3707.html|title=39. филмски сусрети Тријумф „Дуње...“ и „Малог света“|date=|publisher=balkanmedia.com|accessdate=17 октомври 2013.|archive-date=2021-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512050030/https://www.balkanmedia.com/filmski-susreti-u-nisu-trijumf-dunje-i-malog-sveta-cl3707.html|url-status=dead}}</ref> |[[Калина Ковачевиќ]] |Аница Гранфилд |''Јесен стиже, Дуњо моја'' |- |2005.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/08/28/srpski/K05082701.shtml|title=Додељене награде на 40. филмским сусретима у Нишу|date=|publisher=glas-javnosti.rs|accessdate=17 октомври 2013.|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017080250/http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2005/08/28/srpski/K05082701.shtml|url-status=dead}}</ref> |Александра Балмазовиќ |Сузана |''Сиви камион црвене боје'' |- |2006.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://arhiva.glas-javnosti.rs/arhiva/2006/08/28/srpski/K06082701.shtml|title=Додељене награде на 41. филмским сусретима глумаца у Нишу|date=|publisher=glas-javnosti.rs|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Нада Шаргин |Сале |''Сутра ујутру'' |- |2007. |Наташа Нинковиќ<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.politika.rs/rubrike/Kultura/t39345.lt.html|title=Глоговцу Гран при Наиса|date=|publisher=politika.rs|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Марија |Клопка |- |2008.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://fcs.rs/generic.php?page=vest&id=306|title=Завршени Филмски сусрети у Нишу|date=|publisher=fcs.rs|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017061309/http://fcs.rs/generic.php?page=vest&id=306|archive-date=17 октомври 2013|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Нада Шаргин <small>(2)</small> |Деса / Млада |''Није крај'' / ''Чарлстон за Огњенку'' |- |2009.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blic.rs/Kultura/108298/Dodeljene-najdraze-glumacke-nagrade-|title=Додељене најдраже глумачке награде|date=|publisher=blic.rs|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Милица Михајловиќ |Теодора |''Чекај ме, ја сигурно неќу доќи'' |- |2010.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.blic.rs/Kultura/Vesti/204447/Najbolji-Branka-Katic-i-Miki-Manojlovic|title=Најбољи Бранка Катић и Мики Манојловић|date=|publisher=blic.rs|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Бранка Катиќ <small>(2)</small> |Биљана |''[[Жената со скршен нос (филм)|Жена са сломљеним носем]]'' |- |2011.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/945656/Zavr%C5%A1eni+Filmski+susreti+u+Ni%C5%A1u.html|title=Завршени „Филмски сусрети“ у Нишу|date=|publisher=rts.rs|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Ивана Вуковиќ |Марија |''Сестре'' |- |2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/Film/1165422/Ber%C4%8Deku+gran+pri+u+Ni%C5%A1u.html|title=Берчеку Гран-при у Нишу|date=|publisher=rts.rs|accessdate=17 октомври 2013.}}</ref> |Христина Поповиќ |Бисерка |''Парада'' |- |2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.glassrpske.com/kultura/vijesti/Gran-pri-Naisa-glumcu-Borisu-Isakovicu/132642.html|title=Гран при Наиса глумцу Борису Исаковићу|date=|publisher=glassrpske.com|accessdate=17 октомври 2013.|archive-date=2015-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20150610213146/http://www.glassrpske.com/kultura/vijesti/Gran-pri-Naisa-glumcu-Borisu-Isakovicu/132642.html|url-status=dead}}</ref> |Нела Михаиловиќ |Стана |''Лед'' |- |2014.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.novosti.rs/vesti/kultura.71.html:507954-Gran-pri-Borisu-Milivojevicu|title=Gran-pri Borisu Milivojeviću|date=|publisher=novosti.rs|accessdate=31 август 2014}}</ref> |Анита Манчиќ |Хатиџа |''Топ је био врео'' |- |2015. |[[Јована Стојилковиќ|Јована Стојиљковиќ]] |Маја |''Панама'' |- |2016.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rts.rs/page/magazine/sr/story/411/film-i-tv/2432553/lausevic-apsolutni-pobednik-filmskih-susreta-i-nisu.html|title=Laušević apsolutni pobednik „Filmskih susreta“ u Nišu|date=|publisher=rts.rs|accessdate=13 септември 2017}}</ref> |Јелена Ђокиќ |Ема |''Смрдљива бајка'' |- |2017.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.juznevesti.com/Kultura/Glogovcu-Gran-pri-Filmskih-susreta-2017.sr.html|title=Glogovcu Gran pri Filmskih susreta 2017.|date=|publisher=juznevesti.com|accessdate=13 септември 2017}}</ref> |[[Тамара Алексиќ]] |[[:sr:Ленка Дунђерски|Ленка Дунѓерски]] | |- |2018. |Марта Бјелица |Теодора |''Изгредници'' |- |2019. |Наташа Нинковиќ <small>(2)</small> |Вида |''[[Ајвар (филм)|Ајвар]]'' |- |2020. |Ивана Вуковиќ <small>(2)</small> |Каќа |''Мој јутарњи смех'' |- |2021.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.juznevesti.com/Kultura/Nenadu-Jezdicu-Gran-pri-Naissa-publika-ispratila-glumce-uz-vatromet-i-nagrade.sr.html|title=Ненаду Јездић Гран-при Наисса, публика испратила глумце уз ватромет и награде|date=27 август 2021.|work=juznevesti.com|access-date=28 август 2021}}</ref> |[[Тамара Драгичевиќ]] |Силвана Арменулиќ |''[[Тома (филм)|Тома]]'' |} == Повеќекратно наградувани глумици == {| class="wikitable" |+ ! Победник ! Број на награди ! Години |- | Мирјана Јоковиќ |<center> 5</center> | 1988, 1990, 1991, 1995, 1997 година. |- | Милена Жупанчиќ |<center> 4</center> | 1973, 1976, 1985, 1986 година. |- | Вера Чукиќ | rowspan="8" |<center> 2</center> | 1972, 1994 година. |- | Божидарка Фрајт | 1975, 1978 година. |- | Горица Поповиќ | 1981, 1984 година. |- | Аница Добра | 1987, 1992 година. |- | Бранка Катиќ | 1996, 2010 година. |- | Нада Шаргин | 2006, 2008 година |- | Наташа Нинковиќ | 2007, 2019 година |- | Ивана Вуковиќ | 2011, 2020 година |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Филмски средби во Ниш]] [[Категорија:Филмски награди]] ieowiu7vp5g53kgcj0cupyhybzt640s 0 1296226 5562583 5482063 2026-05-23T10:18:19Z Bjankuloski06 332 5562583 wikitext text/x-wiki {{Infobox historical event | Event_Name = Револуциите од 1848 | partof = Ера на револуции | Image_Name = Horace Vernet-Barricade rue Soufflot.jpg | Image_Caption = Барикада на улицата Суфло,<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mRBYlHSKpjsC&pg=PA201|page=201|title=1848: Year of Revolution|author=Mike Rapport|isbn=978-0-465-01436-1|publisher=Basic Books|year=2009|quote=The first deaths came at noon on 23 June.}}</ref> слика од 1848 година на Хорас Вернет | AKA = Пролет на нациите, Пролет на народите, Година на револуција | Participants = Франција , германските држави, Австриската Империја, Унгарија, италијанските држави, Данска, Молдавија, Влашка, Полска и други | Location = Западна, Северна и Средна Европа | Date = 23 февруари 1848 – октомври 1849 | Result = Види ''[[#Настани по земја и регион|Настани по земја и регион]]'' * Политички промени во неколку земји * Значајни социјални и културни промени }} '''Револуциите од 1848 година''', познати во некои земји и како '''Пролет на народите''' <ref>Merriman, John, ''A History of Modern Europe: From the French Revolution to the Present'', 1996, p. 715</ref> или '''Пролет на нациите''' — низа на политички превирања низ [[Европа]] во 1848 година. До денес е најголемиот [[револуционерен бран]] во [[Историја на Европа|европската историја]]. Револуциите во суштина имале [[Демократија|демократска]] и [[Либерализам|либерална]] природа, за да се отстранат старите [[Монархија|монархиски]] структури и да се создадат независни национални држави. Биле погодени преку 50 земји, но без значителна координација или соработка меѓу нивните револуционери. Како главни фактори за избувнување на револуциите се наведуваат: широко распространетото незадоволство од политичките лидери, барањата за поголемо [[Граѓанско учество|учество]] во власта и демократијата, барањата за [[слобода на печатот]], други барања од [[Работничка класа|работничката класа]] за економски права, појавата на [[Национализам|национализмот]],<ref>R.J.W. Evans and Hartmut Pogge von Strandmann, eds., ''The Revolutions in Europe 1848–1849'' (2000) pp. v, 4</ref> и [[Европска компирова криза|Европската компирова криза]], која предизвикала глад, раселување и граѓански немири.<ref>[[Cormac Ó Gráda|Ó Gráda, Cormac]]; Vanhaute, Eric; Paping, Richard (August 2006).</ref> == Причини == [[Податотека:Europe_1848_map_en.png|мини|Карта на Европа во 1848-1849 година на која се прикажани главните револуционерни центри, контрареволуционерните движења и државите каде имало абдицирање.]] Револуциите од 1848 се јавиле како резултат на разновидни причини и затоа на нив не треба да се гледа како резултат на кохерентно движење или збир на општествени феномени. Во првата половина на 19 век се случиле многу промени во европското општество. И [[класичен либерализам|либералните]] реформатори и [[Радикализам|радикалните политичари]] целосно ги преструктуруирале националните влади. Развојот на технологијата го унапредил животот на работничката класа. Печатот ја зголемил политичката свест и почнаале да се појавуваат нови вредности и идеи, како што се популарниот либерализам, национализмот и [[социјализмот]]. Голем дел од [[благородништво]]то било незадоволно од [[Апсолутна монархија|кралскиот апсолутизам]]. Во 1846 година, избувнало [[Краковско востание|востанието]] на [[Полска|полското]] благородништво во австриска [[Кралството Галиција и Лодомерија|Галиција]], кое било задушено кога селаните се кренале против благородниците.<ref>Robert Bideleux and Ian Jeffries, ''A History of Eastern Europe: Crisis and Change'', Routledge, 1998. {{ISBN|0415161118}}</ref> Исто така, се планирало [[Големополско востание (1846)|востание]] на демократските сили во [[Големополска|Голема Полска]] против [[Прусија]], но не било спроведено. Желбата за реформи ги обединила средната и работничката класа, кои иако имале слични цели, нивното учество во револуциите се разликувало. Иако иницијативата произлегла од средната класа, пониските слоеви на населението биле главен двигател на движењето. Бунтовите најпрво избувнале во градовите. == Тек на главните настани == Во секоја земја, револуционерните настани се случувале во различни периоди, но скоро секаде целиот циклус се одвивал во неколку фази, реформите на почетокот биле успешни, а потоа почнувале да слабеат.<ref>John Merriman, ''A History of Modern Europe'' (3rd ed. 2010) ch 16 pp 613–48 online.</ref> === Пролет 1848: Неверојатен успех === Пролетта во 1848 година имало револуции насекаде низ Европа и се чинело дека револуционерите се на работ на успехот на сите тие места. Агитаторите кои претходно биле протерани од старите влади се враќале дома за да го искористат моментот. Во Франција, повторно била соборена [[Јулска монархија|монархијата]] и била заменета со република. Во мноштво големи германски и италијански покраини, како и во Австрија, власта била принудена да усвои либерален устав. Италијанските и германските држави се чинело дека брзо ќе се обединат. Австрија на Унгарците и на Чесите им дала поголема автономија и статус на нација.<ref>Melvin Kranzberg, ''1848: A Turning Point?'' (1962) p xi, xvii–xviii.</ref> === Лето 1848: Поделби меѓу реформаторите === Во Франција, избувнале крвави улични борби меѓу реформаторите од средната класа и радикалите од работничката класа. Германските реформатори бескрајно се расправале за тоа како да се продолжи понатаму, без да го консолидираат првичниот успех.<ref name="Kranzberg, 1962">Kranzberg, ''1848: A Turning Point?'' (1962) p xii, xvii–xviii.</ref> === Есен 1848: Реакционерите се организираат за контрареволуција === Откако првично биле фатени неспремни, аристократијата и нивните сојузници почнале да коваат план за тоа како да се вратат на власт.<ref name="Kranzberg, 1962"/> === 1849–1851: Соборување на револуционерните режими === Летото 1849 година, револуциите претрпеле низа порази. Реакционерите се вратиле на власт, а многу од водачите на револуциите биле пратени во егзил. Сепак, некои од социјалните реформи биле зачувани, а многу години подоцна националистите во Германија, Италија и Унгарија ги постигнале своите цели.<ref>Kranzberg, ''1848: A Turning Point?'' (1962) p xii, .</ref> == Настани по земја и регион == === Италијански држави === [[Податотека:Episodio_delle_cinque_giornate_(Baldassare_Verazzi).jpg|мини| Епизода од [[Пет дена од Милано|Петте дена на Милано]], слика од Балдасаре Вераци]] Првиот поголем [[Сицилијанската револуција од 1848|бунт се случил во Палермо на Сицилија]], во јануари 1848, иако настанот првично остана незабележан од европската јавност. Претходно имало уште неколку бунтови против владеењето на [[Бурбонци]]те; по што била создадена независна држава која опстојала 16 месеци пред Бурбоните да се вратат на власт. Уставот донесен во тие месеци бил прогресивен за своето време. Исто така, било предложено да се создаде конфедерација на италијански држави. Иако бунтот бил неуспешен, 12 години подоцна Бурбонското [[кралство на двете Сицилии]] било укинато (1860–61) поради [[Обединување на Италија|обединувањето на Италија]] . === Франција === „Февруарската револуција“ во Франција започнала по задушувањете на ''кампањите на банкети.'' Оваа револуција била поттикната од националистичките и републиканските идеали кај пошироката француска јавност, која верувала дека народот треба да владее сам со себе. Со ова се ставило крај на [[Уставна монархија|уставната монархија]] на [[Луј-Филип]] и довело до создавање на [[Втора Француска Република|Втората Француска Република]]. Новата влада била предводена од [[Наполеон III|Луј-Наполеон]], внук на [[Наполеон Бонапарт]], кој во 1852 година извршил [[државен удар]] и го основал [[Второ Француско Царство|Второто Француско Царство]].<ref>William Roberts, ''Encyclopedia of Modern Dictators'' (2006) pp 209–211.</ref> Алексис де Токвил во своите ''Мемоари'' за овој период забележал: „Општеството беше поделено на два дела: оние кои немаа ништо обединети со заедничката завист и оние кои имаа нешто обединети во заеднички терор“.<ref>Tocqueville, Alexis de.</ref> === Германски држави === [[Податотека:Maerz1848_berlin.jpg|мини| Револуционери во [[Берлин]] во март 1848 година, веејќи ги [[Знаме на Германија|револуционерните знамиња]]]] „Мартовската револуција“ во германските покраини избувнале во Западна и Јужна Германија, со масовни народни собири и жестоки демонстрации. Предводени од добро образовани студенти и интелектуалци,<ref>Louis Namier, ''1848: The Revolution of the Intellectuals'' (1964)</ref> побарале [[Песна на Германците|германско национално единство]], [[слобода на печатот]] и [[слобода на собирање]]. Востанијата речиси и да не биле координирани, но имале заедничка цел: отфрлање на традиционалните, автократски политички структури во 39-те независни држави од [[Германски Сојуз|Германската Конфедерација]]. Средната и работничката класа кои ги воделе револуциите се разишле, и на крајот конзервативната аристократија ја поразила револуцијата, принудувајќи многу либерали на егзил.<ref>Theodote S. Hamerow, ''Restoration, Revolution, Reaction: Economics and Politics in Germany, 1825–1870'' (1958) focuses mainly on artisans and peasants</ref> === Данска === [[Податотека:Otto Bache - Soldaternes hjemkomst til København i 1849.jpg|мини| Данските војници парадираат низ [[Копенхаген]] во 1849 година по победите во [[Прва шлезвишка војна|Првата шлезвишка војна]]]] Во Данска владеел систем на апсолутна монархија уште од 17 век. Кралот [[Кристијан VIII од Данска|Кристијан VIII]], умерен реформатор, но сепак апсолутист, починал во јануари 1848 година во време на растечко противење од земјоделците и либералите. Новиот крал, [[Фридрих VII од Данска|Фредерик VII]], ги исполнил барањата на либералите и назначил нов кабинет во кој биле вклучени истакнати водачи [[Национал-либералната партија (Данска)|Национал-либералната партија]].<ref name="ReferenceA">Weibull, Jörgen.</ref> Национално-либералното движење сакало да го укине апсолутизмот, но и да ја задржи силно централизираната држава. Кралот прифатил [[Устав на Данска|нов устав]] во кој се согласува да ја сподели власта со дводомниот парламент наречен [[Ригсдаг]]. Иако армиските офицери биле незадоволни, тие го прифатиле новиот договор, кој, за разлика од остатокот од Европа, не бил укинат од реакционерите.<ref name="ReferenceA">Weibull, Jörgen.</ref> Либералниот устав не важел за [[Војводство Шлезвиг|Шлезвиг]], а [[Прашање на Шлезвиг-Холштајн|прашањето за Шлезвиг-Холштајн]] останало отворено. ==== Шлезвиг ==== [[Војводство Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]], област населена со Данци (северногерманско население) и Германци (западногерманско население), било дел од данската монархија, но останало војводство одвоено од Кралството Данска. Поттикнати од [[Пангерманизам|пангерманското]] расположение, Германците од Шлезвиг се кренале на оружје во знак на протест против новата политика објавена од данската [[Национал-либералната партија (Данска)|Национал-либерална]] влада која сакала целосно да го интегрира војводството во Данска. Германското население во Шлезвиг и Холштајн се побунило, инспирирано од протестантското свештенство. Германските држави испратиле војска, но по данските победи од 1849 година бил склучен [[Берлински конгрес (1850)|Берлинскиот конгрес]] (1850) и [[Лондонски протокол (1852)|Лондонскиот протокол (1852)]]. Со нив се потврдува суверенитетот Данскиот крал врз териториите, а истовремено се забранувало да стапат во заедница со Данска. По прекршувањето на втората одредба избувнале [[Втора шлезвишка војна|нови судири во 1863 година и Прусија победила во 1864 година]]. === Хабсбуршка монархија === [[Податотека:The_May_Assembly_1848_in_Sremski_Karlovci.jpg|мини| Прогласување на [[српска Војводина]] во мај 1848 година за време на [[Српско востание од 1848–49 година|Српската револуција]]]] Од март 1848 до јули 1849 година, Хабсбуршкото Австриско Царство било загрозено од револуционерни движења, кои честопати имале националистички карактер. Во склоп на царството живееле многу народи: Австријци, Унгарци, Словенци, Полјаци, Чеси, [[Хрвати]], Словаци, Украинци/ [[Русини|Рутенци]], Романци, [[Срби]] и Италијанци, и сите во текот на револуцијата се обиделе да обезбедат автономија, независност или дури и хегемонија врз другите националности. ==== Унгарија ==== [[Податотека:Jakobey_Buda_ostroma_2.jpg|мини| [[Битката кај Буда (1849)|Битката кај Буда]] во мај 1849 од [[Мор Тан]]]] [[Податотека:Komáromi_csata_II_Than_2.jpg|мини| Унгарските [[хусар]]и во битка за време на Унгарската револуција]] Унгарската револуција од 1848 година траела најдолго во Европа, и била задушена во август 1849 година од страна австриските и руските трупи.<ref>Gábor Gángó, "1848–1849 in Hungary," ''Hungarian Studies'' (2001) 15#1 pp. 39–47. [http://epa.niif.hu/01400/01462/00025/pdf/039-047.pdf online] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171019145130/http://epa.niif.hu/01400/01462/00025/pdf/039-047.pdf |date=2017-10-19 }}</ref> Револуцијата започнала на 15 март 1848 година, кога унгарските патриоти организирале масовни демонстрации во [[Пешта]] и [[Будим|Буда]] (денес Будимпешта) кои го принудиле царскиот гувернер да ги прифати нивните [[12 точки на унгарските револуционери од 1848 година|барања во 12 точки]]. Тоа утро, барањата биле прочитани на глас заедно со поезијата на [[Шандор Петефи|Шандор Петофи]] со стиховите „Се колнеме во Богот на Унгарците. Се колнеме, нема повеќе да робовуваме“ <ref name="Deak, Istvan 1979">Deak, Istvan.</ref> [[Лајош Кошут]] и некои други либерални благородници кои ја сочинуваа [[Унгарска диета|Диетата]] упатиле барање до Хабсбуршкиот суд со барања за претставничка влада и граѓански слободи.<ref name="hungaryfoundation.org">"The US and the 1848 Hungarian Revolution."</ref> Поради овие настани [[Клеменс фон Метерних]], австрискиот принц и министер за надворешни работи, поднел оставка. Барањата на Диетата биле одобрени од страна на императорот Фердинанд на 18 март. Иако Унгарија ќе остане дел од монархијата преку [[личен сојуз]] со царот, ќе биде основана и уставна влада. Диетата потоа ги усвоила априлските закони со кои се предвидувало еднаквост пред законот, ново законодавно тело, наследна уставна монархија и се ставило крај на преносот и ограничувањата при користењето земјиште.<ref name="hungaryfoundation.org" /> Револуцијата прераснала во војна за независност од [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]] кога [[Јосип Јелачиќ]], Бан на Хрватска, ја преминал границата за да ја стави под своја контрола.<ref>The Making of the West: Volume C, Lynn Hunt, pp. 683–84</ref> Новата влада, предводена од [[Лајош Кошут]], првично била успешна против хабсбуршките сили. Иако Унгарија била обединета по прашањето за својата слобода, некои малцинства во Кралството Унгарија, меѓу кои Србите од Војводина, Романците од Трансилванија и некои Словаци од Горна Унгарија го поддржале Хабсбуршкиот император и се бореле против Унгарската револуционерна армија. На крајот, по година и пол борби, револуцијата била задушена откако рускиот цар [[Николај I (Русија)|Николај I]] влегол во Унгарија со преку 300.000 војници.<ref>W.B. Lincoln, "Russia and the European Revolutions of 1848" ''History Today'' (Jan 1973), Vol. 23 Issue 1, pp 53-59 online.</ref> По поразот, лидерите на бунтовниците побегнале во егзил или беа погубени. На долг рок, со пасивниот отпор по револуцијата, по тешкиот пораз на Австрија во [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] од 1866 година, довеле до [[Австроунгарски компромис од 1867 година|Австроунгарскиот компромис]] (1867), кој го означил создавањето на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]]. ==== Галиција ==== Центарот на украинското национално движење било во источна [[Галиција]], која денес е поделена меѓу Украина и Полска. На 19 април 1848 година, група претставници предводени од грчкото католичко свештенство упатиле петиција до австрискиот император. Се барало во регионите на Галиција каде што рутинското (украинското) население е мнозинство, да се изучува [[Украински јазик|украинскиот јазик]] во училиштата и да се користи при објавувањето на официјални декрети за селанството; Се очекувало локалните власти да го разберат тоа и рутинското свештенство требало со своите права да се изедначи со свештенството од другите конфесии.<ref>Kost' Levytskyi, ''The History of the Political Thought of the Galician Ukrainians, 1848–1914'', (Lviv, 1926), 17.</ref> На 2 мај 1848 година бил основан Врховниот рутински (украински) собор. Соборот (1848–1851) бил предводен од гркокатоличкиот епископ Григориј Јахимович и се состоел од 30 постојани членови. Главната цел му била административна поделба на Галиција на западни (полски) и источни (рутински/украински) делови во границите на Хабсбуршката Империја и формирање на посебен регион со политичка самоуправа.<ref>Kost' Levytskyi, ''The History of the Political Thought of the Galician Ukrainians, 1848–1914'', (Lviv, 1926), 26.</ref> === Шведска === Од 18 до 19 март, во шведскиот главен град Стокхолм се случиле низа немири познати како [[Мартовски немири]] ( ''Marsoroligheterna'' ). Низ градот биле растурени декларации со барања за политички реформи, а војската ја растерала толпата, убивајќи 18 луѓе. === Швајцарија === Во [[Швајцарија]], која веќе била сојуз на републики, исто така имало внатрешна борба. Обидот за отцепување на седум католички [[Кантони во Швајцарија|кантони]] за да се формира сојуз познат како ''Сондербунд'' („посебен сојуз“) во 1845 година довело до краток граѓански конфликт во ноември 1847 година во кој биле убиени околу 100 луѓе. ''Сондербунд'' бил поразен од протестантските кантони.<ref>Joachim Remak, ''Very Civil War: The Swiss Sonderbund War of 1847'' (1993)</ref> Новиот устав од 1848 година ставил крај на речиси целосната независност на кантоните, а [[Швајцарија како сојузна држава|Швајцарија станала сојузна држава]]. === Голема Полска === Полскиот народ се кренал на бунт против [[Кралство Прусија|Прусите]] во [[Големо Кнежевство Познањ|Големото Војводство Познањ]] (или регионот на [[Големополска|Голема Полска]]), кој што Прусија го анектирала во 1815 година. Полјаците се обиделе да создадат независна полска држава, но одбиле да соработуваат со Германците и Евреите. Германците увиделе дека им е подобро со статус кво ситуација, па ѝ помогнале на пруската влада да ја врати контролата над кнежевството. На долг рок, востанието го поттикнал национализмот кај Полјаците и Германците и им донел граѓанска еднаквост на Евреите.<ref>Krzysztof Makowski, "Poles, Germans and Jews in the Grand Duchy of Poznan in 1848: From coexistence to conflict."</ref> === Романски кнежевства === [[Податотека:1848-revolutia-Romania.jpg|мини| Романски револуционери во [[Букурешт]] во 1848 година, носејќи ја [[Знаме на Романија|романската тробојка]]]] Во јуни во кнежевството [[Влашка]] започнало востание на романските либерали и националисти. Нивни цели биле административна автономија, укинување на крепосништвото и народно самоопределување. Востанието било тесно поврзано со неуспешниот [[Молдавска револуција (1848)|бунт во Молдавија]] од 1848 година, чии цели беа соборување на администрацијата наметната од руските царски власти според''[[Регулаторна органска|Органските прописи]]'' и, преку своите водачи, побарала укинување на привилегијата на [[болјар]]ите. Предводено од група млади интелектуалци и офицери на влашката војска, востанието успеа да го собори принцот [[Георге Бибеску]], кој бил заменет со привремена влада и [[регент]], и се низа големи либерални реформи. И покрај брзиот успех и поддршката на населението, постоеле значителни разлики меѓу радикалните и поконзервативните крила, особено по прашањето за [[Аграрна реформа|аграрни реформи]]. Двата последователни неуспешни удари ја ослабеле новата влада, а нејзиниот меѓународен статус постојано бил оспоруван од Русија. И покрај тоа што револуцијата успеа да предизвика симпатии кај Отоманската Империја, таа на крајот била изолирана благодарение на интервенцијата на руските дипломати. Во септември 1848 година, во договор со Османлиите, Русија извршила инвазија и ја задушила револуцијата. Според Василе Мациу, неуспесите во Влашка се припишуваат на странската интервенција, во Молдавија на противењето на феудалистите, а во Трансилванија на неуспехот на кампањите на генералот Јозеф Бем, а подоцна и на австриската репресија.<ref>Vasile Maciu, "Le caractère unitaire de la révolution de 1848 dans les pays roumains."</ref> Во подоцнежните децении, бунтовниците ги постигнале своите цели. == Поврзано == * [[Арапска пролет]] * [[Револуции во боја|Обоени револуции]] * [[Протести во 1968 година]] * [[Револуции од 1830 година|Револуции од 1830]] * [[Револуции од 1917-23 година|Револуции од 1917-23]] * [[Револуции од 1989 година|Револуции од 1989]] == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * Бреуниг, Чарлс (1977), ''Доба на револуција и реакција, 1789-1850'' ({{ISBN|0-393-09143-0}} ) * Честејн, Џејмс, ед. (2005) ''Енциклопедија на револуциите од 1848'' [http://www.ohio.edu/chastain/contents.htm онлајн од државата Охајо У.] * Доу, Дитер, ед. ''Европа во 1848 година: Револуција и реформи'' (Бергхан Букс, 2000) * Еванс, РЈВ и Хартмут Поге фон Страндман, изд. ''Револуциите во Европа, 1848–1849: Од реформи до реакција'' (2000), 10 есеи од научници [https://www.amazon.com/dp/0198208405/ извадок и пребарување на текст] * Поутас, Чарлс. „Револуциите од 1848 година“ во JPT Bury, ед. ''New Cambridge Modern History: The Zenith of European Power 1830–70'' (1960) стр.&nbsp;389–415 [https://books.google.com/books?id=jRQ9AAAAIAAJ&pg=PR5&source=gbs_selected_pages&cad=3#v=onepage&q&f=false онлајн извадоци] * Лангер, Вилијам. ''Револуциите од 1848 година'' (Харпер, 1971), стандарден преглед * ''Политички и социјален пресврт, 1832-1852'' (1969), стандарден преглед на [[iarchive:politicalsocialu00lang|интернет]] * Намиер, Луис. ''1848: Револуцијата на интелектуалците'' (Doubleday Anchor Books, 1964), првпат објавена од Британската академија во 1944 година. * Рапорт, Мајк (2009), ''1848: Година на револуција''{{ISBN|978-0-465-01436-1}} [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=25808 онлајн преглед], стандардна анкета * Робертсон, Присила (1952), ''Револуции од 1848 година: Социјална историја'' ({{ISBN|0-691-00756-X}} ), и покрај поднасловот ова е традиционален политички наратив * Спербер, Џонатан. ''Европските револуции, 1848–1851'' (1994) [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=acls;cc=acls;view=toc;idno=heb01876.0001.001 онлајн издание] * Стернс, Питер Н. ''Револуциите од 1848 година'' (1974). [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=30508731 онлајн издание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080410032931/https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=30508731 |date=2008-04-10 }} * Вејланд, Курт. „Дифузијата на револуцијата: „1848“ во Европа и Латинска Америка“, ''Меѓународна организација'' том. 63, бр. 3 (лето, 2009) стр.&nbsp;391–423 {{JSTOR|40345942}} . === Франција === * Кларк, Тимоти Џ. ''Слика на луѓето: Гистав Курбе и револуцијата од 1848 година'' (Univ of California Press, 1999), неговите слики. * Дуво, Жорж. ''1848: Изработка на револуција'' (1966) * Фазел, Џорџ. „Погрешна револуција: Француски републиканизам во 1848 година“, ''Француски историски студии'' том. 8, бр. 4 (есен, 1974), стр.&nbsp;654–77 [https://www.jstor.org/stable/285857 во ЈСТОР] * Лубер, Лео. „Појавата на екстремната левица во Долниот Лангедок, 1848–1851: Социјални и економски фактори во политиката“, ''Американски историски преглед'' (1968), с. 73#4 1019–51 [https://www.jstor.org/stable/1847387 во ЈСТОР] * Мериман, Џон М. ''Агонијата на Републиката: Репресијата на левицата во револуционерна Франција, 1848-1851 година'' (Јејл УП, 1978). === Германија и Австрија === * Деак, Иштван. ''Законската револуција: Луис Кошут и Унгарците, 1848–1849'' (1979) * Хас, Ханс Ј ''. Револуциите од 1848 година во германското говорно подрачје Европа'' (2001) * Hamerow, Theodore S. „Историјата и германската револуција од 1848 година“. ''Американски историски преглед'' 60.1 (1954): 27-44. [https://www.jstor.org/stable/1842744 онлајн] . * Хјуитсон, Марк. „Старите форми се распаѓаат, . . . Нашата нова Германија се обновува себеси“: Конституционализам, национализам и создавање на германска политика за време на револуциите од 1848–49 година“, ''Англиски историски преглед,'' октомври 2010 година, том 125, број 516, стр.&nbsp;1173–1214 [https://wayback.archive-it.org/all/20171019145611/https://academic.oup.com/ehr/article-abstract/CXXV/516/1173/395056/The-Old-Forms-are-Breaking-Up-Our-New-Germany-is онлајн] * Макартни, Калифорнија „1848 година во Хабсбуршката монархија“, ''Преглед на европски студии,'' 1977 година, кн. 7 Issue 3, pp.&nbsp;285–309 [http://ehq.sagepub.com/content/7/3/285.extract онлајн] * О'Бојл Ленор. „Демократската левица во Германија, 1848 година“, ''Журнал за модерна историја'' том. 33, бр. 4 (дек. 1961 година), стр.&nbsp;374–83 [https://www.jstor.org/stable/1877214 во ЈСТОР] * Робертсон, Присила. ''Револуции од 1848 година: Социјална историја'' (1952), стр. 105–85 за Германија, стр.&nbsp;187–307 на Австрија * Скед, Алан. ''Опстанокот на Хабсбуршката империја: Радецки, Империјалната армија и класната војна, 1848'' (1979) * Вик, Брајан. ''Дефинирање на Германија Парламентарците од Франкфурт и националниот идентитет од 1848 година'' (Универзитетско издание Харвард, 2002){{ISBN|978-0-674-00911-0}} ). === Италија === * Гинсборг, Пол. „Селаните и револуционерите во Венеција и Венето, 1848 година“, ''Историски весник,'' септември 1974 година, кн. 17 Број 3, стр.&nbsp;503–50 [https://www.jstor.org/stable/2638387 во ЈСТОР] * Гинсборг, Пол. ''Даниеле Манин и венецијанската револуција од 1848-49'' (1979) * Робертсон, Присила (1952). ''Револуции од 1848 година: Социјална историја'' (1952) стр.&nbsp;309–401 === Други === * Фејзиоглу, Хамиет Сезер и др. „Револуции од 1848 година и Отоманската Империја“, ''Бугарски историски преглед,'' 2009 година, кн. 37 Број 3/4, стр.&nbsp;196–205 === Историографија === * Денес, Иван Золтан. „Реинтерпретирање на „основачки татко“: сликите на Косут и нивните контексти, 1848–2009 година“, ''Источна Средна Европа,'' април 2010 година, кн. 37 Број 1, стр.&nbsp;90-117 * Хамероу, Теодор С. „Историја и германската револуција од 1848 година“, ''Американски историски преглед'' том. 60, бр. 1 (окт. 1954), стр.&nbsp;27–44 [https://www.jstor.org/stable/1842744 во ЈСТОР] * Џонс, Питер (1981), ''Револуциите од 1848 година (семинарски студии по историја)'' ({{ISBN|0-582-06106-7}} ) * Mattheisen, Donald J. "History as Current Events: Recent Works on the German Revolution of 1848", ''American Historical Review,'' Dec 1983, Vol. 88 Број 5, стр.&nbsp;1219–37 [https://www.jstor.org/pss/1904890 во ЈСТОР] * Ротфелс, Ханс. „1848 - Сто години потоа“, ''Журнал за модерна историја,'' декември 1948 година, кн. 20 Број 4, стр.&nbsp;291–319 [https://www.jstor.org/pss/1871060 во ЈСТОР] == Надворешни врски == * [https://www.ohio.edu/chastain/index.htm „Енциклопедија на револуциите од 1848 година“ нови написи од научници] * [http://www.age-of-the-sage.org/history/1848/revolution_of_1848.html Почнуваат револуциите од 1848 година] * [http://omniatlas.com/maps/europe/18480224/ Карти на Европа што ги прикажуваат револуциите од 1848-1849 година на omniatlas.com] [[Категорија:Романтизам]] [[Категорија:Националистички движења]] [[Категорија:Историја на социјализмот]] [[Категорија:Судири во 1848 година]] [[Категорија:Европа во 1848 година]] [[Категорија:Револуции во 19 век]] [[Категорија:Историја на Средна Европа]] [[Категорија:Историја на либерализмот]] [[Категорија:Европска политичка историја]] [[Категорија:Револуционерни бранови]] [[Категорија:Револуции од 1848]] 5a0ea7a4qr6i76rtu8mow2qgt6udix9 5562584 5562583 2026-05-23T10:18:27Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Револуции од 1848]] на [[Револуции од 1848 година]] презапишувајќи врз пренасочување 5562583 wikitext text/x-wiki {{Infobox historical event | Event_Name = Револуциите од 1848 | partof = Ера на револуции | Image_Name = Horace Vernet-Barricade rue Soufflot.jpg | Image_Caption = Барикада на улицата Суфло,<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=mRBYlHSKpjsC&pg=PA201|page=201|title=1848: Year of Revolution|author=Mike Rapport|isbn=978-0-465-01436-1|publisher=Basic Books|year=2009|quote=The first deaths came at noon on 23 June.}}</ref> слика од 1848 година на Хорас Вернет | AKA = Пролет на нациите, Пролет на народите, Година на револуција | Participants = Франција , германските држави, Австриската Империја, Унгарија, италијанските држави, Данска, Молдавија, Влашка, Полска и други | Location = Западна, Северна и Средна Европа | Date = 23 февруари 1848 – октомври 1849 | Result = Види ''[[#Настани по земја и регион|Настани по земја и регион]]'' * Политички промени во неколку земји * Значајни социјални и културни промени }} '''Револуциите од 1848 година''', познати во некои земји и како '''Пролет на народите''' <ref>Merriman, John, ''A History of Modern Europe: From the French Revolution to the Present'', 1996, p. 715</ref> или '''Пролет на нациите''' — низа на политички превирања низ [[Европа]] во 1848 година. До денес е најголемиот [[револуционерен бран]] во [[Историја на Европа|европската историја]]. Револуциите во суштина имале [[Демократија|демократска]] и [[Либерализам|либерална]] природа, за да се отстранат старите [[Монархија|монархиски]] структури и да се создадат независни национални држави. Биле погодени преку 50 земји, но без значителна координација или соработка меѓу нивните револуционери. Како главни фактори за избувнување на револуциите се наведуваат: широко распространетото незадоволство од политичките лидери, барањата за поголемо [[Граѓанско учество|учество]] во власта и демократијата, барањата за [[слобода на печатот]], други барања од [[Работничка класа|работничката класа]] за економски права, појавата на [[Национализам|национализмот]],<ref>R.J.W. Evans and Hartmut Pogge von Strandmann, eds., ''The Revolutions in Europe 1848–1849'' (2000) pp. v, 4</ref> и [[Европска компирова криза|Европската компирова криза]], која предизвикала глад, раселување и граѓански немири.<ref>[[Cormac Ó Gráda|Ó Gráda, Cormac]]; Vanhaute, Eric; Paping, Richard (August 2006).</ref> == Причини == [[Податотека:Europe_1848_map_en.png|мини|Карта на Европа во 1848-1849 година на која се прикажани главните револуционерни центри, контрареволуционерните движења и државите каде имало абдицирање.]] Револуциите од 1848 се јавиле како резултат на разновидни причини и затоа на нив не треба да се гледа како резултат на кохерентно движење или збир на општествени феномени. Во првата половина на 19 век се случиле многу промени во европското општество. И [[класичен либерализам|либералните]] реформатори и [[Радикализам|радикалните политичари]] целосно ги преструктуруирале националните влади. Развојот на технологијата го унапредил животот на работничката класа. Печатот ја зголемил политичката свест и почнаале да се појавуваат нови вредности и идеи, како што се популарниот либерализам, национализмот и [[социјализмот]]. Голем дел од [[благородништво]]то било незадоволно од [[Апсолутна монархија|кралскиот апсолутизам]]. Во 1846 година, избувнало [[Краковско востание|востанието]] на [[Полска|полското]] благородништво во австриска [[Кралството Галиција и Лодомерија|Галиција]], кое било задушено кога селаните се кренале против благородниците.<ref>Robert Bideleux and Ian Jeffries, ''A History of Eastern Europe: Crisis and Change'', Routledge, 1998. {{ISBN|0415161118}}</ref> Исто така, се планирало [[Големополско востание (1846)|востание]] на демократските сили во [[Големополска|Голема Полска]] против [[Прусија]], но не било спроведено. Желбата за реформи ги обединила средната и работничката класа, кои иако имале слични цели, нивното учество во револуциите се разликувало. Иако иницијативата произлегла од средната класа, пониските слоеви на населението биле главен двигател на движењето. Бунтовите најпрво избувнале во градовите. == Тек на главните настани == Во секоја земја, револуционерните настани се случувале во различни периоди, но скоро секаде целиот циклус се одвивал во неколку фази, реформите на почетокот биле успешни, а потоа почнувале да слабеат.<ref>John Merriman, ''A History of Modern Europe'' (3rd ed. 2010) ch 16 pp 613–48 online.</ref> === Пролет 1848: Неверојатен успех === Пролетта во 1848 година имало револуции насекаде низ Европа и се чинело дека револуционерите се на работ на успехот на сите тие места. Агитаторите кои претходно биле протерани од старите влади се враќале дома за да го искористат моментот. Во Франција, повторно била соборена [[Јулска монархија|монархијата]] и била заменета со република. Во мноштво големи германски и италијански покраини, како и во Австрија, власта била принудена да усвои либерален устав. Италијанските и германските држави се чинело дека брзо ќе се обединат. Австрија на Унгарците и на Чесите им дала поголема автономија и статус на нација.<ref>Melvin Kranzberg, ''1848: A Turning Point?'' (1962) p xi, xvii–xviii.</ref> === Лето 1848: Поделби меѓу реформаторите === Во Франција, избувнале крвави улични борби меѓу реформаторите од средната класа и радикалите од работничката класа. Германските реформатори бескрајно се расправале за тоа како да се продолжи понатаму, без да го консолидираат првичниот успех.<ref name="Kranzberg, 1962">Kranzberg, ''1848: A Turning Point?'' (1962) p xii, xvii–xviii.</ref> === Есен 1848: Реакционерите се организираат за контрареволуција === Откако првично биле фатени неспремни, аристократијата и нивните сојузници почнале да коваат план за тоа како да се вратат на власт.<ref name="Kranzberg, 1962"/> === 1849–1851: Соборување на револуционерните режими === Летото 1849 година, револуциите претрпеле низа порази. Реакционерите се вратиле на власт, а многу од водачите на револуциите биле пратени во егзил. Сепак, некои од социјалните реформи биле зачувани, а многу години подоцна националистите во Германија, Италија и Унгарија ги постигнале своите цели.<ref>Kranzberg, ''1848: A Turning Point?'' (1962) p xii, .</ref> == Настани по земја и регион == === Италијански држави === [[Податотека:Episodio_delle_cinque_giornate_(Baldassare_Verazzi).jpg|мини| Епизода од [[Пет дена од Милано|Петте дена на Милано]], слика од Балдасаре Вераци]] Првиот поголем [[Сицилијанската револуција од 1848|бунт се случил во Палермо на Сицилија]], во јануари 1848, иако настанот првично остана незабележан од европската јавност. Претходно имало уште неколку бунтови против владеењето на [[Бурбонци]]те; по што била создадена независна држава која опстојала 16 месеци пред Бурбоните да се вратат на власт. Уставот донесен во тие месеци бил прогресивен за своето време. Исто така, било предложено да се создаде конфедерација на италијански држави. Иако бунтот бил неуспешен, 12 години подоцна Бурбонското [[кралство на двете Сицилии]] било укинато (1860–61) поради [[Обединување на Италија|обединувањето на Италија]] . === Франција === „Февруарската револуција“ во Франција започнала по задушувањете на ''кампањите на банкети.'' Оваа револуција била поттикната од националистичките и републиканските идеали кај пошироката француска јавност, која верувала дека народот треба да владее сам со себе. Со ова се ставило крај на [[Уставна монархија|уставната монархија]] на [[Луј-Филип]] и довело до создавање на [[Втора Француска Република|Втората Француска Република]]. Новата влада била предводена од [[Наполеон III|Луј-Наполеон]], внук на [[Наполеон Бонапарт]], кој во 1852 година извршил [[државен удар]] и го основал [[Второ Француско Царство|Второто Француско Царство]].<ref>William Roberts, ''Encyclopedia of Modern Dictators'' (2006) pp 209–211.</ref> Алексис де Токвил во своите ''Мемоари'' за овој период забележал: „Општеството беше поделено на два дела: оние кои немаа ништо обединети со заедничката завист и оние кои имаа нешто обединети во заеднички терор“.<ref>Tocqueville, Alexis de.</ref> === Германски држави === [[Податотека:Maerz1848_berlin.jpg|мини| Револуционери во [[Берлин]] во март 1848 година, веејќи ги [[Знаме на Германија|револуционерните знамиња]]]] „Мартовската револуција“ во германските покраини избувнале во Западна и Јужна Германија, со масовни народни собири и жестоки демонстрации. Предводени од добро образовани студенти и интелектуалци,<ref>Louis Namier, ''1848: The Revolution of the Intellectuals'' (1964)</ref> побарале [[Песна на Германците|германско национално единство]], [[слобода на печатот]] и [[слобода на собирање]]. Востанијата речиси и да не биле координирани, но имале заедничка цел: отфрлање на традиционалните, автократски политички структури во 39-те независни држави од [[Германски Сојуз|Германската Конфедерација]]. Средната и работничката класа кои ги воделе револуциите се разишле, и на крајот конзервативната аристократија ја поразила револуцијата, принудувајќи многу либерали на егзил.<ref>Theodote S. Hamerow, ''Restoration, Revolution, Reaction: Economics and Politics in Germany, 1825–1870'' (1958) focuses mainly on artisans and peasants</ref> === Данска === [[Податотека:Otto Bache - Soldaternes hjemkomst til København i 1849.jpg|мини| Данските војници парадираат низ [[Копенхаген]] во 1849 година по победите во [[Прва шлезвишка војна|Првата шлезвишка војна]]]] Во Данска владеел систем на апсолутна монархија уште од 17 век. Кралот [[Кристијан VIII од Данска|Кристијан VIII]], умерен реформатор, но сепак апсолутист, починал во јануари 1848 година во време на растечко противење од земјоделците и либералите. Новиот крал, [[Фридрих VII од Данска|Фредерик VII]], ги исполнил барањата на либералите и назначил нов кабинет во кој биле вклучени истакнати водачи [[Национал-либералната партија (Данска)|Национал-либералната партија]].<ref name="ReferenceA">Weibull, Jörgen.</ref> Национално-либералното движење сакало да го укине апсолутизмот, но и да ја задржи силно централизираната држава. Кралот прифатил [[Устав на Данска|нов устав]] во кој се согласува да ја сподели власта со дводомниот парламент наречен [[Ригсдаг]]. Иако армиските офицери биле незадоволни, тие го прифатиле новиот договор, кој, за разлика од остатокот од Европа, не бил укинат од реакционерите.<ref name="ReferenceA">Weibull, Jörgen.</ref> Либералниот устав не важел за [[Војводство Шлезвиг|Шлезвиг]], а [[Прашање на Шлезвиг-Холштајн|прашањето за Шлезвиг-Холштајн]] останало отворено. ==== Шлезвиг ==== [[Војводство Шлезвиг|Војводството Шлезвиг]], област населена со Данци (северногерманско население) и Германци (западногерманско население), било дел од данската монархија, но останало војводство одвоено од Кралството Данска. Поттикнати од [[Пангерманизам|пангерманското]] расположение, Германците од Шлезвиг се кренале на оружје во знак на протест против новата политика објавена од данската [[Национал-либералната партија (Данска)|Национал-либерална]] влада која сакала целосно да го интегрира војводството во Данска. Германското население во Шлезвиг и Холштајн се побунило, инспирирано од протестантското свештенство. Германските држави испратиле војска, но по данските победи од 1849 година бил склучен [[Берлински конгрес (1850)|Берлинскиот конгрес]] (1850) и [[Лондонски протокол (1852)|Лондонскиот протокол (1852)]]. Со нив се потврдува суверенитетот Данскиот крал врз териториите, а истовремено се забранувало да стапат во заедница со Данска. По прекршувањето на втората одредба избувнале [[Втора шлезвишка војна|нови судири во 1863 година и Прусија победила во 1864 година]]. === Хабсбуршка монархија === [[Податотека:The_May_Assembly_1848_in_Sremski_Karlovci.jpg|мини| Прогласување на [[српска Војводина]] во мај 1848 година за време на [[Српско востание од 1848–49 година|Српската револуција]]]] Од март 1848 до јули 1849 година, Хабсбуршкото Австриско Царство било загрозено од револуционерни движења, кои честопати имале националистички карактер. Во склоп на царството живееле многу народи: Австријци, Унгарци, Словенци, Полјаци, Чеси, [[Хрвати]], Словаци, Украинци/ [[Русини|Рутенци]], Романци, [[Срби]] и Италијанци, и сите во текот на револуцијата се обиделе да обезбедат автономија, независност или дури и хегемонија врз другите националности. ==== Унгарија ==== [[Податотека:Jakobey_Buda_ostroma_2.jpg|мини| [[Битката кај Буда (1849)|Битката кај Буда]] во мај 1849 од [[Мор Тан]]]] [[Податотека:Komáromi_csata_II_Than_2.jpg|мини| Унгарските [[хусар]]и во битка за време на Унгарската револуција]] Унгарската револуција од 1848 година траела најдолго во Европа, и била задушена во август 1849 година од страна австриските и руските трупи.<ref>Gábor Gángó, "1848–1849 in Hungary," ''Hungarian Studies'' (2001) 15#1 pp. 39–47. [http://epa.niif.hu/01400/01462/00025/pdf/039-047.pdf online] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171019145130/http://epa.niif.hu/01400/01462/00025/pdf/039-047.pdf |date=2017-10-19 }}</ref> Револуцијата започнала на 15 март 1848 година, кога унгарските патриоти организирале масовни демонстрации во [[Пешта]] и [[Будим|Буда]] (денес Будимпешта) кои го принудиле царскиот гувернер да ги прифати нивните [[12 точки на унгарските револуционери од 1848 година|барања во 12 точки]]. Тоа утро, барањата биле прочитани на глас заедно со поезијата на [[Шандор Петефи|Шандор Петофи]] со стиховите „Се колнеме во Богот на Унгарците. Се колнеме, нема повеќе да робовуваме“ <ref name="Deak, Istvan 1979">Deak, Istvan.</ref> [[Лајош Кошут]] и некои други либерални благородници кои ја сочинуваа [[Унгарска диета|Диетата]] упатиле барање до Хабсбуршкиот суд со барања за претставничка влада и граѓански слободи.<ref name="hungaryfoundation.org">"The US and the 1848 Hungarian Revolution."</ref> Поради овие настани [[Клеменс фон Метерних]], австрискиот принц и министер за надворешни работи, поднел оставка. Барањата на Диетата биле одобрени од страна на императорот Фердинанд на 18 март. Иако Унгарија ќе остане дел од монархијата преку [[личен сојуз]] со царот, ќе биде основана и уставна влада. Диетата потоа ги усвоила априлските закони со кои се предвидувало еднаквост пред законот, ново законодавно тело, наследна уставна монархија и се ставило крај на преносот и ограничувањата при користењето земјиште.<ref name="hungaryfoundation.org" /> Револуцијата прераснала во војна за независност од [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката монархија]] кога [[Јосип Јелачиќ]], Бан на Хрватска, ја преминал границата за да ја стави под своја контрола.<ref>The Making of the West: Volume C, Lynn Hunt, pp. 683–84</ref> Новата влада, предводена од [[Лајош Кошут]], првично била успешна против хабсбуршките сили. Иако Унгарија била обединета по прашањето за својата слобода, некои малцинства во Кралството Унгарија, меѓу кои Србите од Војводина, Романците од Трансилванија и некои Словаци од Горна Унгарија го поддржале Хабсбуршкиот император и се бореле против Унгарската револуционерна армија. На крајот, по година и пол борби, револуцијата била задушена откако рускиот цар [[Николај I (Русија)|Николај I]] влегол во Унгарија со преку 300.000 војници.<ref>W.B. Lincoln, "Russia and the European Revolutions of 1848" ''History Today'' (Jan 1973), Vol. 23 Issue 1, pp 53-59 online.</ref> По поразот, лидерите на бунтовниците побегнале во егзил или беа погубени. На долг рок, со пасивниот отпор по револуцијата, по тешкиот пораз на Австрија во [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] од 1866 година, довеле до [[Австроунгарски компромис од 1867 година|Австроунгарскиот компромис]] (1867), кој го означил создавањето на [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]]. ==== Галиција ==== Центарот на украинското национално движење било во источна [[Галиција]], која денес е поделена меѓу Украина и Полска. На 19 април 1848 година, група претставници предводени од грчкото католичко свештенство упатиле петиција до австрискиот император. Се барало во регионите на Галиција каде што рутинското (украинското) население е мнозинство, да се изучува [[Украински јазик|украинскиот јазик]] во училиштата и да се користи при објавувањето на официјални декрети за селанството; Се очекувало локалните власти да го разберат тоа и рутинското свештенство требало со своите права да се изедначи со свештенството од другите конфесии.<ref>Kost' Levytskyi, ''The History of the Political Thought of the Galician Ukrainians, 1848–1914'', (Lviv, 1926), 17.</ref> На 2 мај 1848 година бил основан Врховниот рутински (украински) собор. Соборот (1848–1851) бил предводен од гркокатоличкиот епископ Григориј Јахимович и се состоел од 30 постојани членови. Главната цел му била административна поделба на Галиција на западни (полски) и источни (рутински/украински) делови во границите на Хабсбуршката Империја и формирање на посебен регион со политичка самоуправа.<ref>Kost' Levytskyi, ''The History of the Political Thought of the Galician Ukrainians, 1848–1914'', (Lviv, 1926), 26.</ref> === Шведска === Од 18 до 19 март, во шведскиот главен град Стокхолм се случиле низа немири познати како [[Мартовски немири]] ( ''Marsoroligheterna'' ). Низ градот биле растурени декларации со барања за политички реформи, а војската ја растерала толпата, убивајќи 18 луѓе. === Швајцарија === Во [[Швајцарија]], која веќе била сојуз на републики, исто така имало внатрешна борба. Обидот за отцепување на седум католички [[Кантони во Швајцарија|кантони]] за да се формира сојуз познат како ''Сондербунд'' („посебен сојуз“) во 1845 година довело до краток граѓански конфликт во ноември 1847 година во кој биле убиени околу 100 луѓе. ''Сондербунд'' бил поразен од протестантските кантони.<ref>Joachim Remak, ''Very Civil War: The Swiss Sonderbund War of 1847'' (1993)</ref> Новиот устав од 1848 година ставил крај на речиси целосната независност на кантоните, а [[Швајцарија како сојузна држава|Швајцарија станала сојузна држава]]. === Голема Полска === Полскиот народ се кренал на бунт против [[Кралство Прусија|Прусите]] во [[Големо Кнежевство Познањ|Големото Војводство Познањ]] (или регионот на [[Големополска|Голема Полска]]), кој што Прусија го анектирала во 1815 година. Полјаците се обиделе да создадат независна полска држава, но одбиле да соработуваат со Германците и Евреите. Германците увиделе дека им е подобро со статус кво ситуација, па ѝ помогнале на пруската влада да ја врати контролата над кнежевството. На долг рок, востанието го поттикнал национализмот кај Полјаците и Германците и им донел граѓанска еднаквост на Евреите.<ref>Krzysztof Makowski, "Poles, Germans and Jews in the Grand Duchy of Poznan in 1848: From coexistence to conflict."</ref> === Романски кнежевства === [[Податотека:1848-revolutia-Romania.jpg|мини| Романски револуционери во [[Букурешт]] во 1848 година, носејќи ја [[Знаме на Романија|романската тробојка]]]] Во јуни во кнежевството [[Влашка]] започнало востание на романските либерали и националисти. Нивни цели биле административна автономија, укинување на крепосништвото и народно самоопределување. Востанието било тесно поврзано со неуспешниот [[Молдавска револуција (1848)|бунт во Молдавија]] од 1848 година, чии цели беа соборување на администрацијата наметната од руските царски власти според''[[Регулаторна органска|Органските прописи]]'' и, преку своите водачи, побарала укинување на привилегијата на [[болјар]]ите. Предводено од група млади интелектуалци и офицери на влашката војска, востанието успеа да го собори принцот [[Георге Бибеску]], кој бил заменет со привремена влада и [[регент]], и се низа големи либерални реформи. И покрај брзиот успех и поддршката на населението, постоеле значителни разлики меѓу радикалните и поконзервативните крила, особено по прашањето за [[Аграрна реформа|аграрни реформи]]. Двата последователни неуспешни удари ја ослабеле новата влада, а нејзиниот меѓународен статус постојано бил оспоруван од Русија. И покрај тоа што револуцијата успеа да предизвика симпатии кај Отоманската Империја, таа на крајот била изолирана благодарение на интервенцијата на руските дипломати. Во септември 1848 година, во договор со Османлиите, Русија извршила инвазија и ја задушила револуцијата. Според Василе Мациу, неуспесите во Влашка се припишуваат на странската интервенција, во Молдавија на противењето на феудалистите, а во Трансилванија на неуспехот на кампањите на генералот Јозеф Бем, а подоцна и на австриската репресија.<ref>Vasile Maciu, "Le caractère unitaire de la révolution de 1848 dans les pays roumains."</ref> Во подоцнежните децении, бунтовниците ги постигнале своите цели. == Поврзано == * [[Арапска пролет]] * [[Револуции во боја|Обоени револуции]] * [[Протести во 1968 година]] * [[Револуции од 1830 година|Револуции од 1830]] * [[Револуции од 1917-23 година|Револуции од 1917-23]] * [[Револуции од 1989 година|Револуции од 1989]] == Наводи == {{Наводи}} == Библиографија == * Бреуниг, Чарлс (1977), ''Доба на револуција и реакција, 1789-1850'' ({{ISBN|0-393-09143-0}} ) * Честејн, Џејмс, ед. (2005) ''Енциклопедија на револуциите од 1848'' [http://www.ohio.edu/chastain/contents.htm онлајн од државата Охајо У.] * Доу, Дитер, ед. ''Европа во 1848 година: Револуција и реформи'' (Бергхан Букс, 2000) * Еванс, РЈВ и Хартмут Поге фон Страндман, изд. ''Револуциите во Европа, 1848–1849: Од реформи до реакција'' (2000), 10 есеи од научници [https://www.amazon.com/dp/0198208405/ извадок и пребарување на текст] * Поутас, Чарлс. „Револуциите од 1848 година“ во JPT Bury, ед. ''New Cambridge Modern History: The Zenith of European Power 1830–70'' (1960) стр.&nbsp;389–415 [https://books.google.com/books?id=jRQ9AAAAIAAJ&pg=PR5&source=gbs_selected_pages&cad=3#v=onepage&q&f=false онлајн извадоци] * Лангер, Вилијам. ''Револуциите од 1848 година'' (Харпер, 1971), стандарден преглед * ''Политички и социјален пресврт, 1832-1852'' (1969), стандарден преглед на [[iarchive:politicalsocialu00lang|интернет]] * Намиер, Луис. ''1848: Револуцијата на интелектуалците'' (Doubleday Anchor Books, 1964), првпат објавена од Британската академија во 1944 година. * Рапорт, Мајк (2009), ''1848: Година на револуција''{{ISBN|978-0-465-01436-1}} [http://www.h-net.org/reviews/showrev.php?id=25808 онлајн преглед], стандардна анкета * Робертсон, Присила (1952), ''Револуции од 1848 година: Социјална историја'' ({{ISBN|0-691-00756-X}} ), и покрај поднасловот ова е традиционален политички наратив * Спербер, Џонатан. ''Европските револуции, 1848–1851'' (1994) [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=acls;cc=acls;view=toc;idno=heb01876.0001.001 онлајн издание] * Стернс, Питер Н. ''Револуциите од 1848 година'' (1974). [https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=30508731 онлајн издание] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080410032931/https://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=30508731 |date=2008-04-10 }} * Вејланд, Курт. „Дифузијата на револуцијата: „1848“ во Европа и Латинска Америка“, ''Меѓународна организација'' том. 63, бр. 3 (лето, 2009) стр.&nbsp;391–423 {{JSTOR|40345942}} . === Франција === * Кларк, Тимоти Џ. ''Слика на луѓето: Гистав Курбе и револуцијата од 1848 година'' (Univ of California Press, 1999), неговите слики. * Дуво, Жорж. ''1848: Изработка на револуција'' (1966) * Фазел, Џорџ. „Погрешна револуција: Француски републиканизам во 1848 година“, ''Француски историски студии'' том. 8, бр. 4 (есен, 1974), стр.&nbsp;654–77 [https://www.jstor.org/stable/285857 во ЈСТОР] * Лубер, Лео. „Појавата на екстремната левица во Долниот Лангедок, 1848–1851: Социјални и економски фактори во политиката“, ''Американски историски преглед'' (1968), с. 73#4 1019–51 [https://www.jstor.org/stable/1847387 во ЈСТОР] * Мериман, Џон М. ''Агонијата на Републиката: Репресијата на левицата во револуционерна Франција, 1848-1851 година'' (Јејл УП, 1978). === Германија и Австрија === * Деак, Иштван. ''Законската револуција: Луис Кошут и Унгарците, 1848–1849'' (1979) * Хас, Ханс Ј ''. Револуциите од 1848 година во германското говорно подрачје Европа'' (2001) * Hamerow, Theodore S. „Историјата и германската револуција од 1848 година“. ''Американски историски преглед'' 60.1 (1954): 27-44. [https://www.jstor.org/stable/1842744 онлајн] . * Хјуитсон, Марк. „Старите форми се распаѓаат, . . . Нашата нова Германија се обновува себеси“: Конституционализам, национализам и создавање на германска политика за време на револуциите од 1848–49 година“, ''Англиски историски преглед,'' октомври 2010 година, том 125, број 516, стр.&nbsp;1173–1214 [https://wayback.archive-it.org/all/20171019145611/https://academic.oup.com/ehr/article-abstract/CXXV/516/1173/395056/The-Old-Forms-are-Breaking-Up-Our-New-Germany-is онлајн] * Макартни, Калифорнија „1848 година во Хабсбуршката монархија“, ''Преглед на европски студии,'' 1977 година, кн. 7 Issue 3, pp.&nbsp;285–309 [http://ehq.sagepub.com/content/7/3/285.extract онлајн] * О'Бојл Ленор. „Демократската левица во Германија, 1848 година“, ''Журнал за модерна историја'' том. 33, бр. 4 (дек. 1961 година), стр.&nbsp;374–83 [https://www.jstor.org/stable/1877214 во ЈСТОР] * Робертсон, Присила. ''Револуции од 1848 година: Социјална историја'' (1952), стр. 105–85 за Германија, стр.&nbsp;187–307 на Австрија * Скед, Алан. ''Опстанокот на Хабсбуршката империја: Радецки, Империјалната армија и класната војна, 1848'' (1979) * Вик, Брајан. ''Дефинирање на Германија Парламентарците од Франкфурт и националниот идентитет од 1848 година'' (Универзитетско издание Харвард, 2002){{ISBN|978-0-674-00911-0}} ). === Италија === * Гинсборг, Пол. „Селаните и револуционерите во Венеција и Венето, 1848 година“, ''Историски весник,'' септември 1974 година, кн. 17 Број 3, стр.&nbsp;503–50 [https://www.jstor.org/stable/2638387 во ЈСТОР] * Гинсборг, Пол. ''Даниеле Манин и венецијанската револуција од 1848-49'' (1979) * Робертсон, Присила (1952). ''Револуции од 1848 година: Социјална историја'' (1952) стр.&nbsp;309–401 === Други === * Фејзиоглу, Хамиет Сезер и др. „Револуции од 1848 година и Отоманската Империја“, ''Бугарски историски преглед,'' 2009 година, кн. 37 Број 3/4, стр.&nbsp;196–205 === Историографија === * Денес, Иван Золтан. „Реинтерпретирање на „основачки татко“: сликите на Косут и нивните контексти, 1848–2009 година“, ''Источна Средна Европа,'' април 2010 година, кн. 37 Број 1, стр.&nbsp;90-117 * Хамероу, Теодор С. „Историја и германската револуција од 1848 година“, ''Американски историски преглед'' том. 60, бр. 1 (окт. 1954), стр.&nbsp;27–44 [https://www.jstor.org/stable/1842744 во ЈСТОР] * Џонс, Питер (1981), ''Револуциите од 1848 година (семинарски студии по историја)'' ({{ISBN|0-582-06106-7}} ) * Mattheisen, Donald J. "History as Current Events: Recent Works on the German Revolution of 1848", ''American Historical Review,'' Dec 1983, Vol. 88 Број 5, стр.&nbsp;1219–37 [https://www.jstor.org/pss/1904890 во ЈСТОР] * Ротфелс, Ханс. „1848 - Сто години потоа“, ''Журнал за модерна историја,'' декември 1948 година, кн. 20 Број 4, стр.&nbsp;291–319 [https://www.jstor.org/pss/1871060 во ЈСТОР] == Надворешни врски == * [https://www.ohio.edu/chastain/index.htm „Енциклопедија на револуциите од 1848 година“ нови написи од научници] * [http://www.age-of-the-sage.org/history/1848/revolution_of_1848.html Почнуваат револуциите од 1848 година] * [http://omniatlas.com/maps/europe/18480224/ Карти на Европа што ги прикажуваат револуциите од 1848-1849 година на omniatlas.com] [[Категорија:Романтизам]] [[Категорија:Националистички движења]] [[Категорија:Историја на социјализмот]] [[Категорија:Судири во 1848 година]] [[Категорија:Европа во 1848 година]] [[Категорија:Револуции во 19 век]] [[Категорија:Историја на Средна Европа]] [[Категорија:Историја на либерализмот]] [[Категорија:Европска политичка историја]] [[Категорија:Револуционерни бранови]] [[Категорија:Револуции од 1848]] 5a0ea7a4qr6i76rtu8mow2qgt6udix9 0 1300208 5562437 5559191 2026-05-22T19:00:10Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562437 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Ricinus March 2010-1.jpg |image_caption = Листови и цветови (најгоре: машки цветови) |display_parents = 4 |genus = Ricinus (plant) |parent_authority = [[Карл Лине|L.]] |species = communis |authority = L. }} [[Податотека:Ricinus communis DSC 0022.JPG|thumb|После цветање]] '''Рицинус''' или '''морски коноп''' (Ricinus communis) е вид на [[скриеносеменици]] од семејството на [[млечки]]. Тој е единствениот вид од монотипниот род и [[Племе (биологија)|потплемиња.]] Еволуцијата на рицинусот и неговата врска со другите видови во моментов се проучуваат со користење на современи генетски методи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.igs.umaryland.edu/?q=content/euphorbiaceae-spurge-genomics|title=Euphorbiaceae (spurge) genomics|work=Institute for Genome Sciences|publisher=[[University of Maryland, Baltimore|University of Maryland Medical School]]|accessdate=9 март 2009}}</ref> Несродниот растителен вид кој има сличен изглед е познат како ''лажен рицинус-лажно рицинусово растение''. == Размножување == Рицинусот се размножува со мешан полинационен систем кој претпочита самооплодување по пат на геитоногамија, но исто така може да се вкрстува анемофилно или ентомофилно.<ref name="ReferenceA">{{cite journal|last1=Rizzardo|first1=RA|last2=Milfont|first2=MO|last3=Silva|first3=EM|last4=Freitas|first4=BM|title=''Apis mellifera'' pollination improves agronomic productivity of anemophilous castor bean (''Ricinus communis'')|journal=Anais da Academia Brasileira de Ciências|date=December 2012|volume=84|issue=4|pages=1137–45|pmid=22990600|doi=10.1590/s0001-37652012005000057|doi-access=free}}</ref> == Распространетост == Рицинусот потекнува од југоисточниот дел на средоземниот слив, Источна Африка и Индија, но е широко распространет и низ тропските предели (и се одгледува на многу други места како украсно растение).<ref name="Phillips">{{Наведена книга|title=Annuals and Biennials|last=Phillips|first=Roger|last2=Rix|first2=Martyn|publisher=Macmillan|year=1999|isbn=978-0-333-74889-3|location=London|page=106|pages=}}</ref> == Употреба == Семето на рицинус е извор на рицинусово масло, кое има многу примени. Семето содржи помеѓу 40% и 60% масло кое е богато со [[триглицерид]]и, претежно рицинолеин. Семето исто така содржи и рицин, токсин кој е растворлив во вода, кој е исто така присутен во помали концентрации во сите делови на растението. == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/weedsinsouthtexa0000ever|title=Weeds in South Texas and Northern Mexico|last=Everitt|first=J.H.|last2=Lonard|first2=R.L.|last3=Little|first3=C.R.|publisher=Texas Tech University Press|year=2007|isbn=978-0-89672-614-7|location=Lubbock|pages=|ref=harv}} == Надворешни врски == * [http://www.jatrophabiodiesel.org/castor/index.php Гравот наречен рицинус може да го намали јаглеродот и да ја поттикне иднината] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161030174118/http://www.jatrophabiodiesel.org/castor/index.php |date=2016-10-30 }} * [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/duke_energy/Ricinus_communis.html ''Ricinus communis L.''] - ''на Универзитетот Пердју'' . * [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/afcm/castor.html ''Рицинус''] - ''на Универзитетот Пердју'' . * [https://web.archive.org/web/19980508072815/http://www.ansci.cornell.edu/plants/castorbean.html ''Ricinus communis'' (рицинус)] на Универзитетот Корнел * [http://www.wildflowers.co.il/english/plant.asp?ID=101 Ricinus communis] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161208034405/http://www.wildflowers.co.il/english/plant.asp?ID=101 |date=2016-12-08 }} во Диви цвеќиња на Израел; * [http://www.flowersinisrael.com/Ricinuscommunis_page.htm Растение од рицинусово масло] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161213070539/http://www.flowersinisrael.com/Ricinuscommunis_page.htm |date=2016-12-13 }} Цвеќиња во Израел [[Категорија:Млечки]] [[Категорија:Таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Маслодајни растенија]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] 4qflp8fe394s9rqrwzsg9xx4b2bmxs9 0 1300589 5562431 5559032 2026-05-22T18:55:12Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562431 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Златица |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[Податотека:Solidago virgaurea var. leiocarpa 02-2.jpg|мини|Златица]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |''[[Solidago virgaurea]]'' var. ''leiocarpa'' |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |Научна класификација |- |Царство: |[[Plant]]ae |- |Нерангирано: |[[Vascular plant|Tracheophytes]] |- |Нерангирано: |[[Flowering plant|Angiosperms]] |- |Нерангирано: |[[Eudicots]] |- |Нерангирано: |[[Asterids]] |- |Ред: |[[Asterales]] |- |Фамилија: |[[Asteraceae]] |- |Подфамилија: |[[Asteroideae]] |- |Племе: |[[Astereae]] |- |Вид: |''[[Solidago]]''<br /><br /><small>[[Carl Linnaeus|L.]] 1753 not Mill. 1754</small> |- style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)" | Синоними<ref name="fna"/> |- | colspan="2" style="text-align: left" | * ''Actipsis'' <small>Rafinesque</small> * ''Aster'' <small>Linnaeus</small> subg. ''Solidago'' <small>(Linnaeus) Kuntze</small> * ''Leioligo'' <small>Rafinesque</small> |} '''Златица''', вообичаено наречени '''златни шипки''', е род од околу 100<ref name="fna"/> до 120<ref name="china">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=130659 ''Solidago''.] Flora of China.</ref> видови на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од семејството на астери, [[Главоцветни]] . Повеќето се тревни [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] видови кои се наоѓаат на отворени области како што се ливади, прерии и савани. Тие се главно родени во [[Северна Америка]], вклучувајќи го и Мексико; неколку видови се родени во Јужна Америка и Евроазија.<ref name="fna" /> Некои американски видови се воведени и во [[Европа]] и во други делови на светот. == Опис == [[Податотека:Bombus_cryptarum_-_Solidago_virgaurea_-_Keila2.jpg|лево|мини| [[Златица (растение)|Европската]] златна прачка се опрашува со ''Bombus cryptarum'']] Видовите ''Златици'' се повеќегодишни растенија кои растат од дрвенести кауди или [[ризом]]и . Нивните стебла се движат од легнати (лазечки) до растечки или исправени, со опсег на висини од 5см до над еден метар. Повеќето видови се неразгранети, но некои покажуваат разгранување во горниот дел на растението. И листовите и стеблата варираат од голи (без влакна) до различни форми на [[Лист (ботаника)|пубертет]] (стригоза, стригилоза, хипид, жлезда-жлезда или вили). Кај некои видови, базалните лисја се фрлаат пред да цветаат. [[Лист (ботаника)|Маргините на листовите]] се најчесто цели, но често покажуваат потешки назаби . Некои листови може да прикажуваат [[Лист (ботаника)|тринервирана]] венција наместо шилеста венција вообичаена низ ''Главоцветнте''.<ref name="fna">{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=130659|title=''Solidago''|work=Flora of North America}}</ref> Цветот е исто така државен цвет на Кентаки. Цветните глави обично се од типот на зрачење (типични глави од маргаритки со изразени цветови од зраци и дискови ), но понекогаш дискоидни (само со дискови цветови од мешани, стерилни, машки и типови). Само цветовите на зраците се женски, други се машки, хермафродитни или целосно стерилни. Вметнувачите на главите се кампанулирани до цилиндрични или ослабени. Цветните венчиња обично се жолти, но бели во зрачните цветови од неколку видови (како што е ''Златицата биколор'' ); тие се типично без влакна. Главите обично вклучуваат помеѓу 2 и 35 цветови на дискови, но кај некои видови тоа може да достигне и до 60. Филаментите се вметнуваат поблиску до основата на королата отколку неговата средина. Бројни глави обично се групирани во сложени сложени соцвети каде што главите се наредени во повеќе шипки, паничиња, коримби или втори низи (со цветови сите на иста страна).<ref name="fna"/> Златиците [[Главоцветни]] се со тесно необичен до цилиндричен облик и понекогаш се малку компресирани. Обично имаат од 8 до 10 ребра и се без влакна или умерено ридови. Папусот е многу голем со влакна од мрена.<ref name="fna"/> [[Податотека:Goldenrodbee.jpg|десно|мини| Голденрод и посета на оса ''Cerceris'']] Многуте видови златни стапчиња може да биде тешко да се разликуваат, поради нивните слични светли, златно-жолти цветни глави кои цветаат кон крајот на летото. Размножувањето е со [[Семе|семиња]] распространети од ветер или со ширење подземни [[ризом]]и кои можат да формираат колонии на вегетативни клонови на едно растение. Тие се претежно краткодневни растенија и цветаат кон крајот на летото и почетокот на есента. Некои видови произведуваат изобилен нектар кога влагата е обилна или кога времето е топло и сончево. Делот ''Ptarmicoidei'' понекогаш се третира како посебен род ''Oligoneuron'',<ref name="fna_ptarmicoidei">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=316945|title=''Solidago'' Linnaeus sect. ''Ptarmicoidei'' (House) Semple & Gandhi|work=Flora of North America}}</ref> и се испушта со рамни до заоблени коримбиформни цветови. == Таксономија == Златицата е во семејството Главоцветни растенија (порано познато како Compositae), разновиден и широко распространет клад кој содржи приближно 23.000 видови и 12 племиња, кои ги населуваат сите континенти освен Антарктикот. Во рамките на ''Главоцветните'', ''Златицата'' е во племето Astereae и потплемето Solidagininaeae.<ref name="springer.com">{{Наведена книга|url=https://www.springer.com/series/1306|title=The Families and Genera of Vascular Plants|language=en}}</ref> Родот Златица е монофилетски како што е наведено со морфолошки знаци <ref name=":2">{{Наведено списание|last=Hood|first=Jennifer L.A.|last2=Semple|first2=John C.|date=2003|title=Pappus Variation in ''Solidago'' (Asteraceae: Astereae)|journal=SIDA, Contributions to Botany|volume=20|issue=4|pages=1617–1630|jstor=41961022}}</ref> и молекуларни докази.<ref name=":3">{{Наведено списание|last=Semple|first=John|date=2016-05-11|title=An Intuitive Phylogeny and Summary of Chromosome Number Variation in the Goldenrod genus ''Solidago'' (Asteraceae: Astereae)|url=https://www.researchgate.net/publication/303366007|journal=Phytoneuron|volume=2016-32|pages=1–9}}</ref> Сите видови Златици се тревни повеќегодишни растенија, кои растат од приближно 2 см до 2,5 м високи. Цветовите од жолта до бела боја и жолти, совршени цветови на диск се карактеристични за златичните соцвети, кои имаат широк спектар на форми.<ref name="springer.com"/> Молекуларните студии <ref name=":0"/> со користење на јадрена РДНК ги претпоставуваа границите на родот Златица, но имаше потешкотии во анализата на еволутивните односи на скалата на подродот и дефинирањето кои треба да бидат вклучени и одделени од Златицата . === Златица и сродни таксони === Сродните родови на Главоцветните, како што се ''Chrysoma'', ''Euthamia'' и ''Oreochrysum'', биле вклучени во ''Златица'' во еден или друг момент,<ref name=":4">{{Наведено списание|last=Anderson|first=Loran C.|last2=Creech|first2=Jessica B.|date=1975|title=Comparative Leaf Anatomy of ''Solidago'' and Related Asteraceae|journal=American Journal of Botany|volume=62|issue=5|pages=486–493|doi=10.2307/2441956|jstor=2441956}}</ref> но морфолошките докази <ref name=":4" /><ref name=":5">{{Наведено списание|date=1994|title=Subtribal Classification of the Astereae (Asteraceae)|url=http://biostor.org/reference/131828|journal=Phytologia|language=en|volume=76|issn=0031-9430}}</ref><ref name=":6">{{Наведено списание|date=1981|title=The Taxonomy of the Genus ''Euthamia''|url=http://biostor.org/reference/138608|journal=Rhodora|language=en|volume=83|issue=836|issn=0035-4902}}</ref> сугерираат поинаку. Во една студија која ги споредува морфолошките карактери на Златицата и сродните подгрупи, авторите ја разгледуваат субјективноста на класифицирањето на родот и како да се дефинира во рамките на пошироките тенденции во врска со таксономијата на северноамериканските Главоцветни растенија. Малку или никакви разлики беа забележани помеѓу Златиците и подгрупите во однос на кариотипот. Како и да е, надворешните морфолошки знаци како навиката или општиот изглед на растението и како пакет на особини придонесуваат за неговиот фенотип; големина на папус; и точката на ослободување на филаментите на стамен од корола цевката, се корисни шеми за класификација за Златицата, бидејќи тие се применуваат за разликување помеѓу таксони Главоцветни. Една школа на мисла за таксономијата на Главоцветни растенија ги обединува сите таксони кои споделуваат слична структура на флорална глава и последователно го игнорира отстапувањето од оваа морфологија, додека друга дава поголема тежина на овие морфолошки отстапувања. Авторите тврдат дека треба да се примени последното мислење. Бидејќи не постои теоретска основа за релативната таксономска важност на особините, тие тврдат дека навиката треба да биде централна особина при дефинирањето на таксони, и последователно дека сите подгрупи разгледани во нивната студија ( ''Brachychaeta'', ''Chrysoma'', ''Euthamia'', ''Oligoneuron'' и ''Petradoria'' ) треба да бидат сегрегирани од Златицата.<ref name=":7"/> Резултатите од студијата за анатомија на листот што ги споредува разликите во мезофилот, продолжетоците на обвивката на снопови и структурата на средната вена, меѓу другото во пакет особини на листовите,<ref name=":4"/> се несогласни со оние во претходната студија.<ref name=":7"/> Врз основа на недостатокот на екстензии на обвивката на пакетот, се предлага ''Chrysoma'', ''Euthamia'', ''Gundlachia'' и ''Petradoria'' да бидат различни таксони и надвор од ''Solidago'' .<ref name=":4" /> Сепак, ''Brachychaeta'', ''Brintonia'', ''Oligoneuron'', ''Oreochrysum'' и ''Aster'' треба да се сметаат како компоненти на Златицата . Да резимираме, односот на ''Brachychaeta'' и ''Oligoneuron'' со ''Solidago'' е неконзистентен врз основа на овие резултати.<ref name=":4" /><ref name=":7" /> И двајцата го поддржуваат одвојувањето на ''Хрисома'', ''Еутамија'' и ''Петрадорија'' од Златицата. Една студија ја прегледува таксономската позиција на ''Олигонеурон'' во однос на Златица, заснована на таксономски докази, го третира како одвоена од неа,<ref name=":5"/> слично како Капур и Бодри (1966). Првата молекуларна филогенија базирана на ДНК на хлоропласт ги третира ''Brachychaeta'', ''Brintonia'', ''Oligoneuron'' и ''Oreochrysum'' како составни делови на Златицата . Користејќи консензус дрвја од податоците на ИТС, друга студија најде поддршка за ''Олигоневрон'' како дел од Златицата,<ref name=":8">{{Наведено списание|last=Beck|first=James B.|last2=Nesom|first2=Guy L.|last3=Calie|first3=Patrick J.|last4=Baird|first4=Gary I.|last5=Small|first5=Randall L.|last6=Schilling|first6=Edward E.|date=2004|title=Is Subtribe Solidagininae (Asteraceae) Monophyletic?|journal=Taxon|volume=53|issue=3|pages=691–698|doi=10.2307/4135444|jstor=4135444}}</ref> и наодите на Џанг (1996). Неодамна, анализата на комбинираните податоци на ИТС и ЕТС обезбеди дополнителна поддршка за вклучувањето на ''Олигонеурон'' како дел од Златицата.<ref name=":0"/> До 1980-тите, родот ''Euthamia'' во голема мера се сметаше за дел од ''Златицата'' поради морфолошките сличности помеѓу видовите во двата рода и историјата на синонимите на ''Solidago lanceolata'' и ''Euthamia graminifolia.''<ref name=":6"/> Како што беше споменато, недостатокот на екстензии на обвивката на пакетот во ''Euthamia'' во споредба со Златица,<ref name=":4"/> и отстапувањата во морфологијата на цветот<ref name=":7">{{Наведено списание|last=Kapoor|first=B. M.|last2=Beaudry|first2=J. R.|date=1966-09-01|title=Studies on ''Solidago''. Vii. the Taxonomic Status of the Taxa ''Brachychaeta'', ''Brintonia'', ''Chrysoma'', ''Euthamia'', ''Oligoneuron'' and ''Petradoria'' in Relation to ''Solidago''|journal=Canadian Journal of Genetics and Cytology|volume=8|issue=3|pages=422–443|doi=10.1139/g66-053|issn=0008-4093}}</ref> претставуваат доказ за одвојување на овие таксони. Беше претставена таксономија на ''Euthamia'' како род, обезбедувајќи детален опис на разликувачките надворешни морфолошки знаци, како што се влакнести корени, неподвижни лисја и главно коримбиформни соцвети.<ref name=":6" /> === Еволутивни односи во Златицата === Бројот на хромозомите и напредокот во молекуларната систематика овозможија поголемо разбирање на еволутивните односи во Златицата . Во времето кога била објавена таксономијата на неа,<ref name=":5"/> поврзаните таксони кои предизвикувале расправии, како што се ''Chrysoma'', ''Euthamia'', ''Oligoneuron'' и ''Petradoria'', биле исклучени од овој род. Бројот видови на Златица останал релативно стабилен, околу 120, со приближно 80 во Северна Америка.<ref name=":3"/><ref name=":5" /> Поради монофилетската поддршка за таксоните на Новиот свет <ref name=":2"/><ref name=":8"/> и таксономските потешкотии со таксоните на Стариот свет, таксономијата обезбедена во 1990-тите <ref name=":5" /> ги вклучува само северноамериканските таксони и на тој начин ја третира Златицата како немонофилетски. Постоечките филогении базирани на молекуларно обезбедуваат монофилетска поддршка за Златицата <ref name=":3" /><ref name=":0">{{Наведено списание|last=Schilling, E. E.|displayauthors=etal|year=2008|title=Molecular Analysis of ''Solidaster'' cv. Lemore, a Hybrid Goldenrod (Asteraceae)|url=http://web.utk.edu/~rsmall/Solidaster.pdf|journal=Journal of the Botanical Research Institute of Texas|volume=2|pages=7–18|access-date=2022-05-08|archive-date=2012-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314044012/http://web.utk.edu/~rsmall/Solidaster.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name=":8" /> со оглед на неговото вклучување на ''Олигонеурон.'' Бројот на хромозомите се покажа како вреден карактер во таксономијата на Златицата и во разјаснувањето на цитогеографската историја на родот. Слични броеви на хромозоми може да укажуваат на блиски еволутивни врски, додека различните броеви на хромозоми може да сугерираат далечни врски преку репродуктивна изолација. Бројот на хромозомите е опширно проучуван во Северна Америка;<ref>{{Наведено списание|last=Cook|first=Rachel E.|last2=Semple|first2=John C.|date=2008-11-13|title=Cytogeography of ''Solidago'' subsect. ''Glomeruliflorae'' (Asteraceae: Astereae)|journal=Botany|volume=86|issue=12|pages=1488–1496|doi=10.1139/B08-087|issn=1916-2790}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Semple|first=John|last2=Watanabe|first2=Kuniaki|date=2013-03-02|title=A Review of Chromosome Numbers in Asteraceae with Hypotheses on Chromosomal Base Number Evolution|url=https://www.researchgate.net/publication/48460015}}</ref> сите видови на растението Златица имаат основен хромозомски број x=9, но забележани се следните нивоа на плоидија: 2x, 3x, 4x, 6x, 8x, 10x, 12x и 14x. Иако беа пронајдени занемарливи разлики во кариотипот помеѓу Златицата и сродните родови,<ref name=":7"/> тие таксони со повеќе цитотипови се почести отколку оние со еден.<ref name=":3"/> Иако бројот на хромозомите е корисна метрика за диференцирање меѓу таксоните на Златицата, тоа може да биде проблематично поради честите варијации во нивоата на плоиди. Беа забележани цитогеографски обрасци во комплексот ''Solidago gigantea'', со тетраплоиди кои се појавуваат во источна Северна Америка и хексаплоиди во Орегон и Вашингтон.<ref>{{Наведено списание|last=Semple|first=John C.|last2=Ringius|first2=Gordon S.|last3=Leeder|first3=Colleen|last4=Morton|first4=Gary|date=1984-07-01|title=Chromosome Numbers of Goldenrods, ''Euthamia'' and ''Solidago'' (Compositae: Astereae). II. Additional Counts with Comments on Cytogeography|journal=Brittonia|language=en|volume=36|issue=3|pages=280–292|doi=10.2307/2806528|issn=0007-196X|jstor=2806528}}</ref> Цитогеографски обрасци се забележани и во комплексот ''Solidago canadensis'' : хексаплоидите во ''S. canadensis'' се забележани источно од Големите Рамнини и се третираат како ''Solidago altissima'', а диплоидите и тетраплоидите што се појавуваат во Големите Рамнини се третираат како ''Solidago gilvocanescens.'' Таксономскиот статус на ''Solidago ptarmicoidei'' создаде обемна дебата поради честата хибридизација на ''S. ptarmicoidei'' со членовите на ''Ptarmicoidei'' делот на Златица.<ref name="fna"/> Беше тврдено дека ''S. ptarmicoides'' треба да се обедини со Златица наместо со родот ''Aster'' поради надворешните морфолошки одлики како што се сличната должина на папусот, како и истата база на хромозом (x=9). Информациите за бројот на хромозомите сè уште се клучен дел од сегашното разбирање и филогенијата на Златицата .<ref name=":3" /> == Употреба и одгледување == Младите листови од златна прачка се јадат. Домородните Американци користеле семиња на некои видови за храна.<ref>[http://herb.umd.umich.edu/herb/search.pl?searchstring=Solidago+nemoralis ''Solidago nemoralis''.] Native American Ethnobotany. University of Michigan, Dearborn.</ref> [[Билен чај|Билни чаеви]] понекогаш се прават со златна прачка.<ref>[http://umm.edu/health/medical/altmed/herb/goldenrod Goldenrod.] Complementary and Alternative Medicine Guide. University of Maryland Medical Center.</ref> Честопати неточно се вели дека Голденрод предизвикува [[Алергиски ринитис|поленска треска]] кај луѓето.<ref name="Corporation2001" /> Поленот што ја предизвикува оваа алергиска реакција се произведува главно од ајдучка трева ( ''Ambrosia'' sp.), која цвета во исто време со златното прачка и се опрашува со ветер. [[Полен]]от од златна прачка е премногу тежок и леплив за да се разнесе далеку од цвеќињата, а се опрашува главно од инсекти.<ref name="Corporation2001">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=40jA0MOWejIC&pg=PA632|title=Endangered Wildlife and Plants of the World: Fra-Igu|last=Marshall Cavendish Corporation|publisher=Marshall Cavendish|year=2001|isbn=978-0-7614-7199-8|pages=632–}}</ref> Меѓутоа, честото ракување со златна шипка и други цвеќиња може да предизвика алергиски реакции, понекогаш доволно иритирачки за да ги принудат цвеќарите да го сменат занимањето.<ref>{{Наведено списание|last=de Jong, N. W.|displayauthors=etal|date=Feb 1998|title=Occupational allergy caused by flowers|journal=Allergy|volume=53|issue=2|pages=204–9|doi=10.1111/j.1398-9995.1998.tb03872.x|issn=0105-4538|pmid=9534922}}</ref> Златните прачки се атрактивни извори на нектар за пчелите, мувите, осите и пеперутките. [[Мед]]от од златните стапчиња често е темен и јак поради примеси на други нектари. Меѓутоа, кога протокот на мед е силен, се добива лесен (често чист воден), монофлорален мед со зачинет вкус. Додека пчелите го зреат медот произведен од златни прачки, тој има мирис и вкус на ранг; готовиот мед е многу поблаг. Златните прачки, на некои места, се сметаат за знак на среќа или добра среќа.<ref name="Silverthorne2002">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=w_hKCayJzOoC&pg=PA61|title=Legends and Lore of Texas Wildflowers|last=Silverthorne, E.|publisher=Texas A&M University Press|year=2002|isbn=978-1-58544-230-0|pages=61–|access-date=4 October 2010}}</ref> Тие се сметаат за [[плевел]] од многумина во Северна Америка, но тие се ценети како градинарски растенија во Европа, каде што британските градинари го усвоија златното прачка како градинарски предмет долго пред Американците. Голденрод почна да добива одредено прифаќање во американското градинарство (освен градинарството на диви цвеќиња) во текот на 1980-тите. Тие станаа инвазивни видови во многу други делови на светот, вклучувајќи ги Кина, Јапонија, Европа и Африка.<ref>https://www.cabi.org/isc/datasheet/50599</ref><ref>https://www.cabi.org/isc/datasheet/50575</ref> ''Solidago canadensis'', кој беше воведен како градинарски растенија во Средна Европа, стана вообичаен во дивината, а во [[Германија]] се смета за [[инвазивен вид]] кој ја поместува автохтоната вегетација од нејзиното природно живеалиште. Видовите златни стапчиња се користат како извор на храна од [[Ларва|ларвите]] на многу видови Lepidoptera . Напаѓачката ларва може да го поттикне растението да формира луковична ткивна маса наречена жолчка околу неа, од која потоа се храни ларвата. Различни паразитоидни оси ги пронаоѓаат овие жолчки и лежат јајца во ларвите, продирајќи во светилката со нивните ovipositors . Познато е дека клукајдрвците ги колваат жолчките и ги јадат инсектите во центарот.<ref>{{Наведено списание|last=Shealers, D. A.|displayauthors=etal|date=July 1999|title=Foraging patterns of Eastern gray squirrels (''Sciurus carolinensis'') on goldenrod gall insects, a potentially important winter food resource|journal=The American Midland Naturalist|volume=142|issue=1|pages=102–109|doi=10.1674/0003-0031(1999)142[0102:FPOEGS]2.0.CO;2|issn=0003-0031}}</ref> === Култивирани видови === Одгледуваните златни прачки вклучуваат ''S. bicolor'', ''S. caesia'', ''S. canadensis'', ''S. cutleri'', ''S. riddellii ,'' ''S. rigida'', ''S. shortii'' и ''[[Златица (растение)|S. virgaurea]].''<ref name="JelittoSchacht1995">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=efFzRAAACAAJ|title=Hardy Herbaceous Perennials: A–K ; Vol. 2, L–Z|last=Jelitto, L.|last2=Schacht, W.|publisher=Timber Press|year=1995|isbn=978-0-88192-159-5|page=629|access-date=4 October 2010}}</ref> Избрани се голем број сорти, вклучително и неколку од хибридно потекло. Наводен хибрид со астер, познат како × ''Solidaster'' е помалку непослушен, со бледожолти цветови, подеднакво погоден за сушени аранжмани. Молекуларните и другите докази укажуваат на тоа дека × ''Солидастер'' (барем сортата „Лемор“) е хибрид на ''Solidago ptarmicoides'' и ''Solidago canadensis.'' <ref name=":0"/> Сортите ' Goldenmosa ' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=1848|title=RHS Plant Selector - ''Solidago'' 'Goldenmosa'|accessdate=10 June 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и ''S.'' × ''luteus'' 'Lemore' <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2054|title=RHS Plant Selector - ''Solidago'' × ''luteus'' 'Lemore'|accessdate=10 June 2013}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ја добија наградата за заслуги на градината на Кралското хортикултурно друштво.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|title=AGM Plants - Ornamental|date=July 2017|publisher=Royal Horticultural Society|page=98|accessdate=12 November 2018}}</ref> === Индустриска употреба === Пронаоѓачот [[Томас Алва Едисон|Томас Едисон]] експериментираше со златна прачка за да произведе гума, која ја содржи природно.<ref>{{Наведени вести|url=http://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,881890,00.html|title=Goldenrod Rubber|date=December 16, 1929|work=[[Time Magazine]]|access-date=June 6, 2017}}</ref> Едисон создал процес на оплодување и одгледување за да ја максимизира содржината на гума во секое растение. Неговите експерименти произведоа растение кое давало дури 12% гума. Гумите на моделот Т што му ги дал неговиот пријател [[Хенри Форд]] биле направени од златна прачка. Како Џорџ Вашингтон Карвер, [[Хенри Форд]] бил длабоко заинтересиран за регенеративните својства на почвата и потенцијалот на алтернативните култури како што се кикиритките и сојата за производство на пластика, боја, гориво и други производи. Форд долго време верувал дека на светот на крајот ќе му треба замена за бензинот и го поддржуваше производството на етанол (или жито алкохол) како алтернативно гориво. Во 1942 година, тој ќе покаже автомобил со лесна пластична каросерија направена од соја. Форд и Карвер почнале да се допишуваат преку писмо во 1934 година, а нивното меѓусебно восхитување се продлабочило откако Џорџ Вашингтон Карвер го посетил Мичиген во 1937 година. Како што пишува Даглас Бринкли во „Тркала за светот“, неговата историја на Форд, производителот на автомобили великодушно донирал на Институтот Таскеги, помагајќи во финансирањето на експериментите на Карвер, а Карвер за возврат поминал одреден временски период помагајќи да ги надгледува посевите на плантажата Форд во Вејс., Грузија. До почетокот на Втората светска војна, Форд постојано патувал до Таскеги за да го убеди Џорџ Вашингтон Карвер да дојде во [[Дирборн (Мичиген)|Дирборн]] и да му помогне да развие синтетичка гума за да помогне да се компензира недостигот на гума за време на војната. Карвер пристигна на 19 јули 1942 година и постави лабораторија во стара зграда за водоснабдување во Дирборн. Тој и Форд експериментирале со различни култури, вклучувајќи слатки компири и глуварчиња, на крајот смислувајќи начин да ја направат гумената замена од златна прачка, растителна трева комерцијално исплатлива.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.history.com/this-day-in-history/george-washington-carver-begins-experimental-project-with-henry-ford|title=George Washington Carver Begins Experimental Project with Henry Ford – Jul 19, 1942|last=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|work=history.com|publisher=[[History (U.S. TV channel)]]|accessdate=20 May 2015}}</ref> Карвер почина во јануари 1943 година, Форд во април 1947 година, но односите меѓу нивните две институции продолжија да цветаат: Неодамна кон крајот на 1990-тите, Форд додели грантови од 4 милиони долари во текот на две години на училиштето Џорџ Вашингтон Карвер во Таскеги. За време на Втората светска војна бил спроведен обемен развој на процеси за да се комерцијализира златната прачка како извор на гума.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://naldc.nal.usda.gov/catalog/CAT30868499|title=Extraction, Characterization, and Utilization of Goldenrod Rubber|date=9 Sep 1944|publisher=U S Dept of Agriculture|accessdate=27 Sep 2011}}</ref> Гумата се содржи само во листовите, а не во стеблата или цветовите. Типичната содржина на гума во листовите е 7%. Добиената гума е со мала [[Молекуларна маса|молекуларна тежина]], што резултира со прекумерно лепливо соединение со слаби својства на затегнување. === Традиционална медицина === ''[[Златица (растение)|Златицата]]'' се користи во традиционален тоник за бубрези од практичарите на хербалната медицина за да се спротивстави на воспалението и иритацијата предизвикана од бактериски инфекции или [[Бубрежен камен|камења во бубрезите]] .<ref>{{Наведено списание|last=Melzig, M. F.|date=November 2004|title=Goldenrod – a Classical Exponent in the Urological Phytotherapy|journal=Wiener Medizinische Wochenschrift|volume=154|issue=21–22|pages=523–527|doi=10.1007/s10354-004-0118-4|issn=0043-5341|pmid=15638071}}</ref><ref name="campion">Campion, K. (1995). ''Holistic Woman's Herbal – How to Achieve Health and Well-Being at Any Age''. Barnes & Noble, Inc. 1995. pp. 65, 96. {{ISBN|978-0-7607-1030-2}}</ref> Златната прачка се користи и во некои формули за чистење на бубрезите или мочниот меур за време на постот за лекување, во комбинација со калиумова супа и специфични сокови.<ref name="campion" /> Некои домородни американски култури традиционално ги џвакаат листовите за да ги ублажат болките во грлото, а корените за да ги ублажат забоболките.<ref name="Silverthorne2002"/> === Медицинско истражување === Во различни проценки на Европската агенција за лекови во однос на ''[[Златица (растение)|Златицата]]'', неклиничките податоци покажуваат диуретик, антиинфламаторно, антиоксидативно, аналгетичко и спазмолитичко, антибактериско, противгабично, антиканцерогено и имуномодулаторно дејство. Меѓутоа, бидејќи ниту една состојка не е одговорна за овие ефекти, целата хербална подготовка на соцветите на Златица мора да се смета како активна состојка.<ref>European Medicines Agency, ''Aassessment Report on ''Solidago Virgaurea'' L., Herba'', European Medicines Agency Evaluation of Medicines for Human Use London, 4 September 2008 Doc. Ref. EMEA/HMPC/285759/2007 [http://Ref.%20EMEA/HMPC/285759/2007 https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/assessment-report-solidago-virgaurea-l-herba_en.pdf]{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Културно значење == Златната прачка е државен цвет на [[Сојузни држави на САД|американските сојузни држави]] [[Кентаки]] (усвоен 1926 година) и [[Небраска]] (усвоен 1895 година). ''Солидаго алтисима'', висок златно прачка, беше прогласен за државен див цвет на [[Јужна Каролина]] во 2003 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciway.net/facts/goldenrod-sc-state-wildflower.html|title=Tall Goldenrod - South Carolina State Wildflower|work=www.sciway.net|accessdate=2021-05-01}}</ref> Слатката златна прачка ( ''Solidago odora'' ) е државната билка на [[Делавер]].<ref>[http://delcode.delaware.gov/title29/c003/index.shtml#P137_5151 State Seal, Song and Symbols of Delaware]</ref> Голденрод бил државен цвет на [[Алабама]], но подоцна бил отфрлен во корист на камелија . Во [[Среден Запад|средниот запад на Соединетите Американски Држави]], цветањето на златните прачки во август е потсетник дека наскоро ќе биде време децата да се вратат на училиште по летниот распуст.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.essences.com/vibration/may01/goldenrod.html|title=Goldenrod and Other Essences for School Transitions|last=Cunningham, D.|date=May 2001|work=Vibration Magazine: The Journal of Vibrational/Flower Essences|access-date=2022-05-08|archive-date=2023-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123111240/http://www.essences.com/vibration/may01/goldenrod.html|url-status=dead}}</ref> == Разновидност == [[Податотека:Goldenrod_growing_wild_in_Oklahoma.jpeg|десно|мини]] [[Податотека:Solidago_canadensis_at_Kadavoor.jpg|десно|мини| ''Solidago canadensis'' во [[Керала]]]] [[Податотека:Solidago_lepida_3531.JPG|десно|мини| ''Солидаго лепида'']] [[Податотека:Solidago_multiradiata_(6120997092).jpg|десно|мини| ''Солидаго мултирадијата'']] [[Податотека:Solidago_ptarmicoides_5474302.jpg|десно|мини| ''Solidago ptarmicoides'']] [[Податотека:Solidago_nemoralis_2.jpg|десно|мини| ''Солидаго неморалис'']] [[Податотека:Solidago_velutina_ssp_sparsiflora_10.jpg|десно|мини| ''Solidago velutina'' ssp. ''спарсифлора'']] [[Податотека:Solidago_spectabilis_4.jpg|десно|мини| ''Солидаго спектабилис'']] [[Податотека:GoldenrodGallFlyLarva.jpg|десно|мини| Жолчка формирана во ''Solidago'' sp. од мувата ''Eurosta solidaginis'']] [[Податотека:Great_Golden_Digger_Wasp_(Sphex_ichneumoneus)_(8155898363).jpg|десно|мини| ''Solidago'' sp. со копачка оса ''Sphex ichneumoneus'']] [[Податотека:Solidago_simplex_ssp._randii_var._ontarioensis_fruit.jpg|десно|мини| Плодови на ''Солидаго симплекс'']] ; Прифатени видови <ref name="hymenocallis">[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Solidago The Plant List, search for ''Solidago'']</ref> * ''Solidago albopilosa'' <small>E.L.Braun</small> * ''Solidago altiplanities'' <small>C.E.S. Taylor & R.J.Taylo</small> * ''Solidago altissima'' <small>L.</small> * ''Solidago amplexicaulis'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''Solidago arenicola'' <small>B.R. Keener & Kral</small> * ''Solidago argentinensis'' <small>López Laphitz, Rita María & Semple</small> * ''Solidago arguta'' <small>Ait.</small> * ''Solidago aurea'' <small>Spreng.</small> * ''Solidago auriculata'' <small>Shuttlw. ex Blake</small> * ''Solidago bartramiana'' <small>Fernald</small> * ''Solidago bicolor'' <small>L.</small> * ''Solidago brachyphylla'' <small>Chapman</small> * ''Solidago brendiae'' <small>Semple</small> * ''Solidago buckleyi'' <small>Torr. & Gray</small> * ''Solidago caesia'' <small>L.</small> * ''[[Златица (растение)|Solidago calcicola]]'' <small>(Fernald) Fernald</small> * ''Solidago californica'' <small>Nutt</small> * ''Solidago canadensis'' L. * ''Solidago chilensis'' <small>Meyen</small> * ''Solidago compacta'' <small>Turcz.</small> * ''Solidago confinis'' <small>A.Gray</small> * ''Solidago coreana'' <small>(Nakai) H.S.Pak</small> * ''Solidago curtisii'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''[[Златица (растение)|Solidago dahurica]]'' <small>(Kitagawa) Kitagawa ex Juzepczuk</small> * ''Solidago decurrens'' <small>Loureiro</small> * ''Solidago delicatula'' <small>Small</small> * ''Solidago drummondii'' <small>Torr. & A.Gray.</small> * ''Solidago durangensis'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago elongata'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago erecta'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago ericamerioides'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago faucibus'' <small>Wieboldt</small> * ''Solidago fistulosa'' <small>P.Mill.</small> * ''Solidago flexicaulis'' <small>L.</small> * ''Solidago gattingeri'' <small>Chapman</small> * ''Solidago gigantea'' <small>Ait.</small> * ''Solidago glabra'' <small>Desf.</small> * ''Solidago glomerata'' <small>Michx.</small> * ''Solidago guiradonis'' <small>A.Gray</small> * ''Solidago gypsophila'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago hintoniorum'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago hispida'' <small>Muhl. ex Willd.</small> * ''Solidago houghtonii'' <small>Torr. & A.Gray ex A.Gray</small> * ''Solidago humilis'' <small>Mill.</small> * ''Solidago inornata'' <small>Lunell</small> * ''Solidago juliae'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago juncea'' <small>Ait.</small> * ''Solidago kralii'' <small>Semple</small> * ''Solidago kuhistanica'' <small>Juz.</small> * ''Solidago kurilensis'' <small>Juz.</small> * ''Solidago lancifolia'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''Solidago latissimifolia'' <small>P.Mill.</small> * ''Solidago leavenworthii'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''Solidago leiocarpa'' <small>DC. in DC. &. A.DC.</small> * ''Solidago lepida'' <small>DC.</small> * ''Solidago ludoviciana'' <small>(Gray) Small</small> * ''Solidago macrophylla'' <small>Pursh</small> * ''Solidago macvaughii'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago microglossa'' <small>DC.</small> * ''Solidago minutissima'' <small>(Makino) Kitam.</small> * ''Solidago missouriensis'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago mollis'' <small>Bartl.</small> * ''Solidago multiradiata'' <small>Ait.</small> * ''Solidago nana'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago nemoralis'' <small>Ait.</small> * ''Solidago nitida'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''Solidago odora'' <small>Ait.</small> * ''Solidago ohioensis'' <small>Riddell</small> * ''Solidago orientalis'' <small>G.L.Nesom</small> * ''Solidago ouachitensis'' <small>C.E.S.Taylor & R.J.Taylor</small> * ''Solidago ovata'' <small>Friesner</small> * ''Solidago pacifica'' <small>Juzepczuk</small> * ''Solidago paniculata'' <small>DC.</small> * ''Solidago patagonica'' <small>Phil.</small> * ''Solidago patula'' <small>Muhl. ex Willd.</small> * ''Solidago petiolaris'' <small>Ait</small> * ''Solidago perornata'' <small>Lunell</small> * ''Solidago pilosa'' <small>Mill.</small> * ''Solidago pinetorum'' * ''Solidago plumosa'' * ''Solidago pringlei'' <small>Fernald</small> * ''Solidago procera'' <small>Aiton</small> * ''Solidago ptarmicoides'' <small>(Torr. & A.Gray) B.Boivin</small> * ''Solidago puberula'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago pulchra'' <small>Small</small> * ''Solidago radula'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago riddellii'' <small>Frank ex Riddell</small> * ''Solidago rigida'' <small>L.</small> * ''Solidago roanensis'' <small>Porter</small> * ''Solidago rugosa'' <small>P.Mill.</small> * ''Solidago rupestris'' <small>Raf.</small> * ''Solidago satanica'' <small>Lunell</small> * ''Solidago sciaphila'' <small>Steele</small> * ''Solidago sempervirens'' <small>L.</small> * ''Solidago serotina'' <small>Retz.</small> * ''Solidago shortii'' <small>Torr. & A.Gray</small> * ''Solidago simplex'' <small>Kunth</small> : * ''Solidago spathulata'' <small>DC.</small> * ''Solidago speciosa'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago spectabilis'' <small>(D.C.Eat.) A.Gray</small> * ''Solidago sphacelata'' <small>Raf.</small> * ''Solidago spithamaea'' <small>M.A.Curtis</small> * ''Solidago spiraeifolia'' <small>Fisch. ex Herder</small> * ''Solidago squarrosa'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago stricta'' <small>Ait.</small> * ''Solidago tarda'' <small>Mack.</small> * ''Solidago tortifolia'' <small>Ell.</small> * ''Solidago uliginosa'' <small>Nutt.</small> * ''Solidago ulmifolia'' <small>Muhl. ex Willd.</small> * ''Solidago velutina'' <small>DC.</small> * ''Solidago verna'' <small>M.A.Curtis</small> * ''Solidago villosicarpa'' <small>LeBlond</small> * ''[[Златица (растение)|Solidago virgaurea]]'' <small>L.</small> * ''Solidago vossii'' <small>J.S.Pringle & Laureto</small> * ''Solidago wrightii'' <small>A.Gray</small> * ''Solidago yokusaiana'' <small>Makino</small> ; Природни хибриди * ''Солидаго'' × ''асперула Десф'' <small>.</small> ( ''S. rugosa'' × ''S. sempervirens'' ) <ref name="hymenocallis"/> * ''Solidago'' × ''beaudryi Boivin'' <small>(</small> ''S. rugosa'' × ''S. uliginosa'' ) <ref name="hymenocallis" /> * ''Solidago'' × ''calcicola'' <small>(Fernald) Fernald</small> &ndash; варовник златна прачка <ref name="hymenocallis" /> * ''Солидаго'' × ''ерскинеи'' <small>Боивин</small> ( ''S. canadensis'' × ''S. sempervirens'' ) <ref name="hymenocallis" /> * ''Solidago'' × ''niederederi'' <small>Khek</small> ( ''S. canadensis'' × ''S. virgaurea'' ) * ''Солидаго'' × ''овата'' <small>Фриснер</small> ( ''S. sphacelata'' × ''S. ulmifolia'' ) <ref name="hymenocallis" /> * ''Солидаго'' × ''улмикезија Фризнер'' <small>(</small> ''С. цезија'' × ''С. улмифолија'' ) <ref name="hymenocallis" /> ; Порано вклучено <ref name="hymenocallis"/> Бројни видови кои порано се сметаа за членови на Златицата, сега се сметаат за подобро прилагодени на другите родови, вклучувајќи ги ''Brintonia, Duhaldea, Euthamia, Gundlachia, Inula, Jacobaea, Leptostelma, Olearia, Psiadia, Senecio, Sphagneticola, Xhiaphylotam, Symphylotam'' '','' == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Solidago}}{{Викивидови-ред|Solidago}} * [http://www.ontariowildflower.com/goldenrods.htm Златна идентификација.] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20051120004631/http://www.ontariowildflower.com/goldenrods.htm |date=2005-11-20 }} Диви цвеќиња од северен Онтарио на Енди. * [http://ontariowildflowers.com/main/group.php?id=2 Групацијата Goldenrods.] Диви цвеќиња Онтарио. * [http://www.jcsemple.uwaterloo.ca/goldenrods.htm ''Солидаго'' : Златни прачки.] Astereae Lab. Универзитетот во Ватерло (Канада). == Наводи == {{наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:CS1: долга вредност за volume]] [[Категорија:Лековити растенија]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Растителни вапсила]] hbhq4pi1oi6gtsz2qmkbnssej4t4yxu 0 1304525 5562460 5494911 2026-05-22T20:11:04Z SpectralWiz 106165 5562460 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Црква | icon = | icon_width = | icon_alt = | name = Света Евтимиј Солунски | fullname = | other name = | native_name = Αγίου Ευθυμίου | native_name_lang = el | image = | image_size = | alt = | caption = Параклисот со црквата зад него | pushpin map = | pushpin label position = | pushpin map alt = | pushpin mapsize = | relief = | map caption = | coordinates = {{coord|40|38|18.7|N|22|56|52.9|E|type:landmark_region:GR|display=inline,title}} | osgraw = <!-- TEXT --> | osgridref = <!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --> | location = [[Солун]] | country = [[Егејска Македонија]], [[Грција]] | denomination = [[Цариградска патријаршија]] | previous denomination = | tradition = | religious institute = <!-- Can be substituted with 'religious order'--> | churchmanship = | membership = | attendance = | website = | former name = | bull date = | founded date = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --> | founder = | dedication = | dedicated date = | consecrated date = | cult = | relics = | events = | past bishop = | people = | status = | functional status = | heritage designation = | designated date = | architect = | architectural type = базилика | style = византиски | years built = XII век | groundbreaking = | completed date = | construction cost = | closed date = | demolished date = | capacity = | length = <!-- {{convert| }} --> | width = <!-- {{convert| }} --> | width nave = <!-- {{convert| }} --> | height = <!-- {{convert| }} --> | diameter = <!-- {{convert| }} --> | other dimensions = | floor count = | floor area = <!-- {{convert| }} --> | dome quantity = | dome height outer = <!-- {{convert| }} --> | dome height inner = <!-- {{convert| }} --> | dome dia outer = <!-- {{convert| }} --> | dome dia inner = <!-- {{convert| }} --> | spire quantity = | spire height = <!-- {{convert| }} --> | materials = | bells = | bells hung = | bell weight = <!-- {{long ton|0| }} --> | parish = | benefice = | deanery = | archdeaconry = | episcopalarea = | archdiocese = | metropolis = | diocese = [[Солунска епархија|Солунска]] | province = | presbytery = | synod = | circuit = | district = | division = | subdivision = | archbishop = | bishop = | auxiliary bishop = | cardinal protector = | abbot = | prior = | subprior = | exarch = | provost-rector = | provost = | viceprovost = | rector = | vicar = | dean = | subdean = | archpriest = | precentor = | succentor = | chancellor = | canonchancellor = | canon = | canonpastor = | canonmissioner = | canontreasurer = | prebendary = | priestincharge = | priest = | asstpriest = | honpriest = | curate = | asstcurate = | nonstipendiaryminister = | minister = | assistant = | seniorpastor = | pastor = | chaplain = | archdeacon = | deacon = | deaconess = | reader = | student intern = | organistdom = | director = | organist = | organscholar = | chapterclerk = | laychapter = | warden = | verger = | businessmgr = | liturgycoord = | reledu = | rcia = | youthmin = | flowerguild = | musicgroup = | parishadmin = | serversguild = | sacristan = | logo = | logosize = | logolink = | logoalt = | embedded = }} '''Свети Евтимиј Солунски''' ({{langx|el|Αγίου Ευθυμίου}}) — [[средновековна Македонија|средновековен]] [[параклис]] сместен до црквата „[[Црква „Св. Димитрија“ - Солун|Св. Димитрија]]“ во [[Солун]], [[Егејска Македонија]].<ref name="Папахатзис 77">{{cite book | title = Памятники Салоник | last = Папахатзис | first = Н | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = | edition = | publisher = MOLHO | location = Салоники | isbn = 960-7964-05-5 | doi = | pages = 77 | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref><ref>{{cite book | title = Οι τοιχογραφίες του παρεκκλησίου του Αγίου Ευθυμίου στο ναό του Αγίου Δημητρίου | last = Τσιγαρίδας | first = Ευθύμιος | authorlink = | coauthors = | editor = | editor-link = | year = 2008 | edition = | publisher = Πουρνάρας Παναγιώτης | location = | isbn = 9789602423837 | doi = | pages = 318 | url = | accessdate = | quote = | langx|hide = | lang = }}</ref> Со својата архитектура и [[живопис]] претставува значаен пример на таканаречената [[палеолошка ренесанса]].<ref name="Αγίου Δημητρίου Πολιούχου Θεσσαλονίκης">{{нмс | url = https://www.agdimitriosthes.gr/to-parekklisio-agioy-eythymioy/ | title = Το Παρεκκλήσιο του Αγίου Ευθυμίου | access-date = 17 ноември 2020 | 4 = | publisher = Ι. Ν. Αγίου Δημητρίου Πολιούχου Θεσσαλονίκης | archive-date = 2020-05-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200515202957/https://www.agdimitriosthes.gr/to-parekklisio-agioy-eythymioy/ | url-status = dead }}</ref> == Историја == [[Податотека:Saint Euthymius Chapel, Thessaloniki Fresco 1302-1303.jpg|мини|лево|Фреска од храмот]] Црквата е изградена на крајот на [[XII век]]. Претставува [[трикорабна]] [[базилика]] со подигнат среден кораб, залепена на запад со јужниот дел на источниот ѕид на „Св. Димитрија“. Според натписот од северниот ѕид, ктитори на храмот биле првомајсторот Михаил и неговата сопруга, која била од родот [[Комнини]]. Живописот е од 1302/1303 г. Негов автор е [[Мануил Панселин]], воедно автор и на фреските од црквата „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Кареја|Успение на пресв. Богородица]]“ во Кареја.<ref name="Αγίου Δημητρίου Πολιούχου Θεσσαλονίκης"/><ref name="Halkidiki Travelquide">{{нмс | url = http://travelguide.halkidikibooking.gr/listing/%ce%b2%cf%85%ce%b6%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bd%cf%8c%cf%82-%ce%bd%ce%b1%cf%8c%cf%82-%cf%80%cf%81%cf%89%cf%84%ce%ac%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%83%cf%84%ce%b9%cf%82-%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%85%ce%ad%cf%82/ | title = Βυζαντινός Ναός Πρωτάτου στις Καρυές Αγίου Όρους | access-date = 17 ноември 2020 | publisher = Halkidiki Travelguide | archive-date = 2022-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220516141059/https://travelguide.halkidikibooking.gr/listing/%ce%b2%cf%85%ce%b6%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%bd%cf%8c%cf%82-%ce%bd%ce%b1%cf%8c%cf%82-%cf%80%cf%81%cf%89%cf%84%ce%ac%cf%84%ce%bf%cf%85-%cf%83%cf%84%ce%b9%cf%82-%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%85%ce%ad%cf%82/ | url-status = dead }}</ref> == Поврзано == * [[Солунска епархија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Saint Euthymius Chapel, Thessaloniki}} [[Категорија:Цркви во Солун|Евтимиј Солунски]] [[Категорија:Цркви во Солунската епархија|Евтимиј Солунски, Солун]] jagoplz07xtsala3251731mma7voe3j 0 1326702 5562515 5430024 2026-05-23T06:32:23Z Andrew012p 85224 5562515 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Инфокутија Книга|name=Сер Гавејн и Зелениот Витез|image=Sir Gawain first page 670x990.jpg|caption=Изворниот ракопис на ''Сер Гавејн и Зелениот Витез''|language=[[средноанглиски јазик|средноанглиски]]|country=[[XIV век]]<br>[[Кралство Англија]]|genre=[[витешки роман]]}} '''Сер Гавејн и Зелениот Витез''' ({{langx|en|Sir Gawain and the Green Knight}}) — [[витешки роман]] од [[14 век|XIV век]], кој ги опишува приклученијата на сер [[Гавејн]], витез на [[Тркалезна маса на кралот Артур (легенда)|Тркалезната маса]]. Се состои од 2.500 [[стих]]а напишани во [[Алитерација|алитеративен стих]], поделени на четири дела. Делото опстојува во еден [[ракопис]] — Cotton Nero A.x. — кој се наоѓа во [[Британска библиотека|Британската библиотека]] и кој вклучува уште три стихотворби од [[Религија|религиозна]] [[природа]]. Се претпоставува дека тие припаѓаат на еден [[автор]], анонимниот поет на Гавејн. Четирите стохотворби се напишани на северозападниот мидлендски дијалект на [[Средноанглиски јазик|средноанглискиот јазик]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/collection-items/sir-gawain-and-the-green-knight|title=British Library|work=www.bl.uk|accessdate=2023-07-26|archive-date=2023-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230716090508/https://www.bl.uk/collection-items/sir-gawain-and-the-green-knight|url-status=dead}}</ref> == Содржина == {{spoiler}}Приказната започнува во [[Монархиски двор|дворот]] на кралот [[Крал Артур|Артур]] во [[Камелот]] на новогодишната ноќ. Огромен зелен витез со секира влегува во салата каде што витезите се гоштаваат и издава предизвик. Тој сака еден од витезите да ја земе секирата и да го удри со неа, под услов после година и еден ден да може да го возврати ударот. По одреден период на тишина, сер [[Гавејн]], најмладиот [[Витези на Тркалезната маса|витез на Тркалезната маса]], како и внук на кралот Артур, го прифаќа предизвикот и ја отсекува главата на великанот со тежок удар, очекувајќи ја неговата смрт. Меѓутоа, Зелениот Витез ја крева главата, го потсетува Гавејн да го чека во Зелениот [[параклис]] за една година и еден ден, се качува на [[коњ]]от и заминува. На Денот на сите светци, сер Гавејн се вооружува, го зема својот црвен штит со златен пентаграм на него, симболизирајќи ги петте доблести на витешкиот кодекс — пријателство, чесност, невиност, учтивост и благочестие, и тргнува во потрага по Зелениот параклис. По талкање низ дивите шуми и карпестите земји на Западна Англија и Северен Велс, Гавејн на Бадник стигнува до замокот на Бертилак и неговата прекрасна [[сопруга]], кои се воодушевени што примаат толку истакнат гостин. Гавејн им кажува за неговата закажана средба во Зелениот параклис на Нова година и дека мора да го продолжи своето патешествие следниот ден. Бертилак се насмевнува и одговара дека неговата потрага е завршена бидејќи Зелениот параклис е не повеќе од две милји оддалечен. Господарот на замокот оди на лов следниот ден и му нуди договор на Гавејн — тој ќе му го даде она што го уловил во шумата, а Гавејн ќе му го даде она што го добил во текот на денот во замокот. Гавејн прифаќа. По заминувањето на господарот, господарката на замокот, дамата Бертилак, ја посетува спалната соба на Гавејн за да го заведе. Сепак, Гавејн не ѝ дозволува ништо друго освен еден бакнеж. Кога господарот Бертилак се враќа со елен што го убил, Гавејн го бакнува без да објасни од каде го добил. Следниот ден повторно доаѓа дамата, но понапорна, а овој пат вепарот на Бертилак се заменува со два бакнежи. Третиот ден, дамата Бертилак е уште пожестока и, покрај своето внимание, на сер Гавејн му нуди зелено-златен свилен појас, за која верува дека ќе го заштити од сите телесни повреди. Гавејн повторно учтиво ја одвраќа, двајцата разменуваат само три бакнежи, но го прифаќа подарокот. Таа вечер, господарот Бертилак се враќа со убиена лисица и ја менува за три бакнежи, но Гавејн не му го дава свилениот појас. Следното утро, Гавејн тргнува кон Зелениот параклис со свилениот појас. Тој таму го наоѓа Зелениот Витез како ја остри својата секира, и како што е договорено, Гавејн се наведнува за да го прими ударот. Зелениот Витез замавнува еднаш и Гавејн се мрда, вториот пат Зелениот Витез му ја запира раката, а на третиот замав нежно го удира Гавејн по вратот. Зелениот Витез открива дека е Бертилак и објаснува дека предизвикот го смислила волшебничката [[Моргана|Моргана ле Феј]], полусестрата на кралот Артур. Гавејн е вознемирен и се кае, но двајцата остануваат пријатели и Гавејн се враќа во Камелот носејќи го зелениот појас како симбол на неговиот срам. Сепак, кралот Артур наредува сите витези отсега натаму да носат зелен појас како признание за приклучението<ref>Приклучение значи авантура. Синоним.</ref> на Гавејн. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Sister project links|auto=1|q=y|s=y}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Англиска книжевност]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] [[Категорија:Поеми]] [[Категорија:Средноанглиска книжевност]] 7jjxoypw7ncr2gt99p0tm4w3zvw0ly7 0 1342144 5562439 5377887 2026-05-22T19:00:48Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562439 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Хаплогрупа|name=G-M377|map=|origin-date=8,700 п.с.<ref name="yfull.com">{{Cite web|url=https://www.yfull.com/tree/G-M377/|title=G-M377 YTree|website=www.yfull.com|accessdate=25 March 2023}}</ref>|origin-place=[[Западна Африка]]|ancestor=[[Халпогрупа G2b (M3115)]]|descendants=|mutations=M377, L72|members=[[Паштуни]], [[Сефарди]], [[Ашкенази]], [[Мизрахи]], [[Палестинци]], [[Либанци]], [[Сиријци]]}} '''Хаплогрупата G-M377''' — хаплогрупа со Y-хромозом и е дефинирана со присуство на мутација M377.<ref name="pmid16400607">{{Наведено списание|date=Feb 2006|title=Polarity and temporality of high-resolution y-chromosome distributions in India identify both indigenous and exogenous expansions and reveal minor genetic influence of Central Asian pastoralists|journal=[[American Journal of Human Genetics]]|volume=78|issue=2|pages=202–21|doi=10.1086/499411|pmc=1380230|pmid=16400607}}</ref> Таа е гранка на хаплогрупата G2b-M3115, која пак е дефинирана со присуството на мутацијата M3115.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yfull.com/tree/G-M3115/|title=G-M3115 YTree|work=www.yfull.com|accessdate=2024-01-11}}</ref> Била пронајдена меѓу Паштуните, кои се класифицирани како Иранци и во многу понизок размер меѓу сите големи еврејски групи, Палестинци, Либанци и Сиријци <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thegeneticatlas.com/World_Y-DNA.htm|title=The Genetic Atlas|work=thegeneticatlas.com}}</ref><ref>{{Наведено списание|date=July 2010|title=The genome-wide structure of the Jewish people.|journal=Nature|volume=466|issue=7303|pages=238–42|bibcode=2010Natur.466..238B|doi=10.1038/nature09103|pmid=20531471}}</ref> == Потекло == Хаплогрупата G има повеќе мистерии во врска со своето потекло и распространетост од речиси секоја друга голема хаплогрупа Y. Хаплогрупите кои се ретки во одредени региони се почести во други и имаат прилично јасно потекло на други места каде што почесто се наоѓаат. G-M377 нема ниту една од овие очигледни карактеристики. До Втората светска војна била најзастапена во источна Европа, регион каде што пристигнала релативно неодамна, но била ретка во другите региони; вклучувајќи ја и нејзината веројатна област на потекло. Распределбата на G-M377 е ретка и дисперзирана, со речиси никакви хаплотипови G-M377 кои се наоѓаат во многу големи интервентни региони. Овој модел се смета дека е единствен меѓу Y хаплогрупите. Екстремната реткост на G-M377 во северен Пакистан може да укаже дека G-M377 во оваа област потекнува надвор од регионот и била донесена таму во историскиот период, можеби од подалеку од запад (Пакистан бил дел и од [[Ахеменидско Царство|Ахеменидското Царство]], освоено од [[Александар III Македонски|Александар Велики]], а потоа биле образувани помали кралства). Пакистанските хаплотипови G-M377 се прилично дивергентни од еврејскиот клад на Ашкеназите, и затоа воопшто не укажуваат на неодамнешно заедничко потекло. == Филогенетска положба == '''G* (M201)''' * '''''G1''''' (M285, M342) * '''''G2''''' (P287) ** ''G2a'' (P15, U5, L31/S149, L149) ** ''G2b'' (M3115) *** '''''G2b1 (M377)''''' *** ''G2b2 (FGC3095)''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://isogg.org/tree/|title=ISOGG 2019 Y-DNA Haplogroup Tree|work=isogg.org|accessdate=2024-01-11}}</ref> == Карактеристики == === Разлика на Y-STR алели === За целосниот список на сите вредности на модалниот хаплотип на G2b Y-STR, погледнете го записот на: [https://web.archive.org/web/20071215144820/http://www.ysearch.org/search_view.asp?uid=HRGEN&viewuid=HRGEN&p=1 HRGEN во ySearch.org] Сите G2b примероци досега тестирани имаат нула вредност за маркерот DYS425, (недостасува алел „T“ на палиндромскиот Y-STR DYS371, резултат на настанот RecLOH. Оваа промена е крајно невообичаена во остатокот од хаплогрупата G, но очигледно се случила на почетокот на историјата на G2b. {| style="text-align:left" border="1" |+G2b Y-STR што ги разликува вредностите на алели !Y-STR !Опсег на алели !Модали |- !DYS393 |12-13 |13 |- !DYS390 |23-24 |23 |- !DYS19 |15-17 |15<br /><br />17 |- !DYS391 |10-12 |10<br /><br />11 |- !DYS385* |13,15<br /><br />13,16<br /><br />13,17<br /><br />14,16 |13,16 |- !DYS426 |11 | |- !DYS388 |12 | |- !DYS439 |11-12 |11 |- !DYS392 |11 | |- !DYS389 |13,29<br /><br />13,30<br /><br />13,31<br /><br />14,31<br /><br />14,32<br /><br />14,33<br /><br />15,33 |13,30<br /><br />14,31<br /><br />14,32 |- !DYS459 |8,9 | |- !DYS464 |13,13,14,15<br /><br />13,13,15,15<br /><br />13,14,14,15<br /><br />13,14,15,15 |13,14,15,15 |- !DYS607 |15-17 |16 |- !DYS395S1a |16,16 | |- !DYS425 | - | |- !DYS413 |21,22 | |- !DYS436 |11 | |- !DYS481 |19 | |- !DYS461 |12 | |} <nowiki>*</nowiki> Во хаплогрупата G2b, според Китлер протоколот за DYS385 кој го тестира вистинскиот редослед на алелите DYS385 долж хромозомот Y, помалиот алел му претходи на поголемиот и затоа алелската секвенца дадена овде е физички точна. === Секвенца на прајмер === {| style="text-align:center" cellpadding="5" border="1" !Име на SNP !Ген !Местоположба на ген !Y - позиција ! |- |M377 |[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=gene&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=8653&ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Gene.Gene_ResultsPanel.Gene_RVDocSum DDX3Y] |интрон 10 |[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/mapview/maps.cgi?taxid=9606&chr=Y&MAPS=genec,ugHs,genes-r&cmd=focus&fill=40&query=uid(11098051)&QSTR=8653%5Bgene%5Fid%5D 15,536,827] | |- ! colspan="2" | ! colspan="2" |Primer (5'→3')<ref name="pmid16400607"/> ! |- !место<br /><br />(bp) !SNP !напред !обратно !должина<br /><br />(bp) |- |40 |A→T |tatgcatttgttgagtatatgtc |gttctgaatgaaagttcaaacg |326 |} == Распространетост == === Ашкенази Евреи === Група тесно поврзани ашкенашките Евреи претставуваат мнозински потврдени G-M377 лица ширум светот, како од приватно тестирање, така и од академски проучувања. Од 211 познати европски G-M377, 8 се знае дека имаат нееврејски патрилинески предци. G-M377 сочинува околу 7% од сите хаплотипови на хромозомот Y на ашкенашките Евреи, како што било откриено во [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=PubMed&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=14740294&ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVDocSum Бехар и соработниците (2004)] (n=442, GxG2=33).<ref name="pmid14740294">{{Наведено списание|date=Mar 2004|title=Contrasting patterns of Y chromosome variation in Ashkenazi Jewish and host non-Jewish European populations|journal=Human Genetics|volume=114|issue=4|pages=354–65|doi=10.1007/s00439-003-1073-7|pmid=14740294}}</ref> Во [https://web.archive.org/web/20071012182111/http://home.comcast.net/~whitathey/tableg3.htm дополнителните податоци од Бехар (2004)], помеѓу ашкенашките еврејски хаплотипови Г, хаплотиповите 4 и 6-15 се G-M377, 2,3,5 се G-M285, а хаплогрупата на првата наведена е нејасна. Во примерок од 955 хаплотипови на хаплогрупата G, има 103 Ашкенази G-M377 и 14 Ашкенази G-M285. Меѓу Евреите во Израел од многу области на светот, G-M377 сочинувала 3,7% во едно иследување.<ref name="Hammer2009">{{Наведено списание|date=Nov 2009|title=Extended Y chromosome haplotypes resolve multiple and unique lineages of the Jewish priesthood|journal=Human Genetics|volume=126|issue=5|pages=707–17|doi=10.1007/s00439-009-0727-5|pmc=2771134|pmid=19669163}}</ref> * [https://web.archive.org/web/20071222063443/http://www.archaeogenetics.org/y-dna/G/G2c/G2c%20comparative%20haplotype%20table.html European G2b comparative haplotype table] * [https://web.archive.org/web/20110718190918/http://www.smgf.org/ychromosome/search_results.jspx?labStandard=FamilyTreeDNA_v1&searchType=genetic&matchPercent=match_70&showCountries=on&showMissingData=on&showAllSurnames=on&DYS393=13&DYS392=11&DYS449=28&DYS446=18&DYS390=23&DYS389B=18&DYS464_a=13&DYS464_b=14&DYS461=11&DYS394=16&DYS458=18&DYS464_c=15&DYS464_d=15&DYS462=11&DYS391=10&DYS459_a=8&DYS459_b=9&DYS460=10&YGATAA10=12&DYS385_a=13&DYS385_b=16&DYS455=11&YGATAH4=12&YGATAC4=24&DYS426=11&DYS454=11&YCAII_a=20&YCAII_b=20&GGAAT1B07=11&DYS388=12&DYS447=24&DYS456=17&DYS441=16&DYS439=11&DYS437=16&DYS442=12&DYS445=11&DYS389I=14&DYS448=24&DYS438=10&DYS452=31&DYS444=13&DYS463=23 G2c SMGF.org haplotype search] === Западна Германија === G-M377 се наоѓа и кај Ашкеназите Евреи од Западна Германија. На Евреите не им било дозволено да престојуваат во повеќето делови на Германија во 16 и 17 век, настрана од еврејското гето во Франкфурт. Евреите биле протерани во 1670 година од Виена и надвојводството Австрија. По погромот на Хмелницки во Полска во 1648 година, започнала преселбата на Евреите од Полска и Литванија во Западна Германија, која се забрзала и продолжила во 19 век. Значителен број германски еврејски G-M377 се смета дека претставуваат независна населба од пред 1640-тите; некои сепак може да бидат резултат на преселба од Источна Европа. === Сицилија === Меѓу Европејците, постојат неколку значајни исклучоци од оваа речиси ексклузивна еврејска распространетост на Ашкенази - од повеќе од 2.000 познати европски G-M377, има 4 Сицилијанци, вклучително и 3 членови на едно семејство со традиција на еврејско патрилинеално потекло од 16 век во [[Сицилија]]. === Сирија и Либан === Има неколку поединци со сириско и либанско потекло кои исто така ја поседуваат оваа хаплогрупа. Овие хаплотипови G-M377 образуваат посебен кластер кој е многу различен од еврејскиот клад Ашкенази. [https://www.yfull.com/tree/G-Y60496/] === Источна Анадолија === Бил потврден G-M377 Y-STR хаплотип <ref>{{Наведени вести|title=Personal communication from the primary author|last=Underhill|first=Peter|date=2007-09-24}}</ref> пронајден во литературата е [https://web.archive.org/web/20071012182111/http://home.comcast.net/~whitathey/tableg3.htm хаплотипот 54] од проучување на анадолските Y хромозоми (n=523) од [http://evolutsioon.ut.ee/publications/Cinnioglu2004.pdf Џиниоглу и неговите соработници (2004)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230327224050/https://evolutsioon.ut.ee/publications/Cinnioglu2004.pdf |date=2023-03-27 }} кој е пронајден во Источна Турција, во градот [[Карс]], многу блиску до [[Ерменија]].<ref name="pmid14586639">{{Наведено списание|date=Jan 2004|title=Excavating Y-chromosome haplotype strata in Anatolia|journal=Human Genetics|volume=114|issue=2|pages=127–48|doi=10.1007/s00439-003-1031-4|pmid=14586639}}</ref> === Ерменија === Кај Ерменец од [[Сјуник]] бил пронајден базален G-M377* <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yfull.com/tree/G-M377/|title=G-M377 YTree|work=www.yfull.com|accessdate=2024-01-11}}</ref> === Иран === Хаплогрупата G-M377 била пронајдена кај 1,6% (1/63) од Азербејџанците од провинцијата Западен Азербејџан во Иран во [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0041252 студија од 2012 година] . === Авганистан === Иследувањето покажало дека хаплогрупата G-M377 достигнува 14,7% кај авганистанските Паштуни од Баглан (5/34), 7,5% кај Паштуните од Кундуз (4/53), 2,7% кај Таџикистанците од Бадакшан (1/37) и 3,7% кај Таџикистанците од Балх (2/54).<ref>{{Наведено списание|last=Di Cristofaro|first=Julie|last2=Pennarun|first2=Erwan|last3=Mazières|first3=Stéphane|last4=Myres|first4=Natalie M.|last5=Lin|first5=Alice A.|last6=Temori|first6=Shah Aga|last7=Metspalu|first7=Mait|last8=Metspalu|first8=Ene|last9=Witzel|first9=Michael|year=2013|title=Afghan Hindu Kush: Where Eurasian Sub-Continent Gene Flows Converge|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=10|pages=e76748|bibcode=2013PLoSO...876748D|doi=10.1371/journal.pone.0076748|pmc=3799995|pmid=24204668|doi-access=free}}</ref> === Пакистан === Постојат само два други потврдени примероци G-M377 кои се јавно пријавени во академската литература досега, еден Паштун во провинцијата Кајбер Пахтунхва во Пакистан и еден [[Хунзи|Бурушо]] во [[Долина на Хунзите|долината на Хунзите]] во [[Кашмир]]. Овие два G-M377 се Y-STR хаплотипови 731 и 794 од [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380230&rendertype=table&id=TB3 Табела 3] {{Семарх|url=https://archive.today/20130801120640/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1380230&rendertype=table&id=TB3 |date=2013-08-01 }} во проучувањето на [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=16400607 Сененгупта и соработниците (2006)]{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} од индиски (n=728), пакистански (n=176) и источноазиски (n=175) лоза на хромозомите Y.<ref name="pmid16400607"/> [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?Db=PubMed&Cmd=ShowDetailView&TermToSearch=17047675&ordinalpos=1&itool=EntrezSystem2.PEntrez.Pubmed.Pubmed_ResultsPanel.Pubmed_RVDocSum Фирасат и сор. (2007)] пронашле 1 G меѓу 97 Бурушо, а во Сенгупта и сор. (2006) единствениот Бурушо Г бил G-M377, што го прави веројатно дека и овој сингл G е G-M377.<ref name="pmid17047675">{{Наведено списание|date=Jan 2007|title=Y-chromosomal evidence for a limited Greek contribution to the Pathan population of Pakistan|journal=European Journal of Human Genetics|volume=15|issue=1|pages=121–6|doi=10.1038/sj.ejhg.5201726|pmc=2588664|pmid=17047675}}</ref> Референтната база на податоци за хромозомот на хромозомот Y има неколку хаплотипови од Индија и Пакистан кои најверојатно се G-M377 [https://web.archive.org/web/20130928234448/http://www.yhrd.org/YSNP11B] . === Претстојни студии === Два можни примероци [[Хаплотип|на хаплотипот]] G-M377 Y-STR во литературата биле добиени од проучувањето на еврејските и нееврејските хромозоми Y од Блискиот Исток, од страна на [http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=11573163#figures-tables-sec Небел и сор. (2001)]{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (во Додаток Табела А1), хаплотип 51 кој бил пронајден кај 1 Ашкеназ (n=79) и 3 Курдски Евреи <ref>{{Наведена енциклопедија|location=New York, New York}}</ref> (n=99), и хаплотип 47 кој бил пронајден кај 1 ирачки Евреин (комбиниран ирачки Евреи n=20 и сириски Евреи n=3). Меѓутоа, неодамна напредокот во предвидувањето на хаплогрупите ги утврдил овие хаплотипови G-M377. Тие исто така припаѓаат на она што во тоа време се нарекувала „Хаплогрупа 2“, (F*, G и I) <ref name="YCC">{{Наведена мрежна страница|url=http://ycc.biosci.arizona.edu/nomenclature_system/fig1.html|title=YCC NRY Tree 2002 v2002.01.18|last=Y Chromosome Consortium|year=2002|archive-url=https://archive.today/20120805220306/http://ycc.biosci.arizona.edu/nomenclature_system/fig1.html|archive-date=2012-08-05|accessdate=2007-09-16}}</ref> и во рамките на овој сет на хаплогрупи овие прикажуваат шема на алел Y-STR единствена за хаплогрупата G-M377. Во ова проучување, G-M377 бил пронајден кај 3% од курдските Евреи.<ref name="pmid11573163">{{Наведено списание|date=Nov 2001|title=The Y chromosome pool of Jews as part of the genetic landscape of the Middle East|journal=American Journal of Human Genetics|volume=69|issue=5|pages=1095–112|doi=10.1086/324070|pmc=1274378|pmid=11573163}}</ref> Други примероци на хромозомот Y земени од претстојното проучување на [[сефарди]]те и Евреите од Блискиот Исток (Мизрахи) пронашле само неколку примероци GxG2 (во хромозомот Y хаплогрупа G, но не и во G2). Прелиминарните индикации се дека во оваа студија, само еден турски Евреин одговара на кој било од модалните хаплотипови за G-M377, меѓутоа, сите овие примероци се тестираат за M377. == Време до најновиот заеднички предок (TMRCA) == Времето до Најновиот заеднички предок (TMRCA) за европскиот G-M377, добиен со генерирање на мрежа со средно спојување <ref name="pmid10331250">{{Наведено списание|date=Jan 1999|title=Median-joining networks for inferring intraspecific phylogenies|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=16|issue=1|pages=37–48|doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a026036|pmid=10331250|doi-access=free}}</ref> од преку 25 хаплотипови со 67 Y-STR, дава датум од 955 години од просечната година на раѓање на тестисите (се проценува на 1950 година), со стандардно отстапување од 107 години.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.archaeogenetics.org/y-dna/G/G2c/G2c%20tMRCA%20estimate%20fast%20mutating%20=%205%20@%2081%20years%20per%20rho%20=%201489.jpg|title=G2b tMRCA estimate (fast mutation STRs = 5) @ 81 years per rho = 1489|last=Kandell|first=Ted|access-date=2007-10-03}}{{Мртва_врска|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Стапката на мутација што се користи се заснова на онаа на семејните групи со познати најнови заеднички предци.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.archaeogenetics.org/y-dna/G/G2%20Athey%20tMRCA%20estimate%20fast%20mutating%20=%205%20@%2081%20years%20per%20rho%20=%201641.jpg|title=G2b Athey family median-joining network tMRCA estimate (fast mutating STRs = 5) @ 81 years per rho = 1641 (average birth year = 1947, known MRCA b. 1643)|last=Kandell|first=Ted|date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110728100751/http://www.archaeogenetics.org/y-dna/G/G2%20Athey%20tMRCA%20estimate%20fast%20mutating%20=%205%20@%2081%20years%20per%20rho%20=%201641.jpg|archive-date=2011-07-28|accessdate=2007-10-03}}</ref> Досега, овој TMRCA ги вклучува сите групи на европски G-M377, вклучувајќи ги и Италијанците. Овој доцен датум на TMRCA за целиот G-M377 во Европа го покренува прашањето кога G-M377 првпат влегол во Европа. Доколку G-M377 влегол во Европа во претходен период, би очекувале да видиме повеќе различни хаплотипови отколку што гледаме во моментов. Многу необичната високо етнички специфична распространетост на G-M377 во Европа во комбинација со многу доцниот TMRCA го покренува прашањето од каде G-M377 можел да влезе во Европа. Исто така, дали ширењето на G-M377 во Европа од Кралството Полска до Германија и Италија, од Германија до Италија и Полска, или Италија на север до двете други области? Се смета дека ниту еден одреден регион не е поразличен од кој било друг, и всушност, се смета дека не постојат географски поврзани поткладови во европскиот G-M377, при што примероците од секој регион поблиску се совпаѓаат со некои од други региони отколку оние од истиот регион. == Можна историја == Еден многу ран примерок G-M3115, иако бил изведен како негативен за SNP M377, бил пронајден во остатоците од поединец кој датира од 7000 п.н.е. во пештерата Везмех, место во близина на Есламабад-е Гарб во провинцијата Керманшах во западен [[Иран]].<ref>{{Наведено списание|last=Broushaki|first=F.|last2=Thomas|first2=M. G.|last3=Link|first3=V.|last4=López|first4=S.|last5=Van Dorp|first5=L.|last6=Kirsanow|first6=K.|last7=Hofmanová|first7=Z.|last8=Diekmann|first8=Y.|last9=Cassidy|first9=L. M.|displayauthors=1|year=2016|title=Early Neolithic genomes from the eastern Fertile Crescent &#124; Science|journal=Science|volume=353|issue=6298|pages=499–503|doi=10.1126/science.aaf7943|pmc=5113750|pmid=27417496}}</ref> Поточно, му припаѓал на '''G-Y37100'''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yfull.com/tree/G-Y37100/|title=G-Y37100 YTree}}</ref> === Сицилија === Се проценува дека Евреите сочинувале 6% или повеќе од населението на Сицилија во 1492 година <ref name="tracingthetribe.blogspot.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://tracingthetribe.blogspot.com/2006/08/at-icjg-jews-in-italy.html|title=Tracing the Tribe: At the ICJG: Jews in Italy|last=Talalay Dardashti|first=Schelly|date=2006-08-20|accessdate=2007-09-19}}</ref> Историските докази покажуваат дека повеќето сицилијански Евреи заминале на исток во Отоманското Царство, каде што сицилијанските еврејски собранија постоеле во [[Солун]] и [[Цариград]] до крајот на 19 век. Сепак, познато е дека многу сицилијански Евреи прво отишле во [[Калабрија]], а потоа Евреите биле протерани од Калабрија во 1524 година, а подоцна и од целото Кралство Неапол во 1540 година. Постоело постепено движење во текот на 16 век на Евреите во Италија од југ кон север, со влошување на условите за Евреите во Рим по 1556 година и Венеција во 1580-тите. Многу Евреи од Венеција и околината мигрирале во Полска и Литванија во тоа време.<ref name="tracingthetribe.blogspot.com" /><ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/findingitalianr000coll|title=Finding Italian Roots: The Complete Guide for Americans|last=Colletta|first=John Phillip|publisher=Genealogical Publishing|year=2003|isbn=978-0-8063-1741-0|pages=[https://archive.org/details/findingitalianr000coll/page/146 146]–148|url-access=registration}}</ref> Во овој период постоела директна преселба од Сицилија или Јужна Италија одделно кон Западна Германија и Полска-Литванија, но присуството на G2b во Германија може да се должи на претходна преселба од Франција или Шпанија; бидејќи присуството на предците G2b2 во Германија се смета дека датира барем од раните 1500-ти. Евреите живееле на Сицилија уште од римско време. По византиското повторно освојување на Сицилија од [[Аријанство|аријанските]] [[Остроготи]] кои биле многу толерантни кон Евреите во 552 година, условите драстично се влошиле за Евреите во Сицилија. Под [[Византија]], неколку Евреи живееле на Сицилија поради службено прогонство. Пред 606 година, бискупот од Палермо наредил синагогата да се претвори во црква. Едикт издаден од [[Лав III Сириец|Лав III Исаверијан]] во 722 година, кој наредил насилно крштевање на сите Евреи во Империјата.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.roman-emperors.org/leoiii.htm|title=Roman Emperors - DIR Leo II|last=Neil|first=Bronwen|date=2000-11-25|accessdate=2007-09-23}}</ref> По муслиманското освојување на Сицилија во 831–902 година, голем број Евреи се населиле на островот.<ref>{{Наведено списание|last=Cracco Ruggini|first=Lellia|year=1984|title=Christianization in Sicily (IIIrd - VIIth Century)|url=http://www.ucm.es/BUCM/revistas/ghi/02130181/articulos/GERI8383110219A.PDF|journal=Gerión|pages=226|archive-url=https://web.archive.org/web/20110609032531/http://www.ucm.es/BUCM/revistas/ghi/02130181/articulos/GERI8383110219A.PDF|archive-date=2011-06-09|access-date=2007-09-23}}</ref> Во 972 година, арапскиот трговец Ибн Хаукал спомнал еврејски кварт во Палермо, а до 1170 година, Бенјамин од Тудела пријавил 1500 еврејски домаќинства во Палермо и 200 во Месина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/JewishSicily/ItaliaJudaica.html|title=Italia Judaica|last=Dieli|first=Art|date=2005-12-13|accessdate=2007-09-23}}</ref> Во 1149 година, Роџер II насилно ги пргонил еврејските ткајачи на брокат, дамаск и свила од Теба во Грција на Сицилија за да основаат индустрија за свила таму.<ref name="tracingthetribe.blogspot.com"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/JewishSicily/JudaicaMessina1.html|title=The Jews of Messina|last=Martino|first=Giuseppe|date=2005-10-11|language=it, en|accessdate=2007-09-19}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dieli.net/SicilyPage/JewishSicily/JewishNames.html|title=Jewish Names in Sicily|last=Dieli|first=Art|date=2005-11-29|accessdate=2007-09-19}}</ref> Ова е пример за доцниот влез во Сицилија на не-ибериски, непровансалски Евреи од надвор од Западна и Централна Европа, од регион кој е слабо тестиран или без Евреи во современо време. Прелиминарните заклучоци од овој доказ се дека хаплогрупата G2b не е родна во Европа. Многу доцната tMRCA и многу високата етничка специфичност укажуваат на прилично кратко присуство во Европа, но она што учествувало во експоненцијалниот раст на еврејското население Ашкенази во Источна и Централна Европа по Црната смрт. Целосниот недостаток на G2b во Иберија, а исто така и досега меѓу шпанските Евреи, укажува дека G2b не потекнува од Шпанија или Франција, бидејќи некои шпански еврејски семејства потекнуваат од јужна Франција и мигрирале во Шпанија откако Франција ги протерала Евреите во 1306 година. Ова, заедно со другите докази, ја остава Сицилија како европско потекло на G2b. Познато е дека еврејските Грци и Мизрахи пристигнале во Сицилија дури во 1149 година, и дека првенствено повеќето сицилијански Евреи се населиле таму за време на арапското Сицилиско Емирство. Ова е еден начин да се објасни многу доцното присуство на G2b во Европа, веројатното присуство на G2b меѓу курдските Евреи, ако не и останатите Евреи Мизрахи. === Паштуни и Бурушоси === Присуството во овие региони би можело да се објасни со неколку посебни теории, секоја со своја временска скала. Се смета дека е многу веројатно дека G-M377 потекнува од Блискиот Исток, во [[Мала Азија|Анадолија]] или [[Сирија]], и од таму се проширил и кон исток и кон запад. Една често изнесена идеја е директното израелско потекло за Паштуните како целина. Овие приказни биле распространети во средновековните времиња од религиозни причини и како дел од натпреварот помеѓу [[Могулско Царство|Могулите]] и Паштуните. Сепак, ова не го негира можното средновековно еврејско потекло за некои од паштунските потплемиња, но тоа ќе зависи од зачестеноста на G-M377 кај Паштуните, бидејќи секоја еврејска генетска мешавина во релативно неодамнешното време би била ограничена во опсегот. . ==== Патот на свилата ==== [[Податотека:Silk_route.jpg|десно|мини|350x350пкс| Средновековниот [[пат на свилата]], кој се протегаше од [[Сицилија]] до [[Самарканд]], [[Долина на Хунзите|долината Хунза]] и понатаму до Каифенг, Кина .]] Реткоста на G-M377 во североисточен Пакистан може да укаже дека G-M377 во оваа област потекнува надвор од регионот и била донесена таму во историскиот период од подалеку на запад (оваа област била дел и од [[Ахеменидско Царство|Ахеменидското Царство]], освоено од [[Александар III Македонски|Александар Македонски]], а потоа биле образувани помали грчки кралства. Овие два пријавени хаплотипови G-M377 се смета дека се доста различни и од еврејскиот клад Ашкенази и од осамениот североисточен анадолски G-M377 врз основа на само 10 Y-STR, и затоа можеби не укажуваат на неодамнешно заедничко потекло. Друга можна рута што го донела G-M377 во овој регион е преку трговијата, бидејќи Хунза е плодна долина која била главна точка за застанување долж јужниот пат на свилата непосредно пред преминот Хунџераб во Кина.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://pakistaniat.com/2006/07/11/guest-post-adventures-up-the-silk-road/|title=Guest Post: Adventures up the Silk Road: All Things Pakistan|last=Shirazi|first=S.A.J.|date=2006-07-11|accessdate=2007-09-23}}</ref> Северното блискоисточно и јужнокавкаско потекло на G-M377 е многу поверојатно. Турскиот хаплотип G-M377 и 5 од 6 други речиси сигурни ерменски хаплотипови G-M377 имаат предци од мал регион во [[Карс (покраина)|провинцијата Карс]] во Турција во близина на средновековните престолнини на Ерменија. Реткоста на G-M377, која е ограничена на оваа мала област која станала важна дури по 884 година, најверојатно се должи на пристигнувањето на G-M377 во регионот по ова време. Повторно, еврејските области на Курдистан не биле далеку од истиот регион. [[Хаплогрупа G-M201|Хаплогрупата G]] ја има својата најголема разновидност на истата област, каде што биле пронајдени сите регистрирани под-хаплогрупи на G, така што доказите се смета дека укажуваат на овој регион во Источна Анадолија или јужно од Кавказ како област на потекло за целата хаплогрупа G. G-M377 можел да се прошири од овој регион кон исток кон Хиндукуш и Каракорум, и на југ меѓу Јудејците, а потоа на запад со еврејската дијаспора до Италија, а потоа во Централна и Источна Европа. == Познати луѓе во хаплогрупата G-M377 == * Џон Г. Крамер (роден 1934) : Физичар и автор. * Џејмс Франциск (1934-1991) : Водечки американски филмски и телевизиски актер. * Њутн Минов (роден 1926 година) : Поранешен претседател на Сојузната комисија за комуникации на Соединетите држави (FCC) и претседател на Јавниот радиодифузен сервис (PBS). {{Инфокутија Хаплогрупа|name=G-M377|map=|origin-date=8,700 п.с.<ref name="yfull.com">{{Cite web|url=https://www.yfull.com/tree/G-M377/|title=G-M377 YTree|website=www.yfull.com|accessdate=25 March 2023}}</ref>|origin-place=[[Западна Африка]]</ref>|ancestor=[[Халпогрупа G2b (M3115)]]|descendants=|mutations=M377, L72|members=[[Паштуни]], [[Сефарди]], [[Ашкенази]], [[Мизрахи]], [[Палестинци]], [[Либанци]], [[Сиријци]]}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == === Мрежни места === * [https://archive.today/20130122192150/http://www.familytreedna.com/public/G2c/index.aspx?fixed_columns=on Семејно стебло ДНК Хаплогрупа G2b Проект] * [https://web.archive.org/web/20070928193934/http://www.yhaplogroups.info/G_SNP_Project.html Хаплогрупа G SNP проект] * [https://sites.google.com/site/haplogroupgproject/home Категории и податоци за хаплогрупата Г] === Карти === * [http://www.relativegenetics.com/genomics/images/haploMaps/originals/G_large_RG.jpg Карта на Г] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070926142506/http://www.relativegenetics.com/genomics/images/haploMaps/originals/G_large_RG.jpg |date=2007-09-26 }} * [https://web.archive.org/web/20061116235645/https://www3.nationalgeographic.com/genographic/atlas.html?card=my034 Ширење на Haplogroup G], од ''National Geographic'' * [http://www.isogg.org/tree/ISOGG_YDNATreeTrunk.html Дрвото на хаплогрупата ISOGG Y од 2012 година] === Поштенски списоци === * [https://archive.today/20130105151107/http://tech.groups.yahoo.com/group/Y-DNA-G2c/ Група за дискусија на Хаплогрупа G2b] * [https://web.archive.org/web/20071213191313/http://lists.rootsweb.com/index/other/DNA/Y-DNA-HAPLOGROUP-G.html Поштенска листа на Rootsweb Haplogroup G] * [http://www.familytreedna.com/public/G2c Проектот Хаплогрупа G2b на ДНК на семејното стебло] * [http://www.familytreedna.com/public/G-YDNA Проектот Haplogroup G на FamilyTreeDNA] {{Y-ДНК}} [[Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи|G-M377]] ekxc2ea16jxm7aypqp9dya2ycq9ua3m 0 1342171 5562432 5493981 2026-05-22T18:55:53Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562432 wikitext text/x-wiki '''Последниот заеднички предок шимпанзо-човек''' (ПЗПШЧ) е последниот заеднички предок што го делат постоечките ''[[Човек (род)|Хомо]]'' (човек) и ''[[Шимпанзо|Пан]]'' ([[Обично шимпанзо|шимпанзо]] и бонобо) родови на Хоминините. Проценките за датумот на раздвојување варираат во голема мера од пред тринаесет до пет милиони години. Во човечките генетски студии, ПЗПШЧ е корисен како точка на прицврстување за пресметување на стапките на еднонуклеотиден полиморфизам (SNP) кај човечките популации каде што шимпанзата се користат како надворешна група, односно како постоечки видови генетски најмногу слични на ''[[Човек|Хомо сапиенс]]''. == Таксономија == {{clade|{{clade|label1=[[Човеколики мајмуни]] (гибони)|1={{clade |label1= }} |label2=[[Големи човеколики мајмуни]] (хоминиди) |2={{clade|label1=[[Понгини]] |1={{clade |label1= (орангутан) |1={{clade }} }} |label2=[[Хоминине]] |2={{clade|label1=[[Горилини]] |1={{clade |label1=(горила) |1={{clade }} }} |label2=[[Хоминини]] |2={{clade |label1=[[Панина]] |1={{clade|label1=(шимпанзо)|1={{clade }} }} |2={{clade|label1=[[австралопитецина]] (човек)|1={{clade }} }} }} }} }} }}|style1=font-size:80%; line-height:80%|label1=[[Човеколики мајмуни]] (хоминоиди)}}{{Цитат|Всушност, сега не постои априорна причина да се претпостави дека времето на разделување на човекот и шимпанзата е особено неодамнешно, а фосилните докази денес се целосно компатибилни со постарите датуми на раздвојување помеѓу шимпанзата и човекот [7 до 10...]|Вајт и неговите соработници (2009)|<ref name="pmid19810190">{{cite journal |vauthors=White TD, Asfaw B, Beyene Y |title=Ardipithecus ramidus and the paleobiology of early hominids |url=https://archive.org/details/sim_science_2009-10-02_326_5949/page/74 |journal=Science |volume=326 |issue=5949 |pages=75–86 |date=October 2009 |pmid=19810190 |doi= 10.1126/science.1175802 |display-authors=etal |bibcode=2009Sci...326...75W|s2cid=20189444 }}</ref>}} Таксонското [[Племе (биологија)|племе]] ''Хоминини'' било предложено да ги оддели луѓето (родот ''[[Човек (род)|Хомо]]'') од шимпанзата (''[[Шимпанзо|Пан]]'') и горилата (родот ''Горила'') со идејата дека најмалку сличните видови треба да се одвојат од другите два. Меѓутоа, подоцнежните докази откриле дека ''Пан'' и ''Хомо'' се генетски поблиски отколку ''Пан'' и ''Горилата''; така, ''Пан'' бил наведен на племето ''Хоминини'' со ''Хомо''. ''Горилата'' денес се одделен род и се наведени во новиот таксон како „племе Горилини“. Ман и Вајс (1996), предложиле племето ''Хоминини'' да ги опфати ''[[Шимпанзо|Пан]]'' и ''[[Човек (род)|Хомо]]'', групирани во посебни потплемиња.<ref name="Mann">{{Наведено списание|last=Mann, Alan|last2=Mark Weiss|year=1996|title=Hominoid Phylogeny and Taxonomy: a consideration of the molecular and Fossil Evidence in an Historical Perspective|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=5|issue=1|pages=169–181|doi=10.1006/mpev.1996.0011|pmid=8673284|doi-access=free}}</ref> Тие ги класифицирале ''хомо'' и сите двоножни мајмуни во потплемето Хоминина и ''Пан'' во потплемето Панина. (Вуд (2010) коментирал за различните погледи на оваа таксономија.) <ref name="Wood2010">{{Наведено списание|last=B. Wood|year=2010|title=Reconstructing human evolution: Achievements, challenges, and opportunities|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=107|issue=Suppl 2|pages=8902–8909|bibcode=2010PNAS..107.8902W|doi=10.1073/pnas.1001649107|pmc=3024019|pmid=20445105|doi-access=free}}</ref> „''Клада на шимпанзото''“ била поставена од Вуд и Ричмонд, кои го навеле на племето ''Панини'', кое било замислено од семејството ''Hominidae'' да се состои од трифуркација на подфамилии.<ref name="WoodRichmond">{{Наведено списание|last=Wood and Richmond.|last2=Richmond|first2=BG|year=2000|title=Human evolution: taxonomy and paleobiology|journal=Journal of Anatomy|volume=197|issue=Pt 1|pages=19–60|doi=10.1046/j.1469-7580.2000.19710019.x|pmc=1468107|pmid=10999270}}</ref> Ричард Вренгам (2001) тврдел дека видот ПЗПШЧ е многу сличен на обичното шимпанзо (''[[Обично шимпанзо|Pan troglodytes]]'') - толку многу што треба да се класифицира како член на родот ''[[Шимпанзо|Пан]]'' и да му се даде таксономското име.<ref name="Wrangham">"Out of the ''Pan'', Into the Fire" in: {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LavQGJVq5ScC&pg=PA124|title=Tree of Origin: What Primate Behavior Can Tell Us About Human Social Evolution|date=2001|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674010048|editor-last=Frans B. M. De Waal|pages=124–126}}</ref> Сите родови поврзани со човекот на племето Хоминини кои настанале ''по'' разделувањето од ''Пан'' се членови на потплемето ''Хоминина'', вклучувајќи ги родовите ''Хомо'' и ''Австралопитекус''. Оваа група ја претставува „''човечката клада''“ и нејзините членови се нарекуваат „[[Големи човеколики мајмуни|хоминини]]“.<ref name="Bradley2006">{{Наведено списание|last=Bradley, B. J.|year=2006|title=Reconstructing Phylogenies and Phenotypes: A Molecular View of Human Evolution|journal=Journal of Anatomy|volume=212|issue=4|pages=337–353|doi=10.1111/j.1469-7580.2007.00840.x|pmc=2409108|pmid=18380860}}</ref> == Фосилни докази == Ниту еден фосил сè уште не е дефинитивно идентификуван како ПЗПШЧ. Можен кандидат е ''Graecopithecus'', иако ова тврдење е оспорено бидејќи нема доволно докази за поддршка на определувањето на ''Graecopithecus'' како хоминин.<ref name="graeco">{{Наведено списание|last=Fuss|first=Jochen|last2=Spassov|first2=Nikolai|last3=Begun|first3=David R.|last4=Böhme|first4=Madelaine|year=2017|title=Potential hominin affinities of Graecopithecus from the Late Miocene of Europe|journal=PLOS ONE|volume=12|issue=5|pages=e0177127|bibcode=2017PLoSO..1277127F|doi=10.1371/journal.pone.0177127|pmc=5439669|pmid=28531170|doi-access=free}}</ref> Доколку ова се одреди, би ја ставило поделбата на ПЗПШЧ во [[Југоисточна Европа]] наместо во Африка.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.sci-news.com/othersciences/anthropology/graecopithecus-freybergi-hominin-04888.html|title=Graecopithecus freybergi: Oldest Hominin Lived in Europe, not Africa|access-date=5 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191105144058/http://www.sci-news.com/othersciences/anthropology/graecopithecus-freybergi-hominin-04888.html|archive-date=5 November 2019}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://bigthink.com/life/evolution-europe/|title=New fossils suggest human ancestors evolved in Europe, not Africa|last=Dickinson|first=Kevin|date=2019-04-20|work=Big Think|access-date=2022-10-23}}</ref> ''Sahelanthropus tchadensis'' е исчезнат хоминин со одредена морфологија предложена (и оспорена) да биде како што се очекува од ПЗПШЧ, и живеел пред околу 7 милиони години - блиску до времето на раздвојување шимпанзо-човек. Но, не е јасно дали треба да се класифицира како член на племето Хоминини, односно хоминин, како предок на ''Хомо'' и ''Пан'' и потенцијален кандидат за самиот вид ПЗПШЧ или едноставно како миоценски мајмун со некоја конвергентна анатомска сличност на многу подоцнежни хоминини. ''Ардипитекусот'' најверојатно се појавил по поделбата на човекот и шимпанзата, пред околу 5,5 милиони години, во време кога протокот на гените можеби сè уште бил во тек. Има неколку заеднички карактеристики со шимпанзата, но поради неговата нецелосност на фосилите и близината на поделбата човек-шимпанзо, точната позиција на ''Ардипитекус'' во фосилните записи е нејасна.<ref>{{Наведено списание|last=Wood|first=Bernard|last2=Harrison|first2=Terry|date=2011|title=The evolutionary context of the first hominins|journal=Nature|volume=470|issue=7334|pages=347–35|bibcode=2011Natur.470..347W|doi=10.1038/nature09709|pmid=21331035}}</ref> Најверојатно потекнува од лозата на шимпанзата и затоа не е предок на луѓето.<ref name="Wood harrison">{{Наведено списание|last=Wood|first=Bernard|last2=Harrison|first2=Terry|year=2011|title=The evolutionary context of the first hominins|journal=Nature|volume=470|issue=7334|pages=347–52|bibcode=2011Natur.470..347W|doi=10.1038/nature09709|pmid=21331035}}</ref><ref name="Wolpoff">{{Наведена книга|title=Human Evolution|last=Wolpoff|first=Milford H.|publisher=McGraw-Hill, Incorporated|year=1996|isbn=978-0070718333}}</ref> Сепак, Сармиенто (2010), забележувајќи дека ''Ardipithecus'' не дели никакви карактеристики исклучиво за луѓето и некои од неговите карактеристики (оние во рачниот зглоб), сугерира дека можеби се разликувал од обичните човечки/африкански мајмуни пред човекот., врене на раздвојување на шимпанзото и горилата.<ref>{{Наведено списание|last=Sarmiento|first=E. E.|year=2010|title=Comment on the Paleobiology and Classification of Ardipithecus ramidus|journal=Science|volume=328|issue=5982|pages=1105; author reply 1105|bibcode=2010Sci...328.1105S|doi=10.1126/science.1184148|pmid=20508113|doi-access=}}</ref> Најраните фосили во лозата на човекот, но не и на шимпанзата, се појавиле пред околу 4,5 до 4 милиони години, со ''Australopithecus anamensis''. Биле пронајдени неколку фосилни примероци на „''страната на шимпанзата''“ на расцепот; првото фосилно шимпанзо, кое датира помеѓу 545 и 284 kyr (илјада години, радиометриски), било откриено во [[Кенија|Кениската]] источноафриканска раседна долина (МекБерти, 2005).<ref name="McBrearty">{{Наведено списание|last=McBrearty, Sally|last2=Nina G. Jablonski|year=2005|title=First fossil chimpanzee|journal=Nature|volume=437|issue=7055|pages=105–108|bibcode=2005Natur.437..105M|doi=10.1038/nature04008|pmid=16136135}}</ref> Сите изумрени родови наведени во таксокутијата се предци на ''Хомо'', или се гранки на такви. Како и да е, и ''Орорин'' и ''Сахелантропус'' постоеле околу времето на раздвојувањето, и затоа еден или и двата може да се предци на двата рода ''Хомо'' и ''Пан'' . Поради недостигот на фосилни докази за кандидатите за ПЗПШЧ, Мониер (2016) претставил проект за создавање „''виртуелен фосил''“ со примена на дигитална „''морфометрика''“ и статистички алгоритми на фосили од целата еволутивна историја и на ''Хомо'' и на ''Пан'', откако претходно користел оваа техника за визуелизирање на черепот на последниот заеднички предок на ''[[неандерталец]]от'' и ''[[Човек|хомо сапиенсот]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cam.ac.uk/research/news/virtual-fossil-reveals-last-common-ancestor-of-humans-and-neanderthals|title='Virtual fossil' reveals last common ancestor of humans and Neanderthals|date=18 December 2015|accessdate=30 June 2019}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Mounier|first=Aurélien|last2=Mirazón Lahr|first2=Marta|year=2016|title=Virtual ancestor reconstruction: Revealing the ancestor of modern humans and Neandertals|url=https://www.repository.cam.ac.uk/handle/1810/252602|journal=Journal of Human Evolution|volume=91|pages=57–72|doi=10.1016/j.jhevol.2015.11.002|pmid=26852813}}</ref> == Проценки за возраста == Проценка на T ПЗПШЧ од 10 до 13&nbsp;милиони години била предложен во 1998 година,{{refn|Врз основа на ревизија на раздвојувањето на [[Hominoidea]] од [[Cercopithecoidea]] на повеќе од 50 Mya (претходно поставена на 30 Mya). „Во согласност со забележливата промена во датирањето на поделбата Cercopithecoidea/Hominoidea, сите хоминоидни раздвојувања добиваат многу порано датирање. Така, проценетиот датум на раздвојување помеѓу Пан (шимпанзо) и хомо е 10-13 MYBP и оној помеѓу Горилата и Пан/Хомо линија ≈17 MYBP ."<ref name="pmid9847414">{{cite journal |vauthors=Arnason U, Gullberg A, Janke A |title=Molecular timing of primate divergences as estimated by two nonprimate calibration points |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-molecular-evolution_1998-12_47_6/page/718 |journal=Journal of Molecular Evolution |volume=47 |issue=6 |pages=718–27 |date=December 1998 |pmid=9847414 |doi= 10.1007/PL00006431 |bibcode=1998JMolE..47..718A|s2cid=22217997 }}</ref>|group=note}} и опсег од 7 до 10 милиони години се претпоставува од Вајт и сор. (2009):{{Цитат|Всушност, денес не постои причина да се претпостави дека времето на разделување на човекот и шимпанзата е особено неодамнешно, а фосилните докази сега се целосно компатибилни со постарите датуми на раздвојување помеѓу шимпанзата и човекот [7 до 10]...|Вајт (2009)|<ref name="pmid19810190">{{cite journal |vauthors=White TD, Asfaw B, Beyene Y |title=Ardipithecus ramidus and the paleobiology of early hominids |url=https://archive.org/details/sim_science_2009-10-02_326_5949/page/74 |journal=Science |volume=326 |issue=5949 |pages=75–86 |date=October 2009 |pmid=19810190 |doi= 10.1126/science.1175802 |display-authors=etal |bibcode=2009Sci...326...75W|s2cid=20189444 }}</ref>}}Некои истражувачи направиле обид да ја проценат староста на ПЗПШЧ (T _CHLCA) користејќи биополимерни структури кои малку се разликуваат помеѓу тесно поврзани животни. Меѓу овие истражувачи, Алан Ц. Вилсон и Винсент Сарич биле пионери во развојот на молекуларниот часовник за луѓето. Работејќи на [[Првична структура на белковините|протеински секвенци]], тие на крајот (1971) утврдиле дека мајмуните се поблиску до луѓето отколку што некои палеонтолози го перципирале врз основа на фосилните записи.{{refn|„Ако човекот и мајмуните од стариот свет последен пат имале заеднички предок пред 30 милиони години, тогаш човекот и африканските мајмуни имале заеднички предок пред 5&nbsp;милиони години..."<ref>{{cite journal|year=1967 |title=Immunological Time Scale for Hominid Evolution |url=https://archive.org/details/sim_science_1967-12-01_158_3805/page/n107 |first1=Vincent |last1=Sarich |first2=Allan |last2=Wilson |journal=Science |doi=10.1126/science.158.3805.1200 |pmid=4964406 |volume=158 |issue=3805|pages=1200–1203|bibcode=1967Sci...158.1200S |s2cid=7349579 }}</ref>|group=note}} Ова парадигматска доба останала со молекуларната антропологија до крајот на 1990-тите. Од 1990-тите, проценката повторно се турка кон подалечни времиња, бидејќи проучувањата откриле докази за забавување на молекуларниот часовник бидејќи мајмуните еволуирале од заеднички предок налик на мајмун со мајмуни, при што еволуирале и луѓето и мајмуните кои не се човечки од обичен предок налик на мајмун.<ref>{{Наведено списание|last=Venn|first=Oliver|last2=Turner|first2=Isaac|last3=Mathieson|first3=Iain|last4=de Groot|first4=Natasja|last5=Bontrop|first5=Ronald|last6=McVean|first6=Gil|date=June 2014|title=Strong male bias drives germline mutation in chimpanzees|journal=Science|volume=344|pages=1272–1275|bibcode=2014Sci...344.1272V|doi=10.1126/science.344.6189.1272|pmc=4746749|pmid=24926018}}</ref> Проучувањето од 2016 година ги анализиралп транзициите на местата на CpG во геномските секвенци, кои покажуваат однесување слично на часовникот од другите супституции, при што доаѓа до проценка за време на раздвојување кај луѓето и шимпанзата од 12,1&nbsp;милиони години.<ref name="MoorjaniAmorim2016">{{Наведено списание|last=Moorjani|first=Priya|last2=Amorim|first2=Carlos Eduardo G.|last3=Arndt|first3=Peter F.|last4=Przeworski|first4=Molly|year=2016|title=Variation in the molecular clock of primates|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=113|issue=38|pages=10607–10612|bibcode=2016PNAS..11310607M|doi=10.1073/pnas.1600374113|issn=0027-8424|pmc=5035889|pmid=27601674|doi-access=free}}</ref> == Проток на гени == Извор на конфузија во одредувањето на точната старост на поделбата ''Пан'' - ''Хомо'' е доказ за покомплексен процес на видообразба отколку чиста поделба помеѓу двете лоза. Се смета дека различни хромозоми се разделиле во различно време, веројатно во период од 4 милиони години, што укажува на долг и навлечен процес на видообразба со настани од големи размери на генски проток помеѓу двете новопојавени лози дури од пред 6,3 до 5,4милиони години, според Патерсон и неговите соработници (2006).<ref name="Patterson2006">{{Наведено списание|date=June 2006|title=Genetic evidence for complex speciation of humans and chimpanzees|journal=Nature|volume=441|issue=7097|pages=1103–8|bibcode=2006Natur.441.1103P|doi=10.1038/nature04789|pmid=16710306}}</ref> Видообразбата помеѓу ''Пан'' и ''Хомо'' се случила во последните 9 милиони години. ''Ардипитекус'' веројатно се разгранувал од лозата ''Пан'' во средниот миоценски Месинијан. По првичните разделби, според Патерсон (2006), имало периоди на генски проток помеѓу групите на население и процес на наизменична раздвојување и генски тек кој траел неколку милиони години. Некое време во текот на доцниот [[миоцен]] или раниот [[плиоцен]], најраните членови на човечката клада завршиле конечно одвојување од лозата на ''Пан'' - со проценки на датумот од 13 милиони до скоро 4 милиони години. Последниот датум особено се засновал на сличноста на [[X-хромозом|Х-хромозомот]] кај луѓето и шимпанзата, заклучок кој бил отфрлен како неоправдан од Вејкли (2008), кој предложил алтернативни објаснувања, вклучително и притисок на селекција врз Х-хромозомот во популациите предци на ПЗПШЧ. {{refn|"Патерсон и соработниците сугерираат дека очигледно краткото време на раздвојување помеѓу луѓето и шимпанзата на Х-хромозомот се објаснува со масивниот меѓуспецифичен настан на проток на гени во потеклото на овие два вида. Сепак, Патерсон и сор. не го тестирале статистички нивниот сопствен нулти модел на едноставна видообразба пред да заклучат дека видообразбата е сложена, и - дури и ако нултиот модел може да се одбие - тие не разгледиле други објаснувања за краткото време на раздвојување на Х хромозомот. Тие вклучуваат природна селекција на Х-хромозомот кај заедничкиот предок на луѓето и шимпанзата, промени во односот на стапките на мутации помеѓу маж и жена со текот на времето и помалку екстремни верзии на раздвојување со проток на гени. Затоа, се верува дека нивното тврдење за проток на гени е неоправдано."<ref>{{cite journal |vauthors=Wakeley J |year=2008 |title=Complex speciation of humans and chimpanzees |journal=Nature |volume=452 |issue=7184 |pages=E3–4 |doi=10.1038/nature06805 |pmid=18337768 |bibcode=2008Natur.452....3W|s2cid=4367089 }}</ref>|group=note|name=Вакли}} Се смета дека сложената видообразба и нецелосното сортирање на генетските секвенци се случиле во поделбата помеѓу човечката лоза и онаа на горилата, што укажува дека „неуредната“ видообразба е правило наместо исклучок кај големите примати.<ref>{{Наведено списание|displayauthors=etal|date=March 2012|title=Insights into hominid evolution from the gorilla genome sequence|journal=Nature|volume=483|issue=7388|pages=169–75|bibcode=2012Natur.483..169S|doi=10.1038/nature10842|pmc=3303130|pmid=22398555}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://blogs.wellesley.edu/vanarsdale/2012/03/10/genetics/go-go-gorilla-genome/|title=Go, go, Gorilla genome|last=Van Arsdale|first=A.P.|work=The Pleistocene Scene – A.P. Van Arsdale Blog|accessdate=16 November 2012}}</ref> Таквото сценарио би објаснило зошто возраста на дивергенција помеѓу ''Хомо'' и ''Пан'' варирала во зависност од избраниот метод и зошто досега било тешко да се пронајде една точка. ==Белешки== {{reflist|group=note}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://humanorigins.si.edu/evidence/human-evolution-timeline-interactive Човечка временска рамка (интерактивна)] - Смитсонијан, Национален музеј за природна историја (август 2016 година). * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2409101/ Локомоција и држење од заедничкиот хоминоиден предок до целосно модерни хоминини, со посебен осврт на последниот заеднички предок на панин/хоминин] - RH Crompton EE Vereecke и SKS Thorpe, ''Journal of Anatomy'', април 2008 година {{Човечка генетика}} [[Категорија:Еволуција на човекот]] cvyyg82dx8bnj9klsttn7rbsxbt1skq 0 1346149 5562401 5537636 2026-05-22T13:23:02Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562401 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Горан Девиќ|image=|birth_date=1971|birth_place=[[Сисак]], [[СФР Југославија]]|death_date=|death_place=|years_active=2001–сега|occupation=Филмски режисер, сценарист|spouse=|awards=}} '''Горан Девиќ''' (роден во 1971 година) е [[Хрватска|хрватски]] филмски режисер, сценарист и универзитетски професор. Роден во [[Сисак]], Девиќ формално се образувал на Правниот факултет на Универзитетот во Загреб, Факултетот за хуманистички и општествени науки (отсек археологија) и Академијата за драмска уметност (отсек режија на филмови),<ref name="filmskihr">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=3935|title=Goran Dević|work=Film.hr|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514081511/http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=3935|archive-date=14 May 2011|accessdate=20 May 2011}}</ref> каде дипломирал во 2008 година, а сега предава таму од 2012 година  на Катедрата за филмска и ТВ режија.<ref name=":0"/><ref name=":2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.adu.unizg.hr/djelatnik/goran-devi-asistent/|title=Dević, Goran {{!}}|language=hr|accessdate=2023-04-10|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410075657/https://www.adu.unizg.hr/djelatnik/goran-devi-asistent/|url-status=dead}}</ref> Од раните 2000-ти Девиќ режирал голем број кратки теми и кратки [[Документарен филм|документарни филмови]], меѓу кои и наградуваните: ''На водата'' (2018), ''Кафе челичарница'' (2017), ''65+'' (2016), ''Две печки за Ударник Јосип Тројко'' (2012), ''Дон Жуан: Извинете ме, госпоѓица'' (2010), ''Потопот'' (2010), ''Среќна земја'' (2009), ''Три'' (2008), ''Немам ништо убаво да ти кажам'' (2005), ''Увезени врани'' (2004) и други. ''Увезени врани'' бил награден на филмскиот фестивал Мотовун, Сараевскиот филмски фестивал и Деновите на хрватскиот филм, прикажан на 10 меѓународни фестивали.<ref name=":0"/> Неговото режисерско деби на долгометражен филм (кое го режирал и го пишувал сценариото со Звонимир Јуриќ) била критички призната психолошка воена драма од 2009 година, насловена ''„Црнците“''. Филмот се занимава со измислена единица на Хрватската армија која одбива да го положи оружјето по крајот на [[Хрватска војна за независност|Хрватската војна за независност]].<ref name="filmski">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmski.net/filmovi/4820|title=Crnci|work=Filmski.net|language=hr|accessdate=20 May 2011|archive-date=2011-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110928090731/http://www.filmski.net/filmovi/4820|url-status=dead}}</ref> Филмот освоил 4 национални награди на Јуриќ и Девиќ, меѓу кои: Златна арена за најдобар режисер на Филмскиот фестивал во Пула 2009 година, хрватските национални филмски награди, наградата Град Загреб, како и 8 меѓународни награди, вклучувајќи: Гран при на меѓународниот филмски фестивал во Љубљана 2009 година, Гран при на фестивалот за авторски филм Србија 2009 година, награда ФИПРЕСЦИ и Специјална награда за режија на Филмфестивалот Котбус 2009 година, Филмфестивалот Crossing Europe во Линц и други.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://croatian.film/en/directors/171|title=Goran Dević {{!}} Redatelj filma|work=croatian.film|accessdate=2023-04-10}}</ref><ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=http://zagrebdox.net/en/2022/programme/official_competition/regional_competition/the_building|title=The Building / Regional Competition / Official Competition / Programme / 2022 / ZAGREBDOX International documentary film festival|work=zagrebdox.net|accessdate=2023-04-10|archive-date=2023-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230410074354/http://zagrebdox.net/en/2022/programme/official_competition/regional_competition/the_building|url-status=dead}}</ref> Понатаму, бил избран како хрватски поднесок за 83-тото доделување на Оскарите за [[Оскар за најдобар странски филм]], но не успеал да влезе во конечната листа.<ref name="filmneweurope">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.filmneweurope.com/news/croatia/the-blacks-represents-croatia-for-oscar-bid|title=The Blacks represents Croatia for Oscar bid|work=filmneweurope|archive-url=https://web.archive.org/web/20110206004817/http://www.filmneweurope.com/news/croatia/the-blacks-represents-croatia-for-oscar-bid|archive-date=2011-02-06|accessdate=2010-09-30}}</ref><ref name="Oscar Shortlist">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oscars.org/press/pressreleases/2011/20110119.html|title=9 Foreign Language Films Continue to Oscar Race|work=oscars.org|accessdate=2011-01-19}}</ref> Ретроспективите на неговите документарни филмови биле прикажани во АРСЕНАЛ СИНЕМА, Институтот за филм (Берлин) и Кросинг Јуроп Филмфестивал (Линц), [[БЕЛДОКС]] (Белград), ЗАГРЕБОДКС (Хрватска) и МАКСИИ, Националниот музеј на уметноста на 21-от век (Рим).<ref name=":2"/><ref name=":1"/> Во 2017 година, Девиќ ја потпишал Декларацијата за заеднички јазик на [[Хрвати]]те, [[Срби]]те, [[Бошњаци]]те и [[Црногорци]]те.<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1XVGV5Z306SeDFzpdpUHhfeK-voAFdaakS48LqXfGozA/pubhtml Signatories of the Declaration on the Common Language], official website, retrieved on 2018-08-16.</ref> == Филмографија == Игран филм: ''Црнците'' (''Црнци'', 2009; корежисер) Документарни филмови: * ''Самозадоволство кај Хрватите'' (''Samozadovoljavanje u Hrvata'', 2003) * ''Викенд во Сисак'' (''Викенд у Сиску'', 2001 година), * ''Увезени врани'' (''Uvozne vrane'', 2004), * ''Немам ништо убаво да ти кажам'' (''Немам ти шта реќ' лијепо'', 2006 година), * ''Три'' (''Три,'' 2008), * ''Сè ќе биде во ред'' (''Ma sve ce biti u redu'', 2008), * ''Среќна земја'' (''Сретна земја,'' 2009), * Потопот (''Поплава,'' 2010) * Две печки за Ударник Јосип Тројко (''Dvije peći za udarnika Josipa Trojka,'' 2012) * ''Дон Жуан: Извинете, госпоѓо!'' (2011), * ''65+'' (2016), * ''Кафе челичарница'' (''Бефе Железара,'' 2017 година), * ''Во името на Хрватска'' (''U ime Republike Hrvatske'', 2018 ''),'' * ''На вода'' (''На вода,'' 2018), * ''Зградата'' (''Hrvatskog narodnog preporoda,'' 2022) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20110514081511/http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=3935 Горан Девиќ] на Film.hr {{In lang|hr}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Д}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1971 година]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] 9lk1hjs0jbi6r09ss05p0ug9hcy68wi 0 1353426 5562407 5498803 2026-05-22T14:29:12Z Makenzis 67668 5562407 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club 2 | color1 = #FFFFFF | color2 = #FF0000 | clubname = Брага | current = ФК Спортинг Лисабон сезона 2013–14| | image = [[Податотека:S.C. Braga logo.png|150px]] | fullname = Спортинг Клуб де Брага | nickname = ''Minhotos'' (Екипата од Мињо) | founded = [[19 јули]] [[1921]] | ground = [[Стадион Мунисипал де Брага|Мунисипал де Брага]]<br/>[[Брага]], [[Португалија]] | capacity = 30,360 | owner = {{flagsport|POR}} Антонио Салвадор | chrtitle = Претседател | | manager = {{flagsport|POR}} [[Карлос Карваљал]] | mgrtitle = Тренер | | league = [[Податотека:Liga NOS logo.png|20px]] [[Примеира лига]] | season = 2025-2026] | position = Примеира лига, 4. место | website = http://www.scbraga.pt | pattern_la1 = _scbraga2425h | pattern_b1 = _scbraga2425h | pattern_ra1 = _scbraga2425h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _scbraga2425a | pattern_b2 = _scbraga2425a | pattern_ra2 = _scbraga2425a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} '''Спортинг Клуб Брага''' попознат како '''Спортинг Брага''' или само '''Брага''' е [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ски клуб од градот [[Брага]], кој во моментов се натпреварува во [[Примеира лига]], највисокото ниво на португалскиот клупски фудбал. Освен фудбалскиот клуб, Спортинг Брага е има оддели и за други спортови како атлетика, бадминтот, билијард, бокс, е-спортс, фудбал на плажа, футсал, карате, кикбокс, кошарка, муај тај, одбојка, пливање и таеквондо.<ref>{{Cite web |last=SAPO |title=SC Braga, o clube "que não conhece impossíveis", inaugura pavilhão |url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/sc-braga-o-clube-que-nao-conhece-impossiveis-inaugura-pavilhao |access-date=2023-12-07 |website=SAPO Desporto |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sporting Clube de Braga |url=https://scbraga.pt/ |access-date=2023-12-07 |website=Sporting Clube de Braga |language=pt-PT}}</ref> Клубот е основан на 19 јануари 1921 година. Клубот бил познат како ''Арсенал до Мињо'' поради бојата на дресот што наликува на англискиот клуб [[ФК Арсенал|Арсенал]]. Во 2000-тите, Брага станала еден од најодликуваните клубови во Португалија (5-ти) по [[Големата тројка (Португалија)|Големата тројка]] и имале одреден успех во Европските натпреварувања, со освојувањето на последното издание на [[УЕФА Интертото куп|Интертото купот]] (единствениот португалски клуб кој го направил тоа) во 2008 година и стигнале до финалето на [[УЕФА Лига Европа]] во [[Финале на УЕФА Лига Европа во 2011 година|2011]], негувајќи го угледот на четвртиот најсилен клуб во Португалија, надвор од големата тројка.<ref>{{Cite web |last=Hopkins |first=Oliver |date=2022-09-27 |title=Braga's Push to Break the Big Three Hegemony in Portugal |url=https://theanalyst.com/2022/09/braga-push-to-break-the-big-three-hegemony-in-portugal/ |access-date=2022-10-15 |website=The Analyst |language=en |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421054300/https://theanalyst.com/na/2022/09/braga-push-to-break-the-big-three-hegemony-in-portugal/ |url-status=live }}</ref> Во домашните натпреварувања, Брага има освоено три [[Фудбалски куп на Португалија|Купа на Португалија]] во [[Фудбалски куп на Португалија 1965–1966|1965–1966]], [[Фудбалски куп на Португалија 2015–2016|2015–2016]], и во [[Фудбалски куп на Португалија 2020–2021|2020–2021]], и три [[Лига куп на Португалија|Лига купа на Португалија]] во [[Лига куп на Португалија 2012–2013|2012–2013]], [[Лига куп на Португалија 2019–2020|2019–2020]] и [[Лига куп на Португалија 2023–2024|2023–2024]]. Во [[Примеира лига 2009-2010|сезоната 2009-2010]], Брага го остварила највисокиот пласман во историјата на клубот во португалското првенство, завршувајќи на второто место зад шампионот [[ФК Бенфика|Бенфика]]. Како резултат на тој успех, клубот за првпат во својата историја се квалификувал за [[УЕФА Лига на шампиони 2010/11|Лигата на шампионите]], каде стигнале до фазата по групи откако во квалификациите ги елиминирале [[ФК Селтик|Селтик]] и [[ФК Севиља|Севиља]]. Од 2003 година, својте домашни натпревари Брага ги игра на стадионот [[Стадион Мунисипал де Брага|Мунисипал де Брага]], кој го заменил нивниот претходен дом [[Стадион 1-ви мај|стадионот 1-ви мај]] кој денес го користи [[Спортинг Брага Б|вториот тим на Брага]]. Опремата им се состои од црвени дресови и бели шорцеви. Брага има долгогодишно ривалство со блискиот клуб [[Виторија Гимараеш]], со кого се натпреваруваат во таканареченото ''Дерби на Мињо''. ==Историја== Постојните записи велат дека во 1919 година, две години пред формалното основање на клубот, група жители од Брага кои биле симпатизери на [[лисабон]]скиот, [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг]], го измислиле името Спортинг Клуб де Брага или Спортинг Брага. Дури опремата со која настапувал клубот првично, исто така, била идентична со онаа на Спортинг; за време на викенд натпреварите на Кампо дас Голадас, пријателите од Брага ја носеле класичната комплет опрема на Спортинг, таканаречениот Стромп дрес со зелена и бела боја поделена на средина. Под влијание на симпатизерите на Бенфика, 1921 година било пронајдено решение кое ќе ги задоволи сите: името останало Спортинг Брага, верно на Спортинг, но опремата била сменета во црвени дресови и бели шорцеви, во чест на членовите навивачи на Бенфика.<ref name=":0">{{Cite web |title=100 anos do Sp. Braga |url=https://maisfutebol.iol.pt/dossier/dossier/6005cfc70cf289c41a8db32e |access-date=2024-04-22 |website=Maisfutebol |language=pt}}</ref> == Стадион == [[Податотека:Estadio Braga.JPG|десно|мини|250п|Стадион Мунисипал де Брага]] {{Main|Стадион Мунисипал де Брага}} Својте домашни натпревари Брага ги игра на стадионот [[Стадион Мунисипал де Брага|Мунисипал де Брага]]. Стадионот има капацитет од 30.154 седечки места, и изграден е во 2003 година за потребите на [[Европско првенство во фудбал 2004|Европското првенство 2004]] кое се одржало во Португалија. Стадионот е во сопственост на општината Брага (оттаму и името на стадионот), па Брага плаќа месечен закуп од 500 евра за користење на стадионот. Стадионот е познат како Каменолом, затоа што е врежан во соседниот каменолом Монте Кристо. Трошоците за градење на стадионот изнесувале 83,1 милиони евра, а за толку големите трошоците најмногу придонела високата цена за преместување на камењата заради специфичното место на кое стадионот е изграден. ==Играчи== ===Моментален состав=== {{Fs start/Braga}} {{Fs player|no=1|nat=BRA|name=[[Матеус Лима Магаљаеш|Матеус]]|pos=GK}} {{Fs player|no=2|nat=ESP|name=[[Виктор Гомес (фудбалер)|Виктор Гомес]]|pos=DF}} {{Fs player|no=3|nat=BRA|name=[[Робсон Бамбу]]|pos=DF}} {{Fs player|no=4|nat=MLI|name=[[Сику Ниакате]]|pos=DF}} {{Fs player|no=5|nat=TUR|name=[[Сердар Сатчи]]|pos=DF}} {{Fs player|no=6|nat=BRA|name=[[Витор Карваљо]]|pos=MF}} {{Fs player|no=7|nat=POR|name=[[Брума (фудбалер)|Брума]]|pos=FW}} {{Fs player|no=8|nat=POR|name=[[Жоао Мутињо]]|pos=MF}} {{Fs player|no=9|nat=MAR|name=[[Амине Ел Узани]]|pos=FW}} {{Fs player|no=10|nat=POR|name=[[Андре Орта]]|pos=MF}} {{Fs player|no=11|nat=GNB|name=[[Рожер Фернандеш]]|pos=FW}} {{Fs player|no=12|nat=POR|name=[[Тијаго Са]]|pos=GK}} {{Fs player|no=15|nat=POR|name=[[Пауло Оливиеира]]|pos=DF}} {{Fs player|no=16|nat=URU|name=[[Родриго Саласар]]|pos=MF}} {{Fs mid/Braga}} {{Fs player|no=17|nat=SWE|name=[[Јусафат Мендес]]|pos=DF}} {{Fs player|no=19|nat=ESP|name=[[Адријан Мартин (фудбалер 1997)|Адријан Мартин]]|pos=DF}} {{Fs player|no=20|nat=POR|name=[[Рони Лопеш]]|pos=FW}} {{Fs player|no=21|nat=POR|name=[[Рикардо Орта]] {{Капитен}}|pos=FW}} {{Fs player|no=22|pos=MF|nat=URU|name=[[Тијаго Елгера]]}} {{Fs player|no=23|nat=COD|name=[[Симон Банза]]|pos=FW}} {{Fs player|no=26|nat=GER|pos=DF|name=[[Брајт Ари-Мби]]}} {{Fs player|no=27|nat=POL|name=[[Бартломеј Вдовик]]|pos=DF}} {{Fs player|no=29|nat=FRA|name=[[Жан-Баптист Горби]]|pos=MF}} {{Fs player|nat=BRA|pos=GK|name=Бернардо|no=31}} {{Fs player|no=33|nat=POR|name=[[Жоао Маркеш]]|pos=FW}} {{Fs player|no=77|nat=ESP|name=[[Габри Мартинес]]|pos=FW}} {{Fs player|no=90|nat=ESP|name=[[Роберто Фернандес (фудбалер 2002)|Роберто Фернандес]]|pos=FW}} {{Fs player|no=91|nat=CZE|name=[[Лукаш Хорничек]]|pos=GK}} {{Fs end}} ==Стручни кадри== ===Тренерски штаб=== [[File:Carvalhal.JPG|thumb|[[Карлос Карваљал]]]] {| class="wikitable" |- !Позиција !Име |- | Тренер || {{flagicon|POR}} [[Карлос Карваљал]] |- | Асистент тренер || {{flagicon|POR}} [[Андре Куња (португалски фудбалер)|Андре Куња]] |- | Асистент тренер || {{flagicon|POR}} [[Жоао Кародосо (фудбалер 1951)|Жоао Кардосо]] |- | Тренер на голманите || {{flagicon|POR}} [[Орландо Силва]] <br/> {{flagicon|POR}} [[Едуардо Карваљо]] |- | Финтнес тренер || {{flagicon|POR}} Ернесто Пеишото |- | Главен скаут || {{flagicon|ANG}} Пауло Менесес |- | Скаут || {{flagicon|POR}} Ернесто Пеишото |- | Скаут за младинскиот сектор || {{flagicon|POR}} Хосе Луис Антунес |- | Главен доктор || {{flagicon|POR}} Витор Мореира |} == Трофеи == === Домашни натпреварувања === * '''[[Сегунда Дивисао]]: 2''' : 1946–1947, 1963–1964 * '''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]: 3''' : 1965–1966, 2015–2016, 2020–2021 * '''{{Трофеј-Лига куп на Португалија}} [[Лига куп на Португалија]]: 3''' : 1965–1966, 2015–2016, 2020–2021 * '''[[Куп на фудбалската федерација на Португалија]]: 1''' : 1976-1877 === Меѓународни натпреварувања === * '''{{Трофеј-Интертото куп}} [[УЕФА Интертото куп]]: 1''' : 2008 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== *{{official website|https://www.scbraga.pt/}} {{Примеира лига}} [[Категорија:Спортинг Брага|Спортинг Брага]] [[Категорија:Фудбалски клубови од Португалија|Брага]] nh55lxhj6ddxrjp67y2791lywrqlm09 0 1358420 5562403 5522686 2026-05-22T13:23:24Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562403 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|image_size=}} '''Крсто Папиќ''' (7 декември 1933 – 7 февруари 2013 година) бил хрватски сценарист и филмски режисер чија кариера се протегала повеќе од пет децении. Генерално се сметал за еден од најдобрите режисери на поранешна [[Југославија]], а се вброил и во југословенскиот црн бран . == Биографија == Крсто Папиќ бил роден во Вучи До, во близина на [[Никшиќ]] во денешна [[Црна Гора]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hrstud.unizg.hr/_download/repository/Portret_redatelja_-_Krsto_Papic.pdf|title=Krsto Papić u razgovoru: "Želim pridobiti vječnu publiku"|publisher=Hrvatski Studiji - Zagreb|page=10|accessdate=30 December 2018}}</ref> Неговите рани играни и документарни филмови биле дел од Хрватското и југословенското ново кино, и често се сметале за хрватски одглас на уметничкото движење Црн бран, кое најмногу се случувало во Србија. Дополнително, самиот Папиќ бил поврзан со политичкото движење [[Хрватска пролет]] во раните 1970-ти. Тој бил член на [[Загреб|загрепскиот]] филмофилски круг под влијание на францускиот Нов бран, т.н. „ [[Алфред Хичкок|Хичкокинци]] “, заедно со филмаџиите и критичарите Анте Петерлиќ, Зоран Тадиќ, Бранко Иванда, [[Petar Krelja|Петар Креља]] и фокусиран на филмските критичари Владимир Вуковиќ и Хрвоје Лисински. Двата најпознати рани играни филмови на Папиќ, ''Лисиче'' и <nowiki><i id="mwHw">Представа Хамлета и Мрдуши Доњој</i></nowiki>, често биле напаѓани од владини извори. ''Лисиче'' не добил дозвола да ја претставува Југославија на Канскиот филмски фестивал, па влегол во програмата на Квинзејн во 1970 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quinzaine-realisateurs.com/krsto-papic-r9805.html|title=Krsto Papic|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006072256/http://www.quinzaine-realisateurs.com/krsto-papic-r9805.html|archive-date=2014-10-06|accessdate=2010-12-13}}</ref> ''Избавитељ'' бил силно критикуван од Стипе Шувар, кој алудирал дека алегоријата на тој филм за [[Фашизам|фашизмот]] всушност се однесувала и на [[Комунизам|комунизмот]] . Последователните играни филмови на Папиќ биле покласични во нивната нарација, но повторно политички контроверзни. Особено ''[[Живот со стрикото (филм)|„Наследството на вујко ми“]]'', критички филм за политичката ситуација на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] под [[Титоизам|титоизмот]] за време на периодот на Информбирото, (номиниран за Златен глобус во 1989 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.goldenglobes.com/film/my-uncles-legacy|title=My Uncle’s Legacy|publisher=Golden Globes|accessdate=30 December 2018}}</ref> бил опкружен со контроверзии и политички напади од традиционалните партиски кругови и особено од организациите [[Југословенски партизани|на партизанските ветерани]] што довело до одложување на продукцијата. Папиќ бил награден со највисоката хрватска награда Владимир Назор за животно остварување во кинематографијата во 2006 година,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=3107|title="Vladimir Nazor" zaslužnima u kulturi|date=20 June 2007|publisher=Novi List|archive-url=https://web.archive.org/web/20181230233821/https://www.min-kulture.hr/default.aspx?id=3107|archive-date=30 December 2018|accessdate=30 December 2018}}</ref> и со Grand Prix Special des Amériques (за исклучителен придонес во кинематографската уметност) во 2004 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ffm-montreal.org/en/awards/13-awards-of-the-montreal-world-film-festival-2004.html|title=Awards of the Montreal World Film Festival - 2004|publisher=FFM - Montreal|accessdate=30 December 2018|archive-date=2024-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112215215/https://www.ffm-montreal.org/en/awards/13-awards-of-the-montreal-world-film-festival-2004.html|url-status=dead}}</ref> Починал во Загреб на 7 февруари 2013 година по битка со [[рак на желудник]]от, на 79-годишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.24sata.hr/domace-zvijezde/bio-je-uzor-i-ucitelj-njegovo-ime-bilo-je-garancija-kvalitete-300940|title='Bio je uzor i učitelj, njegovo ime bilo je garancija kvalitete' - 24sata|last=Matić|first=Ružica|date=2013-02-07|work=24sata.hr|publisher=[[24sata (Croatia)|24sata]]|language=hr|accessdate=12 February 2013}}</ref> == Филмографија == * 1965 – ''[[Клуч (филм од 1965)|Клучот]]'' ( ''Кључ'' ) – Омнибус филм со делови во режија на [[Vanča Kljaković|Ванча Кљаковиќ]], Крсто Папиќ и Антун Врдољак ; Сегментот на Папиќ е насловен ''Чекајќи'' ( ''Чекати'' ). * 1967 – ''Илузија'' ( ''Илузија'' ) * 1969 година – ''Лисици'' ( ''Лисиче'' ) – влезе во Квинзејн * 1973 – ''Изведба на Хамлет во селото Мрдуша Доња'' ( ''Predstava Hamleta u selu Mrduša Donja'' – влезе во официјалната селекција на Берлинскиот филмски фестивал * 1976 – ''Спасителот на стаорци'' ( ''Избавитељ'' ) – познат и како „Искупител“ – прва награда на Меѓународниот фестивал на научнофанатастична филм во Трст во 1977 година и на Фантаспорто во 1982 година * 1980 – ''Тајната на Никола Тесла'' ( ''Тајна Николе Тесле'' ) – на англиски јазик * 1988 – ''[[Живот со стрикото (филм)|Наследството на мојот вујко]]'' ( ''Život sa stricem'' ) – номиниран за наградата Златен глобус (најдобар странски филм) * 1991 – ''Приказна од Хрватска'' ( ''Priča iz Hrvatske'' ) – позната и под дистрибутерскиот наслов ''Idaho Potato'' * 1999 – ''Кога мртвите почнуваат да пеат'' ( ''Кад мртви запјевај'' ) * 2003 – ''Инфекција'' ( ''Инфекција'' ) – римејк на ''The Redeemer'' * 2012 – ''[[Flower Square (film)|Цветен плоштад]]'' ( ''Цвјетни трг'' ) == Наводи == {{Наводи}} == Поврзано == * Krsto Papić at IMDb {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Папиќ, Крсто}} [[Категорија:Починати во 2013 година]] [[Категорија:Родени во 1933 година]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Југословенски режисери]] 1kp6yi9oz6roz5ftto3i0zcktpd0bow 0 1362702 5562435 5560987 2026-05-22T18:59:04Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562435 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Aiphanes minima.jpg|image_caption=Црвени, округли плодови на ''Aiphanes minima''|image_alt=Десетици тркалезни, црвени плодови закачени на стеблата каде што некогаш имало цветови. Неколку зелени плодови се расфрлани меѓу црвените.|genus=Aiphanes|species=minima|authority=([[Joseph Gaertner|Gaertn.]]) [[Max Burret|Burret]]|synonyms_ref=<ref name = "Kew">{{cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?accepted_id=5123&repSynonym_id=18974&name_id=5123&status=true |title= ''Aiphanes minima''|access-date=2010-03-08 |format= |work= [[Royal Botanic Gardens, Kew]]: World Checklist of Selected Plant Families}}</ref>|synonyms=''Bactris minima'' <small>Gaertn.</small><br/> ''Bactris acanthophylla'' <small>Mart. in A.D.d'Orbigny</small><br/> ''Bactris erosa'' <small>Mart.</small><br/> ''Martinezia corallina'' <small>Mart.</small><br/> ''Martinezia erosa'' <small>(Mart.) Linden</small><br/> ''Aiphanes corallina'' <small>(Mart.) H.Wendl. in O.C.E.de Kerchove de Denterghem</small><br/> ''Bactris martineziifolia'' <small>H.Wendl. in O.C.E.de Kerchove de Denterghem,</small><br/> ''Curima colophylla'' <small>O.F.Cook</small><br/> ''Curima corallina'' <small>(Mart.) O.F.Cook</small><br/> ''Martinezia acanthophylla'' <small>(Mart.) [[Odoardo Beccari|Becc.]]</small><br/> ''Aiphanes acanthophylla'' <small>(Mart.) Burret</small><br/> ''Aiphanes erosa'' <small>(Mart.) Burret</small><br/> ''Aiphanes luciana'' <small>L.H.Bailey</small><br/> ''Aiphanes vincentiana'' <small>L.H.Bailey</small>}} [[Податотека:Aiphanes_cf._minima.jpg|мини| Во [[Санто Доминго]], [[Доминиканска Република]]]] '''''Aiphanes minima''''' е шилеста [[Палми|палма]] која потекнува од островските [[Кариби]] од [[Хаити (остров)|Хиспаниола]] до [[Гренада]], а се одгледува на други места. Обично e 5-8 метри висока, но понекогаш може да расте како најниско дрво во шумата со само 2 метри висина. == Опис == [[Податотека:Aiphanes_minima3.jpg|алт=A short section of a narrow palm stem, covered with long, dark spines. The stem section includes four scars left where petioles were once attached. Unlike the rest of the stem, these petiole scars lack spines.|лево|мини| Стеблото на ''Aiphanes minima,'' има боцки и лузни од лисја]] ''Aiphanes minima'' е палма со едно стебло, бодликава, со пересто сложени листови - редови ливчиња се појавуваат од двете страни на оската на листот во форма на пердув или папрат. Стеблата обично се високи од 5 до 18 метри, иако повремено се и помалку од 2 метри високи и се со 6 до 20 сантиметри во дијаметар. Помладите стебла се покриени со прстени од црни боцки, но на постарите стебла тие често се губат. Единките носат 10-20 листови кои се пересто сложени, со 18 до 34 пара ливчиња долж централна оска која е долга од 130 до 400 см. Ливчињата се распоредени во една рамнина и обично се линеарни по форма, но понекогаш се шират кон нивниот врв, особено во [[Порторико]]. Долната површина на листот може да биде покриена со боцки долги до 3 см или може да биде без боцки; горната површина има ред боцки долги околу 1 см долж средишниот нерв. Оската може да биде без боцки, но често е покриен со црни боцки долги до 6 см. Лисната дршка, која ја поврзува оската со стеблото, е долг од 15 до 110 см и е покриена со црни боцки долги до 8 см. == Таксономија == ''Aiphanes'' е сместен во [[Семејство (биологија)|подфамилијата]] [[Палми|Arecoideae]], [[Племе (биологија)|племето]] Cocoseae и потплемето Bactridinae, заедно со ''Desmoncus'', ''Bactris'', ''Acrocomia'' и ''Astrocaryum''.<ref name="Dransfield2005">{{Наведено списание|last=Dransfield|first=John|last2=Natalie W. Uhl|last3=Conny B. Asmussen|last4=William J. Baker|last5=Madeline M. Harley|last6=Carl E. Lewis|year=2005|title=A New Phylogenetic Classification of the Palm Family, Arecaceae|journal=Kew Bulletin|publisher=Kew Bulletin, Vol. 60, No. 4|volume=60|issue=4|pages=559–69|jstor=25070242}}</ref> Германскиот ботаничар [[Макс Бурет]], во неговата ревизија на родот од 1932 година, го поделил ''Aiphanes'' на два подрода и го поставил ''А.minima'' во подродот ''Macroanthera''. [[Фин Борхсениус]] и [[Родриго Бернал]] во својата монографија од 1996 година, заклучиле дека ''Макроантерата'' ќе биде вијабилен таксон само ако се намали на три вида ''- А.aculeata'', ''А.eggersii'' и ''А.minima''. Сепак, ова ќе го остави другиот подрод, ''Brachyanthera'', како премногу широк и хетероген ентитет, и тие решиле да ја напуштат употребата на подродовите од Бурет. Борхсениус и Бернал ги сместиле сите карипски ''Aiphanes'' (освен оние во [[Тринидад и Тобаго]] ) во еден вид ''А.minima'', но ова не е универзално прифатено. Американскиот ботаничар [[Џорџ Проктор]] не се согласува со ова, наведувајќи дека верува дека има неколку видови присутни и тврди дека популациите во [[Порторико]] и [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]] треба да се одржуваат во посебен вид, ''А.acanthophylla''. Во [[Доминика]], систематистот за палми Скот Зона и неговите колеги го документирале присуството на две различни популации на палми ''Aiphanes'' на островот - едната беше поголема и пошилеста, а другата помала, потенка и помалку шилеста. Ова ги навело да шпекулираат дека ова може да претставува втор вид на ''Aiphanes''.<ref>{{Наведено списание|last=Zona|first=Scott|last2=Arlington James|last3=Katherine Maidman|year=2003|title=The Native Palms of Dominica|url=http://www.tipalm.fr/telechargement/zona-dominica.pdf|journal=Palms|volume=47|issue=3|pages=151–157|access-date=2025-01-30|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205847/http://www.tipalm.fr/telechargement/zona-dominica.pdf|url-status=dead}}</ref> === Историја === Првиот ботанички опис на видот го направил францускиот ботаничар [[Шарл Плумие]]. Плумие направил три патувања во [[Западни Инди|Западните Индии]] помеѓу 1689 и 1695 година, а меѓу неговите описи имало и два вида палми кои ги нарекол ''Palma dactylifera, aculeata, fructu corallino, major'' и ''Palma dactylifera, aculeata, fructu corallino, minor'', користејќи пре-[[Карл Линеј|Линеови]] имиња. И двете од овие сега се смета дека припаѓаат на ''Aiphanes minima''. Во 1763 година, холандскиот ботаничар [[Николаус Џозеф фон Жакин]] го опишал истиот вид, користејќи го името ''Palma Grigri Martinicensibus'' . Најстариот опис на видот кој се смета за валиден е описот на [[Јозеф Гeртнер]] за ''Bactris minima'', кој го објавил во 1791 година во ''De Fructibus et Seminibus Plantarum''. Ова име, кое се засновало на едно овошје од непознато потекло, е основа за модерното име на видот. Името ''Aiphanes'' било дадено една деценија подоцна од германскиот ботаничар [[Карл Лудвиг Вилденов]] во 1801 година. == Распространетост == ''Aiphanes minima'' е нативна во [[Доминиканска Република|Доминиканската Република]], [[Порторико]], [[Доминика]], [[Свети Винцент и Гренадини|Свети Винсент и Гренадини]], [[Света Луција]], [[Мартиник]], [[Барбадос]] и [[Гренада]] и широко се одгледува на други места. Тој е најсеверниот член на родот и единствениот вид на ''Aiphanes'' што е отсутен од копното на [[Јужна Америка]]. == Живеалиште и екологија == Во северниот дел од своето живеалиште, ''Aiphanes minima'' расте на варовнички ридови и зависи од празнините во шумската крошна за да достигне зрелост.<ref name="Inman">{{Наведено списание|last=Inman|first=Faith M.|last2=Thomas R. Wentworth|last3=Martha Groom|last4=Cavell Brownie|author-link4=Cavell Brownie|last5=Russ Lea|year=2007|title=Using artificial canopy gaps to restore Puerto Rican Parrot (Amazona vittata) habitat in tropical timber plantations|journal=Forest Ecology and Management|volume=243|issue=2–3|pages=169–177|doi=10.1016/j.foreco.2007.02.003}}</ref> Во јужниот дел тоа е дрво од подкрошна или дрво на шумскиот под,<ref name="B&B" /> како што е тоа во Тарнерс Хол Вудс во Барбадос.<ref>{{Наведено списание|last=Watts|first=David|year=1978|title=Biogeographical Variation in the Mahogany (''Swietenia mahagoni'' (L.) Jacq.) Woodlots of Barbados, West Indies|journal=Journal of Biogeography|publisher=Journal of Biogeography, Vol. 5, No. 4|volume=5|issue=4|pages=347–363|doi=10.2307/3038028|jstor=3038028}}</ref> Цветовите имаат сладок мирис и се верува дека се опрашуваат од пчели. Плодовите, цветовите и семките на ''Aiphanes minima'' се консумираат од загрозениот вид на папагал ''Amazona guildingii'' <ref>{{Наведена книга|title=Species Conservation Plan for the St. Vincent Parrot ''Amazona guildingii''|last=Culzac-Wilson|first=Lystra|publisher=Loro Parque Fundación|year=2005|location=Puerto de la Cruz, Tenerife}}</ref> и исто така се сметаат за важен вид храна за [[Критично загрозен вид|критично загрозениот]] порторикански амазон (''Amazona vittata'').<ref name="Inman"/> == Употреба == ''Aiphanes minima'' често се користи како украсен вид. [[Ендосперм]]от на семето може да се јаде и е со сличен по вкус на [[Кокосова палма|кокосот]]. == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * {{Наведена книга|title=Monocotyledons and Gymnosperms of Puerto Rico and the Virgin Islands|last=Acevedo-Rodríguez|first=Pedro|last2=Mark T. Strong|publisher=Smithsonian Institution|year=2005|series=Contributions from the United States National Herbarium|volume=52|location=Washington, DC|pages=1–415}} * {{Наведено списание|last=Borchsenius|first=Finn|last2=Rodrigo Bernal|date=December 1996|title=Aiphanes (Palmae)|journal=[[Flora Neotropica]]|volume=70}} * {{Наведена книга|title=Field Guide to the Palms of the Americas|last=Henderson|first=Andrew|last2=Gloria Galeano|last3=Rodrigo Bernal|publisher=Princeton University Press|year=1995|isbn=0-691-08537-4|location=Princeton, New Jersey|author-link=Andrew Henderson (botanist)|author-link2=Gloria Galeano|author-link3=Rodrigo Bernal}} [[Категорија:Палми]] [[Категорија:Флора на Тринидад и Тобаго]] [[Категорија:Флора на Доминиканска Република]] 3n4kl5ms48beo2godeiezy5qtgo84ok 0 1363308 5562581 5326933 2026-05-23T10:15:50Z Bjankuloski06 332 5562581 wikitext text/x-wiki '''Феуд''' ({{langx|la|feudum}}) или '''лено''' — земја што се наоѓа во посед на феудалец. Главната карактеристика на [[феудализам|феудализмот]] е системот на взаемни односи помеѓу господарите и вазалите. Господарот (феудалецот) давал земја на вазалот во замена за верност и воена или друга служба. Феудалната структура била составена од различни нивоа на вазали и господари, каде што кралот стоел на врвот на хиерархијата. Овој систем обезбедувал структура и стабилност во период кога централната власт била слаба или непостојана, и бил важен дел од развојот на средновековната Европа. [[Категорија:Феудализам]] d92dn6stkserdv8gaeu9dglgwbbhj6k 0 1367999 5562589 5552539 2026-05-23T10:20:26Z Bjankuloski06 332 5562589 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Wschod_rzeczpospolita.jpg|мини|Источните земји на Јагелонската империја во 15 век (вклучувајќи ја литванско-московската граница)]] '''Јагелонците''' биле гранка на династијата Гедиминиди. Нивниот почеток потекнува од [[Владислав II Јагело]], великиот војвода на Литванија и крал на Полска. Нејзините претставници владееле со Полска во периодот од 1386 до 1572 година, со [[Големо Кнежевство Литванија|Големото Кнежество Литванија]] во 1377–1401 и 1440–1572, со [[Кралство Бохемија|Бохемија]] во 1471–1526 година и со [[Кралство Унгарија]] и [[Кралство Хрватска (925–1102)|Кралство Хрватска]] во 1440–1444 како и 1490-1526 година. Основач на династијата бил [[Литвин|големиот литвански]] принц Јагело, кој во Полска владеел како [[Владислав II Јагело]]. Тој во договорот склучен во Крево ([[Кревски сојуз|Кревски Сојуз]]) на 14 август 1385 година, се обврзал да се ожени со престолонаследникот на Кралството Полска, [[Јадвига Анжујска]] и да се покрсти, заедно со своите браќа, со што настапила христијанизацијата на Литванија. Додека владеел во Полска, тој ја зајакнувал својата позиција со постојано решавање на судски и внатрешни спорови за време на неговите бројни турнеи низ кралството, како и со тоа што довело до обновување на Црвена Русија во 1387 година и пораз на трупите на [[Тевтонскиот ред]] во Битката кај Грунвалд во 1410 година. Во исто време ја зајакнал и Литванија со наметнување примирје на [[Големо Московско Кнежевство|Големото Московско Кнежество]], во негова полза а потпишано на реката Угра во 1408 година, консолидирајќи ја литванската доминација над рутенските кнежевства и [[Велики Новгород]], и со склучување на Сојуз на Хородло на 2 октомври 1413 година, со што ги изедначил правата на Полска и Ливанија. По смрт на Јадвига Анжујска, која не оставила потомство, Владислав II преземал дејствија за да обезбеди наследство на тронот за своите синови, родени од страна на неговата четврта сопруга Сонка Холзањска. Доделувајќи им на благородниците кралските овластувања, кои биле разочарани од неефикасната политика кон Тевтонските витези и имале ограничено учество во власта. По смртта на Владислав II Јагело во 1434 година и неговиот постар син Владислав III во 1444 година, помладиот син Казимир IV Јагелонски успеал да се позиционира како крал на Полска во 1447 година и да ја припо [[Померанија]] кон Полска на 6 април 1454 година. Неговиот првороден син, роден од Елизабета Хабсбуршка, [[Владислав Јагелонски]] по долги граѓански војни ги презел троновите на Кралството Бохемија во 1471 година и на Кралството Унгарија во 1490 година. Недомаќинските политики на династијата довеле до слабеење на кралската ризница, со што се оневозможило споротиставувањето на зголемената важност на Големото Московско Кнежество и нивниот сојузник [[Кримско Ханство|Кримското Ханство]] во втората половина на 15 век. Помладите синови на Казимир IV, Јован I и Александар, кои подоцна владееле со Кралството Полска и Големото Литванско Кнежество, не биле во можност да ја спречат заканата од источните територии на Полска и Литванија. Тие биле принудени да склучат компромиси со полското благородништво, значително зголемувајќи го нивното влијание во Полска. Нивниот најмлад брат Зигмунт I, по доаѓањето на власт во 1506 година, потпишал примирје со Москва на 14 септември 1522 година, во кое се откажал од регионот Смоленск и 1/3 од територијата на Литванија. На 22 јули 1515 година, во Виена, склучил договор со [[Хабсбурговци|Хабсбурзите]] со кои им го препуштил наследство според чешко-унгарската јагелонска линија во Унгарија и Бохемија. Во 1525 година во Краков се согласил, на неговиот внук Алберт Хоенцолерн да му го даде [[Војводство Прусија]], што претставувало крај на Монашка држава на Тевтонскиот ред. По изумирањето на унгарската јагелонска линија во 1526 година, Унгарија била поделена меѓу Хабсбурзите и [[Отоманско Царство|Отоманската Империја]], Зигмунт I бил проморан да подпише примирје во 1533 година, признавајќи ја турската власт над Молдавија. Смртта на последниот владетел од династијата Пијасти од Масовија во 1526 година му овозможило на Зигмунт I да ја вклучи [[Мазовија]] кон Полска, а активностите што ги презела неговата втора сопруга [[Бона Сфорца]] за враќање на кралските имоти овозможиле делумна обнова на ризницата. Во 1530 година, единствениот син на кралската двојка, Зигмунт II Август, бил крунисан за крал на Полска за време на животот на неговиот татко, но противењето на благородништвото на оваа форма на избор и предноста на [[магнат]]ите кои имале високи позиции во Полска резултирало со одлука да се има избор за монарх по смртта на кралот. За време на периодот на независното владеење на Зигмунт Август, во конфликт со благородничкото егзекуционистичко движење, правел напори за одржување на религиозниот мир за време на [[протестантска реформација]], со што ги пропоил Курландија и Ливонија кон Јагелонскиот сојуз. Но за сметка на Москва ја загубил областа Полоцк. Во последната деценија од своето владеење, во соработка со благородничкото движење, им одзел дел од имотите на магнатите, но решил да не ги лиши од политичките позиции стекнати во првата половина на XVI век. Во 1569 година овозмошил склучување на Лублинскиот сојуз, која означувала почеток на [[Полско-литванска Државна Заедница]] и анексијата на Украина, Волинија и Подласие кон Кралството Полска. Бидејќи ниту еден од браковите на кралот Зигмунт II, со сестри Елизабета и Катерина, кои потекнувале од династијата Хабсбург, и со Барбара Раџивиловна полска благородничка, не вродиле со престолонаследник, смртта на владетелот означувала крај на династијата Јагелонци. Односно периодот 1572–1575 година, бил наречен Големиот меѓурегнум, временско растојание од престанувањето на една власт до настапувањето на друга. [[Податотека:Drzewo_genealogiczne_jagiellonowow.png|мини|300x300пкс| Семејно стебло на Јагелонците]] Периодот на владеење на династијата Јагелонците, означувал и промени во полскиот политички систем. Како резултат на преговори на династичките и кралските привилегии, благородништвото се повеќе заземало одлучувачка улога, а градовите го губеле своето политичко значење. Крајот на јагелонската ера бил одбележан со зголеменото значење на магнатите и недостатокот на институционална регулација на развојот на полскиот парламентаризам. Траен спомен на науката за време на владеењето на династијата на Јагелонците бил Универзитетот во Краков, обновен од основачот на династијата. Неговите научници, под власта на династијата, учествувале во револуционерните интелектуални дебати во Европа. Универзитетот ја губел својата позиција, заедно и со паѓањето на јагелонската власт. Како резултат на воените неуспеси на Јагелонците, се случиле револуционерни промени во старата полска војска. Монарсите од династијата Јагелоници значително придонеле за одржување на верскиот мир во Полска за време на реформацијата, прифаќајќи ги [[Ренесанса|ренесансните]] трендови и воведувајќи го полскиот јазик како официјален јазик. Периодот на владеење на последните двајца јагелонски монарси се смета за златно доба на полската култура. Големиот меѓурегнум завршил со крунисувањето на сестрата на Зигмунт II, Ана Јагелонска. По смртта на нејзиниот сопруг Стефан I Батори, тронот го презедел внукот од последните Јагелонци, синот на [[Катерина Јагелонска]] и кралот на Шведска - Сигизмунд III Васа. == Политичка историја на династијата == [[Податотека:Polska_1386_-_1434.png|мини|Кралството Полска и Големото Литваниско Кнежество за време на владеењето на Јагело (1386–1434)]] === Јагелонскиот сојуз === ==== Престолонаследништво по Пјастите и Анжујците ==== Смртта на последниот крал од династијата Пјаст, [[Казимир III Велики]], во 1370 година, без да остави машки наследник, резултираше – во согласност со договорот склучен за време на животот на монархот – со стапување на полскиот престол на внукот на починатиот крал – моќниот владетел на Унгарија од династијата Анжујци [[Лајош I Анжујски]]. Ова не го решило проблемот со наследството на династијата Пјаст, бидејќи кралот Лајош бил болен<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=1340-1468 Królestwo zwycięskiego orła|date=|pages=139}}</ref> и немал син наследник. Полските магнати решиле да го поништат тестаментот на Казимир III, кој како наследник го наведувал Казимир IV кнезот од Померанија<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|date=1999|isbn=83-85719-40-7|place=Kraków|pages=38–39}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=1340-1468 Królestwo zwycięskiego orła|date=|pages=122–123}}</ref> и започнале преговори за наследување на тронот<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=46}}</ref>. Во 1374 година од страна на кралот во договор со благородниците била издадена Привилегија на Кошице во која тие се согласиле да ја признаат ќерката на Лајош I како наследник на престолот, во замена за гарантирање на територијалниот интегритет на државата, ограничувања на кралските овластувањата и даноците, како и учество во воени експедиции на благородништвото.<ref>{{Наведување|chapter=Ludwik Węgierski|date=1978|isbn=83-07-01822-6|pages=267|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref> Ова овозможило натамошна фаза на преговори помеѓу претставниците на благородништвото и кралот заедно со магнатите во врска со наследувањето на тронот, од страна на ќерката на Лајош I и нејзиниот избран сопруг.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|date=1992|isbn=83-06-01796-X|pages=19–23}}</ref> Сè до неговата смрт во 1382 година, кралот не успеал да го предаде наследството на Анжијците. Непризнавањето на тестаментот на од унгарската страна, како и пристигнувањето на невенчаната помлада ќерка на кралот, [[Јадвига Анжујска]], во Полска во есента 1384 година им овозможило на магнатите од Мала Полска слободно да одлучуваат за раката на младата наследничка на престолот на Кралството, поставувајќи услови за потенциалниот кандидат за нејзин сопруг и иден владетел на Полска.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=52–55}}</ref> На крајот, спротивно на мислењето на некои од големополското благородништво,<ref>{{Наведување|inventor=Henryk Litwin|title=Narody Pierwszej Rzeczypospolitej|publisher=Editions Spotkania|pages=170|work=Tradycje polityczne dawnej Polski}}</ref><ref name=":88" /> изборот бил совладетелот на [[Големо Кнежевство Литванија|Литванија]], која била во криза од 1377 година, дваесетгодишниот принц [[Владислав II Јагело|Јагело]]. Тој бил помладиот син на Големиот војвода Алгирдасд. Во договорот склучен на 14 август 1385 година во Крево, Јагело се обврзал да дојде во Полска, да [[Крштевање|се покрсти]] по католички обред и да ги припои териториите на својато литванско владеење кон Кралството Полска.<ref name=":88">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=64–65}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Jerzy Ochmański|title=Historia Litwy|date=1990|isbn=83-04-03107-8|issue=III|place=Wrocław – Warszawa – Kraków|pages=67–68}}</ref> ==== Полско-литванскиот сојуз ==== [[Податотека:Jogaila (Władysław II).jpg|left|thumb|'''[[Владислав II Јагело|Јогајла]]''', подоцна '''Владислав II Јагело''' (ок. 1352/1362 – 1 јуни 1434) бил [[Големо Кнежевство Литванија|Велик кнез на Литванија]] (1377–1434), [[Список на полски монарси|крал на Полска]] заедно со својата сопруга [[Јадвига Анжујска|Јадвига]] (1386–1399), а потоа и како единствен крал на Полска до својата смрт.]] На 4 март 1386 година покрстен како Владислав и крунисан за крал на Полска, [[Владислав II Јагело|Јагело]] добил значителна моќ и авторитет, што му овозможило целосно да владее со Литванија. На 4 август 1392 година, потчинувајќи го својот амбициозен братучед Витаутас, конечно успеал да ја заврши Граѓанската војна во Литванија. Преобразбата од пагани во католици, им овозможило на литванските магнати сплотување на силите за власт над земјите долж [[Днепар]], населени претежно со [[Православие|православни]] [[Рутенци|Русини.]] Полската воена помош и овозможила на Литванија успешно да ги брани териториите на Аукштатија од Тевтонскиот ред и да потпише компромисен мир на 12 октомври 1398 година<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=71–74, 78}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=84–86}}</ref> . Во исто време, Кралството Полска ја повратило Црвена Рутенија од Унгарија во 1387 година. Создавајќи сојуз бил ставен крај на литванските ограбувачки напади на десниот брег на [[Висла]], што овозможило развој на кралството.<ref>{{Наведување|chapter=Władysław II Jagiełło|pages=277–278|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref> Хармоничната соработка меѓу двете земји била нарушена по смртта на Јадвига на 17 јули 1399 година, не оставајќи на Полска природен наследник на тронот.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=79}}</ref> Владислав II Јагело успеал во преговори со Советот на круната, да изнајде договор кој бил корисен за двете земји, задржувајќи го полскиот трон преку брак со внуката на Казимир III, [[Ана Цељска]].Полска продолжила да обезбедува вооружена помош за Литванија против нејзините последователни непријатели. Литванско-полскиот поход на југоисток, бил поразен од [[Златна Орда|Монголите]] во август 1399 година. Тоа довело до зголемен притисок врз крајбрежните земји на Литванија од страна на Тевтонскиот ред <ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=87–89}}</ref>, но Јагело успеал да ја стабилизира ситуацијата со назначување на Витаутас за Голем војвода на Литванија. Тоа довело до потпишување примирје со Москва на реката Угра во летото 1408 година и постигнување голема победа над Тевтонскиот ред во Битката кај Грунвалд на 15 јули 1410 година.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=89–90}}</ref><ref>{{Наведување|chapter=Władysław II Jagiełło|pages=280|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref> Овие победи ја елиминирале заканата од војна во два фронта за Литванија, привремено правејќи ја независна од полската помош и овозможивајќи склучување Сојуз во Хородло во 1413 година, со што се изедначиле правата на партнерите, но сепак ситуацијата станувале сè посложена поради недостатокот на кандидат за наследник на тронот. Договорот од Мелно склучен во 1422 година ставил крај на Литванско-тевтонските војни.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=122–124, 129}}</ref> === Воспоставување на династија === ==== Престолонаследништво по Владислав II Јагело ==== Владислав II Јагело со втората сопруга Ана Цељска, која починала во март 1416 година, имал само една ќерка, Јадвига. Со својата трета сопруга, Елизабета Грановска, кралот немал деца. Во февруари 1422 година, Јагело се оженил со младата рутенска принцеза Сонка (Софија), која го родила првиот син на веќе остарениот владетел. Владислав III Јагелонски бил роден на 31 октомври 1424 година, а следните синови на кралската двојка, биле родени во 1426 и 1427 година. Бидејќи машките потомци на монархот имале наследни права само во Литванија, кралот и кралицата презеле голем број мерки за да обезбедат наследување на првородениот син на полскиот престол.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=124–125}}</ref> Овие напори биле успешни, но по цена на значително осиромашување на Кралската ризница и слабеење на кралската власт во долготрајните преговори. Благородништвото на Кралството Полска, во замена за привилегии кои ја зголемуваат нивната слобода, се согласиле да го изберат синот на Владислав Јагело за крал.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=137, 145}}</ref> Основоположникот и најистакнатиот владетел на династијата Јагелонци починал во 1434 година.<ref>{{Наведување|chapter=Władysław II Jagiełło|pages=286|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref> Малолетниот син на Јагело, Владислав III, бил крунисан по смртта на неговиот татко. Власта во негово име ја презеле магнати, предводени од краковскиот бискуп, Збигњев Олешицки, кој го поразил противењето на средното благородништво во Битката кај Гротники во мај 1439 година.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=139, 150}}</ref> Во јануари 1440 година, Владислав III исто така бил избран за крал на Унгарија и засекогаш ја напуштил Полска, учествувајќи во војната против [[Хабсбурговци|Хабсбурзите]] за унгарската круна и во битките против [[Отоманско Царство|Отоманското царство]] во одбрана на Унгарија.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=151–154}}</ref> И покрај огромните направени трошоци, за кои биле земени заеми за поголемиот дел од кралските имоти во Полска,<ref name=":23">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=152–154}}</ref> овие војни завршиле со пораз и смрт на Владислав III во [[Битка кај Варна|Битката кај Варна]] на 10 ноември 1444 година.<ref>{{Наведување|chapter=Władysław III Warneńczyk|pages=292|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref> ==== Преземање на власта од страна на Казимир IV Јагелонски ==== Заминувањето на кралот Владислав III да го преземе унгарскиот престол и смртта на гувернерот на Литванија Сигизмунд Кејстутович во 1440 година, го принудиле усвојувањето на привремени решенија во врска со практикувањето на власта во Јагелонскиот Сојуз. По отстранувањето на Швитригело, литванскиот кнез и литванските сепаратисти кои сакале да го прекинат сојузот, со помош на подржувачите на континуираниот сојуз на Литванија со Полска, на власт бил донесен помладиот син на Јагело, Казимир IV Јагелонски, прогласувајќи го за Голем војвода од Литванија.<ref>{{Наведување|chapter=Kazimierz Jagiellończyk|pages=295|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=197–198}}</ref> [[Податотека:Casimir_IV_(1427-1492),_King_of_Poland,_and_his_consort_Elizabeth_(1437-1505)_-_Nationalmuseum_-_15277.tif|мини|Казимир IV Јагелонски и неговата сопруга [[Елизабета Хабзбуршка]], која му родила 13 деца]] Веста за поразот во Варна и период на дисконтинуитет во владата, предизвикан од недостатокот на убедливи докази за смртта на Владислав III од Варна му овозможиле на Казимир IV Јагелонски да има претензии за тронот во Краков и решително да преговара со полските магнати. Со поддршка на неговата мајка, кралицата Софија Холшанска и соочени со заканата од раскинување на сојузот со Литванија, Полска се согласила да го признае Казимир за наследник на Кралството Полска и неговото крунисување било на 25 јуни 1447 година.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=200–201}}</ref> Новиот крал успеал да го смири полско-литванскиот конфликт со тоа што ги принудил литванските елити да и ги отстапат на Полска, трите погранични окрузи Волинија.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=177–181}}</ref> Во 1454 година се оженил за Елизабета од династијата [[Хабсбурговци|Хабсбург]].<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=206}}</ref> ==== Враќање на пристапот до Балтичкото Море ==== Со наметнување на примирје кај Угра на Московско Војводството летото 1408 година и извојувајќи голема воена победа над Тевтонскиот ред во 1410 година, Јагелонскиот Сојуз се етаблирал како европска сила. Владислав II Јагело ги искористил победите на коалицијата за конечно да ги стабилизира внатрешните односи во Литванија, да ја поврати Самогитија од Тевтонските витези и да наметне литванска доминација врз Твер, [[Księstwo Riazańskie|Рјазан]] и [[Велики Новгород]]Сепак Полска не добила никакви директни територијални придобивки од нејзините успеси <ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=101–103}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=122–123}}</ref> . Последователните вооружени конфликти со Тевтонскиот ред (Војната на гладот и Голубската војнат) ѝ овозможиле на Литванија да ги врати сите загуби и да склучи конечен мир во 1422 година. Во исто време, кралот Владислав II постојано избегнувал да ги распредели силите на Сојузот, покрај тоа што се приклучил на општата европска политика со интервенирање во Чешката Република, која била зафатена од граѓанска војна, тој не се одлучи за воена вмешаност.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=144}}</ref> Мировниот договор склучен со Тевтонскиот ред во Бжешќ Кујавски во 1435 година ја нагласил надмоќта на Кралството Полска, но уште еднаш не донел никакви територијални придобивки за државата.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=142}}</ref> Казимир IV Јагелонски, вклучен во бројни конфликти, не успеал активно да се спротивстави на зголемената важност на Московско Војводство и принцот [[Иван III|Иван III Велики]], кој владеел од 1466 година. Со поразување на Новгородските трупи во Шелонија на 14 јули 1471 година. Како и со одбивањето на монголската интервенција на реката Угра во 1480 година, тој го врати целосниот суверенитет на Москва, која започнала да го загрозува територијалниот интегритет на Големото Кнежество Литванија.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=243–244}}</ref> === Династија за време на европскиот пресврт === [[File:Europa Jagellonica EN.svg|thumb|263px|Кон крајот на 15 век, Јагелонците владееле со огромна територија која се протегала од [[Балтичко Море|Балтичкото]] до [[Црно Море|Црното]] и до [[Јадранско Море|Јадранското Море]] ---- {{Legend|#7795b2|[[Големо Кнежевство Литванија]]}} {{Legend|#ffcd5e|[[Круна на Кралството Полска]]}} {{Legend striped|#aabdcf|#fefee9|[[Кнежевство Молдавија]] (полски феуд)|up=yes}} {{Legend striped|#c0c0e1|#fefee9|[[Држава на Тевтонскиот ред]] (полски феуд)|up=yes}} {{Legend|#dd9a63|[[Кралство Бохемија]]}} {{Legend|#a33a46|[[Кралство Унгарија]]}} ]] Со оглед на владеењето на Владислав Јагелонски во Унгарија и Бохемија и смртта на неговиот син Казимир, Казимир IV Јагелонски им предложил на Полјаците неговиот трет син, Јован I Алберт, да го преземе тронот, а четвртиот син на кралот, Александар, стане кнез Литванија. Изборот на првиот изборен крал на Полска се одржал на 27 август 1492 година во Парламентот во Пјотрков со учество на благородништвото и претставници на градовите. И покрај тоа што имале одделни монарси, Полска и Литванија останале во тесна заедница поради блиската соработка на браќата Јан Алберт и Александар и силните врски меѓу двете земји, зајакнати со заеднички закани.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej|pages=277, 285}}</ref> Како одговор на политичкиот притисок што го извршиле соседните земји врз Јагелонскиот Сојуз, кралот Јован I Алберт одлучил, во договор со неговите браќа, Александар и Зигмунт I, да преземе воени операции на југоисток. Со давањето привилегии на средното благородништво, што ја зголемило нивната моќ над селаните и им овозможило да стекнат дополнителна земја за обработка, кралот ја доби поддршката од Парламентот на Државниот сојуз на Полска и Литванија кој го претставувале благородништвото и успеале да соберат соодветни финансиски средства, меѓутоа, походот во 1497 година завршил со порази кај Сучеава и Буковина, со големи воени загуби.<ref>{{Наведување|chapter=Jan I Olbracht|pages=313–314|title=Poczet królów i książąt polskich}}</ref> ==== Големиот интеррегнум ==== [[Податотека:Death_of_Sigismund_Augustus_at_Knyszyn.JPG|лево|мини| Смртта на Зигмунт Август во Книшин, слика на [[Јан Матејко]] – симболична претстава за крајот на династијата: за време на последните обреди на монархот, дворјаните и придружбата на кралот. Кога ја растураат круната]] Одвојувањето на кралот Зигмунт II од Катерина Хабсбуршка кое се случило на 8 октомври 1566 година, ја прекинало можноста на благородништвото за продолжување на династијата. Смртта на кралицата на 28 февруари 1572 година не го променила овој статус, бидејќи кралот Зигмунт II, покрај неговата средна возраст, веќе бил сериозно болен.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Ostatnia z rodu|pages=123–124, 133–134}}</ref> Тој не соработувал повеќе со парламентот, кој самостојно се свикал во Варшава во 1572 година, во врска со регулирањето на политичкиот систем, и покрај неформалните аранжмани направени од сенаторите во врска со првите дејствија во случај на смрт на кралот, последен од Јагелонците. Зимунт II Август, умрел на 7 јули 1572 година, оставајќи ја државата без официјализирање на изборите за кандидат за крал.<ref>{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=154–156}}</ref> Ова била причинта за ''Големиот интеррегнум'' односно временско растојание од престанувањето на една власт до настапувањето на друга, време кога нема владетел''',''' кога владее намесник'''.''' == Уставната политика на Јагелонците == === Развојот на централните институции на државната држава под власт на Јагелонците === Промената на владејачката династија и сојуз со слабо внатрешно уредување, а сепак територијално обемно Големо Кнежество Литванија имало значително влијание врз промената на политичкиот систем во Полска. Владислав II Јагело, кој го презел владеењето со Полска во 1385 година, бил принуден да го сподели владеењето со институциите на монархијата,<ref>{{Наведување|inventor=August Sokołowski|title=Dzieje Polski ilustrowane|date=|volume=IV|pages=84}}</ref><ref name=":15">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370-1506)|date=|pages=21}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Jagiellonowie w Europie Środkowej|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=2}}</ref> кои во текот на многу години имале цел на поделба на последното феудско кралство<ref name=":16">{{Наведување|inventor=Adam Zamoyski|title=Polska. Opowieść o dziejach niezwykłego narodu 966-2008|date=2011|isbn=978-83-08-04684-5|pages=57–58}}</ref> на династијата Пјасти. Присилната соработка придонела за развивање на идејата за одвојување на моќта на [[монарх]]от од интересите на кралството - државата, сфатена како независен ентитет претставен од магнати, претставници на благородништвото и градовите и универзитетски научници, кои работат во рамките на институциите обликувани според обичајното право.<ref name=":15" /><ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Idea Monarchii w Polsce za pierwszych Jagiellonów|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=25–28}}</ref> Главна консултативна институција на кралството бил постојаниот совет на советници на монархот (''consilii regis) -'' кој обезбедувал соработка помеѓу владетелот и магнатите и го воспоставил методот на спроведување на донесените одлуки, истовремено урамнотежувајќи ги локалните влијанија. Учеството во консултациите го обврзало да се биде лојален на едногласно донесените одлуки.<ref name=":17">{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Idea Monarchii w Polsce za pierwszych Jagiellonów|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=24–29}}</ref> Составот на советот, бил предмет на спор помеѓу монархот и ривалските земјопоседници, што довело до создавање на две различни неформални институции: Владислав II Јагело автономно го избрал составот на тајниот (тесен, приватен) совет (''privum concilium)'', но морал да го земе предвид и мислењето на сите политички активни луѓе што го формирале неформалниот „голем совет“.<ref name=":15" /><ref name=":16" /><ref name=":17" /> === Влијанието на политиката за наследување на Јагелонската династија врз полскиот политички систем === Радикална промена во политичките односи во Полска се случила како резултат на раѓањето на синови од четвртата сопруга на кралот Владислав II на 31 октомври 1424 и 30 ноември 1427 година - оттогаш па натаму, кралската двојка се трудела да го обезбеди наследството на Владислав III и да го врати на принципот на природно наследство. Магнатите, поддржани од благородништвото, стоеле цврсто на ставот за избор на престолонаслчедник, не двоумејќи се да го прекорат остарениот крал дека бил поканет на престолот од земјопоседниците како и обврската за [[Христијанство|христијанизација]].<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Król i Biskup. Spór o rację stanu Królestwa Polskiego w latach 1424–1426|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=172}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=125}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Norman Davies|title=Boże Igrzysko|date=|volume=I|pages=161}}</ref> Политичкиот конфликт што се случил на генералните собранија (''conventio generalis)'' во 1425–1426 година имал одлучувачко влијание врз развојот на полските институции. Дворниците со поддршка на некои старешини и градови, довеле до признавање на правото за наследување на династијата Јагелонци во Полска во замена за церемонијална потврда на правата и привилегиите на Кралството, дадени суверено од монархот. Како одговор на тоа, на 30 април 1425 година, ''заедниците на кралството Полска'' собрани во Бжешќ Кујавски писмено го признале синот на Владислав II Јагело за престолонаследник, нагласувајќи ја во исто време надмоќната застапеност на благородниците во Кралството и потврденото право на политичкиот систем над монархот.<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Król i Biskup. Spór o rację stanu Królestwa Polskiego w latach 1424–1426|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=173–176}}</ref><ref name=":18">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=126}}</ref> И покрај изразувањето обврска од страна на Владислав II со која се потврдува неопходноста на кралскиот син да се заколне на привилегиите и слободите кои претходно ги издавале монарсите пред да ја преземе власта<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Król i Biskup. Spór o rację stanu Królestwa Polskiego w latach 1424–1426|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=177–179}}</ref> кралот Владислав II Јагело се обидел да ја повлече обврската на неговиот син и да ја отстрани разликата помеѓу престолонаследните и избраните владетели од документите. Не согласувајќи се со овие барања, магнатите собрани во генералниот парламент во Ленчица во јуни 1426 година демонстративно ја повлекле својата согласност да го признаат наследството на синот на кралот, пресекувајќи го кралскиот документ со меч.<ref name=":18" /><ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Król i Biskup. Spór o rację stanu Królestwa Polskiego w latach 1424–1426|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=181–183}}</ref> Како реакција, кралот Владислав II Јагело презел неколкугодишни обиди да ја прекине солидарноста на земјопоседниците со добивање признавање на наследството во рамките на династијата од поединечни магнати и градови, постигнувајќи одреден успех на овој начин.<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Możnowładztwo polskie wobec króla. Zabiegi i działania polityczne wokół monarchy w XV stuleciu|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=44}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=126–127}}</ref> Сепак се стретнал со силно противење од состанокот на опозицијата во Сејмот, барајќи признавање на политичкиот систем на Кралството.<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Król i Biskup. Spór o rację stanu Królestwa Polskiego w latach 1424–1426|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=185}}</ref> Јагело кој има потреба од поголема поддршка од земјопоседниците во спорот за наследството во Литванија, попушти на притисокот на опозицијата и на 4 март 1430 година, го издал документот Привилегија на Једлина, гарантирајќи ги претходните права на благородништвото и право за избор на престолонаследник на Кралството Полска.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=130–132}}</ref> Полнолетството на Владислав III го засилило политичкиот конфликт помеѓу „постарите советници“ кои всушност ја имале власта и „помладите“ кои немале никакво влијание врз младиот крал. Обидот да се ослабне позицијата на ''олигархискиот крунски совет'' со воведување „помлади“ делегати во судовите, поставени на Конфедерацијата на Нови Корчин, основана на 3 мај 1439 година, бил одбиен од воените трупи лојални на епископот Олешницки во Битката кај Гротник во 1439 година. Подоцна веќе не биле направени дополнителни обиди за промена на системот, со помош на воени средства во Полска.<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=54–55}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|date=|pages=160–163}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=149–150}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=1340-1468 Królestwo zwycięskiego orła|date=|pages=366–367}}</ref> Смртта на кралот Владислав III Варненчик на 10 ноември 1444 година во [[Битка кај Варна|Битката кај Варна]] го принудил кралскиот парламент да ја преземе целосната власт во Полска. Неизвесната судбина за иднината на тронот ги принудила на преговори братот на починатиот монарх – Казимир<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Sejmy bez króla 14440-1446|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=224}}</ref> На тој начин парламентот ги проширил своите овластувања да одлучува за сите државни работи. Како резултат на безбладетелство во периодот на 1444–1447 година, парламентот веќе бил целосно независна, од династијата, институција на Кралството, со целосни и суверени овластувања да управува со Полска и да го претставува Кралството.<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Sejmy bez króla 1440-1446|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=228–229}}</ref> Новиот крал повеќе немал можност да го игнорира значењето на парламентот<ref name=":20">{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Sejmy bez króla 1440-1446|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=284–285}}</ref> и бил принуден постојано да соработува со претставниците на Кралството, без чија соработка не можел да спроведе ниту законски измени ниту политички постулати. Позицијата на монархот била сведена на онаа на водач на елита, стремејќи се да постигне консензус меѓу фракциите што би биле во негова полза.<ref name=":25">{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|chapter=Monarchia Konsensusu politycznego – praworządne i samowładne rządy Kazimierza Jagiellończyka|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=204–205}}</ref> Иако кралот ја задржал целосната моќ во одлучувачките прашања за назначувањето на функционери, ризницата и надворешната политика.<ref name=":26">{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=190}}</ref> Неможноста на кралот да ја заобиколи застапеноста на земјопоседниците во општеството резултираше со политичка борба на Казимир IV, за составот на парламентот - кралот се обидувал самостојно да го избира времето, местото и составот пратениците. Како одговор, благородниците привремено го бојкотирале учеството на советот и не ги спроведувале одлуките донесени во нивно отсуство.<ref name=":20" /> Настојувајќи да го одземе правото на советот да го свикува парламентот, стекнато за време на безбладетелство, кралот се обидел да го трансформира во негово помошно советодавно тело со цел да му го одземе сувереното право да го претставува Кралството.<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|title=Pierwsze stulecie Jagiellonów|date=|pages=289}}</ref> == Династичката политика на Јагелонците == Изумирањето на машката линија на Анжиуците со смртта [[Лајош I Анжујски]] на 10 септември 1382 година, започнала борбата помеѓу династиите за тронови во земјите со кои претходно владеела изумрената династија. Планот за поделба на власта на кралот Лајош I создала два династички блока разделени со [[Карпати]]те. Луксембурзи, кои владееле со териториите на Полска и [[Маркгрофовија Бранденбург|Бранденбург]], доделени на Маркгроф [[Сигизмунд (Свето Римско Царство)|Сигизмунд Луксембуршки]], и Унгарија и [[Војводство Австрија]] обединети под власта на војводата [[Вилхелм (војвода на Австрија)|Вилхелм Хабсбуршки]].<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Królestwo zwycięskiego orła (1340–1468)|pages=140–143}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Polska Jagiellonów|pages=22}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=45}}</ref> Назначувањето на унгарскиот тронот на постарата ќерка на Лајош, Марија, од страна на унгарското благородништво на 15 септември 1382 година ги поништиле овие планови, а изборот на Јагело за крал од полското благородништво вовело нова династија во династичките борби - Јагелонците.<ref>{{Наведување|inventor=Antoni Mączak|title=Historia Europy|pages=195, 204}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|title=Jagiellonowie w Europie Środkowej|pages=2}}</ref> Славата од победата на Грунвалд и толерантната власт на Јагело во Полска, која била привлечна за културно различните периферни провинции на Јагелонскиот Сојуз, ги разбудила интересите на опозицијата во Унгарија и Чешка за полскиот владетел како потенцијален конкурент на владејачките Луксембурзи. Тоа биле причините кои му отвориле пат на [[Владислав II Јагело]] и неговото семејство да стекнат влијание во земјите на [[Средна Европа|Централна Европа]].<ref>{{Наведување|inventor=Wojciech Fałkowski|title=Jagiellonowie w Europie Środkowej|pages=9–11}}</ref> === Поразот на Јагелонската династичка политика === Во периодот помеѓу 1490–1493 година, јужна Унгарија станала плен на турските инвазии, значително ослабувајќи ја државата.<ref name=":9">{{Наведување|title=Historia Europy|date=1997|place=Wrocław|pages=205}}</ref> Во 1495 година, Унгарија склучила тригодишно примирје со Турција,<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Trudny złoty wiek (1468–1572)|pages=67}}</ref> не координирајќи ја политиката со Полска.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=289}}</ref> Владислав II Јагелонски, заплеткан во бројни конфликти, не бил во можност да се спротивстави на постепеното одземање на приходите од кралската ризница од страна на унгарските магнати.<ref>{{Наведување|inventor=Wacław Felczak|title=Historia Węgier|pages=107}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Denys Hay|title=Europa w XIV i XV wieku|pages=220}}</ref> Кандидатурата на чешкиот и унгарски крал Владислав II, кој се стремел да го преземе тронот и во Полска, по смртта на Казимир IV на 7 јуни 1492 година, не добила поддршка.<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Trudny Złoty Wiek 1468-1572|pages=60}}</ref> Несоодветното владеење и заминувањето на Владислав II во Унгарија, довеле до конечно укинување на кралската власт во [[Кралство Бохемија|Бохемија]]. Според Владиславскиот устав од 1500 година, управување преминало во рацете на имотите организирани во две комори со одлучувачкиот глас на магнатите, иако чешките градови го задржале влијанието врз одлуките.<ref>{{Наведување|inventor=Denys Hay|title=Europa w XIV i XV wieku|pages=219–220}}</ref> По смртта на Јан I Алберт на 17 јуни 1501 година, великиот војвода Александар Јагелонски, игнорирајќи го стажот на неговиот брат Владислав II, ја прифатил круната на Кралството Полска на 3 октомври 1501 година<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=280}}</ref> и во пролетта 1502 година го отфрлил унгарскиот предлог на литванскиот војводата Зигмунт Јагелонски, што резултирало со зголемени тензии во Јагелонскиот двор.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Rady Kallimacha|pages=74}}</ref> Следниот предлог од Унгарија, да му се додели на Зигмунт гувернерството врз Тевтонска Прусија, ја загрозила Полска да ја врати трајно спорната [[феуд]]ална власт над [[Тевтонски ред|Тевтонскиот ред]] и исто така бил одбиен, па конечно Владислав II Јагелонски се согласил да го назначи својот брат во Шлезија како унгарски гувернер <ref name="autonazwa1">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Rady Kallimacha|pages=77}}</ref>. Дипломатската интервенција на Владислав II во одбрана на правата на децата на војводата Конрад III Црвениот, кој починал на 23 октомври 1503 година, спречило спојување на Масовија со Полска во 1504 година и го принудило кралот Александар да донесе одлука да му го даде власт врз Прусија на Зигмунт, што сепак на крајот не било реализирано.<ref name=":11">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Rady Kallimacha|pages=78}}</ref> Во септември 1502 година, трупите на молдавскиот господар Стефан III Велики, со неофицијална поддршка на унгарските магнати, ја окупирале полската област Покутиа.<ref name=":79">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=302}}</ref> Проектот за дипломатско решение на кризата во Покутиа и обновување на полското владеење над Молдавија преку бракот на наследникот на Стефан III , Богдан III Едноокиот, со сестрата на кралевите Владислав II и Александар Јагелонски, Елизабета Јагелон<ref name=":11" /> покрај склучувањето на предбрачниот договор од 1 до 16 февруари, не вродило со плод. Династичките и дипломатските конфликти го попречувале Кралството Полска да ја координира јагелонската политика врз внатрешните конфликти во Унгарија <ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=300}}</ref>. Средното благородништво се спротивставило на условите за мир со Хабсбурзите, создавајќи антимагнатска национална партија предводена од Јан Заполски . Преку заканата за детронизација на кралот Владислав II, биле прекинати условите за мир од [[Братислава|Посони]] во 1505 година и предизвикале војна со Австрија, која завршила со унгарскиот пораз во 1506 година и зајакнувањето на влијанието на императорот Максимилијан на Дунав. Поради борбата меѓу благородништвото и магнатите поддржани од Хабсбург, воените и даночните реформи на Матијас I Корвинус биел поништени, постојаната [[Црна Армија на Унгарија|платеничка армија]] беше ликвидирана и Унгарија повеќе не била во можност ефикасно да одговори на турскиот воен притисок <ref>{{Наведување|inventor=Wacław Felczak|title=Historia Węgier|pages=107–109}}</ref> . == Последици од јагелонската ера во Полска == Клучниот проблем на целата Јагелонска династија бил недостатокот на машки потомци на владетелите. [[Владислав II Јагело|Владислав Јагело]] долго чекал да добие син. Допрва со четвртата сопруга имал три сина, од кои само еден имал деца. Долгогодишната неизвесност за наследникот на престолот довело до трајна елиминација на уставниот принцип на наследноста на тронот во Кралството Полска.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Myśli o dawnej Polsce|date=2009|isbn=978-83-7648-255-2|pages=244–246}}</ref> Од шесте сина на Казимир IV Јагелонски, само тројца се венчале, а само [[Владислав Јагелонски|Владислав]] и Зигмунт имале деца. И [[Лајош II]] и неговиот братучед Зигмунт II Август немале легитимни потомци. Првите слободни избори се одржале во 1573 година. За крал бил избран [[Анри III|Анри Валоа]], францускиот принц. Тој требало да се ожени со Ана Јагелонска, сестрата на Зигмунт II Август.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Ostatnia z rodu|date=|pages=177–178}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Urszula Borkowska|title=Dynastia Jagiellonów w Polsce|pages=77–78}}</ref> По бегството на Валоа во [[Франција]], Стефан Батори, принцот од Трансилванија, бил избран за крал. Се оженил со Ана Јагелонска, која претходно била прогласена за кралица на Полска.<ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Ostatnia z rodu|date=|pages=210, 223–224}}</ref> Ана Јагелоска во 1587 година довела до изборот на Зигмунт III Васа, шведскиот принц, за крал на Полска. Тој бил нејзин внук, син на [[Катерина Јагелонска]] и Зигмунт Август, како и внук на Зигмунт I Стариот.<ref>{{Наведување|inventor=Urszula Borkowska|title=Dynastia Jagiellonów w Polsce|pages=78}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Paweł Jasienica|title=Ostatnia z rodu|date=|pages=266–269}}</ref> == Финансии на Јагелонците == === Основи на ризницата на Јагелонската сојуз === Во доцниот среден век, кралот на Полска бил обврзан да ги покрие сите давачки на кралскиот двор. Вклучувајќи ги и трошоците за посетите на странските пратеници, пратениците испратени во странство и ги наградувал луѓето кои имале заслуги за кралот или на кралството. Плаќањето на лицата кои имале државни функции се финансирало со стоки или даноци поврзани со канцеларии, со исклучок на рудниците за сол во Краков.<ref name=":28">{{Наведување|inventor=Stanisław Kutrzeba|title=Historia ustroju Polski – Korona|date=2001|isbn=83-7063-319-6|place=Poznań|publisher=Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk|pages=128}}</ref> Кралот бил најмногу оптоварен со потребата да ги поднесе зголемените воени трошоци кои произлегувале од потребата да се одржуваат платеничките трупи од средината на 15 век.<ref name=":28" /> За покривање на трошоци, кралот слободно располагал со приходот од недвижниот имот што му припаѓал (кралските имоти)<ref name=":41" /><ref name=":29" /> со приходот од рудниците во Мала Полска и руските производители на сол, како и дел од приходите од рудниците за олово и сребро. Главниот извор на приход на кралот биле приходите од царините и патарините, таксите што ги плаќале кралските градови, некои манастири и Евреите што ги давале аза време на патување, во време на династијата Пјаст.<ref name=":41">{{Наведување|inventor=Stanisław Kutrzeba|title=Historia ustroju Polski – Korona|date=|pages=126–127}}</ref><ref name=":29">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=25}}</ref><ref name=":42">{{Наведување|inventor=Urszula Borkowska|title=Dynastia Jagiellonów w Polsce|pages=212–213}}</ref> Повремено, кралот добивал приход од ковање монети, а кралските градови, исто така, давале данок по повод кралското крунисување.<ref name=":30">{{Наведување|inventor=Stanisław Kutrzeba|title=Historia ustroju Polski – korona|date=|pages=127}}</ref> Според договорот во Кошице од 1374 година, благородништвото било обврзано да плаќа фиксен данок од 2 гроша годишно за еден лан (стара единица за мерење).<ref name=":30" /> Со договорот од 1381 година даноците што ги плаќало свештенството биле 2 горша од селското поле и 4 гроша од манастирските ниви.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej 1370-1506|date=|pages=48}}</ref> Вклучувањето на Померанија во 1454 година и Ливонија во втората половина на 16 век го зголемиле приходот на кралот, подари дополнителните даноци на приштанишните градови.<ref name=":31">{{Наведување|inventor=Stanisław Kutrzeba|title=Historia ustroju Polski – Korona|date=|pages=126}}</ref> === Јагелонска финансиска криза === == Образованието и науката во Јагелонскиот сојуз == Владислав II Јагело го реализирал тестаментот на неговата прва сопруга Јадвига Анжујска и на 26 јули 1400 година, ги донирал нејзините лични вредни предмети за реновирање на Универзитетот во Краков, кој бил во изумирање по смртта на Казимир III.<ref name=":0">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=183}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Królestwo zwycięskiego orła 1340–1468|pages=222–223}}</ref> Обновувањето на Универзитетот го сменило неговиот профил - Факултетот на Казимир кој имал осум правни катедри, бил создаден за обука на административниот персонал,<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Królestwo zwycięskiego orla 1340–1468|pages=112}}</ref> на 11 јануари 1397 година добил дополнителен теолошки факултет со помош на [[Була|папска була]].<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Królestwo zwycięskiego orła 1340–1468|pages=222}}</ref> Главната задача на универзитетот била да образува свештеници.<ref name=":1">{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=106}}</ref> Обврските на кралот содржани во Сојузот во Крево за поддршка на [[христијанизација]]та, со оглед на припојувањето на огромните области на [[Паганство|паганска]] Литванија и рутенските земји населени со православни христијани кон полската држава, имале потреба од значително зголемување на бројот на свештеници.<ref name=":0" /> Значаен развој на универзитетот во Краков се случил во втората деценија на 15 век, кога ниските плати на професорите од страна на кралот биле зголемени со приватни донации од страна на благородништвото.<ref name=":0">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=183}}</ref> Ректорите на Универзитетот, Павел Влодкович и Станислав од Скарбимиерц, активно учествувале во општиот христијански спор за обликот на Црквата и во полско-тевтонскиот судир Гдањска Померанија, создавајќи познати трактати за меѓународното право, преобразувањето на паганите и историските права на Полска и Померанија. Говорите на академиците на Соборот во Констанца, кој бил врв на [[Западен раскол|спорот]] (Западната шизма) во Црквата, придонеле да се доведе во прашање главната средновековна доктрина – универзализмот.<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=184}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=Królestwo zwycięskiego orła 1340–1468|pages=300}}</ref> Во исто време, интелектуалната работа на универзитетот ја поддржувала надворешната политика на властите на Јагелонскиот Сојуз.<ref name=":21">{{Наведување|inventor=Henryk Samsonowicz|title=Złota jesień polskiego średniowiecza|date=|pages=189–190}}</ref> Универзитетот станал познат центар на астрономијата и математиката, историските истражувања и првото место за развој на [[Хуманизам|хуманизмот]],<ref>{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=184–192}}</ref> прифатен од Полска како резултат на нејзиното обединување со Унгарија, која била под италијанско влијание.<ref>{{Наведување|inventor=Adam Zamoyski|title=Polska|pages=72–75}}</ref> На крајот на 15 век, Полска била обезбедена со мрежа од парохиски училишта, чија бројност во покраините на кралството одговарала на стандардите во Европа во тоа време, а биле помалѕбројни на територијата во Рутенија.<ref name=":2">{{Наведување|inventor=Andrzej Wyczański|title=Dogonić Europę|date=1987|isbn=83-03-01824-8|place=Kraków|publisher=Krajowa Agencja Wydawnicza|pages=37}}</ref> Умешноста на читање и пишување станала широко распространета помеѓу благородниците и жителите на градовите, вклучително и жени од буржоаската класа. Поради професионалната потреба на занаетчиите и трговците<ref name=":0">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370–1506)|pages=183}}</ref><ref name=":2" /> Лубранската Академијата основана во [[Познањ]] имала можност да се трансформира следен универзитет.<ref name=":1">{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=106}}</ref> Истовремено, во втората половина на 15 век, професорите од Универзитетот во Краков сè помалку интелектуално соработувале со монархијата.<ref name=":21">{{Наведување|inventor=Henryk Samsonowicz|title=Złota jesień polskiego średniowiecza|date=|pages=189–190}}</ref> На почетокот на 16 век главниот центар на полската [[ренесанса]] бил дворот на Зигмунт I Стариот, кој живеел во ренесансниот замок Вавел изграден по наредба на кралот.<ref>{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=38–39}}</ref> Развојот на културата го следел продлабочување на падот на општественото образование. Универзитетот во Краков повеќе не бил интересен за странски студенти поради конкуренцијата од германските универзитети кои ја прифатиле [[Протестантска реформација|реформацијата]]. Лишен од покровители и извори на финансирање, држејќи се до архаичните наставни [[Схоластика|методи]], универзитетот не можел да ја задоволи потребата на образување наставници за пониските училишта.<ref>{{Наведување|inventor=August Sokołowski|title=Dzieje Polski ilustrowane|date=2004|isbn=83-87172-63-4|series=reprint|volume=IV|place=Poznań|publisher=Druck|pages=85–87}}</ref> Ситуацијата не се подобрила ни со доделување статус на [[Благородништво|благородници]] на сите професори, од страна на кралот Зигмунт I во 1535 година, бидејќи поради недостаток на средства, [[Просење|питачењето]] станало сè почест извор на приход за студентите и предавачите.<ref>{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=106, 108}}</ref> Богатите полски благородници се повеќе изразувале интерес за воннаставни предавања на колеџите што ќе им овозможувале да го прошират своето знаење за хуманистичките науки. Факултетите со традиционални барања, едуцирајќи свештеници, учители и лекари, биле се попопуларни главно меѓу жителите на градот.<ref name=":1">{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=106}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Wyczański|title=Dogonić Europę|pages=38–39}}</ref> Во средината на 16 век Академијата во Краков престанала да биде истражувачки центар и не вработувала професори, а најголемите откривачи дејствувале надвор од универзитетот.<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Wyczyński|title=Dogonić Europę|pages=50}}</ref> Револуционерното дело за науката ''„За ротацијата на небесните тела“'' на [[Никола Коперник]], било создадено благодарение на поддршката што ја давал канонот на Вармиската катедрала.<ref>{{Наведување|inventor=Norman Davies|title=Boże igrzysko|volume=I|pages=289}}</ref> Ниските плати и повисокото ниво на образование во другите образовни центри, како и нарушувањето на автономијата на Универзитетот со рамнодушноста од страна на Зигмунт II Август биле причини за простест од страна на студентите и масовно напуштање на универзитетот, што го означило и падот на универзитетот на 4 јуни 1549 година.<ref>{{Наведување|inventor=August Sokołowski|title=Dzieje Polski ilustrowane|volume=IV|pages=14–16}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=108}}</ref> Магнатите се школувале во странски училишта, воспоставувајќи бројни лични контакти, а во 16 век станал обичај на благородниците, да посетуваат практични училишта со општествени активности во магнатските дворови<ref>{{Наведување|inventor=Stanisław Grzybowski|title=Dzieje Polski i Litwy (1506–1648)|pages=107}}</ref> што придонело за појава на феноменот на клиентелизам кај благородниците зависни од магнатот.<ref>{{Наведување|inventor=August Sokołowski|title=Dzieje Polski ilustrowane|pages=87}}</ref> == Војската на Јагелонците == === Воениот систем на Кралството Полска === Воениот систем на Полска од 15 век конечно се оформил за време на владеењето на последната династија Пјасти и бил преземен од новата династија без никакви значајни промени.<ref>{{Наведување|inventor=Jan Wimmer|title=Historia piechoty polskiej do roku 1864|pages=47–48}}</ref> Вооружените сили во јагелонската ера се состоеле од придружници на земјопоседници кои имале имот според витешкиот закон, без оглед на нивниот социјален статус,<ref>{{Наведување|inventor=Karol Ginter|title=Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku – aspekty prawne i stan faktyczny|pages=37}}</ref> мобилизирани заедно со приватно оружје<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=1340-1468 Królestwo zwycięskiego orła|pages=89–90}}</ref> како дел од општата давачка<ref name=":43">{{Наведување|inventor=Urszula Borkowska|title=Dynastia Jagiellonów w Polsce|pages=86}}</ref><ref name=":71">{{Наведување|inventor=Karol Ginter|title=Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku – aspekty prawne i stan faktyczny|pages=43}}</ref> [[Свештенство]]то и [[Жените во средниот век|жените]] кои имале имоти, немале обврска да служат, туку плаќале воен данок.<ref>{{Наведување|inventor=Karol Ginter|title=Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku – aspekty prawne i stan faktyczny|pages=375, 377}}</ref> Обединувањето на полските земји од страна на последната династија Пјасти овозможило обединување на воените должности<ref name=":71" /> а кнежевскиот тим што постоел во претходната ера целосно исчезнал пред 14 век.<ref>{{Наведување|inventor=Jan Wimmer|title=Historia piechoty polskiej do 1864 roku|pages=41}}</ref> Кралот имал само, постојана лична стража,<ref name=":72">{{Наведување|inventor=Urszula Borkowska|title=Dynastia Jagiellonów w Polsce|pages=124, 126}}</ref> – мала дворска војска (''curienses''), составена од млади благородници<ref>{{Наведување|inventor=Jan Wimmer|title=Historia piechoty polskiej do roku 1864|pages=83}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Karol Ginter|title=Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku – aspekty prawne i stan faktyczny|pages=42}}</ref> од магнатските семејства<ref name=":72" /> кои служеле на кралскиот двор, како и екипи на тврдините, создадени за време на походот за утврдување во време на владеењето на Казимир III Велики<ref name=":73">{{Наведување|inventor=Krzysztof Baczkowski|title=Dzieje Polski późnośredniowiecznej (1370-1506)|pages=26}}</ref><ref>{{Наведување|inventor=Karol Ginter|title=Udział szlachty polskiej w pospolitym ruszeniu w XIV i XV wieku – aspekty prawne i stan faktyczny|pages=45}}</ref> Градовите-твдини ги бранеле градските милиции, основани од еснавска организации<ref>{{Наведување|inventor=Henryk Samsonowicz|title=Złota jesień polskiego średniowiecza|pages=147}}</ref> и биле побројни од гарнизоните на замокот<ref name=":74">{{Наведување|inventor=Henryk Samsonowicz|title=Złota jesień polskiego średniowiecza|pages=142}}</ref>. Безбедноста на границите на Кралството Полска ја чувала мрежа од градови-тврдини и замоци. Особено силната линија на тврдини што се протегала низ висорамнината Краков-Вилун го штитела кралството од југозапад.<ref name=":73" /><ref name=":74" /><ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Nowak|title=1340-1468 Królestwo zwycięskiego orła|pages=85–87}}</ref> [[Големо Кнежевство Литванија|Големото Кнежество Литванија]] било помало, со само пет тврдини од тули на крајот на 14 век.<ref>{{Наведување|inventor=Andrzej Zamoyski|title=Polska. Dzieje niezwykłego narodu|pages=75}}</ref> == Претставници на династијата Јагелонци == === Првата генерација === * [[Владислав II Јагело]] (околу 1362–1434), великиот војвода на Литванија и крал на Полска; сопруги: [[Јадвига Анжујска]] (1374–1399), [[Ана Цељска]] (1380–1416), Елизабета Грановска (1372–1420), Софија Холшанска (околу 1405–1461) === Втора генерација === ''Децата на Владислав II Јагело:'' * Елизабета Бонифациј (1399-1399), полска принцеза и литванска принцеза * Јадвига Јагелонска (1408–1431), полска принцеза, наследничка на полскиот престол * Владислав III Варненчик (1424–1444), крал на Полска, Унгарија и Хрватска * Казимир (1426–1427), полски принц * Казимир IV Јагелонски (1427–1492), великиот војвода на Литванија и крал на Полска; сопруга: Елизабета Ракузанка (1436-1505) === Трета генерација === ''Деца на Казимир IV Јагелон'' * [[Владислав Јагелонски]] (1456–1516), крал на Бохемија, Унгарија и Хрватска; Сопруги: Барбара Хоенцолерн, Беатриса од Арагон, Ана од Фоа-Кандејл (1484–1506) * Јадвига Јагелонска (1457–1502), војвотката од Баварија; сопруг: Георгиј Богатиот (1479–1503), војвода од Баварија * Свети Казимир (1458–1484), кралски гувернер во круната на Кралството Полска; светец на Католичката црква, патрон на Полска и Литванија. * Џон I Алберт (1459–1501), крал на Полска, војвода од Глогов * Александар Јагелонски (1461–1506), великиот војвода на Литванија и крал на Полска; сопруга: Елена од Москва (1476-1513) * Софија Јагелонска (1464–1512); сопруг: Фредерик Постариот од Хоенцолерн (1460–1536), Маркграв од Бранденбург, Ансбах и Бајројт * Елизабета Јагелонска (I) (1465–1466), полска принцеза и литванска принцеза * Сигизмунд I Стариот (1467–1548), крал на Полска и голем војвода од Литванија; Сопруги: Барбара Заполија (1495–1515), [[Бона Сфорца]] (1494–1557) * Фредерик Јагелонски (1468–1503), епископ од Краков, архиепископ од Гњезно, полски примат, кардинал * Елизабета Јагелонска (II) (1472-1480), [[полска]] принцеза и литванска принцеза * Ана Јагелонка (1476–1503), војвотката од Померанија; сопруг: Богуслав X (1454–1532), војвода од Померанија * Барбара Јагелонка (1478–1534), војвотката од Саксонија; сопруг: Џорџ Брадестиот (1471–1539), војвода од Саксонија * Елизабета Јагелонска (III) (1482–1517), војвотката од Легница; сопруг: Фридрих II (1480–1547), војвода од Легница === Четвртата генерација === ''Деца на Владислав II Јагелон'' * Ана Јагелонска (1503–1547), надвојвотка од Австрија, кралица на Германија , Бохемија, Унгарија и Хрватска; сопруг [[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд I Хабсбург]] (1503-1564), надвојвода од Австрија, [[Крал на Римјаните|крал на Германија]], Бохемија, Унгарија и Хрватска, римски император * [[Лајош II|Лајош II Јагелонски]] (1506–1526), крал на Бохемија, Унгарија и Хрватска; сопруга Марија Хабсбуршка (1505-1558) ''Деца на Зигмунт I Стариот'' * Јадвига (1513–1573), електор на Бранденбург; сопруг: Јоаким II Хектор (1505–1571), електор на Бранденбург * Ана Јагелонска (1515–1520), полска принцеза и литванска принцеза * Изабела Јагелонска (1519–1559), кралица на Унгарија; сопруг Јан Заполија (1487–1540), крал на Унгарија * Зигмунт II Август (1520–1572), крал на Полска и голем војвода на Литванија; Сопруги: Елизабета Австриска (1526-1545), Барбара Раџивиловна (1520-1551), Катерина Австриска (1533-1572) * Софија Јагелонска (1522–1575), војвотката од Брауншвајг; сопруг: Хајнрих II Помладиот, војвода од Брауншвајг * Ана Јагелонска (1523–1596), кралица на Полска; сопруг Стефан Батори (1533–1586), крал на Полска * [[Катерина Јагелонска]] (1526–1583), шведска кралица; сопруг [[Јован III (Шведска)|Јован III Васа]] (1537–1592), крал на Шведска * Алберт Јагелонски (1527–1527), полски принц и литвански принц == Кралеви на Полска од династијата Јагелоници (полско-литванска линија) == {| class="wikitable" !Грб !Портрет !Име !Датум на раѓање !Датум на смрт !Период на владеење !Брак |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Wladyslaw_II_Jagiello_(275169).jpg|врска=Plik:Wladyslaw II Jagiello (275169).jpg|116x116пкс|portret Władysława Jagiełły]] |[[Владислав II Јагело]] |ok. 1362 |1434 |1386–1434 |[[Јадвига Анжујска]]<br />[[Ана Цељска|Анa Цељска]] Елизабет Грановска Софија Холшанска<br /> |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Bacciarelli_-_Władysław_III.jpeg|врска=Plik:Bacciarelli - Władysław III.jpeg|122x122пкс|portret Władysława Warneńczyka]] |Владислав III Варнеенчик |1424 |1444 |1434–1444 Полска<br /><br />1440–1444 Унгарија и Хрватска | - |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Casimir_IV_Jagiellon.PNG|врска=Plik:Casimir IV Jagiellon.PNG|130x130пкс|portret Kazimierza Jagiellończyka]] |Казимир IV Јагелонски |1427 |1492 |1447–1492 |Елизабета Ракушанка |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Jan_I_Olbracht_by_Bacciarelli.jpg|врска=Plik:Jan I Olbracht by Bacciarelli.jpg|123x123пкс|portret Jana Olbrachta]] |Јан I Олбрахт |1459 |1501 |1492–1501 | - |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Alexander_of_Poland.PNG|врска=Plik:Alexander of Poland.PNG|129x129пкс|portret Aleksandra Jagiellończyka]] |Александар Јагелонски |1461 |1506 |1501–1506 |Хелена Москиевска |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Sigismund_I_of_Poland.PNG|врска=Plik:Sigismund I of Poland.PNG|121x121пкс|portret Zygmunta Starego]] |Зигмунт I Стариот |1467 |1548 |1507–1548 |Барбара Заполска<br /><br />[[Бона Сфорца]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Portrait_of_Sigismund_Augustus_-_MNK_I-21_(29244).jpg|врска=Plik:Portrait of Sigismund Augustus - MNK I-21 (29244).jpg|104x104пкс|portret Zygmunta Augusta]] |Зигмунт II Август |1520 |1572 |1530/1548–1572 |Елизабета Хабсбуршка <br />Барбара Радживиловна<br />Катерина Хабсбуршка |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Kober_Anna_Jagiellon_as_a_widow.jpg|врска=Plik:Kober Anna Jagiellon as a widow.jpg|107x107пкс|portret Anny Jagiellonki]] |[[Ана Јагиелонска|Ана Јагелонска]] |1523 |1596 |1575–1587 |Стефан Батори |} == Кралеви на Бохемија, Унгарија и Хрватска од династијата Јагелоници (чешко-унгарска линија) == {| class="wikitable" !Грб ! Портрет ! Име ! Датум на раѓање ! Датум на смрт ! Период на владеење ! Брак |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Vladislaus_II_of_Bohemia_and_Hungary.jpg|врска=Plik:Vladislaus II of Bohemia and Hungary.jpg|174x174пкс|portret Władysława Jagiellończyka]] | [[Владислав Јагелонски|Владислав II Јагелонски]] | 1456 година | 1516 година | 1471–1516 Бохемија<br /><br /> 1490–1516 Унгарија и Хрватска | Барбара Хоенцолерн<br />Беатрисa Арагонска<br />Ана Фоа-Кандејл |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Hans_Krell_001.jpg|врска=Plik:Hans Krell 001.jpg|106x106пкс|portret Ludwika Jagiellończyka]] | [[Лајош II|Лајош II Јагелонски]] | 1506 година | 1526 година | 1508/1516–1526 Бохемија<br /> 1509/1516–1526 Унгарија и Хрватска | Марија Хабсбуршка |} == Други претставници на династијата Јагелонци == {| class="wikitable" !Грб !Портрет !Име !Датум на раѓање !Датум на смрт !Брак !Функција |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:JadwigaJagiellonka.jpg|врска=Plik:JadwigaJagiellonka.jpg|119x119пкс|portret Jadwigi Jagiellonki (1457-1502)]] |Јадвига Јагелонска |1457 |1502 |Георг Богат | |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Schultz_Saint_Casimir.jpg|врска=Plik:Schultz Saint Casimir.jpg|176x176пкс|portret Kazimierza Jagiellończyka]] |Свети Казимир |1458 |1484 | - |Светец во Католичката вера<br /><br />Патрон на [[Полско-литванска Државна Заедница|Посло-листванската Државна Заедница]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Sophia_von_Polen.jpg|врска=Plik:Sophia von Polen.jpg|144x144пкс|portret Zofii Jagiellonki]] |Софија Јагелонска |1464 |1512 |Фридрих II Бранденбур |[[Бранденбург|Грофицата Бранденбуршка]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Fryderyk_Jagiellończyk-epitaph.jpg|врска=Plik:Fryderyk Jagiellończyk-epitaph.jpg|90x90пкс|portret Fryderyka Jagiellończyka]] |Фридерик Јагелонски |1468 |1503 | - |Архиепископ на Гњезно<br /><br />Бискуп на Краков<br /><br />Епископ Полски<br /><br />[[Кардинал]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Anna_of_Poland.jpg|врска=Plik:Anna of Poland.jpg|140x140пкс|portret Anny Jagiellonki]] |Ана Јагелонска |1476 |1503 |Богослав X |Принцеза на Померанија |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Lucas_Cranach_d.Ä._-_Bildnis_Barbara_von_Sachsen_(Gemäldegalerie,_Berlin).jpg|врска=Plik:Lucas Cranach d.Ä. - Bildnis Barbara von Sachsen (Gemäldegalerie, Berlin).jpg|139x139пкс|portret Barbary Jagiellonki]] |Барбара Јагелонска |1478 |1534 |Ѓорги Саксонски |[[Список на владетели на Саксонија|Принцеза на Саксонија]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Hans_maler_anne_jagelon.jpg|врска=Plik:Hans maler anne jagelon.jpg|111x111пкс|portret Anny Jagiellonki]] |Ана Јагелонска |1503 |1547 |[[Фердинанд I (Свето Римско Царство)|Фердинанд I]] |Кралица на Бохемија, Унгарија и Хрватска |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Jadwiga_Jagiellonka.jpg|врска=Plik:Jadwiga Jagiellonka.jpg|124x124пкс|portret Jadwigi Jagiellonki (1513-1573)]] |Јадвига Јагелонска |1513 |1573 |Јоаким II Бранденбур |[[Бранденбург|Електорка Бранденбуршка]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Cranach_the_Younger_Isabella_Jagiellon.jpg|врска=Plik:Cranach the Younger Isabella Jagiellon.jpg|108x108пкс|portret Izabeli Jagiellonki]] |Изабела Јагелонска |1519 |1559 |Јан Заполски |Кралица на Унгарија |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Cranach_the_Younger_Sophia_Jagiellon.jpg|врска=Plik:Cranach the Younger Sophia Jagiellon.jpg|107x107пкс|portret Zofii Jagiellonki]] |Софија Јагелонска |1522 |1575 |Хајнрих II |[[Брауншвајг|Принцеза на Брауншвајг]] |- |[[Податотека:POL_COA_Jagiellonowie.svg|врска=Plik:POL COA Jagiellonowie.svg|60x60пкс|herb Jagiellonów]] |[[Податотека:Cranach_the_Younger_Catherine_Jagiellon.jpg|врска=Plik:Cranach the Younger Catherine Jagiellon.jpg|106x106пкс|portret Katarzyny Jagiellonki]] |[[Катерина Јагелонска]] |1526 |1583 |[[Јован III (Шведска)|Јован III Васа]] |Кралица на Шведска |} == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Историја на Полска]] 8pkist181ds1z6otcvmq912qexh5psa 0 1381084 5562433 5510609 2026-05-22T18:56:38Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562433 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Acrorchis roseola.jpg|status=CITES_A2|status_system=CITES|status_ref=<ref>{{cite Species+ |id=19641 |title=''Acrorchis roseola'' Dressler, 1990 |access-date=13 November 2025}}</ref>|display_parents=4|genus=Acrorchis|parent_authority=[[Robert Louis Dressler|Dressler]]|species=roseola|authority=[[Robert Louis Dressler|Dressler]]|name=Acrorchis}} '''''Acrorchis''''' е монотипичен [[Род (биологија)|род]] од семејството на орхидеи ([[Орхидеи|Oрхидеи]]), подфамилијата [[Epidendroideae,]] племето [[Epidendreae]], потплемето [[Laeliinae]]. Единствениот вид, '''''Acrorchis roseola''''', е [[Епифити|епифитна]] орхидеја што се јавува во [[Костарика]] и [[Панама]]<ref name="POWO">{{Cite POWO|id=271580-2}}</ref> на височини помеѓу 900 и 2.500 м. Станува збор за орхидеја со магента форма која достигнува висина од 15см. [[Чашкино ливче]] и [[Венечно ливче]] на неговите мали [[Цвет|цветови]] имаат различни должини и форми. Основата на усната има бела боја на рабовите. Оваа орхидеја е многу ретка во одгледувањето. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.tropicos.org/ImageFullView.aspx?imageid=51721 фотографија од примерок од хербариум во Ботаничката градина во Мисури, собран во Панама, холотип на ''Acrorchis roseola''] [[Категорија:Орхидеи]] [[Категорија:Орхидеи во Панама]] rmem0yo20diid9ivh5qyj63k7dv0dt2 0 1381461 5562509 5477959 2026-05-23T06:03:10Z Andrew012p 85224 5562509 wikitext text/x-wiki {{Затвор | name = Затвор „Куманово“ | image = Затвор „Куманово“.jpg | caption = Поглед на затворот | location = [[К’шање]], [[Општина Куманово]] | coordinates = {{coord|42|1|21|N|21|56|0|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} | status = активен | classification = полуотворен | capacity = 250 | population = | population_date = | opened = 2013 | closed = | former_name = | managed_by = [[Управа за извршување на санкции]] | director = | governor = | warden = | street-address = | city = с. [[К’шање]] | county = | state = | postcode = | country = {{МКД}} | website = | prisoners = }} '''Затвор „Куманово“''' (познат и како '''Затвор „К’шање“''') — казнено-поправна установа од полуотворен вид во близина на селото [[К’шање]], во северозападниот дел на [[Македонија]].<ref name="програма">{{Наведена мрежна страница|url=https://uis.gov.mk/wp-content/uploads/2025/02/%D0%93%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D1%88%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-2025-%D0%97%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D1%81%D0%BE-%D0%BE%D1%82%D1%82%D0%B2-%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%9A.%D0%9F.pdf|title=Годишна програма за 2025 - Затвор „Куманово“|date=јануари 2025|work=Управа за извршување на санкции|accessdate=30 ноември 2025}}</ref> Во рамки на затворот функционира и притворско одделение кое ги опслужува судовите во северозападниот дел на [[Македонија]], како и едно отворено одделение во градот [[Крива Паланка]]. Овој затвор е најнов во Македонија, отворен во септември 2013 година со капацитет за 250 лица.<ref name="фактор">{{Наведена мрежна страница|url=https://faktor.mk/otvoren-ushte-eden-nov-zatvor-kje-sobere-250-lica|title=Отворен уште еден затвор, ќе собере 250 лица|work=Фактор Портал|accessdate=2025-11-30}}</ref> == Местоположба == Домот е изграден во близина на [[Регионален пат 1204|регионалниот пат 1204]] во непосредна близина на селото [[К’шање]]. == Опис == Во него се сместени осудени полнолетни лица кои издржуваат казна до 3 години,<ref name="фактор"> како и притвореници. == Историја == Во 2007 година во К’шање тогашниот министер за правда [[Михајло Маневски]] и министерката за внатрешни работи [[Гордана Јанкулоска]] ги фрлиле првите лопати на новата затворска зграда оддалечена 25 километри од [[Куманово]]. Затворот има вкупна површина од 5.000 метри квадратни и неговата изградба чинела 234 милиони денари.<ref name="фактор"> Затворот има три ката. Нови се последните два ката и страничниот дел на зградата, а првиот кат е адаптиран од училишната зграда. На првиот кат е сместено притворското одделение. Предвидено е во една ќелија да има по двајца или по девет квадрати за еден затвореник. На секој кат има по една голема соба во која ќе бидат сместени шест-седум затвореници и посебен дел, во кој има по три самици. Во септември 2013 година, затворот бил отворен од страна на премиерот [[Никола Груевски]] и министерот за правда [[Блерим Беџети]].<ref name="фактор"> Затворот започнал со работа во ноември 2013 година и има сместувачки капацитет за 200 осудени лица и 50 лица кои издржуваат мерка притвор.<ref name="програма"/> == Наводи == {{наводи}} {{Затвори во Македонија}} [[Категорија:Затвори во Македонија]] kt3lezrvgnrpun00gh69eehwyu9nh3d 0 1381573 5562561 5529019 2026-05-23T09:10:00Z Andrew012p 85224 5562561 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] 36hngzcpxj2f1trwf9qgexv7l7xn0et 5562571 5562561 2026-05-23T09:18:34Z Andrew012p 85224 5562571 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] b8547kaav1xdyti0inl3q60c2lxtwhx 5562572 5562571 2026-05-23T09:20:17Z Andrew012p 85224 5562572 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]] | статус = | број_камери = | автоматизација = 1 февруари 2026 | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] 9odzjzo6ostwuwnqekr1band2c24arf 5562573 5562572 2026-05-23T09:21:11Z Andrew012p 85224 5562573 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], коридорите 8 (автопатска делница А2) и 10 (автопатска делница А1). | статус = | број_камери = | автоматизација = 1 февруари 2026 | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] nm8zqj57nhidyvz3f9g6a7klsymx2tj 5562574 5562573 2026-05-23T09:21:27Z Andrew012p 85224 5562574 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], коридорите 8 (автопатска делница А2) и 10 (автопатска делница А1) | статус = | број_камери = | автоматизација = 1 февруари 2026 | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] bowlump5y85m896lxc6ttrdtxfz3f39 5562575 5562574 2026-05-23T09:24:40Z Andrew012p 85224 5562575 wikitext text/x-wiki '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] o9fcfzlohnfn6unu5tqrg36za4zge7t 5562576 5562575 2026-05-23T09:25:27Z Andrew012p 85224 5562576 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], коридорите 8 (автопатска делница А2) и 10 (автопатска делница А1) | статус = активна (проширување е во тек) | број_камери = | автоматизација = 1 февруари 2026 | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] sqy6irio5tmwsgtl6sqh5c4z8sbfrle 5562580 5562576 2026-05-23T09:38:11Z Andrew012p 85224 5562580 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], коридорите 8 (автопатска делница А2) и 10 (автопатска делница А1) | статус = активна (проширување е во тек) | број_камери = непознато | автоматизација = 1 февруари 2026 | слика = Системот Безбеден град.jpg | опис = Системот „Безбеден град“ | големина_на_слика = 250px }} '''Безбеден град''' (разговорно: '''Сејф сити''' од {{Langx|en|Safe City}}, буквален превод: „безбеден град“) — национален проект на [[Македонија]] за автоматизиран видеонадзор и контрола на [[Сообраќај|сообраќајот]]. Целта на проектот е подобрување на безбедноста на патиштата преку употреба на [[вештачка интелигенција]] и камери за автоматско препознавање на регистарски таблички (АПРТ). Проектот го води [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерството за внатрешни работи]] (МВР) во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]], а неговата цел е со помош на мрежа од камери и сопствена ИТ-инфраструктура да се регистрираат и санкционираат сообраќајни прекршоци. Новата етапа на проектот започнала во октомври 2024 година. Иако првично било планирано казнувањето да започне на почетокот на 2026 година, [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] официјално го пролонгирал почетокот на изрекување парични казни за 1 февруари 2026 година. Во декември 2025 и јануари 2026 година, системот работел во проширена пробна фаза во која граѓаните добивале само предупредувања со цел учење и прилагодување на новите правила.<ref name="mia_postponed">{{Наведена мрежна страница|url=https://mia.mk/story/bezbeden-grad-ke-zapochne-da-funkcionira-od-1-fevruari-2026-godina|title=Безбеден град ќе започне да функционира од 1 февруари 2026 година|work=MIA.mk|date=2025-12-12|accessdate=2026-01-18}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Системот е активен во градовите [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на коридорите 8 (автопатска делница [[Автопат А2 (Македонија)|А2]]) и 10 (автопатска делница [[Автопат А1 (Македонија)|А1]]). == Опис и функција == Системот „Безбеден град“ се состои од стотици стационарни камери поставени на главните сообраќајници и крстосници во градовите, како и патролни возила опремени со 360° камери и радар. Системот автоматски ги регистрира следниве прекршоци: * Поминување на црвено светло; * Пречекорување на дозволената брзина; * Истечена важност на сообраќајна дозвола; * Непрописно запирање и паркирање. За да се избегнат несакани грешки и престрого казнување, МВР утврдил прагови на толеранција за брзината: до 100 км/ч толеранцијата е 6 км/ч, а над 100 км/ч е 8 км/ч.<ref name="slobodna_evropa">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|title=Што ќе казнува „Безбеден град“ од февруари?|work=Радио слободна Европа|date=2026-01-03|accessdate=2026-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260228131922/https://www.slobodnaevropa.mk/a/bezbeden-grad-kazni-kameri-/33634724.html|archive-date=2026-02-28}}</ref> == Историја и воведување == [[Податотека:Камери од системот Безбеден град.webp|270x270px|мини|Камери снимаат во [[Скопје]]|лево]] Идејата за проектот „Безбеден град“ се појавила уште во 2012 г. при тогашната власт, кога биле установени околу 600 камери во Скопје и во неколку други градови. Првично се тврдело дека тие треба да ги снимаат и сообраќајните прекршоци, но поради недостаток на [[програмска опрема]] за автоматско препознавање на прекршители, камерите долго време ги користеле само разузнавачките служби и правосудството. Дополнително, сојузот на јавниот обвинителски систем ја истражувал тајната набавка на опремата од странска фирма и големите трошоци за одржување (плаќани редовно од државниот буџет).<ref name=":1" /> Подоцна, проектот бил обновен. Во 2023 г., [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]] започнал надградба на „Безбеден град“, со планирање вградување на дополнителни камери — вклучувајќи и на автопатите на Коридорите 8 и 10 — и законски измени што овозможуваат негово работење. Пробниот период започнал на 1 декември 2025 г. во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]]. Во првите 12 часа биле регистрирани рекордни 65.000 прекршоци, што довело до одлуката за одложување на казнувањето за 1 февруари 2026 г., со цел граѓаните да ја подигнат својата свест. За функционалност на системот биле донесени измени во пет закони, вклучувајќи го Законот за безбедност во сообраќајот и Законот за прекршоци, со што се овозможило цифрениот запис од камерата да биде валиден доказ на суд. == Институционална рамка == Проектот е под директна надлежност на [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|МВР]], во соработка со [[Министерство за правда на Македонија|Министерството за правда]].<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|title=Проектот „Безбеден град“ е почеток на ефикасност и правда|work=www.pravda.gov.mk|accessdate=2025-12-02|archive-date=2025-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20251211191337/https://www.pravda.gov.mk/vest/6825#:~:text=%D0%A1%D0%BE%20%D1%86%D0%B5%D0%BB%20%D0%B4%D0%B0%20%D1%81%D0%B5%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B8,%D1%9C%D0%B5%20%D1%98%D0%B0%20%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%B0%D1%82%20%D0%B1%D1%80%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%B8|url-status=dead}}</ref> Министерот [[Панче Тошковски]] истакнал дека системот е целосно автоматизиран за да се исклучи можноста за човечка селективност при казнувањето („врски“ или пристрасност). Податоците се чуваат во централен [[опслужувач]] со високо ниво на кибербезбедност. == Технологија и опрема == Основната компонента се фиксираните камери за видеонадзор поставени на столбови и рамки над крстосници, како и на страни по булеварите. Овие високорезолуциски камери се поврзани со главна единица за обработка, каде со помош на програма се обработуваат снимените слики во живо. На пример, МВР најавил дека се поставени камери во [[Скопје]], [[Тетово]] и [[Куманово]], како и на автопатите на Коридорите 8 и 10. Во рамките на проектот се користат и специјализирани мобилни патролни возила. Тие се опремени со 360° [[видеокамера]] и радарни уреди за мерење брзина, со што можат да „ловат“ прекршоци по улиците (особено на места каде што нема фиксирани камери).<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|title=КОД: Сите тајни на проектот Сејф сити|last=|first=|date=2022-02-03|work=Телма|language=mk-MK|accessdate=2025-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20260323234800/https://telma.com.mk/2022/02/03/kod-site-tajni-na-proektot-sejf-siti-so/|archive-date=2026-03-24}}</ref> На овој начин, системот сврзува статичко и динамично снимање: фиксираните камери го опфаќаат целото градско подрачје, а мобилните средства ги контролираат периферните и регионалните патишта. Фиксираните камери со висока резолуција автоматски снимаат прекршоци како брзо возење, минување на црвено светло, и други сообраќајни прекршоци. == Јавни реакции == Повеќето реакции во јавноста се однесувале на дебата за прагот на толеранција и очекуваниот ефект. Поддржувачите на проектот, вклучувајќи и премиерот на Македонија, [[Христијан Мицкоски]], ја поздравиле идејата како начин да се спаси животот на граѓаните и да се зголеми дисциплината во сообраќајот. Министерот [[Панче Тошковски|Тошковски]] потенцирал дека секој прекршок ќе биде санкциониран без разлика дали се случува во градско или во селско подрачје. Од друга страна, дел од поранешните пратеници и сообраќајни стручњаци изразиле загриженост дека системот можел да „лови“ и небитни прекршоци (на пр. 51 км/ч во градско) и предлози за подобро уредување на семафорите (зелени бранови) наместо само казни.<ref name=":1" /> Меѓутоа, премиерот [[Христијан Мицкоски]] на 18 јануари 2026 г. изјавил дека дисциплината на возачите е веќе евидентно подобрена и дека бројот на сообраќајни прекршоци на дневно ниво е драстично намален во споредба со почетокот на декември.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://novamakedonija.com.mk/makedonija/gragjanite-go-pochituvaat-bezbeden-grad-pomalku-soobrakjajkji-i-pobezbeden-soobrakjaj-istakna-mickoski/|title=Граѓаните го почитуваат „Безбеден град“|work=Нова Македонија|date=2026-01-18|accessdate=2026-01-18}}</ref> == Поврзано == * [[Министерство за внатрешни работи на Македонија]] * [[Безбедност на патишта]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://mvr.gov.mk/mk-MK/odnosi-so-javnost/novosti Новости | МВР] [[Категорија:Патен сообраќај во Македонија]] [[Категорија:Министерство за внатрешни работи на Македонија]] 24vslt30p3tpbsod4qs8kikh1v85os0 0 1384814 5562434 5496510 2026-05-22T18:57:38Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562434 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox|image=Balkan Zephyr Blue (35324586712).jpg|image_caption=Граорков синец на [[Галичица]], [[Македонија]].|genus=Kretania|species=sephirus|authority=([[Imre Frivaldszky|Frivaldszky]], 1835)<ref>Frivaldszky, 1835 A Balkány vidékén tett természettudományi utazásról ''A Magyar Tudós Társág Évkönyvei'' 2 : 235-276, pls 1-7</ref>|synonyms=* ''Lycaena sephirus'' <small>Frivaldszky, 1835</small> * ''Plebejus sephirus'' * ''Plebejus pylaon sephirus'' * ''Plebejides sephirus''}} '''Граорков синец ''(лат: Kretania sephirus)''''', претходно позната како ''Plebejus sephirus'', е [[Вид (биологија)|вид]] [[Пеперуги|пеперуга]] што припаѓа на семејството Lycaenidae. Се среќава во Источна Европа, Кавказ и Мала Азија. Видот, кој претходно припаѓал на родот ''Plebejus'', бил преместен во родот ''Kretania'' по молекуларно филогенетската студија од 2013 година на потплемето [[Polyommatina]].<ref>{{Наведено списание|last=Talavera|first=Gerard|last2=Lukhtanov|first2=Vladimir A.|last3=Pierce|first3=Naomi E.|last4=Vila|first4=Roger|displayauthors=1|date=2013|title=Establishing criteria for higher-level classification using moleculardata: the systematics of Polyommatus blue butterflies (Lepidoptera, Lycaenidae)|journal=Cladistics|publisher=Wiley-Blackwell|volume=29|issue=2|at=187|doi=10.1111/j.1096-0031.2012.00421.x|doi-access=free}}</ref> Многу популации се загрозени и се законски заштитени во некои земји, како што е Унгарија.<ref name="andras&acs">{{Наведено списание|last=Vojnits|first=András M.|last2=Ács|first2=Eszter|date=1995|title=A population of the hungarian zephyr blue ''Plebejus sephirus kovacsi'' (Lepidoptera: Lycaenidae)|url=https://journals.flvc.org/holarctic/article/view/90370|journal=Holarctic Lepidoptera|location=Budapest|publisher=the Association for Tropical Lepidoptera|volume=2|issue=1|pages=23–26}}</ref> == Опис == Од ''„Големите пеперутки од палеарктичкиот фаунски регион“'' на Адалберт Зајц : L. sephyrus Friv. (78 ч). Многу сличен на [''L. pylaon''], но речиси двојно поголем, долната страна е матна сива, црвените анални дамки не се толку светло златно-црвени, туку се поматни црвени како црвено олово. Од Балканскиот Полуостров, Мала Азија и Ерменија. Ларвите првенствено се хранат со ''Astragalus'';<ref name="Haahtela">{{Наведена книга|title=Butterflies of Britain and Europe: A Photographic Guide|last=Haahtela|first=Tari|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2019|pages=144–145}}</ref> ларвите од унгарската популација ''kovacsi'' се познати по тоа што се хранат главно со ''[[Astragalus exscapus]]'' Мирмекофилните ларви се грижат за мравките, кои ги собираат ексудатите што ги произведуваат ларвите. Мравките натрупуваат почва и остатоци во основата на растенијата во кои ларвите доаѓаат за да се размножуваат. <ref name="andras&acs"/> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред}} [[Категорија:Пеперуги]] mzyr9kvpfag8sfblhs43xmj5rvvg3x1 0 1387949 5562429 5560047 2026-05-22T18:53:37Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562429 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = 2010-06-29 (28) Papaver rhoeas.jpg | image_caption = Булка (''[[Papaver rhoeas]]'') | taxon = Papaveraceae | authority = [[Juss.]]{{sfn|Angiosperm Phylogeny Group|2009}} | subdivision_ranks = Genera | subdivision = Види текст }} '''Афиони''' ([[науч.]]: ''Papaveraceae'') <ref>{{MerriamWebsterDictionary|Papaveraceae}}</ref> неформално наречени '''фамилија афиони''' — економски важно [[Семејство (биологија)|семејство]] од околу 42 [[Род (биологија)|рода]] и приближно 775 познати [[Вид (биологија)|видови]] {{Sfn|Christenhusz|Byng|2016}} [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од редот [[Лутиковидни]]. Фамилијата е [[Космополитизам (биологија)|космополитска]], која се јавува во [[Умерена клима|умерени]] и [[Суптропски појас|суптропски]] клими (претежно во северната полутопка) како [[Источна Азија]], како и [[Калифорнија]] во [[Северна Америка]]. Речиси е непозната во [[Тропски појас|тропските предели]]. Повеќето се [[Зелјесто растение|зелјести растенија]], но неколку се [[Грмушка|грмушки]] и мали [[Дрво (растение)|дрвја]]. Фамилијата моментално вклучува две групи кои се сметаат за посебни семејства: ''[[Fumariaceae]]'' и ''[[Pteridophyllaceae]]''. ''Papaver'' е класичното име за афион на [[Латински јазик|латински]]. Порано (од 1835 година) тој се произведувал и во [[Македонија]],<ref name="Флора на Македонија">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=154|access-date=}}</ref><ref>[http://mkd-news.com/makedonskiot-opium-bil-najbaran-i-se-izvezuval-vo-tsel-svet-eve-zoshto-prestanalo-proizvodstvoto/ Македонскиот опиум бил најбаран и се извезувал во цел свет – еве зошто престанало производството] 2013-07-05. Извор: Владан Јовановиќ, „Македонски опиум: за финансиските и политичките размери на феноменот (1918-1941)“ XVI/3, Белград, 2009, стр 69-79.</ref> за што сведочи и тоа што се наоѓа на [[Грб на Македонија|македонскиот грб]]. Така, во периодот од 1963 до 1972 година кај нас биле засеани 1.693 хектари со афион.<ref>[http://www.dnevnik.com.mk/?ItemID=77B0204CA1FCC14488FA54B01600AF42 Враќање на традиционалните земјоделски култури, Дневник]</ref>. Во поново време, афион се одгледува во [[Македонија]], согласно закон и пријавени насади кај фармацевтските компании. == Опис == Афионите се познати по разновидните и шарени цветови со карактеристични чашки. Растенијата можат да бидат едногодишни, двегодишни или [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]]. Обично се [[Зелјесто растение|зелјести]], неколку видови формираат грмушки или зимзелени дрвја. Сите делови содржат добро развиен систем на латексни канали наречени „латицифери“, кои произведуваат млечен [[латекс]], воден бел, жолт или црвен сок. [[Лист (ботаника)|Листовите]] се наизменични или понекогаш извиткани и имаат петели и немаат залистоци. Тие обично се лобусни или пердувести (т.е. се состојат од неколку не сосема одвоени ливчиња) или се многу поделени. Растенијата се [[хермафродит]]ни и се опрашуваат претежно со [[инсекти]] (ентомофилни), но недостасуваат нектари. Неколку се опрашуваат со ветер ([[Анемофилија|анемофилни]]). Постои посебна [[Чашкино ливче|чашка]] и [[Венечно ливче|корола]], освен кај ''[[Macleaya]]'' каде што недостасува королата. Цветовите се со средна или голема големина. Терминалните цветови се осамени кај многу видови. Кај други, терминалното [[соцветие]] е цимозна или гроздова. Цветовите се без мирис и правилни. Постојат многу [[Прашник|прашници]], најчесто од 16 до 60, распоредени во два одделни спирали, надворешниот со прашници кои се наизменично распоредени со ливчиња, внатрешниот спроти, или бројни во потсемејството ''[[Papaveroideae]]''. {{Sfn|Stace|2010}} {{Rp|86}}Гиноециумот се состои од сложен [[Толчник (ботаника)|толчник]] со 2 до 100 карпели. Плодницата е горна и еднобоена. Плодницата е или без стебло (сесилен) или на кратко стебло (стипитатен). [[Чашкино ливче|Чашкиното ливче]] на растението обично сочинуваат половина од ливчињата, на пример, две чашкини ливчиња се придружуваат на 4 ливчиња или 3 се придружуваат на 6 ливчиња. Толчниците и прашниците се скриени во внатрешноста на ливчињата. Немесестиот [[Овошје|плод]] е обично чаура, која се отвора при зрелост за да ги ослободи [[Семе|семките]] низ порите (порицидно), низ преградите меѓу клетките (септицидно) или преку вентили (валвуларни). Бројните семиња се мали. Нивното хранливо ткиво (ендосперм) е масно и фаринозно. Плодот на ''платистемон'' е шизокарп. Основниот [[Хромозом|број на хромозоми]], ''x'', е 6, 7, 8, 9, 10 и 11, до ''12n'' = 84 (додекаплоидија) кај видовите ''[[Papaver]]'', ''[[Argemone]]'' и ''[[Meconopsis]].'' Семејството ''Papaveraceae'' вклучува многу растенија кои произведуваат алкалоиди, вклучувајќи го и афионот (''[[Афион|Papaver somniferum]]''). [[Опиум]]от се добива од латексот на мешунките од семето на афионот и се употребува со векови поради неговите психоактивни својства. Главните алкалоиди кои се наоѓаат во опиумот, како што се морфинот и кодеинот, имаат огромно влијание врз фармацевтските производи и се од големо значење за многу земји што го произведуваат на големо, вклучувајќи го и [[Авганистан]]. Авганистан има економска зависност од одгледувањето опиум, што го отежнува запирањето на големото производство на овие цвеќиња, што на крајот го зголемува нелегалното производство. Истражувачите разбираат како се прават алкалоиди во растенијата од афион за да се развијат растенија од афион со специфични нивоа на алкалоиди. Постои висока генетска варијабилност меѓу сортите од афион, а факторите на животната средина, како што се раните и третманот со метил јасмонат, предизвикуваат поголемо производство на алкалоиди. Сè уште постојат предизвици во разбирањето што влијае на производството на алкалоиди за фармацевтски цели, истакнувајќи ја важноста на истражувањето во оваа област. == Таксономија == Системот [[APG III]] (2009; непроменет од системот [[APG II]] од 2003 година и системот [[APG I|APG]] од 1998 година) ја сместува фамилијата во редот [[Лутиковидни|Лутиковидни (''Ranunculales'')]], во кладот [[Евдикоти|Евдикоти (''eudicots'')]]. {{Sfn|Angiosperm Phylogeny Group|2009}} Афионите се разликуваат од останатите литковидни растенија по некои важни карактеристики, но имаат други заеднички карактеристики, како што е присуството на алкалоиди добиени од изохинолин. Врз основа на молекуларните и морфолошките податоци, фамилијата формира клад со фамилиите ''[[Lardizabalaceae]], [[Circaeasteraceae]], [[Menispermaceae]]'', [[Жолтики|''Berberidaceae'']] и [[Лутичиња|''Ranunculaceae'']].<ref name="APW">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/orders/ranunculalesweb.htm#Ranunculales|title=Ranunculales|last=Stevens|first=P.F.|authorlink=Peter F. Stevens|work=Angiosperm Phylogeny Website|accessdate=5 September 2013}}</ref> === Родови === [[Податотека:HKKk9.jpg|алт=Horned poppy (Glaucium sp.)|мини|Роговиден афион (''[[Glaucium]]'' sp.)]] [[Податотека:UK_20230418_114354.jpg|алт=Papaver sp.|мини|''[[Roemeria]]'' sp.]] Широкиот опис на ''Papaveraceae'' во системот [[APG III]] вклучува три таксони кои претходно биле одделени во различни семејства: ''Papaveraceae'' ''sensu stricto'', ''Fumariaceae'' и ''Pteridophyllaceae''. {{Sfn|Angiosperm Phylogeny Group|2009}} Така, [[Кронквистов систем|Кронквистовиот систем]] од 1981 година ги признал ''Fumariaceae'' како посебно семејство, и покрај нивната блиска филогенетска врска со ''Papaveraceae'' ''sensu stricto''. Трите поранешни семејства може да се третираат како подфамилии. Едно морфолошко и молекуларно истражување заклучило дека претходното семејство ''Pteridophyllaceae'' има основна местоположба со последователна поделба на два терминални клада, од кои секоја содржи по една од подфамилиите ''Fumarioideae'' и ''Papaveroideae'', кои се јасно монофилетски. {{Sfn|Hoot|Kadereit|Blattner|Jork|1997}} Поново истражување ги вклучува поранешните ''Pteridophyllaceae'' во ''Fumarioideae'', делејќи ги ''Papaveraceae'' само на две подфамилии. {{Sfn|Wang|Lu|Ren|Endress|2009}} Внатрешната поделба на ''[[Чадливки|Fumarioideae]]'' прикажана подолу го следи Лиден (1993), {{Sfn|Lidén|1993a}} со исклучок на местоположбата на ''Pteridophyllum''. {{Sfn|Wang|Lu|Ren|Endress|2009}} Потплемињата се дадени од страна на [[Информативна мрежа за гермоплазмени ресурси|Информативната мрежа за гермоплазмени ресурси]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?817|title=''Papaveraceae'' Juss., nom. cons.|work=GRIN Taxonomy for Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930063456/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?817|archive-date=30 September 2015|accessdate=21 April 2015}}</ref> Поделбата на ''Papaveroideae'' го следи Хот и неговите соработници (1997). {{Sfn|Hoot|Kadereit|Blattner|Jork|1997}} Во втората студија, ''Eschscholzieae'' би бил основен клад и сестринска група на остатокот од потсемејството, кое е поделено на различен терминален клад (''Chelidonieae'') и во неговата сестринска група, формирана од ''Papavereae'' и ''Platystemoneae'', чие раздвојување не се основа на податоците прикажани од овие автори. За дискусии за потсемејствата, погледнете Каролан и неговите соработници (2006) {{Sfn|Carolan|Hook|Chase|Kadereit|2006}} и Блатнер & Кадерит (1999). {{Sfn|Blattner|Kadereit|1999}} ==== Fumarioideae ==== * Потсемејство Fumarioideae Eaton :* ''Hypecoeae'' ::* ''Hypecoum'' <small>[[Карл Линеј|L.]]</small> – Медитерански регион до Монголија и Западна Кина. ::* ''Pteridophyllum'' Siebold & Zucc<small>.</small> – Јапонија :* Fumarieae <small>Dumort.</small> ::* Потплеме :::* ''[[Adlumia]]'' – Источна Северна Америка, Кореја, Кина :::* ''[[Capnoides]]'' <small>[[Филип Милер|Mill,]]</small> – Северна Северна Америка :::* ''[[Corydalis]]'' <small>DC.</small> <small>номинална сорта</small> – Евроазија, Северна Америка, Источна Африка :::* ''[[Dactylicapnos]] Wall''– Хималаи :::* ''[[Ehrendorferia]]'' ''Fukuhara & Lidén'' - Источна Азија, Северна Америка :::* ''[[Ehrendorferia]]'' ''Fukuhara & Lidén –'' Западни Соединети Американски Држави :::* ''[[Ichtyoselmis]]'' <small>Lidén & Fukuhara</small> – Кина :::* ''[[Lamprocapnos]] Endl''<small>.</small> – Кина, Кореја ::* Потплеме :::* ''[[Ceratocapnos]]'' <small>Durieu</small> – југозападно од Европа, северозападно од Африка :::* ''[[Cryptocapnos]]'' ''Rech.f.'' – Среден Авганистан :::* ''[[Cysticapnos]]'' ''Mill''. – Јужна Африка :::* ''[[Discocapnos]]'' ''Cham. & Schltdl.'' – Јужна Африка :::* ''[[Чадливка|Fumaria]]'' <small>L.</small> – Медитерански регион, Хималаи, Источна Африка :::* ''[[Fumariola]]'' ''Korsh''<small>.</small> – Средна Азија :::* ''[[Platycapnos]]'' ''(DC.) Bernh''<small>.</small> – Западен медитерански регион :::* ''[[Pseudofumaria]]'' ''Medik''. – Италија, Балкан :::* ''[[Rupicapnos]]'' ''Pomel'' – Северозападна Африка :::* ''[[Sarcocapnos]]'' <small>''DC.''</small> -Шпанија, Мароко, Алжир :::* ''[[Trigonocapnos]]'' ''Schltr''. – Јужна Африка <gallery caption="Фотографии од ''Fumarioideae'' "> Податотека:Hypecoum_procumbens_FlowerCloseup_25April2009_CampodeCalatrava.jpg|''Hypecoum procumbens'' Податотека:Corydalisaurea.jpg|алт=Scrambled eggs (Corydalis aurea)| ''Corydalis aurea'' Податотека:Corydalis_solida01.jpg|алт=Fumewort (Corydalis solida)| ''Corydalis solida'' Податотека:Corydalis-cheilanthifolia-habitus.jpg|алт=Ferny corydalis (Corydalis cheilanthifolia)| ''Corydalis cheilanthifolia'' Податотека:Pale_corydalis_closeup.jpg|алт=Pale corydalis (Capnoides sempervirens or Corydalis sempervirens)| ''Capnoides sempervirens'' или ''Corydalis sempervirens'' Податотека:3949_-_Dicentra_scandens_(Kletterndes_Tränendes_Herz).JPG|алт=Climbing bleeding-heart (Dactylicapnos scandens or Dicentra scandens)| ''Dactylicapnos scandens'' или ''Dicentra scandens'' Податотека:Dicentra_cucullaria.png|алт=Dutchman's breeches (Dicentra cucullaria)| ''Dicentra cucullaria'' Податотека:Fringed_bleeding-heart_flower_cluster.jpg|алт=Fringed bleeding-heart (Dicentra eximia)| ''Dicentra eximia'' Податотека:Dicentra_peregrina_(flower).JPG|алт=Komakusa (Dicentra peregrina)| ''Dicentra peregrina'' Податотека:Dicentrachrysantha.jpg|алт=Golden eardrops (Ehrendorferia chrysantha or Dicentra chrysantha)| ''Ehrendorferia chrysantha'' или ''Dicentra chrysantha'' Податотека:Tränendes_Herz_(Dicentra_spectabilis).jpg|алт=Asian bleeding-heart (Lamprocapnos spectabilis or Dicentra spectabilis)| [[Девојкино срце|Lamprocapnos spectabilis]] или ''Dicentra spectabilis'' Податотека:Earth_smoke_04.jpg|алт=Earth smoke (Fumaria officinalis)| ''[[Fumaria officinalis]]'' Податотека:Corydalis_lutea_Flowers.JPG|алт=Yellow corydalis (Pseudofumaria lutea or Corydalis lutea)| ''Pseudofumaria lutea'' или ''Corydalis lutea'' Податотека:Sarcocapnos_enneaphylla733.jpg|алт=Zapatitos de la Virgen (Sarcocapnos enneaphylla)| ''Sarcocapnos enneaphylla'' </gallery> ==== Papaveroideae ==== * Потсемејство ''[[Papaveroideae]]'' <small>Eaton</small> :* {{vanchor|Eschscholzieae}} <small>Baill.</small> ::*''[[Dendromecon]]'' <small>Benth.</small> – Калифорнија. ::*''[[Eschscholzia]]'' <small>[[Adelbert von Chamisso|Cham.]]</small> – Западна Северна Америка. ::*''[[Hunnemannia]]'' <small>Sweet</small> – Источно Мексико. :* {{vanchor|Chelidonieae}} <small>Dumort.</small> ::*''[[Bocconia]]'' <small>L.</small> – Средна и Јужна Америка, Антили ::*''[[Chelidonium]]'' <small>L.</small> – Евроазија ::*''[[Coreanomecon]]'' <small>Nakai</small> – Кореја ::*''[[Dicranostigma]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> – Средна Азија ::*''[[Eomecon]]'' <small>Hance</small> – Источна Кина ::*''[[Glaucium]]'' <small>Mill.</small> – Европа и Средна Азија ::*''[[Hylomecon]]'' <small>Maxim.</small> – Источна Азија ::*''[[Macleaya]]'' <small>R.Br.</small> – Источна Азија ::*''[[Sanguinaria]]'' <small>L.</small> – Источна Северна Америка ::*''[[Stylophorum]]'' <small>Nutt.</small> – Источна Северна Америка, Источна Азија :* {{vanchor|Platystemoneae}} <small>Spach</small> ::*''[[Hesperomecon]]'' <small>Greene</small> – Западна Северна Америка ::*''[[Meconella]]'' <small>Nutt.</small> – Западна Северна Америка ::*''[[Platystemon]]'' <small>Benth.</small> – Западна Северна Америка :*Tribe {{vanchor|Papavereae}} <small>Dumort.</small> ::*''[[Arctomecon]]'' <small>Torr. & Frém.</small> – Западна Северна Америка ::*''[[Argemone]]'' <small>L.</small> – Северна Америка, Антили, централна и јужна Америка, Хаваи ::*''[[Canbya]]'' <small>Parry</small> – Западна Северна Америка ::*''[[Cathcartia]]'' <small>Hook.f.</small> – Кина и Хималаи ::*''[[Meconopsis]]'' <small>Vig.</small> – Средна Јужна Азија, Западна Европа; {{sfn|Kadereit|Schwarzbach|Jork|1997}} ::*''[[Papaver]]'' <small>L.</small> – Северна хемисфера, Јужна Африка, Зелен ’Рт{{sfn|Kadereit|Schwarzbach|Jork|1997}} ::*''[[Roemeria]]'' <small>Medik.</small> – Медитерански регион, Југозападна Азија ::*''[[Romneya]]'' <small>Harv.</small> – Калифорнија ::*''[[Stylomecon]]'' <small>G. Taylor</small> – Калифорнија <gallery caption="Фотографии од Papaveroideae"> Податотека:Flickr_-_brewbooks_-_Island_Tree_Poppy_(1).jpg|алт=Channel Island tree poppy (Dendromecon harfordii)| ''Dendromecon harfordii'' Податотека:Hunnemannia_fumariifolia_flowers_2002-10-10.jpg|алт=Tulip poppy (Hunnemannia fumariifolia)| ''Hunnemannia fumariifolia'' Податотека:Starr_070308-5399_Bocconia_frutescens.jpg|алт=Plume poppy (Bocconia frutescens)| ''Bocconia frutescens'' Податотека:Flower_October_2008-1.jpg|алт=Greater celandine (Chelidonium majus)| ''Chelidonium majus'' Податотека:Dicranostigma_erectum2.JPG|алт=Eastern horned poppy (Dicranostigma erectum)| ''Dicranostigma erectum'' Податотека:Ab_plant_60.jpg|алт=Red horned poppy (Glaucium corniculatum)| ''Glaucium corniculatum'' Податотека:Eomecon_chionantha.jpg|алт=Snow-poppy (Eomecon chionantha)| ''Eomecon chionantha'' Податотека:Hylomecon_japonica_01.JPG|алт=Forest poppy (Hylomecon vernalis)| ''Hylomecon vernalis'' Податотека:Bloodroot_(Sanguinaria_canadensis)_-_Guelph.jpg|алт=Bloodroot (Sanguinaria canadensis)| ''Sanguinaria canadensis'' Податотека:Stylophorum_diphyllum_flowers_cropped.png|алт=Wood poppy (Stylophorum diphyllum)| ''Stylophorum diphyllum'' Податотека:Platystemon_californicus_(1).jpg|алт=Creamcups (Platystemon californicus)| ''Platystemon californicus'' Податотека:Arctomecon_californica_3.jpg|алт=Bearpaw poppy (Arctomecon californica)| ''Arctomecon californica'' Податотека:White_poppy_Argemone_munita_close.jpg|алт=Flat-bud prickly poppy (Arctomecon munita)| ''Arctomecon munita'' Податотека:Pygmy_Poppy,_Canbya_candida.jpg|алт=Pygmy poppy (Canbya candida)|''Canbya candida'' Податотека:Arctic_poppies_at_Showa_Memorial_Park.jpg|алт=Arctic poppy (Papaver nudicaule)| ''Papaver nudicaule'' Податотека:Papaver(Kirechko).jpg|алт=Persian poppy (Papaver bracteatum)| ''Papaver bracteatum'' Податотека:Papaver_somniferum_(Kowal).jpg|алт=Opium poppy (Papaver somniferum)| ''[[Афион|Papaver somniferum]]'' Податотека:Romneya-coulteri-habitus.jpg|алт=Matilija poppy (Romneya coulteri)| ''Romneya coulteri'' </gallery> == Екологија == [[Податотека:Pteridophyllum_racemosum.JPG|мини|''[[Pteridophyllum racemosum]]'']] Опрашувањето е ентомофилно (основно од муви, [[Ципокрилци|оси и пчели]], поретко од [[Тврдокрилци|бубачки]]), освен кај ''Bocconia'' и ''Macleaya''. Кај ''Papaveroideae'', наградата е полен бидејќи нема нектар. Визуелниот атрактор се ливчињата кои обично се светло обоени и често имаат базални водилки, понекогаш атракторот може да биде и [[прашник]] бидејќи ливчињата не траат долго. Некои видови, претежно оние од арктичките и алпските региони, ја засилуваат својата привлечност со цветен мирис (на пример, ''[[Papaver alpinum]]'' мириса на каранфилче), што во случајот на ''[[Romneya]]'' ги опрашува инсектите. [[Прашник|Прашниците]] и жиговите созреваат истовремено, но ''Bocconia'' е јасно протогин, жиговите излегуваат од [[Чашкино ливче|чашката]] што ги опкружува. ''Автоопрашувањето'' е честа појава и во некои случаи (на пример, ''Roemeria hybrida'' ) се случува пред да се отвори пупката (клеистогамија). Присуството на арил укажува на расејување на семето од мравки (мирмекохорија), откако ќе биде исфрлено од плодот. Во случајот на ''Bocconia,'' семето останува прицврстено за реплумите откако ќе паднат залистоците на капсулата, оставајќи ги нивните брилијантно црвени или портокалови арили изложени, што ги привлекува птиците да се хранат со нив, олеснувајќи го нивното расејување (орнитохорија). Семето на кое му недостасува арил се смета дека е расејувано од ветерот (анемохорија) за капсули што се отвораат, во други случаи тие се ослободуваат кога плодот се распаѓа. Многу видови ''[[Fumarioideae]]'' имаат експлозивни плодови (балистички), додека видовите ''[[Rupicapnos]]'' и ''[[Sarcocapnos]]'' се хазмофити, кои растат на карпи, а стеблата и [[Цветна дршка|дршката]] на нивните плодови се [[Геотропизам|геотропни]] и се издолжуваат така што семето се закопува во основата на растението. ''Papaveroideae'' обично растат во постудени и пошумени подрачја, формирајќи дел од подрастот. Тие се приспособиле на арктички и алпски живеалишта и на сушни, медитерански подрачја, многу видови се рудерални и сегетални (растеат на полиња со пченка). ''[[Pteridophyllum]]'' расте во подрастот на шумите на иглолисни дрвја на надморска височина помеѓу 1,000 до 2,000 метри. ''Fumarioideae'' во основа се наоѓаат во отворени, карпести, алпски предели или вертикални или надвиснати пукнатини, додека некои видови се рудерални или сегетални. == Фитохемија == [[Податотека:Argemone_maxicana_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_1102.jpg|мини|Мексикански бодлив афион (''Argemone mexicana'')]] [[Алкалоид]]и: Изохинолинските алкалоиди присутни во семејството се добро познати. Тие се добиени од [[берберин]], тетрахидроберберин, [[протопин]] и бензофенантридин кај ''Papaveroideae'', и од спиробензилизохинолин и куларин кај ''Fumarioideae'', како и од други групи кои им даваат фармаколошки својства: деривати на апорфин, морфинан, павин, изопавин, нарцеин и родеадин. Други: Други карактеристични супстанции содржани во овие видови вклучуваат: меконска киселина и хелидонска киселина, како и [[Гликозид|цијаногени гликозидни соединенија]] добиени од [[тирозин]]: дурин и триглохинин; кај ''Fumarioideae'', додека ''Chelidonieae'' ја содржат слободната аминокиселина δ-ацетилорнитин. [[Флавоноид]]и: Отсутни се иридоиди и [[проантоцијанидини]]. Присутни се флавоноли, кемферол и/или кверцетин. Голем дел од овие растенија се [[отров]]ни. Мексиканскиот бодликав афион е отровен доколку се зема орално и може да предизвика оток и [[глауком]]. Дури и доколку животното, како што е [[Домашна коза|козата]], продолжи да пасе од ова растение, не само што животното ќе страда, туку и оние што го пијат неговото [[млеко]], бидејќи отровите се пренесуваат преку млекото. == Фосилни записи == [[Податотека:Paleoaster.jpg|мини|''Paleoaster'' sp.]] Фосилите од [[Доцна креда|доцнокредниот]] афион ''Palaeoaster inquirenda'' од западниот дел на [[Северна Америка]] се од 74,5 милиони години стари наслаги во формацијата Фрутланд во [[Ново Мексико]] до 64,5 милиони години стари наслаги во формацијата Хел Крик во [[Северна Дакота]]. Дехисцентни фосили од овошје од ''Palaeoaster'' се пронајдени на местото на ископување за добро познатиот примерок на ''[[Тираносаурус|тираносаурус рекс]]'' BHI 3033. Капсулата за семе на ''Palaeoaster'' има некои сличности со онаа на постоечкиот род на афион ''[[Romneya]]''. {{Sfn|Smith|2001}} ''Papaverites'', фосилно овошје од [[еоцен]]от во [[Германија]], може да се поврзат со ''Papaveraceae''. {{Sfn|Friedel|1927}} Честерс и неговите соработници (1967) го споменуваат ''Papaver pictum'' од [[олигоцен]]от во [[Англија]]. {{Sfn|Willemstein|1987}} == Одгледување == {{multiple image|orientiation=horizontal|total_width=330|image1=California Poppy Eschscholzia californica 02.jpg|caption1=Eschscholzia californica|image2=Himalayan Blue Poppy - Meconopsis betonicifolia - ヒマラヤの青いケシ (8932550724) (2).jpg|caption2=Meconopsis betonicifolia}} Семејството е добро познато по своите впечатливи цвеќиња, со многу видови кои се одгледуваат како [[украсни растенија]], вклучувајќи го [[Калифорниски афион|калифорнискиот афион]] (''Eschscholtzia californica'', цветот на Калифорнија), прекрасните сини хималајски афиони (''[[Meconopsis]]''), неколку видови на ''Papaver'' и дивиот корен од диви цвеќиња. Само два вида се од економско значење за производство на [[опиум]] и негови деривати за фармацевтска употреба: ''[[Афион|Papaver somniferum]]'' се одгледува легално за да се добие [[Морфин|морфиум]] и други опијати, а ''[[Papaver bracteatum]]'', за тебаин. ''Papaver somniferum'' е исто така извор на семе од афион што се користи во [[готвење]]то и печењето, како и семенско масло. Нелегалното одгледување на афион во Азија за производство на опиум и [[хероин]] е практично еднакво на легалното производство во остатокот од светот. Некои ''Funarioideae'' имаат ограничена употреба во градинарството, а најчесто се користат ''[[Девојкино срце|Lamprocapnos spectabilis]]'' („девојкино срце“) и ''[[Pseudofumaria lutea]]''. Кинеската традиционална медицина ги користела варените и сушени клубени од ''[[Corydalis yanhusuo]]''. == Симболизам == Опиумскиот афион и пченкарниот афион се симболи, соодветно, на спиењето и смртта. Во Велика Британија, Канада, САД и Австралија, пченкарниот афион се носи во спомен на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. == Наводи == {{наводи}} == Библиографија == {{refbegin|30em}} * {{Cite journal |author=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free}} * {{Cite journal |first1=Frank R. |last1=Blattner |first2=Joachim W. |last2=Kadereit |title=Morphological evolution and ecological diversification of the forest-dwelling poppies (Papaveraceae: Chelidonioideae) as deduced from a molecular phylogeny of the ITS region |journal=Plant Systematics and Evolution |volume=219 |issue=3–4 |year=1999 |pages=181–197 |name-list-style=amp |doi=10.1007/bf00985578 |bibcode=1999PSyEv.219..181B |s2cid=28548382}}<!-- --> * {{Cite journal |first1=James C. |last1=Carolan |first2=Ingrid L.I. |last2=Hook |first3=Mark W. |last3=Chase |first4=Joachim W. |last4=Kadereit |first5=Trevor R. |last5=Hodkinson |year=2006 |title=Phylogenetics of ''Papaver'' and Related Genera Based on DNA Sequences from ITS Nuclear Ribosomal DNA and Plastid ''trnL'' Intron and ''trnL–F'' Intergenic Spacers |journal=Annals of Botany |volume=98 |issue=1 |pages=141–155 |url= |name-list-style=amp |doi=10.1093/aob/mcl079 |pmid=16675606 |pmc=2803553}} * {{cite journal |last1=Christenhusz |first1=M. J. M. |last2=Byng |first2=J. W. |author-link1=Maarten J. M. Christenhusz |author-link2=James W. Byng |name-list-style=amp |year=2016 |title=The number of known plants species in the world and its annual increase |journal=Phytotaxa |volume=261 |issue=3 |pages=201–217 |url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598 |doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1 |doi-access=free }} * {{Cite journal |last1=Friedel |first1=Jean |date=1927 |title=Filiation des Papavéracées |journal=Bulletin de la Société Botanique de France |volume=74 |issue=4 |pages=673–688 |doi=10.1080/00378941.1927.10833678 |bibcode=1927BSBF...74..673F |lang=fr}} * {{Cite journal |last1=Hoot |first1=S.B. |last2=Kadereit |first2=J.W. |last3=Blattner |first3=F.R. |last4=Jork |first4=K.B. |last5=Schwarzbach |first5=A.E. |last6=Crane |first6=P.R. |year=1997 |title=Data congruence and phylogeny of the Papaveraceae s.l. based on four data sets: ''atpB'' and ''rbcL'' sequences, ''trnK'' restriction sites, and morphological characters |jstor=2419829 |journal=Systematic Botany |volume=22 |issue=3 |pages=575–590 |name-list-style=amp |doi=10.2307/2419829}}<!--{{sfn|Hoot|Kadereit|Blattner|Jork|1997}}--> * {{cite book |last1=Kadereit |first1=J.W. |year=1993 |title=''"Papaveraceae"''}} In {{Harvtxt|Kubitzki|Rohwer|Bittrich|1993}} * {{cite journal |last1=Kadereit |first1=J.W. |last2=Schwarzbach |first2=A.E. |last3=Jork |first3=K.B. |title=The phylogeny of ''Papaver'' s.l. (Papaveraceae): polyphyly or monophyly? |year=1997 |journal=Plant Systematics and Evolution |volume=204 |issue=1–2 |pages=75–98 |doi=10.1007/bf00982533 |bibcode=1997PSyEv.204...75K |s2cid=20019969}}<!--{{sfn|Kadereit|Schwarzbach|Jork|1997}}--> * {{cite book |title=The Families and Genera of Vascular Plants. II. Flowering Plants - Dicotyledons |editor1-last=Kubitzki |editor1-first=K. |editor2-last=Rohwer |editor2-first=J.G. |editor3-last=Bittrich |editor3-first=V. |year=1993 |publisher=Springer-Verlag |location=Berlin |isbn=978-3-540-55509-4}} * {{cite book |last=Lidén |first=M. |year=1993a |title=''"Fumariaceae"''}} In {{Harvtxt|Kubitzki|Rohwer|Bittrich|1993}} * {{cite book |last=Lidén |first=M. |year=1993b |title=''"Pteridophyllaceae"''}} In {{Harvtxt|Kubitzki|Rohwer|Bittrich|1993}} * {{Cite journal |last1=Lidén |first1=M. |last2=Fukuhara |first2=T. |last3=Rylander |first3=J. |last4=Oxelman |first4=B. |year=1997 |title=Phylogeny and classification of Fumariaceae, with emphasis on ''Dicentra'' s.l., based on the plastid gene ''rps''16 intron |journal=Plant Systematics and Evolution |volume=206 |issue=1–4 |pages=411–420 |name-list-style=amp |doi=10.1007/bf00987960 |bibcode=1997PSyEv.206..411L |s2cid=24285424}}<!--{{sfn|Lidén|Fukuhara|Rylander|Oxelman|1997}}--> * {{cite journal |last=Smith |first=Una R. |year=2001 |title=Revision of the Cretaceous Fossil Genus ''Palaeoaster'' (Papaveraceae) and Clarification of Pertinent Species of ''Eriocaulon'', ''Palaeoaster'' and ''Sterculiocarpus'' |journal=Novon |volume=11 |issue=2 |pages=258–260 |doi=10.2307/3393064 |jstor=3393064 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/122170 }} * {{cite book |last1=Stace |first1=Clive |author-link1=Clive A. Stace |title=New Flora of the British Isles |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-48649-1 }} * {{Cite journal |last1=Wang |first1=W. |last2=Lu |first2=A.-M. |last3=Ren |first3=Y. |last4=Endress |first4=M.E. |last5=Chen |first5=Z.-D. |year=2009 |title=Phylogeny and classification of Ranunculales: Evidence from four molecular loci and morphological data |journal=Perspectives in Plant Ecology, Evolution and Systematics |volume=11 |issue=2 |pages=81–110 |doi=10.1016/j.ppees.2009.01.001 |bibcode=2009PPEES..11...81W |name-list-style=amp}}<!--{{sfn|Wang|Lu|Ren|Endress|2009}}--> * {{Cite web |last1=Watson |first1=L. |last2=Dallwitz |first2=M.J. |date=1992{{ndash}}2006 |title=The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Version: 29th July 2006. |url=http://delta-intkey.com/ |access-date=27 December 2006 |name-list-style=amp |archive-date=3 January 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/ }} * {{cite book |last=Willemstein |first=S. C. |year=1987 |title=An Evolutionary Basis for Pollination Ecology |url=https://archive.org/details/evolutionarybasi0000will |publisher=E. J. Brill / Leiden University Press Leiden |isbn=90-04-08457-6}} (pbk.) * {{cite journal |last1=Colombo |first1=M |title=Pharmacological Activities Ofchelidonium Majusl. (Papaveraceae) |journal=Pharmacological Research |date=February 1996 |volume=33 |issue=2 |pages=127–134 |doi=10.1006/phrs.1996.0019 |pmid=8870028 }} * {{cite journal |last1=Kalis |first1=A.J. |title=Papaveraceae |journal=Review of Palaeobotany and Palynology |date=November 1979 |volume=28 |issue=3–4 |pages=A209–A260 |doi=10.1016/0034-6667(79)90034-4 |bibcode=1979RPaPa..28.A209K |hdl=1874/24969 |hdl-access=free }} * {{cite journal |last1=Güler |first1=Döne Aslı |last2=Aydın |first2=Ali |last3=Koyuncu |first3=Mesut |last4=Parmaksız |first4=İskender |last5=Tekin |first5=Şaban |title=Anticancer Activity of Papaver Somniferum |journal=Journal of the Turkish Chemical Society, Section A: Chemistry |date=26 August 2016 |volume=3 |issue=3 |doi=10.18596/jotcsa.43273 |url=https://dergipark.org.tr/tr/pub/jotcsa/issue/27290/287276 }} * {{cite journal |last1=Labanca |first1=Fabiana |last2=Ovesnà |first2=Jaroslava |last3=Milella |first3=Luigi |title=Papaver somniferum L. taxonomy, uses and new insight in poppy alkaloid pathways |journal=Phytochemistry Reviews |date=August 2018 |volume=17 |issue=4 |pages=853–871 |doi=10.1007/s11101-018-9563-3 |bibcode=2018PChRv..17..853L }} * {{cite journal |last1=Li |first1=Yi |last2=Winzer |first2=Thilo |last3=He |first3=Zhesi |last4=Graham |first4=Ian A. |title=Over 100 Million Years of Enzyme Evolution Underpinning the Production of Morphine in the Papaveraceae Family of Flowering Plants |journal=Plant Communications |date=March 2020 |volume=1 |issue=2 |article-number=100029 |doi=10.1016/j.xplc.2020.100029 |pmid=32685922 |pmc=7357826 |bibcode=2020PlCom...100029L }} * Native Plants (PAPAVERACEAE, THE POPPY FAMILY, n.d.,) https://nativeplants.org/wp-content/uploads/papaveraceae.pdf{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite journal |last1=Nemat |first1=O |date=2023 |title=MAKING THE POPPY BAN STICK |journal=World Today |volume=79 |issue=4 |pages=19–22 }} * {{cite journal |last1=Labanca |first1=Fabiana |last2=Ovesnà |first2=Jaroslava |last3=Milella |first3=Luigi |title=Papaver somniferum L. taxonomy, uses and new insight in poppy alkaloid pathways |journal=Phytochemistry Reviews |date=August 2018 |volume=17 |issue=4 |pages=853–871 |doi=10.1007/s11101-018-9563-3 |bibcode=2018PChRv..17..853L }} {{refend}} == Надворешни врски == {{Commons category}} * [http://www.topwalks.net/plants/generos/papaveraceae_01.htm Papaveraceae in Topwalks] * [http://delta-intkey.com/angio/www/papavera.htm Papaveraceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060320121514/http://delta-intkey.com/angio/www/papavera.htm |date=20 March 2006 }} [sensu stricto] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). [http://delta-intkey.com/angio/ ''The families of flowering plants''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070103200438/http://delta-intkey.com/ |date=3 January 2007 }}. * Papaveraceae [sensu lato] in the [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=10650 ''Flora of North America''] * [http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Papaveraceae links at CSDL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080203152151/http://www.csdl.tamu.edu/FLORA/cgi/gateway_family?fam=Papaveraceae |date=3 February 2008 }} * [http://flowersinisrael.com/FamPapaveraceae.html Family Papaveraceae] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011053907/http://flowersinisrael.com/FamPapaveraceae.html |date=11 October 2012 }} Flowers in Israel * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/maps/pap-pterido.gif Mapa de Pteridophylloideae] * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/maps/pap-pap.gif Mapa de Papaveroideae] * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/maps/pap-fum.gif Mapa de Fumarioideae] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Афиони]] [[Категорија:Статии со извори на француски (fr)]] [[Категорија:Флора на Македонија]] sf3q7gekirq5xsnffw12nn1dwsa18lz 0 1393495 5562427 5551378 2026-05-22T18:51:09Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562427 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Таксономија|color=lightgreen|classis=[[Magnoliopsida]]|divisio=[[Tracheophyta]]|familia=[[Moraceae]]|genus='''''Antiaropsis'''''|genus_authority=[[K.Schum.]]|name=''Antiaropsis''|ordo=[[Rosales]]|regnum=[[Plantae]]|tribus=[[Antiarideae]]}}'''''Antiaropsis''''' — [[Род (биологија)|род]] на дикотиледони дрвја од семејството [[црници]] кои се наоѓаат во [[Потплеме|потплемето]] ''Antiaropsineae'' и од кои постојат само два вида кои се ендемски за [[Нова Гвинеја]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:40709-1|title=Antiaropsis K.Schum. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=2026-05-05}}</ref> == Видови == * ''[[Antiaropsis decipiens]]'' <small>[[K.Schum.]]</small> * ''[[Antiaropsis uniflora]]'' <small>[[C.C.Berg]]</small> == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Црници]] ksuilg8amyghjo5utag9e2dl63fbq3r 0 1394872 5562428 5557153 2026-05-22T18:52:15Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562428 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = GentianaAcaulisRannoch.jpg |image_caption = ''[[Gentiana acaulis]]'' |taxon = Gentianaceae |authority = [[Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121|doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> |type_genus = ''[[Gentiana]]'' |type_genus_authority = [[L.]] |synonyms = {{unbulleted list | Saccifoliaceae }} }} '''Линцури''' ([[науч.]] ''Gentianaceae'') е фамилија на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од 105 родови и околу 1650 видови.<ref name="powo">{{Наведена мрежна страница|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000253-2|title=Gentianaceae Juss.|work=Plants of the World Online (POWO)|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=22 July 2024}}</ref><ref name="Struwe2002">{{Наведена книга|title=Gentianaceae: systematics and natural history|last=Struwe L, Albert VA|publisher=Cambridge University Press|year=2002|isbn=978-0-521-80999-3}}</ref> Видовите во ова семејство живеат на секој континент освен на Антарктикот, и се користат низ целиот свет со векови како традиционална медицина. == Етимологија == Семејството го именувал [[Карл Линеј]] во 1753 година, од родот ''[[Gentiana]]'', кој пак е именуван по илирскиот крал [[Генциј|Гентиј]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.swcoloradowildflowers.com/Blue%20Purple%20Enlarged%20Photo%20Pages/gentian.htm|title=Southwest Colorado Wildflowers, Gentian|work=www.swcoloradowildflowers.com|accessdate=2026-02-26}}</ref> == Распространетост == Распространетоста е [[Космополитизам (биологија)|космополитска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gentian.rutgers.edu/gentians.htm|title=What are gentians?|work=gentian.rutgers.edu|accessdate=2026-02-26}}</ref> ''Gentianaceae'' се јавува на сите континенти освен Антарктикот, иако разновидноста е најголема во умерените и суптропските региони. Видовите на ова семејство често живеат во алпски и субалпски живеалишта. == Карактеристики == [[Податотека:Spring_Gentian.jpg|мини|''[[Пролетна генцијана|Gentiana verna]]'', или [[пролетна генцијана]], е мала генцијана која расте само до неколку сантиметри. Распространета е низ Европа, [[Кавказ]] и делови од Азија.]] Семејството се состои од билки, грмушки и неколку дрвја. Семејството покажува широк спектар на бои и цветни шари. [[Цвет|Цветовите]] се актиноморфни и бисексуални со споени чашки и ливчиња. [[Прашник|Прашниците]] се прикачени на внатрешноста на ливчињата и се менуваат со лобусите на королата. [[Соцветие|Цветницата]] е со едноставни или сложени [[Соцветие|соцветија]]. [[Овошје|Плодовите]] се капсули што се делат на две половини, ретко некои видови имаат [[бобинка]]. Семињата се мали. Листовите се едноставни по форма, со цели рабови и основи поврзани со стеблото. Отсуствуваат стипули. Растенијата обично акумулираат горчливи супстанции. Присутни се биколатерални снопови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://gentian.rutgers.edu/overview.htm|title=Gentianaceae overview|work=gentian.rutgers.edu|accessdate=2026-03-04}}</ref> == Биогеографска историја == [[Податотека:Explorer_Gentian_1.pdf|мини|''[[Gentiana calycosa]]'' расте во источна Сиера Невада во Калифорнија.]] Во 2016 година со помош на филогенетска реконструкција<ref>{{Наведено списание|last=Favre|first=Adrien|last2=Michalak|first2=Ingo|last3=Chen|first3=Chih-Hsiung|last4=Wang|first4=Jenn-Che|last5=Pringle|first5=James S.|last6=Matuszak|first6=Sabine|last7=Sun|first7=Hang|last8=Yuan|first8=Yong-Ming|last9=Struwe|first9=Lena|date=2016|title=Out-of-Tibet: the spatio-temporal evolution of Gentiana (Gentianaceae)|url=https://www.jstor.org/stable/44002447|journal=Journal of Biogeography|volume=43|issue=10|pages=1967–1978|issn=0305-0270}}</ref> се открило дека раната диверзификација и дисперзија на ''Gentiana'' и ''Gentianinae'' се случила во регионот на висорамнината Ќингхај на [[Тибет]]. Како што висорамнината се подигнала почнувајќи од пред 50 милиони години, видовите се прошириле од висорамнината кон околните области во Тајван, источна Кина, Северна и Јужна Америка, Австралија и Нова Гвинеја почнувајќи од средината на миоценот. === Племиња === {{Клад|{{clade |1=[[Saccifolieae]] |2={{clade |1=[[Exaceae]] |2={{clade |1=[[Chironieae]] |2={{clade |1=[[Helieae]] |2=[[Potalieae]] |3=[[Gentianeae]] }} }} }} }}}} * племе [[Chironieae]] <small>( G.Don ) Endl.</small> ** потплеме Canscorinae <small>Thiv и Kadereit</small> ** потплеме Chironiinae <small>G.Don</small> ** потплеме Coutoubeinae <small>G.Don</small> * племе Exaceae <small>Colla</small> * племе [[Gentianeae]] <small>Colla</small> ** потплеме Gentianinae <small>G.Don</small> ** потплеме Swertiinae <small>([[Griseb.]]) Rchb.</small> * племе [[Helieae]] <small>Gilg</small> * племе [[Potalieae]] <small>Rchb.</small> ** потплемето Faroinae <small>Struwe и VAAlbert</small> ** потплеме Lisianthiinae <small>G.Don</small> ** потплеме Potaliinae <small>(Mart.) Прогел</small> * племе [[Saccifolieae]] <small>(Maguire & Pires) Struwe, Thiv, VAAlbert & Kadereit</small> * Групата Voyrieae е ''incertae sedis'', односно не е класифицирана. Содржи 19 видови од родот ''Voyria'' <small>Gilg</small> . === Родови === Прифатени се 105 родови.<ref name="powo" /> {{div col|colwidth=22em}} *''[[Adenolisianthus]]'' {{small|(Spruce ex Progel) Gilg}} *''[[Anthocleista]]'' {{small|Afzel. ex R.Br.}} *''[[Aripuana]]'' {{small|Struwe, Maas & V.A.Albert}} *''[[Bartonia]]'' {{small|Muhl. ex Willd.}} *''[[Bisgoeppertia]]'' {{small|Kuntze}} *''[[Blackstonia]]'' {{small|Huds.}} *''[[Calolisianthus]]'' {{small|Gilg}} *''[[Canscora]]'' {{small|Lam.}} *''[[Celiantha]]'' {{small|Maguire}} *''[[Centaurium]]'' {{small|Hill}} *''[[Chelonanthus]]'' {{small|(Griseb.) Gilg}} *''[[Chironia]]'' {{small|L.}} *''[[Chorisepalum]]'' {{small|Gleason & Wodehouse}} *''[[Cicendia]]'' {{small|Adans.}} *''[[Comastoma]]'' {{small|Toyok.}} *''[[Congolanthus]]'' {{small|A.Raynal}} *''[[Coutoubea]]'' {{small|Aubl.}} *''[[Cracosna]]'' {{small|Gagnep.}} *''[[Crawfurdia]]'' {{small|Wall.}} *''[[Curtia]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} *''[[Cyrtophyllum]]'' {{small|Reinw.}} *''[[Deianira (plant)|Deianira]]'' {{small|Cham. & Schltdl.}} *''[[Djaloniella]]'' {{small|P.Taylor}} *''[[Duplipetala]]'' {{small|Thiv}} *''[[Enicostema]]'' {{small|Blume}} *''[[Eustoma]]'' {{small|Salisb.}} *''[[Exaculum]]'' {{small|Caruel}} *''[[Exacum]]'' {{small|L.}} *''[[Exochaenium]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Fagraea]]'' {{small|Thunb.}} *''[[Faroa]]'' {{small|Welw.}} *''[[Frasera]]'' {{small|Walter}} *''[[Geniostemon]]'' {{small|Engelm. & A.Gray}} *''[[Gentiana]]'' {{small|Tourn. ex L.}} *''[[Gentianella]]'' {{small|Moench}} *''[[Gentianopsis]]'' {{small|Ma}} *''[[Gentianothamnus]]'' {{small|Humbert}} *''[[Gyrandra]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Halenia]]'' {{small|Borkh.}} *''[[Helia (plant)|Helia]]'' {{small|Mart.}} *''[[Hockinia]]'' {{small|Gardner}} *''[[Hoppea]]'' {{small|Willd.}} *''[[Irlbachia]]'' {{small|Mart.}} *''[[Ixanthus]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Jaeschkea]]'' {{small|Kurz}} *''[[Karina (plant)|Karina]]'' {{small|Boutique}} *''[[Klackenbergia]]'' {{small|Kissling}} *''[[Kuepferia]]'' {{small|Adr.Favre}} *''[[Lagenanthus]]'' {{small|Gilg}} *''[[Lagenias]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Latouchea]]'' {{small|Franch.}} *''[[Lehmanniella]]'' {{small|Gilg}} *''[[Limahlania]]'' {{small|K.M.Wong & Sugumaran}} *''[[Lisianthius]]'' {{small|P.Browne}} *''[[Lomatogoniopsis]]'' {{small|T.N.Ho & S.W.Liu}} *''[[Lomatogonium]]'' {{small|A.Braun}} *''[[Macrocarpaea]]'' {{small|(Griseb.) Gilg}} *''[[Megacodon]]'' {{small|(Hemsl.) Harry Sm.}} *''[[Metagentiana]]'' {{small|T.N.Ho & S.W.Liu}} *''[[Microrphium]]'' {{small|C.B.Clarke}} *''[[Neblinantha]]'' {{small|Maguire}} *''[[Neurotheca]]'' {{small|Salisb. ex Benth. & Hook.f.}} *''[[Obolaria]]'' {{small|L.}} *''[[Oreonesion]]'' {{small|A.Raynal}} *''[[Ornichia]]'' {{small|Klack.}} *''[[Orphium]]'' {{small|E.Mey.}} *''[[Phyllocyclus]]'' {{small|Kurz}} *''[[Picrophloeus]]'' {{small|Blume}} *''[[Potalia]]'' {{small|Aubl.}} *''[[Prepusa (plant)|Prepusa]]'' {{small|Mart.}} *''[[Pterygocalyx]]'' {{small|Maxim.}} *''[[Purdieanthus]]'' {{small|Gilg}} *''[[Pycnosphaera]]'' {{small|Gilg}} *''[[Rogersonanthus]]'' {{small|Maguire & B.M.Boom}} *''[[Roraimaea]]'' {{small|Struwe, S.Nilsson & V.A.Albert}} *''[[Sabatia]]'' {{small|Adans.}} *''[[Saccifolium]]'' {{small|Maguire & Pires}} *''[[Schenkia]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Schinziella]]'' {{small|Gilg}} *''[[Schultesia (plant)|Schultesia]]'' {{small|Mart.}} *''[[Sebaea]]'' {{small|Sol. ex R.Br.}} *''[[Senaea]]'' {{small|Taub.}} *''[[Sinogentiana]]'' {{small|Adr.Favre & Y.M.Yuan}} *''[[Sinoswertia]]'' {{small|T.N.Ho, S.W.Liu & J.Q.Liu}} *''[[Sipapoantha]]'' {{small|Maguire & B.M.Boom}} *''[[Swertia]]'' {{small|L.}} *''[[Symbolanthus]]'' {{small|G.Don}} *''[[Symphyllophyton]]'' {{small|Gilg}} *''[[Tachia]]'' {{small|Aubl.}} *''[[Tachiadenus]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Tapeinostemon]]'' {{small|Benth.}} *''[[Tetrapollinia]]'' {{small|Maguire & B.M.Boom}} *''[[Tripterospermum]]'' {{small|Blume}} *''[[Tubella]]'' {{small|Archila}} *''[[Urogentias]]'' {{small|Gilg & Gilg-Ben.}} *''[[Utania]]'' {{small|G.Don}} *''[[Valdesiana]]'' {{small|Z.Díaz & M.Escudero}} *''[[Veratrilla]]'' {{small|Franch.}} *''[[Voyria]]'' {{small|Aubl.}} *''[[Voyriella]]'' {{small|(Miq.) Miq.}} *''[[Xestaea]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Yanomamua]]'' {{small|J.R.Grant, Maas & Struwe}} *''[[Zeltnera]]'' {{small|G.Mans.}} *''[[Zonanthus]]'' {{small|Griseb.}} *''[[Zygostigma]]'' {{small|Griseb.}} {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница}} * [http://gentian.rutgers.edu Мрежа за истражување на генцијани] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Линцури]] lifd82ki8whmy24p4v18kmk6c7zl2ke 0 1395362 5562466 5562209 2026-05-22T20:18:09Z Carshalton 30527 5562466 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | name = Јошко Гвардиол | image = [[File:2023-10-04 Fußball, Männer, UEFA Champions League, RB Leipzig - Manchester City FC 1DX 2611 (Joško Gvardiol).jpg|200px|]] | image_size = | fullname = Јошко Гвадиол<ref name="FIFA">{{cite web |url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |title=FIFA World Cup Qatar 2022 – Squad list: Croatia (CRO) |publisher=[[FIFA]] |page=8 |date=18 December 2022 |access-date=9 August 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|2002|1|23|df=yes}}<ref>{{cite web |title=Joško Gvardiol – Croatia – European Qualifiers |url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/players/250127284--josko-gvardiol/ |access-date=13 June 2023 |publisher=[[UEFA]]}}</ref> | birth_place = [[Загреб]], [[Хрватска]] | nationality = {{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] | height = {{height|m=1.85}}<ref>{{cite web |url=https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |title=Joško Gvardiol |publisher=RB Leipzig |access-date=5 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230607224731/https://rbleipzig.com/en/first-team/team/josko-gvardiol/ |archive-date=7 June 2023 |url-status=dead }}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | currentclub = {{Fb team Manchester City}} | clubnumber = 24 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{симбол2|600px solid HEX-007500.svg}} [[НК Трешњевка|Трешњевка]] | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years1 = 2019–2020 | caps1 = 4 | goals1 = 0 | clubs1 = {{Fb team Dinamo Zagreb II}} | years2 = 2019–2021 | caps2 = 36 | goals2 = 3 | clubs2 = {{Fb team Dinamo Zagreb}} | years3 = 2021–2023 | caps3 = 59 | goals3 = 3 | clubs3 = {{Fb team RB Leipzig}} | years4 = 2023- | caps4 = 82 | goals4 = 11 | clubs4 = {{Fb team Manchester City}} | nationalyears1 = 2016 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 1 |nationalteam1 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 14 години|Хрватска 14]] | nationalyears2 = 2018 | nationalcaps2 = 3 | nationalgoals2 = 0 |nationalteam2 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 16 години|Хрватска 16]] | nationalyears3 = 2018-2019 | nationalcaps3 = 8 | nationalgoals3 = 2 |nationalteam3 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 17 години|Хрватска 17]] | nationalyears4 = 2019 | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 |nationalteam4 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 19 години|Хрватска 19]] | nationalyears5 = 2019-2021 | nationalcaps5 = 6 | nationalgoals5 = 1 |nationalteam5 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска под 21 година|Хрватска 21]] | nationalyears6 = 2021- | nationalcaps6 = 46 | nationalgoals6 = 4 |nationalteam6 = {{flagsport|CRO}} [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|Хрватска]] }} '''Јошко Гвардиол''' (роден на [[23 јануари]] [[2002]] година, во [[Загреб]]) е [[Хрватска|хрватски]] [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]] на [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] и на [[Фудбалска репрезентација на Хрватска|хрватската репрезентација]]. ==Биогарфија== Гвардиол е роден на 23 јануари 2002 година во [[Средњаци]], населба во [[Загреб]], Хрватска, каде што пораснал.<ref>{{Cite web |title=Gvardiolovi prijatelji i obitelj otkrili kakav je on privatno: "Nikad nije imao mira" |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2486627 |access-date=2026-02-27 |website=www.index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|title=Joško Gvardiol: Man City's Only Good News for Today|url=https://sports.yahoo.com/jo-ko-gvardiol-man-city-190000638.html|website=[[Yahoo Sports]]|publisher=[[Yahoo]]|date=23 January 2025|access-date=6 June 2025|via=[[OneFootball]]}}</ref> Неговиот татко, Тихомир, по потекло од [[Новиград (Задарска жупанија)|Новиград]] во близина на [[Задар]], работи како [[рибар]], додека неговата мајка, Сања, по потекло од Средњаци,<ref>{{cite web | title = Joško Gvardiol – biografija i titule | website = Formula.ba | date = 2025-06-14 | access-date = 2025-06-16 | url = https://www.formula.ba/blog/josko-gvardiol-biografija-porijeklo-karijera | language = hr-BA }}</ref> била вработена во компанија за големопродажба.<ref name="Gloria 2021">{{Cite magazine |date=18 June 2021 |title=Dečko za velike stvari! Joško Gvardiol skromni je ribarev sin i reprezentativac o kojem svi pričaju |trans-title=Boy for great stuff! Josko Gvardiol is a modest fisherman's son and representative that everyone is talking about |url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/decko-za-velike-stvari-josko-gvardiol-skromni-je-ribarev-sin-i-reprezentativac-o-kojem-svi-pricaju-15081909 |access-date=6 June 2025 |magazine=[[Gloria (magazine)|Gloria]] |language=hr}}</ref> Тој има две постари сестри Лорена и Франка кои се модел, односно ракометарка.<ref>{{Cite magazine|title=Priča Joška Gvardiola: Skromni dečko iz NK Trešnjevke sada igra kod slavnog imenjaka Pepa|trans-title=Joško Gvardiol's story: A humble boy from NK Trešnjevke is now playing with the famous namesake Pep|url=https://www.gloria.hr/gl/scena/price/prica-joska-gvardiola-skromni-decko-iz-nk-tresnjevke-sada-igra-kod-slavnog-imenjaka-pepa-15362378|magazine=Gloria|date=5 August 2023|access-date=6 June 2025|language=hr}}</ref> Како млад фудбалер на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]], Гвардиол се соочувал со проблеми околу минутажата и размислувал да се откаже од фудбалот за да продава риба. Tој, исто така, размислувал да премине на [[кошарка]], бидејќи многу негови пријатели во тоа време играле кошарка. Сепак, решил да ја продолжи својата кариера откако семеен пријател му направил [[Mental mapping|ментална мапа]] за да го охрабри.<ref>{{Cite web|first=Richard|last=Martin|title=Revealed: Manchester City defender Josko Gvardiol wanted to quit football and sell fish in a market due to doubts over his ability|url=https://www.goal.com/en/news/revealed-manchester-city-defender-josko-gvardiol-wanted-quit-football-sell-fish-market/bltd3d053c00a5d01b0|website=[[Goal (website)|Goal]]|date=24 August 2023|access-date=6 June 2025}}</ref> ==Технички карактеристики== [[Одбрана (фудбал)|Централен дефанзивец]], многу добар во маркирање и во играта со глава. Способен е да ја организира играта од задната линија но и да се приклучува во нападот, при што успева да постигнува и голови.<ref>{{Cite web|url=https://www.worldfootballscouting.com/giovani-talenti-del-2002/josko-gvardiol-talento-croato-classe-2002/|title=Josko Gvardiol: talento croato classe 2002|data=4 април 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/it/notizie/josko-gvardiol-la-nuova-star-croata-acquisita-per-19-milioni-dal-/vlladdsrawjz1o2hatl47joxj|title=Josko Gvardiol: la nuova star croata acquistata per 19 milioni dal Lipsia|date=29 септември 2020}}</ref> Може да биде користен и на позицијата [[Одбрана (фудбал) #Страничен бек|лев бек]].<ref>{{Cite web|url=https://www.gazzetta.it/Calciomercato/01-09-2021/calciomercato-germania-bundesliga-bayern-lipsia-420887841772.shtml|title=Il Bayern mette muscoli, sorprese a Lipsia: Andre Silva e tanti giovani|access-date=2 септември 2021}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци и рани години=== Гвардиол почнал да игра фудбал на седумгодишна возраст кога неговиот татко Тихомир, некогаш аматерски играч во родниот Новиград, го одвел во [[НК Трешњевка|Трешњевка]].<ref>{{Cite web|first=Nizaar|last=Kinsella|title='This is the most beautiful period of our careers' – NXGN star Gvardiol eyeing Europa League glory with Dinamo Zagreb|url=https://www.goal.com/en/news/beautiful-period-nxgn-gvardiol-europa-league-dinamo-zagreb/mu7jc44z43ds163320vucorte|website=Goal (website)|date=26 March 2021|access-date=6 June 2025}}</ref> Додека бил таму, бил забележан од [[НК Локомотива|Локомотива]] и [[НК Загреб]], но сепак, во последен момент, тој добил понуда од [[ГНК Динамо Загреб|Динамо Загреб]] која неговото семејство ја прифатила.<ref name=":0">{{Cite web |last=Juranović |first=Tomislav |date=13 September 2020 |title=Ovo je zlatni dječak od 200 milijuna kuna: 'Ako do 20. godine ne postane Vatreni, netko mora u zatvor!' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-je-zlatni-djecak-od-200-milijuna-kuna-ako-do-20-godine-ne-postane-vatreni-netko-mora-u-zatvor-15018772 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> [[Податотека:Next Generation Trophy Tag 43.jpg|thumb|left|200px|Гвардиол (десно) играјќи во академијата на [[ГНК Динамо Загреб|Динамо]] во 2017]] Првично, тој играл како [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]] или [[Среден ред (фудбал)#Централен играч од среден ред|централен играч за врска]] сè додека тренерот во академијата на Динамо, [[Далибор Полдругач]] не го преместил на во [[Одбрана (фудбал)#Централен одбранбен играч|центрарот на одбраната]]. Набргу потоа, Гвардиол почнал да привлекува интерес од истакнати европски клубови,<ref name=":0" /> вклучувајќи ги [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]], [[ФК Лил|Лил]], [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], [[РБ Лајпциг]], [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]], [[ФК Ајакс|Ајакс]], [[ФК Интер|Интер]] и [[ФК Рома|Рома]].<ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 August 2020 |title=Za Dinamovog tinejdžera sprema se ponuda od čak 20 milijuna eura s bonusima! Ruši rekord Kovačića! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/za-dinamovog-tinejdzera-sprema-se-ponuda-od-cak-20-milijuna-eura-s-bonusima-rusi-rekord-kovacica-15016038 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=13 May 2020 |title=Bayern: Guardiola? Nein, Gvardiol ist im Visier |url=https://www.krone.at/2153433 |access-date=29 August 2020 |website=Kronen Zeitung |language=de}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=4 July 2019 |title=Veliki je fan Virgila van Dijka, a još s 15 godina odbio je Inter! |url=https://www.24sata.hr/sport/veliki-je-fan-virgila-van-dijka-a-jos-s-15-godina-odbio-je-inter-637737 |access-date=30 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web|date=15 November 2019 |title=Talijani: Roma ove zime kupuje mladog stopera Dinama |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2132413 |access-date=31 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Тој одиграл клучна улога во кампањата на Динамо [[УЕФА Младинска лига 2018–2019|УЕФА Младинската лига 2018-2019]],<ref>{{Cite web|date=12 March 2019 |title=Tko su mladi dinamovci na čelu s vratarom koji rasturaju u Europi |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2070413 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> каде што стигнале до четвртфиналето пред да загубат со 4–2 од Челси по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување на пенали]].<ref>{{Cite web |last1=Dasović |first1=Tomislav |last2=Pavić |first2=Marko |date=3 April 2019 |title=Dinamo vodio 2:0 pa ispao na penale, Chelsea spasio hrvatski vratar |url=https://www.vecernji.hr/sport/od-16-sati-juniori-dinama-u-londonu-protiv-chelseaja-po-povijesni-uspjeh-1310939 |access-date=29 August 2020 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> Откако бил импресиониран од неговите настапи за младинските тимови, тренер на првиот тим на Динамо, [[Ненад Бјелица]], го повикал Гвардиол во сениорскиот тим за предсезонските натпревари во [[Словенија]] во летото 2019 година. На 2 јули, тој постигнал гол во пријателската победа од 2–0 над [[ФК Австрија Клагенфурт (2007)|Австрија Клагенфурт]].<ref>{{Cite web|date=2 July 2019 |title=Dinamo polako hvata zalet, Gavranović i Gvardiol za sigurnu pobjedu protiv Austrije |url=https://www.tportal.hr/sport/clanak/dinamo-polako-hvata-zalet-gavranovic-i-gvardiol-za-sigurnu-pobjedu-protiv-austrije-foto-20190702 |access-date=29 August 2020 |website=Tportal.hr |language=hr}}</ref> На 10 октомври 2019, тој бил вклучен на листата играчи „Следна генерација“ издадена од „''[[The Guardian]]''“.<ref>{{Cite news|last1=Christenson|first1=Marcus|last2=Powell|first2=Jim|last3=Blight|first3=Garry|date=10 October 2019|title=Next Generation 2019: 60 of the best young talents in world football|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/ng-interactive/2019/oct/10/next-generation-2019-60-of-the-best-young-talents-in-world-football|access-date=29 August 2020|issn=0261-3077}}</ref> ===Динамо Загреб=== Гвардиол го имал своето деби за сениорскиот тим на Динамо во [[Прва фудбалска лига на Хрватска 2019–2020|хрватското првенство]] на 18 октомври, во победата од 4–2 над [[ХНК Горица|Горица]], влегувајќи во игра на местото на [[Марио Гаврановиќ]] во 87-мата минута.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=2 November 2019 |title=Tinejdžer (17) Zabio Za Dinamo I Otišao Kući Tramvajem! 'Suigrače sam čuo kako viču 'catering', pravilo je da ih častim! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/tinejdzer-17-zabio-za-dinamo-i-otisao-kuci-tramvajem-suigrace-sam-cuo-kako-vicu-catering-pravilo-je-da-ih-castim-9565349 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref> Во неговиот втор првенствен настап за клубот на 2 ноември, тој го постигнал единствениот гол во победата од 1–0 над [[НК Интер Запрешиќ|Интер Запрешиќ]]. Тоа го направило шесттиот најмлад стрелец во првенството за Динамо, по [[Ален Халиловиќ]], [[Матео Ковачиќ]], [[Нико Крањчар]], [[Анте Ќориќ]] и [[Тин Једвај]].<ref>{{Cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=2 November 2019 |title=Srušio Inter pa tramvajem išao kući: Vikali su mu 'catering'... |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-suigraci-su-mi-poslije-gola-vikali-catering-catering-657216 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 12 февруари 2020 година, во плејофот на [[УЕФА Младинска лига 2019-2020|УЕФА Младинската лига]] против [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]], Гвардиол успешно реализирал [[Пенал (фудбал)|пенал]] во победата по изведувањето на пеналите со 4-3, со која Динамо се квалификувале за осминафиналето.<ref>{{Cite web |last1=Tironi |first1=Hrvoje |last2=Barišić |first2=Zdravko |last3=Vukušić |first3=Danijel |date=12 February 2020 |title=Bravo, dečki: Dinamo je nakon penala prošao u osminu finala! |url=https://www.24sata.hr/sport/dinamova-mladost-u-kijevu-ide-po-osminu-finala-lige-prvaka-675544 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> Во осминафиналето против [[ФК Бајерн Минхен|Бајерн Минхен]] на 4 март, Гвардиол си постигнал [[автогол]] откако топката се одбила од него по ударот на [[Леон Дајаку]], со што бил поставен конечниот резултат 2–2. Во пенал-изведбата, тој повторно успешно го реализирал својот удар, со што Динамо победил со 6–5 и се пласирале во четвртфиналето.<ref>{{Cite web |last1=Kovačević |first1=Davor |last2=Tironi |first2=Hrvoje |date=4 March 2020 |title=Pao i Bayern! Dinamo je poslije penala ušao u četvrtfinale LP-a |url=https://www.24sata.hr/sport/tko-ce-u-cetvrtfinale-bayern-i-dinamo-bez-najopasnijih-igraca-679254 |access-date=29 August 2020 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 25 јуни, Гвардиол потпишал петгодишен договор со Динамо.<ref>{{Cite web |date=25 June 2020 |title=Joško Gvardiol potpisao novi ugovor |url=https://gnkdinamo.hr/hr/Novosti/Clanak/josko-gvardiol-potpisao-novi-ugovor1 |access-date=29 August 2020 |website=GNK Dinamo Zagreb |language=hr}}</ref> На 5 јули, во [[Дерби Динамо Загреб–Риека|дербито]] против [[ХНК Риека|Риека]] кога првенствената титула веќе била обезбедена, Гвардиол си постигнал автогол по ударот на [[Франко Андријашевиќ]] во поразот со 2–0, што на крајот неговиот тренер [[Игор Јовиќевиќ]] ќе го чини работата.<ref>{{Cite web |last=Jurišić |first=Predrag |date=5 July 2020 |title=Video: Pogledajte kako je Rijeka 'slomila' Dinamo 2–0 i opet izborila šansu za Ligu prvaka! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-pogledajte-kako-je-rijeka-slomila-dinamo-2-0-i-opet-izborila-sansu-za-ligu-prvaka-15006469 |access-date=29 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 July 2020 |title=Igor Jovićević dobio otkaz u Dinamu! |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/igor-jovicevic-dobio-otkaz-u-dinamu---612017.html |access-date=29 August 2020 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> На 26 август, во натпреварот од квалификациите за [[УЕФА Лига на шампиони 2020–2021|Лигата на шампионите]] против [[ЧФР Клуж]], Гвардиол влегол како замена за Марио Гаврановиќ во 54-тата минута по црвениот картон на [[Кевин Теофил-Катерин]]. Натпреварот стигнал до изведување на пенали, каде Гвардиол бил успешен, а Динамо победил со 6–5 и се пласирал во третото квалификациско коло.<ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamo prošao u 3. pretkolo Lige prvaka nakon drame penala protiv Cluja |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2207901 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 August 2020 |title=Dinamov klinac junak penala: Gdje nam je kraj? Idemo do kraja jer mi smo Dinamo |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2208039 |access-date=29 August 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=27 August 2020 |title=Ako ga Dinamo proda, to bi bio veliki autogol! Mamićev novi prvotimac sinoć je od fakina postao mangup |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/ako-ga-dinamo-proda-to-bi-bio-veliki-autogol-mamicev-novi-prvotimac-sinoc-je-od-fakina-postao-mangup-15015748 |access-date=31 August 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Кон крајот на август и почетокот на септември, медиумите известиле дека новопромовираниот клуб во [[Премиер лига на Англија 2020-2021|Премиер лигата на Англија]], [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]], понудил 22 милиони евра за да го добие 18-годишниот Хрват.<ref>{{Cite news|date=30 August 2020|title=Leeds United told to pay up to £31m for Udinese midfielder Rodrigo De Paul|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/football/2020/aug/30/leeds-united-told-to-pay-up-to-31m-for-udinese-midfielder-rodrigo-de-paul|access-date=11 September 2020|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Smyth|first=Graham|date=2 September 2020|title=Leeds United mulling defender decision – Joško Gvardiol and Swansea's Ben Cabango among Victor Orta's potential targets|url=https://www.yorkshireeveningpost.co.uk/sport/football/leeds-united/leeds-united-mulling-defender-decision-josko-gvardiol-and-swanseas-ben-cabango-among-victor-ortas-potential-targets-2959962|access-date=11 September 2020|website=Yorkshire Evening Post}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 September 2020 |title=Leeds za Gvardiola nudi 22 milijuna eura. Može postati najskuplji dinamovac ikad |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2211336 |access-date=11 September 2020 |website=Index.hr |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол ја одбил понудата и одлучил да остане во Динамо за да може понатаму да се развива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 September 2020 |title=Ovo već dugo nismo vidjeli: 'Luđak' nudi milijune Dinamovom biseru, on ne želi otići! |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/ovo-vec-dugo-nismo-vidjeli-ludak-nudi-milijune-dinamovom-biseru-on-ne-zeli-otici-15018379 |website=Sportske novosti |language=hr-hr}}</ref><ref>{{Cite web|last=Maston|first=Tom|date=29 September 2020|title=Josko Gvardiol: The €19m teen star who rejected Leeds for Leipzig|url=https://www.goal.com/en/news/josko-gvardiol-19m-teen-star-rejected-leeds-for-leipzig/14xfazgglkeg31040ewf4wqxds|access-date=20 December 2020|website=Goal (website)}}</ref> На 16 септември, во квалификацискиот натпревар за Лигата на шампионите против [[ФК Ференцварош|Ференцварош]], Гвардиол направил грешка која довела до победничкиот гол на унгарците постигнат од [[Мирто Узуни]], по што Динамо својата европска сезона морал да ја продолжи во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web |date=16 September 2020 |title=Video: Pogledajte grešku dinamovca od 20 milijuna eura i sudbonosni bijeg bivšeg hit-igrača Lokomotive |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/video-pogledajte-gresku-dinamovca-od-20-milijuna-eura-i-sudbonosni-bijeg-bivseg-hit-igraca-lokomotive-15019440 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mršnik |first=Patrik |date=16 September 2020 |title=Bivši Lokos presudio Dinamu! Modri se ispromašivali, ostali bez Lige prvaka i direktnog euro-plasmana |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/liga-prvaka/bivsi-lokos-presudio-dinamu-modri-se-ispromasivali-ostali-bez-lige-prvaka-i-direktnog-euro-plasmana-15019411 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 септември било објавено дека Гвардиол потпишал за клубот од германската [[Бундеслига]], [[РБ Лајпциг]], согласувајќи се на петгодишен договор додека вредноста на трансферот изнесувала 16 милиони евра, плус бонуси.<ref name=":1" /> Износот бил највисокиот некогаш платен за хрватски тинејџер и третиот највисок некогаш платен за хрватски дефанзивец, веднаш зад [[Дејан Ловрен]] и [[Дује Ќалета-Цар]].<ref>{{Cite web |last=Dobrinić |first=Damir |date=30 September 2020 |title=Pogledajte u kakvo je društvo ušao Dinamov dragulj! Ostvari li se sve, mogao bi koštati više od Ronalda |trans-title=See the company Dinamo's gem has joined! If everything goes as planned, he could be worth more than Ronaldo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/nogomet-mix/pogledajte-u-kakvo-je-drustvo-usao-dinamov-dragulj-ostvari-li-se-sve-mogao-bi-kostati-vise-od-ronalda-15022120 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> Сепак, Гвардиол останал во Динамо до крајот на сезоната 2020–2021.<ref name=":1">{{Cite web |date=28 September 2020 |title=Gvardiol potpisao za RB Leipzig! Iz Dinama škrti na riječima, evo kako su ga predstavili u Njemačkoj |trans-title=Gvardiol has signed for RB Leipzig! Dinamo is stingy with words, here's how he was introduced in Germany. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/gvardiol-potpisao-za-rb-leipzig-iz-dinama-skrti-na-rijecima-evo-kako-su-ga-predstavili-u-njemackoj-15021742 |access-date=19 June 2025|website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 октомври, го имал своето деби во [[Европски фудбалски натпреварувања|европските натпреварувања]] во ремито без голови против [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]].<ref>{{Cite web|date=22 October 2020 |title=Dinamo uzeo bod protiv Feyenoorda na startu Europske lige |trans-title=Dinamo took a point against Feyenoord at the start of the Europa League. |url=https://sport.hrt.hr/669242/europska-liga-dinamo-feyenoord |publisher=Hrvatska radiotelevizija |language=hr}}</ref> На 16 ноември, Гвардиол бил позитивен на тестот за [[COVID-19]], поради што морал да го пропушти дербито против [[НК Осиек|Осиек]] на 21 ноември.<ref>{{Cite web |date=16 November 2020 |title=Sedam Mladih Vatrenih Pozitvno Na Koronavirus Uoči Ključne Utakmice: Bišćan hitno pozvao još petoricu igrača |trans-title=Seven Young Vatreni test positive for coronavirus ahead of the crucial match: Bišćan urgently called up five more players. |url=https://net.hr/sport/nogomet/sedam-mladih-vatrenih-pozitivno-na-koronavirus-uoci-kljucne-utakmice-biscan-hitno-pozvao-jos-petoricu-igraca/ |access-date=18 November 2020 |website=Net.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=18 November 2020 |title=Udarac za Dinamo uoči okršaja protiv Osijeka: Mamić u obračun protiv Bjelice bez supervažnog dvojca |trans-title=A blow for Dinamo ahead of the clash against Osijek: Mamić faces Bjelica without the super-important duo. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/udarac-za-dinamo-uoci-okrsaja-protiv-osijeka-mamic-u-obracun-protiv-bjelice-bez-supervaznog-dvojca-15031963 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 10 декември, Гвардиол го постигнал својот прв гол во европските натпреварувања, во победата на Динамо над [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] со 3–1 во Лигата на Европа.<ref>{{Cite web |last1=Ničota |first1=Tomo |last2=Mršnik |first2=Patrik |date=10 December 2020 |title=Dinamo slavi, ali ipak nije postao svjetski rekorder! Hrvat pokvario potpuni show Modrih na Maksimiru |trans-title=Dinamo celebrates, but they still haven't become world record holders! A Croatian player ruined Dinamo’s complete show at Maksimir. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/europska-liga/dinamo-slavi-ali-ipak-nije-postao-svjetski-rekorder-hrvat-pokvario-potpuni-show-modrih-na-maksimiru-15036166 |access-date=10 December 2020 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 28 февруари 2021 година, Гвардиол го постигнал воведниот гол и асистирал за третиот во победата од 3–0 против [[НК Славен Белупо|Славен Белупо]].<ref>{{cite web |last=Tironi |first=Hrvoje |date=28 February 2021 |title=Gvardiol pokazao zašto vrijedi više od drugih, budi se i Kastrati |url=https://www.24sata.hr/sport/gvardiol-pokazao-zasto-vrijedi-vise-od-drugih-budi-se-i-kastrati-748161 |access-date=9 March 2021 |website=24sata |language=hr}}</ref> Сепак, по повредата на [[Четвороглав бедрен мускул|квадрицепсот]] за време на тренинг на почетокот на март, тој бил принуден да ги пропушти двата натпревари од осминафиналето на [[УЕФА Лига Европа 2020–2021#Осминафинале|Лига Европа]] против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]], кое Динамо го добило со вкупен резултат 3–2.<ref name=":3" /><ref name=":2" /><ref>{{Cite web |date=22 March 2021 |title=Pojačanje od ključne važnosti: Joško Gvardiol navodno bi mogao biti spreman za Villarreal |url=https://telesport.telegram.hr/na-prvu/pojacanje-od-kljucne-vaznosti-josko-gvardiol-navodno-bi-mogao-biti-spreman-za-villarreal/ |access-date=22 March 2021 |website=Telesport |language=hr}}</ref> Тој се врати за четвртфиналниот натпревар против [[ФК Виљареал|Виљареал]] на 8 април, кој заврши со пораз од 1–0.<ref>{{Cite web |date=2 April 2021 |title=Dinamo: Fenomenalno, Petković i Gvardiol se vraćaju za Villarreal! |url=https://www.index.hr/clanak.aspx?id=2265896 |access-date=12 April 2021 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |date=8 April 2021 |title=Dinamovci puni optimizima nakon poraza od Villarreala: "Možemo mi puno bolje, sve je otvoreno" |url=https://gol.dnevnik.hr/clanak/rubrika/nogomet/petkovic-i-gvardiol-puni-optimizma-nakon-poraza-od-villarreala-vjeruju-da-dinamo-moze-proci---647149.html |access-date=12 April 2021 |website=Gol.hr |language=hr}}</ref> Три дена подоцна, тој го постигна својот трет гол за сезоната во победата од 2–0 против Локомотива.<ref>{{Cite web |last=Ničota |first=Tomo |date=11 April 2021 |title=Video: Dinamo rutinski kroz Kranjčevićevu! Modri zasjeli na vrh HNL-a, Gvardiol i Atiemwen srušili Lokose |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/hnl/video-dinamo-rutinski-kroz-kranjcevicevu-modri-zasjeli-na-vrh-hnl-a-gvardiol-i-atiemwen-srusili-lokose-15064650 |access-date=12 April 2021 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> На 22 мај, Гвардиол го одиграл својот последен натпревар за Динамо, во победата од 1–0 против [[ХНК Шибеник|Шибеник]].<ref>{{cite web |date=23 May 2021 |title=Gvardiol se oprostio od Dinama: Vratit ću se. Klub mu odgovorio |url=https://www.index.hr/sport/clanak/gvardiol-se-oprostio-od-dinama-vratit-cu-se-klub-mu-odgovorio/2278133.aspx |access-date=24 May 2021 |website=Index.hr |language=hr}}</ref><ref>{{Cite web |last=Olivari |first=Davorin |date=29 May 2021 |title='Želim veliki rezultat na dva Eura! Nijemci me vide u prvih 11, a ja se nadam da ću se vratiti u Dinamo' |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/reprezentacija/zelim-veliki-rezultat-na-dva-eura-nijemci-me-vide-u-prvih-11-a-ja-se-nadam-da-cu-se-vratiti-u-dinamo-15076858 |access-date=29 May 2021 |website=Sportske novosti |language=hr}}</ref> ===РБ Лајпциг=== <!--[[File:2021-11-06 Fußball, Männer, 1. Bundesliga, RB Leipzig - Borussia Dortmund 1DX 1735 by Stepro.jpg|thumb|Гвардиол (лево) со РБ Лајпциг во 2021, во дуел со [[Јусуфа Мукоко]]]]--> Во летото 2021 година, Гвардиол му се приклучил на РБ Лајпциг, по трансферот кој бил реализиран уште во септември претходната година. Тој го направил своето деби во [[Прва Бундеслига 2021–2022|Бундеслигата]] на 20 август 2021 година, во победата од 4–0 над [[ФК Штутгарт|Штутгарт]], играјќи го целиот натпревар.<ref>{{Cite web |date=20 August 2021 |title=Sportske novosti – Gvardiol debitirao i odmah 'razbio' izravnog konkurenta među Vatrenima, show ukrao mađarski wunderkind |trans-title=Sportske novosti – Gvardiol debuted and immediately 'destroyed' his direct competition among the Vatreni, the show was stolen by the Hungarian wunderkind. |url=https://sportske.jutarnji.hr/sn/nogomet/bundesliga/gvardiol-debitirao-i-odmah-razbio-izravnog-konkurenta-medu-vatrenima-show-ukrao-madarski-wunderkind-15096359 |access-date=2025-04-15 |website=sportske.jutarnji.hr |language=hr-hr}}</ref> Тој брзо се наметнал во почетната постава на Лајпциг и привлекол внимание со своите добри игри.<ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=5 February 2022 |title='Došli smo sa 60 milijuna € za Gvardiola. Leipzig nije htio čuti' |trans-title="We came with €60 million for Gvardiol. Leipzig didn’t want to listen." |url=https://www.24sata.hr/sport/dosli-smo-sa-60-milijuna-eur-za-gvardiola-leipzig-nije-htio-cuti-813592 |access-date=3 March 2022 |website=24sata |language=hr}}</ref> На 15 септември 2021 година, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] во поразот од 6–3 од [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{Cite news|last=Johnston|first=Neil|date=15 September 2021|title=Man City beat RB Leipzig in nine-goal thriller|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58562369|access-date=15 September 2021}}</ref><ref>{{Cite news |date=29 March 2022 |title=Wunderkids: Building football's most exciting young XI – week seven: Josko Gvardiol, centre-back |website=BBC Sport |url=https://www.bbc.com/sport/football/60802882 |access-date=3 April 2022}}</ref> На 11 декември, тој го постигнал својот деби гол за Лајпциг во победата од 4–1 над [[ФК Борусија Менхенгладбах|Борусија Менхенгладбах]].<ref>{{Cite web |title=Domenico Tedesco celebrates winning start as RB Leipzig coach with Borussia Mönchengladbach drubbing |url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/rb-leipzig-borussia-monchengladbach-live-line-ups-stats-nkunku-olmo-szoboszlai-18141 |access-date=11 December 2021 |website=Bundesliga}}</ref><ref>{{Cite web |last=Trifunović |first=Boris |date=11 December 2021 |title=Video Projektil Gvardiola! Top glavom bacio 'Gladbach u očaj |trans-title=Video: Gvardiol's missile! A perfect header left 'Gladbach in despair. |url=https://www.24sata.hr/sport/video-projektil-gvardiola-top-glavom-bacio-gladbach-u-ocaj-802624 |access-date=11 December 2021 |website=24sata |language=hr}}</ref> Тој значително придонел за добрата форма на Лајпциг за време на почетокот на мандатот на [[Доменико Тедеско]] како тренер, по слабиот почеток на сезоната за време на неговиот претходник [[Џеси Марш]]. <!--На 23 јануари 2022 година, тој го постигнал својот втор гол за сезоната во победата од 2–0 над [[ВФЛ Волфсбург|Волфсбург]].<ref>{{Cite web |last=Deželić |first=Vanja |date=23 January 2022 |title=Video Gvardiol zabio na 20. rođendan, pogledajte majstoriju u stilu najvećih golgetera |trans-title=Video: Gvardiol scored on his 20th birthday, check out the masterpiece in the style of the greatest goal scorers. |url=https://www.vecernji.hr/sport/video-gvardiol-zabio-na-20-rodendan-pogledajte-majstoriju-u-stilu-najvecih-golgetera-1557498 |access-date=29 April 2022 |website=Večernji list |language=hr}}</ref> До крајот на сезоната, Гвардиол му помогнал на Лајпциг да го освои [[2021–22 DFB-Pokal|DFB-Pokal]] и да стигне до [[2021–22 УЕФА Европа Лига нокаут фаза#Полуфинале|полуфинале]] од [[2021–22 УЕФА Европа Лига|Европа Лига]], постигнувајќи ги двата подвига за прв пат во историјата на клубот.--> ==Титули== ===Клупски=== ; Динамо Загреб *'''[[Прва Хрватска фудбалска лига|Прва ХНЛ]]''' : 2 : 2019-2020, 2020-2021 *'''[[Фудбалски куп на Хрватска|Куп на Хрватска]]''' : 1 : 2020-2021 ; РБ Лајпциг *'''{{Трофеј-Фудбалски куп на Германија}} [[Фудбалски куп на Германија|Куп на Германија]]''' : 2 : 2021-2022, 2022-2023 ; Манчестер Сити *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига на Англија]]''' : 1 : [[Премиер лига на Англија 2023-2024|2023-2024]] *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига куп на Англија]]''' : 1 : 2025-2026 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' : 1 : 2024 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]''' : 1 : 2022-2023 *'''{{Трофеј-Суперкуп на Европа}} [[Суперкуп на УЕФА]]''' : 1 : 2023 *'''{{Трофеј-Светско клупско првенство}} [[Светско клупско првенство во фудбал|Светско клупско првенство]]''' : 1 : 2023 ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.soccerway.com/player/gvardiol-josko/86K1f1fd/ Јошко Гвардиол на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/josko-gvardiol/profil/spieler/475959 Јошко Гвардиол на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/299910/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на espn] *[https://www.whoscored.com/players/402664/show/josko-gvardiol Јошко Гвардиол на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гвардиол, Јошко}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Хрватски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Динамо Загреб]] [[Категорија:Фудбалери на РБ Лајпциг]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Родени во 2002 година]] 4frpl3h61yzjhdqbtdlvsvf17sieep5 0 1395459 5562402 5561638 2026-05-22T13:23:12Z Jtasevski123 69538 отстранета [[Категорија:Хрватски режисери]]; додадена [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562402 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност | name = Ватрослав Мимица<br/>Vatroslav Mimica | image = | birth_date = {{Birth date|df=yes|1923|6|25}} | birth_place = [[Омиш]], [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2020|2|15|1923|6|25}} | death_place = [[Загреб]], [[Хрватска]] | yearsactive = 1952–1981 | occupation = Режисер, сценарист | spouse = Џована Гецан | awards = | children = [[Серџо Мимица-Гецан]] }} '''Ватрослав Мимица''' ({{роден во|Омиш}}, {{роден на|25|јуни|1923}} – {{починат во|Загреб}}, {{починат на|15|февруари|2020}}) — [[Хрвати|хрватски]] филмски [[режисер]] и [[сценарист]]. == Животопис == Роден во [[Омиш]], Мимица се запишал на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Загреб пред почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Во 1942 година се приклучил на Сојузот на комунистичката младина на Југославија (СКОЈ), а во 1943 година се приклучил на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]], станал член на партизанските медицински единици.<ref name="kinoeye">{{Наведени вести|url=http://www.kinoeye.org/01/05/horton05.php|title=Kinoeye - Croatian film: Vatroslav Mimica interviewed|last=Horton|first=Andrew James|date=29 October 2001|access-date=18 May 2010|publisher=Kinoeye.com}}</ref> == Кариера == По војната, Мимица пишувал книжевни и филмски рецензии, а неговата кариера во филмската продукција започнала во 1950 година кога станал директор на продуцентското студио „Јадран филм“.<ref name="filmhr">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=250|title=FILM.HR ::: Vatroslav Mimica|publisher=Film.hr|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606225430/http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=250|archive-date=6 June 2011|accessdate=18 May 2010}}</ref> === Анимиран филм === Своето режисерско и сценариско деби го имал во југословенскиот филм „ ''Во бурата''“ ([[Хрватски јазик|хрватски]]: ''U oluji'') од 1952 година, во кој глумеле [[Вељко Булајиќ]], [[Миа Оремовиќ]] и [[Антун Налис]].<ref name="imdb">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imdb.com/name/nm0590791/|title=Vatroslav Mimica|work=[[Internet Movie Database]]|accessdate=18 May 2010}}</ref> Во 1950-тите, Мимица работел како режисер и сценарист на голем број критички признати [[Анимација|анимирани филмови]] и станал истакнат член на Загрепската школа за анимирани филмови (неговиот краток анимиран филм ''„Осаменикот“'' (''Samac'') од 1958 година бил награден со Гран при во Венеција), заедно со автори како [[Владо Кристл]] и добитникот на [[Филмска награда на академијата на САД|Оскар]][[Душан Вукотиќ|, Душан Вукотиќ]]. Во 1963 година го режирал ''„Тифусари''“ (''Tifusari''), краток експериментален филм заснован на истоимената поема на [[Јуре Каштелан]]. === Игран филм === Во 1960-тите, Мимица се оддалечил од анимацијата (неговиот последен анимиран филм бил филмот од 1971 година ''„Пожарникарите'' “ (''Vatrogasci'')) и се свртел кон режирање играни филмови, почнувајќи со југословенско-италијанскиот филм од 1961 година ''„Сулејман Освојувачот'' “ ([[Италијански јазик|италијански]] : ''Solimano il conquistatore'') во кој глумат Едмунд Пурдом и [[Џорџија Мол]].<ref name="filmhr">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=250|title=FILM.HR ::: Vatroslav Mimica|publisher=Film.hr|language=hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606225430/http://www.film.hr/bazafilm_ljud.php?ljud_id=250|archive-date=6 June 2011|accessdate=18 May 2010}}</ref> Неговиот филм од 1965 година „ ''Прометеј од островот“'' (''Prometej s otoka Viševice'') ја освои [[Голема златна арена за најдобар филм|Големата златна арена за најдобар филм]] на [[Пулски филмски фестивал|Филмскиот фестивал во Пула]] во 1965 година и му ја донел на Мимица втората наградата, „Сребрена арена“, за најдобар режисер.<ref name="filmhr" /> Филмот бил примен и на 4-тиот Московски меѓународен филмски фестивал, каде освоил Специјална диплома.<ref name="Moscow1965">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1965|title=4th Moscow International Film Festival (1965)|work=MIFF|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116145645/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1965|archive-date=2013-01-16|accessdate=2012-12-06}}</ref> Следната година, неговиот филм од 1966 година, „''Понеделник'' ''или вторник''“ (''Ponedjeljak ili utorak''), исто така, ја освоил Големата златна арена за најдобар филм, а „Мимица“ ја освоил [[Златна арена за најдобар режисер|Златната арена за најдобар режисер]]. == Личен живот == Неговиот син [[Серџо Мимица-Гецан]] е американски филмски и телевизиски режисер. == Филмографија (режисерска) == * ''[[Бановиќ Страхиња (филм)|Бановиќ Страхиња]]'' (1981) * ''[[Последниот подвиг на диверзантот Облак]]'' (1978) * ''[[Селанска буна 1573]]'' (1975) * ''[[Македонски дел од пеколот]]'' (1971) * ''[[Пожарникари (филм)|Пожарникари]]'' (1971) * ''[[Раненик]]'' (1970) * ''[[Случка]]'' (1969) * ''[[Каја, ќе те убијам!]]'' (1967) * ''[[Понеделник или вторник]]'' (1966) * ''[[Прометеј од островот Вишевица]]'' (1964) * ''[[Женидбата на господинот Марципан]]'' (1963) * ''[[Тифусари]]'' (1963) * ''[[Телефон (филм)|Телефон]]'' (1962) * ''[[Мала хроника]]'' (1962) * ''[[Сулејман Освојувачот]]'' (1961) * ''[[Перпетуум мобиле од прв вид|Перпетуум мобиле лтд]]'' (1961) * ''[[Јубилејот на господинот Икел]]'' (1955) == Сценарија == * ''[[Бановиќ Страхиња (филм)|Бановиќ Страхиња]]'' (1981) * ''[[Последниот подвиг на диверзантот Облак]]'' (1978) * ''[[Селанска буна 1573]]'' (1975) * ''[[Македонски дел од пеколот]]'' (1971) * ''[[Пожарникари (филм)|Пожарникари]]'' (1971) * ''[[Позивница]]'' (1970) * ''[[Случка]]'' (1969) * ''[[Каја, ќе те убијам!]]'' (1967) * ''[[Понеделник или вторник]]'' (1966) * ''[[Прометеј од островот Вишевица]]'' (1964) * ''[[Женидбата на господинот Марципан]]'' (1963) * ''[[Тифусари]]'' (1963) * ''[[Телефон (филм)|Телефон]]'' (1962) * ''[[Перпетуум мобиле од прв вид|Перпетуум мобиле лтд]]'' (1961) * ''[[Сулејман Освојувачот]]'' (1961) * ''[[Инспекторот се врати дома]]'' (1959) * ''[[Јајце (филм)|Јајце]]'' (1959) * ''[[Кај фотографот]]'' (1959) * ''[[Среќен крај]]'' (1958) * ''[[Самец]]'' (1958) * ''[[Каубојот Џими]]'' (1957) * ''[[Во бурата]]'' (1952) == Продуцентски остварувања == * ''[[Телефон (филм)|Телефон]]'' (1962) * ''[[Сулејман Освојувачот]]'' (1961) == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{imdb name|id=0590791}} *[http://www.kinoeye.org/01/05/horton05.php Interview with Vatroslav Mimica] at Kinoeye.com *[http://www.filmski-programi.hr/baza_redatelj.php?id=29 Vatroslav Mimica biography] at Filmski-Programi.hr {{in lang|hr}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Мимица, Ватрослав}} [[Категорија:Починати во 2020 година]] [[Категорија:Родени во 1923 година]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] 90phfyr3z0odjopyot1lxc0f4wbkzqz 0 1395539 5562380 5562054 2026-05-22T12:22:52Z Jtasevski123 69538 5562380 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место||official_name=|native_name=|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|село]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=[[Тузлански кантон]]|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|map_caption=Местоположба на Добој Исток во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=Градоначалник|leader_name=Кемал Братиќ|image_map=Doboj Istok municipality.svg|area_total_km2=41|population_as_of=2013 попис|population_total=10248|population_density_km2=auto|area_code=+387 35|website={{url|http://www.opcinadobojistok.ba}}|name=Добој Исток|population_urban=|leader_party=}}'''Добој Исток''' — општина во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој била создаден во 1998 година, три години по [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот мировен договор]] со отцепување од општина Добој. Денес Источен Добој доживува брза урбанизација, како и економски и индустриски раст, а една од причините за оваа појава може да биде фактот што општината се наоѓа на раскрсницата на неколку други брзорастечки или развиени области на Босна. == Географија == Добој Исток се наоѓа на исток помеѓу градот [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]] и на запад со градот [[Добој]], а на југ со реката [[Спреча]], која служи и како раб на општината и последователна граница со [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово, Босна и Херцеговина]]. Долината Спреча ја покрива јужната половина од општината каде што земјиштето е многу плодно, па затоа областа е претежно земјоделска. Кон север, надморската височина почнува да се искачува и теренот е многу поридест и ова го претставува јужниот дел од планината [[Требава]]. == Населби == Добој Исток е составен од 5 населби: [[Бријеница Мала]], [[Бријеница Велика]], [[Клокотница (Добој Исток)|Клокотница]], [[Лукавица Риека]] и [[Станиќ Риека]], со седиште на општината Клокотница. == Население == {| class="wikitable" !Локалитет ! 1991 <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11258#link1|title=Popis 2013 u BiH|work=www.statistika.ba|accessdate=2022-11-11}}</ref> ! 2013 <ref name=":0" /> |- | Бријешница Мала | 1.530 | 1.764 |- | Бријешница Велика | 1.771 | 1.872 |- | Клокотница | 3.989 | 4.874 |- | Лукавица Риека | 983 | 1.037 |- | Станиќ Риека | 765 | 701 |- | Вкупно: | 9.038 | 10.248 |} Густината на населението во Источен Добој било околу 260/км² во 2013 година, што, без градовите Сараево и Тузла, ја правела Источен Добој третата најгусто населена општина во Босна и Херцеговина, веднаш зад [[Теочак]] и [[Добој Југ|Јужен Добој]], а воедно и речиси сите жители биле Бошњаци (96%), а останатите од други етнички групи (4%). == Историја == Подрачјето на денешен Добој Исток било населено уште од средниот век, а според некои пишани документи Бријешница Мала и Клокотница биле споменати за прв пат во 1528 година, додека Лукавица Риека и Станиќ Риека во 1533 година. == Економија == Главните индустрии во Добој Исток се земјоделството, текстилната индустрија и прехранбената индустрија. == Туризам == Повеќето туристи доаѓаат во Добој Исток за лов, риболов и авантуристички туризам. == Поврзано == * [[Тузлански кантон]] == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/20060820121158/http://www.dobojistok.org/ Матична страница]}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|44.7333|N|18.1889|E|source:frwiki_region:BA_type:mountain}} [[Категорија:Статии со краток опис]] o3z5x87urj39kil2o3d74oq5u1lmrdb 5562381 5562380 2026-05-22T12:23:13Z Jtasevski123 69538 додадена [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5562381 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место||official_name=|native_name=|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|село]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=[[Тузлански кантон]]|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|map_caption=Местоположба на Добој Исток во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=Градоначалник|leader_name=Кемал Братиќ|image_map=Doboj Istok municipality.svg|area_total_km2=41|population_as_of=2013 попис|population_total=10248|population_density_km2=auto|area_code=+387 35|website={{url|http://www.opcinadobojistok.ba}}|name=Добој Исток|population_urban=|leader_party=}}'''Добој Исток''' — општина во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој била создаден во 1998 година, три години по [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот мировен договор]] со отцепување од општина Добој. Денес Источен Добој доживува брза урбанизација, како и економски и индустриски раст, а една од причините за оваа појава може да биде фактот што општината се наоѓа на раскрсницата на неколку други брзорастечки или развиени области на Босна. == Географија == Добој Исток се наоѓа на исток помеѓу градот [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]] и на запад со градот [[Добој]], а на југ со реката [[Спреча]], која служи и како раб на општината и последователна граница со [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово, Босна и Херцеговина]]. Долината Спреча ја покрива јужната половина од општината каде што земјиштето е многу плодно, па затоа областа е претежно земјоделска. Кон север, надморската височина почнува да се искачува и теренот е многу поридест и ова го претставува јужниот дел од планината [[Требава]]. == Населби == Добој Исток е составен од 5 населби: [[Бријеница Мала]], [[Бријеница Велика]], [[Клокотница (Добој Исток)|Клокотница]], [[Лукавица Риека]] и [[Станиќ Риека]], со седиште на општината Клокотница. == Население == {| class="wikitable" !Локалитет ! 1991 <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11258#link1|title=Popis 2013 u BiH|work=www.statistika.ba|accessdate=2022-11-11}}</ref> ! 2013 <ref name=":0" /> |- | Бријешница Мала | 1.530 | 1.764 |- | Бријешница Велика | 1.771 | 1.872 |- | Клокотница | 3.989 | 4.874 |- | Лукавица Риека | 983 | 1.037 |- | Станиќ Риека | 765 | 701 |- | Вкупно: | 9.038 | 10.248 |} Густината на населението во Источен Добој било околу 260/км² во 2013 година, што, без градовите Сараево и Тузла, ја правела Источен Добој третата најгусто населена општина во Босна и Херцеговина, веднаш зад [[Теочак]] и [[Добој Југ|Јужен Добој]], а воедно и речиси сите жители биле Бошњаци (96%), а останатите од други етнички групи (4%). == Историја == Подрачјето на денешен Добој Исток било населено уште од средниот век, а според некои пишани документи Бријешница Мала и Клокотница биле споменати за прв пат во 1528 година, додека Лукавица Риека и Станиќ Риека во 1533 година. == Економија == Главните индустрии во Добој Исток се земјоделството, текстилната индустрија и прехранбената индустрија. == Туризам == Повеќето туристи доаѓаат во Добој Исток за лов, риболов и авантуристички туризам. == Поврзано == * [[Тузлански кантон]] == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/20060820121158/http://www.dobojistok.org/ Матична страница]}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|44.7333|N|18.1889|E|source:frwiki_region:BA_type:mountain}} [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 4tckiig7uxmbkavmntomxfj3y9o2l5u 5562383 5562381 2026-05-22T12:24:56Z Jtasevski123 69538 /* Население */ 5562383 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место||official_name=|native_name=|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|село]] и [[Општини на Босна и Херцеговина|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{BIH}}|subdivision_type1=[[Политички поделби на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1=[[Федерација на Босна и Херцеговина]]|subdivision_type2=[[Кантони на Федерацијата на Босна и Херцеговина|Кантон]]|subdivision_name2=[[Тузлански кантон]]|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|map_caption=Местоположба на Добој Исток во Босна и Херцеговина.|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+2|leader_title=Градоначалник|leader_name=Кемал Братиќ|image_map=Doboj Istok municipality.svg|area_total_km2=41|population_as_of=2013 попис|population_total=10248|population_density_km2=auto|area_code=+387 35|website={{url|http://www.opcinadobojistok.ba}}|name=Добој Исток|population_urban=|leader_party=}}'''Добој Исток''' — општина во [[Тузлански кантон|Тузланскиот кантон]] во [[Федерација Босна и Херцеговина|Федерацијата Босна и Херцеговина]] и ентитет на [[Босна и Херцеговина]] кој била создаден во 1998 година, три години по [[Дејтонски мировен договор|Дејтонскиот мировен договор]] со отцепување од општина Добој. Денес Источен Добој доживува брза урбанизација, како и економски и индустриски раст, а една од причините за оваа појава може да биде фактот што општината се наоѓа на раскрсницата на неколку други брзорастечки или развиени области на Босна. == Географија == Добој Исток се наоѓа на исток помеѓу градот [[Грачаница (Босна и Херцеговина)|Грачаница]] и на запад со градот [[Добој]], а на југ со реката [[Спреча]], која служи и како раб на општината и последователна граница со [[Петрово (Босна и Херцеговина)|Петрово, Босна и Херцеговина]]. Долината Спреча ја покрива јужната половина од општината каде што земјиштето е многу плодно, па затоа областа е претежно земјоделска. Кон север, надморската височина почнува да се искачува и теренот е многу поридест и ова го претставува јужниот дел од планината [[Требава]]. == Населби == Добој Исток е составен од 5 населби: [[Бријеница Мала]], [[Бријеница Велика]], [[Клокотница (Добој Исток)|Клокотница]], [[Лукавица Риека]] и [[Станиќ Риека]], со седиште на општината Клокотница. == Население == {| class="wikitable" !Населено место ! 1991<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.statistika.ba/?show=12&id=11258#link1|title=Popis 2013 u BiH|work=www.statistika.ba|accessdate=2022-11-11}}</ref> ! 2013<ref name=":0" /> |- | Бријешница Мала | 1.530 | 1.764 |- | Бријешница Велика | 1.771 | 1.872 |- | Клокотница | 3.989 | 4.874 |- | Лукавица Риека | 983 | 1.037 |- | Станиќ Риека | 765 | 701 |- | Вкупно: | 9.038 | 10.248 |} Густината на населението во Источен Добој било околу 260/км² во 2013 година, што, без градовите Сараево и Тузла, ја правела Источен Добој третата најгусто населена општина во Босна и Херцеговина, веднаш зад [[Теочак]] и [[Добој Југ|Јужен Добој]], а воедно и речиси сите жители биле Бошњаци (96%), а останатите од други етнички групи (4%). == Историја == Подрачјето на денешен Добој Исток било населено уште од средниот век, а според некои пишани документи Бријешница Мала и Клокотница биле споменати за прв пат во 1528 година, додека Лукавица Риека и Станиќ Риека во 1533 година. == Економија == Главните индустрии во Добој Исток се земјоделството, текстилната индустрија и прехранбената индустрија. == Туризам == Повеќето туристи доаѓаат во Добој Исток за лов, риболов и авантуристички туризам. == Поврзано == * [[Тузлански кантон]] == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * {{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/20060820121158/http://www.dobojistok.org/ Матична страница]}} {{Општини во Босна и Херцеговина}} <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|44.7333|N|18.1889|E|source:frwiki_region:BA_type:mountain}} [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] aiexemxucz8h22tbyqn7cowp0vojsdl 0 1395540 5562391 5562058 2026-05-22T12:50:37Z Jtasevski123 69538 5562391 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место|native_name=|official_name=|other_name=|image_skyline=Srbac crkva bogorodicnog pokrova nkd 578.JPG|image_shield=Srbac-Grb.gif|image_map=Srbac municipality.svg|settlement_type=[[Список на градови во Босна и Херцеговина|град]] и [[Список на општини во Република Српска|општина]]|subdivision_type=Држава|subdivision_name={{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}|subdivision_type1=[[Административна поделба на Босна и Херцеговина|Ентитет]]|subdivision_name1={{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}|subdivision_type2=Географски регион|subdivision_name2=|leader_title=Градоначалник|leader_name=Млаѓан Драгосављевиќ|leader_party=|map_caption=Местоположба на Србац во Република Српска|population_as_of=2013 попис|area_total_km2=452.51|population_total=17,587|population_density_km2=auto|area_code=51|website={{URL|www.srbac-rs.com}}|blank_name_sec1=Phone code|blank_info_sec1=+387|footnotes=|timezone=[[Central European Time|CET]]|utc_offset=+1|timezone_DST=[[Central European Summer Time|CEST]]|utc_offset_DST=+1|unit_pref=Metric|name=Србац|image_map1=Srbac-naselja.PNG}} [[Податотека:Srbacbypopulation1.png|мини|278x278пкс|Општина Србац според населението пропорционално на населбата со најголем и најмал број на население]]'''Србац''' — град и општина во [[Босна и Херцеговина]] кој од 2013 година, има население од 17.587 жители, додека градот Србац има население од 2.707 жители. == Географија == === Физичка географија === Општина Србац се наоѓа на десниот брег на [[Сава]], преку [[Давор (Хрватска)|Давор]], на вливот на [[Врбас (река)|Врбас]] во Сава, и околу 20 км низводно од [[Градишка (Босна и Херцеговина)|Градишка]]. Областа околу Србац е планинска шума на југоисток (40%) и обработливо земјиште на југозапад (60%) и самиот град е изграден во [[Панонска рамнина|Панонската рамнина]], која се наоѓа на преминот помеѓу ниските планински области и рамните обработливи површини. Планинските венци на југоисток се нарекуваат [[Мотајица]], а највисокиот врв се нарекува Градина на 652 метри надморска височина, додека најниската точка е 89 метри во малото село Влакница покрај реката Сава. === Политичка географија === Општина Србац се наоѓа во североисточниот дел на ентитетот Република Српска во Босна и Херцеговина и се граничи со општините Дервента, Прњавор, Лакташи и Градишка и има граница долга 42 км со Хрватска. Општина Србац зафаќа површина од 453 км2 и се состои од 39 села. === Клима === Србац има [[умерена клима]], со студени зими и топли лета. Најтопол месец во годината е јули, со просечна температура од 22.1 °C, а додека најстуден месец во годината е јануари, кога температурите се просечни 1.2 °C. Годишните врнежи за Србац се околу 770mm. Поради големата географска ширина на градот, во Србац врне снег речиси секоја година. Силни ветрови доаѓаат од север и североисток и носат многу снег. {{Weather box | width = auto | single line = yes | metric first = yes | collapsed = yes | location = Србац (1991–2020) | precipitation colour = green | Jan high C = 4.9 | Feb high C = 7.7 | Mar high C = 13.1 | Apr high C = 18.3 | May high C = 23.0 | Jun high C = 26.9 | Jul high C = 29.1 | Aug high C = 29.2 | Sep high C = 23.4 | Oct high C = 18.0 | Nov high C = 11.4 | Dec high C = 5.5 | year high C = 17.5 | Jan mean C = 1.2 | Feb mean C = 3.0 | Mar mean C = 7.2 | Apr mean C = 11.8 | May mean C = 16.3 | Jun mean C = 20.4 | Jul mean C = 22.1 | Aug mean C = 22.0 | Sep mean C = 17.0 | Oct mean C = 12.0 | Nov mean C = 6.8 | Dec mean C = 2.0 | year mean C = 11.8 | Jan low C = -2.1 | Feb low C = -1.1 | Mar low C = 2.2 | Apr low C = 6.0 | May low C = 10.6 | Jun low C = 14.4 | Jul low C = 15.9 | Aug low C = 15.6 | Sep low C = 11.2 | Oct low C = 7.0 | Nov low C = 3.1 | Dec low C = -1.1 | year low C = 6.8 | Jan precipitation mm = 43.8 | Feb precipitation mm = 40.6 | Mar precipitation mm = 49.9 | Apr precipitation mm = 59.6 | May precipitation mm = 76.9 | Jun precipitation mm = 84.5 | Jul precipitation mm = 62.2 | Aug precipitation mm = 65.3 | Sep precipitation mm = 80.3 | Oct precipitation mm = 76.2 | Nov precipitation mm = 70.6 | Dec precipitation mm = 59.3 | year precipitation mm = 769.3 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 8.6 | Feb precipitation days = 8.6 | Mar precipitation days = 9.4 | Apr precipitation days = 10.6 | May precipitation days = 11.5 | Jun precipitation days = 9.5 | Jul precipitation days = 8.8 | Aug precipitation days = 7.6 | Sep precipitation days = 9.6 | Oct precipitation days = 9.6 | Nov precipitation days = 10.5 | Dec precipitation days = 10.5 | year precipitation days = 114.9 |source 1 = [[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]<ref name=WMOCLINO>{{cite web | archive-url = https://web.archive.org/web/20230908051252/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/BosniaAndHerzegovinaRepublicOfSrpska/CSV/Srbac_14538.csv | archive-date = 8 September 2023 | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/BosniaAndHerzegovinaRepublicOfSrpska/CSV/Srbac_14538.csv | title = Srbac Climate Normals 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | access-date = 8 September 2023}}</ref> }} == Историја == [[Податотека:Karta-velika-srbac.gif|мини|277x277пкс|Карта на општина Србац]] [[Податотека:Crkva-srbac.jpg|мини|290x290пкс|Српска православна црква]]Археолошките докази укажуваат на населба од [[Железното доба|Железната доба]] која постоела во регионот (Цаган град). Пред распадот на Западното Римско Царство, градот се споменувал во оваа област. Како и низ целиот Балкан за време на [[Отоманската империја|Отоманската окупација]], градовите постојано биле палени и уништувани. Во катастарската област на денешен Србац постоел историскиот град Свињар (што значи „свињарска штала“). === Отоманска ера === Во времето на [[Долга војна (1591–1606)|Долгата војна (1591–1606)]], Ахмет Хафиз-паша ја транспортирал својата огромна војска од [[Славонија]] под отоманска контрола преку Сава кај Свињар понатаму во Босна (1596). За време на отоманската окупација, регионот бил дел од [[Босански Санџак]]. Свињар бил едно од важните места на бунтовниците во Босна за време на [[Херцеговско востание (1875-1878)|Херцеговското востание (1875–78)]] против [[Отоманската империја]]; Една од битките се случила тука на 21 ноември 1875 година на местото наречено Србац, каде што хајдуките од [[Мотајица]] го запалиле и уништиле отоманскиот воен логор. === Австроунгарија === Кон крајот на 19 век, Свињар бил под [[Австро-Унгарија|Австроунгарија]]. Во 1888 година, во Свињар било отворено основно училиште. Помеѓу 1899 и 1921 година, околу 7.000 Полјаци и околу 5.000 Украинци мигрирале и се населиле во областа. Кон крајот на 1929 година, во Свињар бил отворен и медицински центар. На 2 ноември 1933 година, министерот за внатрешни работи на [[Кралството Југославија]] го сменил името на градот во Србац. === Југославија === За време на [[Втората светска војна]], овие делови биле често напаѓани од сите завојувани страни. Во текот на 1970-тите, Србац доживеал брз раст со отворањето на нова текстилна фабрика и фабрика за материјали за пакување. Сепак, економскиот раст запрел за време на [[Босанска војна|Босанската војна]]. Србац бил бомбардиран 3 пати за време на војната од страна на хрватските сили само во летото 1992 година. Никој не бил убиен во овие 3 инциденти, а Србац претрпел само мали структурни оштетувања. == Демографија == [[Податотека:Opstina_Srbac.gif|мини|200x200пкс|Зградата на Градскиот совет.]] === Население === Според резултатите од пописот од 2013 година, општината има 17.587 жители, додека градот Србац имал население од 2.707 жители. === Етнички состав === {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – град Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 2.707 (100,0%) | 3.043 (100,0%) | 2.442 (100,0%) | 1.437 (100,0%) |- | Срби | | 2.605 (85,61%) | 1.840 (75,35%) | 1.285 (89,42%) |- | Југословени | | 209 (6.868%) | 394 (16,13%) | 10 (0,696%) |- | Други | | 124 (4.075%) | 71 (2.907%) | 28 (1.949%) |- | Хрвати | | 54 (1.775%) | 65 (2.662%) | 46 (3.201%) |- | Бошњаци | | 51 (1.676%) | 33 (1.351%) | 39 (2.714%) |- | Црногорци | | | 29 (1.188%) | 22 (1.531%) |- | Македонци | | | 7 (0,287%) | 2 (0,139%) |- | Албанци | | | 3 (0,123%) | |- | Рома | | | | 4 (0,278%) |- | Словенци | | | | 1 (0,070%)<br /><br /><br /><br /> |} {| class="wikitable" ! colspan="8" |Етнички состав – општина Србац |- | | 2013 година. | 1991 година. | 1981 година. | 1971 година. |- | Вкупно | 17.587 (100,0%) | 21.840 (100,0%) | 22.336 (100,0%) | 21.226 (100,0%) |- | Срби | 16.630 (94,56%) | 19.382 (88,75%) | 19.175 (85,85%) | 19.469 (91,72%) |- | Бошњаци | 417 (2.371%) | 940 (4.304%) | 800 (3.582%) | 1 018 (4.796%) |- | Други | 409 (2.326%) | 567 (2.596%) | 557 (2.494%) | 454 (2.139%) |- | Хрвати | 131 (0,745%) | 140 (0,641%) | 172 (0,770%) | 203 (0,956%) |- | Југословени | | 811 (3.713%) | 1 543 (6.908%) | 34 (0,160%) |- | Црногорци | | | 57 (0,255%) | 27 (0,127%) |- | Албанци | | | 12 (0,054%) | 5 (0,024%) |- | Македонци | | | 11 (0,049%) | 4 (0,019%) |- | Словенци | | | 6 (0,027%) | 8 (0,038%) |- | Рома | | | 3 (0,013%) | 4 (0,019%) |} == Поврзано == * [[Општини во Република Српска]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-врска|Srbac}} * [http://www.srbac-rs.com/ Официјална веб-страница] {{Нормативна контрола}}{{Општини во Босна и Херцеговина}} [[Категорија:Босанско-хрватски гранични премини]] [[Категорија:Србац]] [[Категорија:Градови во Република Српска]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со краток опис]] [[Категорија:Општини во Босна и Херцеговина]] 4a2izmmblc0r1gaj64a5orr7er0nno4 1 1395602 5562382 2026-05-22T12:23:42Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5562382 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1395603 5562384 2026-05-22T12:27:05Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1270919237|Rochelia]]“ 5562384 wikitext text/x-wiki '''''Rochelia''''' е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] што припаѓаат на семејството [[Boraginaceae]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2|title=''Rochelia'' Rchb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 May 2021}}</ref> Исто така е во подплемето ''Eritrichiinae''.<ref name="Frontiers">{{Наведено списание|last=Chacón|first=Juliana|last2=Luebert|first2=Federico|last3=Weigend|first3=Maximilian|date=6 April 2017|title=Biogeographic Events Are Not Correlated with Diaspore Dispersal Modes in Boraginaceae|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|volume=5|page=26|doi=10.3389/fevo.2017.00026|doi-access=free}}</ref> Неговиот широк автохтон ареал се протега од Европа (во Македонија, Албанија, Австрија, балтичките држави, Белорусија, Белгија, Бугарија, Централноевропска Русија, Корзика, Кримскиот Полуостров, Чехословачка, Данска, Источноевропска Русија, Фарските Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Холандија, Северноевропска Русија, Норвешка, Полска, Романија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Украина и Југославија) до Азија (во Алтај, Казахстан, Киргистан, Монголија, Северен Кавказ, Таџикистан, Закавказ, Турција, Туркменистан, Тува, Узбекистан и Западни [[Хималаи]]), [[Тибет]] и [[Шјинџјианг]] (во Кина), северозападна Африка (во Алжир, Мароко и Тунис) и Западна Азија (Авганистан, Иран, Ирак, Либан, Сирија, Оман, Пакистан и Палестина).<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2|title=''Rochelia'' Rchb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 May 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2 "''Rochelia'' Rchb. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 May</span> 2021</span>.</cite></ref> Родот ''Rochelia'' го носи името во чест на [[Антон Рохел]] (1770–1847), австриски хирург и природонаучник, познат по своите ботанички истражувања на [[Банат]] и [[Карпати|Карпатите]].<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2018|title=Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2018|isbn=978-3-946292-26-5|location=Berlin|language=German|trans-title=Index of Eponymic Plant Names – Extended Edition|format=pdf|doi=10.3372/epolist2018|access-date=1 January 2021}}</ref> Првпат е опишан и објавен во 1824 година.<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2|title=''Rochelia'' Rchb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 May 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2 "''Rochelia'' Rchb. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 May</span> 2021</span>.</cite></ref> Родот е признат од [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]] и Службата за земјоделски истражувања и последен пат е ажуриран на 31 јули 2018 година, но тие наведуваат само 2 вида; ''Rochelia disperma'' {{Мали|(L. f.) K. Koch}} и ''Rochelia stylaris'' {{Мали|Boiss.}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=10509&type=genus|title=Species of ''Rochelia'' Rchb.|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=29 November 2021}}</ref> Со [[ДНК]] анализа било откриено дека ''Rochelia'' не е монофилетска, туку парафилетска (има повеќе од еден заеднички предок).<ref>{{Наведено списание|last=Khoshsokhan|first=M.|last2=Kazempour Osaloo|first2=S.|last3=Saadatmand|first3=S.|last4=Attar|first4=F.|date=30 June 2010|title=Molecular phylogeny of Rochelia (Boraginaceae) based on nrDNA ITS and cpDNA trnL-F sequences|journal=Iran. J. Bot.|volume=16|issue=1|pages=22–29}}</ref> == Познати видови == Според Кју: <ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2|title=''Rochelia'' Rchb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 May 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2 "''Rochelia'' Rchb. | Plants of the World Online | Kew Science"]. ''Plants of the World Online''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">20 May</span> 2021</span>.</cite></ref><templatestyles src="Div col/styles.css" /> == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] juwgq4qeh15uma84tjuliz8l0a669hn 5562386 5562384 2026-05-22T12:29:39Z Виолетова 1975 5562386 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Mardinçiçekörnek.jpg |image_caption = ''Rochelia disperma'', [[Mardin]], Turkey |taxon = Rochelia |authority = [[Rchb.]] |synonyms = {{species list |Cervia |Rodr. ex Lag. |Raclathris |Raf. }} }} '''''Rochelia''''' е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] што припаѓаат на семејството [[Boraginaceae]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2|title=''Rochelia'' Rchb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 May 2021}}</ref> Исто така е во подплемето ''Eritrichiinae''.<ref name="Frontiers">{{Наведено списание|last=Chacón|first=Juliana|last2=Luebert|first2=Federico|last3=Weigend|first3=Maximilian|date=6 April 2017|title=Biogeographic Events Are Not Correlated with Diaspore Dispersal Modes in Boraginaceae|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|volume=5|page=26|doi=10.3389/fevo.2017.00026|doi-access=free}}</ref> Неговиот широк автохтон ареал се протега од Европа (во Македонија, Албанија, Австрија, балтичките држави, Белорусија, Белгија, Бугарија, Централноевропска Русија, Корзика, Кримскиот Полуостров, Чехословачка, Данска, Источноевропска Русија, Фарските Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Холандија, Северноевропска Русија, Норвешка, Полска, Романија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Украина и Југославија) до Азија (во Алтај, Казахстан, Киргистан, Монголија, Северен Кавказ, Таџикистан, Закавказ, Турција, Туркменистан, Тува, Узбекистан и Западни [[Хималаи]]), [[Тибет]] и [[Шјинџјианг]] (во Кина), северозападна Африка (во Алжир, Мароко и Тунис) и Западна Азија (Авганистан, Иран, Ирак, Либан, Сирија, Оман, Пакистан и Палестина).<ref name="POWO" /> Родот ''Rochelia'' го носи името во чест на [[Антон Рохел]] (1770–1847), австриски хирург и природонаучник, познат по своите ботанички истражувања на [[Банат]] и [[Карпати|Карпатите]].<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2018|title=Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2018|isbn=978-3-946292-26-5|location=Berlin|language=German|trans-title=Index of Eponymic Plant Names – Extended Edition|format=pdf|doi=10.3372/epolist2018|access-date=1 January 2021}}</ref> Првпат е опишан и објавен во 1824 година.<ref name="POWO" /> Родот е признат од [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]] и Службата за земјоделски истражувања и последен пат е ажуриран на 31 јули 2018 година, но тие наведуваат само 2 вида; ''Rochelia disperma'' {{Мали|(L. f.) K. Koch}} и ''Rochelia stylaris'' {{Мали|Boiss.}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=10509&type=genus|title=Species of ''Rochelia'' Rchb.|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=29 November 2021}}</ref> Со [[ДНК]] анализа било откриено дека ''Rochelia'' не е монофилетска, туку парафилетска (има повеќе од еден заеднички предок).<ref>{{Наведено списание|last=Khoshsokhan|first=M.|last2=Kazempour Osaloo|first2=S.|last3=Saadatmand|first3=S.|last4=Attar|first4=F.|date=30 June 2010|title=Molecular phylogeny of Rochelia (Boraginaceae) based on nrDNA ITS and cpDNA trnL-F sequences|journal=Iran. J. Bot.|volume=16|issue=1|pages=22–29}}</ref> == Познати видови == Според Кју: <ref name="POWO" /> {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Rochelia bungei]]'' {{small|Trautv.}} *''[[Rochelia campanulata]]'' {{small|Popov & Zakirov}} *''[[Rochelia cancellata]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Rochelia cardiosepala]]'' {{small|Bunge}} *''[[Rochelia chitralensis]]'' {{small|Y.J.Nasir}} *''[[Rochelia claviculata]]'' {{small|Popov & Zakirov}} *''[[Rochelia disperma]]'' {{small|(L.f.) K.Koch}} *''[[Rochelia drobovii]]'' {{small|(Popov) Khoshsokhan & Kaz.Osaloo}} *''[[Rochelia jackabaghii]]'' {{small|(Lipsky) Pavlov}} *''[[Rochelia laxa]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Rochelia leiocarpa]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Rochelia leiosperma]]'' {{small|(Popov) Golosk.}} *''[[Rochelia mirheydari]]'' {{small|Riedl & Esfand.}} *''[[Rochelia pamirica]]'' {{small|Dengub.}} *''[[Rochelia peduncularis]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Rochelia persica]]'' {{small|Bunge ex Boiss.}} *''[[Rochelia pygmaea]]'' {{small|Rech.f. & Riedl}} *''[[Rochelia rectipes]]'' {{small|Stocks}} *''[[Rochelia retorta]]'' {{small|(Pall.) Lipsky}} *''[[Rochelia retrosepala]]'' {{small|Khat.}} *''[[Rochelia sessiliflora]]'' {{small|(Boiss.) Khoshsokhan & Kaz.Osaloo}} *''[[Rochelia stylaris]]'' {{small|Boiss.}} {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] hkp7z7oy1ehsiac39sgx2od6mlrx9by 5562436 5562386 2026-05-22T18:59:31Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - потплеме наместо подплеме 5562436 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |image = Mardinçiçekörnek.jpg |image_caption = ''Rochelia disperma'', [[Mardin]], Turkey |taxon = Rochelia |authority = [[Rchb.]] |synonyms = {{species list |Cervia |Rodr. ex Lag. |Raclathris |Raf. }} }} '''''Rochelia''''' е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] што припаѓаат на семејството [[Boraginaceae]].<ref name="POWO">{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331916-2|title=''Rochelia'' Rchb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=Plants of the World Online|language=en|accessdate=20 May 2021}}</ref> Исто така е во потплемето ''Eritrichiinae''.<ref name="Frontiers">{{Наведено списание|last=Chacón|first=Juliana|last2=Luebert|first2=Federico|last3=Weigend|first3=Maximilian|date=6 April 2017|title=Biogeographic Events Are Not Correlated with Diaspore Dispersal Modes in Boraginaceae|journal=Frontiers in Ecology and Evolution|volume=5|page=26|doi=10.3389/fevo.2017.00026|doi-access=free}}</ref> Неговиот широк автохтон ареал се протега од Европа (во Македонија, Албанија, Австрија, балтичките држави, Белорусија, Белгија, Бугарија, Централноевропска Русија, Корзика, Кримскиот Полуостров, Чехословачка, Данска, Источноевропска Русија, Фарските Острови, Финска, Франција, Германија, Велика Британија, Грција, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Холандија, Северноевропска Русија, Норвешка, Полска, Романија, Јужноевропска Русија, Шпанија, Шведска, Швајцарија, Украина и Југославија) до Азија (во Алтај, Казахстан, Киргистан, Монголија, Северен Кавказ, Таџикистан, Закавказ, Турција, Туркменистан, Тува, Узбекистан и Западни [[Хималаи]]), [[Тибет]] и [[Шјинџјианг]] (во Кина), северозападна Африка (во Алжир, Мароко и Тунис) и Западна Азија (Авганистан, Иран, Ирак, Либан, Сирија, Оман, Пакистан и Палестина).<ref name="POWO" /> Родот ''Rochelia'' го носи името во чест на [[Антон Рохел]] (1770–1847), австриски хирург и природонаучник, познат по своите ботанички истражувања на [[Банат]] и [[Карпати|Карпатите]].<ref>{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.3372/epolist2018|title=Verzeichnis eponymischer Pflanzennamen – Erweiterte Edition|last=Burkhardt|first=Lotte|publisher=Botanic Garden and Botanical Museum, Freie Universität Berlin|year=2018|isbn=978-3-946292-26-5|location=Berlin|language=German|trans-title=Index of Eponymic Plant Names – Extended Edition|format=pdf|doi=10.3372/epolist2018|access-date=1 January 2021}}</ref> Првпат е опишан и објавен во 1824 година.<ref name="POWO" /> Родот е признат од [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]] и Службата за земјоделски истражувања и последен пат е ажуриран на 31 јули 2018 година, но тие наведуваат само 2 вида; ''Rochelia disperma'' {{Мали|(L. f.) K. Koch}} и ''Rochelia stylaris'' {{Мали|Boiss.}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxon/taxonomygenus?id=10509&type=genus|title=Species of ''Rochelia'' Rchb.|work=npgsweb.ars-grin.gov|accessdate=29 November 2021}}</ref> Со [[ДНК]] анализа било откриено дека ''Rochelia'' не е монофилетска, туку парафилетска (има повеќе од еден заеднички предок).<ref>{{Наведено списание|last=Khoshsokhan|first=M.|last2=Kazempour Osaloo|first2=S.|last3=Saadatmand|first3=S.|last4=Attar|first4=F.|date=30 June 2010|title=Molecular phylogeny of Rochelia (Boraginaceae) based on nrDNA ITS and cpDNA trnL-F sequences|journal=Iran. J. Bot.|volume=16|issue=1|pages=22–29}}</ref> == Познати видови == Според Кју: <ref name="POWO" /> {{Div col|colwidth=25em}} *''[[Rochelia bungei]]'' {{small|Trautv.}} *''[[Rochelia campanulata]]'' {{small|Popov & Zakirov}} *''[[Rochelia cancellata]]'' {{small|Boiss. & Balansa}} *''[[Rochelia cardiosepala]]'' {{small|Bunge}} *''[[Rochelia chitralensis]]'' {{small|Y.J.Nasir}} *''[[Rochelia claviculata]]'' {{small|Popov & Zakirov}} *''[[Rochelia disperma]]'' {{small|(L.f.) K.Koch}} *''[[Rochelia drobovii]]'' {{small|(Popov) Khoshsokhan & Kaz.Osaloo}} *''[[Rochelia jackabaghii]]'' {{small|(Lipsky) Pavlov}} *''[[Rochelia laxa]]'' {{small|I.M.Johnst.}} *''[[Rochelia leiocarpa]]'' {{small|Ledeb.}} *''[[Rochelia leiosperma]]'' {{small|(Popov) Golosk.}} *''[[Rochelia mirheydari]]'' {{small|Riedl & Esfand.}} *''[[Rochelia pamirica]]'' {{small|Dengub.}} *''[[Rochelia peduncularis]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Rochelia persica]]'' {{small|Bunge ex Boiss.}} *''[[Rochelia pygmaea]]'' {{small|Rech.f. & Riedl}} *''[[Rochelia rectipes]]'' {{small|Stocks}} *''[[Rochelia retorta]]'' {{small|(Pall.) Lipsky}} *''[[Rochelia retrosepala]]'' {{small|Khat.}} *''[[Rochelia sessiliflora]]'' {{small|(Boiss.) Khoshsokhan & Kaz.Osaloo}} *''[[Rochelia stylaris]]'' {{small|Boiss.}} {{div col end}} == Наводи == {{Наводи}}{{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] jxf4r61twcmbfo9f5q4y5hgiv2y4bvo 1 1395604 5562385 2026-05-22T12:27:19Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562385 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 1 1395605 5562392 2026-05-22T12:50:56Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: {{сзр}} 5562392 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 14 1395606 5562395 2026-05-22T13:20:17Z Jtasevski123 69538 Создадена страница со: [[Категорија:Хрватски кинематографи]] [[Категорија:Хрватски режисери]] [[Категорија:Филмски режисери по националност|Х]] 5562395 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Хрватски кинематографи]] [[Категорија:Хрватски режисери]] [[Категорија:Филмски режисери по националност|Х]] pyoh47gop01ps9mtocgkt559u3spjbc 0 1395607 5562406 2026-05-22T14:20:10Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sr:Special:Redirect/revision/30646801|Паланка]]“ 5562406 wikitext text/x-wiki '''Паланка''' - помала [[Тврдина|утврдена]] [[Населено место|населба]] од [[палисада]], која се појавила во доцниот [[Отоманско Царство|отомански]] период во [[Балкански Полуостров|балканските]] гранични покраини на тоа царство. Името е [[Турски јазик|од турско]] потекло. == Потекло на името == Зборот „'''паланка'''“ е [[Турски јазик|од турско]] потекло и значи: лост, трупец. Во оваа смисла, неговото значење е блиско до поимот „[[палисада]]“. Покрај ова објаснување, постои и објаснување дека зборот „'''паланка'''“ е од [[Италијански јазик|италијанско]] потекло, од зборот „''palanca''“ (палисада), изведен од [[Латински јазик|латинскиот]] „ ''phalanx'' “. Ова потекло на името е поткрепено со фактот дека името „паланка“ се користело само во [[Панонска Низина|панонските]] и [[Јужни Словени|јужнословенските]] делови на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во списите од [[19 век|19]] [[19 век|век]] се среќаваат различни ознаки за паланките: најголеми паланки, средни паланки, најмали паланки и паланчиња. == Значење на поимот == Паланка може да има две значења: * '''Првичното и поретко значење''': [[Војска|Воена]] станица во облик на [[Тврдина|утврдување]] од [[Дрво (материјал)|дрвени]] [[Столб|столбови]] на важни сообраќајни патишта [[Отоманско Царство|на Отоманското Царство]], особено во граничните делови на царството кон [[Кралство Унгарија|Унгарија]] ([[Босна (регион)|Босна]], [[Србија]], [[Македонија (регион)|Македонија]]). Самото утврдување било направено од [[Дрво (материјал)|дрво]], заштитено однадвор со ископан [[шанец]] и земјен насип. Главната улога на првичната паланка била [[Војска|воено]]-стратешка, додека врската со непосредната околина била неважна; * '''Подоцна развиено и почесто значење''': Во подоцнежниот период, значителен број паланки, бидејќи се наоѓаат на прометни места, заедно со утврдувањата, добиле одлики на мала [[Трговија|трговска]] населба, позната под истото име - [[паланка]]. Првично, активностите и објектите биле наменети за патници-[[Трговија|трговци]], но подоцна почнале да се поврзуваат со служење на селската средина. Ова значење е многу пораспространето во [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] денес. == Историја == === Рано раздобје === Во пограничната област на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], паланката се појавува како [[тврдина]] со површина на квадрат со страни од 100-150 метри. Надворешниот ѕид обично бил направен од [[Дрво (материјал)|дрвени]] [[Ѕид|столбови]] ([[Палисада|палисади]]), поретко од [[камен]]. Паланката служела и како заштита за помал, привремен или постојан воен [[Воен логор|логор]]. Понекогаш паланката, заедно со поголемо утврдување, штитела помошни објекти, коњушници и складишта за опрема. Паланката има правилна основа, речиси секогаш со правоаголен облик. Се состои од висока и цврста [[Палисада|палисадна]] ограда. Оваа силна дрвена ограда била меѓусебно поврзана со плетенки, прачки, а од внатрешната страна била исполнета и набиена земја. Од надворешната страна, пристапот до таквата ограда бил бранет со ископан заштитен [[шанец]], а до него бил изграден уште еден земјен насип и заштитна ограда на него. На аглите на таков затворен бранет простор, понекогаш биле подигани дрвени кули, всушност [[Чардак|чардаци]] како дополнителен елемент на одбрана и заштита. Ваквите чардаци го заштитувале и главниот влез во паланката. Понекогаш биле подигани и околу паланката како еден вид претстража, со цел да се продлабочи безбедносната зона на заштитената населба или воен логор. Во пограничната зона, паланката го заштитувала незаштитеното население, дел од воените гарнизони на изложени позиции или помошни [[Чета (воена единица)|чети]] кои не можеле да се вклопат во бранетиот простор на главните гранични утврдувања. Така, паланките имале и дел од одбранбените гранични задачи. === Подоцнежен раздобје === Паланките имале поголемо значење во [[16 век|16]] и [[17 век|17]] [[17 век|век]]. Кон крајот на [[18 век|18]] и почетокот на [[19 век|19]] [[19 век|век]], паланките ја изгубиле својата првобитна намена. Некои пропаднале, а некои се развиле во поголеми населби, задржувајќи го своето првобитно име. Во тоа време, тие биле посебна група [[Населено место|населби]], помеѓу [[Град|градот]] и [[Касаба|касабата]]. == Населени места со името „паланка“ == Многу места во граничниот дел од Балканот на Отоманското Царство го имаат зборот „паланка“ зачуван во нивните имиња: Македонија <nowiki>*</nowiki>[[Крива Паланка]] Србија <nowiki>*</nowiki>[[Бачка Паланка]] <nowiki>*</nowiki>[[Смедеревска Паланка]] <nowiki>*</nowiki>[[Бела Паланка]] Босна и Херцеговина <nowiki>*</nowiki>[[Лушци Паланка]] Бугарија <nowiki>*</nowiki>[[Бјала Паланка]] Романија <nowiki>*</nowiki>[[Паланка (Бакау)|Паланка]] == Поврзано == * [[Варош (населба)|Варош]] * [[Касаба]] == Наводи == [[Категорија:Населени места по тип]] [[Категорија:Тврдини]] [[Категорија:Турцизми]] 11q57kwrx2w27hfrs04ixojmbhwfizj 5562408 5562406 2026-05-22T14:42:47Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5562408 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | align = | direction = vertical | total_width = | image1 = Palanka Fort 1.png | alt1 = | caption1 = Бастиони и ѕидови на паланка (''dolma rıhtım palanka duvar''<ref name=":2">{{Cite web|last=Burcu|first=Özgüven|title=The Palanka: A Characteristic Building Type of The Ottoman Fortification Network in Hungary|url=https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/35636735/Palanka_A_Characteristic_Building_Type-_EJOS.pdf?1416377889=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DThe_Palanka_A_Characteristic_Building_T.pdf&Expires=1603260520&Signature=W5tty-rpcCX~LHnXmTt3ijT8jFIEwIr2bt9J9Z205Emdfg0d6JYFvXBlMRY6V4cBU1U9J8HM2-cu-L4tSgafR4~hYI5k8mS4ED6NLyAIqBKLnJquBpOJjeG4yc~rw5417t7wfFb~TzFXFvwn9jG7S~US670UdPPXso8A7wLl~gEaITN6psNhPnLUhBJc8l8xmAFlT68rPVuBGR3zLa5dzB5Lp8tshIGtrVMlY9KW5Wa-y8m1sb-hcqEP7v12RYbouLQs2Mc9Y7128Y~y7DwP2EreBJ-Q~vYF4EbQOUpM-mfNnIkIIAXNDwI3FqKvcvi4Zw~kccgelQTbKeLhj28ztQ__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201023030024/https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/35636735/Palanka_A_Characteristic_Building_Type-_EJOS.pdf?1416377889=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DThe_Palanka_A_Characteristic_Building_T.pdf&Expires=1603425583&Signature=G-Dcl5CaaVmBZe42IYsQzNzL7r1M3ydCojW~SJmVhnVJ291zw5w8jZ0n2OBOt2FNm5JZFHjx5RkHIH0SluYmVHIT~szEgO7WtJefpSahopZKWqknLnElykr24apguuRmX6fHomVYOaTfTV27uckCGbbNTdL6MYhtvMRU9S51K~neKWxb633NZg1aAlM7JxRBs7T4546iZZ6tRTCi0i53rnBzvqCMiPHtbGJ7V876cM1zZV5v5IN9qv4k0PFuoRPDybXx~DkyrEzetmZiq7LmPjYxjK--m1rWIEOmQ9O-lV4V-lBL5kYjSjUjKAfXaIz2YJWT9HYifosXyERFkAtbRQ__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA|archive-date=23 October 2020|access-date=21 October 2020}}</ref> или едноставно ''dolma duvarı''{{Sfn|Murphey|1999|p=|pp=113-114}}) | image2 = Palanka Fort 2.png | caption2 = Едноставна паланка со влез чуван од стражар (''yalın kat çit palanka'')<ref name=":2" /> | header = Утврдувања од типот „паланка“ | alt2 = | footer = Двата цртежи се од [[Луиџи Фердинандо Марсиљи]] }} '''Паланка'''<ref>{{ДРМЈ|паланка}}</ref><ref>{{ОДРМЈ|паланка}}</ref> — дрвена [[тврдина]] што [[Отоманското Царство]] ја користела широко во одредени региони на [[Југоисточна Европа]], вклучувајќи ја [[Унгарија]], [[Балкан]]от и брегот на [[Црното Море]] против соперничките држави, особено [[Надвојводство Австрија|Надвојводството Австрија]] и [[Кралство Унгарија|Кралството Унгарија]].<ref name=":0">{{нмс|title=Osmanlı Kalesi Palanka|trans-title=Palanka, an Ottoman Fortification|url=https://dokumen.tips/documents/osmanli-kalesi-palanka.html|access-date=2020-11-16|website=dokumen.tips|language=tr|archive-date=2024-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240107101738/https://dokumen.tips/documents/osmanli-kalesi-palanka.html|url-status=dead}}</ref><ref name=":1">{{нмс|title=Az Bilinen Bir Yerleşme Tipi Palangalar ve Erzincan Ovasında Palanga Yerleşmesi Örnekleri|trans-title=A Little-Known Settlement Type Palanga and Examples of Palanga Settlements in Erzincan Plain|url=https://docplayer.biz.tr/18808840-Az-bilinen-bir-yerlesme-tipi-palangalar-ve-erzincan-ovasinda-palanga-yerlesmesi-ornekleri.html|access-date=2020-11-16|website=docplayer.biz.tr|language=tr}}</ref> Ваквите дрвени тврдини можеле брзо да се градат и прошируваат и обично содржеле мал гарнизон. Овие утврдувања варирале по големина и облик, но првенствено биле изградени од [[палисада|палисади]]. Паланките можеле да бидат во непосредна близина на град{{Sfn|Nicolle|2010|p=21}}, а подоцна можеле да бидат заменети со посигурна камена тврдина како во случајот со Ујвар.{{Sfn|Murphey|1999|p=216}} Паланките можеле да се градат и како продолжение на главната тврдина.{{Sfn|Özgüven|2009|p=10}} Многу отомански тврдини биле мешавина од утврдувања од типот паланка и камена тврдина.{{Sfn|Stein|2007|p=49}} [[Евлија Челебија]] го опишува зборот паланка и како техника на градење со дрво.<ref name=":2" />{{Sfn|Özgüven|2009|p=10}} == Потекло на името == Зборот „'''паланка'''“ е [[Турски јазик|од турско]] потекло и значи: лост, трупец. Во оваа смисла, неговото значење е блиско до поимот „[[палисада]]“. Покрај ова објаснување, постои и објаснување дека зборот „'''паланка'''“ е од [[Италијански јазик|италијанско]] потекло, од зборот „''palanca''“ (палисада), изведен од [[Латински јазик|латинскиот]] „''phalanx''“. Ова потекло на името е поткрепено со фактот дека името „паланка“ се користело само во [[Панонска Низина|панонските]] и [[Јужни Словени|јужнословенските]] делови на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Во списите од [[19 век|19]] [[19 век|век]] се среќаваат различни ознаки за паланките: најголеми паланки, средни паланки, најмали паланки и паланчиња. == Значење на поимот == Паланка може да има две значења: * '''Првичното и поретко значење''': [[Војска|Воена]] станица во облик на [[Тврдина|утврдување]] од [[Дрво (материјал)|дрвени]] [[Столб|столбови]] на важни сообраќајни патишта [[Отоманско Царство|на Отоманското Царство]], особено во граничните делови на царството кон [[Кралство Унгарија|Унгарија]] ([[Босна (регион)|Босна]], [[Србија]], [[Македонија (регион)|Македонија]]). Самото утврдување било направено од [[Дрво (материјал)|дрво]], заштитено однадвор со ископан [[шанец]] и земјен насип. Главната улога на првичната паланка била [[Војска|воено]]-стратешка, додека врската со непосредната околина била неважна; * '''Подоцна развиено и почесто значење''': Во подоцнежниот период, значителен број паланки, бидејќи се наоѓаат на прометни места, заедно со утврдувањата, добиле одлики на мала [[Трговија|трговска]] населба, позната под истото име - [[паланка]]. Првично, активностите и објектите биле наменети за патници-[[Трговија|трговци]], но подоцна почнале да се поврзуваат со служење на селската средина. Ова значење е многу пораспространето во [[Македонски јазик|македонскиот јазик]] денес. == Историја == === Рано раздобје === Во пограничната област на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], паланката се појавува како [[тврдина]] со површина на квадрат со страни од 100-150 метри. Надворешниот ѕид обично бил направен од [[Дрво (материјал)|дрвени]] [[Ѕид|столбови]] ([[Палисада|палисади]]), поретко од [[камен]]. Паланката служела и како заштита за помал, привремен или постојан воен [[Воен логор|логор]]. Понекогаш паланката, заедно со поголемо утврдување, штитела помошни објекти, коњушници и складишта за опрема. Паланката има правилна основа, речиси секогаш со правоаголен облик. Се состои од висока и цврста [[Палисада|палисадна]] ограда. Оваа силна дрвена ограда била меѓусебно поврзана со плетенки, прачки, а од внатрешната страна била исполнета и набиена земја. Од надворешната страна, пристапот до таквата ограда бил бранет со ископан заштитен [[шанец]], а до него бил изграден уште еден земјен насип и заштитна ограда на него. На аглите на таков затворен бранет простор, понекогаш биле подигани дрвени кули, всушност [[Чардак|чардаци]] како дополнителен елемент на одбрана и заштита. Ваквите чардаци го заштитувале и главниот влез во паланката. Понекогаш биле подигани и околу паланката како еден вид претстража, со цел да се продлабочи безбедносната зона на заштитената населба или воен логор. Во пограничната зона, паланката го заштитувала незаштитеното население, дел од воените гарнизони на изложени позиции или помошни [[Чета (воена единица)|чети]] кои не можеле да се вклопат во бранетиот простор на главните гранични утврдувања. Така, паланките имале и дел од одбранбените гранични задачи. === Подоцнежен раздобје === Паланките имале поголемо значење во [[16 век|16]] и [[17 век|17]] [[17 век|век]]. Кон крајот на [[18 век|18]] и почетокот на [[19 век|19]] [[19 век|век]], паланките ја изгубиле својата првобитна намена. Некои пропаднале, а некои се развиле во поголеми населби, задржувајќи го своето првобитно име. Во тоа време, тие биле посебна група [[Населено место|населби]], помеѓу [[Град|градот]] и [[Касаба|касабата]]. == Населени места со името „паланка“ == Многу места во граничниот дел од Балканот на Отоманското Царство го имаат зборот „паланка“ зачуван во нивните имиња: Македонија * [[Крива Паланка]] Србија * [[Бачка Паланка]] * [[Смедеревска Паланка]] * [[Бела Паланка]] Босна и Херцеговина * [[Лушци Паланка]] Бугарија * [[Бјала Паланка]] Романија * [[Паланка (Бакау)|Паланка]] == Поврзано == * [[Варош (населба)|Варош]] * [[Касаба]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Населени места по тип]] [[Категорија:Тврдини]] [[Категорија:Турцизми]] 22pfcpjzfj9y4uznjzbvl1lzrliiytm 1 1395608 5562409 2026-05-22T14:43:02Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562409 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1395609 5562415 2026-05-22T18:00:42Z Виолетова 1975 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354827444|Draba]]“ 5562415 wikitext text/x-wiki '''''Draba''''' е голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] зелки ([[Зелки|Brassicaceae]]). == Видови == Прифатени се 433 видови. === Порано сместени тука === == Галерија == <gallery> Податотека:Draba_aizoides_a4.jpg|алт=Draba aizoides| ''Драба аизоиди'' Податотека:Draba_cuspidata_1.JPG|алт=Draba cuspidata| ''[[Draba cuspidata|Драба куспидата]]'' Податотека:Draba_jaegeri_2.jpg|алт=Draba jaegeri in seed| ''[[Draba jaegeri|Драба џегери]]'' во семе Податотека:Draba_nemorosa.JPG|алт=Draba nemorosa| ''Драба немороза'' Податотека:Draba_sp_upernavik_2007-07-07_3.jpg|алт=Draba nivalis| ''[[Draba nivalis|Драба нивалис]]'' Податотека:Falsa_siempreviva_de_zacatonal_(Draba_nivicola).jpg|алт=Draba nivicola| ''[[Draba nivicola|Драба нивикола]]'' Податотека:Draba_siliquosa_02.jpg|алт=Draba siliquosa| ''[[Draba siliquosa|Драба силикуоза]]'' Податотека:Draba_weberi_(29809153248).jpg|алт=Draba weberi| ''Драба вебери'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Draba|''Draba''}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2428 Jepson Manual Treatment] {{Таксонска лента}} m4teawf4sd8fls5e6mbnqjnqusrcotd 5562416 5562415 2026-05-22T18:00:58Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[DrabaDraba]] на [[Draba]] 5562415 wikitext text/x-wiki '''''Draba''''' е голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] зелки ([[Зелки|Brassicaceae]]). == Видови == Прифатени се 433 видови. === Порано сместени тука === == Галерија == <gallery> Податотека:Draba_aizoides_a4.jpg|алт=Draba aizoides| ''Драба аизоиди'' Податотека:Draba_cuspidata_1.JPG|алт=Draba cuspidata| ''[[Draba cuspidata|Драба куспидата]]'' Податотека:Draba_jaegeri_2.jpg|алт=Draba jaegeri in seed| ''[[Draba jaegeri|Драба џегери]]'' во семе Податотека:Draba_nemorosa.JPG|алт=Draba nemorosa| ''Драба немороза'' Податотека:Draba_sp_upernavik_2007-07-07_3.jpg|алт=Draba nivalis| ''[[Draba nivalis|Драба нивалис]]'' Податотека:Falsa_siempreviva_de_zacatonal_(Draba_nivicola).jpg|алт=Draba nivicola| ''[[Draba nivicola|Драба нивикола]]'' Податотека:Draba_siliquosa_02.jpg|алт=Draba siliquosa| ''[[Draba siliquosa|Драба силикуоза]]'' Податотека:Draba_weberi_(29809153248).jpg|алт=Draba weberi| ''Драба вебери'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Draba|''Draba''}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2428 Jepson Manual Treatment] {{Таксонска лента}} m4teawf4sd8fls5e6mbnqjnqusrcotd 5562421 5562416 2026-05-22T18:05:33Z Виолетова 1975 5562421 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = whitlowgrass-3.jpg | image_caption = ''[[Draba lactea]]'' | taxon = Draba | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Draba verna]]'' | type_species_authority = L.&nbsp;<ref>{{cite book |author1=Le Roy Abrams |author2=Roxana Stinchfield Ferris |year=1923 |series=An Illustrated Flora of the Pacific States |volume=2 |title=Polygonaceae to Krameriaceae, buckwheats to kramerias |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-0004-7 |page=292}}</ref> | synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60436423-2 |title=''Draba'' Dill. ex L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=18 September 2025}}</ref> | synonyms={{collapsible list| *''Aizodraba'' <small>Fourr.</small> *''Coelonema'' <small>Maxim.</small> *''Consana'' <small>Adans.</small> *''Dolichostylis'' <small>Turcz.</small> *''Dollineria'' <small>Saut.</small> *''Drabella'' <small>Nábelek</small> *''Drabopsis'' <small>K.Koch</small> *''Eriophila'' <small>Rchb.</small> *''Erophila'' <small>DC.</small> *''Gansblum'' <small>Adans.</small> *''Holarges'' <small>Ehrh.</small> *''Holargidium'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> *''Leptonema'' <small>Hook.</small> *''Nesodraba'' <small>Greene</small> *''Odontocyclus'' <small>Turcz.</small> *''Paronychia'' <small>Hill</small> *''Pseudobraya'' <small>Korsh.</small> *''Schievereckia'' {{small|Nyman, orth. var.}} *''Schivereckia'' {{small|Andrz. ex DC.}} *''Stenonema'' <small>Hook. ex Benth. & Hook.f.</small> *''Thylocodraba'' <small>O.E.Schulz</small> }}}} '''''Draba''''' е голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] зелки ([[Зелки|Brassicaceae]]). == Видови == Прифатени се 433 видови. {{div col|colwidth=21em}} *''[[Draba abajoensis]]'' <small>Windham & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × abiskoensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × abiskojokkensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba acaulis]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba acutidentata]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba affghanica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba airdii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba aizoides]]'' <small>L.</small> *''[[Draba alajica]]'' <small>Litv.</small> *''[[Draba alberti]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''[[Draba albertina]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba × algida]]'' <small>Adams ex DC.</small> *''[[Draba alpina]]'' <small>L.</small> *''[[Draba alshehbazii]]'' {{small|Klimeš & D.A.German}} *''[[Draba altaica]]'' <small>(C.A.Mey.) Bunge</small> *''[[Draba alyssoides]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex DC.</small> *''[[Draba × amandae]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × ambigua]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba amoena]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba amplexicaulis]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba ancashensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, A.Cano & Trinidad}} *''[[Draba antilibanotica]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba aquisgranensis]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba arabisans]]'' <small>Michx.</small> *''[[Draba arauquensis]]'' <small>Santana</small> *''[[Draba arbuscula]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba arctica]]'' {{small|J.Vahl}} *''[[Draba arctogena]]'' <small>(Ekman) Ekman</small> *''[[Draba aretioides]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex DC.</small> *''[[Draba argentifolia]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba argyrea]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba arida]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba arseniewii]]'' <small>(B.Fedtsch.) Gilg ex Tolm.</small> *''[[Draba aspera]]'' <small>Bertol.</small> *''[[Draba × asplundii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba asprella]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba asterophora]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba aubrietioides]]'' <small>Jafri</small> *''[[Draba aucheri]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Draba aurea]]'' <small>Vahl ex Hornem.</small> *''[[Draba aureola]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba bagmatiensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba baicalensis]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba bajtenovii]]'' <small>Veselova</small> *''[[Draba barclayana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba barguzinensis]]'' {{small|(O.D.Nikif.) Baikov}} *''[[Draba bartholomewii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba beamanii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba bellardii]]'' <small>S.F.Blake</small> *''[[Draba bertiscea]]'' <small>Lakusic & Stevanovic</small> *''[[Draba bhutanica]]'' <small>H.Hara</small> *''[[Draba bifurcata]]'' <small>(C.L.Hitchc.) Al-Shehbaz & Windham</small> *''[[Draba × blyttii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba bocheri]]'' <small>Gjaerev. & Ryvarden</small> *''[[Draba boliviana]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × borderi]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba borealis]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba boyacana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba brachystemon]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba brachystylis]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba brackenridgei]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba × brandtii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba breweri]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba bruce-bennettii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba bruniifolia]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba bryoides]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba burkartiana]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba burkei]]'' <small>(C.L.Hitchc.) Windham & Beilstein</small> *''[[Draba × buschii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba cachemirica]]'' <small>Gand.</small> *''[[Draba cacuminum]]'' <small>E.Ekman</small> *''[[Draba cajamarcensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba calcicola]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba californica]]'' <small>(Jeps.) Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba cana]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba canoensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, Trinidad, Ed.Navarro & Rodr.-Paredes}} *''[[Draba cantabriae]]'' <small>(Laínz) Laínz</small> *''[[Draba cappadocica]]'' <small>Boiss. & Balansa</small> *''[[Draba cardaminiflora]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba carnosula]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba caswellii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba catlingii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba cayouettei]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba cemileae]]'' {{small|Karaer}} *''[[Draba chamissonis]]'' <small>G.Don</small> *''[[Draba cheiranthoides]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba chionophila]]'' <small>S.F.Blake</small> *''[[Draba cholaensis]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba cinerea]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba cocuyana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba cocuyensis]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba compacta]]'' <small>Schott, Nyman & Kotschy</small> *''[[Draba confertifolia]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Draba corrugata]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba corymbosa]]'' <small>R.Br. ex DC.</small> *''[[Draba crassa]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba crassifolia]]'' <small>Graham</small> *''[[Draba cretica]]'' <small>Boiss. & Heldr.</small> *''[[Draba cruciata]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba cryophila]]'' {{small|Cuatrec.}} *''[[Draba cryptantha]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba cuatrecasasiana]]'' <small>J.O.Rangel & Santana</small> *''[[Draba cusickii]]'' <small>C.B.Rob. ex O.E.Schulz</small> *''[[Draba cuspidata]]'' <small>M.Bieb.</small> *''[[Draba cuzcoensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba cyclomorpha]]'' {{small|Payson}} *''[[Draba czuensis]]'' <small>Revuschkin & A.L.Ebel</small> *''[[Draba darbyshirei]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba darwasica]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba daurica]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba daviesiae]]'' {{small|(C.L.Hitchc.) Rollins}} *''[[Draba × davosiana]]'' <small>Brügger</small> *''[[Draba × decipiens]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba dedeana]]'' <small>Boiss. & Reut.</small> *''[[Draba demareei]]'' <small>Wiggins</small> *''[[Draba densifolia]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Draba depressa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba diazii]]'' <small>Rivas Mart., M.E.García & Penas</small> *''[[Draba discoidea]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba × districta]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba diversifolia]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> *''[[Draba doerfleri]]'' {{small|Wettst.}} *''[[Draba dolomitica]]'' <small>Buttler</small> *''[[Draba dongchuanensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, J.P.Yue, T.Deng & H.L.Chen}} *''[[Draba dorneri]]'' <small>Heuff.</small> *''[[Draba draboides]]'' <small>(Maxim.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba droserifolia]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba dubia]]'' <small>Suter</small> *''[[Draba ecuadoriana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba edmondii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba × ekmaniana]]'' <small>Weingerl</small> *''[[Draba elata]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba elegans]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba elisabethae]]'' <small>N.Busch</small> *''[[Draba ellipsoidea]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba eriopoda]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> *''[[Draba eschscholtzii]]'' {{small|Pohle & N.Busch}} *''[[Draba extensa]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba exunguiculata]]'' <small>(O.E.Schulz) C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba falconeri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba farsetioides]]'' <small>Linden & Planch.</small> *''[[Draba fedtschenkoi]]'' <small>Gilg ex Tolm.</small> *''[[Draba × ficta]]'' <small>Camus ex Hayek</small> *''[[Draba fladnizensis]]'' <small>Wulfen</small> *''[[Draba franktonii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba fuhaiensis]]'' <small>Z.X.An</small> *''[[Draba funckiana]]'' <small>Linden & Planch.</small> *''[[Draba funckii]]'' <small>(Turcz.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba funiculosa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba gilgiana]]'' {{small|Muschl.}} *''[[Draba gilliesii]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Draba glabella]]'' <small>Pursh</small> *''[[Draba glabrescens]]'' {{small|(Jord.) Hayek & Wibiral}} *''[[Draba glacialis]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba glauca]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba globosa]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba glomerata]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba gracillima]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba graminea]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba grayana]]'' <small>(Rydb.) C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba hallii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba hammenii]]'' <small>Cuatrec. & Cleef</small> *''[[Draba handelii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba haradjianii]]'' <small>Rech.f.</small> *''[[Draba × harry-smithii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba haynaldii]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba healyi]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba heilii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba helleriana]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba hemsleyana]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba henrici]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba hidalgensis]]'' <small>Calderón</small> *''[[Draba himachalensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba hirta]]'' <small>L.</small> *''[[Draba hispanica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba hispida]]'' <small>Willd.</small> *''[[Draba hissarica]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba hitchcockii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba hookeri]]'' <small>Walp.</small> *''[[Draba hoppeana]]'' <small>Rchb.</small> *''[[Draba howellii]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba huetii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba humbertii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba humillima]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba hyperborea]]'' <small>(L.) Desv.</small> *''[[Draba imbricata]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba imeretica]]'' <small>(Rupr.) Rupr.</small> *''[[Draba implexa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba incana]]'' <small>L.</small> *''[[Draba incerta]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba × incerta]]'' {{small|O.E.Schulz}} *''[[Draba incompta]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba incrassata]]'' <small>(Rollins) Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba inexpectata]]'' <small>S.L.Welsh</small> *''[[Draba inquisiviana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba insularis]]'' <small>Pissjauk</small> *''[[Draba × intermedia]]'' <small>Hegetschw.</small> *''[[Draba involucrata]]'' <small>(W.W.Sm.) W.W.Sm.</small> *''[[Draba jaegeri]]'' <small>Munz & I.M.Johnst.</small> *''[[Draba japonica]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Draba jorullensis]]'' <small>Kunth</small> *''[[Draba jucunda]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba juvenilis]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba kassii]]'' <small>S.L.Welsh</small> *''[[Draba × kingii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba kitadakensis]]'' <small>Koidz.</small> *''[[Draba kluanei]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba kodarica]]'' <small>O.D.Nikif.</small> *''[[Draba koeiei]]'' <small>Rech.f.</small> *''[[Draba kohlscheidensis]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba kongboiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba korabensis]]'' <small>Kümmerle & Degen</small> *''[[Draba korschinskyi]]'' <small>(O. Fedtsch.) Pohle ex O. Fedtsch.</small> *''[[Draba korshinskyi]]'' <small>(O.Fedtsch.) Pohle</small> *''[[Draba kotschyi]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba kuemmerlei]]'' <small>Stevan. & D.Lakusic</small> *''[[Draba kuramensis]]'' <small>Yunusov</small> *''[[Draba kusnezowii]]'' <small>(Turcz. ex Ledeb.) Hayek</small> *''[[Draba kuznetsovii]]'' <small>(Turcz.) Hayek</small> *''[[Draba lacaitae]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba laconica]]'' <small>Stevan. & Kit Tan</small> *''[[Draba lactea]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba ladina]]'' <small>Braun-Blanq.</small> *''[[Draba ladyginii]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba laegaardii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba lanceolata]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba lapaziana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × larssonii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba lasiocarpa]]'' <small>Rochel</small> *''[[Draba lasiophylla]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba × lastrungica]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × lattinicciae]]'' <small>Gamisans</small> *''[[Draba laurentiana]]'' <small>Fernald</small> *''[[Draba lemmonii]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba lichiangensis]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba × lindblomii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba lindenii]]'' <small>(Hook.) Planch. ex Sprague</small> *''[[Draba linearifolia]]'' <small>L.L.Lou & T.Y.Cheo</small> *''[[Draba lipskyi]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba litamo]]'' <small>L.Uribe</small> *''[[Draba loayzana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba loiseleurii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba lonchocarpa]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba longiciliata]]'' {{small|Al-Shehbaz & Sklenář}} *''[[Draba longisiliqua]]'' <small>Schmalh. ex Akinf.</small> *''[[Draba longisquamosa]]'' {{small|O.E.Schulz}} *''[[Draba lunkii]]'' <small>V.I.Dorof.</small> *''[[Draba lutescens]]'' <small>Coss.</small> *''[[Draba macbeathiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba macleanii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba macounii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba magadanensis]]'' <small>Berkut. & A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba magellanica]]'' <small>Lam.</small> *''[[Draba maguirei]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba majae]]'' <small>Berkut. & A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba majuscula]]'' {{small|(Jord.) Hayek & Wibiral}} *''[[Draba malpighiacea]]'' <small>Windham & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba matangensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba matthioloides]]'' <small>Gilg ex O.E.Schulz</small> *''[[Draba melanopus]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba meskhetica]]'' <small>Chinth.</small> *''[[Draba metaarctica]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba micheorum]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × microcarpa]]'' <small>(Trautv.) O.E.Schulz</small> *''[[Draba microcarpella]]'' <small>A.N.Vassiljeva & Golosk.</small> *''[[Draba micropetala]]'' <small>Hook.</small> *''[[Draba mieheorum]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba mingrelica]]'' <small>Schischk. ex Grossh.</small> *''[[Draba minima]]'' {{small|(C.A.Mey.) Steud.}} *''[[Draba × mixta]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba mogollonica]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba mollissima]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba mongolica]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba monoensis]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba montbretiana]]'' <small>Sommier & Levier</small> *''[[Draba mulliganii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba murrayi]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba nana]]'' <small>Stapf</small> *''[[Draba narmanensis]]'' <small>Yild.</small> *''[[Draba nemorosa]]'' <small>L.</small> *''[[Draba nivalis]]'' <small>Lilj.</small> *''[[Draba nivicola]]'' <small>Rose</small> *''[[Draba norvegica]]'' <small>Gunnerus</small> *''[[Draba novolympica]]'' {{small|Payson & H.St.John}} *''[[Draba nuda]]'' <small>(Bél.) Al-Shehbaz & M.Koch</small> *''[[Draba nylamensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba oariocarpa]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba oblongata]]'' <small>R.Br. ex DC</small> *''[[Draba obovata]]'' <small>Benth.</small> *''[[Draba ochroleuca]]'' <small>Bunge</small> *''[[Draba ochropetala]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba odudiana]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba ogilviensis]]'' <small>Hultén</small> *''[[Draba olgae]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''[[Draba oligosperma]]'' <small>Hook.</small> *''[[Draba olympicoides]]'' <small>Strobl</small> *''[[Draba oreades]]'' <small>Schrenk</small> *''[[Draba oreadum]]'' <small>Maire</small> *''[[Draba oreibata]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba oreodoxa]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba orientalis]]'' {{small|Karabacak & Behçet}} *''[[Draba ossetica]]'' <small>(Rupr.) Sommier & Levier</small> *''[[Draba ovibovina]]'' <small>(E.Ekman) E.Ekman</small> *''[[Draba oxycarpa]]'' <small>Sommerf.</small> *''[[Draba pacheri]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba pachythyrsa]]'' <small>Triana & Planch.</small> *''[[Draba paishanensis]]'' <small>T.Mori</small> *''[[Draba pakistanica]]'' <small>Jafri</small> *''[[Draba palanderiana]]'' <small>Kjellm.</small> *''[[Draba pamirica]]'' <small>(O.Fedtsch.) Pohle</small> *''[[Draba pamplonensis]]'' <small>Planch. & Linden ex Triana & Planch.</small> *''[[Draba parnassica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba parviflora]]'' <small>(Regel & Tiling) O.E.Schulz</small> *''[[Draba parvisiliquosa]]'' {{small|Tolm.}} *''[[Draba pauciflora]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Draba paucifructa]]'' <small>Clokey & C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba paysonii]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Draba pectinipila]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba pedicellata]]'' <small>(Rollins & R.A.Price) Windham</small> *''[[Draba pennell-hazenii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pennellii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba × perdubia]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba peruviana]]'' <small>(DC.) O.E.Schulz</small> *''[[Draba petrophila]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba physocarpa]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba pickeringii]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba × pilgeri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pilosa]]'' <small>Adams ex DC.</small> *''[[Draba podolica]]'' {{small|(Besser) Rupr.}} *''[[Draba pohlei]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba poluniniana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba polyphylla]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba polytricha]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba porsildii]]'' <small>Mulligan</small> *''[[Draba praealta]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba praecox]]'' {{small|Steven}} *''[[Draba primuloides]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba pseudocheiranthoides]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × pseudonivalis]]'' <small>N.Busch</small> *''[[Draba × pseudovesicaria]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pterosperma]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba pulchella]]'' <small>Willd. ex DC.</small> *''[[Draba pulcherrima]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba pulvinata]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba punoensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, Ed.Navarro, Trinidad & A.Cano}} *''[[Draba pusilla]]'' <small>F.Phil. ex Phil.</small> *''[[Draba puvirnituqii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba pycnophylla]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba pycnosperma]]'' {{small|Fernald & C.H.Knowlt.}} *''[[Draba pygmaea]]'' <small>Turcz. ex N.Busch</small> *''[[Draba quearaensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba radicans]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba ramosissima]]'' <small>Desv.</small> *''[[Draba ramulosa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba rectifructa]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba remotiflora]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba rigida]]'' <small>Willd.</small> *''[[Draba rimarum]]'' {{small|(Rech.f.) Khosravi & Eslami-Farouji}} *''[[Draba ritacuvana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba rositae]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba rosularis]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba ruaxes]]'' <small>Payson & H.St.John</small> *''[[Draba sachalinensis]]'' <small>(Schmidt) Trautv.</small> *''[[Draba sagasteguii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba sakuraii]]'' <small>Makino</small> *''[[Draba sambukii]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba sanctae-martae]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba santaquinensis]]'' {{small|Windham & Allphin}} *''[[Draba sapozhnikovii]]'' <small>A.L.Ebel</small> *''[[Draba sarycheleki]]'' <small>Veselova</small> *''[[Draba sauteri]]'' <small>Hoppe</small> *''[[Draba saxosa]]'' {{small|Davidson}} *''[[Draba scabra]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba × schaeferi]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba schultzei]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba schusteri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba scopulorum]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba scotteri]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba sekiyana]]'' <small>Ohwi</small> *''[[Draba senilis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba sericea]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba serpentina]]'' <small>(Tiehm & P.K.Holmgren) Al-Shehbaz & Windham</small> *''[[Draba setosa]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba sharsmithii]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba shehbazii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba sherriffii]]'' <small>Grierson</small> *''[[Draba shiroumana]]'' <small>Makino</small> *''[[Draba sibirica]]'' <small>(Pall.) Thell.</small> *''[[Draba sierrae]]'' <small>Sharsm.</small> *''[[Draba sikkimensis]]'' <small>(Hook.f. & T.Anderson) Pohle</small> *''[[Draba siliquosa]]'' <small>M.Bieb.</small> *''[[Draba simmonsii]]'' <small>Elven & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba simonkaiana]]'' <small>Jáv.</small> *''[[Draba smithii]]'' <small>Gilg & O.E.Schulz</small> *''[[Draba sobolifera]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba soratensis]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba spectabilis]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba sphaerocarpa]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba sphaeroides]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba splendens]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba × spreadhoroughii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba spruceana]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba staintonii]]'' <small>Jafri ex H.Hara</small> *''[[Draba standleyi]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba stellata]]'' <small>Jacq.</small> *''[[Draba stenobotrys]]'' <small>Gilg & O.E.Schulz</small> *''[[Draba stenocarpa]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba stenoloba]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba stenopetala]]'' <small>Trautv.</small> *''[[Draba steyermarkii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba strasseri]]'' <small>Greuter</small> *''[[Draba streptobrachia]]'' <small>R.A.Price</small> *''[[Draba streptocarpa]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba strigosula]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba × sturii]]'' <small>Strobl</small> *''[[Draba stylaris]]'' <small>J.Gay ex W.D.J.Koch</small> *''[[Draba stylosa]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba subalpina]]'' <small>Goodman & C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba subamplexicaulis]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba subcapitata]]'' <small>Simmons</small> *''[[Draba subfladnizensis]]'' <small>Kuvaev</small> *''[[Draba subnivalis]]'' <small>Braun-Blanq.</small> *''[[Draba subsecunda]]'' <small>Sommier & Levier</small> *''[[Draba subumbellata]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba sunhangiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba supranivalis]]'' <small>Rupr.</small> *''[[Draba supravillosa]]'' <small>A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba surculosa]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba taimyrensis]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba talassica]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba taylorii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba tenerrima]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba thlaspiformis]]'' <small>(Phil.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba thompsonii]]'' {{small|(C.L.Hitchc.) G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba thylacocarpa]]'' <small>(Nábelek) Hedge</small> *''[[Draba tibetica]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba tichomirovii]]'' <small>Kozhevn.</small> *''[[Draba tolmatchevii]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba tomentosa]]'' <small>Clairv.</small> *''[[Draba × tornensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × traunsteineri]]'' {{small|Hoppe}} *''[[Draba trichocarpa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba trinervis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba tschuktschorum]]'' <small>Trautv.</small> *''[[Draba tucumanensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba tundrostepposa]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba turczaninowii]]'' <small>Pohle & N.Busch</small> *''[[Draba turgida]]'' {{small|É.Huet & A.Huet ex Ces., Pass. & Gibelli}} *''[[Draba ucuncha]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba × uczkolensis]]'' <small>B.Fedtsch.</small> *''[[Draba × ursorum]]'' <small>Gand.</small> *''[[Draba ussuriensis]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba venezuelana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba ventosa]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba verna]]'' <small>(L.) Besser</small> *''[[Draba vesicaria]]'' <small>Desv.</small> *''[[Draba violacea]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba volcanica]]'' <small>Benth.</small> *''[[Draba vvedenskyi]]'' <small>Kovalevsk.</small> *''[[Draba weberi]]'' <small>R.A.Price & Rollins</small> *''[[Draba werffii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba wiemannii]]'' <small>(O.E.Schulz) Hand.-Mazz.</small> *''[[Draba × wilczekii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba winterbottomii]]'' <small>(Hook.f. & Thomson) Pohle</small> *''[[Draba wurdackii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba xylopoda]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba yueii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba yukonensis]]'' <small>A.E.Porsild</small> *''[[Draba yungayensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba yunnanensis]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba yunussovii]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba zangbeiensis]]'' <small>L.L.Lu</small> *''[[Draba zionensis]]'' {{small|C.L.Hitchc.}} {{div col end}} === Порано сместени тука === *''[[Abdra brachycarpa]]'' {{small|(Nutt. ex Torr. & A.Gray) Greene}} (како ''Draba brachycarpa'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small>) *''[[Drabella muralis]]'' {{small|(L.) Fourr.}} (како ''Draba muralis'' <small>L.</small>) *''[[Pseudodraba hystrix]]'' {{small|(Hook.f. & Thomson) Al-Shehbaz, D.A.German & M.Koch}} (како ''Draba hystrix'' {{small|Hook.f. & Thomson}}) *''[[Tomostima cuneifolia]]'' {{small|(Nutt.) Al-Shehbaz, M.Koch & Jordon-Thaden}} (како ''Draba cuneifolia'' <small>Nutt.</small>) *''[[Tomostima reptans]]'' {{small|(Lam.) Al-Shehbaz, M.Koch & Jordon-Thaden}} (како ''Draba reptans'' <small>(Lam.) Fernald</small>) == Галерија == <gallery> File:Draba aizoides a4.jpg|''[[Draba aizoides]]'' File:Draba cuspidata 1.JPG|''[[Draba cuspidata]]'' File:Draba jaegeri 2.jpg|''[[Draba jaegeri]]'' in seed File:Draba nemorosa.JPG|''[[Draba nemorosa]]'' File:Draba sp upernavik 2007-07-07 3.jpg|''[[Draba nivalis]]'' File:Falsa siempreviva de zacatonal (Draba nivicola).jpg|''[[Draba nivicola]]'' File:Draba siliquosa 02.jpg|''[[Draba siliquosa]]'' File:Draba weberi (29809153248).jpg|''[[Draba weberi]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Draba|''Draba''}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2428 Jepson Manual Treatment] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] 487l01ji3v2ebzkevjb86lmw7ro7uot 5562423 5562421 2026-05-22T18:07:09Z Виолетова 1975 /* Галерија */ 5562423 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = whitlowgrass-3.jpg | image_caption = ''[[Draba lactea]]'' | taxon = Draba | authority = [[L.]] | type_species = ''[[Draba verna]]'' | type_species_authority = L.&nbsp;<ref>{{cite book |author1=Le Roy Abrams |author2=Roxana Stinchfield Ferris |year=1923 |series=An Illustrated Flora of the Pacific States |volume=2 |title=Polygonaceae to Krameriaceae, buckwheats to kramerias |publisher=Stanford University Press |isbn=978-0-8047-0004-7 |page=292}}</ref> | synonyms_ref=<ref name = powo>{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60436423-2 |title=''Draba'' Dill. ex L. |author=<!--Not stated--> |date=2017 |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=18 September 2025}}</ref> | synonyms={{collapsible list| *''Aizodraba'' <small>Fourr.</small> *''Coelonema'' <small>Maxim.</small> *''Consana'' <small>Adans.</small> *''Dolichostylis'' <small>Turcz.</small> *''Dollineria'' <small>Saut.</small> *''Drabella'' <small>Nábelek</small> *''Drabopsis'' <small>K.Koch</small> *''Eriophila'' <small>Rchb.</small> *''Erophila'' <small>DC.</small> *''Gansblum'' <small>Adans.</small> *''Holarges'' <small>Ehrh.</small> *''Holargidium'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> *''Leptonema'' <small>Hook.</small> *''Nesodraba'' <small>Greene</small> *''Odontocyclus'' <small>Turcz.</small> *''Paronychia'' <small>Hill</small> *''Pseudobraya'' <small>Korsh.</small> *''Schievereckia'' {{small|Nyman, orth. var.}} *''Schivereckia'' {{small|Andrz. ex DC.}} *''Stenonema'' <small>Hook. ex Benth. & Hook.f.</small> *''Thylocodraba'' <small>O.E.Schulz</small> }}}} '''''Draba''''' е голем [[Род (биологија)|род]] на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] во [[Семејство (биологија)|семејството]] зелки ([[Зелки|Brassicaceae]]). == Видови == Прифатени се 433 видови. {{div col|colwidth=21em}} *''[[Draba abajoensis]]'' <small>Windham & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × abiskoensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × abiskojokkensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba acaulis]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba acutidentata]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba affghanica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba airdii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba aizoides]]'' <small>L.</small> *''[[Draba alajica]]'' <small>Litv.</small> *''[[Draba alberti]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''[[Draba albertina]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba × algida]]'' <small>Adams ex DC.</small> *''[[Draba alpina]]'' <small>L.</small> *''[[Draba alshehbazii]]'' {{small|Klimeš & D.A.German}} *''[[Draba altaica]]'' <small>(C.A.Mey.) Bunge</small> *''[[Draba alyssoides]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex DC.</small> *''[[Draba × amandae]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × ambigua]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba amoena]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba amplexicaulis]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba ancashensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, A.Cano & Trinidad}} *''[[Draba antilibanotica]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba aquisgranensis]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba arabisans]]'' <small>Michx.</small> *''[[Draba arauquensis]]'' <small>Santana</small> *''[[Draba arbuscula]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba arctica]]'' {{small|J.Vahl}} *''[[Draba arctogena]]'' <small>(Ekman) Ekman</small> *''[[Draba aretioides]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex DC.</small> *''[[Draba argentifolia]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba argyrea]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba arida]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba arseniewii]]'' <small>(B.Fedtsch.) Gilg ex Tolm.</small> *''[[Draba aspera]]'' <small>Bertol.</small> *''[[Draba × asplundii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba asprella]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba asterophora]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba aubrietioides]]'' <small>Jafri</small> *''[[Draba aucheri]]'' {{small|Boiss.}} *''[[Draba aurea]]'' <small>Vahl ex Hornem.</small> *''[[Draba aureola]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba bagmatiensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba baicalensis]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba bajtenovii]]'' <small>Veselova</small> *''[[Draba barclayana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba barguzinensis]]'' {{small|(O.D.Nikif.) Baikov}} *''[[Draba bartholomewii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba beamanii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba bellardii]]'' <small>S.F.Blake</small> *''[[Draba bertiscea]]'' <small>Lakusic & Stevanovic</small> *''[[Draba bhutanica]]'' <small>H.Hara</small> *''[[Draba bifurcata]]'' <small>(C.L.Hitchc.) Al-Shehbaz & Windham</small> *''[[Draba × blyttii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba bocheri]]'' <small>Gjaerev. & Ryvarden</small> *''[[Draba boliviana]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × borderi]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba borealis]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba boyacana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba brachystemon]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba brachystylis]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba brackenridgei]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba × brandtii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba breweri]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba bruce-bennettii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba bruniifolia]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba bryoides]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba burkartiana]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba burkei]]'' <small>(C.L.Hitchc.) Windham & Beilstein</small> *''[[Draba × buschii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba cachemirica]]'' <small>Gand.</small> *''[[Draba cacuminum]]'' <small>E.Ekman</small> *''[[Draba cajamarcensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba calcicola]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba californica]]'' <small>(Jeps.) Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba cana]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba canoensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, Trinidad, Ed.Navarro & Rodr.-Paredes}} *''[[Draba cantabriae]]'' <small>(Laínz) Laínz</small> *''[[Draba cappadocica]]'' <small>Boiss. & Balansa</small> *''[[Draba cardaminiflora]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba carnosula]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba caswellii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba catlingii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba cayouettei]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba cemileae]]'' {{small|Karaer}} *''[[Draba chamissonis]]'' <small>G.Don</small> *''[[Draba cheiranthoides]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba chionophila]]'' <small>S.F.Blake</small> *''[[Draba cholaensis]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba cinerea]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba cocuyana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba cocuyensis]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba compacta]]'' <small>Schott, Nyman & Kotschy</small> *''[[Draba confertifolia]]'' {{small|Turcz.}} *''[[Draba corrugata]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba corymbosa]]'' <small>R.Br. ex DC.</small> *''[[Draba crassa]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba crassifolia]]'' <small>Graham</small> *''[[Draba cretica]]'' <small>Boiss. & Heldr.</small> *''[[Draba cruciata]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba cryophila]]'' {{small|Cuatrec.}} *''[[Draba cryptantha]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba cuatrecasasiana]]'' <small>J.O.Rangel & Santana</small> *''[[Draba cusickii]]'' <small>C.B.Rob. ex O.E.Schulz</small> *''[[Draba cuspidata]]'' <small>M.Bieb.</small> *''[[Draba cuzcoensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba cyclomorpha]]'' {{small|Payson}} *''[[Draba czuensis]]'' <small>Revuschkin & A.L.Ebel</small> *''[[Draba darbyshirei]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba darwasica]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba daurica]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba daviesiae]]'' {{small|(C.L.Hitchc.) Rollins}} *''[[Draba × davosiana]]'' <small>Brügger</small> *''[[Draba × decipiens]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba dedeana]]'' <small>Boiss. & Reut.</small> *''[[Draba demareei]]'' <small>Wiggins</small> *''[[Draba densifolia]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Draba depressa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba diazii]]'' <small>Rivas Mart., M.E.García & Penas</small> *''[[Draba discoidea]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba × districta]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba diversifolia]]'' <small>Boiss. & A.Huet</small> *''[[Draba doerfleri]]'' {{small|Wettst.}} *''[[Draba dolomitica]]'' <small>Buttler</small> *''[[Draba dongchuanensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, J.P.Yue, T.Deng & H.L.Chen}} *''[[Draba dorneri]]'' <small>Heuff.</small> *''[[Draba draboides]]'' <small>(Maxim.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba droserifolia]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba dubia]]'' <small>Suter</small> *''[[Draba ecuadoriana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba edmondii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba × ekmaniana]]'' <small>Weingerl</small> *''[[Draba elata]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba elegans]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba elisabethae]]'' <small>N.Busch</small> *''[[Draba ellipsoidea]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba eriopoda]]'' <small>Turcz. ex Ledeb.</small> *''[[Draba eschscholtzii]]'' {{small|Pohle & N.Busch}} *''[[Draba extensa]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba exunguiculata]]'' <small>(O.E.Schulz) C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba falconeri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba farsetioides]]'' <small>Linden & Planch.</small> *''[[Draba fedtschenkoi]]'' <small>Gilg ex Tolm.</small> *''[[Draba × ficta]]'' <small>Camus ex Hayek</small> *''[[Draba fladnizensis]]'' <small>Wulfen</small> *''[[Draba franktonii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba fuhaiensis]]'' <small>Z.X.An</small> *''[[Draba funckiana]]'' <small>Linden & Planch.</small> *''[[Draba funckii]]'' <small>(Turcz.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba funiculosa]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba gilgiana]]'' {{small|Muschl.}} *''[[Draba gilliesii]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Draba glabella]]'' <small>Pursh</small> *''[[Draba glabrescens]]'' {{small|(Jord.) Hayek & Wibiral}} *''[[Draba glacialis]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba glauca]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba globosa]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba glomerata]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba gracillima]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba graminea]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba grayana]]'' <small>(Rydb.) C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba hallii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba hammenii]]'' <small>Cuatrec. & Cleef</small> *''[[Draba handelii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba haradjianii]]'' <small>Rech.f.</small> *''[[Draba × harry-smithii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba haynaldii]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba healyi]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba heilii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba helleriana]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba hemsleyana]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba henrici]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba hidalgensis]]'' <small>Calderón</small> *''[[Draba himachalensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba hirta]]'' <small>L.</small> *''[[Draba hispanica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba hispida]]'' <small>Willd.</small> *''[[Draba hissarica]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba hitchcockii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba hookeri]]'' <small>Walp.</small> *''[[Draba hoppeana]]'' <small>Rchb.</small> *''[[Draba howellii]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba huetii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba humbertii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba humillima]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba hyperborea]]'' <small>(L.) Desv.</small> *''[[Draba imbricata]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba imeretica]]'' <small>(Rupr.) Rupr.</small> *''[[Draba implexa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba incana]]'' <small>L.</small> *''[[Draba incerta]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba × incerta]]'' {{small|O.E.Schulz}} *''[[Draba incompta]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba incrassata]]'' <small>(Rollins) Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba inexpectata]]'' <small>S.L.Welsh</small> *''[[Draba inquisiviana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba insularis]]'' <small>Pissjauk</small> *''[[Draba × intermedia]]'' <small>Hegetschw.</small> *''[[Draba involucrata]]'' <small>(W.W.Sm.) W.W.Sm.</small> *''[[Draba jaegeri]]'' <small>Munz & I.M.Johnst.</small> *''[[Draba japonica]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Draba jorullensis]]'' <small>Kunth</small> *''[[Draba jucunda]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba juvenilis]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba kassii]]'' <small>S.L.Welsh</small> *''[[Draba × kingii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba kitadakensis]]'' <small>Koidz.</small> *''[[Draba kluanei]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba kodarica]]'' <small>O.D.Nikif.</small> *''[[Draba koeiei]]'' <small>Rech.f.</small> *''[[Draba kohlscheidensis]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba kongboiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba korabensis]]'' <small>Kümmerle & Degen</small> *''[[Draba korschinskyi]]'' <small>(O. Fedtsch.) Pohle ex O. Fedtsch.</small> *''[[Draba korshinskyi]]'' <small>(O.Fedtsch.) Pohle</small> *''[[Draba kotschyi]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba kuemmerlei]]'' <small>Stevan. & D.Lakusic</small> *''[[Draba kuramensis]]'' <small>Yunusov</small> *''[[Draba kusnezowii]]'' <small>(Turcz. ex Ledeb.) Hayek</small> *''[[Draba kuznetsovii]]'' <small>(Turcz.) Hayek</small> *''[[Draba lacaitae]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba laconica]]'' <small>Stevan. & Kit Tan</small> *''[[Draba lactea]]'' <small>Adams</small> *''[[Draba ladina]]'' <small>Braun-Blanq.</small> *''[[Draba ladyginii]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba laegaardii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba lanceolata]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba lapaziana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × larssonii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba lasiocarpa]]'' <small>Rochel</small> *''[[Draba lasiophylla]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba × lastrungica]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × lattinicciae]]'' <small>Gamisans</small> *''[[Draba laurentiana]]'' <small>Fernald</small> *''[[Draba lemmonii]]'' <small>S.Watson</small> *''[[Draba lichiangensis]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba × lindblomii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba lindenii]]'' <small>(Hook.) Planch. ex Sprague</small> *''[[Draba linearifolia]]'' <small>L.L.Lou & T.Y.Cheo</small> *''[[Draba lipskyi]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba litamo]]'' <small>L.Uribe</small> *''[[Draba loayzana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba loiseleurii]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba lonchocarpa]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba longiciliata]]'' {{small|Al-Shehbaz & Sklenář}} *''[[Draba longisiliqua]]'' <small>Schmalh. ex Akinf.</small> *''[[Draba longisquamosa]]'' {{small|O.E.Schulz}} *''[[Draba lunkii]]'' <small>V.I.Dorof.</small> *''[[Draba lutescens]]'' <small>Coss.</small> *''[[Draba macbeathiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba macleanii]]'' <small>Hook.f.</small> *''[[Draba macounii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba magadanensis]]'' <small>Berkut. & A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba magellanica]]'' <small>Lam.</small> *''[[Draba maguirei]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba majae]]'' <small>Berkut. & A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba majuscula]]'' {{small|(Jord.) Hayek & Wibiral}} *''[[Draba malpighiacea]]'' <small>Windham & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba matangensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba matthioloides]]'' <small>Gilg ex O.E.Schulz</small> *''[[Draba melanopus]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba meskhetica]]'' <small>Chinth.</small> *''[[Draba metaarctica]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba micheorum]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × microcarpa]]'' <small>(Trautv.) O.E.Schulz</small> *''[[Draba microcarpella]]'' <small>A.N.Vassiljeva & Golosk.</small> *''[[Draba micropetala]]'' <small>Hook.</small> *''[[Draba mieheorum]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba mingrelica]]'' <small>Schischk. ex Grossh.</small> *''[[Draba minima]]'' {{small|(C.A.Mey.) Steud.}} *''[[Draba × mixta]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba mogollonica]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba mollissima]]'' <small>Steven</small> *''[[Draba mongolica]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba monoensis]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba montbretiana]]'' <small>Sommier & Levier</small> *''[[Draba mulliganii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba murrayi]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba nana]]'' <small>Stapf</small> *''[[Draba narmanensis]]'' <small>Yild.</small> *''[[Draba nemorosa]]'' <small>L.</small> *''[[Draba nivalis]]'' <small>Lilj.</small> *''[[Draba nivicola]]'' <small>Rose</small> *''[[Draba norvegica]]'' <small>Gunnerus</small> *''[[Draba novolympica]]'' {{small|Payson & H.St.John}} *''[[Draba nuda]]'' <small>(Bél.) Al-Shehbaz & M.Koch</small> *''[[Draba nylamensis]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba oariocarpa]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba oblongata]]'' <small>R.Br. ex DC</small> *''[[Draba obovata]]'' <small>Benth.</small> *''[[Draba ochroleuca]]'' <small>Bunge</small> *''[[Draba ochropetala]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba odudiana]]'' <small>Lipsky</small> *''[[Draba ogilviensis]]'' <small>Hultén</small> *''[[Draba olgae]]'' <small>Regel & Schmalh.</small> *''[[Draba oligosperma]]'' <small>Hook.</small> *''[[Draba olympicoides]]'' <small>Strobl</small> *''[[Draba oreades]]'' <small>Schrenk</small> *''[[Draba oreadum]]'' <small>Maire</small> *''[[Draba oreibata]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba oreodoxa]]'' <small>W.W.Sm.</small> *''[[Draba orientalis]]'' {{small|Karabacak & Behçet}} *''[[Draba ossetica]]'' <small>(Rupr.) Sommier & Levier</small> *''[[Draba ovibovina]]'' <small>(E.Ekman) E.Ekman</small> *''[[Draba oxycarpa]]'' <small>Sommerf.</small> *''[[Draba pacheri]]'' <small>Stur</small> *''[[Draba pachythyrsa]]'' <small>Triana & Planch.</small> *''[[Draba paishanensis]]'' <small>T.Mori</small> *''[[Draba pakistanica]]'' <small>Jafri</small> *''[[Draba palanderiana]]'' <small>Kjellm.</small> *''[[Draba pamirica]]'' <small>(O.Fedtsch.) Pohle</small> *''[[Draba pamplonensis]]'' <small>Planch. & Linden ex Triana & Planch.</small> *''[[Draba parnassica]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba parviflora]]'' <small>(Regel & Tiling) O.E.Schulz</small> *''[[Draba parvisiliquosa]]'' {{small|Tolm.}} *''[[Draba pauciflora]]'' <small>R.Br.</small> *''[[Draba paucifructa]]'' <small>Clokey & C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba paysonii]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Draba pectinipila]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba pedicellata]]'' <small>(Rollins & R.A.Price) Windham</small> *''[[Draba pennell-hazenii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pennellii]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba × perdubia]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba peruviana]]'' <small>(DC.) O.E.Schulz</small> *''[[Draba petrophila]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba physocarpa]]'' <small>Kom.</small> *''[[Draba pickeringii]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba × pilgeri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pilosa]]'' <small>Adams ex DC.</small> *''[[Draba podolica]]'' {{small|(Besser) Rupr.}} *''[[Draba pohlei]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba poluniniana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba polyphylla]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba polytricha]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba porsildii]]'' <small>Mulligan</small> *''[[Draba praealta]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba praecox]]'' {{small|Steven}} *''[[Draba primuloides]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba pseudocheiranthoides]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba × pseudonivalis]]'' <small>N.Busch</small> *''[[Draba × pseudovesicaria]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba pterosperma]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba pulchella]]'' <small>Willd. ex DC.</small> *''[[Draba pulcherrima]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba pulvinata]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba punoensis]]'' {{small|Al-Shehbaz, Ed.Navarro, Trinidad & A.Cano}} *''[[Draba pusilla]]'' <small>F.Phil. ex Phil.</small> *''[[Draba puvirnituqii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba pycnophylla]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba pycnosperma]]'' {{small|Fernald & C.H.Knowlt.}} *''[[Draba pygmaea]]'' <small>Turcz. ex N.Busch</small> *''[[Draba quearaensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba radicans]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba ramosissima]]'' <small>Desv.</small> *''[[Draba ramulosa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba rectifructa]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba remotiflora]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba rigida]]'' <small>Willd.</small> *''[[Draba rimarum]]'' {{small|(Rech.f.) Khosravi & Eslami-Farouji}} *''[[Draba ritacuvana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba rositae]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba rosularis]]'' <small>Boiss.</small> *''[[Draba ruaxes]]'' <small>Payson & H.St.John</small> *''[[Draba sachalinensis]]'' <small>(Schmidt) Trautv.</small> *''[[Draba sagasteguii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba sakuraii]]'' <small>Makino</small> *''[[Draba sambukii]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba sanctae-martae]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba santaquinensis]]'' {{small|Windham & Allphin}} *''[[Draba sapozhnikovii]]'' <small>A.L.Ebel</small> *''[[Draba sarycheleki]]'' <small>Veselova</small> *''[[Draba sauteri]]'' <small>Hoppe</small> *''[[Draba saxosa]]'' {{small|Davidson}} *''[[Draba scabra]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba × schaeferi]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba schultzei]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba schusteri]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba scopulorum]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba scotteri]]'' <small>G.A.Mulligan</small> *''[[Draba sekiyana]]'' <small>Ohwi</small> *''[[Draba senilis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba sericea]]'' <small>Santana & J.O.Rangel</small> *''[[Draba serpentina]]'' <small>(Tiehm & P.K.Holmgren) Al-Shehbaz & Windham</small> *''[[Draba setosa]]'' <small>Royle</small> *''[[Draba sharsmithii]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba shehbazii]]'' {{small|G.A.Mulligan}} *''[[Draba sherriffii]]'' <small>Grierson</small> *''[[Draba shiroumana]]'' <small>Makino</small> *''[[Draba sibirica]]'' <small>(Pall.) Thell.</small> *''[[Draba sierrae]]'' <small>Sharsm.</small> *''[[Draba sikkimensis]]'' <small>(Hook.f. & T.Anderson) Pohle</small> *''[[Draba siliquosa]]'' <small>M.Bieb.</small> *''[[Draba simmonsii]]'' <small>Elven & Al-Shehbaz</small> *''[[Draba simonkaiana]]'' <small>Jáv.</small> *''[[Draba smithii]]'' <small>Gilg & O.E.Schulz</small> *''[[Draba sobolifera]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Draba soratensis]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba spectabilis]]'' <small>Greene</small> *''[[Draba sphaerocarpa]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba sphaeroides]]'' <small>Payson</small> *''[[Draba splendens]]'' <small>Gilg</small> *''[[Draba × spreadhoroughii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba spruceana]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Draba staintonii]]'' <small>Jafri ex H.Hara</small> *''[[Draba standleyi]]'' <small>J.F.Macbr. & Payson</small> *''[[Draba stellata]]'' <small>Jacq.</small> *''[[Draba stenobotrys]]'' <small>Gilg & O.E.Schulz</small> *''[[Draba stenocarpa]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba stenoloba]]'' <small>Ledeb.</small> *''[[Draba stenopetala]]'' <small>Trautv.</small> *''[[Draba steyermarkii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba strasseri]]'' <small>Greuter</small> *''[[Draba streptobrachia]]'' <small>R.A.Price</small> *''[[Draba streptocarpa]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba strigosula]]'' {{small|Bomble}} *''[[Draba × sturii]]'' <small>Strobl</small> *''[[Draba stylaris]]'' <small>J.Gay ex W.D.J.Koch</small> *''[[Draba stylosa]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Draba subalpina]]'' <small>Goodman & C.L.Hitchc.</small> *''[[Draba subamplexicaulis]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Draba subcapitata]]'' <small>Simmons</small> *''[[Draba subfladnizensis]]'' <small>Kuvaev</small> *''[[Draba subnivalis]]'' <small>Braun-Blanq.</small> *''[[Draba subsecunda]]'' <small>Sommier & Levier</small> *''[[Draba subumbellata]]'' <small>Rollins & R.A.Price</small> *''[[Draba sunhangiana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba supranivalis]]'' <small>Rupr.</small> *''[[Draba supravillosa]]'' <small>A.P.Khokhr.</small> *''[[Draba surculosa]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba taimyrensis]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba talassica]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba taylorii]]'' {{small|G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba tenerrima]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba thlaspiformis]]'' <small>(Phil.) Al-Shehbaz</small> *''[[Draba thompsonii]]'' {{small|(C.L.Hitchc.) G.A.Mulligan & Al-Shehbaz}} *''[[Draba thylacocarpa]]'' <small>(Nábelek) Hedge</small> *''[[Draba tibetica]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Draba tichomirovii]]'' <small>Kozhevn.</small> *''[[Draba tolmatchevii]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba tomentosa]]'' <small>Clairv.</small> *''[[Draba × tornensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba × traunsteineri]]'' {{small|Hoppe}} *''[[Draba trichocarpa]]'' <small>Rollins</small> *''[[Draba trinervis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba tschuktschorum]]'' <small>Trautv.</small> *''[[Draba tucumanensis]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba tundrostepposa]]'' {{small|V.V.Petrovsky}} *''[[Draba turczaninowii]]'' <small>Pohle & N.Busch</small> *''[[Draba turgida]]'' {{small|É.Huet & A.Huet ex Ces., Pass. & Gibelli}} *''[[Draba ucuncha]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba × uczkolensis]]'' <small>B.Fedtsch.</small> *''[[Draba × ursorum]]'' <small>Gand.</small> *''[[Draba ussuriensis]]'' <small>Pohle</small> *''[[Draba venezuelana]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba ventosa]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Draba verna]]'' <small>(L.) Besser</small> *''[[Draba vesicaria]]'' <small>Desv.</small> *''[[Draba violacea]]'' <small>DC.</small> *''[[Draba volcanica]]'' <small>Benth.</small> *''[[Draba vvedenskyi]]'' <small>Kovalevsk.</small> *''[[Draba weberi]]'' <small>R.A.Price & Rollins</small> *''[[Draba werffii]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba wiemannii]]'' <small>(O.E.Schulz) Hand.-Mazz.</small> *''[[Draba × wilczekii]]'' <small>O.E.Schulz</small> *''[[Draba winterbottomii]]'' <small>(Hook.f. & Thomson) Pohle</small> *''[[Draba wurdackii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba xylopoda]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba yueii]]'' <small>Al-Shehbaz</small> *''[[Draba yukonensis]]'' <small>A.E.Porsild</small> *''[[Draba yungayensis]]'' {{small|Al-Shehbaz}} *''[[Draba yunnanensis]]'' <small>Franch.</small> *''[[Draba yunussovii]]'' <small>Tolm.</small> *''[[Draba zangbeiensis]]'' <small>L.L.Lu</small> *''[[Draba zionensis]]'' {{small|C.L.Hitchc.}} {{div col end}} === Порано сместени тука === *''[[Abdra brachycarpa]]'' {{small|(Nutt. ex Torr. & A.Gray) Greene}} (како ''Draba brachycarpa'' <small>Nutt. ex Torr. & A.Gray</small>) *''[[Drabella muralis]]'' {{small|(L.) Fourr.}} (како ''Draba muralis'' <small>L.</small>) *''[[Pseudodraba hystrix]]'' {{small|(Hook.f. & Thomson) Al-Shehbaz, D.A.German & M.Koch}} (како ''Draba hystrix'' {{small|Hook.f. & Thomson}}) *''[[Tomostima cuneifolia]]'' {{small|(Nutt.) Al-Shehbaz, M.Koch & Jordon-Thaden}} (како ''Draba cuneifolia'' <small>Nutt.</small>) *''[[Tomostima reptans]]'' {{small|(Lam.) Al-Shehbaz, M.Koch & Jordon-Thaden}} (како ''Draba reptans'' <small>(Lam.) Fernald</small>) == Галерија == <gallery> File:Draba aizoides a4.jpg|''[[Draba aizoides]]'' File:Draba cuspidata 1.JPG|''[[Draba cuspidata]]'' File:Draba jaegeri 2.jpg|''[[Draba jaegeri]]'' File:Draba nemorosa.JPG|''[[Draba nemorosa]]'' File:Draba sp upernavik 2007-07-07 3.jpg|''[[Draba nivalis]]'' File:Falsa siempreviva de zacatonal (Draba nivicola).jpg|''[[Draba nivicola]]'' File:Draba siliquosa 02.jpg|''[[Draba siliquosa]]'' File:Draba weberi (29809153248).jpg|''[[Draba weberi]]'' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред|Draba|''Draba''}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2428 Jepson Manual Treatment] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Македонија]] mu1nkh9vtgpdjrcmcrc7kq7tk7cah1b 1 1395611 5562422 2026-05-22T18:05:50Z Виолетова 1975 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562422 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1395613 5562497 2026-05-23T05:14:16Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1327465337|Branko Bauer]]“ 5562497 wikitext text/x-wiki '''Бранко Бауер''' (18 февруари 1921 &#x2013; 11 април 2002 ) - [[Хрватска|хрватски]] филмски [[режисер]]. Се смета за водечка фигура на класичното наративно кино во хрватската и југословенската кинематографија од 1950-тите. == Животопис == Бауер се заинтересирал за киното уште како ученик. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], тој ги посетувал месните кина во Загреб, кои биле многу популарни за време на нацистичката окупација. Неговиот татко Чедомир Бауер и тој ја криеле нивната еврејска станарка Љерка Фрајбергер од [[Усташи|хрватската усташка]] полиција во 1942 година. Како резултат на овие постапки, [[Јад Вашем]] ги почестил двајцата како [[Праведници меѓу народите]] во 1992 година. Во 1949 година, Бранко почнал да работи во студиото [[Јадран филм|„Јадран филм“]] со седиште во Загреб како режисер на документарни филмови. Неговиот деби игран филм бил детскиот авантуристички филм од 1953 година „''Синиот галеб“'' ''(Sinji galeb)'', кој ја издвоил неговата работа од тогашните југословенски продукции преку живописен визуелен стил и природна глума. == Избрани дела == === ''Не врти се сине'' === Бауер станал еден од најпочитуваните режисери во Југославија по неговиот трет филм, воениот трилер од 1956 година ''[[Не врти се сине (филм)|„Не врти се сине“]]'' (''Ne okreći se sine''). Филмот раскажува приказна за борец на отпорот од Втората светска војна кој бега од воз на пат кон [[Јасеновац (логор)|концентрациониот логор Јасеновац]] и се враќа во Загреб во обид да го пронајде својот син и да им се придружи на [[Југословенски партизани|партизаните]] во хрватската заднина. Сепак, тој сфаќа дека неговиот син е во [[Усташи|усташки]] интернат и дека му е испран мозокот. Јунакот успева да избега од градот со својот син, но во текот на нивното патување, тој е принуден да го лаже својот син за нивните постапки. Филмот е лабаво заснован на трилерот на [[Керол Рид]] ''„Чуден човек“'', а неговата последна сцена - која била и вдахновение за насловот на филмот - била вдахнета од филмот на [[Компанија Волт Дизни|Дизни]] „''[[Бамби|Бамби“]]''.{{Sfn|Pavičić|2004}} === ''Три девојки по име Ана'' === Следниот филм на Бауер бил играниот филм од 1957 година ''[[Само луѓе|„Само луѓе]]'' “ (''Samo ljudi''), [[мелодрама]] вдахновена од филмовите на [[Даглас Серк]]. Филмот доживеал критички неуспех, главно затоа што мелодрамата не се сметала за сериозен жанр во комунистичка Југославија во 1950-тите. По тој филм, Бауер работел за македонска продуцентска компанија и го направи „''[[Три Ани]]“'' (''Tri Ane''; 1959), филм под влијание на [[Неореализам (филм)|неореализмот]], понекогаш споредуван со ''[[Умберто Д|„Умберто Д.“]]'' од [[Виторио де Сика]] . ''„Три Ани“'' раскажува приказна за еден старец кој живее сам верувајќи дека неговата ќерка била убиена во Втората светска војна како дете. Одеднаш, човекот добива информации дека таа можела да преживее и сега веројатно живее како возрасна личност во згрижувачко семејство. Грубото, автентично прикажување на повоената сиромаштија и пониските класи на општеството од страна на Бауер не било добредојдено од страна на власта, а филмот никогаш не бил прикажан во кината, но денес често се смета за „заборавено ремек-дело“ на Бауер и негов најдобар филм. Следните два филма на Бауер биле комерцијално поуспешни - комедијата од 1961 година ''[[Мартин во облаците (филм)|„Мартин во облаците]]'' “ (''Martin u oblacima''); и филмот од 1962 година ''„Прекубројна“'' ( ''Prekobrojna'', 1962), кој ја претставил [[Милена Дравиќ]] како идна југословенска суперѕвезда. === ''Лице в лице'' === Веројатно најпознатиот филм на Бауер е филмот „''[[Лице в лице (филм)|Лице в лице“]]'' од 1963 година (''Licem u lice''), филм кој се смета за прв југословенски политички филм. Раскажува приказна за бунтовнички работник кој го предизвикува управителот за време на состанок на комунистичката партија во огромно градежно претпријатие. Иако првично се сметал за контроверзен поради неговата политичка содржина, филмот на крајот добил поддршка од комунистичките функционери, што меѓу режисерите било разбрано како зелено светло за поотворено прикажување на општествено контроверзни теми. Српскиот режисер [[Живоин Павловиќ (режисер)|Живојин Павловиќ]] рекол дека „''Лице в лице''“ бил „најважниот филм снимен во Југославија до тоа време“.<ref>{{Harvnb|Škrabalo|1998}}, cited in {{Harvnb|Pavičić|2003}}</ref> == Подоцнежна кариера == Во текот на 1960-тите, југословенските филмови се префрлиле на модернизмот, а Бауер не можел да се смести во авторско кино. Во 1960-тите тој режирал два неуспешни модернистички филма, а потоа не можел да добие средства за своите нови кино проекти.{{Sfn|Hribar|2002}} Во текот на 1970-тите, тој ја режирал [[Телевизиска серија|ТВ-серијата]] ''„[[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]]''“ (1976), воена драма сместена во [[Војводина]], едно од најзапаметните дела на југословенската телевизија. == Прием кај критиката == Во текот на 1950-тите и 1960-тите, Бауер бил сметан за мајстор на југословенското кино и уживал почит и од владата и од неговите колеги. Иако неговите филмови никогаш не го доведувале во прашање режимот, доминантниот сет вредности во овие филмови бил опишан како „старомоден“ и „буржоаски“: наместо вообичаеното величење на младоста и револуцијата, неговите филмови често ги фалеле пристојните, стари семејства од средната класа. Типичните херои на Бауер ги правеле правилните морални избори, не вдахновени од идеологија, туку водени од чувство на чест. Современиот хрватски режисер Хрвоје Хрибар еднаш напишал дека „Бауер имал чувство за слепата точка на [комунистичката] идеологија, па затоа ги ставал своите филмови на место каде што била што е можно поблиску, а сепак најмалку влијателна“.{{Sfn|Hribar|2002}} {{Sfn|Pavičić|2004}} Сепак, до крајот на 1960-тите и 1970-тите, со подемот на модернистичкото кино, Бауер бил турнат настрана. Кон крајот на 1970-тите, неговите дела беа повторно откриени од младите критичари како еден вид југословенска верзија на старите холивудски мајстори. Словенечкиот филмски историчар [[Стојан Пелко]] во ''Енциклопедијата за руско и источноевропско кино'' на [[Британски филмски институт|Британскиот филмски институт]] напишал дека „Бауер беше за југословенските критичари она што Хокс и Форд беа за француските критичари на Новиот бран“.{{Sfn|Pavičić|2004}} Значително критичкао преиспитување на делото на Бауер се случило од средината на 1980-тите. Во анкетата на критичарите кон крајот на 1990-тите за најголемите хрватски филмски режисери на сите времиња, Бауер го освоил второто место, зад [[Крешо Голик]]. {{Sfn|Kragić|2007}} == Филмографија (како режисер) == * ''Синиот галеб'' ( ''Синџи галеб'', 1953) * ''Милиони на островот'' ( ''Милијуни на отоку'', 1955) * ''[[Не врти се сине (филм)|Не гледај назад, сине мој]]'' ( ''Не окречи се'', 1956) * ''Само луѓе'' ( ''Само Људи'', 1957) * ''Три девојки по име Ана'' ( ''Три Ане'', 1959) * ''[[Мартин во облаците (филм)|Мартин во облаците]]'' ( ''Мартин во облацима'', 1961) * ''Излишно'' ( ''Прекобројна'', 1962) * ''[[Лице в лице (филм)|Лице в лице]]'' ( ''Licem u lice'', 1963) * ''[[Николетина Бурсаќ|Николтина Бурсаќ]]'' (1964) * ''[[Да се дојде и да се остане|Doći i ostati]]'' ( ''Да пристигнат и да останат'', 1965) * ''[[Четвртиот сопатник|Четврти придружник]]'' ( ''Четврти супутник'', 1967) * ''[[Салашот во Мали Рит (филм)|Салаш у Малом Риту]]'' ( ''Фарма во Мали Рит'', 1975) * ''Бошко Буха'' (1978) == Наводи == == Литература == == Надворешни врски == * Branko Bauer at IMDb [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] [[Категорија:Луѓе од Дубровник]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Статии со извори на српски (sr)]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Статии со hCards]] jz3pn7zsdjk3ebsf4e4caov28esebz9 5562498 5562497 2026-05-23T05:16:49Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка, поправки 5562498 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бранко Бауер<br/>Branko Bauer | image = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1921|2|18|df=y}} | birth_place = [[Дубровник]], [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] | death_date = {{death date and age|2002|4|11|1921|2|18|df=y}} | death_place = [[Загреб]], [[Република Хрватска]] | years_active = 1950–1982<ref name="filmografija"/> | occupation = Режисер, сценарист | spouse = | awards = [[Награда „Владимир Назаор“]] за животно остварување во филмот (1980) }} '''Бранко Бауер''' (18 февруари 1921 &#x2013; 11 април 2002) — [[Хрватска|хрватски]] филмски [[режисер]]. Се смета за водечка фигура на класичното наративно кино во хрватската и југословенската кинематографија од 1950-тите. == Животопис == Бауер се заинтересирал за киното уште како ученик. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], тој ги посетувал месните кина во Загреб, кои биле многу популарни за време на нацистичката окупација. Неговиот татко Чедомир Бауер и тој ја криеле нивната еврејска станарка Љерка Фрајбергер од [[Усташи|хрватската усташка]] полиција во 1942 година. Како резултат на овие постапки, [[Јад Вашем]] ги почестил двајцата како [[Праведници меѓу народите]] во 1992 година. Во 1949 година, Бранко почнал да работи во студиото [[Јадран филм|„Јадран филм“]] со седиште во Загреб како режисер на документарни филмови. Неговиот деби игран филм бил детскиот авантуристички филм од 1953 година „''Синиот галеб“'' ''(Sinji galeb)'', кој ја издвоил неговата работа од тогашните југословенски продукции преку живописен визуелен стил и природна глума. == Избрани дела == === ''Не врти се сине'' === Бауер станал еден од најпочитуваните режисери во Југославија по неговиот трет филм, воениот трилер од 1956 година ''[[Не врти се сине (филм)|„Не врти се сине“]]'' (''Ne okreći se sine''). Филмот раскажува приказна за борец на отпорот од Втората светска војна кој бега од воз на пат кон [[Јасеновац (логор)|концентрациониот логор Јасеновац]] и се враќа во Загреб во обид да го пронајде својот син и да им се придружи на [[Југословенски партизани|партизаните]] во хрватската заднина. Сепак, тој сфаќа дека неговиот син е во [[Усташи|усташки]] интернат и дека му е испран мозокот. Јунакот успева да избега од градот со својот син, но во текот на нивното патување, тој е принуден да го лаже својот син за нивните постапки. Филмот е лабаво заснован на трилерот на [[Керол Рид]] ''„Чуден човек“'', а неговата последна сцена - која била и вдахновение за насловот на филмот - била вдахнета од филмот на [[Компанија Волт Дизни|Дизни]] „''[[Бамби|Бамби“]]''.{{Sfn|Pavičić|2004}} === ''Три девојки по име Ана'' === Следниот филм на Бауер бил играниот филм од 1957 година ''[[Само луѓе|„Само луѓе]]'' “ (''Samo ljudi''), [[мелодрама]] вдахновена од филмовите на [[Даглас Серк]]. Филмот доживеал критички неуспех, главно затоа што мелодрамата не се сметала за сериозен жанр во комунистичка Југославија во 1950-тите. По тој филм, Бауер работел за македонска продуцентска компанија и го направи „''[[Три Ани]]“'' (''Tri Ane''; 1959), филм под влијание на [[Неореализам (филм)|неореализмот]], понекогаш споредуван со ''[[Умберто Д|„Умберто Д.“]]'' од [[Виторио де Сика]] . ''„Три Ани“'' раскажува приказна за еден старец кој живее сам верувајќи дека неговата ќерка била убиена во Втората светска војна како дете. Одеднаш, човекот добива информации дека таа можела да преживее и сега веројатно живее како возрасна личност во згрижувачко семејство. Грубото, автентично прикажување на повоената сиромаштија и пониските класи на општеството од страна на Бауер не било добредојдено од страна на власта, а филмот никогаш не бил прикажан во кината, но денес често се смета за „заборавено ремек-дело“ на Бауер и негов најдобар филм. Следните два филма на Бауер биле комерцијално поуспешни - комедијата од 1961 година ''[[Мартин во облаците (филм)|„Мартин во облаците]]'' “ (''Martin u oblacima''); и филмот од 1962 година ''„Прекубројна“'' ( ''Prekobrojna'', 1962), кој ја претставил [[Милена Дравиќ]] како идна југословенска суперѕвезда. === ''Лице в лице'' === Веројатно најпознатиот филм на Бауер е филмот „''[[Лице в лице (филм)|Лице в лице“]]'' од 1963 година (''Licem u lice''), филм кој се смета за прв југословенски политички филм. Раскажува приказна за бунтовнички работник кој го предизвикува управителот за време на состанок на комунистичката партија во огромно градежно претпријатие. Иако првично се сметал за контроверзен поради неговата политичка содржина, филмот на крајот добил поддршка од комунистичките функционери, што меѓу режисерите било разбрано како зелено светло за поотворено прикажување на општествено контроверзни теми. Српскиот режисер [[Живоин Павловиќ (режисер)|Живојин Павловиќ]] рекол дека „''Лице в лице''“ бил „најважниот филм снимен во Југославија до тоа време“.<ref>{{Harvnb|Škrabalo|1998}}, cited in {{Harvnb|Pavičić|2003}}</ref> == Подоцнежна кариера == Во текот на 1960-тите, југословенските филмови се префрлиле на модернизмот, а Бауер не можел да се смести во авторско кино. Во 1960-тите тој режирал два неуспешни модернистички филма, а потоа не можел да добие средства за своите нови кино проекти.{{Sfn|Hribar|2002}} Во текот на 1970-тите, тој ја режирал [[Телевизиска серија|ТВ-серијата]] ''„[[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]]''“ (1976), воена драма сместена во [[Војводина]], едно од најзапаметните дела на југословенската телевизија. == Прием кај критиката == Во текот на 1950-тите и 1960-тите, Бауер бил сметан за мајстор на југословенското кино и уживал почит и од владата и од неговите колеги. Иако неговите филмови никогаш не го доведувале во прашање режимот, доминантниот сет вредности во овие филмови бил опишан како „старомоден“ и „буржоаски“: наместо вообичаеното величење на младоста и револуцијата, неговите филмови често ги фалеле пристојните, стари семејства од средната класа. Типичните херои на Бауер ги правеле правилните морални избори, не вдахновени од идеологија, туку водени од чувство на чест. Современиот хрватски режисер Хрвоје Хрибар еднаш напишал дека „Бауер имал чувство за слепата точка на [комунистичката] идеологија, па затоа ги ставал своите филмови на место каде што била што е можно поблиску, а сепак најмалку влијателна“.{{Sfn|Hribar|2002}} {{Sfn|Pavičić|2004}} Сепак, до крајот на 1960-тите и 1970-тите, со подемот на модернистичкото кино, Бауер бил турнат настрана. Кон крајот на 1970-тите, неговите дела беа повторно откриени од младите критичари како еден вид југословенска верзија на старите холивудски мајстори. Словенечкиот филмски историчар [[Стојан Пелко]] во ''Енциклопедијата за руско и источноевропско кино'' на [[Британски филмски институт|Британскиот филмски институт]] напишал дека „Бауер беше за југословенските критичари она што Хокс и Форд беа за француските критичари на Новиот бран“.{{Sfn|Pavičić|2004}} Значително критичкао преиспитување на делото на Бауер се случило од средината на 1980-тите. Во анкетата на критичарите кон крајот на 1990-тите за најголемите хрватски филмски режисери на сите времиња, Бауер го освоил второто место, зад [[Крешо Голик]]. {{Sfn|Kragić|2007}} == Филмографија (како режисер) == * ''Синиот галеб'' ( ''Синџи галеб'', 1953) * ''Милиони на островот'' ( ''Милијуни на отоку'', 1955) * ''[[Не врти се сине (филм)|Не гледај назад, сине мој]]'' ( ''Не окречи се'', 1956) * ''Само луѓе'' ( ''Само Људи'', 1957) * ''Три девојки по име Ана'' ( ''Три Ане'', 1959) * ''[[Мартин во облаците (филм)|Мартин во облаците]]'' ( ''Мартин во облацима'', 1961) * ''Излишно'' ( ''Прекобројна'', 1962) * ''[[Лице в лице (филм)|Лице в лице]]'' ( ''Licem u lice'', 1963) * ''[[Николетина Бурсаќ|Николтина Бурсаќ]]'' (1964) * ''[[Да се дојде и да се остане|Doći i ostati]]'' ( ''Да пристигнат и да останат'', 1965) * ''[[Четвртиот сопатник|Четврти придружник]]'' ( ''Четврти супутник'', 1967) * ''[[Салашот во Мали Рит (филм)|Салаш у Малом Риту]]'' ( ''Фарма во Мали Рит'', 1975) * ''Бошко Буха'' (1978) == Наводи == {{наводи}} == Литература == == Надворешни врски == * Branko Bauer at IMDb {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бауер, Бранко}} [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] [[Категорија:Луѓе од Дубровник]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Статии со извори на српски (sr)]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Статии со hCards]] eke4i4ieutkyjwhaox3omtm0rkizbaf 5562499 5562498 2026-05-23T05:21:31Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5562499 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бранко Бауер<br/>Branko Bauer | image = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1921|2|18|df=y}} | birth_place = [[Дубровник]], [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] | death_date = {{death date and age|2002|4|11|1921|2|18|df=y}} | death_place = [[Загреб]], [[Република Хрватска]] | years_active = 1950–1982<ref name="filmografija">{{Наведено списание|url=http://www.hfs.hr/doc/ljetopis/hfl30-web.pdf|title=Branko Bauer – filmografija|journal=Hrvatski filmski ljetopis|issue=30|pages=25–28|date=June 2002|publisher=[[Croatian Film Association]], [[Croatian State Archives]] and Croatian Society of Film Critics|location=Zagreb|language=hr|access-date=19 March 2018}}</ref> | occupation = Режисер, сценарист | spouse = | awards = [[Награда „Владимир Назаор“]] за животно остварување во филмот (1980) }} '''Бранко Бауер''' (18 февруари 1921 &#x2013; 11 април 2002) — [[Хрватска|хрватски]] филмски [[режисер]]. Се смета за водечка фигура на класичното наративно кино во хрватската и југословенската кинематографија од 1950-тите. == Животопис == Бауер се заинтересирал за киното уште како ученик. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], тој ги посетувал месните кина во Загреб, кои биле многу популарни за време на нацистичката окупација. Неговиот татко Чедомир Бауер и тој ја криеле нивната еврејска станарка Љерка Фрајбергер од [[Усташи|хрватската усташка]] полиција во 1942 година. Како резултат на овие постапки, [[Јад Вашем]] ги почестил двајцата како [[Праведници меѓу народите]] во 1992 година. Во 1949 година, Бранко почнал да работи во студиото [[Јадран филм|„Јадран филм“]] со седиште во Загреб како режисер на документарни филмови. Неговиот деби игран филм бил детскиот авантуристички филм од 1953 година „''Синиот галеб“'' ''(Sinji galeb)'', кој ја издвоил неговата работа од тогашните југословенски продукции преку живописен визуелен стил и природна глума. == Избрани дела == === ''Не врти се сине'' === Бауер станал еден од најпочитуваните режисери во Југославија по неговиот трет филм, воениот трилер од 1956 година ''[[Не врти се сине (филм)|„Не врти се сине“]]'' (''Ne okreći se sine''). Филмот раскажува приказна за борец на отпорот од Втората светска војна кој бега од воз на пат кон [[Јасеновац (логор)|концентрациониот логор Јасеновац]] и се враќа во Загреб во обид да го пронајде својот син и да им се придружи на [[Југословенски партизани|партизаните]] во хрватската заднина. Сепак, тој сфаќа дека неговиот син е во [[Усташи|усташки]] интернат и дека му е испран мозокот. Јунакот успева да избега од градот со својот син, но во текот на нивното патување, тој е принуден да го лаже својот син за нивните постапки. Филмот е лабаво заснован на трилерот на [[Керол Рид]] ''„Чуден човек“'', а неговата последна сцена - која била и вдахновение за насловот на филмот - била вдахнета од филмот на [[Компанија Волт Дизни|Дизни]] „''[[Бамби|Бамби“]]''.{{Sfn|Pavičić|2004}} === ''Три девојки по име Ана'' === Следниот филм на Бауер бил играниот филм од 1957 година ''[[Само луѓе|„Само луѓе]]'' “ (''Samo ljudi''), [[мелодрама]] вдахновена од филмовите на [[Даглас Серк]]. Филмот доживеал критички неуспех, главно затоа што мелодрамата не се сметала за сериозен жанр во комунистичка Југославија во 1950-тите. По тој филм, Бауер работел за македонска продуцентска компанија и го направи „''[[Три Ани]]“'' (''Tri Ane''; 1959), филм под влијание на [[Неореализам (филм)|неореализмот]], понекогаш споредуван со ''[[Умберто Д|„Умберто Д.“]]'' од [[Виторио де Сика]] . ''„Три Ани“'' раскажува приказна за еден старец кој живее сам верувајќи дека неговата ќерка била убиена во Втората светска војна како дете. Одеднаш, човекот добива информации дека таа можела да преживее и сега веројатно живее како возрасна личност во згрижувачко семејство. Грубото, автентично прикажување на повоената сиромаштија и пониските класи на општеството од страна на Бауер не било добредојдено од страна на власта, а филмот никогаш не бил прикажан во кината, но денес често се смета за „заборавено ремек-дело“ на Бауер и негов најдобар филм. Следните два филма на Бауер биле комерцијално поуспешни - комедијата од 1961 година ''[[Мартин во облаците (филм)|„Мартин во облаците]]'' “ (''Martin u oblacima''); и филмот од 1962 година ''„Прекубројна“'' ( ''Prekobrojna'', 1962), кој ја претставил [[Милена Дравиќ]] како идна југословенска суперѕвезда. === ''Лице в лице'' === Веројатно најпознатиот филм на Бауер е филмот „''[[Лице в лице (филм)|Лице в лице“]]'' од 1963 година (''Licem u lice''), филм кој се смета за прв југословенски политички филм. Раскажува приказна за бунтовнички работник кој го предизвикува управителот за време на состанок на комунистичката партија во огромно градежно претпријатие. Иако првично се сметал за контроверзен поради неговата политичка содржина, филмот на крајот добил поддршка од комунистичките функционери, што меѓу режисерите било разбрано како зелено светло за поотворено прикажување на општествено контроверзни теми. Српскиот режисер [[Живоин Павловиќ (режисер)|Живојин Павловиќ]] рекол дека „''Лице в лице''“ бил „најважниот филм снимен во Југославија до тоа време“.<ref>{{Harvnb|Škrabalo|1998}}, cited in {{Harvnb|Pavičić|2003}}</ref> == Подоцнежна кариера == Во текот на 1960-тите, југословенските филмови се префрлиле на модернизмот, а Бауер не можел да се смести во авторско кино. Во 1960-тите тој режирал два неуспешни модернистички филма, а потоа не можел да добие средства за своите нови кино проекти.{{Sfn|Hribar|2002}} Во текот на 1970-тите, тој ја режирал [[Телевизиска серија|ТВ-серијата]] ''„[[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]]''“ (1976), воена драма сместена во [[Војводина]], едно од најзапаметните дела на југословенската телевизија. == Прием кај критиката == Во текот на 1950-тите и 1960-тите, Бауер бил сметан за мајстор на југословенското кино и уживал почит и од владата и од неговите колеги. Иако неговите филмови никогаш не го доведувале во прашање режимот, доминантниот сет вредности во овие филмови бил опишан како „старомоден“ и „буржоаски“: наместо вообичаеното величење на младоста и револуцијата, неговите филмови често ги фалеле пристојните, стари семејства од средната класа. Типичните херои на Бауер ги правеле правилните морални избори, не вдахновени од идеологија, туку водени од чувство на чест. Современиот хрватски режисер Хрвоје Хрибар еднаш напишал дека „Бауер имал чувство за слепата точка на [комунистичката] идеологија, па затоа ги ставал своите филмови на место каде што била што е можно поблиску, а сепак најмалку влијателна“.{{Sfn|Hribar|2002}} {{Sfn|Pavičić|2004}} Сепак, до крајот на 1960-тите и 1970-тите, со подемот на модернистичкото кино, Бауер бил турнат настрана. Кон крајот на 1970-тите, неговите дела беа повторно откриени од младите критичари како еден вид југословенска верзија на старите холивудски мајстори. Словенечкиот филмски историчар [[Стојан Пелко]] во ''Енциклопедијата за руско и источноевропско кино'' на [[Британски филмски институт|Британскиот филмски институт]] напишал дека „Бауер беше за југословенските критичари она што Хокс и Форд беа за француските критичари на Новиот бран“.{{Sfn|Pavičić|2004}} Значително критичкао преиспитување на делото на Бауер се случило од средината на 1980-тите. Во анкетата на критичарите кон крајот на 1990-тите за најголемите хрватски филмски режисери на сите времиња, Бауер го освоил второто место, зад [[Крешо Голик]]. {{Sfn|Kragić|2007}} == Филмографија == === Режија === * [[1953]] — [[Син галеб (филм)|Син галеб]] * [[1955]] — [[Милиони на островот]] * [[1956]] — [[Не врти се сине (филм)|Не врти се сине]] * [[1957]] — [[Само луѓе]] * [[1959]] — [[Три Ани]] * [[1961]] — [[Мартин во облаците (филм)|Мартин во облаците]] * [[1962]] — [[Прекубројната]] * [[1963]] — [[Лице в лице (филм)|Лице в лице]] * [[1964]] — [[Николетина Бурсаќ (филм)|Николетина Бурсаќ]] * [[1965]] — [[Да се дојде и да се остане]] * [[1967]] — [[Четвртиот сопатник]] * [[1975]] — [[Зимување во Јакобсфелд (филм)|Зимовање во Јакобсфелс]] * [[1976]] — [[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]] * [[1978]] — [[Бошко Буха (филм)|Бошко Буха]] === Сценарио === * [[1953]] — [[Син галеб (филм)|Син галеб]] * [[1956]] — [[Не врти се сине (филм)|Не врти се сине]] (заедно сo [[Арсен Диклиќ]]) * [[1959]] — [[Три Ани]] (заедно со Арсен Диклиќ) * [[1962]] — [[Прекубројната]] (заедно со [[Крешимир Голик]]) * [[1964]] — [[Николетина Бурсаќ (филм)|Николетина Бурсаќ]] (заедно со [[Бранко Ќопиќ]]) * [[1967]] — [[Четвртиот сопатник]] * [[1975]] — [[Зимување во Јакобсфелд (филм)|Зимовање во Јакобсфелс]] (заедно со Арсен Диклиќ) * [[1976]] — [[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]] (заедно со Арсен Диклиќ) == Награди и одликувања == * '''Филмски фестивал во Пула''':<ref>[http://www.filmski-programi.hr/baza_redatelj.php?id=82 filmski-programi.hr]</ref> ** [[1956]] — [[Златна арена]] за режија на филмот „Не врти се сине“ ** [[1962]] — Награда ЦК на Народната младина на Југославија за режија на филмот „Прекубројната“ ** [[1963]] — Златна арена за режијана филмот „Лице в лице“ ** [[1975]] — Сребрена арена за сценарио на филмот „Зимување во Јакобсфелд“ ** [[1976]] — Бронзана арена за режију и Сребрна арена за сценарио филма „Салаш у Малом риту“ ** [[1980]] — Велика златна арена за целокупни филмски опус и ауторски допринос филму * Републичка награда на [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]] „Владимир Назор“ за животно дело * [[Орден на заслуги за народот|Орден на заслуги за народот со сребрен ѕвезда]] * [[Орден на братството и единството|Орден братства и јединства со златен венец]] == Наводи == {{наводи}} == Литература == == Надворешни врски == * {{IMDb name|id=0061763|name=Бранко Бауер}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бауер, Бранко}} [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] [[Категорија:Луѓе од Дубровник]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Статии со извори на српски (sr)]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Статии со hCards]] mnzz3ug94au5penlfr2bucirwkfbxyu 5562500 5562499 2026-05-23T05:23:07Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5562500 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Бранко Бауер<br/>Branko Bauer | image = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1921|2|18|df=y}} | birth_place = [[Дубровник]], [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]] | death_date = {{death date and age|2002|4|11|1921|2|18|df=y}} | death_place = [[Загреб]], [[Република Хрватска]] | years_active = 1950–1982<ref name="filmografija">{{Наведено списание|url=http://www.hfs.hr/doc/ljetopis/hfl30-web.pdf|title=Branko Bauer – filmografija|journal=Hrvatski filmski ljetopis|issue=30|pages=25–28|date=June 2002|publisher=[[Croatian Film Association]], [[Croatian State Archives]] and Croatian Society of Film Critics|location=Zagreb|language=hr|access-date=19 March 2018}}</ref> | occupation = Режисер, сценарист | spouse = | awards = [[Награда „Владимир Назаор“]] за животно остварување во филмот (1980) }} '''Бранко Бауер''' (18 февруари 1921 &#x2013; 11 април 2002) — [[Хрватска|хрватски]] филмски [[режисер]]. Се смета за водечка фигура на класичното наративно кино во хрватската и југословенската кинематографија од 1950-тите. == Животопис == Бауер се заинтересирал за киното уште како ученик. За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], тој ги посетувал месните кина во Загреб, кои биле многу популарни за време на нацистичката окупација. Неговиот татко Чедомир Бауер и тој ја криеле нивната еврејска станарка Љерка Фрајбергер од [[Усташи|хрватската усташка]] полиција во 1942 година. Како резултат на овие постапки, [[Јад Вашем]] ги почестил двајцата како [[Праведници меѓу народите]] во 1992 година. Во 1949 година, Бранко почнал да работи во студиото [[Јадран филм|„Јадран филм“]] со седиште во Загреб како режисер на документарни филмови. Неговиот деби игран филм бил детскиот авантуристички филм од 1953 година „''Синиот галеб“'' ''(Sinji galeb)'', кој ја издвоил неговата работа од тогашните југословенски продукции преку живописен визуелен стил и природна глума. == Избрани дела == === ''Не врти се сине'' === Бауер станал еден од најпочитуваните режисери во Југославија по неговиот трет филм, воениот трилер од 1956 година ''[[Не врти се сине (филм)|„Не врти се сине“]]'' (''Ne okreći se sine''). Филмот раскажува приказна за борец на отпорот од Втората светска војна кој бега од воз на пат кон [[Јасеновац (логор)|концентрациониот логор Јасеновац]] и се враќа во Загреб во обид да го пронајде својот син и да им се придружи на [[Југословенски партизани|партизаните]] во хрватската заднина. Сепак, тој сфаќа дека неговиот син е во [[Усташи|усташки]] интернат и дека му е испран мозокот. Јунакот успева да избега од градот со својот син, но во текот на нивното патување, тој е принуден да го лаже својот син за нивните постапки. Филмот е лабаво заснован на трилерот на [[Керол Рид]] ''„Чуден човек“'', а неговата последна сцена - која била и вдахновение за насловот на филмот - била вдахнета од филмот на [[Компанија Волт Дизни|Дизни]] „''[[Бамби|Бамби“]]''.{{Sfn|Pavičić|2004}} === ''Три девојки по име Ана'' === Следниот филм на Бауер бил играниот филм од 1957 година ''[[Само луѓе|„Само луѓе]]'' “ (''Samo ljudi''), [[мелодрама]] вдахновена од филмовите на [[Даглас Серк]]. Филмот доживеал критички неуспех, главно затоа што мелодрамата не се сметала за сериозен жанр во комунистичка Југославија во 1950-тите. По тој филм, Бауер работел за македонска продуцентска компанија и го направи „''[[Три Ани]]“'' (''Tri Ane''; 1959), филм под влијание на [[Неореализам (филм)|неореализмот]], понекогаш споредуван со ''[[Умберто Д|„Умберто Д.“]]'' од [[Виторио де Сика]] . ''„Три Ани“'' раскажува приказна за еден старец кој живее сам верувајќи дека неговата ќерка била убиена во Втората светска војна како дете. Одеднаш, човекот добива информации дека таа можела да преживее и сега веројатно живее како возрасна личност во згрижувачко семејство. Грубото, автентично прикажување на повоената сиромаштија и пониските класи на општеството од страна на Бауер не било добредојдено од страна на власта, а филмот никогаш не бил прикажан во кината, но денес често се смета за „заборавено ремек-дело“ на Бауер и негов најдобар филм. Следните два филма на Бауер биле комерцијално поуспешни - комедијата од 1961 година ''[[Мартин во облаците (филм)|„Мартин во облаците]]'' “ (''Martin u oblacima''); и филмот од 1962 година ''„Прекубројна“'' ( ''Prekobrojna'', 1962), кој ја претставил [[Милена Дравиќ]] како идна југословенска суперѕвезда. === ''Лице в лице'' === Веројатно најпознатиот филм на Бауер е филмот „''[[Лице в лице (филм)|Лице в лице“]]'' од 1963 година (''Licem u lice''), филм кој се смета за прв југословенски политички филм. Раскажува приказна за бунтовнички работник кој го предизвикува управителот за време на состанок на комунистичката партија во огромно градежно претпријатие. Иако првично се сметал за контроверзен поради неговата политичка содржина, филмот на крајот добил поддршка од комунистичките функционери, што меѓу режисерите било разбрано како зелено светло за поотворено прикажување на општествено контроверзни теми. Српскиот режисер [[Живоин Павловиќ (режисер)|Живојин Павловиќ]] рекол дека „''Лице в лице''“ бил „најважниот филм снимен во Југославија до тоа време“.<ref>{{Harvnb|Škrabalo|1998}}, cited in {{Harvnb|Pavičić|2003}}</ref> == Подоцнежна кариера == Во текот на 1960-тите, југословенските филмови се префрлиле на модернизмот, а Бауер не можел да се смести во авторско кино. Во 1960-тите тој режирал два неуспешни модернистички филма, а потоа не можел да добие средства за своите нови кино проекти.{{Sfn|Hribar|2002}} Во текот на 1970-тите, тој ја режирал [[Телевизиска серија|ТВ-серијата]] ''„[[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]]''“ (1976), воена драма сместена во [[Војводина]], едно од најзапаметните дела на југословенската телевизија. == Прием кај критиката == Во текот на 1950-тите и 1960-тите, Бауер бил сметан за мајстор на југословенското кино и уживал почит и од владата и од неговите колеги. Иако неговите филмови никогаш не го доведувале во прашање режимот, доминантниот сет вредности во овие филмови бил опишан како „старомоден“ и „буржоаски“: наместо вообичаеното величење на младоста и револуцијата, неговите филмови често ги фалеле пристојните, стари семејства од средната класа. Типичните херои на Бауер ги правеле правилните морални избори, не вдахновени од идеологија, туку водени од чувство на чест. Современиот хрватски режисер Хрвоје Хрибар еднаш напишал дека „Бауер имал чувство за слепата точка на [комунистичката] идеологија, па затоа ги ставал своите филмови на место каде што била што е можно поблиску, а сепак најмалку влијателна“.{{Sfn|Hribar|2002}} {{Sfn|Pavičić|2004}} Сепак, до крајот на 1960-тите и 1970-тите, со подемот на модернистичкото кино, Бауер бил турнат настрана. Кон крајот на 1970-тите, неговите дела беа повторно откриени од младите критичари како еден вид југословенска верзија на старите холивудски мајстори. Словенечкиот филмски историчар [[Стојан Пелко]] во ''Енциклопедијата за руско и источноевропско кино'' на [[Британски филмски институт|Британскиот филмски институт]] напишал дека „Бауер беше за југословенските критичари она што Хокс и Форд беа за француските критичари на Новиот бран“.{{Sfn|Pavičić|2004}} Значително критичкао преиспитување на делото на Бауер се случило од средината на 1980-тите. Во анкетата на критичарите кон крајот на 1990-тите за најголемите хрватски филмски режисери на сите времиња, Бауер го освоил второто место, зад [[Крешо Голик]]. {{Sfn|Kragić|2007}} == Филмографија == === Режија === * [[1953]] — [[Син галеб (филм)|Син галеб]] * [[1955]] — [[Милиони на островот]] * [[1956]] — [[Не врти се сине (филм)|Не врти се сине]] * [[1957]] — [[Само луѓе]] * [[1959]] — [[Три Ани]] * [[1961]] — [[Мартин во облаците (филм)|Мартин во облаците]] * [[1962]] — [[Прекубројната]] * [[1963]] — [[Лице в лице (филм)|Лице в лице]] * [[1964]] — [[Николетина Бурсаќ (филм)|Николетина Бурсаќ]] * [[1965]] — [[Да се дојде и да се остане]] * [[1967]] — [[Четвртиот сопатник]] * [[1975]] — [[Зимување во Јакобсфелд (филм)|Зимовање во Јакобсфелс]] * [[1976]] — [[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]] * [[1978]] — [[Бошко Буха (филм)|Бошко Буха]] === Сценарио === * [[1953]] — [[Син галеб (филм)|Син галеб]] * [[1956]] — [[Не врти се сине (филм)|Не врти се сине]] (заедно сo [[Арсен Диклиќ]]) * [[1959]] — [[Три Ани]] (заедно со Арсен Диклиќ) * [[1962]] — [[Прекубројната]] (заедно со [[Крешимир Голик]]) * [[1964]] — [[Николетина Бурсаќ (филм)|Николетина Бурсаќ]] (заедно со [[Бранко Ќопиќ]]) * [[1967]] — [[Четвртиот сопатник]] * [[1975]] — [[Зимување во Јакобсфелд (филм)|Зимовање во Јакобсфелс]] (заедно со Арсен Диклиќ) * [[1976]] — [[Салашот во Мали Рит (филм)|Салашот во Мали Рит]] (заедно со Арсен Диклиќ) == Награди и одликувања == * '''Филмски фестивал во Пула''':<ref>[http://www.filmski-programi.hr/baza_redatelj.php?id=82 filmski-programi.hr]</ref> ** [[1956]] — [[Златна арена]] за режија на филмот „Не врти се сине“ ** [[1962]] — Награда ЦК на Народната младина на Југославија за режија на филмот „Прекубројната“ ** [[1963]] — Златна арена за режијана филмот „Лице в лице“ ** [[1975]] — Сребрена арена за сценарио на филмот „Зимување во Јакобсфелд“ ** [[1976]] — Бронзана арена за режију и Сребрна арена за сценарио филма „Салаш у Малом риту“ ** [[1980]] — Велика златна арена за целокупни филмски опус и ауторски допринос филму * Републичка награда на [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]] „Владимир Назор“ за животно дело * [[Орден на заслуги за народот|Орден на заслуги за народот со сребрен ѕвезда]] * [[Орден на братството и единството|Орден братства и јединства со златен венец]] == Наводи == {{наводи}} == Литература == * {{наведено списание|url=http://www.hfs.hr/doc/ljetopis/hfl30-web.pdf|title=Šesta rola, Kraj|journal=Hrvatski filmski ljetopis|last=Hribar|first=Hrvoje|author-link=Hrvoje Hribar|issue=30|pages=3–7|date=June 2002|publisher=[[Croatian Film Association]], [[Croatian State Archives]] and Croatian Society of Film Critics|location=Zagreb|language=hr|access-date=17 March 2018}} *{{наведено списание | url=http://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=108735 | title=Izazovi "Amerike" u hrvatskom filmu i pisanju o filmu – esej o postupnoj realizaciji naslovne metafore | trans-title=The Challenges of "America" in the Croatian Film and Writings on Film – An Essay on Gradual Realisation of the Main Metaphor | last=Kragić | first=Bruno | journal=Dani Hvarskoga kazališta | issue=1 | volume=33 | date=May 2007 | pages=527–536 | language=hr | format=PDF | access-date=9 October 2012 }} * {{наведено списание|url=http://www.hfs.hr/doc/ljetopis/hfl34-web.pdf|title=Igrani filmovi Fadila Hadžića|trans-title=Fadil Hadžić's feature films|journal=Hrvatski filmski ljetopis|last=Pavičić|first=Jurica|author-link=Jurica Pavičić|volume=9|issue=34|pages=3–38|date=June 2003|publisher=[[Croatian Film Association]], [[Croatian State Archives]] and Croatian Society of Film Critics|location=Zagreb|language=hr|access-date=12 November 2014}} * {{наведено списание|url=http://www.hfs.hr/doc/ljetopis/hfl37-web.pdf|title=Žanr i ideologija u filmu ''Ne okreći se sine''|journal=Hrvatski filmski ljetopis|last=Pavičić|first=Jurica|author-link=Jurica Pavičić|issue=37|pages=63–72|date=March 2004|publisher=[[Croatian Film Association]], [[Croatian State Archives]] and Croatian Society of Film Critics|location=Zagreb|language=hr|access-date=17 March 2018}} * {{наведена книга|last=Škrabalo|first=Ivo|author-link=Ivo Škrabalo|title=101 godina hrvatskog filma, 1896-1997|publisher=NZ Globus|location=Zagreb|year=1998|language=hr}} == Надворешни врски == * {{IMDb name|id=0061763|name=Бранко Бауер}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бауер, Бранко}} [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]] [[Категорија:Луѓе од Дубровник]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Починати во 2002 година]] [[Категорија:Родени во 1921 година]] [[Категорија:Статии со извори на српски (sr)]] [[Категорија:Статии со извори на хрватски (hr)]] [[Категорија:Статии со hCards]] o9oq4lj45e7moob1cfo9hnam14d8j9a 1 1395614 5562501 2026-05-23T05:23:53Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562501 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1395615 5562502 2026-05-23T05:26:07Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1332024991|Rajko Grlić]]“ 5562502 wikitext text/x-wiki {{Почетна кутија}} {{S-ach}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Pula Film Festival]] |- {{succession box|title=[[Златна арена за најдобра режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=1984<br />'''за ''[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]'' '''|before=[[Срѓан Карановиќ]]<br />for ''[[Нешто измеѓу]]''|after=[[Емир Кустурица]]<br />за ''[[Татко на службен пат]]''}} |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=2010<br />'''за ''[[Нека остане меѓу нас (филм)|Нека остане меѓу нас]]'' '''|before=[[Горан Девиќ]] & [[Звонимир Јуриќ]]<br />for ''[[Црнци (филм)|Црнци]]''|after=[[Далибор Матаниќ]]<br />for ''[[Татко (филм од 2011)|Татко]]''}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Tokyo International Film Festival]] |- {{succession box|title=Голема награда<br />Рајко Грлиќ|years=1989<br />'''за ''[[Летото на белите рози (филм)|Летото на белите рози]]'' '''|before=[[Ву Тианминг]]<br />за ''[[Стариот бунар (филм)|Стариот бунар]]''|after=[[Џон Сејлс]]<br />за ''[[Град на надеж (филм од 1991)|Град на надеж]]''}} {{s-end}}'''Рајко Грлиќ''' (роден на 2 септември 1947 година) - [[Хрватска|хрватски]] [[филмски режисер]], продуцент и сценарист. Тој е професор по [[филмска теорија]] на [[Универзитет Охајо|Универзитетот во Охајо]] и уметнички директор на [[Мотовунски филмски фестивал|Мотовунскиот филмски фестивал]] во [[Мотовун]], [[Хрватска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|title=:: School of Film @ Ohio University – Rajko Grlic ::|work=finearts.ohio.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902072054/http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|archive-date=2006-09-02}}</ref> == Животопис == Рајко Грлиќ е роден во 1947 година во [[Загреб]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|ФНР Југославија]]. Неговиот татко бил [[Данко Грлиќ]], познат хрватски филозоф. Семејството на Грлиќ (Герлих) по таткова страна дошло во Загреб од [[Шварцвалд]], [[Германија]] во 19 век, додека неговата мајка Ева (моминско Израел) била од еврејско семејство од Сараево.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.blic.rs/Kultura/48182/U-Beograd--rado-dolazim|title=U Beograd rado dolazim|last=Šuvar|first=Mira|date=6 July 2008|access-date=2013-01-18|publisher=[[Blic]]|language=sr}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.6yka.com/novost/87278/rajko-grlic-pizdarija-je-kad-danas-vele-da-se-nije-smjelo-slaviti-bozic.-cak-smo-ga-i-mi-ateisti-slavili|title=Rajko Grlić: Pizdarija je kad danas vele da se nije smjelo slaviti Božić.|date=16 August 2015|access-date=2015-08-16|publisher=[[Buka (magazine)|Buka]]|language=sr}}</ref> Дипломирал на Филмскиот факултет при Академијата за сценски уметности во Прага (FAMU) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|title=Rajko Grlic|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230223714/http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|archive-date=30 December 2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> истовремено со [[Емир Кустурица]], босански филмски режисер. За време на хрватската војна за независност, Грлиќ се преселил во САД. Во 2017 година, Грлиќ ја потпишал Декларацијата за заеднички јазик на [[Хрвати|Хрватите]], [[Срби|Србите]], [[Бошњаци|Бошњаците]] и [[Црногорци|Црногорците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca|last=Derk|first=Denis|date=28 March 2017|location=Zagreb|pages=6–7|language=sh|trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear|issn=0350-5006|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|archive-date=20 September 2017|accessdate=5 June 2019}}</ref> [[Податотека:The_Film_Maker,_USA,_Mr._Rajko_Grlic_addressing_a_press_conference,_at_the_47th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2016),_in_Panaji,_Goa_on_November_23,_2016.jpg|десно|мини|250x250пкс|Рајко Грлиќ (десно), IFFI (2016)]] == Филмографија == === Како режисер === <nowiki>*</nowiki>„[[И да пукне, нека пукне]]“ (1974), <nowiki>*</nowiki>„[[Браво маестро (филм)|Браво маестро]]“ (1978), <nowiki>*</nowiki>„[[Само еднаш се љуби (филм)|Само еднаш се љуби]]“ (1981), <nowiki>*</nowiki>„[[Во челустите на животот]]“ (1984), <nowiki>*</nowiki>„[[За среќа се потребни тројца]]“ (1986), <nowiki>*</nowiki>„[[Летото на белите рози (филм)|Ѓаволски рај]]“ (1989), <nowiki>*</nowiki>„[[Чаруга]]“ (1991), <nowiki>*</nowiki>„[[Жозефина (филм)|Жозефина]]“ (2002), <nowiki>*</nowiki>„[[Караула (филм)|Караула]]“ (2006), <nowiki>*</nowiki>„[[Нека остане меѓу нас]]“ (2010) и <nowiki>*</nowiki>„[[Устав на Република Хрватска (филм)|Устав на Република Хрватска]]“ (2016). == Поврзано == * [[Прашка филмска школа]] == Наводи == == Надворешни врски == * [http://www.rajkogrlic.com/ Официјален сајт на Рајко Грлиќ] * {{Imdb име|id=0342748|name=Rajko Grlić}} * [https://web.archive.org/web/20110728122243/http://www.translocal.org/revolutioniloveyou/grlic.html Интервју со Грлиќ] [[Категорија:Хрватски Евреи]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Хрватски атеисти]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1947 година]] 8f3ej82dto0ipacsi2kug4tija1nv50 5562503 5562502 2026-05-23T05:35:26Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5562503 wikitext text/x-wiki '''Рајко Грлиќ''' (роден на 2 септември 1947 година) — [[Хрватска|хрватски]] [[филмски режисер]], продуцент и сценарист. Тој е професор по [[филмска теорија]] на [[Универзитет Охајо|Универзитетот во Охајо]] и уметнички директор на [[Мотовунски филмски фестивал|Мотовунскиот филмски фестивал]] во [[Мотовун]], [[Хрватска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|title=:: School of Film @ Ohio University – Rajko Grlic ::|work=finearts.ohio.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902072054/http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|archive-date=2006-09-02}}</ref> == Животопис == Рајко Грлиќ е роден во 1947 година во [[Загреб]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|ФНР Југославија]]. Неговиот татко бил [[Данко Грлиќ]], познат хрватски филозоф. Семејството на Грлиќ (Герлих) по таткова страна дошло во Загреб од [[Шварцвалд]], [[Германија]] во 19 век, додека неговата мајка Ева (моминско Израел) била од еврејско семејство од Сараево.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.blic.rs/Kultura/48182/U-Beograd--rado-dolazim|title=U Beograd rado dolazim|last=Šuvar|first=Mira|date=6 July 2008|access-date=2013-01-18|publisher=[[Blic]]|language=sr}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.6yka.com/novost/87278/rajko-grlic-pizdarija-je-kad-danas-vele-da-se-nije-smjelo-slaviti-bozic.-cak-smo-ga-i-mi-ateisti-slavili|title=Rajko Grlić: Pizdarija je kad danas vele da se nije smjelo slaviti Božić.|date=16 August 2015|access-date=2015-08-16|publisher=[[Buka (magazine)|Buka]]|language=sr}}</ref> Дипломирал на Филмскиот факултет при Академијата за сценски уметности во Прага (FAMU) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|title=Rajko Grlic|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230223714/http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|archive-date=30 December 2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> истовремено со [[Емир Кустурица]], босански филмски режисер. За време на хрватската војна за независност, Грлиќ се преселил во САД. Во 2017 година, Грлиќ ја потпишал Декларацијата за заеднички јазик на [[Хрвати|Хрватите]], [[Срби|Србите]], [[Бошњаци|Бошњаците]] и [[Црногорци|Црногорците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca|last=Derk|first=Denis|date=28 March 2017|location=Zagreb|pages=6–7|language=sh|trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear|issn=0350-5006|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|archive-date=20 September 2017|accessdate=5 June 2019}}</ref> [[Податотека:The_Film_Maker,_USA,_Mr._Rajko_Grlic_addressing_a_press_conference,_at_the_47th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2016),_in_Panaji,_Goa_on_November_23,_2016.jpg|десно|мини|250x250пкс|Рајко Грлиќ (десно), IFFI (2016)]] == Филмографија == === Како режисер === * „[[И да пукне, нека пукне]]“ (1974), * „[[Браво маестро (филм)|Браво маестро]]“ (1978), * „[[Само еднаш се љуби (филм)|Само еднаш се љуби]]“ (1981), * „[[Во челустите на животот]]“ (1984), * „[[За среќа се потребни тројца]]“ (1986), * „[[Летото на белите рози (филм)|Ѓаволски рај]]“ (1989), * „[[Чаруга]]“ (1991), * „[[Жозефина (филм)|Жозефина]]“ (2002), * „[[Караула (филм)|Караула]]“ (2006), * „[[Нека остане меѓу нас]]“ (2010) и * „[[Устав на Република Хрватска (филм)|Устав на Република Хрватска]]“ (2016). == Поврзано == * [[Прашка филмска школа]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.rajkogrlic.com/ Официјален сајт на Рајко Грлиќ] * {{Imdb име|id=0342748|name=Рајко Грлиќ}} * [https://web.archive.org/web/20110728122243/http://www.translocal.org/revolutioniloveyou/grlic.html Интервју со Грлиќ] {{Почетна кутија}} {{S-ach}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Пулски филмски фестивал]] |- {{succession box|title=[[Златна арена за најдобра режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=1984<br />'''за ''[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]'' '''|before=[[Срѓан Карановиќ]]<br />for ''[[Нешто помеѓу]]''|after=[[Емир Кустурица]]<br />за ''[[Татко на службен пат]]''}} |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=2010<br />'''за ''[[Нека остане меѓу нас (филм)|Нека остане меѓу нас]]'' '''|before=[[Горан Девиќ]] & [[Звонимир Јуриќ]]<br />for ''[[Црнци (филм)|Црнци]]''|after=[[Далибор Матаниќ]]<br />for ''[[Татко (филм од 2011)|Татко]]''}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Токиски меѓународен филмски фестивал]] |- {{succession box|title=Голема награда<br />Рајко Грлиќ|years=1989<br />'''за ''[[Летото на белите рози (филм)|Летото на белите рози]]'' '''|before=[[Ву Тианминг]]<br />за ''[[Стариот бунар (филм)|Стариот бунар]]''|after=[[Џон Сејлс]]<br />за ''[[Град на надеж (филм од 1991)|Град на надеж]]''}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Грлиќ, Рајко}} [[Категорија:Хрватски Евреи]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Хрватски атеисти]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1947 година]] 7yioxzv94e0gytqsag250o9i4yq91hw 5562504 5562503 2026-05-23T05:37:45Z P.Nedelkovski 47736 поправки 5562504 wikitext text/x-wiki '''Рајко Грлиќ''' (роден на 2 септември 1947 година) — [[Хрватска|хрватски]] [[филмски режисер]], продуцент и сценарист. Тој е професор по [[филмска теорија]] на [[Универзитет Охајо|Универзитетот во Охајо]] и уметнички директор на [[Мотовунски филмски фестивал|Мотовунскиот филмски фестивал]] во [[Мотовун]], [[Хрватска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|title=:: School of Film @ Ohio University – Rajko Grlic ::|work=finearts.ohio.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902072054/http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|archive-date=2006-09-02}}</ref> == Животопис == Рајко Грлиќ е роден во 1947 година во [[Загреб]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|ФНР Југославија]]. Неговиот татко бил [[Данко Грлиќ]], познат хрватски филозоф. Семејството на Грлиќ (Герлих) по таткова страна дошло во Загреб од [[Шварцвалд]], [[Германија]] во 19 век, додека неговата мајка Ева (моминско Израел) била од еврејско семејство од Сараево.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.blic.rs/Kultura/48182/U-Beograd--rado-dolazim|title=U Beograd rado dolazim|last=Šuvar|first=Mira|date=6 July 2008|access-date=2013-01-18|publisher=[[Blic]]|language=sr}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.6yka.com/novost/87278/rajko-grlic-pizdarija-je-kad-danas-vele-da-se-nije-smjelo-slaviti-bozic.-cak-smo-ga-i-mi-ateisti-slavili|title=Rajko Grlić: Pizdarija je kad danas vele da se nije smjelo slaviti Božić.|date=16 August 2015|access-date=2015-08-16|publisher=[[Buka (magazine)|Buka]]|language=sr}}</ref> Дипломирал на Филмскиот факултет при Академијата за сценски уметности во Прага (FAMU) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|title=Rajko Grlic|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230223714/http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|archive-date=30 December 2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> истовремено со [[Емир Кустурица]], босански филмски режисер. За време на хрватската војна за независност, Грлиќ се преселил во САД. Во 2017 година, Грлиќ ја потпишал Декларацијата за заеднички јазик на [[Хрвати|Хрватите]], [[Срби|Србите]], [[Бошњаци|Бошњаците]] и [[Црногорци|Црногорците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca|last=Derk|first=Denis|date=28 March 2017|location=Zagreb|pages=6–7|language=sh|trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear|issn=0350-5006|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|archive-date=20 September 2017|accessdate=5 June 2019}}</ref> [[Податотека:The_Film_Maker,_USA,_Mr._Rajko_Grlic_addressing_a_press_conference,_at_the_47th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2016),_in_Panaji,_Goa_on_November_23,_2016.jpg|десно|мини|250x250пкс|Рајко Грлиќ (десно), IFFI (2016)]] == Филмографија == === Како режисер === * „[[И да пукне, нека пукне]]“ (1974), * „[[Браво маестро (филм)|Браво маестро]]“ (1978), * „[[Само еднаш се љуби (филм)|Само еднаш се љуби]]“ (1981), * „[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]“ (1984), * „[[За среќа се потребни тројца]]“ (1986), * „[[Летото на белите рози (филм)|Ѓаволски рај]]“ (1989), * „[[Чаруга]]“ (1991), * „[[Жозефина (филм)|Жозефина]]“ (2002), * „[[Караула (филм)|Караула]]“ (2006), * „[[Нека остане меѓу нас]]“ (2010) и * „[[Устав на Република Хрватска (филм)|Устав на Република Хрватска]]“ (2016). == Поврзано == * [[Прашка филмска школа]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.rajkogrlic.com/ Официјален сајт на Рајко Грлиќ] * {{Imdb име|id=0342748|name=Рајко Грлиќ}} * [https://web.archive.org/web/20110728122243/http://www.translocal.org/revolutioniloveyou/grlic.html Интервју со Грлиќ] {{Почетна кутија}} {{S-ach}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Пулски филмски фестивал]] |- {{succession box|title=[[Златна арена за најдобра режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=1984<br />'''за ''[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]'' '''|before=[[Срѓан Карановиќ]]<br />за ''[[Нешто помеѓу]]''|after=[[Емир Кустурица]]<br />за ''[[Татко на службен пат]]''}} |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=2010<br />'''за ''[[Нека остане меѓу нас (филм)|Нека остане меѓу нас]]'' '''|before=[[Горан Девиќ]] & [[Звонимир Јуриќ]]<br />за ''[[Црнци (филм)|Црнци]]''|after=[[Далибор Матаниќ]]<br />за ''[[Татко (филм од 2011)|Татко]]''}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Токиски меѓународен филмски фестивал]] |- {{succession box|title=Голема награда<br />Рајко Грлиќ|years=1989<br />'''за ''[[Летото на белите рози (филм)|Летото на белите рози]]'' '''|before=[[Ву Тианминг]]<br />за ''[[Стариот бунар (филм)|Стариот бунар]]''|after=[[Џон Сејлс]]<br />за ''[[Град на надеж (филм од 1991)|Град на надеж]]''}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Грлиќ, Рајко}} [[Категорија:Хрватски Евреи]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Хрватски атеисти]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1947 година]] 5cblfq1x43rrw8u0of8ratzw00wg2eh 5562505 5562504 2026-05-23T05:38:24Z P.Nedelkovski 47736 5562505 wikitext text/x-wiki '''Рајко Грлиќ''' (роден на 2 септември 1947 година) — [[Хрватска|хрватски]] [[филмски режисер]], продуцент и сценарист. Тој е професор по [[филмска теорија]] на [[Универзитет Охајо|Универзитетот во Охајо]] и уметнички директор на [[Мотовунски филмски фестивал|Мотовунскиот филмски фестивал]] во [[Мотовун]], [[Хрватска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|title=:: School of Film @ Ohio University – Rajko Grlic ::|work=finearts.ohio.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902072054/http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|archive-date=2006-09-02}}</ref> == Животопис == Рајко Грлиќ е роден во 1947 година во [[Загреб]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|ФНР Југославија]]. Неговиот татко бил [[Данко Грлиќ]], познат хрватски филозоф. Семејството на Грлиќ (Герлих) по таткова страна дошло во Загреб од [[Шварцвалд]], [[Германија]] во 19 век, додека неговата мајка Ева (моминско Израел) била од еврејско семејство од Сараево.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.blic.rs/Kultura/48182/U-Beograd--rado-dolazim|title=U Beograd rado dolazim|last=Šuvar|first=Mira|date=6 July 2008|access-date=2013-01-18|publisher=[[Blic]]|language=sr}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.6yka.com/novost/87278/rajko-grlic-pizdarija-je-kad-danas-vele-da-se-nije-smjelo-slaviti-bozic.-cak-smo-ga-i-mi-ateisti-slavili|title=Rajko Grlić: Pizdarija je kad danas vele da se nije smjelo slaviti Božić.|date=16 August 2015|access-date=2015-08-16|publisher=[[Buka (magazine)|Buka]]|language=sr}}</ref> Дипломирал на Филмскиот факултет при Академијата за сценски уметности во Прага (FAMU) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|title=Rajko Grlic|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230223714/http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|archive-date=30 December 2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> истовремено со [[Емир Кустурица]], босански филмски режисер. За време на хрватската војна за независност, Грлиќ се преселил во САД. Во 2017 година, Грлиќ ја потпишал Декларацијата за заеднички јазик на [[Хрвати|Хрватите]], [[Срби|Србите]], [[Бошњаци|Бошњаците]] и [[Црногорци|Црногорците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca|last=Derk|first=Denis|date=28 March 2017|location=Zagreb|pages=6–7|language=sh|trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear|issn=0350-5006|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|archive-date=20 September 2017|accessdate=5 June 2019}}</ref> [[Податотека:The_Film_Maker,_USA,_Mr._Rajko_Grlic_addressing_a_press_conference,_at_the_47th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2016),_in_Panaji,_Goa_on_November_23,_2016.jpg|десно|мини|250x250пкс|Рајко Грлиќ (десно), IFFI (2016)]] == Филмографија == === Како режисер === * „[[И да пукне, нека пукне]]“ (1974), * „[[Браво маестро (филм)|Браво маестро]]“ (1978), * „[[Само еднаш се љуби (филм)|Само еднаш се љуби]]“ (1981), * „[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]“ (1984), * „[[За среќа се потребни тројца]]“ (1986), * „[[Летото на белите рози (филм)|Ѓаволски рај]]“ (1989), * „[[Чаруга]]“ (1991), * „[[Жозефина (филм)|Жозефина]]“ (2002), * „[[Караула (филм)|Караула]]“ (2006), * „[[Нека остане меѓу нас]]“ (2010) и * „[[Устав на Република Хрватска (филм)|Устав на Република Хрватска]]“ (2016). == Поврзано == * [[Прашка филмска школа]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.rajkogrlic.com/ Официјален сајт на Рајко Грлиќ] * {{Imdb име|id=0342748|name=Рајко Грлиќ}} * [https://web.archive.org/web/20110728122243/http://www.translocal.org/revolutioniloveyou/grlic.html Интервју со Грлиќ] {{Почетна кутија}} {{S-ach}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Пулски филмски фестивал]] |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=1984<br />'''за ''[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]'' '''|before=[[Срѓан Карановиќ]]<br />за ''[[Нешто помеѓу]]''|after=[[Емир Кустурица]]<br />за ''[[Татко на службен пат]]''}} |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=2010<br />'''за ''[[Нека остане меѓу нас (филм)|Нека остане меѓу нас]]'' '''|before=[[Горан Девиќ]] & [[Звонимир Јуриќ]]<br />за ''[[Црнци (филм)|Црнци]]''|after=[[Далибор Матаниќ]]<br />за ''[[Татко (филм од 2011)|Татко]]''}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Токиски меѓународен филмски фестивал]] |- {{succession box|title=Голема награда<br />Рајко Грлиќ|years=1989<br />'''за ''[[Летото на белите рози (филм)|Летото на белите рози]]'' '''|before=[[Ву Тианминг]]<br />за ''[[Стариот бунар (филм)|Стариот бунар]]''|after=[[Џон Сејлс]]<br />за ''[[Град на надеж (филм од 1991)|Град на надеж]]''}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Грлиќ, Рајко}} [[Категорија:Хрватски Евреи]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Хрватски атеисти]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1947 година]] 21q63vt08sr6q6500kex0qjbqb01464 5562506 5562505 2026-05-23T05:40:01Z P.Nedelkovski 47736 додадена/изменета предлошка 5562506 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Личност | name = Рајко Грлиќ<br/>Rajko Grlić | image = Rajko Grilić 280508.jpg | caption = <small>Грлиќ на премиерата ''[[Не е крај]]'' во мај 2008.</small> | image_size= 250px | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|1947|9|2|df=y}} | birth_place = [[Загреб]], [[НР Хрватска]], [[ФНР Југославија]] | parents = {{plainlist| *[[Данко Грлиќ]] *[[Ева Грлиќ|Ева Израел]]}} | death_date = | death_place = | yearsactive = 1974 – до денес | awards = '''[[Златна палма (Кан)|Златна палма во Кан]]'''<br />'''Номиниран''' 1978 ''Браво маестро''<br />'''[[Златна арена за режија]]'''<br />1984 ''Во челустите на животот''<br />'''[[Токиски меѓународен филмски фестивал|Токиска голема награда]]'''<br />1989 ''Летото на белите рози''<br />'''[[Меѓународен филмски фестивал во Сан Себастијан|Златна школка на Сан Себастијан]]'''<br />'''Номиниран''' 2006 ''Караула'' }} '''Рајко Грлиќ''' (роден на 2 септември 1947 година) — [[Хрватска|хрватски]] [[филмски режисер]], продуцент и сценарист. Тој е професор по [[филмска теорија]] на [[Универзитет Охајо|Универзитетот во Охајо]] и уметнички директор на [[Мотовунски филмски фестивал|Мотовунскиот филмски фестивал]] во [[Мотовун]], [[Хрватска]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|title=:: School of Film @ Ohio University – Rajko Grlic ::|work=finearts.ohio.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20060902072054/http://www.finearts.ohio.edu/film/pages/fac-staff/rajko_grlic.htm|archive-date=2006-09-02}}</ref> == Животопис == Рајко Грлиќ е роден во 1947 година во [[Загреб]], [[Социјалистичка Република Хрватска|СР Хрватска]], [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|ФНР Југославија]]. Неговиот татко бил [[Данко Грлиќ]], познат хрватски филозоф. Семејството на Грлиќ (Герлих) по таткова страна дошло во Загреб од [[Шварцвалд]], [[Германија]] во 19 век, додека неговата мајка Ева (моминско Израел) била од еврејско семејство од Сараево.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.blic.rs/Kultura/48182/U-Beograd--rado-dolazim|title=U Beograd rado dolazim|last=Šuvar|first=Mira|date=6 July 2008|access-date=2013-01-18|publisher=[[Blic]]|language=sr}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.6yka.com/novost/87278/rajko-grlic-pizdarija-je-kad-danas-vele-da-se-nije-smjelo-slaviti-bozic.-cak-smo-ga-i-mi-ateisti-slavili|title=Rajko Grlić: Pizdarija je kad danas vele da se nije smjelo slaviti Božić.|date=16 August 2015|access-date=2015-08-16|publisher=[[Buka (magazine)|Buka]]|language=sr}}</ref> Дипломирал на Филмскиот факултет при Академијата за сценски уметности во Прага (FAMU) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|title=Rajko Grlic|archive-url=https://web.archive.org/web/20081230223714/http://oak.cats.ohiou.edu/~grlic/bio.html|archive-date=30 December 2008|accessdate=2009-07-28}}</ref> истовремено со [[Емир Кустурица]], босански филмски режисер. За време на хрватската војна за независност, Грлиќ се преселил во САД. Во 2017 година, Грлиќ ја потпишал Декларацијата за заеднички јазик на [[Хрвати|Хрватите]], [[Срби|Србите]], [[Бошњаци|Бошњаците]] и [[Црногорци|Црногорците]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vecernji.hr/hrvatska/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|title=Donosi se Deklaracija o zajedničkom jeziku Hrvata, Srba, Bošnjaka i Crnogoraca|last=Derk|first=Denis|date=28 March 2017|location=Zagreb|pages=6–7|language=sh|trans-title=A Declaration on the Common Language of Croats, Serbs, Bosniaks and Montenegrins is About to Appear|issn=0350-5006|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920235101/https://www.vecernji.hr/vijesti/deklaracija-o-zajednickom-jeziku-iz-zagreba-donosi-se-30-ozujka-u-sarajevu-1159142|archive-date=20 September 2017|accessdate=5 June 2019}}</ref> [[Податотека:The_Film_Maker,_USA,_Mr._Rajko_Grlic_addressing_a_press_conference,_at_the_47th_International_Film_Festival_of_India_(IFFI-2016),_in_Panaji,_Goa_on_November_23,_2016.jpg|десно|мини|250x250пкс|Рајко Грлиќ (десно), IFFI (2016)]] == Филмографија == === Како режисер === * „[[И да пукне, нека пукне]]“ (1974), * „[[Браво маестро (филм)|Браво маестро]]“ (1978), * „[[Само еднаш се љуби (филм)|Само еднаш се љуби]]“ (1981), * „[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]“ (1984), * „[[За среќа се потребни тројца]]“ (1986), * „[[Летото на белите рози (филм)|Ѓаволски рај]]“ (1989), * „[[Чаруга]]“ (1991), * „[[Жозефина (филм)|Жозефина]]“ (2002), * „[[Караула (филм)|Караула]]“ (2006), * „[[Нека остане меѓу нас]]“ (2010) и * „[[Устав на Република Хрватска (филм)|Устав на Република Хрватска]]“ (2016). == Поврзано == * [[Прашка филмска школа]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.rajkogrlic.com/ Официјален сајт на Рајко Грлиќ] * {{Imdb име|id=0342748|name=Рајко Грлиќ}} * [https://web.archive.org/web/20110728122243/http://www.translocal.org/revolutioniloveyou/grlic.html Интервју со Грлиќ] {{Почетна кутија}} {{S-ach}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Пулски филмски фестивал]] |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=1984<br />'''за ''[[Во челустите на животот (филм)|Во челустите на животот]]'' '''|before=[[Срѓан Карановиќ]]<br />за ''[[Нешто помеѓу]]''|after=[[Емир Кустурица]]<br />за ''[[Татко на службен пат]]''}} |- {{succession box|title=[[Златна арена за режија]]<br />Рајко Грлиќ|years=2010<br />'''за ''[[Нека остане меѓу нас (филм)|Нека остане меѓу нас]]'' '''|before=[[Горан Девиќ]] & [[Звонимир Јуриќ]]<br />за ''[[Црнци (филм)|Црнци]]''|after=[[Далибор Матаниќ]]<br />за ''[[Татко (филм од 2011)|Татко]]''}} |- ! colspan="3" style="background: #DAA520;" | [[Токиски меѓународен филмски фестивал]] |- {{succession box|title=Голема награда<br />Рајко Грлиќ|years=1989<br />'''за ''[[Летото на белите рози (филм)|Летото на белите рози]]'' '''|before=[[Ву Тианминг]]<br />за ''[[Стариот бунар (филм)|Стариот бунар]]''|after=[[Џон Сејлс]]<br />за ''[[Град на надеж (филм од 1991)|Град на надеж]]''}} {{s-end}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Грлиќ, Рајко}} [[Категорија:Хрватски Евреи]] [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Хрватски атеисти]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1947 година]] 5ywlfdzrki9cq2jv7599qpps4lx6dag 1 1395616 5562507 2026-05-23T05:40:42Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562507 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1395617 5562508 2026-05-23T05:42:18Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1347587320|Veljko Bulajić]]“ 5562508 wikitext text/x-wiki '''Вељко Булајиќ''' (22 март 1928 – 2 април 2024) - црногорски и хрватски филмски [[режисер]]. Булајиќ е добитник на наградата Калинга на [[УНЕСКО]].<ref name="hdfd.hr">{{Наведена мрежна страница|url=https://hdfd.hr/|title=HDFD Naslovna|work=Hrvatsko društvo filmskih djelatnika}}</ref> Поголемиот дел од својот живот го поминал работејќи во [[Хрватска]] и е првенствено познат по режирањето филмови со тематика од [[Втора светска војна|Втората светска војна]] од жанрот [[Партизански филм|партизански филм.]] Според [[Хрватска радио-телевизија|Хрватското јавно радиодифузно претпријатие]], неговите филмови достигнале публика од над 500 милиони гледачи ширум светот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hrt.hr/306402/vijesti/vlakom-bez-voznog-reda-u-povijest-filma-poznato-i-nepoznato-o-veljku-bulajicu|title=Kako sam Titu objasnio da ga ne želim kao glavnog lika "Bitke na Neretvi"|work=Hrt.hr|accessdate=18 October 2016}}</ref> Четирите најгледани југословенски филмови на сите времиња се режирани од Булајиќ.<ref name="vecernji.hr">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/enciklopedija/veljko-bulajic-18073|title=Veljko Bulajić|work=www.vecernji.hr}}</ref> Стриминг услугата MUBI го опишува Булајиќ како „креатор на епски блокбастери по нарачка“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mubi.com/cast/veljko-bulajic|title=Veljko Bulajic|work=MUBI}}</ref> == Младост == Булајиќ е роден во селото Вилуси во близина на [[Никшиќ]], [[Кралство Југославија|Кралство на Србите, Хрватите и Словенците]]. Тој бил борец на отпорот во Втората светска војна, откако се приклучил на [[Југословенски партизани|југословенските партизани]] на 15-годишна возраст.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nacional.hr/danas-92-rodendan-slavi-veljko-bulajic-plakat-za-bitku-na-neretvi-izradio-mu-je-picasso/|title=Veljko Bulajić proslavio 92. rođendan, plakat za 'Bitku na Neretvi' izradio mu je Picasso|date=22 March 2020}}</ref> Булајиќ и неговите двајца постари браќа биле ранети во битка и во еден миг целото негово семејство било затворено во италијански фашистички концентрационен логор.<ref name="xinhuanet.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xinhuanet.com/english/2015-11/05/c_134784277.htm|title=Interview: Famous Croatian director Veljko Bulajic recounts his life in pictures - Xinhua &#124; English.news.cn|work=www.xinhuanet.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209182253/http://www.xinhuanet.com/english/2015-11/05/c_134784277.htm|archive-date=9 February 2018|accessdate=9 August 2022}}</ref> Во интервју од 2015 година за кинеска новинска веб-страница, Булајиќ споделил приказна за тоа како неговиот постар брат бил на железничката станица во Црна Гора кога сојузниците на италијанскиот фашизам ги префрлиле возовите на реката Неретва. „Мојот брат ги нарекол предавници и еден од нив го застрелал, тешко ранувајќи го и тој подоцна починал“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2015-11/05/content_36982560.htm|title=Interview: Famous Croatian director Veljko Bulajic recounts his life in pictures - China.org.cn|work=www.china.org.cn}}</ref> Двајцата преживеани браќа, Вељко и Стеван, подоцна ќе бидат сосценаристи на филмовите ''[[Козара (филм)|„Козара“]]'' и ''[[Битката на Неретва (филм)|„Битката на Неретва“]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vecernji.hr/biografije/veljko-bulajic-73|title=Veljko Bulajić|work=Vecernji.hr|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917092548/http://www.vecernji.hr/biografije/veljko-bulajic-73|archive-date=17 September 2016|accessdate=18 October 2016}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://djecija-knjiga.ba/products/author/stevan-bulajic|title=Dječija Knjiga- Knjige od pisca|work=Djecija-knjiga.ba|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616014012/http://djecija-knjiga.ba/products/author/stevan-bulajic|archive-date=16 June 2018|accessdate=18 October 2016}}</ref> По Втората светска војна, Булајиќ бил стациониран во базата на [[Југословенска народна армија|Југословенската народна армија]] во [[Загреб]]. Тука Булајиќ ја пронашол својата страст кон филмот, што го навело да продолжи студии на италијанскиот Експериментален центар за кинематографија под менторство на Чезаре Заватини.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=z6KOL-DnxIkC&q=veljko+bulajic+centro+sperimentale&pg=PA57|title=Liberated Cinema: The Yugoslav Experience, 1945-2001|last=Goulding|first=Daniel J.|date=2 September 2002|publisher=Indiana University Press|isbn=0253342104|via=Google Books}}</ref> Потоа работел како асистент на италијанските филмски легенди [[Федерико Фелини]], [[Џузепе де Сантис]], [[Марио Солдати]], [[Луиџи Зампа]] и [[Виторио де Сика|Виторио Де Сика]] пред да се врати во Југославија. За време на неговиот престој во Рим, Вељко се спријателил со [[Софија Лорен]] и [[Карло Понти]], кои многу години подоцна ќе го посетат на одмори во Хрватска и Црна Гора.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://express.24sata.hr/top-news/sophia-loren-koliko-lijepa-toliko-pametna-picasso-mi-je-plakat-napravio-za-par-boca-vina-27112|title='Sophia Loren? Koliko lijepa, toliko pametna. Picasso mi je plakat napravio za par boca vina'}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.24sata.hr/show/ovako-je-pricao-veljko-bulajic-2021-godine-cijelim-svojim-bicem-bio-sam-posvecen-filmu-974614|title=Ovako je pričao Veljko Bulajić 2021. Godine: 'Cijelim svojim bićem bio sam posvećen filmu'|date=3 April 2024}}</ref> == Кариера == Булајиќ прво продуцирал два кратки филма, пред да го направи својот дебитантски игран филм „''[[Воз без возен ред|Воз без возен ред“]]'' . Филмот бил сложена драма што се занимава со интеракциите меѓу луѓето кои насилно ги напуштаат своите предци за да се преселат во нова, но неразвиена земјоделска земја. Неговото деби било голем успех, што му донело влез на [[Кански филмски фестивал|Канскиот филмски фестивал]] и можност за една од најпрестижните филмски награди во светот, Златната палма.<ref name="hdfd.hr">{{Наведена мрежна страница|url=https://hdfd.hr/|title=HDFD Naslovna|work=Hrvatsko društvo filmskih djelatnika}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=m62PDwAAQBAJ&q=cannes+bulajic+train+without+a+timetable&pg=PT656|title=Lonely Planet Croatia|last=Planet|first=Lonely|last2=Dragicevich|first2=Peter|last3=Ham|first3=Anthony|last4=Lee|first4=Jessica|date=1 April 2019|publisher=Lonely Planet|isbn=9781788685153|via=Google Books}}</ref> Филмот му донел и четири награди на Фестивалот на југословенскиот филм (денес познат како [[Пулски филмски фестивал]]) и награда од градот [[Загреб]].<ref name="vecernji.hr">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/enciklopedija/veljko-bulajic-18073|title=Veljko Bulajić|work=www.vecernji.hr}}</ref> Неговите следни два филма, „Атомска воена невеста“ и „Бум град“, исто така биле наградени со неколку златни и сребрени награди во различни категории на Фестивалот на југословенскиот филм.<ref name="vecernji.hr" /> „Атомска воена невеста“ бил номиниран и за [[Златен лав]] на [[Венецијански филмски фестивал|Венецискиот филмски фестивал]] во 1960 година, што ја прави втората номинација на Булајиќ за една од наградите на „Големата тројка“ на меѓународните филмски фестивали ([[Златен лав]] во Венеција, [[Златна палма]] во Кан и Златна мечка во Берлин).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imdb.com/name/nm0119819/awards|title=Veljko Bulajic|work=IMDb}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.projectcasting.com/tips-and-advice/what-is-the-biggest-film-festival/|title=What Are The Biggest Film Festivals?|last=Casting|first=Project|date=13 January 2020}}</ref> Во 1962 година, неговиот филм ''[[Козара (филм)|„Козара“]]'' му донел меѓународно внимание, бидејќи повторно ја освоил [[Голема златна арена за најдобар филм|Големата златна арена за најдобар филм]] на Фестивалот на југословенскиот филм, а филмот премиерно бил прикажан во најголемиот музеј во светот, францускиот [[Лувр]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mku.gov.me/en/news/156505/Promotion-of-the-monograph-Veljko-Bulajic-Train-without-a-schedule-in-the-history-of-cinema-the-Ministry-of-Culture.html|title=Details|work=Mku.gov.me|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422192147/https://mku.gov.me/en/news/156505/Promotion-of-the-monograph-Veljko-Bulajic-Train-without-a-schedule-in-the-history-of-cinema-the-Ministry-of-Culture.html|archive-date=22 April 2021|accessdate=18 October 2016}}</ref> Филмот бил пријавен на 3-тиот Меѓународен филмски фестивал во Москва, каде што ја освоил Златната награда.<ref name="Moscow1963">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1963|title=3rd Moscow International Film Festival (1963)|work=MIFF|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116210707/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1963|archive-date=16 January 2013|accessdate=25 November 2012}}</ref> Булајиќ бил член на жирито на 4-тиот Меѓународен филмски фестивал во Москва.<ref name="Moscow1965">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1965|title=4th Moscow International Film Festival (1965)|work=MIFF|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116145645/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1965|archive-date=16 January 2013|accessdate=2 December 2012}}</ref> Филмот бил прикажан и на Меѓународниот филмски фестивал во Сан Франциско.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://history.sffs.org/films/film_details.php?id=2677|title=Kozara &#124; San Francisco Film Festival|work=history.sffs.org}}</ref> Во 1969 година тој го напишал и режирал легендарниот воен филм „''[[Битката на Неретва (филм)|Битката кај Неретва“]]'' во кој главните улоги ги толкуваат [[Орсон Велс]] и Јул Бринер. Филмот го гледале повеќе од 350 милиони луѓе ширум светот<ref name="xinhuanet.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xinhuanet.com/english/2015-11/05/c_134784277.htm|title=Interview: Famous Croatian director Veljko Bulajic recounts his life in pictures - Xinhua &#124; English.news.cn|work=www.xinhuanet.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209182253/http://www.xinhuanet.com/english/2015-11/05/c_134784277.htm|archive-date=9 February 2018|accessdate=9 August 2022}}</ref> и е на листата на најскапи филмови на неанглиско говорно подрачје. [[Пабло Пикасо]] создал еден од промотивните постерите за филмот, еден од само двата филмски постери што шпанскиот уметник некогаш ги создал. Наместо плаќање, Пикасо и Булајиќ се согласиле Булајиќ да му обезбеди на Пикасо гајба југословенско вино. <ref name="noizz.rs">{{Наведена мрежна страница|url=https://noizz.rs/kultura/kako-je-pablo-pikaso-napravio-plakat-za-bitku-na-neretvi-za-12-flasa-vina/dv2l64j|title=Kako je Pablo Pikaso napravio plakat za "Bitku na Neretvi" za 12 flaša vina|date=25 January 2017|work=Noizz.rs}}</ref> Двајцата се сретнале на Телевизискиот фестивал во Монте Карло неколку години пред „Неретва“ кога, како што е опишано подолу, Булајиќ ја зел наградата „Златна нимфа“ за неговиот документарец [[Скопје '63|„Скопје '63“]] за катастрофалниот земјотрес во главниот град на Македонија. Пикасо решил да присуствува на фестивалот откако му бил прикажан преглед на филмот од Марсел Ашард.<ref name="noizz.rs" /> Саундтракот за „Неретва“ го создал композиторот добитник на Оскар, [[Бернард Херман]] <ref name="balkaninside.com">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.balkaninside.com/pablo-picassos-contribution-to-the-film-battle-on-the-neretva-river/|title=Pablo Picasso's contribution to the film Battle on the Neretva River|archive-url=https://web.archive.org/web/20160629163811/http://www.balkaninside.com/pablo-picassos-contribution-to-the-film-battle-on-the-neretva-river/|archive-date=29 June 2016|accessdate=27 May 2016}}</ref>, а филмот бил номиниран за [[Оскар за најдобар странски филм]].<ref name="Oscars1970">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1970|title=The 42nd Academy Awards (1970) Nominees and Winners|work=oscars.org|accessdate=16 November 2011}}</ref> Претседателот [[Јосип Броз-Тито|Јосип Броз Тито]] и првата дама [[Јованка Броз]], [[Омар Шариф]] и [[Софија Лорен]] присуствувале на премиерата на филмот во [[Сараево]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bljesak.info/kultura/film-tv/bulajiceva-neretva-danas-bi-kostala-100-milijuna-dolara/230688|title=Bulajićeva ''Neretva'' danas bi koštala 100 milijuna dolara|work=Bljesak.info}}</ref> <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dnevnik.hr/vijesti/hrvatska/slovenci-zele-od-srbije-prisvojiti-film-bitka-na-neretvi-a-redatelj-veljko-bulajic-porucuje-da-je-film-hrvatski---503212.html|title=Redatelj "Bitke na Neretvi" Veljko Bulajić šokiran slovenskim zahtjevom prema Srbiji: "Ni jedni ni drugi nemaju veze s tim filmom"|work=Dnevnik.hr}}</ref> Тогашниот гувернер на Калифорнија и иден претседател на САД, [[Роналд Реган|Роналд Реган,]] присуствувал на американската премиера. Во едно интервју од 2020 година, Булајиќ изјавил дека Реган му рекол приватно на собир во [[Беверли Хилс]] дека тој (Реган) не може да го поднесе [[Орсон Велс|Орсон Велс,]] но дека се согласува дека Велс е многу добар актер.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nacional.hr/danas-92-rodendan-slavi-veljko-bulajic-plakat-za-bitku-na-neretvi-izradio-mu-je-picasso/|title=Veljko Bulajić proslavio 92. rođendan, plakat za 'Bitku na Neretvi' izradio mu je Picasso|date=22 March 2020}}</ref> На 16 јануари 2018 година, владата на [[Словенија|Република Словенија]] поднела формално барање до [[Србија|Република Србија]], барајќи изворните снимки од филмот да бидат доставени во Словенија и официјално признати како дел од нејзиното национално културно наследство.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jutarnji.hr/kultura/film-i-televizija/sukob-zbog-bitke-na-neretvi-slovenci-objasnili-zasto-zele-bulajicev-film-u-srbiji-tvrde-da-je-ljubljana-izgubila-pravo-na-povrat-umjetnicke-bastine-6937995|title=Jutarnji list - SUKOB ZBOG 'BITKE NA NERETVI' Slovenci objasnili zašto žele Bulajićev film, u Srbiji tvrde da je Ljubljana izgubila pravo na povrat umjetničke baštine|date=16 January 2018|work=www.jutarnji.hr}}</ref> Булајиќ одговорил преку хрватските медиуми дека ниту Словенците ниту Србите немаат право на филмот бидејќи тој бил хрватска продукција.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/kultura/bulajic-neretvu-su-radili-hrvati-a-ne-srbi-i-slovenci-1220164|title=Bulajić: Neretvu su radili Hrvati, a ne Srbi i Slovenci|work=www.vecernji.hr}}</ref> Во времето кога филмот бил објавен, сите три земји биле дел од [[Југославија]]. Во едно интервју од 2014 година, Булајиќ го припишал успехот на „Неретва“ на нејзиниот неконвенционален заплет кој вклучува само 15 минути пукање и битки, додека остатокот е посветен на приказната за тоа како ранетите биле спасени и згрижени.<ref name="auto2">{{Наведена мрежна страница|url=https://evarazdin.hr/magazin/intervjui/veljko-bulajic-gdje-je-i-sto-danas-radi-redatelj-bitke-na-neretvi-310330/|title=Veljko Bulajić: Gdje je i što danas radi redatelj "Bitke na Neretvi"|date=25 May 2014|work=evarazdin.hr}}</ref> Премиерата на филмот на Булајиќ ''[[Атентатот во Сараево (филм од 1975)|„Атентатот на Сараево“]]'' била лично организирана од првата дама на Италија, Виторија Леоне.<ref name="auto1">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nacional.hr/danas-92-rodendan-slavi-veljko-bulajic-plakat-za-bitku-na-neretvi-izradio-mu-je-picasso/|title=Veljko Bulajić proslavio 92. rođendan, plakat za 'Bitku na Neretvi' izradio mu je Picasso|date=22 March 2020}}</ref> Во филмот глумеле холивудските глумци [[Кристофер Пламер]], [[Максимилијан Шел]] и [[Флоринда Болкан]] <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.imdb.com/title/tt0073660/|title=Atentat u Sarajevu|date=31 October 1975}}</ref> Во 2017 година, Булајиќ започнал со снимање на она што се верува дека е неговиот последен долгометражен филм. Во филмот „Бегство кон морето“ глуми актерот од [[Игра на тронови (ТВ-серија)|„Игра на тронови“]], Том Влашиха, како германски војник изгубен зад непријателските линии во Втората светска војна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tportal.hr/showtime/clanak/poznati-glumac-iz-igre-prijestolja-glumi-u-bulajicevu-filmu-20170323|title=Glumac iz 'Igre prijestolja' pozirao u partizanskoj uniformi|date=8 March 2017|work=tportal.hr}}</ref> Во ноември 2020 година, филмот на Булајиќ [[Скопје '63|„Скопје '63“]] бил вклучен на листата на 10-те најдобри хрватски документарни филмови на сите времиња, според група од 38 филмски критичари.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.vecernji.hr/kultura/h-8-je-najbolji-hrvatski-igrani-film-svih-vremena-odlucili-kriticari-1448623|title=H-8 je najbolji hrvatski igrani film svih vremena, odlučili kritičari|work=www.vecernji.hr|language=hr}}</ref> [[Категорија:Хрватски сценаристи]] [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Никшиќани]] [[Категорија:Починати во 2024 година]] [[Категорија:Родени во 1928 година]] i7jxgju8qqknp51mv6nlqftmfujtv06 0 1395618 5562510 2026-05-23T06:27:39Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] Податотека:Holy... 5562510 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витезите на Тркалезната маса''', или '''витезите на кралот Артур''' — ликови од британскиот [[Артуријана|епос за кралот Артур]] и од подоцнежните витешки романи и дела од жанрот [[фантазија (литература)|фантазија]]. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 луѓе. Некои од витезите, најверојатно, имале реални историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Светиот Граал|Светил Граал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на Ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на вилата Моргана). * Ивејн (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: The Knights of the Round Table] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] dxp2p1ppfqp9xzalnojkbqhcef8nsdw 5562511 5562510 2026-05-23T06:29:06Z Andrew012p 85224 5562511 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''', или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на Ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на вилата Моргана). * Ивејн (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: The Knights of the Round Table] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] kyft5akjcyke8s56fqzef5o8drqydc5 5562513 5562511 2026-05-23T06:29:26Z Andrew012p 85224 5562513 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на Ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на вилата Моргана). * Ивејн (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: The Knights of the Round Table] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] n4egpv8sc7djvzphinff1yl70wfmc0f 5562514 5562513 2026-05-23T06:31:08Z Andrew012p 85224 /* Наводи */ 5562514 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на вилата Моргана). * Ивејн (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: Витези на Тркалезната маса] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] kfglpcaov2y0l9kue1f95uvz9mlxyh0 5562516 5562514 2026-05-23T06:34:13Z Andrew012p 85224 /* Список на витези */ 5562516 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на самовилата Моргана). * Ивејн (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: Витези на Тркалезната маса] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] bqtqk86qlmsvfcha926ouu8idcrbs2y 5562517 5562516 2026-05-23T06:35:29Z Andrew012p 85224 /* Список на витези */ 5562517 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на [[Моргана|Моргана ле Феј]]). * Ивејн (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: Витези на Тркалезната маса] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] jcco6fjghgzm099rhgph4yjmp2jfgek 5562519 5562517 2026-05-23T06:37:14Z Andrew012p 85224 /* Извори на легендите */ 5562519 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на [[Моргана|Моргана ле Феј]]). * [[Ивејн]] (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: Витези на Тркалезната маса] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] 0s0agt2ijv06jrmtghqiz878toz282x 5562547 5562519 2026-05-23T08:42:39Z Andrew012p 85224 5562547 wikitext text/x-wiki {{Тековна катастрофа | name = Земјотрес во Скопје (2026) | event = земјотрес | areas = Епицентарот е во Скопската котлина... | notes = Локалните власти препорачуваат... }} [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на [[Моргана|Моргана ле Феј]]). * [[Ивејн]] (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: Витези на Тркалезната маса] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] e5gdxmotm11da6f6sqmr0eltf4q04h3 5562548 5562547 2026-05-23T08:43:38Z Andrew012p 85224 Отповикана преработката [[Special:Diff/5562547|5562547]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]]) 5562548 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Apparition saint graal.jpg|thumb|десно|280px|Појавувањето на [[Свет грал|Светиот грал]] пред [[кралот Артур]] и витезите на Тркалезната маса на празникот [[Духовден]]. [[Минијатура]] од [[Ракопис|ракописот]] „Ланселот и Светиот грал“. 1405–1407 г.]] [[Податотека:Holy-grail-round-table-bnf-ms fr-116F-f610v-15th-detail.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Витезите на Тркалезната маса и видението на Светиот грал. 1475 г.]] '''Витези на Тркалезната маса''' или '''витези на кралот Артур''' — ликови од британскиот еп за кралот Артур и од подоцнежните [[Витешки роман|витешки романи]] и дела од жанрот фантазија. Според некои легенди, бројот на витезите изнесувал и до 150 души. Некои од витезите, најверојатно, имале вистински историски прототипи. Во голем дел од делата, главна преокупација на витезите е потрагата по мистичниот [[Свет грал]]. == Извори на легендите == Додека самиот [[Кралот Артур|крал Артур]] е изворен [[Келти|келтски]] ([[Брити|бритски]]) јунак, за неговите витези пишувале автори на дворски романи од најразлични националности — велшки, германски, англиски и француски. Најпознати меѓу нив се [[Кретјен де Троа]] (XII век), [[Волфрам фон Ешенбах]] (XII век), анонимните автори на „[[Вулгатски циклус|Вулгатскиот циклус]]“ (XIII век) и зборникот „[[Мабиногион]]“. Повеќето од овие автори го користеле кралството на Артур само како место каде што новите витези јунаци — [[Гавејн]], [[Ланселот]], [[Галахад]], [[Персивал]] и други — ги извршувале своите подвизи, додека самиот крал Артур честопати бил потиснуван во втор план.<ref name="sapek">[[Анджеј Сапковски]]. [http://denshorin.mars-x.ru/liter/sapkovsky3.html „Светот на кралот Артур“]</ref><ref name="popova">''Попова М. К.''. Легендата за кралот Артур во културата на елизабетанска Англија // Митот во културата на ренесансата. — Москва: Наука, 2003. — С. 294—300.</ref> Овие раздвоени јунаци во единствено братство конечно ги обединил сер [[Томас Мелори]] во неговиот монументален зборник „[[Смртта на Артур]]“. == Список на витези == [[Податотека:Boys King Arthur - N. C. Wyeth - p38.jpg|thumb|десно|280px|Сер Ланселот (десно) на турнир.]] [[Податотека:John Pettie (1839-1893) - The Vigil - N01582 - National Gallery.jpg|thumb|десно|280px|Сер [[Гавејн]], внук на Артур.]] Бидејќи [[Витез|витезите]] на Тркалезната маса се ликови од различни уметнички дела што често се менувале при прераскажувањето и препишувањето, невозможно е да се утврди нивниот точен и конечен список. Дури и бројот на витезите се разликува кај различни автори, а на моменти е и сосема фантастичен: во француските текстови од [[XIII век]] се споменуваат 150, 240 и 366 витези, додека во поемата „[[Брут (Лајамон)|Брут]]“ на [[Лајамон]] се наведени дури 1.600 витези. Во подоцнежните периоди станало вообичаено да се нагласува нивната избраност и да се ограничува нивната бројка: [[Џон Драјден]] опишувал 12 витези, а [[Валтер Скот]] — 16 витези што биле беспрекорни во [[Витештво|витешкиот]] [[бонтон]]. Во средновековната книжевност не се наведени никакви единствени или доследни правила и принципи според кои се формирало членството во овој сојуз. Се споменува само дека на Тркалезната маса заседавале најдобрите или најважните витези. Меѓу постојаните ликови што се појавуваат во голем број книги, можат да се издвојат следниве витези: * [[Гавејн]] — внук на Артур од сестра и негова „десна рака“, главен лик во многу романи. * [[Ланселот]] — непобедлив витез што извршил безброј подвизи, но на крајот се вљубил во сопругата на Артур, кралицата [[Гиневра]], што станало причина за пропаста на кралството. * [[Галахад]] — син на Ланселот, безгрешен и свет витез одгледан од монаси; пронаоѓач на [[Свет грал|Светиот грал]]. * [[Персивал]] (во велшките извори: Передур) — уште еден од клучните витези што трагаат по Гралот. * Ламорак — брат на Персивал. * Борс — сопатник на Персивал и еден од пронаоѓачите на Гралот. * Кеј — млечен брат на Артур и негов [[сенешал]]. Во легендите најчесто е прикажан како комичен лик, фалбаџија и кукавица. * [[Мордред]] — внук или син на Артур, кој го предал кралот и се обидел насилно да ја преземе власта. * Браќата на Гавејн: ** Гарет (наречен „Белоракиот“) — помлад брат на Гавејн, кој од скромност првично работел како слуга во дворот пред да стане витез. ** Гахерис — уште еден помлад брат на Гавејн и негов [[Штитоносец|оруженосец]]. ** Агравејн — брат на Гавејн, Гахерис и Гарет. Во сојуз со Мордред ја разоткрил тајната врска меѓу Ланселот и Гиневра. * Уриен — зет на Артур (сопруг на [[Моргана|Моргана ле Феј]]). * [[Ивејн]] (Оуен) — син на Уриен и на лошата волшебничка Моргана, кој наспроти намерите на мајка си станал благороден витез. * Герент — витез, чиј историски прототип бил вистинскиот велшки крал Герајнт ап Ербин. * Бедивер — последниот преживеан витез по кобната битка кај Камлан. Покрај нив, кон овој циклус се приклучува и прозаичниот „[[Роман за Тристан и Изолда]]“. Иако [[Тристан и Изолда|Тристан]], според главното дејство, му служи на кралот Марк, а не на Артур, во оваа верзија на романот (за разлика од поетските варијанти) исто така се присутни мотивите за потрагата по Светиот грал. == Тркалезната маса == [[Податотека:King_Arthur_and_the_Knights_of_the_Round_Table.jpg|thumb|десно|280px|Еврар д’Еспенк. Кралот Артур и неговите витези зад Тркалезната маса, 1470 г.]] За Тркалезната маса за првпат раскажува англонорманскиот поет [[Вас (поет)|Вас]] околу 1150 г. во своите приказни за кралот Артур. Во тоа време во [[Европа]] цветало т.н. „местништво“ — строги феудални правила и норми според кои се одредувал рангот на благородничките семејства и нивните членови. Овие правила го диктирале нивниот однос при назначување на воена служба, административна функција или при учество во официјални свечености. Формален израз на моќта во овој систем било правото да се седи што е можно поблиску до [[суверен|владетелот]]. Поради ова, меѓу [[Феудализам|феудалците]] често избувнувале жестоки кавги за првенство на местото, кои неретко завршувале со крвави вооружени судири. Според легендата, кралот Артур го вовел токму тркалезниот облик на масата со цел учесниците на гозбите да не се расправаат за тоа кој седи на подобро место и сите да се чувствуваат еднакви и рамноправни. Подоцна, приказните за кралот Артур масовно се рашириле низ [[фолклор|фолклорот]] и европската книжевност, каде Тркалезната маса станала една од неговите главни препознатливи својства. Во 1284 г., англискиот крал [[Едвард I]] ја собрал својата верзија на Тркалезна маса во [[Карнарвоншир]] за да го прослави покорувањето на [[Велс]]. Во јануари 1344 г., неговиот внук [[Едвард III]], кој бил голем обожавател на артуријанските митови и дворските обичаи, создал сопствено витешко општество на Тркалезната маса во [[Замок Виндзор|Виндзорскиот замок]]. Според записите на хроничарот Адам Муримут, кралот најпрвин организирал голем [[Витешки турнир|витешки турнир]], а потоа и „раскошна вечера, со која ги поставил темелите на својата Тркалезна маса и примил заклетви од неколку грофови, барони и витези“. По ова, кралот наредил во замокот да се изгради огромна тркалезна камена градба со пречник од околу 60 метри покриена со ќерамиди, во која се наоѓала салата за гозби со голема тркалезна маса. Во 1348 или 1349 г., Едвард III свикал уште една Тркалезна маса во [[Личфилд]], каде што покрај него заседавале 17 витези. Меѓутоа, набргу по воениот поход во Франција и Битката кај Креси, кралот се откажал од оваа идеја и на местото на Тркалезната маса го основал познатиот витешки [[Ред на Подвеската]]. Во англискиот град [[Винчестер]] и денес се чува историски дрвен експонат на Тркалезна маса со 24 места, околу која низ вековите се организираат почесни собири со цел да се зачува трајноста на оваа средновековна традиција. == Литература == * [http://www.timelessmyths.com/arthurian/roundtable.html ''Timeless Myths — Knights of the Round Table''] * ''Karl Langosch.''&#x20;König Artus und seine Tafelrunde.&#x20;— Stuttgart: Reclam, 1980.&#x20;— <nowiki>ISBN 3-15-029945-4</nowiki>. == Поврзано == * [[Кралот Артур|Крал Артур]] * [[Свет грал]] * [[Ред на Подвеската]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Commons category|Knights of the Round Table}} * [http://www.earlybritishkingdoms.com/arthur/knights.html EBK: Витези на Тркалезната маса] [[Категорија:Витези]] [[Категорија:Легенда за крал Артур]] 0s0agt2ijv06jrmtghqiz878toz282x 1 1395619 5562512 2026-05-23T06:29:16Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5562512 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 10 1395620 5562521 2026-05-23T07:46:43Z Andrew012p 85224 Andrew012p ја премести страницата [[Предлошка:Current disaster]] на [[Предлошка:Тековна катастрофа]] 5562521 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Тековна катастрофа]] 6vzrlt7fkysql9x2x4dndoxeimgmsvh 10 1395621 5562531 2026-05-23T08:17:21Z Buli 2648 Создадена страница со: {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span st... 5562531 wikitext text/x-wiki {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:17em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на Кнежевството Бугарија''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна бугарска црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} 0bd086fbpkortroe48yv68v0a927zi5 5562532 5562531 2026-05-23T08:24:48Z Buli 2648 5562532 wikitext text/x-wiki {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |height=200 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:17em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на Кнежевството Бугарија''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна бугарска црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} 7ia6vjnj606kfgsfrwij93nm5qzlnax 5562536 5562532 2026-05-23T08:29:26Z Buli 2648 5562536 wikitext text/x-wiki <div style="height:50px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:17em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на Кнежевството Бугарија''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна бугарска црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} c0y9ad671m7pe4k07ycbfc57fdizdmg 5562539 5562536 2026-05-23T08:32:59Z Buli 2648 5562539 wikitext text/x-wiki <div style="height:50px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:17em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна бугарска црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} n1o1234gx22824ptyxeeqgenu0sxr0b 5562541 5562539 2026-05-23T08:34:01Z Buli 2648 5562541 wikitext text/x-wiki <div style="height:80px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:17em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна бугарска црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} ay3sw5zk59wvlhl4pc5j5lduspd6yt2 5562550 5562541 2026-05-23T08:53:32Z Buli 2648 5562550 wikitext text/x-wiki <div style="height:80px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1880 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:17em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турската војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} sybf3qjxy1schyd6mf3wef8dnda7spp 5562553 5562550 2026-05-23T08:59:12Z Buli 2648 5562553 wikitext text/x-wiki <div style="height:80px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1885 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:16em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:13em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-10em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турска војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} gd63ocidvinyh5qp0jyoqacv6xk1ryd 5562555 5562553 2026-05-23T09:00:53Z Buli 2648 5562555 wikitext text/x-wiki <div style="height:80px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1885 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:16em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:13em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-11em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:10em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турска војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} ksoeujj05pyh5y9o5e79qcfdwzgt94m 5562557 5562555 2026-05-23T09:03:01Z Buli 2648 5562557 wikitext text/x-wiki <div style="height:80px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1885 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:16em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:13em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-11em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-8em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турска војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} 1zj4eqi4gbsanpdm7h3a53m118498i4 5562558 5562557 2026-05-23T09:04:15Z Buli 2648 5562558 wikitext text/x-wiki <div style="height:80px;"></div> {{Horizontal timeline | border=none; |from=1820 |to=1885 |styleAntiPopes-boxcolour=#DD4444 |styleAntiPopes-border=none;border:2px solid #E20000 |row1=note |row1-1-text=<span style="display:block; width:16em; line-height:1em;">'''1829'''<br>''Издадена е книгата Древните и денешните Бугари на [[Јуриј Венелин]]''</span> |row1-1-at=1829 |row1-1-lift=-5em |row1-1-shift=-5em |row1-2-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1835'''<br>''Отворено е првото световно [[Априловска гимназија|училиште]] на бугарски јазик во Габрово''</span> |row1-2-at=1835 |row1-2-lift=-9em |row1-2-shift=-5em |row1-3-text=<span style="display:block; width:13em; line-height:1em;">'''1844'''<br>''Прво печатено издание на [[Историја словенобугарска]] на Паисиј Хилендарски''</span> |row1-3-at=1844 |row1-3-lift=-5em |row1-3-shift=-5em |row1-4-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1856'''<br>''Отворено е првото [[читалиште]] во Свиштов''</span> |row1-4-at=1856 |row1-4-lift=-4em |row1-4-shift=-5em |row1-5-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1858'''<br>''Првата бугарска гимназија е отворена во [[Болград]], Русија''</span> |row1-5-at=1858 |row1-5-lift=-11em |row1-5-shift=-5em |row1-6-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1862'''<br>''Формирана е [[Бугарска легија|Првата бугарска легија]] во Белград''</span> |row1-6-at=1862 |row1-6-lift=-6em |row1-6-shift=-5em |row1-7-text=<span style="display:block; width:12em; line-height:1em;">'''1869'''<br>''Создавање на [[Бугарска академија на науките|БКД]] во Браила, Романија''</span> |row1-7-at=1869 |row1-7-lift=-10em |row1-7-shift=-5em |row1-8-text=<span style="display:block; width:20em; line-height:1em;">'''1870'''<br>''Формирана е [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]''</span> |row1-8-at=1870 |row1-8-lift=-4em |row1-8-shift=-5em |row1-9-text=<span style="display:block; width:15em; line-height:1em;">'''1878'''<br>''Берлински конгрес: Создавање на [[Кнежевство Бугарија|Кнежевството Бугарија]]''</span> |row1-9-at=1878 |row1-9-lift=-7em |row1-9-shift=-5em |row17=timeline |row17-style=styleDefault |row17-1-to=1830 |row17-2-to=1870 |row17-2-style=styleAntiPopes |row17-3-text=Црковна борба за самостојна црква |row18=timeline |row18-style=styleDefault |row18-1-to=1876 |row18-2-to=1876 |row18-2-style=styleAntiPopes |row18-3-text=[[Априлско востание]] |row19=timeline |row19-style=styleDefault |row19-1-to=1877 |row19-2-to=1878 |row19-2-style=styleAntiPopes |row19-3-text=[[Руско-турска војна (1877-1878)|Руско-турска војна (1877-1878)]] |row2=scale |axis-nudge=-0.8em }} sbn0c5k9sqr750n7evrtii0dpzyscr8 10 1395622 5562549 2026-05-23T08:51:55Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|}}}|size={{{големина_на_слика|}}}|upright={{{испр... 5562549 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|}}}|size={{{големина_на_слика|}}}|upright={{{исправено|}}}|pattern=frameless|alt={{{алт|}}}|title={{{алт|}}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = {{#if:{{{сопственик|}}}{{{надлежност|}}}{{{земја|}}}{{{местоположба|}}}|Општи информации}} | label2 = Сопственик | data2 = {{{сопственик|}}} | label3 = Надлежност | data3 = {{{надлежност|}}} | label4 = Земја | data4 = {{{земја|}}} | label5 = Местоположба | data5 = {{{местоположба|}}} | header6 = {{#if:{{{тип|}}}{{{статус|}}}{{{технологија|}}}{{{главна_цел|}}}|Технички детали}} | label7 = Тип на систем | data7 = {{{тип|}}} | label8 = Моментален статус | data8 = {{{статус|}}} | label9 = Технологија | data9 = {{{технологија|}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|}}} | header11 = {{#if:{{{почеток|}}}{{{автоматизација|}}}|Хронологија}} | label12 = Воведен во | data12 = {{{почеток|}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|}}} | header14 = {{#if:{{{администратор|}}}{{{мрежно_место|}}}|Управување}} | label15 = Администратор | data15 = {{{администратор|}}} | label16 = Мрежно место | data16 = {{#if:{{{мрежно_место|}}}|[{{{мрежно_место}}} Официјална страница]}} }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|сопственик|надлежност|земја|местоположба|тип|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|администратор|мрежно_место}}</includeonly> jsr0i7vgksjofrhimyr0f1axnytfg7g 5562551 5562549 2026-05-23T08:55:56Z Andrew012p 85224 5562551 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|CCTV camera icon.svg}}}|size={{{големина_на_слика|120px}}}|upright={{{исправено|}}}|pattern=frameless|alt={{{алт|}}}|title={{{алт|}}}}} | caption = {{{опис|Систем за видеонадзор и автоматско препознавање прекршоци}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Тип на систем | data7 = Национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Моментален статус | data8 = {{{статус|Активен (Проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технология | data9 = {{{технологија|ANPR (Препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|Јавна безбедност, превенција од криминал и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012 година}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026 година}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> b1wczxl6leopn8mz9mmbat7d6bka5lt 5562552 5562551 2026-05-23T08:57:33Z Andrew012p 85224 5562552 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|CCTV camera icon.svg}}}|size={{{големина_на_слика|120px}}}|upright={{{исправено|}}}|pattern=frameless|alt={{{алт|}}}|title={{{алт|}}}}} | caption = {{{опис|Систем за видеонадзор и автоматско препознавање прекршоци}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Тип на систем | data7 = Национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Моментален статус | data8 = {{{статус|Активен (Проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технология | data9 = {{{технологија|ANPR (Препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|Јавна безбедност, превенција од криминал и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012 година}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026 година}}} | header14 = Управување | label15 = Centrala / Operator | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> 24h4c5dvrfokhbjvy9hvn80a3asa0f6 5562559 5562552 2026-05-23T09:05:45Z Andrew012p 85224 5562559 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Тип на систем | data7 = Национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Моментален статус | data8 = {{{статус|Активен (Проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|ANPR (Препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|Јавна безбедност, превенција од криминал и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012 година}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026 година}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> limd69k94iyz70uscujbg2ndej9ox74 5562560 5562559 2026-05-23T09:08:44Z Andrew012p 85224 5562560 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Вид систем | data7 = национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Тековна состојба | data8 = {{{статус|активна (проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|ANPR (препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|јавна безбедност, спречување од злодела и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> 0467mbsi15w66mi755f0rw3l0ioblub 5562562 5562560 2026-05-23T09:10:46Z Andrew012p 85224 5562562 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Вид систем | data7 = национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Тековна состојба | data8 = {{{статус|активна (проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|АПРТ (препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|јавна безбедност, спречување од злодела и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> 3q9548dmrfxg19tzg2bs4tivmkk1hnp 5562567 5562562 2026-05-23T09:15:03Z Andrew012p 85224 5562567 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{{слика}}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Вид систем | data7 = национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Тековна состојба | data8 = {{{статус|активна (проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|АПРТ (препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|јавна безбедност, спречување од злодела и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> byiswd31k5xpbbcay6yipl6dddjpbkb 5562570 5562567 2026-05-23T09:17:59Z Andrew012p 85224 5562570 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; border-bottom: 3px solid #3182ce; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Вид систем | data7 = национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Тековна состојба | data8 = {{{статус|активна (проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|АПРТ (препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|јавна безбедност, спречување од злодела и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> 3q9548dmrfxg19tzg2bs4tivmkk1hnp 5562579 5562570 2026-05-23T09:33:44Z Andrew012p 85224 5562579 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Вид систем | data7 = национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Тековна состојба | data8 = {{{статус|активна (проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|АПРТ (препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|јавна безбедност, спречување од злодела и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> d4vepyl4itfc0zvrp2dgfyi75yoz7wo 5562587 5562579 2026-05-23T10:18:54Z Andrew012p 85224 /* */ 5562587 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија | abovestyle = background-color: #1a365d; color: #ffffff; font-weight: bold; text-align: center; font-size: 120%; | above = {{{наслов|{{{name|Безбеден град}}}}}} | imagestyle = background-color: #f7fafc; padding: 5px; border-bottom: 1px solid #e2e8f0; | image = {{#if:{{{слика|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика}}}|size={{{големина_на_слика|220px}}}|upright={{{исправено|}}}|title={{{алт|}}}|alt={{{алт|}}}|suppressplaceholder=yes}}}} | caption = {{{опис|}}} | headerstyle = background-color: #ebf8ff; color: #2b6cb0; font-weight: bold; text-align: center; | header1 = Општи информации | label2 = Сопственик | data2 = [[Министерство за внатрешни работи на Македонија|Министерство за внатрешни работи (МВР)]] | label3 = Надлежност | data3 = Влада на Република Македонија | label4 = Земја | data4 = {{МКД}} | label5 = Опфатени градови | data5 = {{#if:{{{градови|{{{местоположба|}}}}}}|{{{градови|{{{местоположба}}}}}}|[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]}} | header6 = Технички детали | label7 = Вид систем | data7 = национален систем за јавен видеонадзор и сообраќајна контрола | label8 = Тековна состојба | data8 = {{{статус|активна (проширување во тек)}}} | label9 = Софтвер и технологија | data9 = {{{технологија|АПРТ (препознавање таблички) и паметна видеоаналитика}}} | label10 = Главна цел | data10 = {{{главна_цел|јавна безбедност, спречување злодела и автоматско санкционирање сообраќајни прекршоци}}} | header11 = Хронологија | label12 = Почетна фаза | data12 = {{{почеток|2012}}} | label13 = Автоматски казни | data13 = {{{автоматизација|1 февруари 2026}}} | header14 = Управување | label15 = Централа / Оператор | data15 = {{{оператор|Оперативен центар на МВР}}} | label16 = Број на камери | data16 = {{{број_камери|}}} | label17 = Мрежно место | data17 = [https://www.mvr.gov.mk www.mvr.gov.mk] }} <noinclude> {{Документација}} </noinclude> <includeonly>{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија Безбеден град со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Безбеден град]] со непознат параметар "_VALUE_"|ignoreblank=y|наслов|name|слика|големина_на_слика|исправено|алт|опис|градови|местоположба|статус|технологија|главна_цел|почеток|автоматизација|оператор|број_камери}}</includeonly> qnosx4hera2aq8hgd1bkfdo8d888hz4 10 1395623 5562554 2026-05-23T09:00:37Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„Безбеден град“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните под... 5562554 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„Безбеден град“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Тип) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од специфична измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <nowiki>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</nowiki>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активен (Проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026 година`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Иинфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите. Ако е празно, автоматски стојат Скопје, Куманово и Тетово.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Моментален статус", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на датотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под датотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> 3jy2m7bw28hv9u7a609g6emo6amqvl4 5562556 5562554 2026-05-23T09:01:15Z Andrew012p 85224 5562556 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„Безбеден град“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Тип) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од специфична измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <nowiki>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</nowiki>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активен (Проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026 година`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Иинфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите. Ако е празно, автоматски стојат Скопје, Куманово и Тетово.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Моментален статус", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на датотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под податотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> h5by5zbuyfn1tr350i7b2aehicay5rl 5562564 5562556 2026-05-23T09:13:22Z Andrew012p 85224 5562564 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„Безбеден град“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Тип) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од специфична измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <code>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</code>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активна (проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Иинфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите. Ако е празно, автоматски стојат Скопје, Куманово и Тетово.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Моментален статус", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на датотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под податотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> ektt58e31rn6aa62aaamrl1ij68pr1g 5562568 5562564 2026-05-23T09:15:24Z Andrew012p 85224 5562568 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„Безбеден град“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Тип) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | големина_на_слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од специфична измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <code>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</code>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активна (проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. * '''големина_на_слика''' — Ја одредува ширината на сликата во инфокутијата (на пр. `250px`). Ако не е наведена, стандардно се прикажува со големина од `220px`. * '''опис''' — Текст што се појавува рачно под сликата. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Инфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите. Ако е празно, автоматски стојат Скопје, Куманово и Тетово.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Моментален статус", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на податотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "големина_на_слика": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширината на сликата (на пр. 250px). Стандардно е 220px.", "type": "string" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под податотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> swd6mr13dgwbdtu84pd4tpcny3mn868 5562569 5562568 2026-05-23T09:15:48Z Andrew012p 85224 5562569 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„[[Безбеден град]]“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Тип) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | големина_на_слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од специфична измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <code>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</code>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активна (проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. * '''големина_на_слика''' — Ја одредува ширината на сликата во инфокутијата (на пр. `250px`). Ако не е наведена, стандардно се прикажува со големина од `220px`. * '''опис''' — Текст што се појавува рачно под сликата. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Инфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите. Ако е празно, автоматски стојат Скопје, Куманово и Тетово.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Моментален статус", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на податотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "големина_на_слика": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширината на сликата (на пр. 250px). Стандардно е 220px.", "type": "string" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под податотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> gziajk7l2hl7awx9bolddxpil2k6ws7 5562577 5562569 2026-05-23T09:26:11Z Andrew012p 85224 5562577 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„[[Безбеден град]]“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Тип) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | големина_на_слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од специфична измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <code>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</code>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активна (проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. * '''големина_на_слика''' — Ја одредува ширината на сликата во инфокутијата (на пр. `250px`). Ако не е наведена, стандардно се прикажува со големина од `220px`. * '''опис''' — Текст што се појавува рачно под сликата. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Инфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Моментален статус", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на податотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "големина_на_слика": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширината на сликата (на пр. 250px). Стандардно е 220px.", "type": "string" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под податотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> s5fnqqsfbgbkw67ow23ojavknejsf7q 5562578 5562577 2026-05-23T09:28:34Z Andrew012p 85224 5562578 wikitext text/x-wiki == Употреба == Оваа инфокутија е специјално направена и оптимизирана исклучиво за статијата за системот '''„[[Безбеден град]]“''' во Македонија. Главниот наслов на предлошката фабрички е поставен како „Безбеден град“, а најголемиот дел од фиксните податоци (Сопственик, Земја, Вид) се веќе вградени во кодот. Како почетна вредност за опфатени градови се поставени Скопје, Куманово и Тетово, но бидејќи системот се проширува, можете рачно да внесувате и нови градови преку параметар. Еве го празниот код што можете да го копирате во статијата: <pre style="overflow: auto;"> {{Инфокутија Безбеден град | градови = [[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]], [[Охрид]], [[Битола]] | статус = | број_камери = | автоматизација = | слика = | големина_на_слика = | опис = }} </pre> == Опис на изборните параметри == * '''наслов''' — Незадолжителен параметар. Ако се остави празно, автоматски стои како '''Безбеден град'''. Се користи само ако има потреба од конкретна измена. * '''градови''' — Места каде е активен системот. Паметниот код автоматски прикажува „[[Скопје]], [[Куманово]], [[Тетово]]“ ако ова поле го оставите празно. Ако системот се прошири во нови места, запишете ги рачно тука, разделени со запирка (на пр. <code>[[Скопје]], [[Охрид]], [[Битола]]</code>). * '''статус''' — Тековната состојба на системот (фабрички стои: `Активна (проширување во тек)`). * '''број_камери''' — Вкупна бројка на вградени камери на терен според последните официјални извештаи на МВР (ако постои таков извештај). * '''автоматизација''' — Датумот кога системот почнува со автоматско процесирање на прекршоци и праќање казни (фабрички е поставен `1 февруари 2026`). * '''слика''' — Се користи доколку сакате да ја замените стандардната икона за камера со официјално лого или автентична фотографија од терен. * '''големина_на_слика''' — Ја одредува ширината на сликата во инфокутијата (на пр. `250px`). Ако не е наведена, стандардно се прикажува со големина од `220px`. * '''опис''' — Текст што се појавува рачно под сликата. == TemplateData == <templatedata> { "description": "Инфокутија наменета исклучиво за сообраќајниот и безбедносен систем „Безбеден град“ во Македонија.", "format": "block", "params": { "градови": { "label": "Опфатени градови", "description": "Внесете ги рачно градовите каде што се поставени камерите.", "type": "string", "suggested": true }, "статус": { "label": "Тековна состојба", "description": "Дали системот моментално работи, се тестира или се надградува.", "type": "string" }, "број_камери": { "label": "Број на камери", "description": "Вкупен број на активни камери на терен.", "type": "string" }, "автоматизација": { "label": "Автоматски казни", "description": "Датум кога системот официјално почнува да генерира казни.", "type": "string" }, "слика": { "label": "Слика/Лого", "description": "Име на податотека за замена на стандардната икона.", "type": "wiki-file-name" }, "големина_на_слика": { "label": "Големина на слика", "description": "Ширината на сликата (на пр. 250px). Стандардно е 220px.", "type": "string" }, "опис": { "label": "Опис на сликата", "description": "Текст под податотеката.", "type": "string" }, "наслов": { "label": "Алтернативен наслов", "description": "Рачно менување на главниот наслов (стандардно е Безбеден град).", "type": "string" } } } </templatedata> 3h2qgztka69ry9xpi07lyz5rmzvavhv 0 1395624 5562582 2026-05-23T10:16:03Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Феуд]] 5562582 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Феуд]] ao88pj0xo495zq6fyqbyl1ws1hanp5o 0 1395625 5562585 2026-05-23T10:18:27Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Револуции од 1848]] на [[Револуции од 1848 година]] презапишувајќи врз пренасочување 5562585 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Револуции од 1848 година]] skvmfs3mf5ses8o343ltvqj9vwv7xie 0 1395626 5562586 2026-05-23T10:18:51Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Револуции од 1848 година]] 5562586 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Револуции од 1848 година]] 7qji6gbcak27mje6d8iwpjphtc6n1yp 0 1395627 5562590 2026-05-23T10:21:54Z Bjankuloski06 332 Пренасочување кон [[Националсоцијализам]] 5562590 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Националсоцијализам]] ovq9z1aep6w0l92va22oxsfqmuit3o5 0 1395630 5562605 2026-05-23T11:35:28Z IvanKonev123 98191 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1324302701|Branko Ivanda]]“ 5562605 wikitext text/x-wiki '''Бранко Иванда''' (25 декември 1941 – 20 ноември 2025) – хрватски филмски режисер и сценарист.<ref name="vl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151|title=Branko Ivanda|date=1 December 2016|publisher=[[Večernji list]]|language=Croatian}}</ref> == Живот и кариера == Роден во [[Сплит]] кој во тоа време бил под италијанска окупација. Неговиот татко Лео бил професор по хрватски и француски јазик во средно училиште, а неговата мајка Дуња службеничка, а уметничките склоности во семејството ги имало уште од порано, бидејќи дедото на Иванда бил актер во [[Croatian National Theatre in Split|Хрватскиот народен театар во Сплит]] (ХНК), додека неговиот чичко бил композиторот [[Иво Тијардовиќ]]. Тој ја завршил класичната гимназија во својот роден град, повремено играјќи споредни улоги во ХНК, но бидејќи претпочитал режија, се запишал на [[Academy of Dramatic Art, University of Zagreb|Академијата за драмски уметности]] на [[Загрепски универзитет|Универзитетот во Загреб,]] каде што дипломирал.<ref name="vl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151|title=Branko Ivanda|date=1 December 2016|publisher=[[Večernji list]]|language=Croatian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151 "Branko Ivanda"] (in Croatian). [[Večernji list]]. 1 December 2016.</cite> [[Category:CS1 Croatian-language sources (hr)]]</ref> Неговото режисерско деби било модернистичкото дело од 1969 година ''[[Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata|„Гравитација или фантастична младост чиновка Бориса Хорвата“]],'' но по забраната на неговиот документарец за студентските демонстрации од 1971 година ''„Поезија и револуција“ - студентски штрајк 1971“'', тој во 70 години од 20 век се фокусирал на телевизија, каде што режирал филмови, драми, документарни и рекламни филмови повеќе од 30 години и воедно повремено прифаќал театарски проекти. За своите телевизиски и играни филмови добил неколку награди, особено [[FIPRESCI|ФИПРЕСЦИ]] од [[Берлински меѓународен филмски фестивал|Берлинскиот филмски фестивал]]<ref name="vl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151|title=Branko Ivanda|date=1 December 2016|publisher=[[Večernji list]]|language=Croatian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151 "Branko Ivanda"] (in Croatian). [[Večernji list]]. 1 December 2016.</cite> [[Category:CS1 Croatian-language sources (hr)]]</ref> и од 2004 година е декан на Академијата за драмски уметности во Загреб.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unizg.hr/fileadmin/rektorat/O_Sveucilistu/Tijela_sluzbe/Senat/Sjednice/2003_2004/zapisnik_2003_2004_13072004.pdf|title=Zapisnik 13. Sjednice Senata Sveučilišta u Zagrebu|publisher=University of Zagreb|accessdate=26 July 2018}}</ref> Тој бил оженет двапати: од првиот брак со Станка, тој имал дете, синот Никола, кој исто така станал режисер и близок асистент на Бранко во повеќе ТВ проекти, како што се популарните серии ''[[Obični ljudi|„Обични луѓе“]]'', ''[[Ponos Ratkajevih|„Понос Раткајевих“]]'', ''[[Sve će biti dobro|„Свето бити добро“]]'' и ''[[Долина на сонцето|„Долина сонча“]],'' кој почина од срцев удар во 2012 година, на 36 години<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/showbiz/ispracaj-nikole-ivande-njegov-otac-branko-od-boli-je-zanijemio-474542|title=Ispraćaj Nikole Ivande; njegov otac Branko od boli je zanijemio|date=12 November 2012|publisher=[[Večernji list]]|language=Croatian}}</ref>, а од вториот брак со продуцентката Лидија имал две деца.<ref name="vl">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151|title=Branko Ivanda|date=1 December 2016|publisher=[[Večernji list]]|language=Croatian}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="">[https://www.vecernji.hr/enciklopedija/branko-ivanda-18151 "Branko Ivanda"] (in Croatian). [[Večernji list]]. 1 December 2016.</cite> [[Category:CS1 Croatian-language sources (hr)]]</ref> Тој починал на 20 ноември 2025 година, на 83 години.<ref>[https://www.index.hr/magazin/clanak/umro-je-hrvatski-redatelj-branko-ivanda/2732580.aspx Umro je hrvatski redatelj Branko Ivanda] {{In lang|hr}}</ref> == Филмографија == * ''[[Gravitacija ili fantastična mladost činovnika Borisa Horvata]]'' (1968) * ''[[Drveni sanduk Tomasa Vulfa|Дрвени Сандук Томаша Вулфа]]'' (1974) (ТВ) * ''[[Slučaj maturanta Wagnera|Случај маранта Вагнера]]'' (1976) (ТВ) * ''Рабија'' (1977) (документарен филм) * ''[[Bombaški proces|Бомбашки процес]]'' (1978) (ТВ) * ''[[Prijeki sud|Пријеки суд]]'' (1978) * ''Posljednja večera'' (1978) (документарен) * ''[[Zločin u školi|Злочин во училиште]]'' (1982) * ''[[U logoru]]'' (1983) (ТВ драма) * ''[[Noć poslije smrti|Ноќ по смртта]]'' (1983) * ''[[Pet mrtvih adresa|Пет Мртвих Адреса]]'' (1984) (ТВ драма) * ''[[Poezija i revolucija - studentski štrajk 1971|Поезија и револуција - студентски штрајк 1971]]'' (1971-2000) (документарен филм) * ''[[Dubrovački škerac|Дубровнички шкерац]]'' (2001) * ''[[Konjanik|Коњаник]]'' (2003) * ''[[Ljubav u zaleđu|Љубав и залеѓу]]'' (2005) (ТВ серија) * ''[[Obični ljudi (TV serija)|Обични људи]]'' (2006) (ТВ серија) * ''[[Ponos Ratkajevih]]'' (2007) (ТВ серија) * ''[[Lea i Darija|Леа и Дарија]]'' (2011) == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Imdb име|0411958}} * Branko Ivanda discography at Discogs {{Vladimir Nazor Award for Life Achievement (film)|state=collapsed}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Хрватски филмски режисери]] [[Категорија:Починати во 2025 година]] [[Категорија:Родени во 1941 година]] [[Категорија:Добитници на наградата Владимир Назор]] ldepzabyiqiohbpvcs5gzkoln3e3g23