Хемија

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mk">
  <siteinfo>
    <sitename>Википедија</sitename>
    <dbname>mkwiki</dbname>
    <base>https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиум</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Специјална</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Разговор</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Корисник</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Разговор со корисник</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википедија</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Разговор за Википедија</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Податотека</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Разговор за податотека</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">МедијаВики</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Разговор за МедијаВики</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Предлошка</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Разговор за предлошка</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Помош</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Разговор за помош</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категорија</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Разговор за категорија</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Портал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Разговор за Портал</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модул</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Разговор за модул</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Хемија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>868</id>
    <revision>
      <id>5570157</id>
      <parentid>5481138</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>746</id>
      </contributor>
      <comment>Замена на [[File:Atom.svg]] со [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.).</comment>
      <origin>5570157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9392" sha1="n1chqusuzp9ii16z533l3fyhqhanzdg" xml:space="preserve">[[Податотека:Chemicals in flasks.jpg|thumb|right|Хемијата претставува наука која се занимава со изучување на составот, структурата и својствата на [[материја]]та, како и промените на кои е подложена за време на [[хемиска реакција|хемиските реакции]].]]


'''Хемија''' — [[природна наука]] што се занимава со проучување на структурата и својствата на [[материја]]та, како и промените кои настануваат при хемиските реакции&lt;ref&gt;[http://dictionary.reference.com/browse/Chemistry Chemistry]. (n.d.). Merriam-Webster's Medical Dictionary. пристапено на: [[19 август]] [[2007]].&lt;/ref&gt;. Хемијата претставува физичка наука која ги изучува различните типови на [[атом]]и, молекули, [[кристал]]и и други типови на агрегати изолирани или во меѓусебни интеракции кои во себе ги вклучуваат концептите за [[енергија]] и [[ентропија]] во [[хемиски процеси|хемиските процеси]]. Модерната хемија еволуирала од [[алхемија]]та.

== Основни концепти во хемијата ==

=== Атом ===
{{Главна|Атом}}
[[Податотека:Helium atom (not to scale).svg|thumb|Елементарни честички во атом од хелиум: два електрона (жолти) кои се околу јадрото, во електронската обвивка; протони (црвени) и два неутрона (зелени), кои се наоѓаат во јадрото на атомот.]]
Во [[физика]]та и хемијата, '''атомот''' претставува најмала структурна честичка на секој [[хемиски елемент]] (со тоа и на [[материја]]та) што ги има неговите карактеристични својства. Секој атом се состои од [[атомско јадро]] и [[електронска обвивка]]. Атомот се состои од неколку типови на [[Елементарна честичка|елементарни честички]]. Во јадрото се наоѓаат неутралните [[неутрон]]и и позитивно наелектризираните [[протон]]и (или ''позитрони''), додека во електронската обвивка се наоѓаат негативно наелектризираните [[електрон]]и. [[Елементарна честичка|Елементарни честички]] од кои е изграден атомот играат голема улога при дефинирањето на својствата на атомите, како и при нивното [[Хемиска врска|поврзување]] со други атоми од ист или различен [[хемиски елемент]].

=== Хемиски елемент ===
{{Главна|Хемиски елемент}}
'''Хемиски елемент''' претставува тип на [[атом]]и кои поседуваат ист атомски број - односно кои поседуваат ист број на протони во јадрото на [[атом]]от. Хемиските елементи, исто така, поседуваат и ист број на електрони во електронската обвивка.

=== Соединение ===
{{Главна|Соединение}}
'''Хемиските соединенија''' (или накусо само '''соединение''') се [[Супстанција|супстанции]] во чиј состав влегуваат најмалку два различни [[атом]]и&lt;ref&gt;[http://www.thefreedictionary.com/chemical+compound ''The Free Dictionary Online'' &quot;Chemical compound.&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nyu.edu/pages/mathmol/textbook/compounds.html Elements and Compounds&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;. Хемиските соединенија можат да се разложат на [[Проста супстанција|елементарни супстанции]] со одредена [[хемиска реакција]] или процес.

=== Супстанца ===
{{Главна|Супстанца}}
=== Молекула ===
{{Главна|Молекула}}
Во хемијата под поимот молекула се подразбира доволно стабилна, електронеутрална група која се состои од најмалку два атома кои на точно определен начин се поврзани меѓу себе со [[хемиска врска]]&lt;ref name=&quot;iupac&quot;&gt;{{GoldBookRef|title=molecule|url=http://goldbook.iupac.org/M04002.html|year=1994}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{наведена книга|author=Pauling, Linus |title=General Chemistry|location=New York | publisher=Dover Publications, Inc.|year=1970|isbn=0-486-65622-5}}&lt;br /&gt; {{наведена книга| author=Ebbin, Darrell, D. |title=General Chemistry, 3th Ed.|location=Boston | publisher=Houghton Mifflin Co.|year=1990|isbn=0-395-43302-9}}&lt;br /&gt;{{наведена книга|author=Brown, T.L. |title=Chemistry – the Central Science, 9th Ed.|location=New Jersey | publisher=Prentice Hall|year=2003|isbn=0-13-066997-0}}&lt;br /&gt;{{наведена книга|author=Chang, Raymond |title=Chemistry, 6th Ed.|location=New York | publisher=McGraw Hill|year=1998|isbn=0-07-115221-0}}&lt;br /&gt;{{наведена книга|author=Zumdahl, Steven S. |title= Chemistry, 4th ed.|location= Boston |publisher= Houghton Mifflin|year= 1997|isbn=0-669-41794-7}}&lt;/ref&gt;.

=== Јони и соли ===
{{Главна|Јони и соли}}
=== Хемиска врска ===
{{Главна|Хемиска врска}}
=== Хемиска реакција ===
{{Главна|Хемиска реакција}}
=== Енергија ===
{{Главна|Енергија}}

== Поддисциплини ==
Различните дисциплини во рамките на хемијата се групираат според видот на материја кој се изучува во нивни рамки. 
# [[неорганска хемија|неорганската хемија]] се занимава со изучување на неорганските материи; 
# [[органска хемија|органската хемија]] се занимава со изучување на органските материи;
# [[биохемија]]та се занимава со изучување на супстанците кои се наоѓаат во живите организми;
# [[физичка хемија|физичката хемија]] е поврзана со изучување на енергетските промени кои настануваат во хемиските [[систем]]и на макро ново, на молекуларно и субмолекуларно ниво; 
# [[аналитичка хемија|аналитичката хемија]] се занимава со анализа на примероци за да се добијат сознанија за хемискиот состав и за структурата на материјата.

Брзиот развој на науката се почесто доведува до развој на гранични дисциплини помеѓу хемијата и други науки (физика, медицина и др.).

==Хемијата како мотив во уметноста и во популарната култура==
* „[[Хемија (расказ)|Хемија]]“ - [[расказ]] на американскиот писател [[Роберт Ворд]].&lt;ref&gt;Роберт Ворд, „Хемија“, во: Гери Филипс и Џери Tервалон (уредници), ''Кокаински хроники'', Темплум, Скопје, 2010, стр. 56-91.&lt;/ref&gt;
* „Хемија“ (''Kemistry'') - песна на британскиот музичар [[Голди]] (''Goldie'') од 1995 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Goldie-Timeless/release/1716213 Discogs, Goldie ‎– Timeless (пристапено на 24.11.2020)]&lt;/ref&gt;
* „Час по хемија“ (''Chemistry class'') - песна на англискиот [[Рок-музика|рок]] музичар [[Елвис Костело]] од 1979 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Elvis-Costello-The-Attractions-Armed-Forces/release/2480516 DISCOGS, Elvis Costello &amp; The Attractions ‎– Armed Forces (пристапено на 29.4.2020)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Гранки на хемијата}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Хемија| ]]
[[Категорија:Природни науки]]</text>
      <sha1>n1chqusuzp9ii16z533l3fyhqhanzdg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атом</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1614</id>
    <revision>
      <id>5570158</id>
      <parentid>5508470</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>746</id>
      </contributor>
      <comment>Замена на [[File:Atom.svg]] со [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.).</comment>
      <origin>5570158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20470" sha1="k7tb2m2rjgt4nybma2icl2lh0oiqsgz" xml:space="preserve">[[Податотека:Helium atom (not to scale).svg|thumb|Елементарни честички во атом од хелиум: два електрона (жолти) кои се околу јадрото, во електронската обвивка; протони (црвени) и два неутрона (зелени), кои се наоѓаат во јадрото на атомот.]]
Во [[физика]]та и [[хемија]]та, '''атомот''' (на [[Грчки јазик|грчки]] ''άτομον'' — неделив) — најмалата структурна честица на секој [[хемиски елемент]] (со тоа и на [[материја]]та) што ги има неговите карактеристични својства. Секој атом се состои од [[атомско јадро]] и [[електронска обвивка]]. Притоа, и во јадрото, а и во електронската обвивка се наоѓаат неколку типови на [[Елементарна честичка|елементарни честички]]: во јадрото се наоѓаат неутралните [[неутрон]]и и позитивно наелектризираните [[протон]]и (или ''позитрони''), додека во електронската обвивка се наоѓаат негативно наелектризираните [[електрон]]и (односно ''негатрони''). Сите овие елементарни честички играат голема улога при идентификувањето на атомите, како и при нивното [[Хемиска врска|поврзување]] со други атоми од ист или различен хемиски елемент (род).

== Историјатa на атомот ==
 
Уште од времето на [[Стара Грција|старогрчките]] филозофи луѓето размислувале од што и како е изградена материјата. Постоеле две групи на филозофи, од кои едните сметале дека материјата може бесконечно да се дели на помали делчиња, а другите сметале дека постојат најмали делчиња од [[супстанција]]та кои понатаму не можат да се делат. Позначајни филозофи кои се занимавале со оваа тематика се [[Аристотел]], [[Левкип]] и [[Демокрит]].

Меѓутоа, многу години подоцна, во август [[1945]] година, по појавата на [[Атомска бомба|кобната печурка]] над [[Хирошима]] и [[Нагасаки]], кај човештвото длабоко се втисна поимот &quot;атом&quot;. Во ова време се мислело дека атомите се создадени при создавањето на [[универзум]]от и дека тие не можат ниту да се уништат, ниту да се трансформираат од еден во друг вид. Ваквото сфаќање е разнишано кон крајот на [[XIX век|XIX]] и почетокот на [[XX век]].

Во годините меѓу [[1895]]-[[1900]] беа откриени пет необични зрачења со голема продорност и [[енергија]]. [[Икс зрачење|X]] и [[Гама зрачење|γ]] зрачењата се однесуваат како светлински ([[Електромагнетен бран|електромагнетни]]) [[бран]]ови со многу куса бранова должина, а [[Катоден зрак|катодните]], [[Алфа зрачење|α]] и [[Бета зрачење|β]] зраците се однесуваат како снопови од наелектризирани честички.

Новите откритија наметнаа размислување за концепцијата на атомот, чија реализација започна со започнувањето 20 век, а врз основа на акумулираните откритија. Се дозна дека атомот е електронеутрален, но се очекуваше дека [[Електростатичка сила|електростатичките сили]] кај него да бидат од примарно значење. Според откритијата, електронот беше кандидат за носител на негативното електричество.

=== Атомски модели ===

==== Вилјем Томсонов модел ====

Првиот атомски [[модел]] е предложен од [[Вилјем Томсон]] во [[1898]], според кој атомот е топче со [[полупречник]] приближно еднаков на 0,1 [[Нанометар|nm]] во кое е распределено позитивно електричество, а на определени места во него се наоѓаат негативните електрони, кои придонесуваат атомот надворешно да манифестира неутралност. Овој модел беше скромна претпоставка и без [[експеримент]]ална поддршка.

==== Класичен модел ====

[[Џозеф Џон Томсон]] во [[1904]] го развил класичниот модел на атомот, базирајќи се на претпоставката дека зрачењето од атомот треба да се покорува на [[Максвелова равенка|максвеловите равенки]] на класичната [[електромагнетна теорија]] и дека динамиката на атомот треба да е во согласност со [[Њутнови закони|Њутновите закони]] од класичната [[механика]]. Според тоа, електроните во неговиот модел не се во статичка, туку во осцилирачка (динамичка) состојба.

==== Радерфордов модел ====
[[File:Расејување на атом-Радерфорд.jpg|thumb|мини|десно|Расејување на α-честичка од јадро со полнеж ''Ze'', според Радерфордовата формула]]
Врз основа на експерименталните факти од страна на [[Ернест Радерфорд]] е предложен нов модел на атомот. Тој се заснова на резултатите добиени од [[Гајгер]] (студент на Радерфорд), кој имал задача да го регистрира расејувањето на α-честичките од тенка златна [[фолија]] со дебелина од неколку илјади атомски слоеви. Подоцна ќе биде објаснето дека α-честичките се двојно позитивно [[јон]]изирани [[хелиум]]ови јадра.

Експериментирањата на Гајгер покажаа дека фолијата од [[злато]] не е некоја позначајна препрека за поминување на α-честичките. Најголемиот број од честичките поминуваат низ фолијата, определен број се отклонуваат од нивната првобитна насока, а многу мал број се рефлектираат од самата фолија. Според расудувањата на Радерфорд, расејувањето на α-честичките се должи на [[Кулонова сила|кулоновите сили]] од јадрата на златото кои се концентрирани на многу мал [[волумен]] во атомите од златото. Овие експериментирања дадоа можност да се процени големината на атомот и на атомското јадро.

Ако α-честичката е со полнеж ''q'' = + ''ze'' (''z'' е [[атомски број]], за златото неговата вредност е 79), тогаш [[Потенцијална енергија|потенцијалната енергија]] на системот ќе биде:

:::::&lt;math&gt;{E_{p}}={1 \over 4\pi\epsilon_{0}} \cdot {2ze^{2} \over r}&lt;/math&gt;

Со доближуавње на α-честичката до атомот на златото, кулоновата сила [[Кинетичка енергија|кинетичката енергија]] ја трансформира во потенцијална, од каде следува:

::::&lt;math&gt;{mv^{2} \over 2}={1 \over 4\pi\epsilon_{0}} \cdot {2ze^{2} \over r}&lt;/math&gt;

Од овде е можно да се определи големината на полупречникот на позитивниот полнеж кој ќе ја запре или пренасочи ;alpha;-честичката. Најголемо можно доближување на честичката е:

::::&lt;math&gt;{r}={ze^{2} \over \pi\epsilon_{0}mv^{2}}=4,310^{-14}m&lt;/math&gt;

Направените пресметки од страна на Радерфорд покажуваат дека атомското јадро е со полупречник од редот на големината 10&lt;sup&gt;−15&lt;/sup&gt;-10&lt;sup&gt;−14&lt;/sup&gt;, а полупречникот на атомот е од редот на 10&lt;sup&gt;−10&lt;/sup&gt; [[Метар|m]]. Според тоа, позитивното количество што го содржи атомот е сконцентрирано во негов мал централен дел наречен ''јадро'' или ''nucleus'' на [[Латински јазик|латински]]. Поради тоа повеќето α-честички кои наидуваат на фолијата од злато не се среќаваат со позитивните атомски јадра.

==== Планетарен модел ====

:''Главна статија: [[Планетарен модел на атомот]].''

Со Радерфордовата претпоставка за расејувањето на α-честичките се создадоа услови за појава на планетарниот модел за градбата на атомот. Според него, најголемото количество на [[маса]] е сконцентрирано во централниот дел, околу кој кружат електроните, слично како [[Планета|планетите]] околу [[Сонце]]то.

==== Боров модел ====

:''Главна статија: [[Боров модел на атомот]].''

Напорите кон создавање на стабилен модел на атомот не престанаа со добивањето на претставата за планетарниот модел. [[Нилс Бор]] во [[1913]] година направи една од најславните примени на енергетското [[квантување]] на системите во микросветот. Боровиот модел на атомот е претставен низ неговите три („Борови“) постулати:

# Секој атом може да постои само во определени (дискретни) атомски состојби кои одговараат на определени енергетски состојби ''E&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;'', ''E&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'', ''E&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;''... Во овие состојби атомот ниту емитира, ниту апсорбира енергија. Затоа овој постулат е наречен ''постулат на стационарните состојби''.
# Атомот емитира (или апсорбира) енергија само при преминот од една стационарна состојба во друга. Преминот од повисоко кон пониско енергетско ниво е придружено со емисија на енергетски [[квант]] (''hv = E&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt; - E&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;''), а обратно со апсорпција. Овој постулат е наречен ''правило на честотите'': ''v = (E&lt;sub&gt;n&lt;/sub&gt; - E&lt;sub&gt;m&lt;/sub&gt;) / h''.
# На стационарните состојби соодветствува движење на електронот по кружни орбити со определен полупречник ''r''. При движењето по стационарните орбити, [[Импулсен момент|импулсниот момент]] на електронот ''L'' ги прима дискретните (квантизирани) вредности:

:::::&lt;math&gt;{mvr}={nh \over 2\pi}=nh&lt;/math&gt;

каде што ''n'' = 1, 2, 3, ...; ''m'' е маса на електронот, а ''v'' е [[Линиска брзина|линиската брзина]]. [[Константа]]та ''h / 2π'' = 1,05 10&lt;sup&gt;−34&lt;/sup&gt; Js е квантната единица на импулсниот момент. Третиот Боров постулат е наречен ''правило за квантување на орбитите''.

==== Квантномеханички модел ====

:''Главна статија: [[Квантномеханички модел на атомот]].''

Врз основа на добиените сознанија за [[Квантна механика|квантната механика]] ([[1925]]) беше создаден новиот квантномеханички модел на атомското јадро, кој во себе ја вклучува идејата за квантување при опишување на состојбата на атомот. Притоа се искористени сознанијата за брановидност при движење на електроните, поради што овде се користи [[Бранова функција|брановата функција]]. Во таа смисла, електронот нема свое количество на движење и координати, што би се користеле од класичната механика, туку ќе се разгледува веројатноста тој да се најде во одредена зона и соодветна точка во доменот на атомот.

== Атомска орбитала ==
* [[Атомска орбитала]] е математичка функција која го опишува брановидното однесување на електроните во еден атом. Тргнувајќи од оваа функција, може да се одреди (пресмета) регионот во кој може да се најде електронот кој кружи околу еден атом. Всушност, атомските орбитали ги претставуваат можните квантни состојби на еден електрон во електронскиот облак околу еден атом.

Електронски атомски и молекулски орбитали. Табелата со орбитали (на лево) е одредена со зголемувањето на енергијата (види Маделунгово правило). Забележи дека атомските орбитали се функции од три променливи (два агли и растојанието од атомското јадро, r). Овие илустрации ја претставуваат аголната компонента на орбиталата, а не целосната орбитала.
Идејата за орбитоидното движење на електроните внатре во атомот била за првпат објавена во 1904 година. Од 1913, па до 1926 година, за електроните се мислело дека кружат околу атомското јадро на сличен начин како планетите околу Сонцето. Објаснувањето на природата на електронските &quot;орбити&quot; било една од главните причини за развојот на квантната механика. Во квантната механика, атомските орбитали се дефинираат како бранови функции над просторот, индексирани со квантните броеви n, l и m на орбиталата, или со имињата користени при електронските конфигурации, како што е покажано на десно. Бидејќи електроните не можат да се опишат како цврсти честички (како што е планетата), посоодветна аналогија за дефинирање на електронот е онаа која вели дека тој претставува чудно обликувана атмосфера (облак) која кружи околу релативно мала планета (атомското јадро). Поради разликите кои постојат со класично-механичките орбити, терминот „орбита“ (која го опишува движењето на електроните околу атомот) е заменет со орбитала.
Имињата на орбиталите (s, p, d, f, g, h,...) се изведени од одликите на нивните спектроскопски линии: sharp (остра), principal (главна), diffuse (дифузна) и fundamental (основна), а останатите се именуваат по азбучен ред.

==Атомот како тема во уметноста и во популарната култура==
Атомот се јавува како тема во некои дела од [[уметност]]а и [[Популарна култура|популарната култура]], како:
* „Верувам во атомите“ (''Verujem u atome'') - песна на српската поетеса [[Десанка Максимовиќ]] од [[1983]] година.&lt;ref&gt;Desanka Maksimović, ''Izabrane pesme'' (peto dopunjeno izdanje). Beograd: BIGZ, 1985, стр. 128.&lt;/ref&gt;
* „Атомска градина“ (''Atomic Garden'') - песна на американската [[Хардкор панк|хард-кор]] група „[[Бед релиџн]]“ (''Bad Religion'').&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=AhzhiQA6-Aw YouTube, Bad Religion - Atomic Garden (пристапено на 13.1.2017)]&lt;/ref&gt;
* „Атомизер“ (''Atomizer'') - албум на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Биг Блек]]“ (''Big Black'') од 1986.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=03cDvRl3edo YouTube, Big Black - Atomizer (Full Album) (пристапено на 14.5.2017)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Честички}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Атоми| ]]
[[Категорија:Концепти во физиката]]
[[Категорија:Хемија]]
[[Категорија:Избрани статии на bg.вики]]</text>
      <sha1>k7tb2m2rjgt4nybma2icl2lh0oiqsgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Стар Египет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2245</id>
    <revision>
      <id>5570339</id>
      <parentid>5446196</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Главен напис: Втор преоден период */ Правописна исправка, replaced: блискиот Исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92450" sha1="9c5ml9fc6yggi6w7o4tubdsliw7xi2q" xml:space="preserve">[[Податотека:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|250px|Пирамидите во Гиза се најпрепознатливиот симбол на цивилизацијата во Стар Египет]]
[[Податотека:Ancient Egypt map-mk.svg|thumb|250px|Карта од Стар Египет, на која се прикажани најголемите градови за време на Династичкиот Период (c. 3150&amp;nbsp;п.н.е до 30&amp;nbsp;п.н.е.)]]

'''Древен Египет''' или '''Стар Египет'''  — стара цивилизација во источниот дел на [[Северна Африка]], расположена во долниот тек на реката [[Нил]], каде денес се наоѓа современата држава [[Египет]]. Оваа цивилизација претставува дел од еден збир на цивилизации, цивилизациите од Долината по течението на Нил, од која се дел региони од Јужен Египет (во денешен [[Судан]], [[Еритреја]], [[Сомалија]] и [[Етиопија]]). Египетските цивилизации се обединиле околу 3150 година п.н.е.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/index.html|title=Chronology|accessdate=25 March 2008|publisher=Digital Egypt for Universities, University College London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080316015559/http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/index.html|archivedate=2008-03-16|url-status=live}}&lt;/ref&gt; со политичкото обединување на [[Горен и Долен Египет]], кои биле под власт на првиот фараон&lt;ref&gt;Додсон (2004) стр. 46&lt;/ref&gt; и продолжиле да се развиваат во наредните три илјадалетија.

Кралствата во нивната историја биле стабилни, но се распаѓале во периоди на нестабилност, кои се познати како Преодени периоди. Стар Египет го достигнал врвот на својот развој во времето на Новото Кралство, по кое настапил период на бавно назадување. На крајот на овој период Египет бил освоен од сили кои не биле од [[Африка|Африканскиот Континент]]. Владеењето на фараонот официјално завршило во 31 година п.н.е. кога Египет потпаднал под [[Римско Царство|римска власт]] и станал [[Египет (римска провинција)|римска провинција]].&lt;ref&gt;Clayton (1994) p. 217&lt;/ref&gt;

Успехот на страта египетска цивилизација делумно произлегол и од нивната способност да се приспособат кон [[земјоделство во Стариот Египет|условите во Долината по течението на Нил]]. Предвидливите [[поплава|поплави]] и контролираното наводнување на плодната долина придонело кон произведување на вишок култури, кои ги разгореле општествениот развој и културата. Со вишок ресурси, власта го поттикнала искористувањето на минералните суровини од долината и околните пустини. Развивањето на независен збучен систем, организирањето на колективно градење и земјоделски проекти, трговијата со околните региони и воената опрема наменета за поразување на надворешните непријатели ја осигурале египетската доминација. Поттикнувањето и организирањето на овие активности било изведено од страна на бирократијата сочинета од првокласни писари, верски водачи и службеници кои биле под контрола на фараонот кој обезбедувал соработка и единство на египетскиот народ во смисла на религиозните верувања.&lt;ref&gt;James (2005) p. 8&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Manuelian (1998) pp. 6–7&lt;/ref&gt;

Помеѓу многуте достигнувања на старите Египќани биле и техниките за експлоатација на [[каменолом]]ите, надзорните и градежните техники кои ја олеснувале изградбата на величествените [[Пирамида|пирамиди]], храмови и обелисци. [[Египќани]]те исто така развиле и математички систем, практичен и делотворен медицински систем, систем за наводнување и техники за земјоделско производство, тие ги направиле и бродовите за кои се смета дека се први, имале технологија за производство на стакло, создале нови литературни форми и го направиле првиот мировен договор за кој се знае. Египет зад себе оставил долготрајно наследство кој е од големо значење и за Египет и за светот. Египетските архитектура и уметност се широко имитирани, а египетските антиквитети се носени во многу далчни делови од светот. Рушевините од спомениците со векови ги поттикнувале фантазиите на патувачите и писателите. Новопронајдените антиквитети и ископувања во модерното време доведоа до научни истражувања на египетската цивилизација и поголема почит кон културното наследство во Египет и во светот.

До доцниот палеолитски период, и онака сувата клима во [[Северна Африка]] станала дополнително сува и топла со што населението од оваа област било приморано да се сконцентрира во Долината по течението на Нил и бидејќи номадските ловџиски племиња почнале да живеат во тој регион на крајот на Средниот Плеистценот пред околу 120 илјади години, Нил станал изворот на живот на Египет.Полноводноста на Нил им дала можност на луѓето да развијат постојано земјоделско стопанство и уште пософистицирано централизирано општество кое стана темел во историјата на човековата цивилизација.&lt;ref&gt;James (2005) p. 84&lt;/ref&gt;
== Историја==
=== Преддинастички период ===

Во преддинастиите и ранодинастичките времиња, климата во Египет не била толку сува како денес. Големи предели од Египет биле покриени со савани кои биле населени од големи стада на копитари. Флората и фауната биле многу развиени во сите предели а во нилскиот регион имало голема населеност на водни птици. Ловењето исто така била честа појава кај египќаните, а исто така во овој период многу животни биле припитомени.

До околу 5500 година п.н.е. малите племиња кои живееле во Долината по течението на Нил развиле култура со што покажале дека имаат цврста контрола врз земјоделството и одгледувањето животни. Биле препознатливи по својата грнчарија и лични предмети како што се чешли, нараквици и бројаници. Најголемата од овие култури во Горен Египет, Бадари, била позната по својата висококвалитетна керамика, камени алатки и по нивната употреба на бакарот.

Во Северен Египет племето Бадари било наследено од амратиската и герзианската култура кои покажале голем број на технолошки подобрувања. Од герзианските времиња, постојат докази дека постоел контакт помеѓу брговите Ханаан и Библос.
Во Јужен Египет, клтурата Нагуада слична на Бадарите започнала да се шири по текот на Нил до околу 4000 година п.н.е. Во периодот на Нагуада I, преддинастичките египќани увезувале опсидијан(вулканска карпа) од Етиопија и го користеле за оформување сечила и други предмети направени од лушпи. За период од над 1000 години нагуадската култура се развила од неколку мали земјоделски заедници во моќна цивилизација чии водачи имале целосна контрола врз луѓето и ресурсите во Долината по течението на Нил. Со воспоставување на моќен центар во Хиераконополис, а подоцна и во Абидос, водачите на Негуада III ја прошириле својата контрола и по северниот тек на Нил. Тие исто така тргувале со Нубија на југ, со оазите од западните пустини на запад и со културите од источното Средоземје, на исток.

Културата Нагуада произвела разнолика колекција од материјани добра, кои ги покажувале растечките моќ богатство на елитата. Оваа колекција содржела цртана грнчарија, висококвалитетни декоративни камени вазни, козметички палети и накит изработен од злато, камен и слонова коска. Тие исто така развиле керамичка глазура која се користела во римскиот период за декорирање чаши, приврзоци и фигурички. За време на последната преддинастичка фаза, културата Нагуада почнала да користи пишани симболи кои накрајот еволуирале во целосен систем од хиероглифи со кои се пишувал староегипетскиот јазик.

=== Ранодинастички период ===

==== Главен напис: Ранодинастички период ====

Во 3 век п.н.е. египетскиот свештеник Манетон ги групирал сите фараони од времето на Менес па сè до негово време во 30 династии, систем кој и денес се употребува. Тој одбрал да ја започне историјата со кралот по име “Мени” (или на грчки Менес) за кој се сметало дека ги обединил двете кралства- Горен и Долен Египет (околу 3200 година п.н.е.). Староегипетските писатели не наведуваат да мислиме дека танзицицијата која водела до унифицирана држава се случувала побрзо отколку што навистина било така и не постојат никакви записи од времето на Менес. Некои научници сметаат дека митскиот Менес е всушност фараонот Нармер кој на церемонијалната палета Нармер е нацртан со кралска церемонијална облека како симбол на унификацијата.

Во Раниот Династички период, околу 3150 година п.н.е. првиот династички фараони ја зацврстиле својата контрола над Долен Египет со поставувањето на главен град – Мемфис од каде што тие можеле да ја контрлираат работната сила и земјоделството во плодниот регион околу устието на Нил како и профитабилните и суштинските трговски патеки до [[Левант]]. Растечките моќ и богатство на фараоните за време на раниот династички период се рефлектираат во нивните гробови и култните статуи Абидос во мртовечниците, кои се користеле за славење и обожување на фараоните по нивната смрт. Силната инстицуција на кралевството која ја развиле фараоните, служела за да се легитимизира државната контрола врз земјата, работната сила и реусрсите кои биле суштински за опстанокот и растот на античката египетска цивилизација.

[[Податотека:Vase with gazelles-E 28023- Egypte louvre 316.jpg|thumb|left|upright|Типичен сад НагуадаII украсен со гезели (Преддинастички Период)]]

=== Старо Кралство ===

'''Главен напис:Старо Кралство ''' [[Податотека:Menkaura-ColossalStatue MuseumOfFineArtsBoston.png|thumb|upright|статуа од алабастер од [[Менкаура]] во[[Музејот на уметност- Бостон|Boston Museum of Fine Arts]]]]

Запрепастувачките достигнувања во архитектурата, уметноста и технологијата биле реализирани за време на Старото Кралство. Биле мотивирани од земјоделската продуктивност и остварени од развиената централна администрација. Под контрола на везирот, државните власти собирале даноци , ги координирале проектите за наводнување за да се зголеми родот на културите, ги распоредувале селаните за работа на градежните проекти и воспоставиле систем на правдата со цел да ги одржат редот и мирот. Со вишокот ресурси, кој бил резултат на продуктивната и стабилна економија, државата била во состојба да ја спонзорира изградбата на огромните споменици и да го финансира производството на исклучителните уметнички дела во кралските работилници . Пирамидите кои биле изградени од страна на Џосер, Куфу и нивните наследници се најзначајните симболи на античката египетска цивилизација и моќта на фараоните.

Заедно со растечката важност на централната администрација се појавила нова класа на образовани писари и службеници на кои им биле доделени недвижнини од страна на фараоните како замена за нивните услуги. Фараоните исто така ин доделувале земја на мртовечниците и локалните храмови за да обезбедат дека овие институции ќе ги имаат потребните ресурси да го возвишуваат фараонот по неговата смрт. Кон крајот на Старото Кралство, петте века од оваа феудална практика полека ја намалиле економската моќ на фараонот кој повеќе не можел да си дозволи да ја поддржува големата централната администрација. Како што се намалувала моќта на фараонот, регионалните водачи наречени номархи почнале да ја предизвикуваат доминацијата на фараонот. Ова, во комбинација со неколку суши помеѓу 2200 година п.н.е. и 2150 година п.н.е. на крајот предизвикало земјата да влезе 140-годишен период на глад и неслога кој е познат како Прв Преоден Период.

                                                                                        [[Податотека:NarmerPalette ROM-gamma.jpg|thumb| [[Слика од Нармер]] Претставена е унификацијата на двете земји.&lt;ref&gt;Robins (1997) p. 32&lt;/ref&gt;]]
=== Прв преоден период ===

==== Главен напис: Прв преоден период ====

Откако се срушила централната управа на Египет, на крајот на Старото Кралство, администрацијата повеќе не можела да ја поддржува ниту стабилизира државната економија. Регионалните водачи не можеле да сметаат на помошта на кралот во кризни времиња. Недостатоците од храна и политичките спорови преминале во глад и мали граѓански војни. Сепак, и покрај овие тешки проблеми , локалните водачи кои воопшто не го почитувале фараонот, ја искористиле својата новонастаната независност за да основаат напредна култура во провинциите. Само што ја презеле контролата врз своите ресурси, провинциите станале економски побогати, факт кој се демонстрира од поголемите и поубавите гробници на сите социјални класи. Во екот на креативноста, занаетчиите од провинциите ги презеле и приспособиле културните мотиви, кои претходно биле наменети само за дворјаните во Старото Кралство. Писарите развиле литературни стилови кои ги изразувале оптимизмот и оригиналноста на периодот.

Ослободени од нивната лојалност кон фараонот, локалните владетели почнале да се борат еден со друг за територијална контрола и политичка моќ. До 2160 година п.н.е. вледетелите во Хераклеополис го контролрале Долен Египет, додека соперничкиот клан стациониран во [[Теба]], семејството Интеф, ја мале контролата врз Горен Египет. Како што растела моќта на семејството Интеф, нивната контрола се проширила на север и судирот помеѓу двете сопернички династии бил неизбежен. Околу 2055 година п.н.е. Тебанските сили предводени од Небхеперте Ментухотеп II конечно ги победија владетелите на Хераклеополис, ги споиле двете земји со што започнал период на економска и културна ренесанса познат како Средното Царство.

=== Средно Кралство ===

==== Главен напис: Средно Кралство ====

Фараонот од Средното Кралство ги вратил стабилноста и просперитетот на земјата, така, се стимулирала уметноста, литературата и изградбата на спомениците. Ментухотеп II и неговите наследници до 11-та динајстија владееле од Теба, но везирот Аменемат I откако го презел водството на почетокот на 12 –тата династија околу 1985 п.н.е. градот Итџтави кој се наоѓал во Фаијум го направил престолнина на државата.Од Итџтави, фараоните од 12-тата династија го започнале враќањето на земјата и составиле систем за наводнување за да се зголеми земјоделското производство во регионот. Во продолжение, војската ја освоила територијата во [[Нубија]], која била богата со каменоломи и златни рудници, а работниците изградиле одбранбена структура, на источното устие, која се викала “Ѕидини на владетелот” за да го брани од надворешни напади.

Со воена и политчка сигурност и огромно земјоделско и минерално богатство, нацијата процевтала во уметнички и религиозен поглед.Спротивно од елитистичкото Старо Кралство, во поглед на боговите, во Средното Кралство дошло до фаза на зголемување на изразувањето на личните религиозни ставови и она што се нарекува демократизција на задгробниот живот според кој сите имаат душа и по смртта се добродојдени во друштвото на боговите.Во литературата, во Средното Кралство можеле да се најдат префинети теми и ликови напишани на веродостоен и елоквентен стил, а релјефот на скулптурите од тоа време покажуваат суптилни, поединечни детали кои ги поставуваат стандардите на техничката совршеностна повисоко ниво.

Последниот владетел на Средното Кралство, Аменемат III им дозволил на азијатите да се населат во устието на Нил за да обезбеди доволно голема работна сила за неговите особено активни рударски дејности и градежни кампањи. Амбициозните рударски и градежни активности, комбинирани со несоодветните поплави на Нил кои се случувале во подоцнежниот период од неговото владеење ја ослабеле економијата и биле една од причините за малото опаѓање на напредокот во Вториот Преоден Период за време на подоцнежното владеење на 13-та и 14-та династија. За време на ова опаѓање азијатските доселеници почнале да ја преземаат контролата врз ѕустието на Нил за на крајот,познати како Хикси, да дојдат на власт во Египет.
 
=== Втор преоден период и Хиксите ===

==== Главен напис: Втор преоден период ====

Околу 1650 година п.н.е., како што слабеела моќта на фараоните од Средното Кралство, азијатските имигранти кои живееле во источниот дел од устието на Нил, градот Аварис, ја презеле контролата врз регионот и ја присилиле централната управа да се врати во Теба каде што фараоните биле третирани како вазали кои требало да оддаваат почит. Хиксите( “странски владетели”) го имитирале египетскиот модел на владеење и се опишувале како фараони и со тоа египетските елементи и ги припишувале на нивната култура од бронзеното доба.

По нивното повлекување, тебанските кралеви биле заробени помеѓу Хиксите на север и нубиските сојузници на Хиксите, Хушитите, на југ. По близу 100 години неактивност, околу 1555 година п.н.е., тебанските сили собрале доволно сили да стапат во конфликт со Хиксите кој траел повеќе од 30 години. Фараоните Секвенере Тао II и Камосе на крајот биле доволно силни да ги победат Нубијците, наследникот на Камосе, Амосе I, успеал успешно да изведе неколку борби кои перманентно ги искорениле Хиксите од Египет. Во Новото Кралство кое следело, војската станала основен приоритет за фараоните кои сакале да го прошират Египет и да ја обезбедат неговата целосна доминација на Блискиот Исток.

=== Ново Кралство ===

==== Главен напис: Ново Кралство ====

Фараоните од новото Кралство донеле период на непречен напредок со тоа што ги обезбедиле границите и ги зајакнале дипломатските врски со нивните соседи.воените походи кои биле изведувани во времето на фараонот Тутмос I и неговиот внук Тутмос III го прошириле египетското влијание во Сирија и Нубија со што ја зајакнале лојалноста и отвориле пристап до занчајните зделки за увоз на бронза и дрво. Фараноните од Новото Кралство започнале големи градежни активности за да го пропагираат богот Амон за кој почнал да расте нов култ кој се основал во Карнак. Тие исто така изградиле споменици за да ги слават своите замислени и остварени достигнувања. Жената-фараон Хаштепсут ја користела оваа пропаганда за да го легитимизира своето стапување на власт. Нејзиното успешно владеење било обележано со успешната трговија со Пунт, со изградбата на елегантниот посмртен храм, со огромните Обелисци и капелата во Карнак. И покрај нејзините достиднувања, Тутмос III, нејзиниот внук-посинок, на крајот на своето владеење, се обидувал да го уништи она што таа го создала со цел да го узурпира својот престол.

Околу 1350 година п.н.е, стабилноста на Новото Кралство била под закан кога АменотепI го наследил престолот и спровел неколку хаотични реформи. Со тоа што го сменил своето име во Ехнатон, тој го возвишил веќе избледениот бог Атен и го претворил во врховно божество, со што го задушил славењето на други божества и ја напднал моќта на свештенството. Со пренесувањето на престолнината ви новиот град Амарна тој ја занемарил надворешната политика и сосема им се предал на својата нова религија и уметност. По неговата смрт култот кон Атен бил брзо заборавен, а наредните фараони Тутанкамон, Ај и Хорус ги избришале сите сеќавања за Перидот Амарна.

Околу 1279 година п.н.е., Рамзес II, познат и како Рамзес Велики, го наследил престолот, и започнал со изградба на уште повеќе храмови, подигнал нови статуи и Обелисци и бил татко на повеќе деца отколку кој било фарaон во историјата. Рамзес II бил храбар војсководец и ја предводел својата војска во [[Битка кај Кадис|Битката кај Кадис]] и откако се нашол во ќорсокак, тој конечно се согласил на првиот пишан мировен договор околу 1258 година п.н.е. Египетското богатство направиоло од Египет цел за освојување, особено за Либијците и прекуморските народи. На почетокот, војската имала сили да ги спречува овие инвазии, но на крајот Египет ја изгубил контролата врз Сирија и Палестина. Влијанието од надворешните договори се зголемило и влошило поради внатрешните проблеми како што биле корупцијата, ограбувањето на гробови и граѓанската непослушност. Врховните свештеници во храмот посветен на Амон во Теба се здобиле со огромно предели земја и богатство, а нивната растечка моќ ја расцепила државата за време на Третиот преоден период.
Околу 730 година п.н.е. Либијците од западот ја уништиле политичката обединетост на земјата.

                                                                         [[Податотека:Third Intermediate Period map.svg|thumb|upright|карта на Египет од околу 730 година п.н.е.Доаѓањето на либијците од запад, го уништило политичкото единство на земјите.]]
=== Трет преоден оериод ===

==== Главен напис: Трет преоден период ====

По смртта на Рамзес XI во 1078 година п.н.е. Смесенс ја презел власта во северниот дел на Египет, и владеел со седиште во градот Танис. Југот успешно го контролирале, од Теба, Високите свештеници на Амон кои го призналвале само името на Смеденс. За ова време, Либијците се населувале во западното устие, а главатарите на овие доселеници почнале да ја зголемуваат својта автономија. Либијската принцеза, во времето на Шошенг I во 945 година п.н.е. ја презела контролата врз устието на Нил и со тоа била основана таканаречената либијска или Бубаститска династија која владеела наредните 200 години. Шошенг исто така ја презел контролата и врз јужен Египет со тоа што ги поставил членовите на неговото семејство на многу важни позиции. Со појавувањето на соперничката династија во устието на Нил која настанала во Леонтополис и Хушитите кои се заканувале од југ , либијската контрола започнала да се намалува. Околу 727 година п.н.е. кралот на Хушитите, Пије, нападнал од север со што ја презел контролата во Теба и на крајот во устието на Нил.

Египетската доминација значително се намалила кон крајот на Третиот Преоден период. Неговите странски сојузници потпаднале под влијание на асирците и до 700 година п.н.е. војната помеѓу двете земји станала неизбежна. Помеѓу 671 и 667 година п.н.е. асирците го започнале својот напад врз Египет. Кралот на Хушитите, Тахарква, и неговиот наследник , Танутамон, за време на своето владеење постојано биле во конфликт со асирците кои неколкупати биле поразени од страна на нубијците. На крајот, асирците ги избркале Хушитите назад во [[Нубија]], го окупирале Мемфис и ги заплениле храмовите во Теба.

=== Доцен период ===
==== Главен напис: Доцен период ====

Асирците, кои немале постојани планови за понатамошно освојуње, поставиле вазали да го контролираат Египет, а тие вазали подоцна станале познати како Саите кралеви на Дваесет и шестата династија. До 653 година п.н.е. Саите кралот Псамтик I успеал да ги отстрани асирците со помош на грчките платеници кои биле најмени да ја формираат првата египетска морнарица. Грчкото влијание се проширило во Египет, особено откако градот Наукратис станал дом на грците во устието на Нил. Саите кралевите кои бле сместени во новиот главен град Саис биле сведоци на краткото живнување на економијата и културата, но во 525 година п.н.е. моќните персијци, предводени од Камбис II, го започнале своето освојување на Египет кое завршило со заробувањето на кралот Псамтик III во Битката кај Пелусиум( град во источен Египет). Камбис III тогаш официјално ја презел ттитулата фараон, но владеел од неговиот дом во Суза, а Египет го оставил под контрола на сатрапија. Петтиот век п.н.е. го обележале неколку успешни востанија против персијците, но Египет сепак не бил во можност перманентно да се ослободи од власта на персијците.

По припојувањето кон Персија, Египет бил здружен со Кипар и Феникија во шестата сатрапија на Персиската Империја. Овој прв период на персиското владеење со Египет е познато како Дваесет и седмата династија која завршила во 402 година п.н.е. и од 380&amp;nbsp;г. до 343 година п.н.е. Триесеттата династија владеела како последно домородно кралско семејство во династички Египет, која завршла со владеењето на кралот Нектанеб II. Во 343 година п.н.е. започнало кратко враќење на персиската власт кое понекогаш се нарекува Триесет и првата династија, но за кратко време, во 332 година п.н.е. персискот владетел Мазакец без борба му го предал Египет на [[Александар Велики]].

=== Птоломејска династија ===

==== Главен напис : Историјата на птолмејски Египет и Птоломејска династија ====

Во 332 госина п.н.е. Александар Велики го освоил Египет со многу мал отпор од страна на персијците и бил добредојден кај египќаните кои го сметале за ослободител. Администрацијата која ја поставиле наследниците на Александар, птоломејците, се засновала врз египетскиот модел и се наоѓала во новиот главен град [[Александрија]]. Градот бил излог на моќта и престижот на грчкото владеење и станал седиште на учењето и културата кои биле сконцентрирани во славната библиотека во Александрија. Светилникот во Александрија го осветлувал патот за многу бродови со кои градот тргувал откако птоломејците ги поставиле за приоритет трговијата и претпријатијата за производство на папирус.

Грчката култура не ја потиснала египетската култура, бидејќи птоломејците ги поддржувале долготрајните традиции со цеј да стекнат лојалност и популарност. Тие граделе нови храмови во египетски стил ги поддржувале традиционалните култови и самите се портретирале како фараони. Некои традиции дури и се споиле бидејќи грчките и египетските богови се обединиле во заеднички божества како што е Серапис и класичните грчки форми на скулптури украсени со египетски мотиви. Птоломејците се соочиле со народни востанија и покрај нивните напори а ги стивнат египќаните. Востанијата ги иницирале семејни соперници и моќната народна маса во Александрија која се создала по смртта на Птолемеј IV. Во продолжение, бидејќи Рим сè повеќе се потпирал на увозот на жито од Египет, римјаните почнали мноу да се интересираат за политиката во Египет. Постојаните египетски востанија, амбициозните политичари и моќните сиријски противници ја дестабилизирале земјата, и како резултат на тоа Рим испратил сили да ја спасат земјата као провинција на [[Римското Царство]].

[[Податотека:Fayum-22.jpg|thumb|left|100px|upright|The [[Портретите на мумијата Фајум]] го претставуваат ипреплетувањето на римската и египетската култура.]]
=== Римска власт ===
==== Главен напис: Историјата на римски Египет ====

Портретите на [[мумија]]та Фајум го претставуваат преплетувањето на римската и египетската култура

Египет станал провинција на Римското Царство во 30 година п.н.е. по поразот на Марко Антониј и Птоломејската кралица [[Клеопатра]] VII од страна на [[Октавијан]] (подоцна Императорот Август) во Битката кај Акциум. Римјаните се потпирале на испораките со жито од Египет, и римската армија под контрола на префект назначен од императорот ,задушувала востанија, строго го зголемила собирањето на даноци и ги спречувала нападите од бандити , што во тоа време претставувало озлогласен проблем. Александрија станал многу важен центар на трговијата со ориентот бидејќи егзотичните луксузни предмети имале висока побарувачка во Рим.

Иако римјаните биле понепријателски настроени кон египќаните отколку грците, некои традиции како што се мумификацијата и славењето на традиционалните продолжиле. Напреднала уметноста на украсувањето на мумиите и некои од римските цареви биле насликани како фараони но не до степенот до кој тоа го правеле Птоломејците. Римјаните живееле надвор од Египет и не ја вршеле церемонијалната кралска функција. Локалната администрација станала во римски стил и се приближила до домородните египќани.

Од средината на првиот век , христијанството се појавило и во Александрија и на него се гледало како на уште еден култ кој може да се прифати. Како и да е, тоа всушност била бескомпромисна религија чија цел била да ги преобрати луѓето од паганство и претставувала закана за популарните религиски традиции. Како резултат на ова било масовното преобратување во [[христијанство]], кое кулминирало со големото “чистење” на [[Диоклецијан]] кое започнало во 303 година, и на крајот победило христијанството. Во 391 година императорот Теодосиј го вовел законодавството со кое биле забранети приватните пагански обреди и ги затворил храмовите. Александриа станала центар на големи анти- пагански беснеења, а со тоа се уништиле и приватните религиски погледи. Како последица на ова гипетската паганска култура постојано опаѓала. Додека домородното население продолжувало да го зборува својот јазик, способноста за читање на хиероглифското писмо полека исчезнувала поради исчезнувањето на улогата на египетските свештеници и свештенички. Храмовите сами по себе понекогаш биле преобратувани во цркви или биле напуштани.

=== Управа и стопанство ===

==== Администрација и трговија ====

Фараонот бил апсолутен владетел на земјата и, барем во теорија, имал целосна контрола врз земјата и нејзините ресурси. Кралот бил врховен воен командант и глава на владата, тој во вршењето на својата работа се потпирал на бирократијата која ја спроведуведувале службеници. На чело на администрацијата бил везирот кој се однесувал како претставник на кралот и ја коррдинирал контролата врз земјата, богатството, градежните проекти, правниот систем и архивите. На регионално ниво земјата била поделена на 42 административни региони кои се нарекувале номи и секоја од нив ила водена од страна на номарх, кој бил одговорен пред везирот за своето владеење. Храмовите биле ’рбетот на економијата. Не само што билеместа за славење на боговите, туку во нив се складирало богатството на нацијата во систем од амбари и сефови со кои управувал надгледувач кој дистрибуирал жито и стоки.

Голем дел од економијата бил централно организиран и строго контролиран. Иако старите Египќани не користеле ковани пари до Доцниот период, тие користеле систем за пари-трампа, со тоа што стандардни вреќи со жито и парички вределе исто колку отприлика 91 грам бакар или сребро. На работниците им се плаќало со жито. Еден работник можел да заработи пет и половина вреќи или 200 килограми жито месечно, додека надзорниците можеле да заработат 7 и половина вреќи или 250 килограми. Цените биле исти низ целата земја и биле напишани на листи за да ја олеснат трговијата. На пример, кошула чинела пет бакарни парички, една крава чинела 140 парички. Житото можело да се менува за други стоки во согласност со фиксната список на цени. За време на 5 век п.н.е. ,од странство, кованите пари се вовеле во Египет.Прво монетите повеќе се користеле како стандардизирани парчиња од драгоцен метал отколку како вистински пари, но во идните векови меѓународните трговци целосно се потпирале на кованите пари.

=== Општествен статус ===

Египетското општество било многу стратифицирано и социјалниот статус експлицитно се покажувал. Најголемиот дел од населението го претставувале земјоделците, но земјоделските производи директно ги поседувала државата, храмовите или благородните семејства кои ја поседувале земјата која земјоделците ја обработувале. Земјоделците исто така плаќале и данок за труд и од нив се барало да работат на проекти за наводнување и градежништво во корве систем. Уметниците и занаетчиите имале повисок статус од земјоделците, но и тие биле под државна контрола инработеле во продавници кои билеприлепени до храмовите и им се плаќало директно од државното богатство. Писарите и службените лица ја претставувале погорната класа во стар Египет, тн. класа на белите килтови што се однесувало на избелените парчиња облека која служела као показател за нивниот ранг. Погорната класа експлицитно го покажувала својот социјален статус во поглед на уметноста и литературата. Под благородништвото биле свештениците, лекарите и инжениерите со специјална обука во тоа поле.Исто така во Египет имало и [[робови]] но нивниот број како и колку биле кристени не е познато.

Старите Египќани ги гледале мите и жените како и сите луѓе од сите социјали класи, освен робовите, како еднакви пред законот и дури и најсиромашните селани имале право на жалба кај везирот и неговиот суд добивале оштета. Мажите како и жените имале право да поседуваат и продаваат имот, да склучуваат договори, да стапуват во брак и да се разведуваат, да примаат наследство и да водат спорови на суд. Венчаните двојки можеле да поседуваат имот заеднички и да го заштитат својот имот во случај на развој со склучување на брачни договори со кои се одредувале финансиските обврски на мажот кон жената и децата при разведувањето на бракот. Во споредба со жените во Грција, Рим и други помодерни земји, египетските жени имале повеќе избор и можности за да остваруваат достигнувања. Жените како Хаштепсут и Клеопатра дури станале и фараони, додека другите имеле моќ во својство на божествените сопруги на Амон. Жените во Стар Египет, и покрај сите права и слободи, ретко се вклучувале во официјалните работи и администрацијата, тие имале второстепени улоги во храмовите и не биле токлу образовани колку мажите. Исто така погледнете го историскиот напис на BBC за повеќе информации за родовата еднаквост во Стар Египет.

[[Податотека:Louvre-antiquites-egyptiennes-p1020372 Cropped and bg reduced.png|thumb|left|upright|.Писарите ја претставувале елитата и биле добро образовани. Тие ги оценувале задачите, воделе евиденција и биле одговорни за администрацијата.
]]

=== Правен систем ===

Официјално, на чело на правниот систем бил фараонот кој бил одговорен за спроведувањето на законите и остварувањето на правдата и за одржувањето на редот и мирот, тоа бил концепт кој египќаните го нарекувале [[Ма’ат]]. Иако нема пишани закони од стар Египет, некои документи покажуваат дека египетското право се засновало на здарв разум и поглед на тоа што е правилно, а што погрешно кој претпочита доаѓање до спогодби и решавање на конфликти наместо строго држење до коплицирана постава на правила. Локалните совети на старешини познати како Кнебет во Новото кралство биле одговорни за водење на судските случаи кои вклучувале и мали тужби и спорови. Посериозните случаи кои вклучувале убиства, големи земјишни трансакции и грабежи биле пренесувани кај Великиот Кенбет, над кого биле везирот и фараонот. Тужителите и тужените требало сами да се претставуваат и при тоа да се заколнат дека ќе ја кажуваат вистината. Во некои случаи, државата ја преземала улогата на обвинител и судија, и смеела да го измачува тужениот со тепање со цел да добие признание и да и ги добие имињата на соучесниците. Без разлика на тоа дали обвиненијата биле сериозни или не, судските писари ги документирале жалбите, признанијата и пресудите за понатамошна употреба.

Казаната за помалите прекршок можела да биде или пари, тепање, сакатење на лицето или протерување во зависност од тежината на прекршокот. Сериозните кривични дела како убиство и вооружен грабеж се казнувале со погубување кое подразбирало обезглавување, давење или набивање на криминалецот на колец. Казните исто така можеле да се спроведат и врз членовите на семејството на сторителот. Со почеток во Новото Кралство, пророштвата играле важна улога во правниот систем на Египет, со помош на пророштвата се решавале и граѓанските и крвичните случаи. Постапката била да се праша богот прашање на кое се одговара со да или не кое што е во врка со случајот кој се разгледува. Богот, кого го претставувале голем број свештеници ја кажувал својата пресуда со одбирање на едното или другото што го покажувал преку движење на свештениците напред или назад или со покажување кон еден од одговорите напишани на папирус.

=== Земјоделство ===

[[Податотека:Tomb of Nakht (2).jpg|thumb|upright|на гробот се претставени работници кои ги работат полињата, ги жнеат културите, и го распределуваат житото по наредба на надзорник.]]

Комбинацијата од поволни географски услови придонела кон успехот на страите египетска култура. Најважниот од овие услови била богатата и плодна почва која била резултат на годишните излива на реката Нил. Така Старите Египќани можеле да произведуваат огромни количини на храна, со што на населените му останувало повеќе време и средства за да се посвети на културата, технологијата и уметноста. Управувањето со земјата било од суштинско значење, бидејќи даноците биле одредувани врз основа на земјата која личноста ја поседувала.

=== Животни ===

Египќаните верувале дека урамнотежената врска помеѓу луѓето и животните е суштински елемент за вселенскиот ред. Така луѓето, животните и растенијата се сметале за членови на една целина. Животните, и домашните и дивите, исто така биле важен исзвор на духовност, придружба и стабилност за Старите Египќани добитокот бил најценетата стока. Администрацијата собирала данок за стока со вршење на редовни пописи , а големината на стадото ги покажувала престижот и важноста на имотот или храмот кој го поседувал. Освен добитокот старите Египќани чувале овци, кози и свињи. Чувале и живина како што се шатки, гуски и гулаби кои биле заробени во мрежи на фарми каде биле хранети со сила со цел да ги здебелат. Нил обезбедувал гилемо количество на риба. Пчелите исто така биле припитомени од времето на Старото кралство и од нив се добивало мед и восок.

Старите Египќани користеле магариња и говеда за носење на товарот, со нив исто така ги работеле полињата и ги саделе семињата во почвата. Колењето на дебелите говеда бил исто така значаен ритуал. Коњите ги донеле Хиксите во Вториот Преоден период, а камилите, иако биле познати во Новото кралство, сè уште не се користеле за носење на товар сè до Доцниот период. Исто така постојат докази според кои слоновите биле припитомени во Доцниот период, но голем дел ја напуштиле територијата поради недостатокот на тревно земјиште. Кучињата, мачките и мајмуните биле чести домашни миленичиња, додека поегзотичните миленичиња биле донесени од Африка, на пример лавовите кои биле резервирани за кралските семејства. Херодот заклучил дека египќаните се единствените луѓе кои ги чувале своите животни дома. За време на Преддинастичкиот период и Доцниот период , славењето на боговите во нивната животинска форма било многу популарно, вакви богови биле божицата –мачка Бастет и богот-Ибис Тот. Поради оваа причина овие животни биле одгледувани на многу фарми за ритуално жртвување.

=== Природни ресурси ===
 
Египет бил богат со градежен и декоративен камен, бакар , руда, злато и полудраги камења. Овие природни ресурси им овозможувале на египќаните да градат споменици, скулптури, да прават алати и модерен накит. Балсамерите користеле сол од Вади Натурн (што занчи “Долината”) за мумификација, која исто така се користела и за добивање гипс од кој се правело малтер. Минералните карпи се наоѓале во далечните и тешкопристапните суводолици во источната пустина и Синај и нивното наоѓање биле потрбни експедиции контролирани од државата со цел да се добијат природните ресурси кои биле сместени таму. Ова биле големи златни рудници во Нубија и една од првите мапи за кои се знае е за златниот рудник во овој регион. Вади Хамамат ( што значи “Долина на многу бањи”) бил значаен извор на гранит greywacke и злато. Кременот бил првиот минерал кој почнал да себира и се користел за правење алати, а кременски секири се првите докази за населеност во Долината по течението на Нил. Чепчињата на минералите биле внимателно обработувани за правење на сечилата на стрелите со умерена цврстина и трајност дури и откако бакарот се вовел за оваа цел.

Египќаните правеле залихи од водечката руда галенит кај Гебел росас(локација на која имало галенит) за правење на риболовни оловца, висулци кој се употребувале во градежништвото и мали фигури. Бакарот бил најважниот метал за правење на алати во стар Египет и бил топен во печки направени од малахит изваден од рудник во Синај. Работниците го собирале слатото со тоа што ги миеле грутките од седиментите на алувијалните талози или со поинтензивна работа односно со брусење и миење на кварцит кој содржел злато. Резервите од железо кои се пронајдени во горен Египет се користеле во доцниот период. Висококвалитетните градежни камења во Египет ги имало во изобилство. Старите Египќани ископувале варовник по низ целата долина на Нил, гранит од Асуан и базалт и песок од деловите на источната пустина. Резервите од декоративни камења како порфир, сив камен, алабастер и црвени кристали се собирале од источната пустина дури и пред Првата династија. Во птолемејскиот и Романскиот период рударите собирале резерви на смарагди во Вади Сикаит(што значи “Камена Долина”) и аметист во Вади Ел Нуди.

=== Јазик ===

Египетскиот јазик е северен афроазиски јазик кој е тесно поврзан со берберскиот и семитскиот јазик. Тој е втор јазик со најдолга историја( по сумерскиот), се пишувал од 3200 година п.н.е. до средниот век , а бил зборуван уште подолго. Фазите на страиот египетски јазик се стар египетски, среден египетски (класичен египетски), доцен египетски , демотски и коптски. Египетските записи не покажуваат разлики во дијалектот пред коптскиот јазик но најверојатно тој се зборувал во регионалните дијалекти околу Мемфис, а подоцна и Теба.

Страиот египетски јазик бил синтетички јазик, но подоцна станал поаналитички.Доцниот Египет развил и претставки и определени и неоределени членови кои ги замениле дргугите инфлексни наставки. Ова било промена од постарата формула *глагол субјект објект* во &quot;субјект глагол објект&quot;. Египетските хиероглифи, хиератски и демотски записи, на крајот биле заменети со коптската азбука која била повеќе фонетска. Коптскиот сè уште се користи за време на литургиите во египетските православни цркви, а негови траги се најдени и во модерниот египетско-арапски јазик.

=== Звуци и граматика ===

Старите Египќани имале 25 согласки слични на оние во другите афроазиски јазици. Тие вклучувале грлени и нагласени согласки, гласни и неми паузи, неми фрикативи и нагласени и неми африкати. Има три долги и три кратки самогласки чиј број во доцниот египетски јазик бил девет.Основната јазична конструкција во египетскиот јазик, слично како и во семитскиот и берберскиот, е составена од три букви или корен од две букви составен од согласки или полусогласки. Наставките се додавале за да се оформат глаголи. Глаголските сложенки одговарале на лицето. На промер, конструкцијата составена од три самогласки S- Ḏ -M е семантичкото јадро на зборот“ слуша“, неговата основна слиженка е „тој слуша“. Ако субјектот е именка, не му се додаваат наставки на глаголот: sḏm ḥmt „ жената слуша“.
 
Придавките се изведувале од именки преку процес кој египтолозите го нарекуваа нисбација поради неговата сличност со арапскиот јазик. Збороредот е следниот, ПРЕДИКАТ-СУБЈЕКТ во глаголски и придавни реченици и СУБЈЕКТ-ПРЕДИКАТ во номинални и прилошки реченици. Субјектот може да се помести од почетокот на реченицата, доколку таа е долга и по неа следи продолжен изговор. Именките и глаголите се негирале о партикулата „n“, но „nn“ се користи прилошки и придавни реченици. Акцентот паѓа на последниот и претпоследниот слог кои можат да бидат отворени( cv) или затворени (cvc).

=== Култура ===

==== Секојдневен живот ====

Старите Египќани одржувале богато културно наследство заедно со фестивали и веселби надополнети со музика и танц.

Повеќето од старите Египќани биле земјоделци посветени на полињата. Во нивните живеалишта живееле најблиските членови од нивните семејства, и биле изградени од цигли направени до кал и изработени на начин кој ги оджрувал студени дури и во најжешките период од денот. Секој дом имал кујна со отворен покрив, и таа содржела мелнички камен за мелење брашно и мала рерна за печење леб. Ѕидовите биле обоени со бела боја, и можело да се покриваат со обоени таписерии. Подовите биле покриени со црвени простирки, а мебелот го сочинувале дрвени столови и кревети кои излегувале од подот како и поединечни маси.

Старите Египќани им посветувале големо внимание на хигиената и изгледот. Повеќето од нив се капеле во Нил и користеле сапун како паста направен од животинско [[сало]] и креда. Мажите го бричеле цело тело за да бидат почисти користеле парфеми и помади за да ги покријат лошите миризби и да ја релаксираат кожата. Облеката била направено од едноставна ткаенина која била избелувана а, мажите како и жените кои биле од погорните класи носеле перики, накит и користеле козметика. Децата до периодот на зрелост, кој бил околу 12-тата година, не носеле облека, а на оваа возраст машките биле обрежувани и им ги бричеле главите. Мајките биле одговорни за грижа околу децата, а татковците обезбедувале приход за семејствата.

Музиката и танцот биле популарни начини за забавување за оние кои моеле да си ги дозволат. Првите инструменти биле харфа и флејта, ансструментите како труба, обоа и гајда се развиле подоцна и станале доста популарни. Во Новото Кралство, египќаните свиреле на ѕвончиња, чинели, дајриња и тапани и лири и мандолини увезени од [[Азија]]. Систрумот бил ѕвечковиден инструмент кој бил особено битен во религиските церемонии.

Старите Египќани уживале и во многу релаксирачки активности како игри и музика. Сенетот , игра која се играла на табла каде што фигурите се мрдале во согласност со случајна шанса, бил особено популарен уште од најстари времиња. Друга слична игра била мехен, со која се игала на кружна табла. Жонглирањето и и игрите со топка биле популарни кај дцта, а борењето е исто така забележано во гробница кај Бени Хасан. Богатите членови на египетскиото општество уживале во ловот како и во едрењето.

Ископувањата во селото во кое живееле работници, Деир ел Мадина, покажале еден од најтемелно документираните докази за животот во древниот свет кој трале скоро четири илјади години. Нема друго место на кое може подобро да се проучуваат организацијата, општествената комуникација и условите за живот и работа.

=== Религиски верувања ===

==== Главен напис: Религијата во Стар Египет ====

[[Податотека:BD Hunefer.jpg|thumb|300px|The [[Книгата на мртвите]].била водач во патувањето на починатите кон задргробниот живот
]]

Верувањата во божествата и во задгробниот живот биле искоренети од египетската цивилизација. Владеењето на фараонот се засновало врз божественото право на кралот. Египетскиот Пантенон бил популаризиран од богови кои имале натприродни моќи и биле барани за помош или заштита. Како и да е боговите не секогаш биле доживувани како љубезни, а египќаните дека едниствениот начин да најдат мир бил да се молат и да им нудат жтрви на нивните богови. Структурата на Пантенонот постапно се сменила со воведувањето на новите божества во хиерархијата, но свештениците не направиле никакви напори да ги организираат разликите и понекогаш митовите и приказните доаѓале во конфликт. Овие различни концепти на божества не се сметале како контрадикторни туку како словеи во на многуте аспекти на реалноста.

Статуата на Ка обезбедила место каде можела истата да се слави. Боговите биле славени во култни храмови кои ги воделе свештеници кои делувале во име на кралот. Во центарот на храмот била култната статуа поставена на специјална основа. Храмовите не биле место за јавно славење или собири, и само на одбрани денови за слава специјалната основа на која била поставена статуата на богот се изнесувала надвор за јавно славење. Вообичаено, чуварот на богот не е појавувал во надворешниот свет и им бил достапен само на овластените службеници. Обичните граѓани можеле да ги слават нивните статуи во нивните домови, а им се нуделе и амјлии кои требало да ги шитат од силите на хаосот. По Новото Кралство, улогата на фараонот да биде духовен посредник била променета откако религиските обичаи преминале во директно славење на боговите. Како последица од тоа свештениците развиле систем од пророштва со помош на кои на граѓаните директно им ја кажувале волјата на боговите.

Египќаните верувале дека секој човек е составен од физички и психички делови или аспекти. Освен тело секој човек имал и šwt - сенка, ba-душа или личност, ka-животна сила и име. Срцето, повеќе отколку мозокот, се сметало за седиште на мислите и чувствата. По смртта духовните аспекти излегувале од телото и можеле да се движат, но барале тело или статута како постојан дом. Крајната цел на починатите била повторно да се соединат со нивното ka и ba и да станат благословени и да продожат да живеат како akh или „делотворниот“. За да се случи ова на починатите требало да им се суди при што нивното срце го мерел „таткото на правдата“. Ако заслужил, починатиот можел да продолжи со своето постоење во духовна форма.

Во гробовите на фараоните имало огромно количество на богатство, како златни маски од мумијата на Тутанкамон

=== Обичаи на закопување ===

==== Главен напис: погребни обичаи во Стар Египет ====

Старите Египќани одржувале една целост од погребни обичаи за кои сметале дека се неопходни за да се обезбеди бесмртност по смртта. Овие обичаи вклучувале и зачувување на телото преку мумификација, изведување на погребни церемонии и закопување на разни предмети, заедно со телото, за кои се сметало дека ќе му бидат потребни на покојникот во неговиот задгробен живот. Пред Старото Кралство телата закопувани во пустината биле природно зачувувани преку дехидратација. Сувите пустински услови, низ историјата биле од голема корист при погребувањето на сиромашните кои не можеле да си дозволат церемонијални погреби како богатите. Побогатите египќани започнале да ги закопуваат нивните покојни во камени гробови и како последица од тоа тие ја искористиле вештачката мумификација која подразбирала вадење на внатрешните органи, замотување на телото во платно и закопување на истото во правоаголен дрвен сандак. Со почетокот на Четвртата Династија, некои делови се зачувувале одделно во балдахински тегли.

До почетокот на Старото Кралство египќаните веќе ја имале усовршено техниката на мумифицирањето. Најдобрата техника траела 70 дена и подразбирала отстранување на внатрешните органи, вадење на мозокот преку носот и ставање на телото во смеса од соли наречена натрон. Телото тогаш се обвиткувало во платно со амајлии за заштита кои се ставале помеѓу слоевите во украсен антропоиден сандак. Мумиите во доцниот период исто така биле ставани во нацртани сандаци за мумии. Практиката а зачувување опаднала за време на птолемејскиот и романскиот период, кога поголемо значење му се посветувало на надворешниот изглед на мумијата која што се декорирала.

Богатите египќани погребувани големи количини на лукзузни предмети, но сите погреби без разлика на социјалниот статус вклучувале богатство за покојниците. Почнувајќи од Новото Кралство, книгите за мртвите се ставале во гробовите заедно со статуата Шабди за која се верувало дека врши рачни работи за покојникот во задгробниот живот. Ритуалите во кои покојните биле магично реанимирани, биле придружни елементи на погребите. По закопот, живите роднини требало од време на време да носат храна на гробот и да кажуваат молитви во име на починатиот.

=== Војска ===

==== Главен напис: воена историја на стар Египет ====

Војската во стар Египет била одговорна за подготвување на Египет за инвазиски напади и за одржување на египетската доминација во Средниот Исток. Војската ги заштитувала рударските експедиции во Синај за време на Старото Кралство и се борела во граѓанските војни во Првиот и Вториот меѓувремен период. Војската исто така била задолена и за одржување на тврдините за време на важните трговски размени како оние кои се случувале во градот Бухен на патот кон Нубија. Тврдините биле изградени за да служат како воени бази како што е тврдината кај Силе( значи пазар), која била база за операции за експедиции во Левант. Во Новото Кралство, неколку фараони ја користеле египетската армија за да го нападнат и освојат Куш и делови од Левант.

Типичната воена опрема вклучувала лакови и стрели, копја и кружни штитови направени од животинска кожа истегната на дрвена рамка. Во Новото Кралство, војската започнала да користи воени коли кои биле претходно воведени од страна на хикоските напаѓачи. Оружјето и оклопите продолиле да се подобруваат откако бронзата почнала да се употребува. Штитовите тогаш се правеле од тврдо дрво помешано со бронза, копјата имале бронзен врв, а зилотот бил воведен од страна на азиските војници. Фараонот, во уметноста и литературата обично го претставувале како јава на чело на армијата, а има има докази дека најмалку наколку фараони како СеквенереII Тао и неговите синови навистина и го правеле тоа. Ојниците ги регрутирале од општото население, но за време и особено по Новото Кралство платеници од Нубија, Куш и Либија биле најмени да се борат за Египет.

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Стар Египет| ]]
[[Категорија:Цивилизации]]
[[Категорија:Историја на Египет]]
[[Категорија:Поранешни царства во Африка]]</text>
      <sha1>9c5ml9fc6yggi6w7o4tubdsliw7xi2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Движење на неврзаните</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6227</id>
    <revision>
      <id>5570124</id>
      <parentid>5491579</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:21:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32685-14</username>
        <id>133764</id>
      </contributor>
      <comment>/* Генерален секретар */</comment>
      <origin>5570124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21252" sha1="cfd0ld0crbrlcte62b6ac4cwhbw57ax" xml:space="preserve">{{Infobox geopolitical organisation
|name = Движење на неврзаните
|image_symbol = |symbol_type =
|image_map = NAM Members.svg
|alt_map = 
|map_width = 250px
|map_caption = &lt;div style=&quot;text-align:left;margin-left:7.5em;&quot;&gt;{{легенда|#000080|Земји членки}}{{легенда|#0066ff|Земји набљудувачи}}&lt;/div&gt;
|membership_type = Членство
|membership = {{unbulleted list |120 членки |17 набљудувачи}}
|admin_center_type = 
|admin_center = 
|leader_title1 = 
|leader_name1 = 
|leader_title2 = 
|leader_name2 = 
|established = 1961 во [[Белград]]
|official_website = {{URL|csstc.org}}
}}

'''Движењето на неврзаните''' е меѓународна организација во која членуваат 121 земји членки главно [[земји во развој]]. Движењето на неврзаните се занимава со прашањето на националните борби за независност, надминувањето на сиромаштијата, економскиот развој на земјите и се противи на [[колонијализам|колонијализмот]], [[империјализам|империјализмот]] и [[нео-колонијализам|нео-колонијализмот]]. Земјите членки на Движењето на неврзаните претставуваат 55% од населението на Земјата и речиси 2/3 од членките на [[ОН|Обединетите нации]]&lt;ref name=&quot;NAM members&quot;&gt;{{cite web|url=https://mnoal.org/nam-members/|title=NAM Members &amp; Observers|access-date=20 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327085806/https://mnoal.org/nam-members/|archive-date=27 March 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NAM about&quot;&gt;{{cite web |title=About NAM |url=https://mnoal.org/nam-about/ |website=mnoal.org |publisher=Non Aligned Movement |access-date=20 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323135155/https://mnoal.org/nam-about/ |archive-date=23 March 2019 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

[[СФРЈ|СФР Југославија]] до својот распад беше една од основачите и предводниците на Движењето. Нејзините земји наследнички по стекнувањето на независност го изгубија интересот за членување во движењето, но некои, [[Босна и Херцеговина]] и [[Србија]], имаат статус на набљудувачи.

== Самити на Движењето на неврзаните ==
[[Податотека:Konferencija Pokreta nesvrstanih 1961. godine.jpg|400px|thumbnail|1 самит, [[Белград]]]]
[[Податотека:Meeting of the heads of state at the 16th summit of the NAM (1).jpg|400px|thumbnail|16ти самит, [[Техеран]]]]

Самитите на Движењето на неврзаните обично се одржуваат на секои три години.

* Првиот самит на Движењето се одржува во [[Белград]] од [[1 септември|1]] до [[6 септември]] [[1961]] година. На самитот учествуваат 25 држави: 11 од Африка и Азија и Југославија, [[Куба]] и [[Кипар]].
* Вториот самит се одржува во [[Каиро]] од [[5 октомври|5]] до [[10 октомври]] [[1964]] година. Учествуваат 46 држави, при што најголем дел од новите членки се новите независни земји од Африка. Главни теми за дискусија се [[Израелско-арапски конфликт|Израелско-арапскиот конфликт]] и [[Индиско-пакистански конфликт|Индиско-пакистанскиот конфликт]].
* Третиот самит се одржува во [[Лусака]] од [[8 септември|8]] до [[10 септември]] [[1970]] година. Учествуваат 54 држави.
* Четвртиот самит се одржува во [[Алжир (град)|Алжир]] од [[5 септември|5]] до [[9 септември]] [[1973]] година. [[Светска нафтена криза од 1973 година|Светската нафтена криза од 1973 година]] е главна тема на самитот.
* Петтиот самит се одржува во [[Коломбо]] од [[16 август|16]] до [[19 август]] [[1976]] година.
* Шестиот самит се одржува во [[Хавана]] од [[3 септември|3]] до [[9 септември]] [[1979]] година. Главната тема на самитот е односот на Движењето кон [[СССР]] и се дискутира околу формирањето антиимперијалистички сојуз со СССР.
* Седмиот самит се одржува во [[Њу Делхи]] од [[7 март|7]] до [[12 март]] [[1983]] година.
* Осмиот самит се одржува во [[Хараре]] од [[1 септември|1]] до [[6 септември]] [[1986]] година.
* Деветтиот самит се одржува по вторпат во [[Белград]] од [[4 септември|4]] до [[7 септември]] [[1989]] година.
* Десеттиот самит се одржува во [[Џакарта]] од [[1 септември|1]] до [[7 септември]] [[1992]] година.
* Единаесеттиот самит се одржува во [[Картахена]] од [[18 октомври|18]] до [[20 октомври]] [[1995]] година.
* Дванаесеттиот самит се одржува во [[Дурбан]] од [[2 септември|2]] до [[3 септември]] [[1998]] година.
* Тринаесеттиот самит се одржува во [[Куала Лумпур]] од [[20 февруари|20]] до [[25 февруари]] [[2003]] година.
* Четиринаесеттиот самит се одржува по вторпат во [[Хавана]] од [[11 септември|11]] до [[16 септември]] [[2006]] година. На самитот е усвоена декларација со која се осудува употребата на прекумерна сила од страна на [[Израел]] во текот на [[Израелско-либанска војна од 2006 година|Израелско-либанската војна]], повикани се Обединетите Нации да бидат порепрезентативни за помалите земји членки, поддржана е иранската програма за јадрена технологија (за мирољубиви цели) и е осудена надворешната политика на [[САД]].
* Петнаесеттиот самит е одржан во [[Шарм ел-Шеик]] во [[Египет]] од 15 до 16 септември 2009.

== Земји-членки ==

=== Моментални членки ===

Следниве земји се членки на Движењето на неврзаните, по континент, по годината на прием:&lt;ref name=&quot;NAM members&quot;/&gt;

==== Африка ====

Моментално секоја африканска земја (освен [[Јужен Судан]]) е членка на Движењето на неврзаните.

{{div col|colwidth=20em}}

# {{flag|Algeria}} (1961)
# {{flag|Angola}} (1976)
# {{flag|Benin}} (1964)
# {{flag|Botswana}} (1970)
# {{flag|Burkina Faso}} (1973)
# {{flag|Burundi}} (1964)
# {{flag|Cameroon}} (1964)
# {{flag|Cape Verde}} (1976)
# {{flag|Central African Republic}} (1964)
# {{flag|Chad}} (1964)
# {{flag|Comoros}} (1976)
# {{flag|Democratic Republic of the Congo}} (1961)
# {{flag|Djibouti}} (1983)
# {{flag|Egypt}} (1961)
# {{flag|Equatorial Guinea}} (1970)
# {{flag|Eritrea}} (1995)
# {{flag|Eswatini}} (1970)
# {{flag|Ethiopia}} (1961)
# {{flag|Gabon}} (1970)
# {{flag|Gambia}} (1973)
# {{flag|Ghana}} (1961)
# {{flag|Guinea}} (1961)
# {{flag|Guinea-Bissau}} (1976)
# {{flag|Ivory Coast}} (1973)
# {{flag|Kenya}} (1964)
# {{flag|Lesotho}} (1970)
# {{flag|Liberia}} (1964)
# {{flag|Libya}} (1964)
# {{flag|Madagascar}} (1973)
# {{flag|Malawi}} (1964)
# {{flag|Mali}} (1961)
# {{flag|Mauritania}} (1964)
# {{flag|Mauritius}} (1973)
# {{flag|Morocco}} (1961)
# {{flag|Mozambique}} (1976)
# {{flag|Namibia}} (1979)
# {{flag|Niger}} (1973)
# {{flag|Nigeria}} (1964)
# {{flag|Republic of the Congo}} (1964)
# {{flag|Rwanda}} (1970)
# {{flag|São Tomé and Príncipe}} (1976)
# {{flag|Senegal}} (1964)
# {{flag|Seychelles}} (1976)
# {{flag|Sierra Leone}} (1964)
# {{flag|Somalia}} (1961)
# {{flag|South Africa}} (1994)
# {{flag|Sudan}} (1961)
# {{flag|Tanzania}} (1964)
# {{flag|Togo}} (1964)
# {{flag|Tunisia}} (1961)
# {{flag|Uganda}} (1964)
# {{flag|Zambia}} (1964)
# {{flag|Zimbabwe}} (1979)

{{div col end}}

==== Америка ====

{{div col|colwidth=20em}}

# {{flag|Antigua and Barbuda}} (2006)

# {{flag|Bahamas}} (1983)

# {{flag|Barbados}} (1983)

# {{flag|Belize}} (1981)

# {{flag|Bolivia|state}} (1979)

# {{flag|Chile}} (1973)

# {{flag|Colombia}} (1983)

# {{flag|Cuba}} (1961)

# {{flag|Dominica}} (2006)

# {{flag|Dominican Republic}} (2000)

# {{flag|Ecuador}} (1983)

# {{flag|Grenada}} (1979)

# {{flag|Guatemala}} (1993)

# {{flag|Guyana}} (1970)

# {{flag|Haiti}} (2006)

# {{flag|Honduras}} (1995)

# {{flag|Jamaica}} (1970)

# {{flag|Nicaragua}} (1979)

# {{flag|Panama}} (1976)

# {{flag|Peru|state}} (1973)

# {{flag|Saint Kitts and Nevis}} (2006)

# {{flag|Saint Lucia}} (1983)

# {{flag|Saint Vincent and the Grenadines}} (2003)

# {{flag|Suriname}} (1983)

# {{flag|Trinidad and Tobago}} (1970)

# {{flag|Venezuela|state}} (1989)

{{div col end}}

==== Азија ====
{{div col|colwidth=20em}}

# {{flag|Afghanistan}} (1961)
# {{flag|Bahrain}} (1973)
# {{flag|Bangladesh}} (1973)
# {{flag|Bhutan}} (1973)
# {{flag|Brunei Darussalam}} (1993)
# {{flag|Cambodia}} (1961)
# {{flag|India}} (1961)
# {{flag|Indonesia}} (1961)
# {{flag|Iran}} (1979)
# {{flag|Iraq}} (1961)
# {{flag|Jordan}} (1964)
# {{flag|Kuwait}} (1964)
# {{flag|Laos}} (1964)
# {{flag|Lebanon}} (1961)
# {{flag|Malaysia}} (1970)
# {{flag|Maldives}} (1976)
# {{flag|Mongolia}} (1993)
# {{flag|Myanmar}} (1961)
# {{flag|Nepal}} (1961)
# {{flag|North Korea}} (1975)
# {{flag|Oman}} (1973)
# {{flag|Pakistan}} (1979)
# {{flag|Palestine}} (1976)
# {{flag|Philippines}} (1993)
# {{flag|Qatar}} (1973)
# {{flag|Saudi Arabia}} (1961)
# {{flag|Singapore}} (1970)
# {{flag|Sri Lanka}} (1961)
# {{flag|Syria}} (1964)
# {{flag|Thailand}} (1993)
# {{flag|East Timor}} (2003)
# {{flag|Turkmenistan}} (1995)
# {{flag|United Arab Emirates}} (1970)
# {{flag|Uzbekistan}} (1993)
# {{flag|Vietnam}} (1976)
# {{flag|Yemen}} (1990)

{{div col end}}

==== Европа ====
{{div col|colwidth=20em}}

# {{flag|Azerbaijan}} (2011)
# {{flag|Belarus}} (1998)

{{div col end}}

==== Океанија ====
{{div col|colwidth=20em}}

# {{flag|Fiji}} (2011)
# {{flag|Papua New Guinea}} (1993)
# {{flag|Vanuatu}} (1983)

{{div col end}}

=== Поранешни членки ===
{{div col|colwidth=20em}}

# {{flag|North Yemen}} (1961–1990)&lt;ref name=&quot;yemen&quot;/&gt;
# {{flag|Cyprus|1960}} (1961–2004)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cyprus and the Non – Aligned Movement|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/0/11E2EC1C0EE098C6C225727C002A04A8?OpenDocument|publisher=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Cyprus|access-date=23 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323151409/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/0/11E2EC1C0EE098C6C225727C002A04A8?OpenDocument|archive-date=23 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;cyprus-malta&quot;/&gt;
# {{flag|Yugoslavia}} (1961–1992)&lt;ref name=suspended/&gt;&lt;ref name=NewDelhi&gt;{{cite web|url=http://www.namegypt.org/Relevant%20Documents/07th%20Summit%20of%20the%20Non-Aligned%20Movement%20-%20Final%20Document%20(Ne.pdf|title=Final Document of the 7th Summit of the Non-Aligned Movement -(New Delhi Declaration)|access-date=18 September 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111008015328/https://www.namegypt.org/Relevant%20Documents/07th%20Summit%20of%20the%20Non-Aligned%20Movement%20-%20Final%20Document%20%28Ne.pdf|archive-date=8 October 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |author=Kin, Lai Kwok |date=2 September 1992 |url=https://www.independent.co.uk/news/world/yugoslavia-casts-shadow-over-nonaligned-summit-1548802.html |title=Yugoslavia Casts Shadow over Non-Aligned Summit |work=The Independent |agency=[[Reuters]] |access-date=24 August 2012 |archive-date=8 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121108094238/http://www.independent.co.uk/news/world/yugoslavia-casts-shadow-over-nonaligned-summit-1548802.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
# {{flag|South Yemen}} (1970–1990)&lt;ref name=&quot;yemen&quot;&gt;{{cite book|title=State Succession and Membership in International Organizations|last=Bühler|first=Konrad|year=2001|url=https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C&amp;q=State+Succession+and+Membership+in+International+Organizations|publisher=Martinus Nijhoff Publisher|isbn=9041115536|access-date=18 November 2020|archive-date=18 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210418101440/https://books.google.com/books?id=Ty7NAG1Jl-8C&amp;q=State+Succession+and+Membership+in+International+Organizations|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
# {{flag|Malta}} (1973–2004)&lt;ref name=&quot;cyprus-malta&quot;&gt;{{cite web|title=XIV Ministerial Conference of the Non-Aligned Movement|url=http://www.nam.gov.za/media/040920b.htm|publisher=South Africa Ministry for Foreign Affairs|access-date=23 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601060022/http://www.nam.gov.za/media/040920b.htm|archive-date=1 June 2013}}&lt;/ref&gt;
# {{flag|Argentina}} (1973–1991)&lt;ref name=&quot;Indira Gandhi&quot;&gt;{{cite book |author=Indira Gandhi |author-link=Indira Gandhi |date=6 September 1973 |title=Address of Prime Minister Indira Gandhi |url=https://ris.org.in/others/NAM-RIS-Web/NAM%20Declation%20&amp;%20Docs/Algiers%20Conference%20of%20Non-aligned%20Countries%20-%20Prime%20Minister%20Indira%20Gandhi%20%20-%206%20Sep%201973-min.pdf |location=[[New Delhi]] |publisher=[[Ministry of External Affairs (India)]] |access-date=17 April 2022 |archive-date=7 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207120535/https://ris.org.in/others/NAM-RIS-Web/NAM%20Declaration%20%26%20Docs/Algiers%20Conference%20of%20Non-aligned%20Countries%20-%20Prime%20Minister%20Indira%20Gandhi%20%20-%206%20Sep%201973-min.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Argentina-NAM-1991&quot;&gt;{{cite web |title=Argentina Withdraws from Non-Aligned Movement |url=https://apnews.com/article/dad8e554dd531634d2553b6120a48287 |publisher=[[Associated Press]] |access-date=1 February 2022 |date=20 September 1991 |archive-date=1 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201161247/https://apnews.com/article/dad8e554dd531634d2553b6120a48287 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

{{div col end}}

== Генерален секретар ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Слика
!Генерален секретар
!Држава
!Од
!До
|-
|[[File:Josip Broz Tito uniform portrait.jpg|104x104px]]
|[[Јосип Броз-Тито]] (1892–1980)
|{{Flag|Yugoslavia}}
|1961
|1964
|-
|[[File:Gamal Abdel Nasser (c. 1960s).jpg|101x101px]]
|[[Гамал Абдел Насер]] (1918–1970)
|{{Flag|United Arab Republic}}
|1964
|1970
|-
|[[File:Kenneth Kaunda 1964.png|97x97px]]
|[[Кенет Каунда]] (1924–2021)
|{{Flag|Zambia|1964}}
|1970
|1973
|-
|[[File:Houari Boumediene's Portrait.jpg|100x100px]]
|[[Хуари Бумедиен]] (1932–1978)
|{{Flag|Algeria}}
|1973
|1976
|-
|[[File:President John F. Kennedy Meets with Ambassador of Ceylon William Gopallawa (cropped).jpg|99x99px]]
|[[Вилијам Гопалава]] (1896–1981)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Sri Lanka}}
|1976
|1978
|-
|[[File:Junius Richard Jayawardana (1906-1996).jpg|103x103px]]
|[[Џуниус Ричард Џајавардене]] (1906–1996)
|1978
|1979
|-
|[[File:Fidel en Chile 04.jpg|96x96px]]
|[[Фидел Кастро]] (1926–2016)
|{{Country|Cuba}}
|1979
|1983
|-
|[[File:NeelamSanjeevaReddy.jpg|84x84px]]
|[[Нилам Санџива Реди]] (1913–1996)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|India}}
| colspan=&quot;2&quot; |1983
|-
|[[File:Giani Zail Singh 1995 stamp of India (cropped).png|108x108px]]
|[[Заил Синг]] (1916–1994)
|1983
|1986
|-
|[[File:Mugabe 1979 a.jpg|100x100px]]
|[[Роберт Мугабе]] (1924–2019)
|{{Flag|Zimbabwe}}
|1986
|1989
|-
|[[File:Janez Drnovšek (cropped).jpg|108x108px]]
|[[Јанез Дрновшек]] (1950–2008)
| rowspan=&quot;4&quot; |{{Flag|Yugoslavia}}
|1989
|1990
|-
|[[File:Borisav Jovic cropped.jpg|100x100px]]
|[[Борисав Јовиќ]] (1928–2021)
|1990
|1991
|-
|[[File:Mesic crop.jpg|100x100px]]
|[[Стјепан Месиќ]] (роден 1934)
| colspan=&quot;2&quot; |1991
|-
|[[File:Branko Kostić.jpg|100x100px]]
|[[Бранко Костиќ]] (1939–2020)
|1991
|1992
|-
|[[File:S.Kragujevic, Dobrica Cosic 1961.JPG|114x114px]]
|[[Добрица Ќосиќ]] (1921–2014)
|{{Country|FR Yugoslavia}}
| colspan=&quot;2&quot; |1992
|-
|[[File:President Suharto, 1993.jpg|96x96px]]
|[[Сухарто]] (1921–2008)
|{{Country|Indonesia}}
|1992
|1995
|-
|[[File:Samper cropped.jpg|89x89px]]
|[[Ернесто Сампер]] (роден 1950)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Country|Colombia}}
|1995
|1998
|-
|[[File:Andrespastranaarango.png|95x95px]]
|[[Андрес Пастрана Аранго]] (роден 1954)
| colspan=&quot;2&quot; |1998
|-
|[[File:Nelson Mandela 1994.jpg|97x97px]]
|[[Нелсон Мандела]] (1918–2013)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|South Africa}}
|1998
|1999
|-
|[[File:SthAfrica.ThaboMbeki.01.jpg|117x117px]]
|[[Табо Мбеки]] (роден 1942)
|1999
|2003
|-
|[[File:Putin in Malaysia - August 5 2003 - 2 (3to4).jpg|101x101px]]
|[[Махатир Мохамад]] (роден 1925)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Country|Malaysia}}
| colspan=&quot;2&quot; |2003
|-
| 
|[[Абдула Ахмад Бадави]] (1939–2025)
|2003
|2006
|-
|[[File:Fidel Castro 2000.jpg|99x99px]]
|[[Фидел Кастро]]&lt;ref&gt;Fidel Castro, having recently undergone gastric surgery, was unable to attend the conference and was represented by his younger brother, [[2006 Cuban transfer of presidential duties|Cuba's acting president]] [[Raúl Castro]]. See [http://english.peopledaily.com.cn/200609/16/eng20060916_303402.html &quot;Castro elected President of Non-Aligned Movement Nations&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121007163113/http://english.peopledaily.com.cn/200609/16/eng20060916_303402.html|date=7 October 2012}}. ''[[People's Daily]]''. 16 September 2006.&lt;/ref&gt; (1926–2016)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Country|Cuba}}
|2006
|2008
|-
|[[File:Raul-castro-2015 (cropped).jpg|110x110px]]
|[[Раул Кастро]] (роден 1931)
|2008
|2009
|-
|[[File:Hosni Mubarak - Official Photo.JPG|94x94px]]
|[[Хосни Мубарак]] (1928–2020)
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Country|Egypt}}
|2009
|2011
|-
|[[File:Field Marshal Mohamed Hussein Tantawi 2002.jpg|88x88px]]
|[[Мохамед Хусеин Тантави]] (1935–2021)
|2011
|2012
|-
|[[File:President Mohamed Morsi.jpg|100x100px]]
|[[Мохамед Морси]] (1951–2019)
| colspan=&quot;2&quot; |2012
|-
|[[File:Mahmoud Ahmadinejad 2010 (cropped).jpg|95x95px]]
|[[Махмуд Ахмадинежад]] (роден 1956)
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Country|Iran}}
|2012
|2013
|-
|[[File:Hassan Rouani 2017 portrait.jpg|101x101px]]
|[[Хасан Рохани]] (роден 1948)
|2013
|2016
|-
|[[File:Nicolás Maduro cropped portrait.jpg|99x99px]]
|[[Николас Мадуро]] (роден 1962)
|{{Country|Venezuela|state}}
|2016
|2019
|-
|[[File:Ilham Aliyev 2020 (cropped).jpg|99x99px]]
|[[Илхам Алиев]] (роден 1961)
|{{Country|Azerbaijan}}
|2019
|2024
|-
|[[File:Museveni July 2012 Cropped.jpg|99x99px]]
|[[Јовери Мусевени]] (роден 1944)
|{{Country|Uganda}}
|2024
|2027 
|}

== Поврзано ==

* [[Г-77]]
* [[Трет свет]]

== Наводи ==
{{наводи}}
== Надворешни врски ==
* [http://www.e-nam.org.my Официјална страница на Движењето на Неврзаните] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071012183002/http://e-nam.org.my/ |date=2007-10-12 }}
* [http://www.cubanoal.cu/ingles/index.html 14-от Самит на Неврзаните (на англиски јазик)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061105092123/http://www.cubanoal.cu/ingles/index.html |date=2006-11-05 }}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Движење на неврзаните| ]]
[[Категорија:Историја на Југославија]]</text>
      <sha1>cfd0ld0crbrlcte62b6ac4cwhbw57ax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Голосеменици</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8246</id>
    <revision>
      <id>5570345</id>
      <parentid>5562363</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:49:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12063" sha1="fqbqqsyugbguco6vgnkcagujkyuiz1y" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=ноември 2009}}
[[Податотека:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|right|thumb|Шишарките се цветовите на голосемените растенија]]
[[Податотека:Pinus coulteri Strawberry Peak.jpg|мини|Шишарка од култеров бор ( pinus coulteri )]]
[[Податотека:Pinus lambertiana opencones.jpg|мини|Шишарки од хималајски бор ([[pinus lambertiana]])]]
'''Голосемениците''' или '''голосемените растенија''' ({{lang-la|Gymnospermae}}''Gymnospermae'') се несистематска (немонофилетска) група на еднодомни [[растенија]] со еднополови [[цвет]]ови, кои се групирани во машки и женски [[Соцветие|соцветија]] - [[Шишарка|шишарки]]. Тоа се без исклучок [[дрвенести растенија]], со [[секундарно растење]] во дебелина. Во секундарното дрво кај голосемениците, [[ксилем]]от е претставен само од [[Трахеида|трахеиди]]. Кај повеќето голосеменици, во секундарното дрво, секундарната [[кора]], а и [[лист]]овите, се присутни [[секрет]]орни канали, односно [[Смолен канал|смолни канали]] во кои се излачува [[смола]].

Листовите на голосемениците се иглести или лушпести, со мали исклучоци, тие се вечно зелени ([[зимзелени]]) и егзистираат неколку години. Тие се одликуваат со присуство на семенов зачеток и [[семе]]. При тоа, семеновите зачетоци не се затворени во плодните листови, односно се развиваат на отворениот плоден лист (оттука го добиле и името).

Голосемени растенија се наречени поради тоашто нивните листови се во вид на игличка за да можат да се заштитат од преголемото оддавање на водената пареа , а тоа е процесот транспирација (латински : transpiriro - испуштам , издишувам ). Исто така , голосемените растенија потекнуваат од листовите зоќто . Листовите кај голосемените растенија се лушпести , игличести и зелени ( зимзелени ) коишто можат да издржат на премногу ниски температури . Голосемените растенија се размножуваат со машка и женска шишарка и семка ,каде што семката се наоѓа во внатрешните делови кај женската шишарка којaшто е заштитена со нежно , тенко , привидно крилце за да може да се заштити при процесот на расејување. Расејувањето кај голосемените растенија се врши со помош на ветрот , а опрашувањето кај голосемените растенија се врши кога машката полова клетка ( полен ) ќе стигне до женската шишарка .

== Еволуција ==
Филогенијата на овие растенија била разгледувана од повеќе автори.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Leslie|first1=Andrew B.|last2=Beaulieu|first2=Jeremy|last3=Holman|first3=Garth|last4=Campbell|first4=Christopher S.|last5=Mei|first5=Wenbin|last6=Raubeson|first6=Linda R.|last7=Mathews|first7=Sarah|display-authors=et al.|year=2018|title=An overview of extant conifer evolution from the perspective of the fossil record|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Leslie|first=Andrew B.|display-authors=et al.|year=2018|title=ajb21143-sup-0004-AppendixS4|url=https://bsapubs.onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Fajb2.1143&amp;file=ajb21143-sup-0004-AppendixS4.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Stull|first1=Gregory W.|last2=Qu|first2=Xiao-Jian|last3=Parins-Fukuchi|first3=Caroline|last4=Yang|first4=Ying-Ying|last5=Yang|first5=Jun-Bo|last6=Yang|first6=Zhi-Yun|last7=Hu|first7=Yi|last8=Ma|first8=Hong|last9=Soltis|first9=Pamela S.|display-authors=et al.|year=2021|title=Gene duplications and phylogenomic conflict underlie major pulses of phenotypic evolution in gymnosperms|url=https://www.nature.com/articles/s41477-021-00964-4|journal=Nature Plants|volume=7|issue=8|pages=1015–1025|bibcode=2021NatPl...7.1015S|biorxiv=10.1101/2021.03.13.435279|doi=10.1038/s41477-021-00964-4|pmid=34282286|last10=Soltis|first10=Douglas E.|last11=Li|first11=De-Zhu|last12=Smith|first12=Stephen A.|last13=Yi|first13=Ting-Shuang|s2cid=232282918}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://figshare.com/articles/dataset/Gene_duplications_and_genomic_conflict_underlie_major_pulses_of_phenotypic_evolution_in_gymnosperms/14547354|title=main.dated.supermatrix.tree.T9.tre|last=Stull|first=Gregory W.|year=2021|publisher=Figshare|doi=10.6084/m9.figshare.14547354.v1|display-authors=et al.}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |label1='''[[Ginkgoidae]]'''
      |1=[[Ginkgoaceae]]
      |label2='''[[Cycadidae]]'''
      |2={{clade
         |label1='''[[Cycadales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Cycadaceae]]
            |2=[[Zamiaceae]]
            }}
         }}
      }}
   |2={{clade
      |label1='''[[Pinidae]]'''
      |1={{clade
         |1={{clade
            |label1='''[[Gnetales]]'''
            |1={{clade
               |1=[[Ephedraceae]]
               |2={{clade
                  |1=[[Gnetaceae]]
                  |2=[[Welwitschiaceae]]
                  }}
               }}
            |label2='''[[Pinales]]'''
            |2=[[Pinaceae]]
            }}
         }}
      |label2='''[[Cupressidae]]''' 
      |2={{clade
         |label1='''[[Araucariales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Araucariaceae]]
            |2=[[Podocarpaceae]]
            }}
         |label2='''[[Cupressales]]'''
         |2={{clade
            |1=[[Sciadopityaceae]]
            |2={{clade
               |label1=[[Taxaceae]]
               |1={{clade
                  |1=[[Cephalotaxaceae]]
                  |2=[[Taxaceae]]
                  }}
               |2=[[Cupressaceae]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1='''Gymnospermae'''}}

== Таксономија ==
Широкиот опсег се состои од 12 главни семејства и 83 родови, кои сите заедно содржат над 1000 познати видови.&lt;ref name=&quot;TPL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-Byng2016&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'''Поткласа [[Cycadidae]]'''

* Ред '''[[Cycadales]]'''
** Семејство '''[[Cycadaceae]]''': ''[[Cycas]]''
** Семејство '''[[Zamiaceae]]''': ''[[Dioon]]'', ''[[Bowenia]]'', ''[[Macrozamia]]'', ''[[Lepidozamia]]'', ''[[Encephalartos]]'', ''[[Stangeria]]'', ''[[Ceratozamia]]'', ''[[Microcycas]]'', ''[[Zamia]]''

'''Поткласа [[Ginkgoidae]]'''

* Ред '''[[Ginkgoales]]'''
** Семејство '''[[Ginkgoaceae]]''': ''[[Ginkgo]]''

'''Поткласа [[Gnetidae]]'''

* Ред '''[[Welwitschiales]]'''
** Семејство '''[[Welwitschiaceae]]''': ''[[Welwitschia]]''
* Ред '''[[Gnetales]]'''
** Семејство '''[[Gnetaceae]]''': ''[[Gnetum]]''
* Ред '''[[Ephedrales]]'''
** Семејство '''[[Ephedraceae]]''': ''[[Ephedra (plant)|Ephedra]]''

'''Поткласа [[Pinidae]]'''

* Ред '''[[Pinales]]'''
** Семејство '''[[Pinaceae]]''': ''[[Cedrus]]'', ''[[Pinus]]'', ''[[Cathaya]]'', ''[[Picea]]'', ''[[Pseudotsuga]]'', ''[[Larix]]'', ''[[Pseudolarix]]'', ''[[Tsuga]]'', ''[[Nothotsuga]]'', ''[[Keteleeria]]'', ''[[Abies]]''
* Ред '''[[Araucariales]]'''
** Семејство '''[[Araucariaceae]]''': ''[[Araucaria]]'', ''[[Wollemia]]'', ''[[Agathis]]''
** Семејство '''[[Podocarpaceae]]''': ''[[Phyllocladus]]'', ''[[Lepidothamnus]]'', ''[[Prumnopitys]]'', ''[[Sundacarpus]]'', ''[[Halocarpus]]'', ''[[Parasitaxus]]'', ''[[Lagarostrobos]]'', ''[[Manoao]]'', ''[[Saxegothaea]]'', ''[[Microcachrys]]'', ''[[Pherosphaera]]'', ''[[Acmopyle]]'', ''[[Dacrycarpus]]'', ''[[Dacrydium]]'', ''[[Falcatifolium]]'', ''[[Retrophyllum]]'', ''[[Nageia]]'', ''[[Afrocarpus]]'', ''[[Podocarpus]]''
* Ред '''[[Cupressales]]'''
** Семејство '''[[Sciadopityaceae]]''': ''[[Sciadopitys]]''
** Семејство '''[[Cupressaceae]]''': ''[[Cunninghamia]]'', ''[[Taiwania]]'', ''[[Athrotaxis]]'', ''[[Metasequoia]]'', ''[[Sequoioideae|Sequoia]]'', ''[[Sequoiadendron]]'', ''[[Cryptomeria]]'', ''[[Glyptostrobus]]'', ''[[Taxodium]]'', ''[[Papuacedrus]]'', ''[[Austrocedrus]]'', ''[[Libocedrus]]'', ''[[Pilgerodendron]]'', ''[[Widdringtonia]]'', ''[[Diselma]]'', ''[[Fitzroya]]'', ''[[Callitris]]'', ''[[Actinostrobus]]'', ''[[Neocallitropsis]]'', ''[[Thujopsis]]'', ''[[Thuja]]'', ''[[Fokienia]]'', ''[[Chamaecyparis]]'', ''[[Cupressus]]'', ''[[Juniperus]]'', ''[[Calocedrus]]'', ''[[Tetraclinis]]'', ''[[Platycladus]]'', ''[[Microbiota (plant)|Microbiota]]''
** Семејство '''[[Taxaceae]]''': ''[[Austrotaxus]]'', ''[[Pseudotaxus]]'', ''[[Taxus]]'', ''[[Cephalotaxus]]'', ''[[Amentotaxus]]'', ''[[Torreya]]''

=== Extinct groupings ===

* Ред [[Cordaitales]]
* Ред [[Calamopityales]]
* Ред [[Callistophytales]]
* Ред [[Caytoniales]]
* Ред [[Gigantopteridales]]
* Ред [[Glossopteridales]]
* Ред [[Lyginopteridales]]
* Ред [[Medullosales]]
* Ред [[Peltaspermales]]
* Ред [[Corystospermales]] 
* Ред [[Czekanowskiales]]
* Ред [[Bennettitales]] 
* Ред [[Erdtmanithecales]]
* Ред [[Pentoxylales]]
* Ред [[Petriellales]]


                         [[Податотека:Picea pungens2.jpg|мини|Шишарка од бодликава смрча ([[picea pungens]])]]
                                 [[Податотека:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|мини|Шишарка од џиновска секвоја ([[Sequoiadendron giganteum]])]]
нета  во Србија , Албанија , Бугарија , Црна Гора , а и е застапена во Пелистер , во Ребублика Македонија . Расте од 35 до 40 метри , шишарките се долги од 8 до 16 сантиметри , а некои шишарки сè до 20 сантиметри . Семката се расејува со помош на ветер , а најчесто се расејува со птицата лисичарка{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Голосеменици|*]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Америка]]</text>
      <sha1>fqbqqsyugbguco6vgnkcagujkyuiz1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570346</id>
      <parentid>5570345</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11980" sha1="qhlmf9k8j7glm1nplfos9moe53yuild" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name =
| image = Gymnospermae.jpg
| image_caption = Various gymnosperms.
| taxon = Gymnosperms
| authority =
| subdivision_ranks = Living orders.&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
| subdivision = *[[Cycadopsida]]
** [[Cycadales]]
* [[Ginkgoopsida]]
** [[Ginkgoales]]
* [[Pinopsida]]
** [[Cupressidae]]
*** [[Araucariales]]
*** [[Cupressales]]
** [[Pinidae]]
*** [[Pinales]]
** [[Gnetidae]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Ephedrales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Welwitschiales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Gnetales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
}}
[[Податотека:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|right|thumb|Шишарките се цветовите на голосемените растенија]]
[[Податотека:Pinus coulteri Strawberry Peak.jpg|мини|Шишарка од култеров бор ( pinus coulteri )]]
[[Податотека:Pinus lambertiana opencones.jpg|мини|Шишарки од хималајски бор ([[pinus lambertiana]])]]
[[Податотека:Picea pungens2.jpg|мини|Шишарка од бодликава смрча ([[picea pungens]])]]
[[Податотека:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|мини|Шишарка од џиновска секвоја ([[Sequoiadendron giganteum]])]]
'''Голосемениците''' или '''голосемените растенија''' ({{lang-la|Gymnospermae}}''Gymnospermae'') се несистематска (немонофилетска) група на еднодомни [[растенија]] со еднополови [[цвет]]ови, кои се групирани во машки и женски [[Соцветие|соцветија]] - [[Шишарка|шишарки]]. Тоа се без исклучок [[дрвенести растенија]], со [[секундарно растење]] во дебелина. Во секундарното дрво кај голосемениците, [[ксилем]]от е претставен само од [[Трахеида|трахеиди]]. Кај повеќето голосеменици, во секундарното дрво, секундарната [[кора]], а и [[лист]]овите, се присутни [[секрет]]орни канали, односно [[Смолен канал|смолни канали]] во кои се излачува [[смола]].

Листовите на голосемениците се иглести или лушпести, со мали исклучоци, тие се вечно зелени ([[зимзелени]]) и егзистираат неколку години. Тие се одликуваат со присуство на семенов зачеток и [[семе]]. При тоа, семеновите зачетоци не се затворени во плодните листови, односно се развиваат на отворениот плоден лист (оттука го добиле и името).

Голосемени растенија се наречени поради тоашто нивните листови се во вид на игличка за да можат да се заштитат од преголемото оддавање на водената пареа , а тоа е процесот транспирација (латински : transpiriro - испуштам , издишувам ). Исто така , голосемените растенија потекнуваат од листовите зоќто . Листовите кај голосемените растенија се лушпести , игличести и зелени ( зимзелени ) коишто можат да издржат на премногу ниски температури . Голосемените растенија се размножуваат со машка и женска шишарка и семка ,каде што семката се наоѓа во внатрешните делови кај женската шишарка којaшто е заштитена со нежно , тенко , привидно крилце за да може да се заштити при процесот на расејување. Расејувањето кај голосемените растенија се врши со помош на ветрот , а опрашувањето кај голосемените растенија се врши кога машката полова клетка ( полен ) ќе стигне до женската шишарка .

== Еволуција ==
Филогенијата на овие растенија била разгледувана од повеќе автори.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Leslie|first1=Andrew B.|last2=Beaulieu|first2=Jeremy|last3=Holman|first3=Garth|last4=Campbell|first4=Christopher S.|last5=Mei|first5=Wenbin|last6=Raubeson|first6=Linda R.|last7=Mathews|first7=Sarah|display-authors=et al.|year=2018|title=An overview of extant conifer evolution from the perspective of the fossil record|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Leslie|first=Andrew B.|display-authors=et al.|year=2018|title=ajb21143-sup-0004-AppendixS4|url=https://bsapubs.onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Fajb2.1143&amp;file=ajb21143-sup-0004-AppendixS4.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Stull|first1=Gregory W.|last2=Qu|first2=Xiao-Jian|last3=Parins-Fukuchi|first3=Caroline|last4=Yang|first4=Ying-Ying|last5=Yang|first5=Jun-Bo|last6=Yang|first6=Zhi-Yun|last7=Hu|first7=Yi|last8=Ma|first8=Hong|last9=Soltis|first9=Pamela S.|display-authors=et al.|year=2021|title=Gene duplications and phylogenomic conflict underlie major pulses of phenotypic evolution in gymnosperms|url=https://www.nature.com/articles/s41477-021-00964-4|journal=Nature Plants|volume=7|issue=8|pages=1015–1025|bibcode=2021NatPl...7.1015S|biorxiv=10.1101/2021.03.13.435279|doi=10.1038/s41477-021-00964-4|pmid=34282286|last10=Soltis|first10=Douglas E.|last11=Li|first11=De-Zhu|last12=Smith|first12=Stephen A.|last13=Yi|first13=Ting-Shuang|s2cid=232282918}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://figshare.com/articles/dataset/Gene_duplications_and_genomic_conflict_underlie_major_pulses_of_phenotypic_evolution_in_gymnosperms/14547354|title=main.dated.supermatrix.tree.T9.tre|last=Stull|first=Gregory W.|year=2021|publisher=Figshare|doi=10.6084/m9.figshare.14547354.v1|display-authors=et al.}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |label1='''[[Ginkgoidae]]'''
      |1=[[Ginkgoaceae]]
      |label2='''[[Cycadidae]]'''
      |2={{clade
         |label1='''[[Cycadales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Cycadaceae]]
            |2=[[Zamiaceae]]
            }}
         }}
      }}
   |2={{clade
      |label1='''[[Pinidae]]'''
      |1={{clade
         |1={{clade
            |label1='''[[Gnetales]]'''
            |1={{clade
               |1=[[Ephedraceae]]
               |2={{clade
                  |1=[[Gnetaceae]]
                  |2=[[Welwitschiaceae]]
                  }}
               }}
            |label2='''[[Pinales]]'''
            |2=[[Pinaceae]]
            }}
         }}
      |label2='''[[Cupressidae]]''' 
      |2={{clade
         |label1='''[[Araucariales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Araucariaceae]]
            |2=[[Podocarpaceae]]
            }}
         |label2='''[[Cupressales]]'''
         |2={{clade
            |1=[[Sciadopityaceae]]
            |2={{clade
               |label1=[[Taxaceae]]
               |1={{clade
                  |1=[[Cephalotaxaceae]]
                  |2=[[Taxaceae]]
                  }}
               |2=[[Cupressaceae]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1='''Gymnospermae'''}}

== Таксономија ==
Широкиот опсег се состои од 12 главни семејства и 83 родови, кои сите заедно содржат над 1000 познати видови.&lt;ref name=&quot;TPL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-Byng2016&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'''Поткласа [[Cycadidae]]'''

* Ред '''[[Cycadales]]'''
** Семејство '''[[Cycadaceae]]''': ''[[Cycas]]''
** Семејство '''[[Zamiaceae]]''': ''[[Dioon]]'', ''[[Bowenia]]'', ''[[Macrozamia]]'', ''[[Lepidozamia]]'', ''[[Encephalartos]]'', ''[[Stangeria]]'', ''[[Ceratozamia]]'', ''[[Microcycas]]'', ''[[Zamia]]''

'''Поткласа [[Ginkgoidae]]'''

* Ред '''[[Ginkgoales]]'''
** Семејство '''[[Ginkgoaceae]]''': ''[[Ginkgo]]''

'''Поткласа [[Gnetidae]]'''

* Ред '''[[Welwitschiales]]'''
** Семејство '''[[Welwitschiaceae]]''': ''[[Welwitschia]]''
* Ред '''[[Gnetales]]'''
** Семејство '''[[Gnetaceae]]''': ''[[Gnetum]]''
* Ред '''[[Ephedrales]]'''
** Семејство '''[[Ephedraceae]]''': ''[[Ephedra (plant)|Ephedra]]''

'''Поткласа [[Pinidae]]'''

* Ред '''[[Pinales]]'''
** Семејство '''[[Pinaceae]]''': ''[[Cedrus]]'', ''[[Pinus]]'', ''[[Cathaya]]'', ''[[Picea]]'', ''[[Pseudotsuga]]'', ''[[Larix]]'', ''[[Pseudolarix]]'', ''[[Tsuga]]'', ''[[Nothotsuga]]'', ''[[Keteleeria]]'', ''[[Abies]]''
* Ред '''[[Araucariales]]'''
** Семејство '''[[Araucariaceae]]''': ''[[Araucaria]]'', ''[[Wollemia]]'', ''[[Agathis]]''
** Семејство '''[[Podocarpaceae]]''': ''[[Phyllocladus]]'', ''[[Lepidothamnus]]'', ''[[Prumnopitys]]'', ''[[Sundacarpus]]'', ''[[Halocarpus]]'', ''[[Parasitaxus]]'', ''[[Lagarostrobos]]'', ''[[Manoao]]'', ''[[Saxegothaea]]'', ''[[Microcachrys]]'', ''[[Pherosphaera]]'', ''[[Acmopyle]]'', ''[[Dacrycarpus]]'', ''[[Dacrydium]]'', ''[[Falcatifolium]]'', ''[[Retrophyllum]]'', ''[[Nageia]]'', ''[[Afrocarpus]]'', ''[[Podocarpus]]''
* Ред '''[[Cupressales]]'''
** Семејство '''[[Sciadopityaceae]]''': ''[[Sciadopitys]]''
** Семејство '''[[Cupressaceae]]''': ''[[Cunninghamia]]'', ''[[Taiwania]]'', ''[[Athrotaxis]]'', ''[[Metasequoia]]'', ''[[Sequoioideae|Sequoia]]'', ''[[Sequoiadendron]]'', ''[[Cryptomeria]]'', ''[[Glyptostrobus]]'', ''[[Taxodium]]'', ''[[Papuacedrus]]'', ''[[Austrocedrus]]'', ''[[Libocedrus]]'', ''[[Pilgerodendron]]'', ''[[Widdringtonia]]'', ''[[Diselma]]'', ''[[Fitzroya]]'', ''[[Callitris]]'', ''[[Actinostrobus]]'', ''[[Neocallitropsis]]'', ''[[Thujopsis]]'', ''[[Thuja]]'', ''[[Fokienia]]'', ''[[Chamaecyparis]]'', ''[[Cupressus]]'', ''[[Juniperus]]'', ''[[Calocedrus]]'', ''[[Tetraclinis]]'', ''[[Platycladus]]'', ''[[Microbiota (plant)|Microbiota]]''
** Семејство '''[[Taxaceae]]''': ''[[Austrotaxus]]'', ''[[Pseudotaxus]]'', ''[[Taxus]]'', ''[[Cephalotaxus]]'', ''[[Amentotaxus]]'', ''[[Torreya]]''

=== Посебни групи ===

* Ред [[Cordaitales]]
* Ред [[Calamopityales]]
* Ред [[Callistophytales]]
* Ред [[Caytoniales]]
* Ред [[Gigantopteridales]]
* Ред [[Glossopteridales]]
* Ред [[Lyginopteridales]]
* Ред [[Medullosales]]
* Ред [[Peltaspermales]]
* Ред [[Corystospermales]] 
* Ред [[Czekanowskiales]]
* Ред [[Bennettitales]] 
* Ред [[Erdtmanithecales]]
* Ред [[Pentoxylales]]
* Ред [[Petriellales]]

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Голосеменици|*]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Америка]]</text>
      <sha1>qhlmf9k8j7glm1nplfos9moe53yuild</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570348</id>
      <parentid>5570346</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11964" sha1="qimoavpdu88y1bk6c7hzpo6y862y4k8" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name =
| image = Gymnospermae.jpg
| image_caption = Various gymnosperms.
| taxon = Gymnosperms
| authority =
| subdivision_ranks = Living orders.&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
| subdivision = *[[Cycadopsida]]
** [[Cycadales]]
* [[Ginkgoopsida]]
** [[Ginkgoales]]
* [[Pinopsida]]
** [[Cupressidae]]
*** [[Araucariales]]
*** [[Cupressales]]
** [[Pinidae]]
*** [[Pinales]]
** [[Gnetidae]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Ephedrales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Welwitschiales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Gnetales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
}}
[[Податотека:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|right|thumb|Шишарките се цветовите на голосемените растенија]]
[[Податотека:Pinus coulteri Strawberry Peak.jpg|мини|Шишарка од култеров бор ( pinus coulteri )]]
[[Податотека:Pinus lambertiana opencones.jpg|мини|Шишарки од хималајски бор ([[pinus lambertiana]])]]
[[Податотека:Picea pungens2.jpg|мини|Шишарка од бодликава смрча ([[picea pungens]])]]
[[Податотека:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|мини|Шишарка од џиновска секвоја ([[Sequoiadendron giganteum]])]]
'''Голосемениците''' или '''голосемените растенија''' ({{lang-la|Gymnospermae}}) се несистематска (немонофилетска) група на еднодомни [[растенија]] со еднополови [[цвет]]ови, кои се групирани во машки и женски [[Соцветие|соцветија]] - [[Шишарка|шишарки]]. Тоа се без исклучок [[дрвенести растенија]], со [[секундарно растење]] во дебелина. Во секундарното дрво кај голосемениците, [[ксилем]]от е претставен само од [[Трахеида|трахеиди]]. Кај повеќето голосеменици, во секундарното дрво, секундарната [[кора]], а и [[лист]]овите, се присутни [[секрет]]орни канали, односно [[Смолен канал|смолни канали]] во кои се излачува [[смола]].

Листовите на голосемениците се иглести или лушпести, со мали исклучоци, тие се вечно зелени ([[зимзелени]]) и егзистираат неколку години. Тие се одликуваат со присуство на семенов зачеток и [[семе]]. При тоа, семеновите зачетоци не се затворени во плодните листови, односно се развиваат на отворениот плоден лист (оттука го добиле и името).

Голосемени растенија се наречени поради тоашто нивните листови се во вид на игличка за да можат да се заштитат од преголемото оддавање на водената пареа , а тоа е процесот транспирација (латински : transpiriro - испуштам , издишувам ). Исто така , голосемените растенија потекнуваат од листовите зоќто . Листовите кај голосемените растенија се лушпести , игличести и зелени ( зимзелени ) коишто можат да издржат на премногу ниски температури . Голосемените растенија се размножуваат со машка и женска шишарка и семка ,каде што семката се наоѓа во внатрешните делови кај женската шишарка којaшто е заштитена со нежно , тенко , привидно крилце за да може да се заштити при процесот на расејување. Расејувањето кај голосемените растенија се врши со помош на ветрот , а опрашувањето кај голосемените растенија се врши кога машката полова клетка ( полен ) ќе стигне до женската шишарка .

== Еволуција ==
Филогенијата на овие растенија била разгледувана од повеќе автори.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Leslie|first1=Andrew B.|last2=Beaulieu|first2=Jeremy|last3=Holman|first3=Garth|last4=Campbell|first4=Christopher S.|last5=Mei|first5=Wenbin|last6=Raubeson|first6=Linda R.|last7=Mathews|first7=Sarah|display-authors=et al.|year=2018|title=An overview of extant conifer evolution from the perspective of the fossil record|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Leslie|first=Andrew B.|display-authors=et al.|year=2018|title=ajb21143-sup-0004-AppendixS4|url=https://bsapubs.onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Fajb2.1143&amp;file=ajb21143-sup-0004-AppendixS4.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Stull|first1=Gregory W.|last2=Qu|first2=Xiao-Jian|last3=Parins-Fukuchi|first3=Caroline|last4=Yang|first4=Ying-Ying|last5=Yang|first5=Jun-Bo|last6=Yang|first6=Zhi-Yun|last7=Hu|first7=Yi|last8=Ma|first8=Hong|last9=Soltis|first9=Pamela S.|display-authors=et al.|year=2021|title=Gene duplications and phylogenomic conflict underlie major pulses of phenotypic evolution in gymnosperms|url=https://www.nature.com/articles/s41477-021-00964-4|journal=Nature Plants|volume=7|issue=8|pages=1015–1025|bibcode=2021NatPl...7.1015S|biorxiv=10.1101/2021.03.13.435279|doi=10.1038/s41477-021-00964-4|pmid=34282286|last10=Soltis|first10=Douglas E.|last11=Li|first11=De-Zhu|last12=Smith|first12=Stephen A.|last13=Yi|first13=Ting-Shuang|s2cid=232282918}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://figshare.com/articles/dataset/Gene_duplications_and_genomic_conflict_underlie_major_pulses_of_phenotypic_evolution_in_gymnosperms/14547354|title=main.dated.supermatrix.tree.T9.tre|last=Stull|first=Gregory W.|year=2021|publisher=Figshare|doi=10.6084/m9.figshare.14547354.v1|display-authors=et al.}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |label1='''[[Ginkgoidae]]'''
      |1=[[Ginkgoaceae]]
      |label2='''[[Cycadidae]]'''
      |2={{clade
         |label1='''[[Cycadales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Cycadaceae]]
            |2=[[Zamiaceae]]
            }}
         }}
      }}
   |2={{clade
      |label1='''[[Pinidae]]'''
      |1={{clade
         |1={{clade
            |label1='''[[Gnetales]]'''
            |1={{clade
               |1=[[Ephedraceae]]
               |2={{clade
                  |1=[[Gnetaceae]]
                  |2=[[Welwitschiaceae]]
                  }}
               }}
            |label2='''[[Pinales]]'''
            |2=[[Pinaceae]]
            }}
         }}
      |label2='''[[Cupressidae]]''' 
      |2={{clade
         |label1='''[[Araucariales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Araucariaceae]]
            |2=[[Podocarpaceae]]
            }}
         |label2='''[[Cupressales]]'''
         |2={{clade
            |1=[[Sciadopityaceae]]
            |2={{clade
               |label1=[[Taxaceae]]
               |1={{clade
                  |1=[[Cephalotaxaceae]]
                  |2=[[Taxaceae]]
                  }}
               |2=[[Cupressaceae]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1='''Gymnospermae'''}}

== Таксономија ==
Широкиот опсег се состои од 12 главни семејства и 83 родови, кои сите заедно содржат над 1000 познати видови.&lt;ref name=&quot;TPL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-2011&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-Byng2016&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'''Поткласа [[Cycadidae]]'''

* Ред '''[[Cycadales]]'''
** Семејство '''[[Cycadaceae]]''': ''[[Cycas]]''
** Семејство '''[[Zamiaceae]]''': ''[[Dioon]]'', ''[[Bowenia]]'', ''[[Macrozamia]]'', ''[[Lepidozamia]]'', ''[[Encephalartos]]'', ''[[Stangeria]]'', ''[[Ceratozamia]]'', ''[[Microcycas]]'', ''[[Zamia]]''

'''Поткласа [[Ginkgoidae]]'''

* Ред '''[[Ginkgoales]]'''
** Семејство '''[[Ginkgoaceae]]''': ''[[Ginkgo]]''

'''Поткласа [[Gnetidae]]'''

* Ред '''[[Welwitschiales]]'''
** Семејство '''[[Welwitschiaceae]]''': ''[[Welwitschia]]''
* Ред '''[[Gnetales]]'''
** Семејство '''[[Gnetaceae]]''': ''[[Gnetum]]''
* Ред '''[[Ephedrales]]'''
** Семејство '''[[Ephedraceae]]''': ''[[Ephedra (plant)|Ephedra]]''

'''Поткласа [[Pinidae]]'''

* Ред '''[[Pinales]]'''
** Семејство '''[[Pinaceae]]''': ''[[Cedrus]]'', ''[[Pinus]]'', ''[[Cathaya]]'', ''[[Picea]]'', ''[[Pseudotsuga]]'', ''[[Larix]]'', ''[[Pseudolarix]]'', ''[[Tsuga]]'', ''[[Nothotsuga]]'', ''[[Keteleeria]]'', ''[[Abies]]''
* Ред '''[[Araucariales]]'''
** Семејство '''[[Araucariaceae]]''': ''[[Araucaria]]'', ''[[Wollemia]]'', ''[[Agathis]]''
** Семејство '''[[Podocarpaceae]]''': ''[[Phyllocladus]]'', ''[[Lepidothamnus]]'', ''[[Prumnopitys]]'', ''[[Sundacarpus]]'', ''[[Halocarpus]]'', ''[[Parasitaxus]]'', ''[[Lagarostrobos]]'', ''[[Manoao]]'', ''[[Saxegothaea]]'', ''[[Microcachrys]]'', ''[[Pherosphaera]]'', ''[[Acmopyle]]'', ''[[Dacrycarpus]]'', ''[[Dacrydium]]'', ''[[Falcatifolium]]'', ''[[Retrophyllum]]'', ''[[Nageia]]'', ''[[Afrocarpus]]'', ''[[Podocarpus]]''
* Ред '''[[Cupressales]]'''
** Семејство '''[[Sciadopityaceae]]''': ''[[Sciadopitys]]''
** Семејство '''[[Cupressaceae]]''': ''[[Cunninghamia]]'', ''[[Taiwania]]'', ''[[Athrotaxis]]'', ''[[Metasequoia]]'', ''[[Sequoioideae|Sequoia]]'', ''[[Sequoiadendron]]'', ''[[Cryptomeria]]'', ''[[Glyptostrobus]]'', ''[[Taxodium]]'', ''[[Papuacedrus]]'', ''[[Austrocedrus]]'', ''[[Libocedrus]]'', ''[[Pilgerodendron]]'', ''[[Widdringtonia]]'', ''[[Diselma]]'', ''[[Fitzroya]]'', ''[[Callitris]]'', ''[[Actinostrobus]]'', ''[[Neocallitropsis]]'', ''[[Thujopsis]]'', ''[[Thuja]]'', ''[[Fokienia]]'', ''[[Chamaecyparis]]'', ''[[Cupressus]]'', ''[[Juniperus]]'', ''[[Calocedrus]]'', ''[[Tetraclinis]]'', ''[[Platycladus]]'', ''[[Microbiota (plant)|Microbiota]]''
** Семејство '''[[Taxaceae]]''': ''[[Austrotaxus]]'', ''[[Pseudotaxus]]'', ''[[Taxus]]'', ''[[Cephalotaxus]]'', ''[[Amentotaxus]]'', ''[[Torreya]]''

=== Посебни групи ===

* Ред [[Cordaitales]]
* Ред [[Calamopityales]]
* Ред [[Callistophytales]]
* Ред [[Caytoniales]]
* Ред [[Gigantopteridales]]
* Ред [[Glossopteridales]]
* Ред [[Lyginopteridales]]
* Ред [[Medullosales]]
* Ред [[Peltaspermales]]
* Ред [[Corystospermales]] 
* Ред [[Czekanowskiales]]
* Ред [[Bennettitales]] 
* Ред [[Erdtmanithecales]]
* Ред [[Pentoxylales]]
* Ред [[Petriellales]]

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Голосеменици|*]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Америка]]</text>
      <sha1>qimoavpdu88y1bk6c7hzpo6y862y4k8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570349</id>
      <parentid>5570348</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11914" sha1="95s1puw4i3eslqv4ujhs3sq1ol0m52p" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name =
| image = Gymnospermae.jpg
| image_caption = Various gymnosperms.
| taxon = Gymnosperms
| authority =
| subdivision_ranks = Living orders.&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
| subdivision = *[[Cycadopsida]]
** [[Cycadales]]
* [[Ginkgoopsida]]
** [[Ginkgoales]]
* [[Pinopsida]]
** [[Cupressidae]]
*** [[Araucariales]]
*** [[Cupressales]]
** [[Pinidae]]
*** [[Pinales]]
** [[Gnetidae]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Ephedrales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Welwitschiales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Gnetales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
}}
[[Податотека:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|right|thumb|Шишарките се цветовите на голосемените растенија]]
[[Податотека:Pinus coulteri Strawberry Peak.jpg|мини|Шишарка од култеров бор ( pinus coulteri )]]
[[Податотека:Pinus lambertiana opencones.jpg|мини|Шишарки од хималајски бор ([[pinus lambertiana]])]]
[[Податотека:Picea pungens2.jpg|мини|Шишарка од бодликава смрча ([[picea pungens]])]]
[[Податотека:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|мини|Шишарка од џиновска секвоја ([[Sequoiadendron giganteum]])]]
'''Голосемениците''' или '''голосемените растенија''' ({{lang-la|Gymnospermae}}) се несистематска (немонофилетска) група на еднодомни [[растенија]] со еднополови [[цвет]]ови, кои се групирани во машки и женски [[Соцветие|соцветија]] - [[Шишарка|шишарки]]. Тоа се без исклучок [[дрвенести растенија]], со [[секундарно растење]] во дебелина. Во секундарното дрво кај голосемениците, [[ксилем]]от е претставен само од [[Трахеида|трахеиди]]. Кај повеќето голосеменици, во секундарното дрво, секундарната [[кора]], а и [[лист]]овите, се присутни [[секрет]]орни канали, односно [[Смолен канал|смолни канали]] во кои се излачува [[смола]].

Листовите на голосемениците се иглести или лушпести, со мали исклучоци, тие се вечно зелени ([[зимзелени]]) и егзистираат неколку години. Тие се одликуваат со присуство на семенов зачеток и [[семе]]. При тоа, семеновите зачетоци не се затворени во плодните листови, односно се развиваат на отворениот плоден лист (оттука го добиле и името).

Голосемени растенија се наречени поради тоашто нивните листови се во вид на игличка за да можат да се заштитат од преголемото оддавање на водената пареа , а тоа е процесот транспирација (латински : transpiriro - испуштам , издишувам ). Исто така , голосемените растенија потекнуваат од листовите зоќто . Листовите кај голосемените растенија се лушпести , игличести и зелени ( зимзелени ) коишто можат да издржат на премногу ниски температури . Голосемените растенија се размножуваат со машка и женска шишарка и семка ,каде што семката се наоѓа во внатрешните делови кај женската шишарка којaшто е заштитена со нежно , тенко , привидно крилце за да може да се заштити при процесот на расејување. Расејувањето кај голосемените растенија се врши со помош на ветрот , а опрашувањето кај голосемените растенија се врши кога машката полова клетка ( полен ) ќе стигне до женската шишарка .

== Еволуција ==
Филогенијата на овие растенија била разгледувана од повеќе автори.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Leslie|first1=Andrew B.|last2=Beaulieu|first2=Jeremy|last3=Holman|first3=Garth|last4=Campbell|first4=Christopher S.|last5=Mei|first5=Wenbin|last6=Raubeson|first6=Linda R.|last7=Mathews|first7=Sarah|display-authors=et al.|year=2018|title=An overview of extant conifer evolution from the perspective of the fossil record|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Leslie|first=Andrew B.|display-authors=et al.|year=2018|title=ajb21143-sup-0004-AppendixS4|url=https://bsapubs.onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Fajb2.1143&amp;file=ajb21143-sup-0004-AppendixS4.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Stull|first1=Gregory W.|last2=Qu|first2=Xiao-Jian|last3=Parins-Fukuchi|first3=Caroline|last4=Yang|first4=Ying-Ying|last5=Yang|first5=Jun-Bo|last6=Yang|first6=Zhi-Yun|last7=Hu|first7=Yi|last8=Ma|first8=Hong|last9=Soltis|first9=Pamela S.|display-authors=et al.|year=2021|title=Gene duplications and phylogenomic conflict underlie major pulses of phenotypic evolution in gymnosperms|url=https://www.nature.com/articles/s41477-021-00964-4|journal=Nature Plants|volume=7|issue=8|pages=1015–1025|bibcode=2021NatPl...7.1015S|biorxiv=10.1101/2021.03.13.435279|doi=10.1038/s41477-021-00964-4|pmid=34282286|last10=Soltis|first10=Douglas E.|last11=Li|first11=De-Zhu|last12=Smith|first12=Stephen A.|last13=Yi|first13=Ting-Shuang|s2cid=232282918}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://figshare.com/articles/dataset/Gene_duplications_and_genomic_conflict_underlie_major_pulses_of_phenotypic_evolution_in_gymnosperms/14547354|title=main.dated.supermatrix.tree.T9.tre|last=Stull|first=Gregory W.|year=2021|publisher=Figshare|doi=10.6084/m9.figshare.14547354.v1|display-authors=et al.}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |label1='''[[Ginkgoidae]]'''
      |1=[[Ginkgoaceae]]
      |label2='''[[Cycadidae]]'''
      |2={{clade
         |label1='''[[Cycadales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Cycadaceae]]
            |2=[[Zamiaceae]]
            }}
         }}
      }}
   |2={{clade
      |label1='''[[Pinidae]]'''
      |1={{clade
         |1={{clade
            |label1='''[[Gnetales]]'''
            |1={{clade
               |1=[[Ephedraceae]]
               |2={{clade
                  |1=[[Gnetaceae]]
                  |2=[[Welwitschiaceae]]
                  }}
               }}
            |label2='''[[Pinales]]'''
            |2=[[Pinaceae]]
            }}
         }}
      |label2='''[[Cupressidae]]''' 
      |2={{clade
         |label1='''[[Araucariales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Araucariaceae]]
            |2=[[Podocarpaceae]]
            }}
         |label2='''[[Cupressales]]'''
         |2={{clade
            |1=[[Sciadopityaceae]]
            |2={{clade
               |label1=[[Taxaceae]]
               |1={{clade
                  |1=[[Cephalotaxaceae]]
                  |2=[[Taxaceae]]
                  }}
               |2=[[Cupressaceae]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1='''Gymnospermae'''}}

== Таксономија ==
Широкиот опсег се состои од 12 главни семејства и 83 родови, кои сите заедно содржат над 1000 познати видови.&lt;ref name=&quot;Christenhusz-Byng2016&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'''Поткласа [[Cycadidae]]'''

* Ред '''[[Cycadales]]'''
** Семејство '''[[Cycadaceae]]''': ''[[Cycas]]''
** Семејство '''[[Zamiaceae]]''': ''[[Dioon]]'', ''[[Bowenia]]'', ''[[Macrozamia]]'', ''[[Lepidozamia]]'', ''[[Encephalartos]]'', ''[[Stangeria]]'', ''[[Ceratozamia]]'', ''[[Microcycas]]'', ''[[Zamia]]''

'''Поткласа [[Ginkgoidae]]'''

* Ред '''[[Ginkgoales]]'''
** Семејство '''[[Ginkgoaceae]]''': ''[[Ginkgo]]''

'''Поткласа [[Gnetidae]]'''

* Ред '''[[Welwitschiales]]'''
** Семејство '''[[Welwitschiaceae]]''': ''[[Welwitschia]]''
* Ред '''[[Gnetales]]'''
** Семејство '''[[Gnetaceae]]''': ''[[Gnetum]]''
* Ред '''[[Ephedrales]]'''
** Семејство '''[[Ephedraceae]]''': ''[[Ephedra (plant)|Ephedra]]''

'''Поткласа [[Pinidae]]'''

* Ред '''[[Pinales]]'''
** Семејство '''[[Pinaceae]]''': ''[[Cedrus]]'', ''[[Pinus]]'', ''[[Cathaya]]'', ''[[Picea]]'', ''[[Pseudotsuga]]'', ''[[Larix]]'', ''[[Pseudolarix]]'', ''[[Tsuga]]'', ''[[Nothotsuga]]'', ''[[Keteleeria]]'', ''[[Abies]]''
* Ред '''[[Araucariales]]'''
** Семејство '''[[Araucariaceae]]''': ''[[Araucaria]]'', ''[[Wollemia]]'', ''[[Agathis]]''
** Семејство '''[[Podocarpaceae]]''': ''[[Phyllocladus]]'', ''[[Lepidothamnus]]'', ''[[Prumnopitys]]'', ''[[Sundacarpus]]'', ''[[Halocarpus]]'', ''[[Parasitaxus]]'', ''[[Lagarostrobos]]'', ''[[Manoao]]'', ''[[Saxegothaea]]'', ''[[Microcachrys]]'', ''[[Pherosphaera]]'', ''[[Acmopyle]]'', ''[[Dacrycarpus]]'', ''[[Dacrydium]]'', ''[[Falcatifolium]]'', ''[[Retrophyllum]]'', ''[[Nageia]]'', ''[[Afrocarpus]]'', ''[[Podocarpus]]''
* Ред '''[[Cupressales]]'''
** Семејство '''[[Sciadopityaceae]]''': ''[[Sciadopitys]]''
** Семејство '''[[Cupressaceae]]''': ''[[Cunninghamia]]'', ''[[Taiwania]]'', ''[[Athrotaxis]]'', ''[[Metasequoia]]'', ''[[Sequoioideae|Sequoia]]'', ''[[Sequoiadendron]]'', ''[[Cryptomeria]]'', ''[[Glyptostrobus]]'', ''[[Taxodium]]'', ''[[Papuacedrus]]'', ''[[Austrocedrus]]'', ''[[Libocedrus]]'', ''[[Pilgerodendron]]'', ''[[Widdringtonia]]'', ''[[Diselma]]'', ''[[Fitzroya]]'', ''[[Callitris]]'', ''[[Actinostrobus]]'', ''[[Neocallitropsis]]'', ''[[Thujopsis]]'', ''[[Thuja]]'', ''[[Fokienia]]'', ''[[Chamaecyparis]]'', ''[[Cupressus]]'', ''[[Juniperus]]'', ''[[Calocedrus]]'', ''[[Tetraclinis]]'', ''[[Platycladus]]'', ''[[Microbiota (plant)|Microbiota]]''
** Семејство '''[[Taxaceae]]''': ''[[Austrotaxus]]'', ''[[Pseudotaxus]]'', ''[[Taxus]]'', ''[[Cephalotaxus]]'', ''[[Amentotaxus]]'', ''[[Torreya]]''

=== Посебни групи ===

* Ред [[Cordaitales]]
* Ред [[Calamopityales]]
* Ред [[Callistophytales]]
* Ред [[Caytoniales]]
* Ред [[Gigantopteridales]]
* Ред [[Glossopteridales]]
* Ред [[Lyginopteridales]]
* Ред [[Medullosales]]
* Ред [[Peltaspermales]]
* Ред [[Corystospermales]] 
* Ред [[Czekanowskiales]]
* Ред [[Bennettitales]] 
* Ред [[Erdtmanithecales]]
* Ред [[Pentoxylales]]
* Ред [[Petriellales]]

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Голосеменици|*]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Америка]]</text>
      <sha1>95s1puw4i3eslqv4ujhs3sq1ol0m52p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570350</id>
      <parentid>5570349</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12476" sha1="c8ejvhjzlmzqy0zprm3pv8vsglzfhbc" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name =
| image = Gymnospermae.jpg
| image_caption = Various gymnosperms.
| taxon = Gymnosperms
| authority =
| subdivision_ranks = Living orders.&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
| subdivision = *[[Cycadopsida]]
** [[Cycadales]]
* [[Ginkgoopsida]]
** [[Ginkgoales]]
* [[Pinopsida]]
** [[Cupressidae]]
*** [[Araucariales]]
*** [[Cupressales]]
** [[Pinidae]]
*** [[Pinales]]
** [[Gnetidae]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Ephedrales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Welwitschiales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
*** [[Gnetales]]&lt;ref name=Yangetal22/&gt;
}}
[[Податотека:Pseudotsuga menziesii cone.jpg|right|thumb|Шишарките се цветовите на голосемените растенија]]
[[Податотека:Pinus coulteri Strawberry Peak.jpg|мини|Шишарка од култеров бор ( pinus coulteri )]]
[[Податотека:Pinus lambertiana opencones.jpg|мини|Шишарки од хималајски бор ([[pinus lambertiana]])]]
[[Податотека:Picea pungens2.jpg|мини|Шишарка од бодликава смрча ([[picea pungens]])]]
[[Податотека:Sequoiadendron giganteum MHNT.BOT.2004.0.191.jpg|мини|Шишарка од џиновска секвоја ([[Sequoiadendron giganteum]])]]
'''Голосемениците''' или '''голосемените растенија''' ({{lang-la|Gymnospermae}}) се несистематска (немонофилетска) група на еднодомни [[растенија]] со еднополови [[цвет]]ови, кои се групирани во машки и женски [[Соцветие|соцветија]] - [[Шишарка|шишарки]]. Тоа се без исклучок [[дрвенести растенија]], со [[секундарно растење]] во дебелина. Во секундарното дрво кај голосемениците, [[ксилем]]от е претставен само од [[Трахеида|трахеиди]]. Кај повеќето голосеменици, во секундарното дрво, секундарната [[кора]], а и [[лист]]овите, се присутни [[секрет]]орни канали, односно [[Смолен канал|смолни канали]] во кои се излачува [[смола]].

Листовите на голосемениците се иглести или лушпести, со мали исклучоци, тие се вечно зелени ([[зимзелени]]) и егзистираат неколку години. Тие се одликуваат со присуство на семенов зачеток и [[семе]]. При тоа, семеновите зачетоци не се затворени во плодните листови, односно се развиваат на отворениот плоден лист (оттука го добиле и името).

Голосемени растенија се наречени поради тоашто нивните листови се во вид на игличка за да можат да се заштитат од преголемото оддавање на водената пареа, а тоа е процесот транспирација (латински: transpiriro - испуштам, издишувам). Исто така , голосемените растенија потекнуваат од листовите зоќто. Листовите кај голосемените растенија се лушпести , игличести и зелени (зимзелени) коишто можат да издржат на премногу ниски температури. Голосемените растенија се размножуваат со машка и женска шишарка и семка, каде што семката се наоѓа во внатрешните делови кај женската шишарка којaшто е заштитена со нежно, тенко, привидно крилце за да може да се заштити при процесот на расејување. Расејувањето кај голосемените растенија се врши со помош на ветрот, а опрашувањето кај голосемените растенија се врши кога машката полова клетка (полен) ќе стигне до женската шишарка.

== Еволуција ==
Филогенијата на овие растенија била разгледувана од повеќе автори.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Leslie|first1=Andrew B.|last2=Beaulieu|first2=Jeremy|last3=Holman|first3=Garth|last4=Campbell|first4=Christopher S.|last5=Mei|first5=Wenbin|last6=Raubeson|first6=Linda R.|last7=Mathews|first7=Sarah|display-authors=et al.|year=2018|title=An overview of extant conifer evolution from the perspective of the fossil record|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Leslie|first=Andrew B.|display-authors=et al.|year=2018|title=ajb21143-sup-0004-AppendixS4|url=https://bsapubs.onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Fajb2.1143&amp;file=ajb21143-sup-0004-AppendixS4.pdf|journal=American Journal of Botany|volume=105|issue=9|pages=1531–1544|doi=10.1002/ajb2.1143|pmid=30157290|s2cid=52120430}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Stull|first1=Gregory W.|last2=Qu|first2=Xiao-Jian|last3=Parins-Fukuchi|first3=Caroline|last4=Yang|first4=Ying-Ying|last5=Yang|first5=Jun-Bo|last6=Yang|first6=Zhi-Yun|last7=Hu|first7=Yi|last8=Ma|first8=Hong|last9=Soltis|first9=Pamela S.|display-authors=et al.|year=2021|title=Gene duplications and phylogenomic conflict underlie major pulses of phenotypic evolution in gymnosperms|url=https://www.nature.com/articles/s41477-021-00964-4|journal=Nature Plants|volume=7|issue=8|pages=1015–1025|bibcode=2021NatPl...7.1015S|biorxiv=10.1101/2021.03.13.435279|doi=10.1038/s41477-021-00964-4|pmid=34282286|last10=Soltis|first10=Douglas E.|last11=Li|first11=De-Zhu|last12=Smith|first12=Stephen A.|last13=Yi|first13=Ting-Shuang|s2cid=232282918}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report|url=https://figshare.com/articles/dataset/Gene_duplications_and_genomic_conflict_underlie_major_pulses_of_phenotypic_evolution_in_gymnosperms/14547354|title=main.dated.supermatrix.tree.T9.tre|last=Stull|first=Gregory W.|year=2021|publisher=Figshare|doi=10.6084/m9.figshare.14547354.v1|display-authors=et al.}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |label1='''[[Ginkgoidae]]'''
      |1=[[Ginkgoaceae]]
      |label2='''[[Cycadidae]]'''
      |2={{clade
         |label1='''[[Cycadales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Cycadaceae]]
            |2=[[Zamiaceae]]
            }}
         }}
      }}
   |2={{clade
      |label1='''[[Pinidae]]'''
      |1={{clade
         |1={{clade
            |label1='''[[Gnetales]]'''
            |1={{clade
               |1=[[Ephedraceae]]
               |2={{clade
                  |1=[[Gnetaceae]]
                  |2=[[Welwitschiaceae]]
                  }}
               }}
            |label2='''[[Pinales]]'''
            |2=[[Pinaceae]]
            }}
         }}
      |label2='''[[Cupressidae]]''' 
      |2={{clade
         |label1='''[[Araucariales]]'''
         |1={{clade
            |1=[[Araucariaceae]]
            |2=[[Podocarpaceae]]
            }}
         |label2='''[[Cupressales]]'''
         |2={{clade
            |1=[[Sciadopityaceae]]
            |2={{clade
               |label1=[[Taxaceae]]
               |1={{clade
                  |1=[[Cephalotaxaceae]]
                  |2=[[Taxaceae]]
                  }}
               |2=[[Cupressaceae]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1='''Gymnospermae'''}}

== Таксономија ==
Широкиот опсег се состои од 12 главни семејства и 83 родови, кои сите заедно содржат над 1000 познати видови.&lt;ref name=Yangetal22&gt;{{Cite journal |last1=Yang |first1=Yong |last2=Ferguson |first2=David Kay |last3=Liu |first3=Bing |last4=Mao |first4=Kang-Shan |last5=Gao |first5=Lian-Ming |last6=Zhang |first6=Shou-Zhou |last7=Wan |first7=Tao |last8=Rushforth |first8=Keith |last9=Zhang |first9=Zhi-Xiang |date=2022-07-01 |title=Recent advances on phylogenomics of gymnosperms and a new classification |journal=Plant Diversity |language=en |volume=44 |issue=4 |pages=340–350 |bibcode=2022PlDiv..44..340Y |doi=10.1016/j.pld.2022.05.003 |issn=2468-2659 |pmc=9363647 |pmid=35967253}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Christenhusz-Byng2016&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Christenhusz, M. J. M.|last2=Byng, J. W.|year=2016|title=The number of known plants species in the world and its annual increase|url=http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598|journal=Phytotaxa|volume=261|issue=3|pages=201–217|bibcode=2016Phytx.261..201C|doi=10.11646/phytotaxa.261.3.1|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

'''Поткласа [[Cycadidae]]'''

* Ред '''[[Cycadales]]'''
** Семејство '''[[Cycadaceae]]''': ''[[Cycas]]''
** Семејство '''[[Zamiaceae]]''': ''[[Dioon]]'', ''[[Bowenia]]'', ''[[Macrozamia]]'', ''[[Lepidozamia]]'', ''[[Encephalartos]]'', ''[[Stangeria]]'', ''[[Ceratozamia]]'', ''[[Microcycas]]'', ''[[Zamia]]''

'''Поткласа [[Ginkgoidae]]'''

* Ред '''[[Ginkgoales]]'''
** Семејство '''[[Ginkgoaceae]]''': ''[[Ginkgo]]''

'''Поткласа [[Gnetidae]]'''

* Ред '''[[Welwitschiales]]'''
** Семејство '''[[Welwitschiaceae]]''': ''[[Welwitschia]]''
* Ред '''[[Gnetales]]'''
** Семејство '''[[Gnetaceae]]''': ''[[Gnetum]]''
* Ред '''[[Ephedrales]]'''
** Семејство '''[[Ephedraceae]]''': ''[[Ephedra (plant)|Ephedra]]''

'''Поткласа [[Pinidae]]'''

* Ред '''[[Pinales]]'''
** Семејство '''[[Pinaceae]]''': ''[[Cedrus]]'', ''[[Pinus]]'', ''[[Cathaya]]'', ''[[Picea]]'', ''[[Pseudotsuga]]'', ''[[Larix]]'', ''[[Pseudolarix]]'', ''[[Tsuga]]'', ''[[Nothotsuga]]'', ''[[Keteleeria]]'', ''[[Abies]]''
* Ред '''[[Araucariales]]'''
** Семејство '''[[Araucariaceae]]''': ''[[Araucaria]]'', ''[[Wollemia]]'', ''[[Agathis]]''
** Семејство '''[[Podocarpaceae]]''': ''[[Phyllocladus]]'', ''[[Lepidothamnus]]'', ''[[Prumnopitys]]'', ''[[Sundacarpus]]'', ''[[Halocarpus]]'', ''[[Parasitaxus]]'', ''[[Lagarostrobos]]'', ''[[Manoao]]'', ''[[Saxegothaea]]'', ''[[Microcachrys]]'', ''[[Pherosphaera]]'', ''[[Acmopyle]]'', ''[[Dacrycarpus]]'', ''[[Dacrydium]]'', ''[[Falcatifolium]]'', ''[[Retrophyllum]]'', ''[[Nageia]]'', ''[[Afrocarpus]]'', ''[[Podocarpus]]''
* Ред '''[[Cupressales]]'''
** Семејство '''[[Sciadopityaceae]]''': ''[[Sciadopitys]]''
** Семејство '''[[Cupressaceae]]''': ''[[Cunninghamia]]'', ''[[Taiwania]]'', ''[[Athrotaxis]]'', ''[[Metasequoia]]'', ''[[Sequoioideae|Sequoia]]'', ''[[Sequoiadendron]]'', ''[[Cryptomeria]]'', ''[[Glyptostrobus]]'', ''[[Taxodium]]'', ''[[Papuacedrus]]'', ''[[Austrocedrus]]'', ''[[Libocedrus]]'', ''[[Pilgerodendron]]'', ''[[Widdringtonia]]'', ''[[Diselma]]'', ''[[Fitzroya]]'', ''[[Callitris]]'', ''[[Actinostrobus]]'', ''[[Neocallitropsis]]'', ''[[Thujopsis]]'', ''[[Thuja]]'', ''[[Fokienia]]'', ''[[Chamaecyparis]]'', ''[[Cupressus]]'', ''[[Juniperus]]'', ''[[Calocedrus]]'', ''[[Tetraclinis]]'', ''[[Platycladus]]'', ''[[Microbiota (plant)|Microbiota]]''
** Семејство '''[[Taxaceae]]''': ''[[Austrotaxus]]'', ''[[Pseudotaxus]]'', ''[[Taxus]]'', ''[[Cephalotaxus]]'', ''[[Amentotaxus]]'', ''[[Torreya]]''

=== Посебни групи ===

* Ред [[Cordaitales]]
* Ред [[Calamopityales]]
* Ред [[Callistophytales]]
* Ред [[Caytoniales]]
* Ред [[Gigantopteridales]]
* Ред [[Glossopteridales]]
* Ред [[Lyginopteridales]]
* Ред [[Medullosales]]
* Ред [[Peltaspermales]]
* Ред [[Corystospermales]] 
* Ред [[Czekanowskiales]]
* Ред [[Bennettitales]] 
* Ред [[Erdtmanithecales]]
* Ред [[Pentoxylales]]
* Ред [[Petriellales]]

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Голосеменици|*]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Америка]]</text>
      <sha1>c8ejvhjzlmzqy0zprm3pv8vsglzfhbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Крстоносни војни</title>
    <ns>14</ns>
    <id>9234</id>
    <revision>
      <id>5569838</id>
      <parentid>5074883</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во средниот век]] → [[Категорија:Религијата во средниот век]]</comment>
      <origin>5569838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1585" sha1="cgntj1n81kpnlti0i040zihiy81hqyj" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{портал|Крстоносни војни}}
{{рв|Crusades}}

[[Категорија:Судири во 11 век]]
[[Категорија:Судири во 12 век]]
[[Категорија:Судири во 13 век]]
[[Категорија:Судири во 14 век]]
[[Категорија:Судири во 15 век]]
[[Категорија:Христијански спорови]]
[[Категорија:Христијанството и другите религии]]
[[Категорија:Христијанството во средниот век]]
[[Категорија:Религијата во средниот век]]
[[Категорија:Историја на Франција]]
[[Категорија:Германија во средниот век]]
[[Категорија:Историја на Блискиот Исток]]
[[Категорија:Историја на Ерусалим]]
[[Категорија:Инвазии]]
[[Категорија:Историја на исламот]]
[[Категорија:Исламот и другите религии]]
[[Категорија:Италија во средниот век]]
[[Категорија:Среден век]]
[[Категорија:Воена историја на Средоземјето]]
[[Категорија:Средновековна Англија]]
[[Категорија:Историја на Римокатоличката црква]]
[[Категорија:Средновековно војување]]
[[Категорија:Верски војни]]</text>
      <sha1>cgntj1n81kpnlti0i040zihiy81hqyj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Старогрчка митологија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>10001</id>
    <revision>
      <id>5569833</id>
      <parentid>5544055</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="389" sha1="86u334oaby0st7pv6ap4angd2g62gjb" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{категориски азбучник}}
{{рв|Greek mythology}}

[[Категорија:Индоевропска митологија]]
[[Категорија:Старогрчка религија|Митологија]]
[[Категорија:Старогрчка култура|Митологија]]
[[Категорија:Митологија по култура]]</text>
      <sha1>86u334oaby0st7pv6ap4angd2g62gjb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Српци</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10435</id>
    <revision>
      <id>5569981</id>
      <parentid>5567874</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:51:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5569981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26067" sha1="ph1k8n682z8qxfy8x6z5g2pxqvqrfwx" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
| име                 = Српци
| име2                = Горно Српци
| слика               = Воздушен поглед на Српци.jpg
| големина на слика   = 300п
| опис                = Воздушен поглед на селото
| регион              = {{грб|Пелагониски Регион}}
| општина             = {{општинскигрб|Општина Битола}}
| област              = [[Цапарско Поле]]
| население           = 45
| година              = 2002
| поштенски број      = 7314
| повикувачки број    = 045
| надморска височина  = 910
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=5 | lat_sec=9 
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=41 
| слава               = 
| мрежно место        = 
| карта               = Српци во Општина Битола.svg
}}

'''Српци''' (нарекувано и '''Горно Српци''') — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]].

== Потекло и значење на името ==

[[Податотека:Сретсело на Српци.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]]

Најверодостојно е дека потеклото за името на ова село е во врска со неговата местоположба, односно потпирањето на еден потпланински лак налик на [[срп]]. Горно Српци се именува, бидејќи има и друго село со слична местоположба што се вика [[Долно Српци]].
.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=183|title=Мој Роден Крај|work= www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-30|archive-date=2026-05-30|archive-url= https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=183|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Географија и местоположба ==

Селото се наоѓа во источниот дел на областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]]. Селото се наоѓа северно од регионалниот пат Битола-Охрид. Од градот [[Битола]] е оддалечено 14 километри и е вгнездено во планинските предели на [[Облаковска Планина|Снеговско-облаковскиот масив]]. Се наоѓа на 910 метри надморска височина и спаѓа во редот на ридските села.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

Низ селото поминува локален асфалтен пат кој се двои од магистралниот пат [[Автопат А3 (Македонија)|А3]] кај клучката Ротино.

Селото се наоѓа во всечена долина на југозападната падина на Облаковска Планина. Околни села се [[Рамна]], [[Цапари]] и [[Ротино]]. Во минатото, водата за пиење се добивала од поголем број на бунари, а во селото постои и чешма.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=250-251|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}&lt;/ref&gt;

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Тапанец, Вакавска Корија, Петко Осој, Качаник, Градиште, Јасиче, Рамница, Смрдливец, Катуниште, Групчениште, Евла, Мечи Камен, Станов Дол, Кљакоица, Грамадиште, Плужиње, Коритница, Тутков Камен, Горни Ливади и Манастир.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Српци има збиен тип и куќите се групирани во три маала: Горно, Средно и Долно. Главен дел на селото е Долното Маало.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Историја ==

[[Податотека:Sarbtsi 1903.jpg|мини|300п|десно|Мештани во 1903 година]]

Наоѓалиштето [[Грамадиште (Српци)|Градиште]] е возвишение во близина на селото, на југоисточната страна. На врвот на возвишението се наоѓаат остатоци од некогашна тврдина. [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] е месност јужно од селото, покрај патот Битола-Охрид, каде низ нивите и ливадите мештаните наоѓале ќерамиди, грнци, камења и друго. Сите тврдат дека таму некогаш имало село. Покрај Грамадиште се наоѓа и месноста Ѓеројца, каде се говори дека некогаш живееле [[Гегиско наречје|Геги]]. Мештанин од селото во 1950-тите години пронашол мермерна плоча на Грамадиште со текст на грчки и латински јазик. Написите не се дешифрирани, а плочата се чува во [[Народен музеј - Битола|Народниот музеј во Битола]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Горно Српци е старо село, но не се знае кога е основано. Под името '''Мало Српци''' се споменува помеѓу 1650 и 1750 година. Во ова село постои значителен број на староседелски родови. Тие родови се намножиле од некогашните седум домаќинства. За време на отоманскиот период, Албанци се обиделе да се населат во ова село, но дошле во судир со мештаните Македонци и поради тоа тие отишле во соседното село [[Рамна]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Животот на мештаните од ова село до ослободувањето од Турците бил тежок, бидејќи често страдале од Албанците од околните села — Рамна, [[Лера]] и [[Кажани]]. Тие им ги земале најдобрите ниви, ги терале да работат за нив во нивните села, им одземале стока и друго. По своите зулуми најмногу бил познат некој Беќо од Рамна, кого го убиле комитите. Тогаш српчанското поле биле во посед на Албанците, кое си го вратиле назад со купување на нивите по 1912 година.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во Долното Маало се наоѓа [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци|црквата „Св. Ѓорѓи“]], изградена во првата половина на {{римски|19}} век, поточно во 1831 година, додека во месноста Манастир над селото се наоѓа помала [[Црква „Пресвета Богородица“ - Српци|црква „Пресвета Богородица“]] подигната во 1927 година.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}&lt;/ref&gt;

== Стопанство ==

Еден Албанец од соседното Рамна пред крајот на отоманскиот период успеал во селото да направи мал [[чифлиг]] и изградил кула. Земјата на тој чифлиг ја откупиле некои мештани.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|634
|1953|650
|1961|548
|1971|497
|1981|547
|1991|179
|1994|111
|2002|65
|2021|45
}}

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Српци имало 820 жители, сите [[Македонци]] христијани.&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]&lt;/ref&gt; 

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Српци се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 53 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|14}}&lt;/ref&gt;

По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Српци имало 576 жители.&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р. 174-175.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Власи]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото Српци имало 65 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=31 мај 2026}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 45 жители, од кои 39 [[Македонци]] и 6 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|820|576|634|650|548|497|547|179|111|65|45}}
=== Родови ===

Горно Српци или Српци е македонско православно село, родовите во селото поголемиот број се староседелски, а помалку доселенички.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според истражувањата од 1957 година на [[Јован Трифуноски]], родови во селото:
* '''Староседелци:''' ''Јоновци'' (2 к.), ''Лазевци'' (2 к.), ''Гуле'' (1 к.), ''Дамчевци'' (10 к.), ''Кумчевци'' (6 к.), ''Крстевци'' (5 к.), ''Гулабовци'' (5 к.), ''Ѓореј'' (4 к.) (првично „Иванови“ од нив потекнува - [[Омраам Микаел Аиванов]] (Михаил Иванов, 1900-1986) — филозоф-мистик, ученик на [[Петар Данов]]&lt;ref&gt;[https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B5%D0%BB-%D0%B0%D1%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%83%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B5/  Кој е Михаел Ајванхов]&lt;/ref&gt; во род со битолскиот писател по потекло од Српци [[Тоде Ѓорески]], ''Барбовци'' (4 к.), ''Мишовци'' (3 к.), ''Златевци'' (3 к.), ''Скандиловци'' (2 к.), ''Радевци'' (2 к.), ''Шавкуловци'' (2 к.), ''Анѓелеј'' (1 к.), ''Шаковци'' (1 к.), ''Ѓорговци'' (1 к.), ''Трајановци'' (1 к.), ''Миленковци'' (10 к.), ''Зулумој'' (7 к.), ''Јончевци'' (7 к.), ''Јанаќој'' (6 к.), ''Бошевци'' (3 к.) и ''Вељановци'' (1 к.). Родовите Јоновци, Лазевци и Гуле потекнуваат од ист предок, и родовите Скандиловци, Шаковци и Крстевци потекнуваат од ист предок.
* '''Доселеници:''' ''Обедниковци'' (3 к.), доселени се во првата половина од XIX век од селото [[Обедник]] во [[Железник]]. Го знаат следното родословие: Ташко (жив, 25 години во 1951 г.)-Спиро-Коте-Ѓоргија, се доселил таткото на Ѓоргија; ''Јовчевци'' (2 к.), доселени се од некое село во [[Преспа]]; ''Тасевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Рамна]], таму биле староседелци; ''Дошлаковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Завој (село)|Завој]] во Охридско; ''Колевци'' (4 к.), ''Каракли'' (3 к.), ''Балевци'' (2 к.), ''Ружој'' (2 к.) и ''Марковци'' (1 к.), доселени се однекаде; ''Влав'' (1 к.), потекнува од [[Власи|Влав]], кој се доселил од [[Музакија]] во [[Албанија]]. Во Српци се оженил со Македонка, и сега во нивната куќа се зборува македонски.

=== Иселеништво ===

Родот Милошевци (3 к.) се иселил во [[Ротино]], а имало иселувања во Северна Америка и Австралија. Поголемо иселување имало во периодот 1961-1971.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

До 1951 година, од селото имало иселеници во [[Битола]] (6 семејства), [[Соединети Американски Држави|САД]] (20 семејства), [[Бугарија]] (22 семејства), [[Охрид]] (1 семејство), [[Србија]] (1 семејство), [[Аргентина]] (1 семејство) и во [[Австралија]] (7 семејства).&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=|others=Русиќ, Бранислав. Цапарско Поле. Архивски фонд на МАНУ, к-4, AE 94/16.}}&lt;/ref&gt;

Иселеништвото продолжило и потоа и водело кон Битола, [[Скопје]], САД, [[Канада]], [[Австралија]] и низ [[Европа]]. Бројот на иселеници изнесува околу 500 лица.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Општествени установи ==

* Задружен дом
* Поранешно основно училиште

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150п&quot; caption=&quot;Поранешното основно училиште&quot;&gt;
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 2.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 3.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 4.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 5.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:Sarbtsi Old School.JPG|Состојба во 2009 г.
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

[[Податотека:Општествен објект во Српци.jpg|мини|300п|десно|Задружниот дом во селото]]

Во {{римски|19}} век, Српци било село во нахијата Ѓават-Кол, во Битолската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе биле придодадени поранешните општини, [[Општина Бистрица|Бистрица]], [[Општина Кукуречани|Кукуречани]] и [[Општина Цапари|Цапари]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Цапари.

Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот 1955-1965, селото било дел од тогашната општина Дихово.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Кажани, во која покрај селото Српци се наоѓале селата Гопеш, Доленци, Ѓавато, Кажани, Лера, Маловиште, Рамна, Ротино и Цапари. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Цапари, во која влегувале селата Рамна, Ротино, Српци и Цапари.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачко место бр. 0211 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во задружниот дом.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=27 ноември 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 70 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=51&amp;ps=325|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529205527/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=51&amp;ps=325|archive-date=2020-05-29|dead-url=|accessdate=27 ноември 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 62 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|27}}&lt;/ref&gt;
* [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] — населба од римско време.

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква; и
* [[Црква „Св. Богородица“ - Српци|Црква „Св. Богородица“]] — манастирска црква.

;Манастири
* [[Српчански манастир]] — помал манастир над селото

;Споменици
* Спомен-плоча за НОБ поставена на зградата на основното училиште

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 6.jpg|Спомен-плочата на основното училиште
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци.jpg|Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци.jpg|Манастирската црква „Св. Богородица“
&lt;/gallery&gt;

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Ѓурѓовден]] — црковна слава; и
* [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] — селска слава.

== Личности ==

;Родени во или по потекло од Српци
* [[Апостол Дошлаков]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref&gt;Илюстрация Илинден, 1934, бр.54, стр.14&lt;/ref&gt;
* [[Трајан Талев Ачески]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Лазар Кузев Дамчевски]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Петре Илијев Зулумов]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Јонче Трајчев Јанакиоски]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Ѓорги Кулевски]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Трајан Петров Марковски]] — револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Видан Јанаќиевски]] — македонски партизан, учесник во НОБ;
* [[Омраам Микаел Аиванов]] (Михаил Иванов, 1900-1986) — [[филозоф]]-мистик, ученик на [[Петар Данов]]; и
* [[Тоде Ѓорески]] — писател]], новинар и библиофил.
&lt;!--== Култура и спорт ==--&gt;
== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 07.jpg|Селските гробишта
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 08.jpg|Селските гробишта на влезот во селото
Податотека:Sarbtsi Houses.JPG|Стари куќи во селото
Податотека:Автобуска постојка во Српци.jpg|Автобуска постојка
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 09.jpg|Чешмата на влезот
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 10.jpg|Задружниот дом
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Општина Битола]]
* [[Цапарско Поле]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Srpci}}

{{Општина Битола}}

[[Категорија:Српци| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Битолски села]]
[[Категорија:Села во Општина Битола]]</text>
      <sha1>ph1k8n682z8qxfy8x6z5g2pxqvqrfwx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569982</id>
      <parentid>5569981</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Галерија */</comment>
      <origin>5569982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26067" sha1="1133b1bv4u8kvqzr3whc3ajff8yfpn4" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
| име                 = Српци
| име2                = Горно Српци
| слика               = Воздушен поглед на Српци.jpg
| големина на слика   = 300п
| опис                = Воздушен поглед на селото
| регион              = {{грб|Пелагониски Регион}}
| општина             = {{општинскигрб|Општина Битола}}
| област              = [[Цапарско Поле]]
| население           = 45
| година              = 2002
| поштенски број      = 7314
| повикувачки број    = 045
| надморска височина  = 910
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=5 | lat_sec=9 
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=12 | lon_sec=41 
| слава               = 
| мрежно место        = 
| карта               = Српци во Општина Битола.svg
}}

'''Српци''' (нарекувано и '''Горно Српци''') — село во [[Општина Битола]], во областа [[Цапарско Поле]], во околината на градот [[Битола]].

== Потекло и значење на името ==

[[Податотека:Сретсело на Српци.jpg|мини|300п|лево|Сретселото]]

Најверодостојно е дека потеклото за името на ова село е во врска со неговата местоположба, односно потпирањето на еден потпланински лак налик на [[срп]]. Горно Српци се именува, бидејќи има и друго село со слична местоположба што се вика [[Долно Српци]].
.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=183|title=Мој Роден Крај|work= www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2026-05-30|archive-date=2026-05-30|archive-url= https://web.archive.org/web/20230204123207/http://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=183|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Географија и местоположба ==

Селото се наоѓа во источниот дел на областа [[Цапарско Поле]], во западниот дел од [[Општина Битола]]. Селото се наоѓа северно од регионалниот пат Битола-Охрид. Од градот [[Битола]] е оддалечено 14 километри и е вгнездено во планинските предели на [[Облаковска Планина|Снеговско-облаковскиот масив]]. Се наоѓа на 910 метри надморска височина и спаѓа во редот на ридските села.&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;

Низ селото поминува локален асфалтен пат кој се двои од магистралниот пат [[Автопат А3 (Македонија)|А3]] кај клучката Ротино.

Селото се наоѓа во всечена долина на југозападната падина на Облаковска Планина. Околни села се [[Рамна]], [[Цапари]] и [[Ротино]]. Во минатото, водата за пиење се добивала од поголем број на бунари, а во селото постои и чешма.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=250-251|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}&lt;/ref&gt;

Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Тапанец, Вакавска Корија, Петко Осој, Качаник, Градиште, Јасиче, Рамница, Смрдливец, Катуниште, Групчениште, Евла, Мечи Камен, Станов Дол, Кљакоица, Грамадиште, Плужиње, Коритница, Тутков Камен, Горни Ливади и Манастир.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Српци има збиен тип и куќите се групирани во три маала: Горно, Средно и Долно. Главен дел на селото е Долното Маало.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Историја ==

[[Податотека:Sarbtsi 1903.jpg|мини|300п|десно|Мештани во 1903 година]]

Наоѓалиштето [[Грамадиште (Српци)|Градиште]] е возвишение во близина на селото, на југоисточната страна. На врвот на возвишението се наоѓаат остатоци од некогашна тврдина. [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] е месност јужно од селото, покрај патот Битола-Охрид, каде низ нивите и ливадите мештаните наоѓале ќерамиди, грнци, камења и друго. Сите тврдат дека таму некогаш имало село. Покрај Грамадиште се наоѓа и месноста Ѓеројца, каде се говори дека некогаш живееле [[Гегиско наречје|Геги]]. Мештанин од селото во 1950-тите години пронашол мермерна плоча на Грамадиште со текст на грчки и латински јазик. Написите не се дешифрирани, а плочата се чува во [[Народен музеј - Битола|Народниот музеј во Битола]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Горно Српци е старо село, но не се знае кога е основано. Под името '''Мало Српци''' се споменува помеѓу 1650 и 1750 година. Во ова село постои значителен број на староседелски родови. Тие родови се намножиле од некогашните седум домаќинства. За време на отоманскиот период, Албанци се обиделе да се населат во ова село, но дошле во судир со мештаните Македонци и поради тоа тие отишле во соседното село [[Рамна]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Животот на мештаните од ова село до ослободувањето од Турците бил тежок, бидејќи често страдале од Албанците од околните села — Рамна, [[Лера]] и [[Кажани]]. Тие им ги земале најдобрите ниви, ги терале да работат за нив во нивните села, им одземале стока и друго. По своите зулуми најмногу бил познат некој Беќо од Рамна, кого го убиле комитите. Тогаш српчанското поле биле во посед на Албанците, кое си го вратиле назад со купување на нивите по 1912 година.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Во Долното Маало се наоѓа [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци|црквата „Св. Ѓорѓи“]], изградена во првата половина на {{римски|19}} век, поточно во 1831 година, додека во месноста Манастир над селото се наоѓа помала [[Црква „Пресвета Богородица“ - Српци|црква „Пресвета Богородица“]] подигната во 1927 година.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Вкупно 3 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}&lt;/ref&gt;

== Стопанство ==

Еден Албанец од соседното Рамна пред крајот на отоманскиот период успеал во селото да направи мал [[чифлиг]] и изградил кула. Земјата на тој чифлиг ја откупиле некои мештани.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|634
|1953|650
|1961|548
|1971|497
|1981|547
|1991|179
|1994|111
|2002|65
|2021|45
}}

Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Српци имало 820 жители, сите [[Македонци]] христијани.&lt;ref&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 239.]&lt;/ref&gt; 

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 година, Српци се води како чисто македонско село во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Битолски Санџак|Битолскиот Санџак]] со 53 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|14}}&lt;/ref&gt;

По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Српци имало 576 жители.&lt;ref&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, р. 174-175.&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Власи]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото Српци имало 65 жители, сите [[Македонци]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=31 мај 2026}}&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 45 жители, од кои 39 [[Македонци]] и 6 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|820|576|634|650|548|497|547|179|111|65|45}}
=== Родови ===

Горно Српци или Српци е македонско православно село, родовите во селото поголемиот број се староседелски, а помалку доселенички.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Според истражувањата од 1957 година на [[Јован Трифуноски]], родови во селото:
* '''Староседелци:''' ''Јоновци'' (2 к.), ''Лазевци'' (2 к.), ''Гуле'' (1 к.), ''Дамчевци'' (10 к.), ''Кумчевци'' (6 к.), ''Крстевци'' (5 к.), ''Гулабовци'' (5 к.), ''Ѓореј'' (4 к.) (првично „Иванови“ од нив потекнува - [[Омраам Микаел Аиванов]] (Михаил Иванов, 1900-1986) — филозоф-мистик, ученик на [[Петар Данов]]&lt;ref&gt;[https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/%D0%BA%D0%BE%D1%98-%D0%B5-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B5%D0%BB-%D0%B0%D1%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%B2%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%87%D0%BA%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D1%83%D1%87%D0%B8%D1%82%D0%B5/  Кој е Михаел Ајванхов]&lt;/ref&gt; во род со битолскиот писател по потекло од Српци [[Тоде Ѓорески]], ''Барбовци'' (4 к.), ''Мишовци'' (3 к.), ''Златевци'' (3 к.), ''Скандиловци'' (2 к.), ''Радевци'' (2 к.), ''Шавкуловци'' (2 к.), ''Анѓелеј'' (1 к.), ''Шаковци'' (1 к.), ''Ѓорговци'' (1 к.), ''Трајановци'' (1 к.), ''Миленковци'' (10 к.), ''Зулумој'' (7 к.), ''Јончевци'' (7 к.), ''Јанаќој'' (6 к.), ''Бошевци'' (3 к.) и ''Вељановци'' (1 к.). Родовите Јоновци, Лазевци и Гуле потекнуваат од ист предок, и родовите Скандиловци, Шаковци и Крстевци потекнуваат од ист предок.
* '''Доселеници:''' ''Обедниковци'' (3 к.), доселени се во првата половина од XIX век од селото [[Обедник]] во [[Железник]]. Го знаат следното родословие: Ташко (жив, 25 години во 1951 г.)-Спиро-Коте-Ѓоргија, се доселил таткото на Ѓоргија; ''Јовчевци'' (2 к.), доселени се од некое село во [[Преспа]]; ''Тасевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Рамна]], таму биле староседелци; ''Дошлаковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Завој (село)|Завој]] во Охридско; ''Колевци'' (4 к.), ''Каракли'' (3 к.), ''Балевци'' (2 к.), ''Ружој'' (2 к.) и ''Марковци'' (1 к.), доселени се однекаде; ''Влав'' (1 к.), потекнува од [[Власи|Влав]], кој се доселил од [[Музакија]] во [[Албанија]]. Во Српци се оженил со Македонка, и сега во нивната куќа се зборува македонски.

=== Иселеништво ===

Родот Милошевци (3 к.) се иселил во [[Ротино]], а имало иселувања во Северна Америка и Австралија. Поголемо иселување имало во периодот 1961-1971.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

До 1951 година, од селото имало иселеници во [[Битола]] (6 семејства), [[Соединети Американски Држави|САД]] (20 семејства), [[Бугарија]] (22 семејства), [[Охрид]] (1 семејство), [[Србија]] (1 семејство), [[Аргентина]] (1 семејство) и во [[Австралија]] (7 семејства).&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=|others=Русиќ, Бранислав. Цапарско Поле. Архивски фонд на МАНУ, к-4, AE 94/16.}}&lt;/ref&gt;

Иселеништвото продолжило и потоа и водело кон Битола, [[Скопје]], САД, [[Канада]], [[Австралија]] и низ [[Европа]]. Бројот на иселеници изнесува околу 500 лица.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Општествени установи ==

* Задружен дом
* Поранешно основно училиште

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150п&quot; caption=&quot;Поранешното основно училиште&quot;&gt;
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 2.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 3.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 4.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 5.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци.jpg|Состојба во 2025 г.
Податотека:Sarbtsi Old School.JPG|Состојба во 2009 г.
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

[[Податотека:Општествен објект во Српци.jpg|мини|300п|десно|Задружниот дом во селото]]

Во {{римски|19}} век, Српци било село во нахијата Ѓават-Кол, во Битолската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на [[Општина Битола]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе биле придодадени поранешните општини, [[Општина Бистрица|Бистрица]], [[Општина Кукуречани|Кукуречани]] и [[Општина Цапари|Цапари]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Цапари.

Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Битола. Во периодот 1955-1965, селото било дел од тогашната општина Дихово.

Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Кажани, во која покрај селото Српци се наоѓале селата Гопеш, Доленци, Ѓавато, Кажани, Лера, Маловиште, Рамна, Ротино и Цапари. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Цапари, во која влегувале селата Рамна, Ротино, Српци и Цапари.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачко место бр. 0211 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], кое е сместено во задружниот дом.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=27 ноември 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 70 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=51&amp;ps=325|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200529205527/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&amp;r=r&amp;rd=r1&amp;eu=All&amp;m=51&amp;ps=325|archive-date=2020-05-29|dead-url=|accessdate=27 ноември 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 62 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|27}}&lt;/ref&gt;
* [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] — населба од римско време.

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главна селска црква; и
* [[Црква „Св. Богородица“ - Српци|Црква „Св. Богородица“]] — манастирска црква.

;Манастири
* [[Српчански манастир]] — помал манастир над селото

;Споменици
* Спомен-плоча за НОБ поставена на зградата на основното училиште

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:ОУ „Елпида Караманди“ - Српци 6.jpg|Спомен-плочата на основното училиште
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци.jpg|Главната селска црква „Св. Ѓорѓи“
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци.jpg|Манастирската црква „Св. Богородица“
&lt;/gallery&gt;

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[Ѓурѓовден]] — црковна слава; и
* [[Успение на Пресвета Богородица|Голема Богородица]] — селска слава.

== Личности ==

;Родени во или по потекло од Српци
* [[Апостол Дошлаков]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref&gt;Илюстрация Илинден, 1934, бр.54, стр.14&lt;/ref&gt;
* [[Трајан Талев Ачески]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Лазар Кузев Дамчевски]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Петре Илијев Зулумов]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Јонче Трајчев Јанакиоски]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Ѓорги Кулевски]] — револуционер од ВМОРО;&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Трајан Петров Марковски]] — револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]];&lt;ref name=&quot;книга&quot;/&gt;
* [[Видан Јанаќиевски]] — македонски партизан, учесник во НОБ;
* [[Омраам Микаел Аиванов]] (Михаил Иванов, 1900-1986) — [[филозоф]]-мистик, ученик на [[Петар Данов]]; и
* [[Тоде Ѓорески]] — писател]], новинар и библиофил.
&lt;!--== Култура и спорт ==--&gt;
== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 07.jpg|Селските гробишта
Податотека:Sarbtsi Houses.JPG|Стари куќи во селото
Податотека:Автобуска постојка во Српци.jpg|Автобуска постојка
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 09.jpg|Чешмата на влезот
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 10.jpg|Задружниот дом
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 08.jpg|Селските гробишта на влезот во селото
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Општина Битола]]
* [[Цапарско Поле]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Srpci}}

{{Општина Битола}}

[[Категорија:Српци| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Битолски села]]
[[Категорија:Села во Општина Битола]]</text>
      <sha1>1133b1bv4u8kvqzr3whc3ajff8yfpn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Старавина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11461</id>
    <revision>
      <id>5570009</id>
      <parentid>5543412</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:37:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>/* Културни и природни знаменитости */</comment>
      <origin>5570009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27832" sha1="6c1n0wnm3cm58ofq694a0y47ygzzgar" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   име                = Старавина
|   слика              = Staravina, Mariovsko.jpg
|   големина на слика  = 300п
|   опис               = Панорамска фотографија на селото
|   општина            = {{општинскигрб|Општина Новаци}}
|   регион             = {{грб|Пелагониски Регион}}
|   област             = [[Мариово]]
|   население          = 8
|   година             = 2002
|   поштенски број     = 7000
|   повикувачки број   = 047
|   надморска височина = 858
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=05 | lat_sec=23
|   lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=44 | lon_sec=00
|   слава              = [[Голема Богородица]]
|   мрежно место       = 
|   карта              = Старавина во Општина Новаци.svg
}}

'''Старавина''' — село во [[Општина Новаци]], во областа [[Мариово]], во околината на градот [[Битола]].

До [[2004]] година, селото било административно седиште на поранешната [[Општина Старавина|истоимена општина]], која била споена со Општина Новаци. Селото отсекогаш важело за средиште на [[Мариово|Битолско Мариово]].

== Потекло и значење на името ==

Името на селото се поврзува со легенда според која тоа води потекло од големата распространетост на виновата лоза. Поради тоа, селото било познато по старите вина, односно село на „стари вина“, што се образило во Старавина.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=121|title=Мој Роден Крај|last=|first=|work=www.mojrodenkraj.com.mk|accessdate=2021-12-03|archive-date=2021-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20211201040512/https://mojrodenkraj.com.mk/village.php?id=121|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Географија и местоположба ==

[[Податотека:Поглед на селото Старавина.jpg|мини|лево|300п|Поглед на селото од патот кон [[Зовиќ]] од селото [[Манастир (село)|Манастир]]]]

Селото се наоѓа во битолскиот дел на областа [[Мариово]], во крајниот источен дел на територијата на [[Општина Новаци]]. Со дел од атарот се допира со државната гранична линија со [[Грција]].&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot;&gt;{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=3 декември 2021|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=283}}&lt;/ref&gt; Селото е ридско, на надморска височина од 850 метри.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt; Селото е оддалечено 52 километри од градот [[Битола]], додека од општинското средиште [[Новаци]] е оддалечено 41 километар.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Селото е поврзано со градот Битола преку [[Регионален пат 1311|регионалниот пат 1311]].

[[Градешка Река]], која поминува низ самото село, се смета за значајно геонаследство од сферата на хидрологијата.&lt;ref name=&quot;Геодив&quot;&gt;{{ГеодивГеонас|глава=Акциски мерки за заштита на природата од областа на хидрологија|страница=260}}&lt;/ref&gt; Реката извира на планината [[Ниџе]],&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;Александар Матески, „Градешница и Будимирци“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 220, октомври 2016, стр. 106-107.&lt;/ref&gt; на чии падини се наоѓа и самото село.

Во минатото, селото било составено од повеќе маала.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Селото поседува автентична архитектура и бројни зачувани стари традиционални куќи.&lt;ref name=&quot;:365&quot; /&gt;

=== Клима ===

Просечната годишна температура на воздухот во Старавина изнесува 12,4&amp;nbsp;°C, а просечните годишни врнежи 573&amp;nbsp;mm.&lt;ref name=&quot;МакЕнц&quot;&gt;{{МакЕнц|917|Марјановиќ|II}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Во близина на селото се наоѓа тврдината [[Пешта (Старавина)|Пешта]], за која постојат докази дека постоела уште од времето на античките македонски кралеви. Тврдината најголема значајност стекнала за време на [[Мариовско-прилепска буна (1564-1565)|Мариовската буна]], кога населението во Мариово пружило силен отпор на отоманската војска и во неколку наврати истата ја совладала. Сепак, обиколени од сите страни, востаниците се повлекле на тврдината. Тврдината доживеала бомбардирања за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], поради што денес е уништена и разрушена.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Селото Старавина било на самата фронтовска линија за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] и може да се вброи меѓу најпогодените села во [[Мариово]]. Месното население најмногу настрадало, имајќи стапка на смртност над 50%, како и со тешки стопански последици по имотите.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Вкупно 2 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.}}&lt;/ref&gt;

== Стопанство ==

[[Податотека:Поранешен стопански објект во Старавина.jpg|мини|300п|десно|Поранешната крчма „Кај Компасот“]]

Атарот е мошне голем и зафаќа простор од 60&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. На него преовладуваат шумите на површина од 3.547 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 1357 хектари, а на обработливото земјиште отпаѓаат 1042 хектари.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt; Во поново време, голем дел од обработливото земјиште поради некористење е претворено во пасишта.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Старавинци биле сточари и земјоделци, а особено се одгледувале овци и кози. Исто така, уште од 1930-тите години започнале да се користат шумите околу селото, поради што во селото бил сместен гатерот на Шумското стопанство „Кајмакчалан“.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] биле уништени сите стари лозја, по кои се верува и селото го добило своето име.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|666
|1953|741
|1961|655
|1971|405
|1981|217
|1991|43
|1994|26
|2002|23
|2021|8
}}

Демографски статистики за селото Старавина во османлискиот период:&lt;ref name=&quot;Итар Пејо&quot;&gt;{{нмс|уеб_адрес=http://www.itarpejo.org/nature/villages/102-staravina-mariovo|заглавие=Старавина (Staravina) Мариово - родното село на Калеш Анѓа|достъп_дата=2 март 2014 г|издател=Итар Пејо}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
!Османлиски дефтер
!Домаќинства
!Неженети
!Вдовици
!Годишен приход
|-
|Дефтер бр. 4 од 1476/77 г.
| colspan=&quot;4&quot; |Пресметано заедно со [[Градешница]]
|-
|Дефтер бр. 16 од 1481/82 г.
|38
|
|
|1208
|-
|Дефтер бр. 73 од 1519 г.
|80
|14
|5
|4156
|-
|Дефтер бр. 149 од 1528/29 г.
|77
|8
|
|6929
|-
|Дефтер бр. 232 од 1544/45 г.
|63
|9
|
|2190
|}

Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Старавина живееле 590 жители, од кои 570 [[Македонци]] и 20 [[Роми]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_37.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 247.]&lt;/ref&gt; Според секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Старавина имало 560 [[Македонци]], патријаршисти.&lt;ref&gt;Brancoff, D.M. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, рр. 150-151.&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Старавина се води како чисто македонско село во Прилепската каза на Битолскиот санџак со 79 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|23}}&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Од Старавина се иселил голем број од населението и тоа преминало од средно во сосема мало село, населено со македонско население. Така, селото во 1961 година имало 655 жители, а во 1994 година бројот се намалил на само 26 жители.&lt;ref name=&quot;енциклопедија&quot; /&gt;

Според пописот од 2002 година, во селото Старавина живееле 23 жители, од кои 22 [[Македонци]] и 1 [[Македонски Срби|Србин]].&lt;ref name=&quot;попис&quot;&gt;{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 март 2013}}&lt;/ref&gt;

Во 2008 година, според неофицијални податоци, селото имало 8 семејства со 18 жители, додека во 2018 година имало околу пет постојани жители.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 8 жители, сите [[Македонци]].

{{Пописи|590|560|666|741|655|405|217|43|26|23|8}}
&lt;!--=== Родови ===--&gt;

=== Иселеништво===

Од селото се иселил голем број од населението, а најмногу во градовите [[Битола]], [[Скопје]] и [[Прилеп]], во бројни битолски села, како и во прекуокеанските земји и во [[Европа]].&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== Општествени установи ==

* Поранешно основно училиште „Борис Кидрич“
Училиштето било осумгодишно и било отворено во 1951 година во голема зграда. По наглото иселување од селото, училиштето било затворено во 1990-тите години.
* Поранешна амбуланта
* Поранешна општина
* Поранешна полициска станица
* Поранешна пошта
* Објекти на Шумско стопанство „Кајмакчалан“
* [[Планинарски дом „Старавина“]]

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Податотека:Објект во Старавина 2.jpg|Објект на Шумското стопанство „Кајмакчалан“
Податотека:Поранешно училиште во Старавина.jpg|Поранешното основно училиште
Податотека:Поранешна општинска зграда во Старавина.jpg|Поранешната општина
Податотека:Планинарски дом во Старавина 2.jpg|Планинарскиот дом „Старавина“
Податотека:Поранешни управни објекти во Старавина.jpg|Поранешната полициска станица
Податотека:Поранешен управен објект во Старавина.jpg|Поранешната амбуланта
Податотека:Објект во Старавина.jpg|Објект на Шумското стопанство „Кајмакчалан“
&lt;/gallery&gt;

== Самоуправа и политика ==

Во {{римски|19}} век, Старавина било село во Мариовската нахија, во [[Прилепска каза|Прилепската каза]] на [[Отоманското Царство]].

Селото влегува во рамките на големата [[Општина Новаци]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната [[Општина Старавина]].

Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Битола. Селото припаѓало на некогашната општина Мориово во периодот од 1955 до 1965 година.

Во периодот 1952-1955, селото било седиште на некогашната Општина Старавина, во која покрај селото Старавина, се наоѓале и селата Будимирци, Градешница, Групиште и Зовиќ. Општината Старавина постоела и во периодот 1950-1952 година.

=== Избирачко место ===

Во селото постои избирачкото место бр. 0175 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на објект на општината.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 18 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; На [[Локални избори во Македонија (2021)|локалните избори во 2021 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 18 гласачи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk/mayr/t6/51|title=Локални избори 2021|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202105827/https://rezultati.sec.mk/mk/mayr/t6/51|archive-date=2021-12-02|dead-url=|accessdate=4 декември 2021|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Културни и природни знаменитости ==

[[Податотека:Поглед на Пешта во Старавина.jpg|мини|250п|десно|Поглед на тврдината [[Пешта (Старавина)|Пешта]] од главната селска црква „Успение на Пресвета Богородица“ во Старавина]]

;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|42}}&lt;/ref&gt;
* [[Пешта (Старавина)|Пешта]] — населба и некропола од римско и доцноантичко време;

;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;
* [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Старавина|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] — главна селска црква;
* [[Црква „Св. Атанасиј“ - Старавина (стара)|Црква „Св. Атанасиј“]] — стара манастирска црква изградена околу 1860 година и се наоѓа на Старавинско Тумбе;
* [[Црква „Св. Атанасиј“ - Старавина (нова)|Црква „Св. Атанасиј“]] — нова манастирска црква;
* [[Горна црква|Црква „Св. Архангел Михаил“]] ('''Горна црква''') — црква наменета како спомен-капела, започната да се гради по Првата светска војна, но никогаш не била довршена.

Во минатото во селото постоела и црквата „Св. Никола“, која не била зографисана и денес е разрушена.&lt;ref name=&quot;:365&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://365.com.mk/281079/zoshto-da-odish-vo-staravina-rodnoto-selo-na-kalesh-anga|title=Зошто да одиш во Старавина (родното село на Калеш Анѓа)?|last=Вести|first=365|date=2018-03-26|work=365.com.mk|accessdate=2021-12-04}}&lt;/ref&gt;

;Манастири
* [[Старавински манастир]] — манастир во близина на селото.

;Параклиси
* [[Параклис „Св. Преображение“ - Старавина|Параклис „Св. Преображение“]] — параклис во склоп на Старавинскиот манастир; и
* [[Параклис „Св. Атанасиј“ - Старавина|Параклис „Св. Атанасиј“]] — параклис на скршнувањето кон Старавинскиот манастир.

;Градби
* [[Куќа на Калеш Анѓа]] — спомен-куќа на [[Калеш Анѓа]]
{{clear}}
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;140px&quot;&gt;
Податотека:Старавински манастир 2.jpg|Старавински манастир
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Старавина 3.jpg|Старата манастирска црква „Св. Атанасиј“
Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Старавина 9.jpg|Новата манастирска црква „Св. Атанасиј“
Податотека:Параклис „Св. Пеображение“ - Старавина 3.jpg|Параклисот „Св. Преображение“
Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Старавина.jpg|Горна црква
Податотека:Куќа на Калеш Анѓа.jpg|Спомен-куќа на Калеш-Анѓа
Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Старавина 15.jpg|Главната селска црква „Успение на Пресвета Богородица“
Податотека:Параклис „Св. Атанасиј“ - Старавина.jpg|Параклисот „Св. Атанасиј“
&lt;/gallery&gt;

== Редовни настани ==

;Слави&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ruraladventure.mk/mk/staravina-mariovo/|title=Село Старавина, Мариово - Рурална авантура|date=2021-02-16|accessdate=2021-12-04|archive-date=2021-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204201139/https://ruraladventure.mk/mk/staravina-mariovo/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* [[Голема Богородица]] (28 август) — главна селска слава

== Личности ==

* [[Калеш Анѓа]] — легендарна Македонка која никогаш не се потурчила.
* [[Никола Митревски (историчар на уметноста)|Никола Митревски]] (р. 1947) — историчар на уметноста

== Култура и спорт ==

Во селото работело културно-уметничко друштво од 1950-тите до 1970-тите. Во тој период имало и спортско и рибиловно друштво, како и стрелачка дружина.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

Селото е познато по приказната за [[Калеш Анѓа]], мариовска девојка која и по цена на својот живот ја зачувала своја вера и не се предала на прилепскиот кадија. Сепак, на подмолен начин била заробена, а нејзиното спасување од домот на кадијата, било вовед во организирано востание против [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], односно [[Мариовско-прилепска буна (1564-1565)|Мариовската буна]] во 1564/65 година. Оваа легенда е овековечена и во [[Калеш Анѓа (роман)|истоимениот]] роман на [[Стале Попов]], а нејзината куќа е обновена и претворена во спомен-куќа.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; За Калеш Анѓа посветена е и народната песна [[Ајде слушај, слушај калеш бре Анѓо]].

== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;140px&quot;&gt;
Податотека:Куќа во Старавина 2.jpg|Куќа во Старавина
Податотека:Чешма во Старавина.jpg|Селска чешма
Податотека:Куќа во Старавина 3.jpg|Куќа во Старавина
Податотека:Поглед на Старавина 2.jpg|Поглед на селото од манастирот
Податотека:Куќа во Старавина 4.jpg|Куќа во Старавина
Податотека:Спомен-плочи во Старавина.jpg|Спомен-плочи
Податотека:Куќа во Старавина.jpg|Куќа во Старавина
Податотека:Поглед на Старавина.jpg|Поглед на селото
Податотека:Традиционална куќа во Старавина.jpg|Куќа во Старавина
Податотека:Панорама на Старавина.jpg|Панорама на селото
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Staravina}}
* [http://itarpejo.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=102%3Astaravina-photo-gallery&amp;catid=1%3Agradesnica&amp;Itemid=3&amp;lang=mk/ Село Старавина, Мариово]{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{Општина Новаци}}
{{Мариово}}

[[Категорија:Старавина| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Битолски села]]
[[Категорија:Села во Општина Новаци]]</text>
      <sha1>6c1n0wnm3cm58ofq694a0y47ygzzgar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ташмаруништа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12088</id>
    <revision>
      <id>5570249</id>
      <parentid>5167942</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>/* Стопанство */</comment>
      <origin>5570249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19042" sha1="q4iml33ldz5d7mhqk07jp022qm1s041" xml:space="preserve">{{Инфокутија за село во Република Македонија
|   слика=Ташмаруништа 01.jpg
|   опис=Поглед на селото Ташмаруништа
|   име=Ташмаруништа
|   регион=
|   општина=[[Општина Струга|Струга]]
|   население=173
|   поштенски број=
|   надморска височина=997
|   lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=16 | lat_sec=18
|   lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=38 | lon_sec=22 
|   географска широчина=41°16'18N
|   географска должина=20°38'22E
|   мрежно место=
|   карта = Ташмаруништа во Општина Струга.svg
}}

'''Ташмаруништа''' — село во [[Општина Струга]], во околината на градот [[Струга]].

== Географија и местоположба ==
[[Податотека:Ташмаруништа 02.jpg|thumb|мини|лево|Поглед на селото Ташмаруништа]]
Селото лежи во [[Струшко Поле|Струшкото Поле]] од десната страна на реката [[Дрим]] во подножјето на планината [[Караорман]].

== Историја ==
На крајот на XIX век, селото било дел од Струшката нахија во Охридската каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]].

== Стопанство ==
;{{главна|ХЕЦ „Ташмаруништа“}}

Во [[2011]] година [[Електрани на Македонија]] разработила проект да гради хидроцентрала на [[езерото Глобочица]]. Пумпно-реверзибилната хидроцентрала Ташмаруниште, чија инсталирана моќност треба да биде вкупно 225 мегавати, ЕЛЕМ планирала да ја користи за балансирање на енергијата. Се проценува дека оваа електрана годишно би произведувала 231 гигават-часови електрична енергија, со можност итно да обезбеди струја во следните 20 часа од вклучувањето.&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://www.kapital.com.mk/mk/dneven_vesnik.aspx/71848/elem_kje_gradi_hidrocentrala_na_globochica.aspx?iId=2296|title=ЕЛЕМ ЌЕ ГРАДИ ХИДРОЦЕНТРАЛА НА ГЛОБОЧИЦА|last=Поповска|first=Катерина|date=28 јули 2011|publisher=Капитал|language=македонски|accessdate=2011-08-30}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Население ==

{{Население низ историјата
| cols = 2
| graph-pos = bottom
|1948|523
|1953|529
|1961|588
|1971|419
|1981|229
|1991|198
|1994|210
|2002|210
|2021|173
}}

Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Ташмаруништа живееле 470 жители, од кои 400 [[Македонци]] и 70 [[Албанци]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_39.htm Васил Кънчов. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 253.]&lt;/ref&gt; Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Ташмаруништа имало 400 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;D.M.Brancoff. &quot;La Macédoine et sa Population Chrétienne&quot;. Paris, 1905, рр. 162-163.&lt;/ref&gt;

На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Таш-Моруништа'' е претставено како чисто македонско село во Охридската каза на Битолскиот санџак со 48 куќи.&lt;ref&gt;{{Битолски Вилает|30}}&lt;/ref&gt;

Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_38_38-41_ELBASAN_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}&lt;/ref&gt;

Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 210 жители, од кои 209 [[Македонци]] и 1 останат.&lt;ref&gt;[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]&lt;/ref&gt;

Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 173 жители, од кои 166 [[Македонци]], 1 останат и 6 лица без податоци.&lt;ref&gt;{{Попис2021белешка}}&lt;/ref&gt;

{{Пописи|470|400|523|529|588|419|229|198|210|210|173}}
=== Родови ===

Ташмаруништа е македонско село.

'''Доселеници:''' ''Магаревчани или Крстановци (10 к.)'' доселени се од селото [[Магарево]], [[Битолско]]. Од овој род потекнувал [[Ставре Крстаноски]], селски учител од пред крајот на турското владеење; ''Великарди (3 к.)'' доселени се од некое место во [[Црна Гора]]; ''Тоски (7 к.)'' доселени се од некое место во јужна [[Албанија]]; ''Уруми (5 к.)'' доселени се од некое место во денешна [[Грција]]; ''Огњановци (5 к.)'' доселени се, но не знаат од каде; ''Сулевци (2 к.) и Зенговци (2 к.)'' потекнуваат од муслимански [[Роми]], кои се женеле за две православни сестри (Македонки).&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://worldcat.org/oclc/466478840|title=Охридско-струшка област : антропогеографска проучавања|last=Трифуноски|first=Јован|date=1992|publisher=САНУ|isbn=8670251582|oclc=466478840}}&lt;/ref&gt;

Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] од крајот на 1940-тите, родови во селото биле:

* '''Староседелци:''' ''Петревци (9 к.), Трајчевци (6 к.) и Огненовци (9 к.)''
* '''Доселеници:''' ''Костовци (11 к.)'' по преданието се [[Црногорци]]. Пред повеќе од 260 избегале од [[Црна Гора]] поради крв, најпрво во [[Матија (округ)|Матија]] во [[Албанија]]. Па од таму 50 години потоа се доселиле во Ташмаруништа; ''Уруми или Столевци или Марковци (15 к.)'' доселени се после претходниот род од некое место во [[Грција]]; ''Тоски или Јаковчевци (5 к.)'' доселени се пред околу 200 години од околината на [[Горица (Албанија)|Корча]] во [[Албанија|јужна Албанија]], по кое и го добиле името [[Тоскиско наречје|Тоски]]; ''Чупевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Глобочица]], каде припаѓале на родот ''Мечкаровци.''&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Струшко Поле-Ташмаруништа|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ АЕ 88/1|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}&lt;/ref&gt;

== Општествени установи ==
;Цркви&lt;ref&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.dke.org.mk/namesnistva/strusko.asp#cetvrta_struska_parohija|title=Цркви во Драслачката парохија|publisher=Дебарско-кичевска епархија|language=македонски|accessdate=2011-08-30|archive-date=2014-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20140304123108/http://www.dke.org.mk/namesnistva/strusko.asp#cetvrta_struska_parohija|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

*[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Ташмаруништа|„Св. Архангел Михаил“]] — главната селска црква,
*[[Црква „Св. Димитриј“ - Ташмаруништа|„Св. Димитрија“]] — осветена на 20 октомври 1996 година,
*[[Црква „Св. Мина“ - Ташмаруништа|„Св. Мина“]] — осветена на 31 август 2003 година,
*[[Црква „Св. Недела“ - Ташмаруништа|„Св. Недела“]] — осветена на 14 септември 2003 година,
*[[Црква „Св. Харалампиј“ - Ташмаруништа|„Св. Харалампије“]] — камен-темелник осветен и поставен на 24мај 2007 година.
*[[Црква „Св. Петка“ - Ташмаруништа|„Св. Петка“]] — осветена на 31 август 2003 година,

Познато е по вредните црковни храмови како што се црквата „Св. Архангел Михаел“ стара повеќе од 150 години и ранохристијанската базилика „Св. Мартинија“.&lt;ref&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://sitel.com.mk/dnevnik/makedonija/vo-strushko-tashmarunishta-otkrieni-vredni-predmeti-od-6-i-7-vek-pne|title=Во струшко Ташмаруништа откриени вредни предмети од 6 и 7 век п.н.е|last=|first=|date=4 јуни 2010|work=|publisher=Сител|language=македонски|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=30 август 2011}}&lt;/ref&gt;

== Самоуправа и политика ==

== Културни и природни знаменитости ==
;Археолошки наоѓалишта&lt;ref name=&quot;АрхеоКарта&quot;&gt;{{АрхеоКарта|399-400}}&lt;/ref&gt;
* [[Главје (Ташмаруништа)|Главје]] — средновековна населба и топилница,
* [[Градиште (Ташмаруништа)|Градиште]] — утврдена населба од римско време,
* [[Млака (Ташмаруништа)|Млака]] — сакрален објет и некропола од доцноантичко време,
* [[На Чука (Ташмаруништа)|На Чука]] — сакрален објект од доцнохристијанско време,
* [[Св. Димитриј (Ташмаруништа)|Св. Димитриј]] — сакрален објект од доцноантичко време,
* [[Св. Мартиниј (Ташмаруништа)|Св. Мартиниј]] — сакрален објект од доцноантичко време.

== Редовни настани ==

== Личности ==
;Родени
* [[Ристо Тасев]] (? - 1903) — војвода на селската чета во Ташмаруништа на [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]], загинува на 4 август за време на Илинденското востание, заедно со својот брат Наум во бој со турската војска&lt;ref&gt;Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001, стр. 164&lt;/ref&gt;.
* [[Цветко Тасев]] (? - 1906) — македонски револуционер од ВМОРО
* [[Иван Василоски]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Глигур Тасев Крстаноски]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Андрија Наумоски]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том III, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Симун Несторовски]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* [[Богдан Петрески]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том III, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Петко Столески]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том IV, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;
* [[Спасе Стрезов Трајкоски]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
* [[Климо Цветаноски]] — македонски револуционер од ВМОРО.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том IV, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}&lt;/ref&gt;

;Починати
* [[Пантелеј Томовски]] (1872 - 1936) — македонски револуционер

== Култура и спорт ==
* [[ФК Ташмаруништа]]
* Забавен и спортски парк „Св. Василија“

== Иселеништво ==
Од родовите поединечно се знае за следните иселеници до крајот на 1940-тите:

* Од ''Петревци'' иселеници има во: [[Јабука]] кај [[Банат]], [[Војводина]] (едно семејство од 1946 година).
* Од ''Огненовци'' има во: [[Романија]] (едно семејство од 1905 година), [[Качарево]] во [[Војводина]] (две семејства од 1946 година) и во [[Белград]] (две семејства од 1928 година).
* Од ''Костовци'' има во: [[Романија]] (едно семејство од 1923 година), [[Белград]] (едно семејство од 1928 година), [[Зрењанин]] (едно семејство од 1938 година) и во [[Јабука]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1946 година).
* Од ''Столевци или Марковци'' има во: [[Банат]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1929 година), [[Суботица]] (едно семејство од 1908 година), [[Крајова]] во [[Романија]] (едно семејство од 1913 година), [[Вишни (село)|Вишни]] (како домазет од 1920 година), и во [[Гудурица]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1946 година).
* Од ''Јаковчевци'' има во: [[Тракија]] во [[Бугарија]] (едно семејство од 1918 година), [[Белград]] (едно семејство од 1937 година), [[Јабука]] кај [[Војводина]] (две семејства од 1946 година) и во [[Гудурица]] во [[Војводина]] (едно семејство од 1946 година).
* Од ''Чупевци'' има во: [[Вевчани]] (како домазет од 1904 година) и во [[Зрењанин]] (едно семејство од 1946 година).&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рв|Tašmaruništa}}
*[http://ohridpress.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=7269:2011-06-10-07-57-32&amp;catid=42:2010-02-11-16-49-30&amp;Itemid=120 Хидроцентрала ќе се гради во струшко Ташмаруништа?]
*[http://www.sitel.com.mk/dnevnik/makedonija/vo-strushko-tashmarunishta-otkrieni-vredni-predmeti-od-6-i-7-vek-pne Во струшко Ташмаруништа откриени вредни предмети од 6 и 7 век п.н.е]

{{Општина Струга}}

[[Категорија:Ташмаруништа| ]]
[[Категорија:Села во Македонија]]
[[Категорија:Струшки села]]
[[Категорија:Села во Општина Струга]]</text>
      <sha1>q4iml33ldz5d7mhqk07jp022qm1s041</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Едмонд Темелко</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13977</id>
    <revision>
      <id>5569997</id>
      <parentid>5567396</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:21:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <comment>Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/~2026-31018-50|~2026-31018-50]]) и ја поврати преработката 5567388 на Gurther</comment>
      <origin>5569997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7115" sha1="4r1871vtnf71akw5ircebbyu1ory1sd" xml:space="preserve">{{Инфокутија Функционер
| name        = Едмонд Темелко
| image       = Edmond Temelko, mayor of Pustec Municipality.png
| order       = [[Општина Пустец|Градоначалник на Општина Пустец]]
|term_start=[[18 февруари]] [[2007]]
|term_end=[[30 јуни]] [[2019]]
|succeeded=[[Пали Колефски]]&lt;ref&gt;[https://bashkiapustec.gov.al/kryetari-i-bashkise/  Kryetari i Bashkise] од [[Општина Пустец]]&lt;/ref&gt;
| birth_date  = [[7 јули]] [[1972]]
| birth_place = [[Пустец]], [[Народна Социјалистичка Република Албанија|НСР Албанија]]
| ethnicity   = [[Македонци во Албанија|Македонец]]
| religion    = [[Православие|православен христијанин]]
| party       = [[Македонска алијанса за европска интеграција]]
| occupation  = политичар и дипломиран земјоделски техничар
| дејност      = активист за правата на Македонците во Албанија
}}

'''Едмонд Темелко''' (р. [[Пустец]] на [[7 јули]] [[1972]]) — [[Македонци во Албанија|македонски]] политичар во [[Албанија]], градоначалник на [[Општина Пустец]] и јавен активист за правата и културниот идентитет на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]] во областа [[Мала Преспа]].

Темелко е познат по својата политичка и општествена активност поврзана со положбата на [[Македонци во Албанија|македонското малцинство во Албанија]], зачувувањето на [[македонски јазик|македонскиот јазик]], идентитетот и традиционалните [[топоним]]и во областа [[Пустец]].

За време на неговото раководење со [[Општина Пустец]] биле спроведени повеќе локални инфраструктурни, културни и општествени иницијативи. Меѓу нив се вбројуваат уредувањето на плоштадот „[[Гоце Делчев]]“ во [[Пустец]] и активности поврзани со црквата „[[Свети Архангел Михаил]]“, како дел од зачувувањето на културното и верското наследство на локалното македонско население.

Во јавната дејност Темелко се залагал за употреба и зачувување на македонските имиња на селата и топонимите во областа [[Пустец]], вклучувајќи ги Пустец, Зрноско и други населени места. За својата политичка и општествена активност добил повеќе признанија поврзани со афирмацијата на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]].

==Животопис==
Основното и средното образование Темелко го завршил во родното место, а дипломирал на Земјоделскиот факултет во [[Тирана]]. Покрај политичкиот ангажман, Темелко водел приватен бизнис.

Темелко е оженет и е татко на две деца.
==Политичка кариера==
По победата на изборит,е одржани на [[18 февруари]] [[2007]] година, Темелко станал градоначалник на [[Пустец|Општина Пустец]] во областа [[Мала Преспа]] во [[Албанија]]. Во претходниот состав на Советот на општина Пустец, тој бил советник. Тој е еден од основачите и претседател на македонската организација [[Преспа (организација)|„Преспа“]] во Република [[Албанија]], која тесно соработува со [[Светски македонски конгрес|Светскиот македонски конгрес]], [[ОМО „Илинден“ - ПИРИН]], [[Виножито (политичка партија)|„Виножито“]] и други македонски национални организации и партии од [[Македонија]] и дијаспората. 
&lt;br /&gt;
Во [[февруари]] [[2016]] година, по налог на [[Специјално јавно обвинителство|Специјалното јавно обвинителство]], Темелко бил уапсен од македонската полиција и одведен на сослушување во кривичниот суд, а по повод случајот „Титаник“ во кој Темелко, заедно со уште неколку други лица, бил осомничен за делото злосторничко здружување, според членот 394, и за делото повреда на избирачкото право, според членовите 24 и 159 од [[Кривичен закон на Македонија|Кривичниот законик]]. Притоа, судот го отфрлил барањето на Специјалното обвинителство за одредување на притвор.&lt;ref&gt;Бранко Ѓорѓевски, „Темелко: Видов само кутии и книги, но не и докази“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 2-3.&lt;/ref&gt;
е   Тој бил советник

== Надворешни врски ==
* [http://a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=74652 Едмонд Темелко градоначалник на Мала Преспа, Албанија] 
* [http://www.mrt.com.mk/blog/?p=94 Телефонско интервју за МР-Радио СКОПЈЕ]
* [http://www2.dw-world.de/macedonian/temamace/print/1.215214.1.html Интервју за радио Дојче Веле]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Наводи ==
{{наводи}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Темелко, Едмонд }}
[[Категорија:Македонци во Албанија]]
[[Категорија:Луѓе од Пустец]]
[[Категорија:Родени во 1972 година]]</text>
      <sha1>4r1871vtnf71akw5ircebbyu1ory1sd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570007</id>
      <parentid>5569997</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:36:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Заштитена „[[Едмонд Темелко]]“: Зачестен вандализам ([Уредување=Допуштај само автопотврдени корисници] (бесконечно) [Преместување=Допуштај само автопотврдени корисници] (бесконечно))</comment>
      <origin>5569997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7115" sha1="4r1871vtnf71akw5ircebbyu1ory1sd" xml:space="preserve">{{Инфокутија Функционер
| name        = Едмонд Темелко
| image       = Edmond Temelko, mayor of Pustec Municipality.png
| order       = [[Општина Пустец|Градоначалник на Општина Пустец]]
|term_start=[[18 февруари]] [[2007]]
|term_end=[[30 јуни]] [[2019]]
|succeeded=[[Пали Колефски]]&lt;ref&gt;[https://bashkiapustec.gov.al/kryetari-i-bashkise/  Kryetari i Bashkise] од [[Општина Пустец]]&lt;/ref&gt;
| birth_date  = [[7 јули]] [[1972]]
| birth_place = [[Пустец]], [[Народна Социјалистичка Република Албанија|НСР Албанија]]
| ethnicity   = [[Македонци во Албанија|Македонец]]
| religion    = [[Православие|православен христијанин]]
| party       = [[Македонска алијанса за европска интеграција]]
| occupation  = политичар и дипломиран земјоделски техничар
| дејност      = активист за правата на Македонците во Албанија
}}

'''Едмонд Темелко''' (р. [[Пустец]] на [[7 јули]] [[1972]]) — [[Македонци во Албанија|македонски]] политичар во [[Албанија]], градоначалник на [[Општина Пустец]] и јавен активист за правата и културниот идентитет на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]] во областа [[Мала Преспа]].

Темелко е познат по својата политичка и општествена активност поврзана со положбата на [[Македонци во Албанија|македонското малцинство во Албанија]], зачувувањето на [[македонски јазик|македонскиот јазик]], идентитетот и традиционалните [[топоним]]и во областа [[Пустец]].

За време на неговото раководење со [[Општина Пустец]] биле спроведени повеќе локални инфраструктурни, културни и општествени иницијативи. Меѓу нив се вбројуваат уредувањето на плоштадот „[[Гоце Делчев]]“ во [[Пустец]] и активности поврзани со црквата „[[Свети Архангел Михаил]]“, како дел од зачувувањето на културното и верското наследство на локалното македонско население.

Во јавната дејност Темелко се залагал за употреба и зачувување на македонските имиња на селата и топонимите во областа [[Пустец]], вклучувајќи ги Пустец, Зрноско и други населени места. За својата политичка и општествена активност добил повеќе признанија поврзани со афирмацијата на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]].

==Животопис==
Основното и средното образование Темелко го завршил во родното место, а дипломирал на Земјоделскиот факултет во [[Тирана]]. Покрај политичкиот ангажман, Темелко водел приватен бизнис.

Темелко е оженет и е татко на две деца.
==Политичка кариера==
По победата на изборит,е одржани на [[18 февруари]] [[2007]] година, Темелко станал градоначалник на [[Пустец|Општина Пустец]] во областа [[Мала Преспа]] во [[Албанија]]. Во претходниот состав на Советот на општина Пустец, тој бил советник. Тој е еден од основачите и претседател на македонската организација [[Преспа (организација)|„Преспа“]] во Република [[Албанија]], која тесно соработува со [[Светски македонски конгрес|Светскиот македонски конгрес]], [[ОМО „Илинден“ - ПИРИН]], [[Виножито (политичка партија)|„Виножито“]] и други македонски национални организации и партии од [[Македонија]] и дијаспората. 
&lt;br /&gt;
Во [[февруари]] [[2016]] година, по налог на [[Специјално јавно обвинителство|Специјалното јавно обвинителство]], Темелко бил уапсен од македонската полиција и одведен на сослушување во кривичниот суд, а по повод случајот „Титаник“ во кој Темелко, заедно со уште неколку други лица, бил осомничен за делото злосторничко здружување, според членот 394, и за делото повреда на избирачкото право, според членовите 24 и 159 од [[Кривичен закон на Македонија|Кривичниот законик]]. Притоа, судот го отфрлил барањето на Специјалното обвинителство за одредување на притвор.&lt;ref&gt;Бранко Ѓорѓевски, „Темелко: Видов само кутии и книги, но не и докази“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 2-3.&lt;/ref&gt;
е   Тој бил советник

== Надворешни врски ==
* [http://a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=74652 Едмонд Темелко градоначалник на Мала Преспа, Албанија] 
* [http://www.mrt.com.mk/blog/?p=94 Телефонско интервју за МР-Радио СКОПЈЕ]
* [http://www2.dw-world.de/macedonian/temamace/print/1.215214.1.html Интервју за радио Дојче Веле]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Наводи ==
{{наводи}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Темелко, Едмонд }}
[[Категорија:Македонци во Албанија]]
[[Категорија:Луѓе од Пустец]]
[[Категорија:Родени во 1972 година]]</text>
      <sha1>4r1871vtnf71akw5ircebbyu1ory1sd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570063</id>
      <parentid>5570007</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:31:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <origin>5570063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7458" sha1="ktdhkcvffqpyovvadj4r6ryotuuzne8" xml:space="preserve">{{Инфокутија Функционер
| name        = Едмонд Темелко
| image       = Edmond Temelko, mayor of Pustec Municipality.png
| order       = [[Општина Пустец|Градоначалник на Општина Пустец]]
|term_start=[[18 февруари]] [[2007]]
|term_end=[[30 јуни]] [[2019]]
|preceded=[[Панди Андони]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cec.org.al/Portals/0/Documents/CEC%202013/zgjedhje-vendore/2003/rezultatet_2003/qarku%20korce.pdf|title=Rezultatet për zgjedhjet vendore 2003: Qarku Korçë|date=2003|work=Komisioni Qëndror i Zgjedhjeve|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;
|succeeded=[[Пали Колефски]]&lt;ref&gt;[https://bashkiapustec.gov.al/kryetari-i-bashkise/  Kryetari i Bashkise] од [[Општина Пустец]]&lt;/ref&gt;
| birth_date  = [[7 јули]] [[1972]]
| birth_place = [[Пустец]], [[Народна Социјалистичка Република Албанија|НСР Албанија]]
| ethnicity   = [[Македонци во Албанија|Македонец]]
| religion    = [[Православие|православен христијанин]]
| party       = [[Македонска алијанса за европска интеграција]]
| occupation  = политичар и дипломиран земјоделски техничар
| дејност      = активист за правата на Македонците во Албанија
}}

'''Едмонд Темелко''' (р. [[Пустец]] на [[7 јули]] [[1972]]) — [[Македонци во Албанија|македонски]] политичар во [[Албанија]], градоначалник на [[Општина Пустец]] и јавен активист за правата и културниот идентитет на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]] во областа [[Мала Преспа]].

Темелко е познат по својата политичка и општествена активност поврзана со положбата на [[Македонци во Албанија|македонското малцинство во Албанија]], зачувувањето на [[македонски јазик|македонскиот јазик]], идентитетот и традиционалните [[топоним]]и во областа [[Пустец]].

За време на неговото раководење со [[Општина Пустец]] биле спроведени повеќе локални инфраструктурни, културни и општествени иницијативи. Меѓу нив се вбројуваат уредувањето на плоштадот „[[Гоце Делчев]]“ во [[Пустец]] и активности поврзани со црквата „[[Свети Архангел Михаил]]“, како дел од зачувувањето на културното и верското наследство на локалното македонско население.

Во јавната дејност Темелко се залагал за употреба и зачувување на македонските имиња на селата и топонимите во областа [[Пустец]], вклучувајќи ги Пустец, Зрноско и други населени места. За својата политичка и општествена активност добил повеќе признанија поврзани со афирмацијата на [[Македонци во Албанија|Македонците во Албанија]].

==Животопис==
Основното и средното образование Темелко го завршил во родното место, а дипломирал на Земјоделскиот факултет во [[Тирана]]. Покрај политичкиот ангажман, Темелко водел приватен бизнис.

Темелко е оженет и е татко на две деца.
==Политичка кариера==
По победата на изборит,е одржани на [[18 февруари]] [[2007]] година, Темелко станал градоначалник на [[Пустец|Општина Пустец]] во областа [[Мала Преспа]] во [[Албанија]]. Во претходниот состав на Советот на општина Пустец, тој бил советник. Тој е еден од основачите и претседател на македонската организација [[Преспа (организација)|„Преспа“]] во Република [[Албанија]], која тесно соработува со [[Светски македонски конгрес|Светскиот македонски конгрес]], [[ОМО „Илинден“ - ПИРИН]], [[Виножито (политичка партија)|„Виножито“]] и други македонски национални организации и партии од [[Македонија]] и дијаспората. 
&lt;br /&gt;
Во [[февруари]] [[2016]] година, по налог на [[Специјално јавно обвинителство|Специјалното јавно обвинителство]], Темелко бил уапсен од македонската полиција и одведен на сослушување во кривичниот суд, а по повод случајот „Титаник“ во кој Темелко, заедно со уште неколку други лица, бил осомничен за делото злосторничко здружување, според членот 394, и за делото повреда на избирачкото право, според членовите 24 и 159 од [[Кривичен закон на Македонија|Кривичниот законик]]. Притоа, судот го отфрлил барањето на Специјалното обвинителство за одредување на притвор.&lt;ref&gt;Бранко Ѓорѓевски, „Темелко: Видов само кутии и книги, но не и докази“, ''Дневник'', година XX, број 5993 петок, 19 февруари 2016, стр. 2-3.&lt;/ref&gt;
е   Тој бил советник

== Надворешни врски ==
* [http://a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=74652 Едмонд Темелко градоначалник на Мала Преспа, Албанија] 
* [http://www.mrt.com.mk/blog/?p=94 Телефонско интервју за МР-Радио СКОПЈЕ]
* [http://www2.dw-world.de/macedonian/temamace/print/1.215214.1.html Интервју за радио Дојче Веле]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Наводи ==
{{наводи}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Темелко, Едмонд }}
[[Категорија:Македонци во Албанија]]
[[Категорија:Луѓе од Пустец]]
[[Категорија:Родени во 1972 година]]</text>
      <sha1>ktdhkcvffqpyovvadj4r6ryotuuzne8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Инфокутија Весник</title>
    <ns>10</ns>
    <id>16175</id>
    <revision>
      <id>5569960</id>
      <parentid>5394509</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:29:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6269" sha1="fkvorur8k3kcvejbsdd4vj6kwtosy8u" xml:space="preserve">{{Infobox
|italic title={{{italic title|&lt;noinclude&gt;no&lt;/noinclude&gt;}}}
| bodyclass  = vcard ib-newspaper
| templatestyles = Infobox newspaper/styles.css

| titleclass = fn org
| title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|class=logo|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=250x50px|upright={{{logo_upright|}}}|border={{{logo_border|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption    = {{{logo_caption|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|border={{{image_border|}}}|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption|}}}
| subheader  = {{{motto|}}}
| label1  = {{longitem|Native name}}
| data1       = {{{native_name|}}}
| label2     = Тип
| data2      = {{{type|}}}
| label3     = Формат
| data3      = {{{format|}}}
| label4     = Училиште
| data4      = {{{school|}}}
| label5     = Сопственик
| data5      = {{{owners|{{{owner|}}}}}}
| label6     = Основач
| data6      = {{{founders|{{{founder|}}}}}}
| label7     = Издавач
| data7      = {{{publisher|}}}
| label8     = Претседател
| class8     = agent
| data8      = {{{president|}}}
| label9     = Главен уредник
| class9     = agent
| data9      = {{{chiefeditor|}}}
| label10     = Уредник
| class10     = agent
| data10      = {{{editor|}}}
| label11    = Deputy editor
| class11    = agent
| data11     = {{{depeditor|}}} 
| label12    = Associate editor
| class12    = agent
| data12     = {{{assoceditor|}}}
| label13    = {{#if:{{{maneditors|}}}|Managing editors|Managing editor}}
| class13    = agent
| data13     = {{{maneditors|{{{maneditor|}}}}}}
| label14    = General manager
| class14    = agent
| data14     = {{{generalmanager|}}}
| label15    = Новински уредник
| class15    = agent
| data15     = {{{newseditor|}}}
| label16    = Managing editor, design
| class16    = agent
| data16     = {{{managingeditordesign|}}}
| label17    = Director of Interactive
| class17    = agent
| data17     = {{{dirinteractive|}}}
| label18    = Campus editor
| class18    = agent
| data18     = {{{campuseditor|}}}
| label19    = Campus chief
| class19    = agent
| data19     = {{{campuschief|}}}
| label20    = Градски уредник
| class20    = agent
| data20     = {{{metroeditor|}}}
| label21    = Metro chief
| class21    = agent
| data21     = {{{metrochief|}}}
| label22    = Opinion editor
| class22    = agent
| data22     = {{{opeditor|}}}
| label23    = Sports editor
| class23    = agent
| data23     = {{{sportseditor|}}}
| label24    = Photo editor
| class24    = agent
| data24     = {{{photoeditor|}}}
| label25    = Staff writers
| data25     = {{{staff|}}}
| label26    = {{{custom_label|}}}
| class26    = agent
| data26     = {{#if:{{{custom_label|}}}|{{{custom|}}}}}
| label27    = {{#if:{{{launched|}}}|Launched|Основан}}
| data27     = {{#if:{{{launched|}}}|{{{launched|}}}|{{{foundation|}}}}}
| label28    = Политичка определба
| data28     = {{if empty|{{{political|}}}|{{{political position|}}}}}
| label29    = Јазик
| data29     = {{{language|}}}
| label30    = {{nowrap|Престанал}}
| data30     = {{{ceased publication|}}}
| label31    = Обновен
| data31     = {{{relaunched|}}}
| label32    = Седиште
| class32    = label
| data32     = {{{headquarters|}}}
| label33    = Град
| data33     = {{{publishing_city|}}}
| label34    = Држава
| data34     = {{{publishing_country|}}}
| label35    = [[Тираж]]
| data35     = {{{circulation|}}}{{#if:{{{circulation_date|}}}| &amp;#32;(заклучно со {{{circulation_date}}}) }}{{{circulation_ref|}}}
| label36    = Readership
| data36     = {{{readership|}}}
| label37    = Sister newspapers
| data37     = {{{sister newspapers|}}}
| label38    = [[ISSN (identifier)|ISSN]]
| data38     = {{ISSN link|1={{{issn|{{{ISSN|}}}}}}|2={{{eissn|{{{eISSN|}}}}}}}}
| label39    = [[OCLC (identifier)|OCLC]] number
| data39     = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }}
| label40    = [[RNI (identifier)|RNI]]
| class40    = agent
| data40     = {{{RNI|}}}
| label41    = Мрежно место
| data41     = {{{website|}}}
| label42    = Беспл. архив
| class42    = agent
| data42     = {{{free|}}}
| data52     = {{{module|}}}
| below      = {{#if:{{{publishing_country|}}} | {{ubl |style=line-height:1.3em; padding-top:0.4em; border-top: 1px solid #aaa
| {{#ifexist: Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] | {{#ifexist: Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] }} }}
| {{#ifexist: List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] | {{#ifexist: List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] }} }}
}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y
|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox newspaper with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
|preview=Page using [[Template:Infobox newspaper]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;
|assoceditor
|campuschief|campuseditor |caption |ceased publication |chiefeditor |circulation|circulation_date|circulation_ref|custom|custom_label
|depeditor |dirinteractive
|editor
|format |foundation|founder|founders |free
|generalmanager
|headquarters
|image|image_alt|image_border|image_size|image_upright |issn |ISSN |eissn |eISSN |italic title
|language |launched |logo|logo_alt|logo_border|logo_size|logo_upright|logo_caption
|managingeditordesign|maneditor|maneditors |metrochief|metroeditor |module|motto
|name |native_name |newseditor
|oclc |opeditor |owner|owners
|photoeditor |political | political position |president |publisher|publishing_city|publishing_country
|readership |relaunched |RNI
|school |sister newspapers |sportseditor |staff
|type
|website
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Инфокутии за издаваштво|Весник]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fkvorur8k3kcvejbsdd4vj6kwtosy8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569963</id>
      <parentid>5569960</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:32:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6647" sha1="anmzvzy30ia2n4d5y7ocg0csgkhnzhz" xml:space="preserve">{{Infobox
|italic title={{{italic title|&lt;noinclude&gt;no&lt;/noinclude&gt;}}}
| bodyclass   = vcard ib-newspaper
| templatestyles = Infobox newspaper/styles.css

| titleclass = fn org
| title      = {{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|class=logo|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=250x50px|upright={{{logo_upright|}}}|border={{{logo_border|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption    = {{{logo_caption|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|border={{{image_border|}}}|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption|}}}
| subheader  = {{{motto|}}}

| label1     = {{longitem|Мајчин назив}}
| data1      = {{{native_name|}}}
| label2     = Тип
| data2      = {{{type|}}}
| label3     = Формат
| data3      = {{{format|}}}
| label4     = Училиште
| data4      = {{{school|}}}
| label5     = Сопственик
| data5      = {{{owners|{{{owner|}}}}}}
| label6     = Основач
| data6      = {{{founders|{{{founder|}}}}}}
| label7     = Издавач
| data7      = {{{publisher|}}}
| label8     = Претседател
| class8     = agent
| data8      = {{{president|}}}
| label9     = Главен уредник
| class9     = agent
| data9      = {{{chiefeditor|}}}
| label10    = Уредник
| class10    = agent
| data10     = {{{editor|}}}
| label11    = Заменик-уредник
| class11    = agent
| data11     = {{{depeditor|}}} 
| label12    = Помошник-уредник
| class12    = agent
| data12     = {{{assoceditor|}}}
| label13    = {{#if:{{{maneditors|}}}|Управни уредници|Управен уредник}}
| class13    = agent
| data13     = {{{maneditors|{{{maneditor|}}}}}}
| label14    = Генерален директор
| class14    = agent
| data14     = {{{generalmanager|}}}
| label15    = Новински уредник
| class15    = agent
| data15     = {{{newseditor|}}}
| label16    = Уредник за дизајн
| class16    = agent
| data16     = {{{managingeditordesign|}}}
| label17    = Директор за интерактивни содржини
| class17    = agent
| data17     = {{{dirinteractive|}}}
| label18    = Уредник за кампус
| class18    = agent
| data18     = {{{campuseditor|}}}
| label19    = Раководител за кампус
| class19    = agent
| data19     = {{{campuschief|}}}
| label20    = Градски уредник
| class20    = agent
| data20     = {{{metroeditor|}}}
| label21    = Градски раководител
| class21    = agent
| data21     = {{{metrochief|}}}
| label22    = Уредник за мислења
| class22    = agent
| data22     = {{{opeditor|}}}
| label23    = Уредник за спорт
| class23    = agent
| data23     = {{{sportseditor|}}}
| label24    = Фото-уредник
| class24    = agent
| data24     = {{{photoeditor|}}}
| label25    = Новинари
| data25     = {{{staff|}}}
| label26    = {{{custom_label|}}}
| class26    = agent
| data26     = {{#if:{{{custom_label|}}}|{{{custom|}}}}}
| label27    = {{#if:{{{launched|}}}|Лансиран|Основан}}
| data27     = {{#if:{{{launched|}}}|{{{launched|}}}|{{{foundation|}}}}}
| label28    = Политичка определба
| data28     = {{if empty|{{{political|}}}|{{{political position|}}}}}
| label29    = Јазик
| data29     = {{{language|}}}
| label30    = {{nowrap|Престанал со печат}}
| data30     = {{{ceased publication|}}}
| label31    = Обновен
| data31     = {{{relaunched|}}}
| label32    = Седиште
| class32    = label
| data32     = {{{headquarters|}}}
| label33    = Град
| data33     = {{{publishing_city|}}}
| label34    = Држава
| data34     = {{{publishing_country|}}}
| label35    = [[Тираж]]
| data35     = {{{circulation|}}}{{#if:{{{circulation_date|}}}| &amp;#32;(заклучно со {{{circulation_date}}}) }}{{{circulation_ref|}}}
| label36    = Читаност
| data36     = {{{readership|}}}
| label37    = Сестрински весници
| data37     = {{{sister newspapers|}}}
| label38    = [[ISSN (идентификатор)|ISSN]]
| data38     = {{ISSN link|1={{{issn|{{{ISSN|}}}}}}|2={{{eissn|{{{eISSN|}}}}}}}}
| label39    = [[OCLC (идентификатор)|Број на OCLC]]
| data39     = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }}
| label40    = [[RNI (идентификатор)|RNI]]
| class40    = agent
| data40     = {{{RNI|}}}
| label41    = Мрежно место
| data41     = {{{website|}}}
| label42    = Бесплатни архиви
| class42    = agent
| data42     = {{{free|}}}
| data52     = {{{module|}}}
| below      = {{#if:{{{publishing_country|}}} | {{ubl |style=line-height:1.3em; padding-top:0.4em; border-top: 1px solid #aaa
| {{#ifexist: Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] | {{#ifexist: Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] }} }}
| {{#ifexist: List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] | {{#ifexist: List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] }} }}
}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y
|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox newspaper with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
|preview=Page using [[Template:Infobox newspaper]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;
|assoceditor
|campuschief|campuseditor |caption |ceased publication |chiefeditor |circulation|circulation_date|circulation_ref|custom|custom_label
|depeditor |dirinteractive
|editor
|format |foundation|founder|founders |free
|generalmanager
|headquarters
|image|image_alt|image_border|image_size|image_upright |issn |ISSN |eissn |eISSN |italic title
|language |launched |logo|logo_alt|logo_border|logo_size|logo_upright|logo_caption
|managingeditordesign|maneditor|maneditors |metrochief|metroeditor |module|motto
|name |native_name |newseditor
|oclc |opeditor |owner|owners
|photoeditor |political | political position |president |publisher|publishing_city|publishing_country
|readership |relaunched |RNI
|school |sister newspapers |sportseditor |staff
|type
|website
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Инфокутии за издаваштво|Весник]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>anmzvzy30ia2n4d5y7ocg0csgkhnzhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569965</id>
      <parentid>5569963</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6651" sha1="en7izibpb2rklssh25y9vtwny5tycji" xml:space="preserve">{{Infobox
|italic title={{{italic title|&lt;noinclude&gt;no&lt;/noinclude&gt;}}}
| bodyclass   = vcard ib-newspaper
| templatestyles = Infobox newspaper/styles.css

| titleclass = fn org
| title      = ''{{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}''

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|class=logo|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=250x50px|upright={{{logo_upright|}}}|border={{{logo_border|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption    = {{{logo_caption|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|border={{{image_border|}}}|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption|}}}
| subheader  = {{{motto|}}}

| label1     = {{longitem|Мајчин назив}}
| data1      = {{{native_name|}}}
| label2     = Тип
| data2      = {{{type|}}}
| label3     = Формат
| data3      = {{{format|}}}
| label4     = Училиште
| data4      = {{{school|}}}
| label5     = Сопственик
| data5      = {{{owners|{{{owner|}}}}}}
| label6     = Основач
| data6      = {{{founders|{{{founder|}}}}}}
| label7     = Издавач
| data7      = {{{publisher|}}}
| label8     = Претседател
| class8     = agent
| data8      = {{{president|}}}
| label9     = Главен уредник
| class9     = agent
| data9      = {{{chiefeditor|}}}
| label10    = Уредник
| class10    = agent
| data10     = {{{editor|}}}
| label11    = Заменик-уредник
| class11    = agent
| data11     = {{{depeditor|}}} 
| label12    = Помошник-уредник
| class12    = agent
| data12     = {{{assoceditor|}}}
| label13    = {{#if:{{{maneditors|}}}|Управни уредници|Управен уредник}}
| class13    = agent
| data13     = {{{maneditors|{{{maneditor|}}}}}}
| label14    = Генерален директор
| class14    = agent
| data14     = {{{generalmanager|}}}
| label15    = Новински уредник
| class15    = agent
| data15     = {{{newseditor|}}}
| label16    = Уредник за дизајн
| class16    = agent
| data16     = {{{managingeditordesign|}}}
| label17    = Директор за интерактивни содржини
| class17    = agent
| data17     = {{{dirinteractive|}}}
| label18    = Уредник за кампус
| class18    = agent
| data18     = {{{campuseditor|}}}
| label19    = Раководител за кампус
| class19    = agent
| data19     = {{{campuschief|}}}
| label20    = Градски уредник
| class20    = agent
| data20     = {{{metroeditor|}}}
| label21    = Градски раководител
| class21    = agent
| data21     = {{{metrochief|}}}
| label22    = Уредник за мислења
| class22    = agent
| data22     = {{{opeditor|}}}
| label23    = Уредник за спорт
| class23    = agent
| data23     = {{{sportseditor|}}}
| label24    = Фото-уредник
| class24    = agent
| data24     = {{{photoeditor|}}}
| label25    = Новинари
| data25     = {{{staff|}}}
| label26    = {{{custom_label|}}}
| class26    = agent
| data26     = {{#if:{{{custom_label|}}}|{{{custom|}}}}}
| label27    = {{#if:{{{launched|}}}|Лансиран|Основан}}
| data27     = {{#if:{{{launched|}}}|{{{launched|}}}|{{{foundation|}}}}}
| label28    = Политичка определба
| data28     = {{if empty|{{{political|}}}|{{{political position|}}}}}
| label29    = Јазик
| data29     = {{{language|}}}
| label30    = {{nowrap|Престанал со печат}}
| data30     = {{{ceased publication|}}}
| label31    = Обновен
| data31     = {{{relaunched|}}}
| label32    = Седиште
| class32    = label
| data32     = {{{headquarters|}}}
| label33    = Град
| data33     = {{{publishing_city|}}}
| label34    = Држава
| data34     = {{{publishing_country|}}}
| label35    = [[Тираж]]
| data35     = {{{circulation|}}}{{#if:{{{circulation_date|}}}| &amp;#32;(заклучно со {{{circulation_date}}}) }}{{{circulation_ref|}}}
| label36    = Читаност
| data36     = {{{readership|}}}
| label37    = Сестрински весници
| data37     = {{{sister newspapers|}}}
| label38    = [[ISSN (идентификатор)|ISSN]]
| data38     = {{ISSN link|1={{{issn|{{{ISSN|}}}}}}|2={{{eissn|{{{eISSN|}}}}}}}}
| label39    = [[OCLC (идентификатор)|Број на OCLC]]
| data39     = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }}
| label40    = [[RNI (идентификатор)|RNI]]
| class40    = agent
| data40     = {{{RNI|}}}
| label41    = Мрежно место
| data41     = {{{website|}}}
| label42    = Бесплатни архиви
| class42    = agent
| data42     = {{{free|}}}
| data52     = {{{module|}}}
| below      = {{#if:{{{publishing_country|}}} | {{ubl |style=line-height:1.3em; padding-top:0.4em; border-top: 1px solid #aaa
| {{#ifexist: Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] | {{#ifexist: Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] }} }}
| {{#ifexist: List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] | {{#ifexist: List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] }} }}
}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y
|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox newspaper with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
|preview=Page using [[Template:Infobox newspaper]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;
|assoceditor
|campuschief|campuseditor |caption |ceased publication |chiefeditor |circulation|circulation_date|circulation_ref|custom|custom_label
|depeditor |dirinteractive
|editor
|format |foundation|founder|founders |free
|generalmanager
|headquarters
|image|image_alt|image_border|image_size|image_upright |issn |ISSN |eissn |eISSN |italic title
|language |launched |logo|logo_alt|logo_border|logo_size|logo_upright|logo_caption
|managingeditordesign|maneditor|maneditors |metrochief|metroeditor |module|motto
|name |native_name |newseditor
|oclc |opeditor |owner|owners
|photoeditor |political | political position |president |publisher|publishing_city|publishing_country
|readership |relaunched |RNI
|school |sister newspapers |sportseditor |staff
|type
|website
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Инфокутии за издаваштво|Весник]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>en7izibpb2rklssh25y9vtwny5tycji</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569972</id>
      <parentid>5569965</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:38:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6555" sha1="46cgsv1rx4f7rdvzct4njqni57k3tsp" xml:space="preserve">{{Infobox
|italic title={{{italic title|&lt;noinclude&gt;no&lt;/noinclude&gt;}}}
| bodyclass   = vcard ib-newspaper
| templatestyles = Infobox newspaper/styles.css

| titleclass = fn org
| title      = ''{{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}''

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|class=logo|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=250x50px|upright={{{logo_upright|}}}|border={{{logo_border|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption    = {{{logo_caption|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|border={{{image_border|}}}|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption|}}}
| subheader  = {{{motto|}}}

| label1     = {{longitem|Мајчин назив}}
| data1      = {{{native_name|}}}
| label2     = Тип
| data2      = {{{type|}}}
| label3     = Формат
| data3      = {{{format|}}}
| label4     = Училиште
| data4      = {{{school|}}}
| label5     = Сопственик
| data5      = {{{owners|{{{owner|}}}}}}
| label6     = Основач
| data6      = {{{founders|{{{founder|}}}}}}
| label7     = Издавач
| data7      = {{{publisher|}}}
| label8     = Претседател
| class8     = agent
| data8      = {{{president|}}}
| label9     = Главен уредник
| class9     = agent
| data9      = {{{chiefeditor|}}}
| label10    = Уредник
| class10    = agent
| data10     = {{{editor|}}}
| label11    = Заменик-уредник
| class11    = agent
| data11     = {{{depeditor|}}} 
| label12    = Помошник-уредник
| class12    = agent
| data12     = {{{assoceditor|}}}
| label13    = {{#if:{{{maneditors|}}}|Управни уредници|Управен уредник}}
| class13    = agent
| data13     = {{{maneditors|{{{maneditor|}}}}}}
| label14    = Генерален директор
| class14    = agent
| data14     = {{{generalmanager|}}}
| label15    = Новински уредник
| class15    = agent
| data15     = {{{newseditor|}}}
| label16    = Уредник за дизајн
| class16    = agent
| data16     = {{{managingeditordesign|}}}
| label17    = Директор за интерактивни содржини
| class17    = agent
| data17     = {{{dirinteractive|}}}
| label18    = Уредник за кампус
| class18    = agent
| data18     = {{{campuseditor|}}}
| label19    = Раководител за кампус
| class19    = agent
| data19     = {{{campuschief|}}}
| label20    = Градски уредник
| class20    = agent
| data20     = {{{metroeditor|}}}
| label21    = Градски раководител
| class21    = agent
| data21     = {{{metrochief|}}}
| label22    = Уредник за мислења
| class22    = agent
| data22     = {{{opeditor|}}}
| label23    = Уредник за спорт
| class23    = agent
| data23     = {{{sportseditor|}}}
| label24    = Фото-уредник
| class24    = agent
| data24     = {{{photoeditor|}}}
| label25    = Новинари
| data25     = {{{staff|}}}
| label26    = {{{custom_label|}}}
| class26    = agent
| data26     = {{#if:{{{custom_label|}}}|{{{custom|}}}}}
| label27    = {{#if:{{{launched|}}}|Лансиран|Основан}}
| data27     = {{#if:{{{launched|}}}|{{{launched|}}}|{{{foundation|}}}}}
| label28    = Политичка определба
| data28     = {{if empty|{{{political|}}}|{{{political position|}}}}}
| label29    = Јазик
| data29     = {{{language|}}}
| label30    = {{nowrap|Престанал со печат}}
| data30     = {{{ceased publication|}}}
| label31    = Обновен
| data31     = {{{relaunched|}}}
| label32    = Седиште
| class32    = label
| data32     = {{{headquarters|}}}
| label33    = Град
| data33     = {{{publishing_city|}}}
| label34    = Држава
| data34     = {{{publishing_country|}}}
| label35    = [[Тираж]]
| data35     = {{{circulation|}}}{{#if:{{{circulation_date|}}}| &amp;#32;(заклучно со {{{circulation_date}}}) }}{{{circulation_ref|}}}
| label36    = Читаност
| data36     = {{{readership|}}}
| label37    = Сестрински весници
| data37     = {{{sister newspapers|}}}
| label38    = [[ISSN]]
| data38     = {{ISSN link|1={{{issn|{{{ISSN|}}}}}}|2={{{eissn|{{{eISSN|}}}}}}}}
| label39    = [[OCLC|Број на OCLC]]
| data39     = {{#if:{{{oclc|}}}|{{OCLC search link|{{{oclc}}} }} }}
| label40    = [[RNI]]
| class40    = agent
| data40     = {{{RNI|}}}
| label41    = Мрежно место
| data41     = {{{website|}}}
| label42    = Бесплатни архиви
| class42    = agent
| data42     = {{{free|}}}
| data52     = {{{module|}}}
| below      = {{#if:{{{publishing_country|}}} | {{ubl |style=line-height:1.3em; padding-top:0.4em; border-top: 1px solid #aaa
| {{#ifexist: Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of the {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] | {{#ifexist: Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[Media of {{delink|{{{publishing_country}}} }}]] }} }}
| {{#ifexist: List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] | {{#ifexist: List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }} | [[List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country}}} }}|List of newspapers]] }} }}
}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y
|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox newspaper with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
|preview=Page using [[Template:Infobox newspaper]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;
|assoceditor
|campuschief|campuseditor |caption |ceased publication |chiefeditor |circulation|circulation_date|circulation_ref|custom|custom_label
|depeditor |dirinteractive
|editor
|format |foundation|founder|founders |free
|generalmanager
|headquarters
|image|image_alt|image_border|image_size|image_upright |issn |ISSN |eissn |eISSN |italic title
|language |launched |logo|logo_alt|logo_border|logo_size|logo_upright|logo_caption
|managingeditordesign|maneditor|maneditors |metrochief|metroeditor |module|motto
|name |native_name |newseditor
|oclc |opeditor |owner|owners
|photoeditor |political | political position |president |publisher|publishing_city|publishing_country
|readership |relaunched |RNI
|school |sister newspapers |sportseditor |staff
|type
|website
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Инфокутии за издаваштво|Весник]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>46cgsv1rx4f7rdvzct4njqni57k3tsp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569977</id>
      <parentid>5569972</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:46:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7880" sha1="0lzb2tiduc7omrtzuf57ysany9wc3gk" xml:space="preserve">{{Infobox
|italic title={{{italic title|{{{italic_title|&lt;noinclude&gt;no&lt;/noinclude&gt;}}}}}}
| bodyclass   = vcard ib-newspaper
| templatestyles = Infobox newspaper/styles.css

| titleclass = fn org
| title      = ''{{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}''

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|class=logo|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=250x50px|upright={{{logo_upright|}}}|border={{{logo_border|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption    = {{{logo_caption|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|border={{{image_border|}}}|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption|}}}
| subheader  = {{{motto|{{{slogan|{{{слоган|}}}}}}}}}

| label1     = {{longitem|Мајчин назив}}
| data1      = {{{native_name|}}}
| label2     = Тип
| data2      = {{{type|}}}
| label3     = Формат
| data3      = {{{format|}}}
| label4     = Цена
| data4      = {{{price|{{{price_info|{{{цена|}}}}}}}}}
| label5     = Училиште
| data5      = {{{school|}}}
| label6     = Сопственик
| data6      = {{{owners|{{{owner|}}}}}}
| label7     = Основач
| data7      = {{{founders|{{{founder|}}}}}}
| label8     = Издавач
| data8      = {{{publisher|}}}
| label9     = Претседател
| class9     = agent
| data9      = {{{president|}}}
| label10    = Главен уредник
| class10    = agent
| data10     = {{{chiefeditor|{{{chief_editor|}}}}}}
| label11    = Уредник
| class11    = agent
| data11     = {{{editor|}}}
| label12    = Заменик-уредник
| class12    = agent
| data12     = {{{depeditor|{{{deputy_editor|}}}}}}
| label13    = Помошник-уредник
| class13    = agent
| data13     = {{{assoceditor|{{{associate_editor|}}}}}}
| label14    = Управен уредник
| class14    = agent
| data14     = {{{maneditors|{{{maneditor|{{{managing_editor|}}}}}}}}}
| label15    = Генерален директор
| class15    = agent
| data15     = {{{generalmanager|{{{general_manager|}}}}}}
| label16    = Новински уредник
| class16    = agent
| data16     = {{{newseditor|{{{news_editor|}}}}}}
| label17    = Уредник за дизајн
| class17    = agent
| data17     = {{{managingeditordesign|{{{managing_editor_design|}}}}}}
| label18    = Директор за интерактивни содржини
| class18    = agent
| data18     = {{{dirinteractive|{{{director_interactive|}}}}}}
| label19    = Уредник за кампус
| class19    = agent
| data19     = {{{campuseditor|{{{campus_editor|}}}}}}
| label20    = Раководител за кампус
| class20    = agent
| data20     = {{{campuschief|{{{campus_chief|}}}}}}
| label21    = Градски уредник
| class21    = agent
| data21     = {{{metroeditor|{{{metro_editor|}}}}}}
| label22    = Градски раководител
| class22    = agent
| data22     = {{{metrochief|{{{metro_chief|}}}}}}
| label23    = Уредник за мислења
| class23    = agent
| data23     = {{{opeditor|{{{opinion_editor|}}}}}}
| label24    = Уредник за спорт
| class24    = agent
| data24     = {{{sportseditor|{{{sports_editor|}}}}}}
| label25    = Фотоуредник
| class25    = agent
| data25     = {{{photoeditor|{{{photo_editor|}}}}}}
| label26    = Новинари
| data26     = {{{staff|{{{staff_writers|}}}}}}
| label27    = {{{custom_label|}}}
| class27    = agent
| data27     = {{#if:{{{custom_label|}}}|{{{custom|{{{custom_data|}}}}}}}}
| label28    = {{#if:{{{launched|}}}|Лансиран|Основан}}
| data28     = {{#if:{{{launched|}}}|{{{launched|}}}|{{{foundation|{{{founded|}}}}}}}}
| label29    = Политичка определба
| data29     = {{if empty|{{{political|}}}|{{{political position|}}}|{{{political_position|}}}}}
| label30    = Јазик
| data30     = {{{language|}}}
| label31    = {{nowrap|Престанал со печат}}
| data31     = {{{ceased publication|{{{ceased_publication|}}}}}}
| label32    = Обновен
| data32     = {{{relaunched|}}}
| label33    = Седиште
| class33    = label
| data33     = {{{headquarters|}}}
| label34    = Град
| data34     = {{{publishing_city|{{{publishingcity|}}}}}}
| label35    = Држава
| data35     = {{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}}
| label36    = [[Тираж]]
| data36     = {{{circulation|}}}{{#if:{{{circulation_date|}}}| &amp;#32;(заклучно со {{{circulation_date}}}) }}{{{circulation_ref|}}}
| label37    = Читаност
| data37     = {{{readership|}}}
| label38    = Сестрински весници
| data38     = {{{sister newspapers|{{{sister_newspapers|}}}}}}
| label39    = [[ISSN]]
| data39     = {{#if:{{{issn|{{{ISSN|{{{issn_number|}}}}}}}}}|{{ISSN link|1={{{issn|{{{ISSN|{{{issn_number|}}}}}}}}}|2={{{eissn|{{{eISSN|{{{eissn_number|}}}}}}}}}}}}}
| label40    = [[OCLC|Број на OCLC]]
| data40     = {{#if:{{{oclc|{{{OCLC|{{{oclc_number|}}}}}}}}}|{{OCLC search link|{{{oclc|{{{OCLC|{{{oclc_number|}}}}}}}}}} }} }}
| label41    = [[RNI]]
| class41    = agent
| data41     = {{{RNI|{{{rni|}}}}}}
| label42    = Мрежно место
| data42     = {{{website|}}}
| label43    = Бесплатни архиви
| class43    = agent
| data43     = {{{free|}}}
| data52     = {{{module|}}}

| below      = {{#if:{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} | {{ubl |style=line-height:1.3em; padding-top:0.4em; border-top: 1px solid #aaa
| {{#ifexist: Media of the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[Media of the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}]] | {{#ifexist: Media of {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[Media of {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}]] }} }}
| {{#ifexist: List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}|List of newspapers]] | {{#ifexist: List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}|List of newspapers]] }} }}
}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y
|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox newspaper with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
|preview=Page using [[Template:Infobox newspaper]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;
|assoceditor|associate_editor|campuschief|campuseditor|campus_chief|campus_editor|caption|ceased publication|ceased_publication|chiefeditor|chief_editor|circulation|circulation_date|circulation_ref|custom|custom_label|custom_data|depeditor|deputy_editor|dirinteractive|director_interactive|editor|eISSN|eissn|eissn_number|format|foundation|founder|founders|founded|free|generalmanager|general_manager|headquarters|image|image_alt|image_border|image_size|image_upright|ISSN|issn|issn_number|italic title|italic_title|language|launched|logo|logo_alt|logo_border|logo_size|logo_upright|logo_caption|managingeditordesign|managing_editor_design|maneditor|maneditors|managing_editor|metrochief|metroeditor|metro_chief|metro_editor|module|motto|name|native_name|newseditor|news_editor|oclc|OCLC|oclc_number|opeditor|opinion_editor|owner|owners|photoeditor|photo_editor|political|political position|political_position|president|price|price_info|цена|publisher|publishing_city|publishingcity|publishing_country|publishingcountry|readership|relaunched|RNI|rni|school|sister newspapers|sister_newspapers|staff|staff_writers|type|website|slogan|слоган
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Инфокутии за издаваштво|Весник]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0lzb2tiduc7omrtzuf57ysany9wc3gk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569984</id>
      <parentid>5569977</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:53:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7846" sha1="eeck3qzu88hw11ua5yfrhnmtxaih1nk" xml:space="preserve">{{Infobox
|italic title={{{italic title|{{{italic_title|&lt;noinclude&gt;no&lt;/noinclude&gt;}}}}}}
| bodyclass   = vcard ib-newspaper
| templatestyles = Infobox newspaper/styles.css

| titleclass = fn org
| title      = ''{{{name|&lt;includeonly&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/includeonly&gt;}}}''

| image      = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|class=logo|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|}}}|sizedefault=250x50px|upright={{{logo_upright|}}}|border={{{logo_border|}}}|alt={{{logo_alt|}}}}}
| caption    = {{{logo_caption|}}}
| image2     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|border={{{image_border|}}}|alt={{{image_alt|}}}}}
| caption2   = {{{caption|}}}
| subheader  = {{{motto|{{{slogan|{{{слоган|}}}}}}}}}

| label1     = {{longitem|Мајчин назив}}
| data1      = {{{native_name|}}}
| label2     = Тип
| data2      = {{{type|}}}
| label3     = Формат
| data3      = {{{format|}}}
| label4     = Цена
| data4      = {{{price|{{{price_info|{{{цена|}}}}}}}}}
| label5     = Училиште
| data5      = {{{school|}}}
| label6     = Сопственик
| data6      = {{{owners|{{{owner|}}}}}}
| label7     = Основач
| data7      = {{{founders|{{{founder|}}}}}}
| label8     = Издавач
| data8      = {{{publisher|}}}
| label9     = Претседател
| class9     = agent
| data9      = {{{president|}}}
| label10    = Главен уредник
| class10    = agent
| data10     = {{{chiefeditor|{{{chief_editor|}}}}}}
| label11    = Уредник
| class11    = agent
| data11     = {{{editor|}}}
| label12    = Заменик-уредник
| class12    = agent
| data12     = {{{depeditor|{{{deputy_editor|}}}}}}
| label13    = Помошник-уредник
| class13    = agent
| data13     = {{{assoceditor|{{{associate_editor|}}}}}}
| label14    = Управен уредник
| class14    = agent
| data14     = {{{maneditors|{{{maneditor|{{{managing_editor|}}}}}}}}}
| label15    = Генерален директор
| class15    = agent
| data15     = {{{generalmanager|{{{general_manager|}}}}}}
| label16    = Новински уредник
| class16    = agent
| data16     = {{{newseditor|{{{news_editor|}}}}}}
| label17    = Уредник за дизајн
| class17    = agent
| data17     = {{{managingeditordesign|{{{managing_editor_design|}}}}}}
| label18    = Директор за интерактивни содржини
| class18    = agent
| data18     = {{{dirinteractive|{{{director_interactive|}}}}}}
| label19    = Уредник за кампус
| class19    = agent
| data19     = {{{campuseditor|{{{campus_editor|}}}}}}
| label20    = Раководител за кампус
| class20    = agent
| data20     = {{{campuschief|{{{campus_chief|}}}}}}
| label21    = Градски уредник
| class21    = agent
| data21     = {{{metroeditor|{{{metro_editor|}}}}}}
| label22    = Градски раководител
| class22    = agent
| data22     = {{{metrochief|{{{metro_chief|}}}}}}
| label23    = Уредник за мислења
| class23    = agent
| data23     = {{{opeditor|{{{opinion_editor|}}}}}}
| label24    = Уредник за спорт
| class24    = agent
| data24     = {{{sportseditor|{{{sports_editor|}}}}}}
| label25    = Фотоуредник
| class25    = agent
| data25     = {{{photoeditor|{{{photo_editor|}}}}}}
| label26    = Новинари
| data26     = {{{staff|{{{staff_writers|}}}}}}
| label27    = {{{custom_label|}}}
| class27    = agent
| data27     = {{#if:{{{custom_label|}}}|{{{custom|{{{custom_data|}}}}}}}}
| label28    = {{#if:{{{launched|}}}|Лансиран|Основан}}
| data28     = {{#if:{{{launched|}}}|{{{launched|}}}|{{{foundation|{{{founded|}}}}}}}}
| label29    = Политичка определба
| data29     = {{if empty|{{{political|}}}|{{{political position|}}}|{{{political_position|}}}}}
| label30    = Јазик
| data30     = {{{language|}}}
| label31    = {{nowrap|Престанал со печат}}
| data31     = {{{ceased publication|{{{ceased_publication|}}}}}}
| label32    = Обновен
| data32     = {{{relaunched|}}}
| label33    = Седиште
| class33    = label
| data33     = {{{headquarters|}}}
| label34    = Град
| data34     = {{{publishing_city|{{{publishingcity|}}}}}}
| label35    = Држава
| data35     = {{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}}
| label36    = [[Тираж]]
| data36     = {{{circulation|}}}{{#if:{{{circulation_date|}}}| &amp;#32;(заклучно со {{{circulation_date}}}) }}{{{circulation_ref|}}}
| label37    = Читаност
| data37     = {{{readership|}}}
| label38    = Сестрински весници
| data38     = {{{sister newspapers|{{{sister_newspapers|}}}}}}
| label39    = [[ISSN]]
| data39     = {{#if:{{{issn|{{{ISSN|}}}}}}|{{ISSN link|1={{{issn|{{{ISSN|}}}}}}|2={{{eissn|{{{eISSN|}}}}}}}}}}
| label40    = [[OCLC|Број на OCLC]]
| label40    = [[OCLC|Број на OCLC]]
| data40     = {{#if:{{{oclc|{{{OCLC|}}}}}}|{{OCLC search link|{{if empty|{{{oclc|}}}|{{{OCLC|}}}}}} }} }}
| label41    = [[RNI]]
| class41    = agent
| data41     = {{{RNI|{{{rni|}}}}}}
| label42    = Мрежно место
| data42     = {{{website|}}}
| label43    = Бесплатни архиви
| class43    = agent
| data43     = {{{free|}}}
| data52     = {{{module|}}}

| below      = {{#if:{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} | {{ubl |style=line-height:1.3em; padding-top:0.4em; border-top: 1px solid #aaa
| {{#ifexist: Media of the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[Media of the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}]] | {{#ifexist: Media of {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[Media of {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}]] }} }}
| {{#ifexist: List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[List of newspapers in the {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}|List of newspapers]] | {{#ifexist: List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }} | [[List of newspapers in {{delink|{{{publishing_country|{{{publishingcountry|}}}}}} }}|List of newspapers]] }} }}
}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y
|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox newspaper with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}
|preview=Page using [[Template:Infobox newspaper]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;
|assoceditor|associate_editor|campuschief|campuseditor|campus_chief|campus_editor|caption|ceased publication|ceased_publication|chiefeditor|chief_editor|circulation|circulation_date|circulation_ref|custom|custom_label|custom_data|depeditor|deputy_editor|dirinteractive|director_interactive|editor|eISSN|eissn|eissn_number|format|foundation|founder|founders|founded|free|generalmanager|general_manager|headquarters|image|image_alt|image_border|image_size|image_upright|ISSN|issn|issn_number|italic title|italic_title|language|launched|logo|logo_alt|logo_border|logo_size|logo_upright|logo_caption|managingeditordesign|managing_editor_design|maneditor|maneditors|managing_editor|metrochief|metroeditor|metro_chief|metro_editor|module|motto|name|native_name|newseditor|news_editor|oclc|OCLC|oclc_number|opeditor|opinion_editor|owner|owners|photoeditor|photo_editor|political|political position|political_position|president|price|price_info|цена|publisher|publishing_city|publishingcity|publishing_country|publishingcountry|readership|relaunched|RNI|rni|school|sister newspapers|sister_newspapers|staff|staff_writers|type|website|slogan|слоган
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
[[Категорија:Инфокутии за издаваштво|Весник]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eeck3qzu88hw11ua5yfrhnmtxaih1nk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Азиски чинар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23962</id>
    <revision>
      <id>5569887</id>
      <parentid>5564112</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Флора на Лебанон]] → [[Категорија:Флора на Либан]]</comment>
      <origin>5569887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12299" sha1="jeq70e25cfb339oxamiywfkd6f0plqs" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Plane tree Grove Tsav River.jpg
| image_caption = Природна шума „Platanus orientalis“ во Ерменија
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=&quot;Barstow-2017&quot;&gt;{{cite iucn |author=Barstow, M. |author2=Rivers, M.C. |date=2017 |title=''Platanus orientalis'' |volume=2017 |article-number=e.T33951A68135880 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T33951A68135880.en |access-date=13 November 2021}}&lt;/ref&gt;
| genus = Чинари
| species = orientalis
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| range_map = Platanus orientalis range.svg
| range_map_caption = Распространетост
}}
'''Азиски чинар''' или '''ориентален платан''' &lt;ref name=&quot;BSBI-2007&quot;&gt;{{BSBI 2007 |access-date=2014-10-17}}&lt;/ref&gt;([[науч.|науч]]: ''Platanus orientalis'') — вид дрво кое е распространето во југоисточните подрачја на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]], [[Мала Азија]], [[Средна Азија]], сè до [[Хималаи]]те. Овој вид чинари е распространет и низ Македонија.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

==Опис==

Листопадно дрво, високо до 30 m.&lt;ref name=&quot;RHS A-Zencyclo-2008&quot;&gt;{{cite book|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1-4053-3296-5|pages=1136}}&lt;/ref&gt; Кората на стеблото се лупи во облик на поглеми или помали плочи кои опаѓаат со што се добива шарен изглед. Многу често, во понискиот дел од стеблото, кората напукнува во вид на подлабоки неправилни мали плочки.

Младите гранчиња во почетокот се влакнести, а покасно голи. Листовите се длабоко насечени на 5-7 дела, средниот дел е многу подолг отколку широк а деловите на листот повторно се плитко насечени. Пупките се конусни и долги до 9 мм, покриени со една покривна лушпа при што се целосно опфатени со основата на лисната дршка, поради што се гледаат по опаѓањето на лисјето. Во основата листот е клиновиден или рамен, лисната нерватура е длановидна и обично гола.

[[Цвет]]овите се еднополни и групирани во еднополни топчести [[Соцветие|соцветија]]. Перијантот е двоен, 4-делен, со 4 чашкини и 4 венечни ливчиња. Машките цветови се со 4(8) прашника. Женските цветови се со 4 слободни надцветни карпели.

[[Плодот]] е оревче кое на врвот носи еден покус или подолг тенок продолжеток настанат од столпчестиот жиг, а во основата оревчето е обвиено со долги влакна.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=178|access-date=}}&lt;/ref&gt;

Лисната плојка е широка до 20 см., длабоко всечена на 5-7 дела и со клиновидна основа. Лисната дршка е долга до 7 см. По својата форма не се разликува лисјето од кусорастите и долгорастите. Цутењето се одвива едновремено со пролистувањето, кое се случува во текот на април. Цутовите се собрани во топчести соцутија, наредени машки и женски околу оски, со тоа што оските со машки и женски цутови е одвоени. По цутењето, машките соцутија се сушат и опагаат, а женските се развиваат во топчести соплодија и созреваат во есен, истата година. Нивниот број по секоја оска се држи 2-8, а средно 3-4. Тие се распагаат на почетокот на пролетта, следната година.

[[Податотека:Fruits of Platanus orientalis.jpg|мини|Плодови и листови од чинар]]

Платанот е светлољубив, топлољубив и хигрофилен вид. Оптимални услови за својот развој наоѓа по крајречните наноси, без оглед на нивниот состав и структура.

Платанот продуцира [[тврдо дрво]] кое е слично на буковото и може да најде најразлична примена.

==Распространетост==

Автохтоната распространетост е од [[Италија]] источно преку [[Балкански Полуостров|Балканот]], [[Турција]] и [[Кавказ]] до [[Иран]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Cite POWO |last1=POWO |author-link1=Plants of the World Online |id=685873-1 |title=''Platanus orientalis'' L. |access-date=8 August 2024 }}&lt;/ref&gt; Бидејќи е познато дека се одгледува уште од раните времиња во поголемиот дел од овој регион, може да биде тешко да се утврди дали е навистина автохтон во периферните области.

===Распространетост во Македонија===
Азискиот чинар е распространето во [[Македонија]], најчесто покрај влажни места, по речни крајбрежја, како и по корита на суводолици во потоплите делови на Републиката, до 400, па и до 600 м. Се одгледува по паркови и дрвореди, а особено е чест покрај чешми и бунари.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

Се среќава покрај [[Вардар]] јужно од [[Таорска Клисура]] и долните токови на неговите најјужни притоки, и тоа: клисурите на реките [[Тополка]] и [[Бабуна (река)|Бабуна]], [[Демиркаписка Клисура]], покрај реките [[Бошава]], [[Јаворница]] и [[Петрова Река]], околината на [[Валандово]] и [[Гевгелија]], како и во [[Дојранска Котлина|Дојранската]] и [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичката Котлина]].&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

==Одгледување==

Дрвото може да се одгледува во повеќето умерени географски широчини, иако има голема корист од топлите лета. Како многу големо и широко дрво со широки, дебели лисја кои имаат тенденција да се ориентираат хоризонтално, особено е ценето поради сенката и свежината што ја обезбедува за време на жешката сезона.

Најдобро расте во богата почва на сончево место&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Platanus+orientalis|title=Platanus orientalis Oriental Plane, Oriental planetree PFAF Plant Database|website=pfaf.org|access-date=2020-01-27}}&lt;/ref&gt; и може добро да преживее суша, иако младите растенија го ценат редовното наводнување.

==Други употреби==

Листовите и кората се користеле за медицински цели. Од гранчињата и корењата се правела боја за ткаенина. Дрвото, често наречено чипкано дрво, е фигурирано и вредно за внатрешен мебел. Листовите често ги користат и уметниците за резбање лисја.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/incredible-artwork-hand-carved-from-leaves-2011-8|title=Incredible Artwork Hand-Carved From Leaves|author=Dina Spector|date=August 18, 2011|publisher=Business Insider|access-date=May 30, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/08/16/leaf-carving-artists-branching-out_n_925700.html|title=Leaf Carving Artists In China Branching Out Into Pop Culture|publisher=Huffington Post|author=David Moye|date=August 16, 2011|access-date=May 30, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Познати чинари ==
* [[Охридски чинар]] — во чаршијата на Охрид; според едно предание, засаден од Климент Охридски

==Чинарот како тема во уметноста==
* „Пресаден чинар“ - песна на македонскиот писател [[Славко Јаневски]] од 1966 година.&lt;ref&gt;Славко Јаневски, ''Евангелие по Итар Пејо''. Скопје: Кочо Рацин, 1966, стр. 55-56.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category|Platanus orientalis}}
*[https://pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Platanus+orientalis Plants for a Future]
*[https://www.aranya.co.uk/planes/text/orientalis.html Platanus orientalis]
*[http://www.euforgen.org/species/platanus-orientalis/ ''Platanus orientalis''] – information, genetic conservation units and related resources. [[European Forest Genetic Resources Programme]] (EUFORGEN)

[[Категорија:Чинари]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Турцизми]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Турција]]
[[Категорија:Флора на Азербејџан]]
[[Категорија:Флора на Бугарија]]
[[Категорија:Флора на Ерменија]]
[[Категорија:Флора на Албанија]]
[[Категорија:Флора на Јордан]]
[[Категорија:Флора на Италија]]
[[Категорија:Флора на Израел]]
[[Категорија:Флора на Иран]]
[[Категорија:Флора на Ирак]]
[[Категорија:Флора на Индија]]
[[Категорија:Флора на Грција]]
[[Категорија:Флора на Кипар]]
[[Категорија:Флора на Пакистан]]
[[Категорија:Флора на Таџикистан]]
[[Категорија:Флора на Узбекистан]]
[[Категорија:Флора на Сирија]]
[[Категорија:Флора на Либан]]
[[Категорија:Флора на Авганистан]]
[[Категорија:Украсни дрва]]</text>
      <sha1>jeq70e25cfb339oxamiywfkd6f0plqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Храм на Артемида во Ефес</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40857</id>
    <revision>
      <id>5569827</id>
      <parentid>4738724</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6367" sha1="spc56d6lp9ft2ozzqh4ubfbxlrcmuv6" xml:space="preserve">[[Податотека:Templo-Artemisa-Efeso-2017.jpg|мини|Остатоци од храмот]]
'''Храмот на Артемида во Ефес''' бил еден од [[Седум светски чуда|Седумте светски чуда]]. За зградата, Филон Византиски напишал - ''&quot;Сум ги видел Семирамидините висечки градини, статуата на Зевс Олимписки, Колосот од Родос, Пирамидите и храмот на Мавзол, но кога го видов Храмот во Ефес колку се поврзува во облаците, сите други доживувања станаа незабележни &quot;.''

== Историјата на едно од светските чуда во античка Македонија ==
[[Податотека:Temple of Artemis.jpg|мини|десно|300п|Храмот на Артемида во Ефес]]

Храмот на Артемида во Ефес бил [[храм]] посветен на божицата [[Артемида]]. Самиот храм бил изграден околу 550 година п.н.е. Денеска од храмот може да се видат само остатоците од темелите. Храмот се наоѓал на околу 50 километри од денешниот турски град [[Измир]]. Иако темелот на храмот бил започнат уште во VII век п.н.е. целосно бил завршен во 550 година. Парични и материјални средства за градењето на храмот издвоил кралот [[Крез]], а храмот бил проектиран од страна на архитектот [[Херосифрон]]. Храмот бил украсен од бронзена статуа која ја изградиле најголемите уметници во тоа време- [[Фидиј]], [[Поликлеит]], [[Кресила]] и [[Фрадмон]].	

Храмот служел за религиозни цели. Храмот во текот на своето постоење бил посетуван од страна на голем број трговци, туристи, уметници и кралеви кои со доаѓањето оддавале почит на божицата. Според неодамнешните археолошки ископувања на храмот биле откриени многу дарови кои биле давани од страна на посетителите кои доаѓале дури и од Персија и Индија сè со цел да ја согледаат нејзината убавина.
Во ноќта на 21 јули 356 година п.н.е., човекот чие име му е [[Херостратус]], во намера да се прослави и неговото име да влезе во историјата го запалил храмот, кој пак изгорел до темел. Таа ноќ се родил и [[Александар Македонски]]. За овој настан познатиот историчар од античко време [[Плутарх]] забележил дека божицата не била во храмот таа ноќ бидејќи присуствувала на раѓањето на идниот најголем војсководец, па и затоа не можела да го спаси храмот од пожарот од кој бил зафатен. Самиот храм бил обновен со помош на [[Александар Македонски]] кој веќе ја освоил за тоа време цела [[Мала Азија]].

Кога [[Апостол Павле|Апастол Павле]] во [[I век]] го посетил [[Ефес (антички град)|Ефес]] се со намера да го шири [[христијанство]]то, се соочил со самиот мит за божицата [[Артемида]] и нејзиниот храм. Кога [[Готи]]те во 262 година го разрушиле повторно храмот, жителите на [[Ефес (антички град)|Ефес]] настојувале да храмот повторно го обноват. Но до [[IV век]] повеќе од жителите го прифатиле [[христијанство]]то и храмот го изгубил своето значење. Последно нешто кое е врзано со историјата на овој храм е од [[401]] година кога го срушил Свети Јован Хризост. Подоцна кога [[Ефес (антички град)|Ефес]] бил напуштен, археолошките ископувања започнале во [[XIX век]]. Со ископувањата се откриени темелите на храмот.

== Надворешни врски ==
* [http://www.thebritishmuseum.ac.uk/compass/ixbin/hixclient.exe?_IXDB_=compass&amp;_IXFIRST_=1&amp;_IXMAXHITS_=1&amp;_IXSPFX_=graphical/full/&amp;%24+with+all_unique_id_index+is+%24=ENC111861&amp;submit-button=summary Храм на Артемида] [[Британски музеј]], фрагменти {{en}}

&lt;div class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;stub&quot;&gt;[[Податотека:SevenWondersOfTheWorld.jpg|50п]]&amp;nbsp;''Оваа статија поврзана со [[Седум светски чуда|Седумте светски чуда]] е [[Википедија:Што е никулец?|никулец]]. Можете да [[Помош:Како да уредам страница|помогнете]] со тоа што ќе ја [{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} проширите]''.&lt;/div&gt;

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Седум светски чуда на античкиот свет]]
[[Категорија:Архитектура од 6 век п.н.е.]]
[[Категорија:Старогрчки храмови]]
[[Категорија:Старогрчка религија]]
[[Категорија:Артемида]]</text>
      <sha1>spc56d6lp9ft2ozzqh4ubfbxlrcmuv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бела имела</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50013</id>
    <revision>
      <id>5569613</id>
      <parentid>5569598</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5569613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5303" sha1="h05ppvt2oai6pgju6ydrcf7fptf6k38" xml:space="preserve">{{taxobox
|image = Viscum album 2026 G1.jpg
|image_caption = Бела имела на топола
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio = [[Скриеносеменици]]
|ordo = [[Сандаловидни]]
|familia = [[Сандали (растенија)|Сандали]]
|genus = [[Имела]]
|species = '''Бела имела'''
|binomial = ''Viscum album''
|binomial_authority = [[Карл Линеј|L.]]
}}
'''Бела имела''' или '''обична имела''' ({{науч|Viscum album}}) — [[полупаразитско растение]] распространето во умерените и топлите краишта на [[свет]]от. Опфаќа неколку [[семејство (биологија)|семејства]] од [[ред (биологија)|редот]] [[сандаловидни]]те (''Santalales'').

Во [[Европа]] расте белата имела со проѕирни зрнца. Паразитира на различни видови дрва: [[топола|тополите]], [[Липа|липите]], [[брест]]овите и [[бреза|брезите]], а ја има по [[леска|леските]], [[јавор]]ите, [[јасен]]ите и на [[даб]]овите.

Во Македонија виреат три варијабили на ова растение:

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;subsp. album - се наведува за неколку локалитети во Македонија: Крива Паланка, Прилеп и Струмица.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;subsp. abietis - познат за Маврово, Кавадарци, Бистра, Галичица.

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt;subsp. austriacum - Битола, Берово и Струмичко.

== Опис ==
Ова е мала грмушка со повеќекратно разгрането стебленце, високо до 100 см, со жолтеникаво зелени до темнозелени гранчиња. Листовите се зимзелени, кожести, поретко во пршлени, на врвот затапени. Цветовите се ситни, еднополни, жолтеникавозелени, собрани во приседнати соцветија. Ова се дводомни растенија. Кај машките цветови надворешниот круг на чашкините ливчиња не е развиен.

==Имелата во народната медицина==
Имелата се споменува во [[Нордиска митологија|нордиските]] и келтските [[Легенда|легенди]], кои ѝ припишувале божествени својства - машкост и плодност. исто така, [[Гали]]те и [[Келти]]те ја употребувале како лек за многу [[болест]]и, а подоцна неа ја ценеле многу познати лекари, како: [[Хипократ]], [[Рудолф Штајнер]] и [[Себастијан Кнајп]]. Денес, собирачите на лековите треви ја сметаат за корисна при третманот на [[епилепсија]]та и другите [[Неврологија|невролошки]] нарушувања, бидејќи веруваат дека го зајакнува [[Централен нервен систем|централниот нервен систем]]. Исто така, имелата се цени поради благотворното дејство за женските [[Репродуктивен систем|репродуктивни органи]], за [[Кардиоваскуларни болести|кардиоваскуларните]] заболувања, за [[Систем за варење|системот на варење]] итн. Во [[Антропозофска медицина|антропозофската медицина]], чиј творец е Рудолф Штајнер, имелата е ценета поради [[Цитостатик|цитостатското]] дејство врз [[тумор]]ите. Врз нејзина основа се развиени лековите „Iscador“ и „Helixor“. Сепак, многу лекари од официјалната [[медицина]] ја сметаат имелата за бескорисна, па дури и штетна, поради тоа што содржи токсини.&lt;ref&gt;Е.Т.Е., „Имелата ги разорува канцерогените клетки“, ''Здравје'', понеделник, 13 февруари 2017, стр. 30-31.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{биологија-никулец}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Имела]]
[[Категорија:Паразитски растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>h05ppvt2oai6pgju6ydrcf7fptf6k38</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569632</id>
      <parentid>5569613</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5569632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5335" sha1="npjyj0rhqt6xwff78y30h5scewro3q6" xml:space="preserve">{{taxobox
|image = Viscum album 2026 G1.jpg
|image_caption = Бела имела на топола
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio = [[Скриеносеменици]]
|ordo = [[Сандаловидни]]
|familia = [[Сандали (растенија)|Сандали]]
|genus = [[Имела]]
|species = '''Бела имела'''
|binomial = ''Viscum album''
|binomial_authority = [[L.]]
}}
'''Бела имела''' или '''обична имела''' ({{науч|Viscum album}}) — [[полупаразитско растение]] распространето во умерените и топлите краишта на [[свет]]от. Опфаќа неколку [[семејство (биологија)|семејства]] од [[ред (биологија)|редот]] [[сандаловидни]]те (''Santalales'').

Во [[Европа]] расте белата имела со проѕирни зрнца. Паразитира на различни видови дрва: [[топола|тополите]], [[Липа|липите]], [[брест]]овите и [[бреза|брезите]], а ја има по [[леска|леските]], [[јавор]]ите, [[јасен]]ите и на [[даб]]овите.

Во Македонија виреат три варијабили на ова растение:

*subsp. album - се наведува за неколку локалитети во Македонија: Крива Паланка, Прилеп и Струмица.

*subsp. abietis - познат за Маврово, Кавадарци, Бистра, Галичица.

*subsp. austriacum - Битола, Берово и Струмичко.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1691-1692}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е мала грмушка со повеќекратно разгрането стебленце, високо до 100 см, со жолтеникаво зелени до темнозелени гранчиња. Листовите се зимзелени, кожести, поретко во пршлени, на врвот затапени. Цветовите се ситни, еднополни, жолтеникавозелени, собрани во приседнати соцветија. Ова се дводомни растенија. Кај машките цветови надворешниот круг на чашкините ливчиња не е развиен.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1691-1692}}&lt;/ref&gt;

==Имелата во народната медицина==
Имелата се споменува во [[Нордиска митологија|нордиските]] и келтските [[Легенда|легенди]], кои ѝ припишувале божествени својства - машкост и плодност. исто така, [[Гали]]те и [[Келти]]те ја употребувале како лек за многу [[болест]]и, а подоцна неа ја ценеле многу познати лекари, како: [[Хипократ]], [[Рудолф Штајнер]] и [[Себастијан Кнајп]]. Денес, собирачите на лековите треви ја сметаат за корисна при третманот на [[епилепсија]]та и другите [[Неврологија|невролошки]] нарушувања, бидејќи веруваат дека го зајакнува [[Централен нервен систем|централниот нервен систем]]. Исто така, имелата се цени поради благотворното дејство за женските [[Репродуктивен систем|репродуктивни органи]], за [[Кардиоваскуларни болести|кардиоваскуларните]] заболувања, за [[Систем за варење|системот на варење]] итн. Во [[Антропозофска медицина|антропозофската медицина]], чиј творец е Рудолф Штајнер, имелата е ценета поради [[Цитостатик|цитостатското]] дејство врз [[тумор]]ите. Врз нејзина основа се развиени лековите „Iscador“ и „Helixor“. Сепак, многу лекари од официјалната [[медицина]] ја сметаат имелата за бескорисна, па дури и штетна, поради тоа што содржи токсини.&lt;ref&gt;Е.Т.Е., „Имелата ги разорува канцерогените клетки“, ''Здравје'', понеделник, 13 февруари 2017, стр. 30-31.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Имела]]
[[Категорија:Паразитски растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>npjyj0rhqt6xwff78y30h5scewro3q6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Северна Америка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>53245</id>
    <revision>
      <id>5569816</id>
      <parentid>4738300</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</comment>
      <origin>5569816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="niltqdiig7x1xtm5fulnsoepy6x21o7" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Christianity in the Americas}}

[[Категорија:Религијата во Северна Америка]]
[[Категорија:Христијанство по континент|Северна Америка]]</text>
      <sha1>niltqdiig7x1xtm5fulnsoepy6x21o7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Северна Америка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>53246</id>
    <revision>
      <id>5569804</id>
      <parentid>3185712</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Северна Америка]] на [[Категорија:Религијата во Северна Америка]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>3185712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="hdx9cd419b4xv8jy8wbyrh430x5imz2" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in the Americas}}

[[Категорија:Демографија на Северна Америка]]</text>
      <sha1>hdx9cd419b4xv8jy8wbyrh430x5imz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во САД</title>
    <ns>14</ns>
    <id>53250</id>
    <revision>
      <id>5569810</id>
      <parentid>5569368</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</comment>
      <origin>5569810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="364" sha1="az6xrf4vtvtj55pgaoqppknzlmwxmg5" xml:space="preserve">{{катпов}}
{{Ризница-врска|Religion in the United States}}

[[Категорија:Американска култура]]
[[Категорија:Американско општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|САД]]
[[Категорија:Религијата во Северна Америка|САД]]</text>
      <sha1>az6xrf4vtvtj55pgaoqppknzlmwxmg5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бетмен (филм од 1966)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60710</id>
    <revision>
      <id>5570116</id>
      <parentid>5473482</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3288" sha1="0uw530yxr2g9tpn74t4daely51et6z6" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=октомври 2009}}
{{Инфокутија за филм |
  name           = Бетмен |
  imdb_id        = 0060153 |
  image          = Бетмен (филм од 1966).jpg |
  caption        = [[Филмски плакат]] од [[Том Кантрел]]|
  producer       = [[Вилиам Дозиер]]&lt;br /&gt; |
  writer         = [[Лоренѕо Семпл Џр.]]&lt;br /&gt;[[Боб Кејн]]|
  starring       = [[Адам Вест]]&lt;br /&gt;[[Берт Вард]]&lt;br /&gt;[[Ли Мериведер]]&lt;br /&gt;[[Цезар Ромеро]]&lt;br /&gt;[[Баргес Мередит]]&lt;br /&gt;[[Френк Горшин]]|
  director       = [[Лезли Х. Мартинсон]]|
  editing        = [[Хари Герстад]]|
  distributor    = 20th Century Fox |
  releкакоed       = [[30 јули]] [[1966]] |
  runtime        = 105 мин. |
  language       = [[Англиски]] |
  music          = [[Нелсон Ридл]]&lt;br /&gt;'''насловна музика:'''&lt;br /&gt;[[Нил Хефти]]|
  awards         = |
  amg_id         = 1:4277 |
  budget         = [[$]]1.377.800 |
}}

'''Бетмен''' ({{langx|en|Batman}}) е филм од [[1966]] година, заснован на популарната телевизиска серија со истиот наслов. Ова беше првиот долгометражен филм кој е адаптација на некој DC стрип. Филмот Бетмен беше реализиран од страна на издавачката куќа 20th Century Fox, а во главните улоги се појавиа [[Адам Вест]] како [[Бетмен]], и [[Берт Вард]] како [[Робин (карактер)|Робин]].

Филмот беше режиран од [[Лезли Х. Мартинсон]] кој исто така режираше и неколку епизоди од серијата Бетмен.
{{Филм-никулец}}

== Глумци ==
* [[Адам Вест]] како [[Бетмен|Брус Вејн / Бетмен]]
* [[Барт Вард]] како [[Дик Грејсон|Робин]]
* [[Ли Мериведер]]
* [[Цезар Ромеро]] како Џокер
* [[Баргес Мередит]] како Пингвин
* [[Френк Горшин]]
* [[Алан Нејпер]] како [[Алфред Пениворт]]
* [[Нејл Хемилтон]] како комесарот Џејмс Гордон
* [[Стејфорд Реп]] како [[Мајлс О`Хара]]
* [[Меџ Блејк]] како вујна Купер
* [[Реџиналд Дени]]
* [[Милтон Фром]]
* [[Џил Перкинс]]
* [[Дик Крокет]] како Морган
* [[Џорџ Саваја]]
* [[Вилијам Дојзер]]
* [[Ван Вилијамс]] како Претседател Линдон Б. Џонсон

== Надворешни врски ==
* {{IMDb title|0060153|Batman}}
* {{Allmovie title|4277|Batman}}
* {{Rotten-tomatoes|batman_the_movie|Batman}}

[[Категорија:Американски филмови]]
[[Категорија:Филмови на англиски јазик]]
[[Категорија:Филмови од 1966 година]]
[[Категорија:Филмови за Бетмен]]</text>
      <sha1>0uw530yxr2g9tpn74t4daely51et6z6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скриеносеменици</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61815</id>
    <revision>
      <id>5570354</id>
      <parentid>5341418</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12073" sha1="7vp8c5haapddta83sy2ajzodjgiw5rc" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Magnoliophyta (скриеносемени)
| fossil_range = касна [[Јура (период)|Јура]] - денес
| image =Magnolia_wieseneri.jpg
| image_width = 250п
| image_caption = Цвет од [[магнолија]]
| regnum = [[Растенија]]
| divisio = '''Magnoliophyta'''
| subdivision_ranks = традиционални класи:
| subdivision = 
[[Magnoliopsida]]&amp;nbsp;- дикотиледони растенија&lt;br /&gt;
[[Liliopsida]]&amp;nbsp;- монокотиледони растенија&lt;br /&gt;
}}

'''Скриеносемените (цветни) растенија''' ([[Систематика|научно]]: оддел '''''Magnoliophyta''''', по растението [[магнолија]], уште и '''''Angiospermae''''', од [[Латински јазик|латински]] ''angi'' = затворено, [[Грчки јазик|грчки]] ''sperma'' = семе) сочинуваат оддел или тип во кој спаѓаат [[цвет]]ните [[растенија]], кои воедно се и доминантната форма на растенија на Земјата. Овие растенија се главниот извор на храна за повеќето [[цицачи]] и човекот, како и извор на повеќе материјали и природни производи. Тука се вклучени најмногу [[Грмушка|грмушки]] и [[Тревести растенија|тревести]] растенија, повеќето познати [[Дрво|дрвја]] (освен [[бор (дрво)|бор]]овите и другите [[четинар]]и), како и некои специјализирани растенија од типот на [[сочници]], [[паразит]]и и [[Водно растение|водни растенија]]. Познати се околу 230.000 видови на цветни растенија. Тие доминираат во повеќето копнени [[екосистем]]и. Околу две третини се наоѓаат во тропските региони, каде се во голема опасност од [[изумирање|истребување]] како резултат на човечката дејност. Само околу 1.000 видови се од поголема економска важност, а како хранлив ресурс служат околу 15 видови. 
[[Податотека:Palm fruit , Палма и нејзините плодови.JPG|мини|Палма и нејзините плодови е претставник на монокотиледоните]]
Скриеносемени растенија се наречени поради тоа што нивната семка е заштитена во внатрешните делови на плодот со дебела и црвста обививка, за разлика од голосемените растенија каде што семката не е заштитена со дебела и цврста обвивка, туку се наоѓа залепена на дрвенестите ливчиња на женската [[шишарка]] која што е заштитена со нежно, тенко и привидно крилце за да се заштити при процесот на расејување.

Скриеносемените растенија се делат на монокотиледони и дикотиледони. Одлики на монокотиледоните се: тие имаат 1 котиледон (1 семено ливче), имаат жилест корен, спроводните снопчиња (ксилем и флоем) се расфрлани, имаат паралелна нерватура на лист и имаат трочлен цвет. Примери за монокотиледони се: житни растенија, кокос, урма, банана и слично. Одлики на дикотиледони растенија се: тие имаат 2 котиледона (2 семени ливчиња), имаат осков корен, спроводните снопчиња во вид на прстен, имаат жилеста нерватура на лист и имаат петточлен цвет. Примери за дикотиледони се: грав, леќа, грашок, боранија, краставица, домат и слично.

== Цветот како основно обележје на скриеносемените растенија ==
[[Податотека:Flores.gif|200px|thumb|лево|Различни бои и форми на цветови.]]
[[Податотека:Asteracea poster 3.jpg|200px|thumb|лево|Дванаесет различни цветови на растенија од фамилијата [[главоцветни]] (Asteraceae)]]

:''Повеќе информации во [[Цвет]].''

Карактеристично обележје на скриеносемениците е цветот, чија функција е размножување преку развиток на [[семе]]. Цветот е силно изменет изданок составен од четири основни делови поредени во одделни кругови. Надворешниот круг се состои од чашкини ливчиња (''sepala'') кои обично се зелени. Внатрешниот круг е изграден од венечни ливчиња (''petala'') кои исто така се изменети листови, но најчесто се повпечатливо обоени. Третиот круг го сочинуваат [[Прашник|прашниците]] (''stamen''), односно машкиот дел од цветот кој произведува [[полен]]. Највнатрешниот дел од цветот е женскиот и е претставен со плодните листови (''pistillum''-и) кои се сраснати и образуваат [[плодник]] (''carpellum'').

Семето кај скриеносемениците се развива во [[јајчник]], дел од плодникот кој ги обвива и заштитува овулите што содржат [[Јајце-клетка|јајце-клетки]]. Семето се развива од овулата по [[опрашување]]то и [[оплодување]]то. Овулите и семињата, сепак, не се среќаваат само кај скриеносемениците. Нив ги има и кај [[голосемени]]те растенија. Развитокот на семиња од овулите затворени во јајчник (овариум), кој се зголемува во [[плод]] како што оплоденото семе расте, е единствена одлика за скриеносемениците.

== Еволуција ==
[[Податотека:Никулец на жолт грав.jpg|мини|Никулец на жолт грав (претставник на дикотиледони)]]
Цветот веројатно еволуирал од некоја изумрена голосемена група на растенија која поседувала хермафродитни [[Шишарка|шишарки]] што се опрашувале со помош на [[инсект]]и. Денешните голосеменици најчесто се опрашуваат со ветер ([[анемофилија]]), но кај некои [[фосил]]и постојат индикации за опрашување со инсекти ([[ентомофилија]]).

Во 2019 година, молекуларните испитувања на растенијата ја покажаа нивната еволуција:&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Leebens-Mack|first1=M.|last2=Barker|first2=M.|last3=Carpenter|first3=E.|last4=Deyholos|first4=M. K.|author4-link=Michael Deyholos|last5=Gitzendammer|first5=M. A.|last6=Graham|first6=S.W.|last7=Grosse|first7=I.|last8=Li|first8=Zheng|display-authors=3|year=2019|title=One thousand plant transcriptomes and the phylogenomics of green plants|journal=Nature|volume=574|issue=7780|pages=679–685|bibcode=2019Natur.574..679O|doi=10.1038/s41586-019-1693-2|pmc=6872490|pmid=31645766|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |1= [[Bryophyte]]s  [[File:WWB-0265-127-Polytrichum formosum.png|20px]]
      |label2= [[Tracheophyte]]s
      |sublabel2= vascular plants 
      |2={{clade
         |1=[[Lycophyte]]s [[File:Lycopodium clavatum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-219 (extracted).jpg|50px]]
         |2={{clade
            |1=[[Fern]]s [[File:The ferns of Great Britain, and their allies the club-mosses, pepperworts, and horsetails (Pl. 12) (8516512808).jpg|40px]]
            |label2= [[Spermatophyte]]s 
            |sublabel2= seed plants 
            |2={{clade
               |label1= [[Gymnosperm]]s  
               |sublabel1= conifers and allies 
               |1= [[File:Pinus montesumae tab22 2.jpg|50px]]
               |label2= '''Angiosperms''' 
               |sublabel2= '''flowering plants''' 
               |2= [[File:160 Ranunculus repens.jpg|50px]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1=[[Embryophyte]]s|sublabel1=land plants}}

== Таксономија ==
Најголем дел се евдикоти (75%), монокоти се 23%, и магнолиди се 2% клади. Останатите 5 клади содржат нешто повеќе од 250 видови, односно тоа е помалку од 0.1% од разновидните скриеносеменици, и поделени се на 9 семејства. Овде се дадени 25 најбогати семејства од сите 443,&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html|title=Angiosperm Phylogeny Website (at Missouri Botanical Garden)|last=Stevens|first=P. F.|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120065914/http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/welcome.html|archive-date=20 January 2022|access-date=21 February 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; во кои спаѓаат над 166.000 видови:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+25 најголеми семејства&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot; /&gt;
!Рангирање според големината
!Семејства
!Број на видови
|-
|1
|[[Asteraceae]] или Compositae
|22,750
|-
|2
|[[Orchidaceae]]
|21,950
|-
|3
|[[Fabaceae]] или Leguminosae
|19,400
|-
|4
|[[Rubiaceae]]
|13,150&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|title=Kew Scientist 30|date=October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927005410/https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|archive-date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
|5
|[[Poaceae]] или Gramineae
|10,035
|-
|6
|[[Lamiaceae]] или Labiatae
|7,175
|-
|7
|[[Euphorbiaceae]]
|5,735
|-
|8
|[[Melastomataceae]]
|5,005
|-
|9
|[[Myrtaceae]]
|4,625
|-
|10
|[[Apocynaceae]]
|4,555
|-
|11
|[[Cyperaceae]]
|4,350
|-
|12
|[[Malvaceae]]
|4,225
|-
|13
|[[Araceae]]
|4,025
|-
|14
|[[Ericaceae]]
|3,995
|-
|15
|[[Gesneriaceae]]
|3,870
|-
|16
|[[Apiaceae]] или Umbelliferae
|3,780
|-
|17
|[[Brassicaceae]] или Cruciferae
|3,710
|-
|18
|[[Piperaceae]]
|3,600
|-
|19
|[[Bromeliaceae]]
|3,540
|-
|20
|[[Acanthaceae]]
|3,500
|-
|21
|[[Rosaceae]]
|2,830
|-
|22
|[[Boraginaceae]]
|2,740
|-
|23
|[[Urticaceae]]
|2,625
|-
|24
|[[Ranunculaceae]]
|2,525
|-
|25
|[[Lauraceae]]
|2,500
|}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Растенија]]
[[Категорија:Скриеносеменици| ]]</text>
      <sha1>7vp8c5haapddta83sy2ajzodjgiw5rc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570356</id>
      <parentid>5570354</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Еволуција */</comment>
      <origin>5570356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24260" sha1="gslm5wuds5u8t1whfu2n14pf2osaq41" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Magnoliophyta (скриеносемени)
| fossil_range = касна [[Јура (период)|Јура]] - денес
| image =Magnolia_wieseneri.jpg
| image_width = 250п
| image_caption = Цвет од [[магнолија]]
| regnum = [[Растенија]]
| divisio = '''Magnoliophyta'''
| subdivision_ranks = традиционални класи:
| subdivision = 
[[Magnoliopsida]]&amp;nbsp;- дикотиледони растенија&lt;br /&gt;
[[Liliopsida]]&amp;nbsp;- монокотиледони растенија&lt;br /&gt;
}}

'''Скриеносемените (цветни) растенија''' ([[Систематика|научно]]: оддел '''''Magnoliophyta''''', по растението [[магнолија]], уште и '''''Angiospermae''''', од [[Латински јазик|латински]] ''angi'' = затворено, [[Грчки јазик|грчки]] ''sperma'' = семе) сочинуваат оддел или тип во кој спаѓаат [[цвет]]ните [[растенија]], кои воедно се и доминантната форма на растенија на Земјата. Овие растенија се главниот извор на храна за повеќето [[цицачи]] и човекот, како и извор на повеќе материјали и природни производи. Тука се вклучени најмногу [[Грмушка|грмушки]] и [[Тревести растенија|тревести]] растенија, повеќето познати [[Дрво|дрвја]] (освен [[бор (дрво)|бор]]овите и другите [[четинар]]и), како и некои специјализирани растенија од типот на [[сочници]], [[паразит]]и и [[Водно растение|водни растенија]]. Познати се околу 230.000 видови на цветни растенија. Тие доминираат во повеќето копнени [[екосистем]]и. Околу две третини се наоѓаат во тропските региони, каде се во голема опасност од [[изумирање|истребување]] како резултат на човечката дејност. Само околу 1.000 видови се од поголема економска важност, а како хранлив ресурс служат околу 15 видови. 
[[Податотека:Palm fruit , Палма и нејзините плодови.JPG|мини|Палма и нејзините плодови е претставник на монокотиледоните]]
Скриеносемени растенија се наречени поради тоа што нивната семка е заштитена во внатрешните делови на плодот со дебела и црвста обививка, за разлика од голосемените растенија каде што семката не е заштитена со дебела и цврста обвивка, туку се наоѓа залепена на дрвенестите ливчиња на женската [[шишарка]] која што е заштитена со нежно, тенко и привидно крилце за да се заштити при процесот на расејување.

Скриеносемените растенија се делат на монокотиледони и дикотиледони. Одлики на монокотиледоните се: тие имаат 1 котиледон (1 семено ливче), имаат жилест корен, спроводните снопчиња (ксилем и флоем) се расфрлани, имаат паралелна нерватура на лист и имаат трочлен цвет. Примери за монокотиледони се: житни растенија, кокос, урма, банана и слично. Одлики на дикотиледони растенија се: тие имаат 2 котиледона (2 семени ливчиња), имаат осков корен, спроводните снопчиња во вид на прстен, имаат жилеста нерватура на лист и имаат петточлен цвет. Примери за дикотиледони се: грав, леќа, грашок, боранија, краставица, домат и слично.

== Цветот како основно обележје на скриеносемените растенија ==
[[Податотека:Flores.gif|200px|thumb|лево|Различни бои и форми на цветови.]]
[[Податотека:Asteracea poster 3.jpg|200px|thumb|лево|Дванаесет различни цветови на растенија од фамилијата [[главоцветни]] (Asteraceae)]]

:''Повеќе информации во [[Цвет]].''

Карактеристично обележје на скриеносемениците е цветот, чија функција е размножување преку развиток на [[семе]]. Цветот е силно изменет изданок составен од четири основни делови поредени во одделни кругови. Надворешниот круг се состои од чашкини ливчиња (''sepala'') кои обично се зелени. Внатрешниот круг е изграден од венечни ливчиња (''petala'') кои исто така се изменети листови, но најчесто се повпечатливо обоени. Третиот круг го сочинуваат [[Прашник|прашниците]] (''stamen''), односно машкиот дел од цветот кој произведува [[полен]]. Највнатрешниот дел од цветот е женскиот и е претставен со плодните листови (''pistillum''-и) кои се сраснати и образуваат [[плодник]] (''carpellum'').

Семето кај скриеносемениците се развива во [[јајчник]], дел од плодникот кој ги обвива и заштитува овулите што содржат [[Јајце-клетка|јајце-клетки]]. Семето се развива од овулата по [[опрашување]]то и [[оплодување]]то. Овулите и семињата, сепак, не се среќаваат само кај скриеносемениците. Нив ги има и кај [[голосемени]]те растенија. Развитокот на семиња од овулите затворени во јајчник (овариум), кој се зголемува во [[плод]] како што оплоденото семе расте, е единствена одлика за скриеносемениците.

== Еволуција ==
[[Податотека:Никулец на жолт грав.jpg|мини|Никулец на жолт грав (претставник на дикотиледони)]]
Цветот веројатно еволуирал од некоја изумрена голосемена група на растенија која поседувала хермафродитни [[Шишарка|шишарки]] што се опрашувале со помош на [[инсект]]и. Денешните голосеменици најчесто се опрашуваат со ветер ([[анемофилија]]), но кај некои [[фосил]]и постојат индикации за опрашување со инсекти ([[ентомофилија]]).

Во 2019 година, молекуларните испитувања на растенијата ја покажаа нивната еволуција:&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Leebens-Mack|first1=M.|last2=Barker|first2=M.|last3=Carpenter|first3=E.|last4=Deyholos|first4=M. K.|author4-link=Michael Deyholos|last5=Gitzendammer|first5=M. A.|last6=Graham|first6=S.W.|last7=Grosse|first7=I.|last8=Li|first8=Zheng|display-authors=3|year=2019|title=One thousand plant transcriptomes and the phylogenomics of green plants|journal=Nature|volume=574|issue=7780|pages=679–685|bibcode=2019Natur.574..679O|doi=10.1038/s41586-019-1693-2|pmc=6872490|pmid=31645766|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |1= [[Bryophyte]]s  [[File:WWB-0265-127-Polytrichum formosum.png|20px]]
      |label2= [[Tracheophyte]]s
      |sublabel2= vascular plants 
      |2={{clade
         |1=[[Lycophyte]]s [[File:Lycopodium clavatum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-219 (extracted).jpg|50px]]
         |2={{clade
            |1=[[Fern]]s [[File:The ferns of Great Britain, and their allies the club-mosses, pepperworts, and horsetails (Pl. 12) (8516512808).jpg|40px]]
            |label2= [[Spermatophyte]]s 
            |sublabel2= seed plants 
            |2={{clade
               |label1= [[Gymnosperm]]s  
               |sublabel1= conifers and allies 
               |1= [[File:Pinus montesumae tab22 2.jpg|50px]]
               |label2= '''Angiosperms''' 
               |sublabel2= '''flowering plants''' 
               |2= [[File:160 Ranunculus repens.jpg|50px]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1=[[Embryophyte]]s|sublabel1=land plants}}Главните групи на живите скриеносеменици се:&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Guo|first=Xing|date=26 November 2021|title=Chloranthus genome provides insights into the early diversification of angiosperms|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|bibcode=2021NatCo..12.6930G|doi=10.1038/s41467-021-26922-4|pmc=8626473|pmid=34836973|doi-access=free|article-number=6930}}&lt;/ref&gt;{{sfn|APG|2016}}&lt;!------------------- collapsible element containing large cladogram of APG IV phylogeny ---------------&gt;

{| class=&quot;collapsible collapsed&quot; style=&quot;width:100%; border:solid 1px #aaa&quot;
! style=&quot;background:#F0F2F5&quot; |Кладограм од 2016 година, класификација (APG) IV.{{sfn|APG|2016}}
|-
|{{clade|{{clade
   |1=[[Amborellales]] &lt;small&gt;Melikyan, Bobrov &amp; Zaytzeva 1999&lt;/small&gt;
   |2={{clade
      |1=[[Nymphaeales]] &lt;small&gt;Salisbury ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
      |2={{clade
         |1=[[Austrobaileyales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
         |label2=[[Mesangiosperms]]
         |2={{clade
            |1=[[Chloranthales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
            |2={{clade
               |label1=[[Magnoliids]] &lt;!--insert dummy clade for spacing--&gt;
               |1={{clade
                  |1={{clade
                     |1=[[Canellales]] &lt;small&gt;Cronquist 1957&lt;/small&gt;
                     |2=[[Piperales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     }}
                  |2={{clade
                     |1=[[Magnoliales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     |2=[[Laurales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     }}
                  }}
               }}
            |3={{clade
               |1={{clade 
                  |label1=[[Monocots]] &lt;!--insert dummy clade--&gt;
                  |1={{clade
                     |1=[[Acorales]] &lt;small&gt;Link 1835&lt;/small&gt;
                     |2={{clade
                        |1=[[Alismatales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                        |2={{clade
                           |1=[[Petrosaviales]] &lt;small&gt;Takhtajan 1997&lt;/small&gt;
                           |2={{clade
                              |1={{clade
                                 |1=[[Dioscoreales]] &lt;small&gt;Brown 1835&lt;/small&gt;
                                 |2=[[Pandanales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                 }}
                              |2={{clade
                                 |1=[[Liliales]] &lt;small&gt;Perleb 1826&lt;/small&gt;
                                 |2={{clade
                                    |1=[[Asparagales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                                    |label2=[[Commelinids]]
                                    |2={{clade
                                       |1=[[Arecales]] &lt;small&gt;Bromhead 1840&lt;/small&gt;
                                       |2={{clade
                                          |1=[[Poales]] &lt;small&gt;Small 1903&lt;/small&gt;
                                          |2={{clade
                                             |1=[[Zingiberales]] &lt;small&gt;Grisebach 1854&lt;/small&gt;
                                             |2=[[Commelinales]] &lt;small&gt;de Mirbel ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                             }}
                                          }}
                                       }}
                                    }}
                                 }}
                              }}
                           }}
                        }}
                     }}
                  }}
               |2={{clade
                  |1=[[Ceratophyllales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                  |label2=[[Eudicots]]
                  |2=EUDICOTS &lt;!--target keyword that will be substituted by Eudicot subtree (see below)--&gt;
                  }}
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|style=font-size:80%;line-height:80%|label1='''Angiosperms'''|targetA=EUDICOTS|subcladeA={{clade
              |1=[[Ranunculales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
              |2={{clade
                 |1=[[Proteales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |1=[[Trochodendrales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Cronquist 1981&lt;/small&gt;
                    |2={{clade
                       |1=[[Buxales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1996&lt;/small&gt;
                       |label2=[[Core eudicots]]
                       |2={{clade
                          |1=[[Gunnerales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |1=[[Dilleniales]] &lt;small&gt;de Candolle ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                             |label2=[[Superrosids]]
                             |2=SUPERROSIDS
                             |label3=[[Superasterids]]
                             |3=SUPERASTERIDS
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}|targetB=SUPERROSIDS|subcladeB={{clade
              |1=[[Saxifragales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
              |label2=[[Rosids]]
              |2={{clade
                 |1=[[Vitales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |label1=Fabids |sublabel1=(eurosids I)
                    |1={{clade
                       |1=[[Zygophyllales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                       |2={{clade
                          |1={{clade
                             |1=[[Celastrales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Oxalidales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2=[[Malpighiales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                }}
                             }}
                          |2={{clade
                             |1=[[Fabales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Rosales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Cucurbitales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                   |2=[[Fagales]] &lt;small&gt;Engler 1892&lt;/small&gt;
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    |label2=Malvids |sublabel2=(eurosids II)
                    |2={{clade
                       |1={{clade
                          |1=[[Geraniales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          |2=[[Myrtales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          }}
                       |2={{clade
                          |1=[[Crossosomatales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1993&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |1=[[Picramniales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Sapindales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Huerteales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                                   |2={{clade
                                      |1=[[Malvales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                      |2=[[Brassicales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}|targetC=SUPERASTERIDS|subcladeC={{clade
              |1=[[Berberidopsidales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
              |2={{clade
                 |1=[[Santalales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |1=[[Caryophyllales]]
                    |label2=[[Asterids]]
                    |2={{clade
                       |1=[[Cornales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                       |2={{clade
                          |1=[[Ericales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |label1=Lamiids |sublabel1=(euasterids I)
                             |1={{clade
                                |1=[[Icacinales]] &lt;small&gt;Van Tieghem 1900&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Metteniusales]] &lt;small&gt;Takhtajan 1997&lt;/small&gt;
                                   |2={{clade
                                      |1=[[Garryales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
                                      |2={{clade
                                         |1=[[Gentianales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |2=[[Solanales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |3=[[Boraginales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |4=[[Vahliales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                                         |5=[[Lamiales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                                         }}
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             |label2=Campanulids |sublabel2=(euasterids II)
                             |2={{clade
                                |1=[[Aquifoliales]] &lt;small&gt;Senft 1856&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Escalloniales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
                                   |2=[[Asterales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                                   |3={{clade
                                      |1=[[Bruniales]] &lt;small&gt;Dumortier 1829&lt;/small&gt;
                                      |2={{clade
                                         |1=[[Apiales]] &lt;small&gt;Nakai 1930&lt;/small&gt;
                                         |2={{clade
                                            |1=[[Paracryphiales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
                                            |2=[[Dipsacales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                            }}
                                         }}
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}}}
|}
Во 2024 година, Александар Р. Зунтини со соработиниците конструирал дрво на околу 6.000 родови на скриеносеменици, со што се претставени околу 60% од живите родови, а врз основа на анализа на 353 гени од секој вид. Голем дел од филогенезата е потврден со ова..&lt;ref name=&quot;Zuntini-2024&quot;&gt;{{cite journal|last1=Zuntini|first1=Alexandre R.|last2=Carruthers|first2=Tom|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Bailey|first4=Paul C.|last5=Leempoel|first5=Kevin|last6=Brewer|first6=Grace E.|display-authors=etal &lt;!-- 279 authors--&gt;|date=24 April 2024|title=Phylogenomics and the rise of the angiosperms|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=629|issue=8013|pages=843–850|bibcode=2024Natur.629..843Z|doi=10.1038/s41586-024-07324-0|issn=0028-0836|pmc=11111409|pmid=38658746}}&lt;!--images are CC-by-SA--&gt;&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Tree_of_Angiosperm_Phylogeny_2024.jpg|центар|мини|Tree of Angiosperm phylogeny 2024]]

== Таксономија ==
Најголем дел се евдикоти (75%), монокоти се 23%, и магнолиди се 2% клади. Останатите 5 клади содржат нешто повеќе од 250 видови, односно тоа е помалку од 0.1% од разновидните скриеносеменици, и поделени се на 9 семејства. Овде се дадени 25 најбогати семејства од сите 443,&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html|title=Angiosperm Phylogeny Website (at Missouri Botanical Garden)|last=Stevens|first=P. F.|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120065914/http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/welcome.html|archive-date=20 January 2022|access-date=21 February 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; во кои спаѓаат над 166.000 видови:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+25 најголеми семејства&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot; /&gt;
!Рангирање според големината
!Семејства
!Број на видови
|-
|1
|[[Asteraceae]] или Compositae
|22,750
|-
|2
|[[Orchidaceae]]
|21,950
|-
|3
|[[Fabaceae]] или Leguminosae
|19,400
|-
|4
|[[Rubiaceae]]
|13,150&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|title=Kew Scientist 30|date=October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927005410/https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|archive-date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
|5
|[[Poaceae]] или Gramineae
|10,035
|-
|6
|[[Lamiaceae]] или Labiatae
|7,175
|-
|7
|[[Euphorbiaceae]]
|5,735
|-
|8
|[[Melastomataceae]]
|5,005
|-
|9
|[[Myrtaceae]]
|4,625
|-
|10
|[[Apocynaceae]]
|4,555
|-
|11
|[[Cyperaceae]]
|4,350
|-
|12
|[[Malvaceae]]
|4,225
|-
|13
|[[Araceae]]
|4,025
|-
|14
|[[Ericaceae]]
|3,995
|-
|15
|[[Gesneriaceae]]
|3,870
|-
|16
|[[Apiaceae]] или Umbelliferae
|3,780
|-
|17
|[[Brassicaceae]] или Cruciferae
|3,710
|-
|18
|[[Piperaceae]]
|3,600
|-
|19
|[[Bromeliaceae]]
|3,540
|-
|20
|[[Acanthaceae]]
|3,500
|-
|21
|[[Rosaceae]]
|2,830
|-
|22
|[[Boraginaceae]]
|2,740
|-
|23
|[[Urticaceae]]
|2,625
|-
|24
|[[Ranunculaceae]]
|2,525
|-
|25
|[[Lauraceae]]
|2,500
|}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Растенија]]
[[Категорија:Скриеносеменици| ]]</text>
      <sha1>gslm5wuds5u8t1whfu2n14pf2osaq41</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570357</id>
      <parentid>5570356</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таксономија */</comment>
      <origin>5570357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24274" sha1="rqrjx623vl6ga1f8qfhkz1fcwe11ede" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Magnoliophyta (скриеносемени)
| fossil_range = касна [[Јура (период)|Јура]] - денес
| image =Magnolia_wieseneri.jpg
| image_width = 250п
| image_caption = Цвет од [[магнолија]]
| regnum = [[Растенија]]
| divisio = '''Magnoliophyta'''
| subdivision_ranks = традиционални класи:
| subdivision = 
[[Magnoliopsida]]&amp;nbsp;- дикотиледони растенија&lt;br /&gt;
[[Liliopsida]]&amp;nbsp;- монокотиледони растенија&lt;br /&gt;
}}

'''Скриеносемените (цветни) растенија''' ([[Систематика|научно]]: оддел '''''Magnoliophyta''''', по растението [[магнолија]], уште и '''''Angiospermae''''', од [[Латински јазик|латински]] ''angi'' = затворено, [[Грчки јазик|грчки]] ''sperma'' = семе) сочинуваат оддел или тип во кој спаѓаат [[цвет]]ните [[растенија]], кои воедно се и доминантната форма на растенија на Земјата. Овие растенија се главниот извор на храна за повеќето [[цицачи]] и човекот, како и извор на повеќе материјали и природни производи. Тука се вклучени најмногу [[Грмушка|грмушки]] и [[Тревести растенија|тревести]] растенија, повеќето познати [[Дрво|дрвја]] (освен [[бор (дрво)|бор]]овите и другите [[четинар]]и), како и некои специјализирани растенија од типот на [[сочници]], [[паразит]]и и [[Водно растение|водни растенија]]. Познати се околу 230.000 видови на цветни растенија. Тие доминираат во повеќето копнени [[екосистем]]и. Околу две третини се наоѓаат во тропските региони, каде се во голема опасност од [[изумирање|истребување]] како резултат на човечката дејност. Само околу 1.000 видови се од поголема економска важност, а како хранлив ресурс служат околу 15 видови. 
[[Податотека:Palm fruit , Палма и нејзините плодови.JPG|мини|Палма и нејзините плодови е претставник на монокотиледоните]]
Скриеносемени растенија се наречени поради тоа што нивната семка е заштитена во внатрешните делови на плодот со дебела и црвста обививка, за разлика од голосемените растенија каде што семката не е заштитена со дебела и цврста обвивка, туку се наоѓа залепена на дрвенестите ливчиња на женската [[шишарка]] која што е заштитена со нежно, тенко и привидно крилце за да се заштити при процесот на расејување.

Скриеносемените растенија се делат на монокотиледони и дикотиледони. Одлики на монокотиледоните се: тие имаат 1 котиледон (1 семено ливче), имаат жилест корен, спроводните снопчиња (ксилем и флоем) се расфрлани, имаат паралелна нерватура на лист и имаат трочлен цвет. Примери за монокотиледони се: житни растенија, кокос, урма, банана и слично. Одлики на дикотиледони растенија се: тие имаат 2 котиледона (2 семени ливчиња), имаат осков корен, спроводните снопчиња во вид на прстен, имаат жилеста нерватура на лист и имаат петточлен цвет. Примери за дикотиледони се: грав, леќа, грашок, боранија, краставица, домат и слично.

== Цветот како основно обележје на скриеносемените растенија ==
[[Податотека:Flores.gif|200px|thumb|лево|Различни бои и форми на цветови.]]
[[Податотека:Asteracea poster 3.jpg|200px|thumb|лево|Дванаесет различни цветови на растенија од фамилијата [[главоцветни]] (Asteraceae)]]

:''Повеќе информации во [[Цвет]].''

Карактеристично обележје на скриеносемениците е цветот, чија функција е размножување преку развиток на [[семе]]. Цветот е силно изменет изданок составен од четири основни делови поредени во одделни кругови. Надворешниот круг се состои од чашкини ливчиња (''sepala'') кои обично се зелени. Внатрешниот круг е изграден од венечни ливчиња (''petala'') кои исто така се изменети листови, но најчесто се повпечатливо обоени. Третиот круг го сочинуваат [[Прашник|прашниците]] (''stamen''), односно машкиот дел од цветот кој произведува [[полен]]. Највнатрешниот дел од цветот е женскиот и е претставен со плодните листови (''pistillum''-и) кои се сраснати и образуваат [[плодник]] (''carpellum'').

Семето кај скриеносемениците се развива во [[јајчник]], дел од плодникот кој ги обвива и заштитува овулите што содржат [[Јајце-клетка|јајце-клетки]]. Семето се развива од овулата по [[опрашување]]то и [[оплодување]]то. Овулите и семињата, сепак, не се среќаваат само кај скриеносемениците. Нив ги има и кај [[голосемени]]те растенија. Развитокот на семиња од овулите затворени во јајчник (овариум), кој се зголемува во [[плод]] како што оплоденото семе расте, е единствена одлика за скриеносемениците.

== Еволуција ==
[[Податотека:Никулец на жолт грав.jpg|мини|Никулец на жолт грав (претставник на дикотиледони)]]
Цветот веројатно еволуирал од некоја изумрена голосемена група на растенија која поседувала хермафродитни [[Шишарка|шишарки]] што се опрашувале со помош на [[инсект]]и. Денешните голосеменици најчесто се опрашуваат со ветер ([[анемофилија]]), но кај некои [[фосил]]и постојат индикации за опрашување со инсекти ([[ентомофилија]]).

Во 2019 година, молекуларните испитувања на растенијата ја покажаа нивната еволуција:&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Leebens-Mack|first1=M.|last2=Barker|first2=M.|last3=Carpenter|first3=E.|last4=Deyholos|first4=M. K.|author4-link=Michael Deyholos|last5=Gitzendammer|first5=M. A.|last6=Graham|first6=S.W.|last7=Grosse|first7=I.|last8=Li|first8=Zheng|display-authors=3|year=2019|title=One thousand plant transcriptomes and the phylogenomics of green plants|journal=Nature|volume=574|issue=7780|pages=679–685|bibcode=2019Natur.574..679O|doi=10.1038/s41586-019-1693-2|pmc=6872490|pmid=31645766|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |1= [[Bryophyte]]s  [[File:WWB-0265-127-Polytrichum formosum.png|20px]]
      |label2= [[Tracheophyte]]s
      |sublabel2= vascular plants 
      |2={{clade
         |1=[[Lycophyte]]s [[File:Lycopodium clavatum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-219 (extracted).jpg|50px]]
         |2={{clade
            |1=[[Fern]]s [[File:The ferns of Great Britain, and their allies the club-mosses, pepperworts, and horsetails (Pl. 12) (8516512808).jpg|40px]]
            |label2= [[Spermatophyte]]s 
            |sublabel2= seed plants 
            |2={{clade
               |label1= [[Gymnosperm]]s  
               |sublabel1= conifers and allies 
               |1= [[File:Pinus montesumae tab22 2.jpg|50px]]
               |label2= '''Angiosperms''' 
               |sublabel2= '''flowering plants''' 
               |2= [[File:160 Ranunculus repens.jpg|50px]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1=[[Embryophyte]]s|sublabel1=land plants}}Главните групи на живите скриеносеменици се:&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Guo|first=Xing|date=26 November 2021|title=Chloranthus genome provides insights into the early diversification of angiosperms|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|bibcode=2021NatCo..12.6930G|doi=10.1038/s41467-021-26922-4|pmc=8626473|pmid=34836973|doi-access=free|article-number=6930}}&lt;/ref&gt;{{sfn|APG|2016}}&lt;!------------------- collapsible element containing large cladogram of APG IV phylogeny ---------------&gt;

{| class=&quot;collapsible collapsed&quot; style=&quot;width:100%; border:solid 1px #aaa&quot;
! style=&quot;background:#F0F2F5&quot; |Кладограм од 2016 година, класификација (APG) IV.{{sfn|APG|2016}}
|-
|{{clade|{{clade
   |1=[[Amborellales]] &lt;small&gt;Melikyan, Bobrov &amp; Zaytzeva 1999&lt;/small&gt;
   |2={{clade
      |1=[[Nymphaeales]] &lt;small&gt;Salisbury ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
      |2={{clade
         |1=[[Austrobaileyales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
         |label2=[[Mesangiosperms]]
         |2={{clade
            |1=[[Chloranthales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
            |2={{clade
               |label1=[[Magnoliids]] &lt;!--insert dummy clade for spacing--&gt;
               |1={{clade
                  |1={{clade
                     |1=[[Canellales]] &lt;small&gt;Cronquist 1957&lt;/small&gt;
                     |2=[[Piperales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     }}
                  |2={{clade
                     |1=[[Magnoliales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     |2=[[Laurales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     }}
                  }}
               }}
            |3={{clade
               |1={{clade 
                  |label1=[[Monocots]] &lt;!--insert dummy clade--&gt;
                  |1={{clade
                     |1=[[Acorales]] &lt;small&gt;Link 1835&lt;/small&gt;
                     |2={{clade
                        |1=[[Alismatales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                        |2={{clade
                           |1=[[Petrosaviales]] &lt;small&gt;Takhtajan 1997&lt;/small&gt;
                           |2={{clade
                              |1={{clade
                                 |1=[[Dioscoreales]] &lt;small&gt;Brown 1835&lt;/small&gt;
                                 |2=[[Pandanales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                 }}
                              |2={{clade
                                 |1=[[Liliales]] &lt;small&gt;Perleb 1826&lt;/small&gt;
                                 |2={{clade
                                    |1=[[Asparagales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                                    |label2=[[Commelinids]]
                                    |2={{clade
                                       |1=[[Arecales]] &lt;small&gt;Bromhead 1840&lt;/small&gt;
                                       |2={{clade
                                          |1=[[Poales]] &lt;small&gt;Small 1903&lt;/small&gt;
                                          |2={{clade
                                             |1=[[Zingiberales]] &lt;small&gt;Grisebach 1854&lt;/small&gt;
                                             |2=[[Commelinales]] &lt;small&gt;de Mirbel ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                             }}
                                          }}
                                       }}
                                    }}
                                 }}
                              }}
                           }}
                        }}
                     }}
                  }}
               |2={{clade
                  |1=[[Ceratophyllales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                  |label2=[[Eudicots]]
                  |2=EUDICOTS &lt;!--target keyword that will be substituted by Eudicot subtree (see below)--&gt;
                  }}
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|style=font-size:80%;line-height:80%|label1='''Angiosperms'''|targetA=EUDICOTS|subcladeA={{clade
              |1=[[Ranunculales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
              |2={{clade
                 |1=[[Proteales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |1=[[Trochodendrales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Cronquist 1981&lt;/small&gt;
                    |2={{clade
                       |1=[[Buxales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1996&lt;/small&gt;
                       |label2=[[Core eudicots]]
                       |2={{clade
                          |1=[[Gunnerales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |1=[[Dilleniales]] &lt;small&gt;de Candolle ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                             |label2=[[Superrosids]]
                             |2=SUPERROSIDS
                             |label3=[[Superasterids]]
                             |3=SUPERASTERIDS
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}|targetB=SUPERROSIDS|subcladeB={{clade
              |1=[[Saxifragales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
              |label2=[[Rosids]]
              |2={{clade
                 |1=[[Vitales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |label1=Fabids |sublabel1=(eurosids I)
                    |1={{clade
                       |1=[[Zygophyllales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                       |2={{clade
                          |1={{clade
                             |1=[[Celastrales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Oxalidales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2=[[Malpighiales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                }}
                             }}
                          |2={{clade
                             |1=[[Fabales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Rosales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Cucurbitales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                   |2=[[Fagales]] &lt;small&gt;Engler 1892&lt;/small&gt;
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    |label2=Malvids |sublabel2=(eurosids II)
                    |2={{clade
                       |1={{clade
                          |1=[[Geraniales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          |2=[[Myrtales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          }}
                       |2={{clade
                          |1=[[Crossosomatales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1993&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |1=[[Picramniales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Sapindales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Huerteales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                                   |2={{clade
                                      |1=[[Malvales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                      |2=[[Brassicales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}|targetC=SUPERASTERIDS|subcladeC={{clade
              |1=[[Berberidopsidales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
              |2={{clade
                 |1=[[Santalales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |1=[[Caryophyllales]]
                    |label2=[[Asterids]]
                    |2={{clade
                       |1=[[Cornales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                       |2={{clade
                          |1=[[Ericales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |label1=Lamiids |sublabel1=(euasterids I)
                             |1={{clade
                                |1=[[Icacinales]] &lt;small&gt;Van Tieghem 1900&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Metteniusales]] &lt;small&gt;Takhtajan 1997&lt;/small&gt;
                                   |2={{clade
                                      |1=[[Garryales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
                                      |2={{clade
                                         |1=[[Gentianales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |2=[[Solanales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |3=[[Boraginales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |4=[[Vahliales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                                         |5=[[Lamiales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                                         }}
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             |label2=Campanulids |sublabel2=(euasterids II)
                             |2={{clade
                                |1=[[Aquifoliales]] &lt;small&gt;Senft 1856&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Escalloniales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
                                   |2=[[Asterales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                                   |3={{clade
                                      |1=[[Bruniales]] &lt;small&gt;Dumortier 1829&lt;/small&gt;
                                      |2={{clade
                                         |1=[[Apiales]] &lt;small&gt;Nakai 1930&lt;/small&gt;
                                         |2={{clade
                                            |1=[[Paracryphiales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
                                            |2=[[Dipsacales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                            }}
                                         }}
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}}}
|}
Во 2024 година, Александар Р. Зунтини со соработиниците конструирал дрво на околу 6.000 родови на скриеносеменици, со што се претставени околу 60% од живите родови, а врз основа на анализа на 353 гени од секој вид. Голем дел од филогенезата е потврден со ова..&lt;ref name=&quot;Zuntini-2024&quot;&gt;{{cite journal|last1=Zuntini|first1=Alexandre R.|last2=Carruthers|first2=Tom|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Bailey|first4=Paul C.|last5=Leempoel|first5=Kevin|last6=Brewer|first6=Grace E.|display-authors=etal &lt;!-- 279 authors--&gt;|date=24 April 2024|title=Phylogenomics and the rise of the angiosperms|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=629|issue=8013|pages=843–850|bibcode=2024Natur.629..843Z|doi=10.1038/s41586-024-07324-0|issn=0028-0836|pmc=11111409|pmid=38658746}}&lt;!--images are CC-by-SA--&gt;&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Tree_of_Angiosperm_Phylogeny_2024.jpg|центар|мини|Tree of Angiosperm phylogeny 2024|665x665пкс]]

== Таксономија ==
Најголем дел се евдикоти (75%), монокоти се 23%, и магнолиди се 2% клади. Останатите 5 клади содржат нешто повеќе од 250 видови, односно тоа е помалку од 0.1% од разновидните скриеносеменици, и поделени се на 9 семејства. Овде се дадени 25 најбогати семејства од сите 443,&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html|title=Angiosperm Phylogeny Website (at Missouri Botanical Garden)|last=Stevens|first=P. F.|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120065914/http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/welcome.html|archive-date=20 January 2022|access-date=21 February 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; во кои спаѓаат над 166.000 видови:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+25 најголеми семејства&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot; /&gt;
!Рангирање според големината
!Семејства
!Број на видови
|-
|1
|[[Asteraceae]] или Compositae
|22,750
|-
|2
|[[Orchidaceae]]
|21,950
|-
|3
|[[Fabaceae]] или Leguminosae
|19,400
|-
|4
|[[Rubiaceae]]
|13,150&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|title=Kew Scientist 30|date=October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927005410/https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|archive-date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
|5
|[[Poaceae]] или Gramineae
|10,035
|-
|6
|[[Lamiaceae]] или Labiatae
|7,175
|-
|7
|[[Euphorbiaceae]]
|5,735
|-
|8
|[[Melastomataceae]]
|5,005
|-
|9
|[[Myrtaceae]]
|4,625
|-
|10
|[[Apocynaceae]]
|4,555
|-
|11
|[[Cyperaceae]]
|4,350
|-
|12
|[[Malvaceae]]
|4,225
|-
|13
|[[Araceae]]
|4,025
|-
|14
|[[Ericaceae]]
|3,995
|-
|15
|[[Gesneriaceae]]
|3,870
|-
|16
|[[Apiaceae]] или Umbelliferae
|3,780
|-
|17
|[[Brassicaceae]] или Cruciferae
|3,710
|-
|18
|[[Piperaceae]]
|3,600
|-
|19
|[[Bromeliaceae]]
|3,540
|-
|20
|[[Acanthaceae]]
|3,500
|-
|21
|[[Rosaceae]]
|2,830
|-
|22
|[[Boraginaceae]]
|2,740
|-
|23
|[[Urticaceae]]
|2,625
|-
|24
|[[Ranunculaceae]]
|2,525
|-
|25
|[[Lauraceae]]
|2,500
|}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Растенија]]
[[Категорија:Скриеносеменици| ]]</text>
      <sha1>rqrjx623vl6ga1f8qfhkz1fcwe11ede</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570358</id>
      <parentid>5570357</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Таксономија */</comment>
      <origin>5570358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24311" sha1="srgzl5dnfx4o27i9qehvopbty7xe40x" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = lightgreen
| name = Magnoliophyta (скриеносемени)
| fossil_range = касна [[Јура (период)|Јура]] - денес
| image =Magnolia_wieseneri.jpg
| image_width = 250п
| image_caption = Цвет од [[магнолија]]
| regnum = [[Растенија]]
| divisio = '''Magnoliophyta'''
| subdivision_ranks = традиционални класи:
| subdivision = 
[[Magnoliopsida]]&amp;nbsp;- дикотиледони растенија&lt;br /&gt;
[[Liliopsida]]&amp;nbsp;- монокотиледони растенија&lt;br /&gt;
}}

'''Скриеносемените (цветни) растенија''' ([[Систематика|научно]]: оддел '''''Magnoliophyta''''', по растението [[магнолија]], уште и '''''Angiospermae''''', од [[Латински јазик|латински]] ''angi'' = затворено, [[Грчки јазик|грчки]] ''sperma'' = семе) сочинуваат оддел или тип во кој спаѓаат [[цвет]]ните [[растенија]], кои воедно се и доминантната форма на растенија на Земјата. Овие растенија се главниот извор на храна за повеќето [[цицачи]] и човекот, како и извор на повеќе материјали и природни производи. Тука се вклучени најмногу [[Грмушка|грмушки]] и [[Тревести растенија|тревести]] растенија, повеќето познати [[Дрво|дрвја]] (освен [[бор (дрво)|бор]]овите и другите [[четинар]]и), како и некои специјализирани растенија од типот на [[сочници]], [[паразит]]и и [[Водно растение|водни растенија]]. Познати се околу 230.000 видови на цветни растенија. Тие доминираат во повеќето копнени [[екосистем]]и. Околу две третини се наоѓаат во тропските региони, каде се во голема опасност од [[изумирање|истребување]] како резултат на човечката дејност. Само околу 1.000 видови се од поголема економска важност, а како хранлив ресурс служат околу 15 видови. 
[[Податотека:Palm fruit , Палма и нејзините плодови.JPG|мини|Палма и нејзините плодови е претставник на монокотиледоните]]
Скриеносемени растенија се наречени поради тоа што нивната семка е заштитена во внатрешните делови на плодот со дебела и црвста обививка, за разлика од голосемените растенија каде што семката не е заштитена со дебела и цврста обвивка, туку се наоѓа залепена на дрвенестите ливчиња на женската [[шишарка]] која што е заштитена со нежно, тенко и привидно крилце за да се заштити при процесот на расејување.

Скриеносемените растенија се делат на монокотиледони и дикотиледони. Одлики на монокотиледоните се: тие имаат 1 котиледон (1 семено ливче), имаат жилест корен, спроводните снопчиња (ксилем и флоем) се расфрлани, имаат паралелна нерватура на лист и имаат трочлен цвет. Примери за монокотиледони се: житни растенија, кокос, урма, банана и слично. Одлики на дикотиледони растенија се: тие имаат 2 котиледона (2 семени ливчиња), имаат осков корен, спроводните снопчиња во вид на прстен, имаат жилеста нерватура на лист и имаат петточлен цвет. Примери за дикотиледони се: грав, леќа, грашок, боранија, краставица, домат и слично.

== Цветот како основно обележје на скриеносемените растенија ==
[[Податотека:Flores.gif|200px|thumb|лево|Различни бои и форми на цветови.]]
[[Податотека:Asteracea poster 3.jpg|200px|thumb|лево|Дванаесет различни цветови на растенија од фамилијата [[главоцветни]] (Asteraceae)]]

:''Повеќе информации во [[Цвет]].''

Карактеристично обележје на скриеносемениците е цветот, чија функција е размножување преку развиток на [[семе]]. Цветот е силно изменет изданок составен од четири основни делови поредени во одделни кругови. Надворешниот круг се состои од чашкини ливчиња (''sepala'') кои обично се зелени. Внатрешниот круг е изграден од венечни ливчиња (''petala'') кои исто така се изменети листови, но најчесто се повпечатливо обоени. Третиот круг го сочинуваат [[Прашник|прашниците]] (''stamen''), односно машкиот дел од цветот кој произведува [[полен]]. Највнатрешниот дел од цветот е женскиот и е претставен со плодните листови (''pistillum''-и) кои се сраснати и образуваат [[плодник]] (''carpellum'').

Семето кај скриеносемениците се развива во [[јајчник]], дел од плодникот кој ги обвива и заштитува овулите што содржат [[Јајце-клетка|јајце-клетки]]. Семето се развива од овулата по [[опрашување]]то и [[оплодување]]то. Овулите и семињата, сепак, не се среќаваат само кај скриеносемениците. Нив ги има и кај [[голосемени]]те растенија. Развитокот на семиња од овулите затворени во јајчник (овариум), кој се зголемува во [[плод]] како што оплоденото семе расте, е единствена одлика за скриеносемениците.

== Еволуција ==
[[Податотека:Никулец на жолт грав.jpg|мини|Никулец на жолт грав (претставник на дикотиледони)]]
Цветот веројатно еволуирал од некоја изумрена голосемена група на растенија која поседувала хермафродитни [[Шишарка|шишарки]] што се опрашувале со помош на [[инсект]]и. Денешните голосеменици најчесто се опрашуваат со ветер ([[анемофилија]]), но кај некои [[фосил]]и постојат индикации за опрашување со инсекти ([[ентомофилија]]).

Во 2019 година, молекуларните испитувања на растенијата ја покажаа нивната еволуција:&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Leebens-Mack|first1=M.|last2=Barker|first2=M.|last3=Carpenter|first3=E.|last4=Deyholos|first4=M. K.|author4-link=Michael Deyholos|last5=Gitzendammer|first5=M. A.|last6=Graham|first6=S.W.|last7=Grosse|first7=I.|last8=Li|first8=Zheng|display-authors=3|year=2019|title=One thousand plant transcriptomes and the phylogenomics of green plants|journal=Nature|volume=574|issue=7780|pages=679–685|bibcode=2019Natur.574..679O|doi=10.1038/s41586-019-1693-2|pmc=6872490|pmid=31645766|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;{{clade|{{clade
   |1={{clade
      |1= [[Bryophyte]]s  [[File:WWB-0265-127-Polytrichum formosum.png|20px]]
      |label2= [[Tracheophyte]]s
      |sublabel2= vascular plants 
      |2={{clade
         |1=[[Lycophyte]]s [[File:Lycopodium clavatum - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-219 (extracted).jpg|50px]]
         |2={{clade
            |1=[[Fern]]s [[File:The ferns of Great Britain, and their allies the club-mosses, pepperworts, and horsetails (Pl. 12) (8516512808).jpg|40px]]
            |label2= [[Spermatophyte]]s 
            |sublabel2= seed plants 
            |2={{clade
               |label1= [[Gymnosperm]]s  
               |sublabel1= conifers and allies 
               |1= [[File:Pinus montesumae tab22 2.jpg|50px]]
               |label2= '''Angiosperms''' 
               |sublabel2= '''flowering plants''' 
               |2= [[File:160 Ranunculus repens.jpg|50px]]
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|label1=[[Embryophyte]]s|sublabel1=land plants}}Главните групи на живите скриеносеменици се:&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Guo|first=Xing|date=26 November 2021|title=Chloranthus genome provides insights into the early diversification of angiosperms|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|bibcode=2021NatCo..12.6930G|doi=10.1038/s41467-021-26922-4|pmc=8626473|pmid=34836973|doi-access=free|article-number=6930}}&lt;/ref&gt;{{sfn|APG|2016}}&lt;!------------------- collapsible element containing large cladogram of APG IV phylogeny ---------------&gt;

{| class=&quot;collapsible collapsed&quot; style=&quot;width:100%; border:solid 1px #aaa&quot;
! style=&quot;background:#F0F2F5&quot; |Кладограм од 2016 година, класификација (APG) IV.{{sfn|APG|2016}}
|-
|{{clade|{{clade
   |1=[[Amborellales]] &lt;small&gt;Melikyan, Bobrov &amp; Zaytzeva 1999&lt;/small&gt;
   |2={{clade
      |1=[[Nymphaeales]] &lt;small&gt;Salisbury ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
      |2={{clade
         |1=[[Austrobaileyales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
         |label2=[[Mesangiosperms]]
         |2={{clade
            |1=[[Chloranthales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
            |2={{clade
               |label1=[[Magnoliids]] &lt;!--insert dummy clade for spacing--&gt;
               |1={{clade
                  |1={{clade
                     |1=[[Canellales]] &lt;small&gt;Cronquist 1957&lt;/small&gt;
                     |2=[[Piperales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     }}
                  |2={{clade
                     |1=[[Magnoliales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     |2=[[Laurales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                     }}
                  }}
               }}
            |3={{clade
               |1={{clade 
                  |label1=[[Monocots]] &lt;!--insert dummy clade--&gt;
                  |1={{clade
                     |1=[[Acorales]] &lt;small&gt;Link 1835&lt;/small&gt;
                     |2={{clade
                        |1=[[Alismatales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                        |2={{clade
                           |1=[[Petrosaviales]] &lt;small&gt;Takhtajan 1997&lt;/small&gt;
                           |2={{clade
                              |1={{clade
                                 |1=[[Dioscoreales]] &lt;small&gt;Brown 1835&lt;/small&gt;
                                 |2=[[Pandanales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                 }}
                              |2={{clade
                                 |1=[[Liliales]] &lt;small&gt;Perleb 1826&lt;/small&gt;
                                 |2={{clade
                                    |1=[[Asparagales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                                    |label2=[[Commelinids]]
                                    |2={{clade
                                       |1=[[Arecales]] &lt;small&gt;Bromhead 1840&lt;/small&gt;
                                       |2={{clade
                                          |1=[[Poales]] &lt;small&gt;Small 1903&lt;/small&gt;
                                          |2={{clade
                                             |1=[[Zingiberales]] &lt;small&gt;Grisebach 1854&lt;/small&gt;
                                             |2=[[Commelinales]] &lt;small&gt;de Mirbel ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                             }}
                                          }}
                                       }}
                                    }}
                                 }}
                              }}
                           }}
                        }}
                     }}
                  }}
               |2={{clade
                  |1=[[Ceratophyllales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                  |label2=[[Eudicots]]
                  |2=EUDICOTS &lt;!--target keyword that will be substituted by Eudicot subtree (see below)--&gt;
                  }}
               }}
            }}
         }}
      }}
   }}|style=font-size:80%;line-height:80%|label1='''Angiosperms'''|targetA=EUDICOTS|subcladeA={{clade
              |1=[[Ranunculales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
              |2={{clade
                 |1=[[Proteales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |1=[[Trochodendrales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Cronquist 1981&lt;/small&gt;
                    |2={{clade
                       |1=[[Buxales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1996&lt;/small&gt;
                       |label2=[[Core eudicots]]
                       |2={{clade
                          |1=[[Gunnerales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |1=[[Dilleniales]] &lt;small&gt;de Candolle ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                             |label2=[[Superrosids]]
                             |2=SUPERROSIDS
                             |label3=[[Superasterids]]
                             |3=SUPERASTERIDS
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}|targetB=SUPERROSIDS|subcladeB={{clade
              |1=[[Saxifragales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
              |label2=[[Rosids]]
              |2={{clade
                 |1=[[Vitales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |label1=Fabids |sublabel1=(eurosids I)
                    |1={{clade
                       |1=[[Zygophyllales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                       |2={{clade
                          |1={{clade
                             |1=[[Celastrales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Oxalidales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2=[[Malpighiales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                }}
                             }}
                          |2={{clade
                             |1=[[Fabales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Rosales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Cucurbitales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                   |2=[[Fagales]] &lt;small&gt;Engler 1892&lt;/small&gt;
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    |label2=Malvids |sublabel2=(eurosids II)
                    |2={{clade
                       |1={{clade
                          |1=[[Geraniales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          |2=[[Myrtales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          }}
                       |2={{clade
                          |1=[[Crossosomatales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1993&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |1=[[Picramniales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                             |2={{clade
                                |1=[[Sapindales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Huerteales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                                   |2={{clade
                                      |1=[[Malvales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                      |2=[[Brassicales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}|targetC=SUPERASTERIDS|subcladeC={{clade
              |1=[[Berberidopsidales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
              |2={{clade
                 |1=[[Santalales]] &lt;small&gt;Brown ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                 |2={{clade
                    |1=[[Caryophyllales]]
                    |label2=[[Asterids]]
                    |2={{clade
                       |1=[[Cornales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                       |2={{clade
                          |1=[[Ericales]] &lt;small&gt;von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                          |2={{clade
                             |label1=Lamiids |sublabel1=(euasterids I)
                             |1={{clade
                                |1=[[Icacinales]] &lt;small&gt;Van Tieghem 1900&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Metteniusales]] &lt;small&gt;Takhtajan 1997&lt;/small&gt;
                                   |2={{clade
                                      |1=[[Garryales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
                                      |2={{clade
                                         |1=[[Gentianales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |2=[[Solanales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |3=[[Boraginales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                         |4=[[Vahliales]] &lt;small&gt;Doweld 2001&lt;/small&gt;
                                         |5=[[Lamiales]] &lt;small&gt;Bromhead 1838&lt;/small&gt;
                                         }}
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             |label2=Campanulids |sublabel2=(euasterids II)
                             |2={{clade
                                |1=[[Aquifoliales]] &lt;small&gt;Senft 1856&lt;/small&gt;
                                |2={{clade
                                   |1=[[Escalloniales]] &lt;small&gt;Mart. 1835&lt;/small&gt;
                                   |2=[[Asterales]] &lt;small&gt;Link 1829&lt;/small&gt;
                                   |3={{clade
                                      |1=[[Bruniales]] &lt;small&gt;Dumortier 1829&lt;/small&gt;
                                      |2={{clade
                                         |1=[[Apiales]] &lt;small&gt;Nakai 1930&lt;/small&gt;
                                         |2={{clade
                                            |1=[[Paracryphiales]] &lt;small&gt;Takhtajan ex Reveal 1992&lt;/small&gt;
                                            |2=[[Dipsacales]] &lt;small&gt;de Jussieu ex von Berchtold &amp; Presl 1820&lt;/small&gt;
                                            }}
                                         }}
                                      }}
                                   }}
                                }}
                             }}
                          }}
                       }}
                    }}
                 }}
              }}}}
|}
Во 2024 година, Александар Р. Зунтини со соработиниците конструирал дрво на околу 6.000 родови на скриеносеменици, со што се претставени околу 60% од живите родови, а врз основа на анализа на 353 гени од секој вид. Голем дел од филогенезата е потврден со ова..&lt;ref name=&quot;Zuntini-2024&quot;&gt;{{cite journal|last1=Zuntini|first1=Alexandre R.|last2=Carruthers|first2=Tom|last3=Maurin|first3=Olivier|last4=Bailey|first4=Paul C.|last5=Leempoel|first5=Kevin|last6=Brewer|first6=Grace E.|display-authors=etal &lt;!-- 279 authors--&gt;|date=24 April 2024|title=Phylogenomics and the rise of the angiosperms|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=629|issue=8013|pages=843–850|bibcode=2024Natur.629..843Z|doi=10.1038/s41586-024-07324-0|issn=0028-0836|pmc=11111409|pmid=38658746}}&lt;!--images are CC-by-SA--&gt;&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Tree_of_Angiosperm_Phylogeny_2024.jpg|центар|мини|Tree of Angiosperm phylogeny 2024|665x665пкс]]

== Таксономија ==
Најголем дел се евдикоти (75%), монокоти се 23%, и магнолиди се 2% клади. Останатите 5 клади содржат нешто повеќе од 250 видови, односно тоа е помалку од 0.1% од разновидните скриеносеменици, и поделени се на 9 семејства. Овде се дадени 25 најбогати семејства од сите 443,&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html|title=Angiosperm Phylogeny Website (at Missouri Botanical Garden)|last=Stevens|first=P. F.|year=2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120065914/http://www.mobot.org/mobot/research/apweb/welcome.html|archive-date=20 January 2022|access-date=21 February 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; во кои спаѓаат над 166.000 видови:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+25 најголеми семејства&lt;ref name=&quot;Stevens 2011&quot; /&gt;
!Рангирање според големината
!Семејства
!Број на видови
|-
|1
|[[Asteraceae]] или Compositae
|22,750
|-
|2
|[[Orchidaceae]]
|21,950
|-
|3
|[[Fabaceae]] или Leguminosae
|19,400
|-
|4
|[[Rubiaceae]]
|13,150&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|title=Kew Scientist 30|date=October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927005410/https://www.kew.org/kewscientist/ks_30.pdf|archive-date=27 September 2007}}&lt;/ref&gt;
|-
|5
|[[Poaceae]] или Gramineae
|10,035
|-
|6
|[[Lamiaceae]] или Labiatae
|7,175
|-
|7
|[[Euphorbiaceae]]
|5,735
|-
|8
|[[Melastomataceae]]
|5,005
|-
|9
|[[Myrtaceae]]
|4,625
|-
|10
|[[Apocynaceae]]
|4,555
|-
|11
|[[Cyperaceae]]
|4,350
|-
|12
|[[Malvaceae]]
|4,225
|-
|13
|[[Araceae]]
|4,025
|-
|14
|[[Ericaceae]]
|3,995
|-
|15
|[[Gesneriaceae]]
|3,870
|-
|16
|[[Apiaceae]] или Umbelliferae
|3,780
|-
|17
|[[Brassicaceae]] или Cruciferae
|3,710
|-
|18
|[[Piperaceae]]
|3,600
|-
|19
|[[Bromeliaceae]]
|3,540
|-
|20
|[[Acanthaceae]]
|3,500
|-
|21
|[[Rosaceae]]
|2,830
|-
|22
|[[Boraginaceae]]
|2,740
|-
|23
|[[Urticaceae]]
|2,625
|-
|24
|[[Ranunculaceae]]
|2,525
|-
|25
|[[Lauraceae]]
|2,500
|}

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Растенија]]
[[Категорија:Скриеносеменици| ]]</text>
      <sha1>srgzl5dnfx4o27i9qehvopbty7xe40x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Портланд (Орегон)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62843</id>
    <revision>
      <id>5570114</id>
      <parentid>5534551</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33653" sha1="tia16q08hwd84l1iszm05k0hv3ajwtt" xml:space="preserve">{{Инфокутија за град
| тип				= град
| име                           = Портланд
| официјално име                = Град Портланд
| изворно име                   =City of Portland
| изворно име2                  = 
| друго име1	                = 
| друго име2			= 
| друго име3			= 
| слика                         = Portland_panorama3.jpg
| сл-големина                   = 
| опис                          = Поглед кон центарот на Портланд, спроти реката Виламет
| знаме                         = Flag_of_Portland,_Oregon.svg
| знаме-големина                = 
| знаме-врска                   = 
| грб                           = Seal of Portland, Oregon.svg
| грб-големина                  = 
| грб-врска                     = 
| локација                      = Multnomah_County_Oregon_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Portland_Highlighted.svg
| лок-големина                  = 
| лок-коментар                  = Местоположба на градот во рамките на округот Малтнома во Орегон.
| lat_dir =  | lat_deg = 45° | lat_min =31′  | lat_sec = 12″
| lon_dir =  | lon_deg = 122° | lon_min =40′  | lon_sec = 55″
| временска зона                =[[Тихоокеанска стандардна временска зона|ПСВЗ]]
| вз-лето                       = 
| прекар			= ''Rose City'' (''град на розите'')
| прекар изворно		= 
| прекар2			= 
| прекар2 изворно		= 
| прекар3			= 
| прекар3 изворно		= 
| прекар4			= 
| прекар4 изворно		= 
| мото                          = 
| мото изворно                  = 
| доселување                    = [[1845]]
| основан од                    = 
| основан во                    = [[8 февруари]] [[1851]]
| старо име1			= 
| старо име2			= 
| старо име3			= 
| старо име4			= 
| авто				= 
| празник датум                 = 
| празник име                   = 
| поштенски код                 = 97086-97299
| повикувачки број              = 503/971
| официјална страница           = [http://www.portlandonline.com/ www.portlandonline.com] 
| земја                         = [[САД]]
| поделба-тип1                  = [[Сојузни држави на САД|Сојузна држава]]
| поделба-име1                  = [[Орегон]]
| поделба-тип2                  = 
| поделба-име2                  = 
| поделба-тип3                  = [[Окрузи во Орегон|Окрузи]]
| поделба-име3                  = [[Малтнома (округ во Орегон)|Малтнома]], [[Вашингтон (округ во Орегон)|Вашингтон]], [[Клакмас (округ во Орегон)|Клакамас]]
| поделба-тип4                  = 
| поделба-име4                  = 
| општини                       = 
| административна распределба   = 
| населби                       = 
| градоначалник                 = Чарли Халйз
| власт-тип1                    = 
| власт-име1                    = 
| власт-тип2                    = 
| власт-име2                    = 
| партија                       = 
| површина			= 376.5 
| копно				= 347.9 
| вода				= 28.6
| паркови			= 
| надморска височина            = 15.2
| клима                         = 
| население			= 557.706 
| година на попис1              = [[2008]]
| мажи				= 
| жени				= 
| високо			= 
| средно			= 
| основно			= 
| неписмени			= 
| густина на население          = 1.655.31
| година на попис2              = [[2008]]
| етнички групи                 = 
}}

'''Портланд''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Portland'') — град од регионално значење за северозападниот дел на [[Соединети Американски Држави|САД]] и најголемиот и најнаселен град во американската [[Сојузни држави на САД|сојузна држава]] [[Орегон]]. Во Орегон, тоа е суб-регионално седиште на округот [[Мултомах]], најголемиот округ во Орегон по население. Градот е, исто така, внатрешен пристаништен град во регионот на [[Виламетска долина|долината Виламет]] на северозападниот дел на Тихиот Океан, на сливот на реките [[Виламет]] и [[Колумбија (река)|Колумбија]] во северозападен Орегон. Почнувајќи од 2020 година, Портланд имаше население од 652.503, што го прави 25-ти најнаселен град во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], шести најнаселен на западниот брег и втор најнаселен во северозападниот дел на Тихиот Океан, по [[Сиетл]].&lt;ref&gt;Danver, Steven L., ed. (2013). ''Encyclopedia of Politics of the American West''. CQ Press. pp. 533–34.&lt;/ref&gt; Приближно 2,5 милиони луѓе живеат во градското статистичко подрачје на Портланд (МСА), што го прави 25-то најнаселено подрачје во Соединетите Држави. Неговата комбинирана статистичка област (ЦСА) е рангирана на 19-то место со население од околу 3,2 милиони луѓе. Приближно 47% од населението на Орегон живее во градското подрачје на Портланд.

Именувана по [[Портланд (Мејн)|Портланд, Мејн]],&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.si/books?id=4WjGkuhZyaoC&amp;pg=PA16&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=Creating Portland: History and Place in Northern New England|last=Conforti|first=Joseph A.|date=2007-08-31|publisher=UPNE|isbn=978-1-58465-449-0|language=en}}&lt;/ref&gt; населбата Орегон почнала да се населува во 1830-тите, блиску до крајот на патеката Орегон. Нејзиниот пристап до вода обезбедил удобен транспорт на стоки, а дрвната индустрија била главна сила во раната економија на градот. На почетокот на 20 век, градот имал репутација како еден од најопасните пристанишни градови во светот, центар за организиран криминал и рекет. Откако економијата на градот доживеала индустриски бум за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], неговата лоша репутација почнала да стивнува. Почнувајќи од 1960-тите,&lt;ref name=&quot;Olsen, Polina 2012&quot;&gt;Olsen, Polina (2012). ''Portland in the 1960s: Stories from the Counterculture''. Charleston, South Carolina: The History Press.&lt;/ref&gt; Портланд станал познат по своите растечки прогресивни политички вредности, што му донеле репутација како бастион на контракултурата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://theweek.com/articles/451788/dont-let-portlandia-ruin-portland|title=Don't let Portlandia ruin Portland|work=The Week|language=en|accessdate=2022-04-18}}&lt;/ref&gt;

Градот работи со влада базирана на комисија, водена од градоначалник и четворица комесари, како и Метро, ​​единствената директно избрана организација за планирање на метрополите во Соединетите држави.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2012-03-01/the-only-elected-regional-government-in-the-u-s|title=The Only Elected Regional Government in the U.S.|date=2012-03-01|work=Bloomberg.com|access-date=2022-04-18|language=en}}&lt;/ref&gt; Неговата клима е обележана со топли, суви лета и свежи, дождливи зими. Оваа клима е идеална за одгледување рози, а Портланд е наречен „Град на розите“ повеќе од еден век.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oregonlive.com/living/2020/05/though-the-rose-show-and-garden-contest-are-canceled-the-city-of-roses-is-in-full-bloom.html|title=Though the rose show and garden contest are canceled, the City of Roses is in full bloom|last=Oregonian/OregonLive|first=Samantha Swindler {{!}} The|date=2020-05-31|work=oregonlive|language=en|accessdate=2022-04-18}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

{{Главна|Историја на Портланд (Орегон)}}

=== Пред-историја ===
За време на праисторискиот период, земјата околу Портланд била поплавена по падот на глацијалните брани од езерото Мисула, во она што подоцна ќе стане [[Монтана]]. Овие масивни поплави се случиле за време на последното [[Ледено време|ледено доба]] и ја исполниле долината Виламет со 300 до 400 стапки (91 до 122 метри) вода.&lt;ref&gt;Allen, Burns &amp; Sargent 2009, pp. 175–89.&lt;/ref&gt;

Пред американските доселеници да почнат да пристигнуваат во 1800-тите, земјата била населена многу векови од две групи домородни луѓе [[Чинуки]]-[[Мултомахи|Мултомах]] и [[Клакамас]].&lt;ref&gt;Marschner 2008, p. 187.&lt;/ref&gt; Народот Чинуки што ја населувале земјата првпат бил документиран во 1805 година од [[Мериведер Луис]] и Вилијам Кларк.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.portlandoregon.gov/bps/article/214638|title=Wayback Machine|date=2016-01-01|work=web.archive.org|accessdate=2022-05-08|archive-date=2016-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160101195109/http://www.portlandoregon.gov/bps/article/214638|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; Пред неговото европско населување, сливот на Портланд на долините на реката Колумбија и реката Виламет бил еден од најгусто населените региони на брегот на Тихиот Океан.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Основање ===
[[Податотека:1886 Pioneer Post Office.jpeg|лево|мини|Пионерски суд, 1886 година]]
[[Податотека:Portland Oregon in 1890.gif|лево|мини|Карта на Портланд од 1890 година]]
Голем број пионерски доселеници почнале да пристигнуваат во долината Виламет во 1840-тите преку патеката Орегон, иако животот првично бил центриран во блискиот [[Орегон Сити]]. Потоа се појавила нова населба на десет милји од устието на реката Виламет, приближно на половина пат помеѓу Орегон Сити и [[Форт Ванкувер]] на [[Компанија Хадсон Беј|компанијата Хадсон Беј]]. Оваа заедница првично била наречена „Стамптаун“ или „Расчистеното“ поради многуте дрвја исечени за да се овозможи нејзиниот раст.&lt;ref&gt;Orloff, Chet (2004). &quot;Maintaining Eden: John Charles Olmsted and the Portland Park System&quot;. ''Yearbook of the Association of Pacific Coast Geographers''. '''66''': 114–19.&lt;/ref&gt; Во 1843 година, Вилијам Овертон видел потенцијал во новата населба, но немал средства да поднесе официјално барање за земјиште. За 25 центи, Овертон се согласил да подели половина од локацијата од 640 хектари со Аса Лавџој од [[Бостон]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ohs.org/education/oregonhistory/historical_records/dspDocument.cfm?doc_ID=000128AC-3AC7-1E8B-891B80B0527200A7|title=Oregon History Project|date=2015-11-17|work=web.archive.org|accessdate=2022-05-08|archive-date=2015-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20151117015811/http://www.ohs.org/education/oregonhistory/historical_records/dspDocument.cfm?doc_ID=000128AC-3AC7-1E8B-891B80B0527200A7|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Во 1845 година, Овертон ја продал својата преостаната половина од земјиштето на Френсис В. Петигроув од [[Портланд (Мејн)|Портланд, Мејн]]. И Петигроув и Лавџој сакале да го преименуваат „Стамптаун“ по нивните родни места (Бостон и Портланд). Оваа контроверза била решена со фрлање паричка што Петигроув победил во серија од две од три фрлања, со што му обезбеди на Портланд свој истоименик.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.naosmm.org/confer/port-or/history.html|title=Portland Oregon History|date=2013-07-27|work=web.archive.org|accessdate=2022-05-08|archive-date=2013-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727122038/http://www.naosmm.org/confer/port-or/history.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Монетата користена за оваа одлука, сега позната како Портланд пени, е изложена во седиштето на историското друштво во Орегон. Во времето на неговото вградување на 8 февруари 1851 година, Портланд имал над 800 жители, парна пилана, хотел и весник, ''Weekly Oregonian''. Голем пожар го зафатил центарот на градот во август 1873 година, уништувајќи дваесет блокови на западната страна на Виламет долж улиците Јамхил и Морисон, и предизвикал штета од 1,3 милиони долари,&lt;ref&gt;Scott 1890, p. 160.&lt;/ref&gt; приближно еднаква на 29,4 милиони долари денес. До 1879 година, населението пораснало на 17.500, а до 1890 година пораснало на 46.385 жители.&lt;ref&gt;Loy, William G.; Stuart Allan; Aileen R. Buckley; James E. Meacham (2001). ''Atlas of Oregon''.&lt;/ref&gt; Во 1888 година, градот го изградил првиот челичен мост на западниот брег.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.portlandoregon.gov/archives/article/284506|title=Portland Historical Timeline {{!}} Archives {{!}} The City of Portland, Oregon|work=www.portlandoregon.gov|accessdate=2022-05-08}}&lt;/ref&gt; Во 1889 година, сопругата на Хенри Питок, Џорџија, го основала друштвото на розите во Портланд. Движењето да се направи Портланд „Град на розите“ започнало додека градот се подготвувал за изложбата на стогодишнината на Луис и Кларк во 1905 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oregonlive.com/living/2020/05/though-the-rose-show-and-garden-contest-are-canceled-the-city-of-roses-is-in-full-bloom.html|title=Though the rose show and garden contest are canceled, the City of Roses is in full bloom|last=Oregonian/OregonLive|first=Samantha Swindler {{!}} The|date=2020-05-31|work=oregonlive|language=en|accessdate=2022-05-08}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Portland, Oregon, in 1898 - Herbert A. Hale.jpg|мини|Брегот на Портланд во 1898 година]]
[[Податотека:White Eagle Portland.jpg|мини|Салонот на белиот орел (околу 1910 година), еден од многуте во Портланд кои вршеле нелегални активности како што се рекети за коцкање и проституција]]
Пристапот на Портланд до [[Тихиот Океан]] преку реките Виламет и Колумбија, како и неговиот лесен пристап до земјоделската долина Тулатин преку „Големиот пат Планк“ (патот на актуелната рута 26 на САД), му овозможило на пионерскиот град предност над другите блиски пристаништа, и тој пораснал многу брзо. Портланд останал главното пристаниште на северозападниот дел на Тихиот Океан во поголемиот дел од 19 век, сè до 1890-тите, кога длабокото водно пристаниште во [[Сиетл]] било поврзано со остатокот од копното со железница, овозможувајќи внатрешен пат без навигација на реката Колумбија. Во градот се населиле голем број на [[Јапонија|Јапонци]].

Портланд развил репутација на почетокот на својата историја како [[Пристаниште|пристаништен град]] со цврсти острици и песок.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;John 2012, p. 16.&lt;/ref&gt; Некои историчари го опишале раното основање на градот како „потомок на [[Нова Англија]]; дом на крајот на земјата за прогонетиот мрест на источната етаблирана елита“.&lt;ref&gt;John 2012, p. 10.&lt;/ref&gt; Во 1889 година, весникот ''Орегон'' го нарекол Портланд „нај валкан град во северните држави“, поради нехигиенските канализации и олуци,&lt;ref&gt;MacColl, E. Kimbark (November 1976). ''The Shaping of a City: Business and Politics in Portland, Oregon 1885 to 1915''. Portland, Oregon: The Georgian Press Company.&lt;/ref&gt; и на крајот на 20 век, се сметал за еден од најопасните пристанишни градови во светот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/fodors/top/features/travel/destinations/unitedstates/oregon/portland/fdrs_feat_121_5.html?n=Top%252FFeatures%252FTravel%252FDestinations%252FUnited+States%252FOregon%252FPortland|title=The Shanghai Tunnels - New York Times|work=archive.nytimes.com|accessdate=2022-05-08}}&lt;/ref&gt; Во градот имало голем број салони, бордели, коцкарници и пансиони кои биле населени со рудари по Златната треска во Калифорнија, како и мноштво морнари кои минувале низ пристаништето.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; До почетокот на 20 век, градот ја изгубил својата репутација на „трезен пограничен град“ и стекнал репутација дека е насилен и опасен.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Chandler 2013.&lt;/ref&gt;

=== 20 век ===
[[Податотека:Burnside in 1937 (8516830500).jpg|лево|мини|Улица Бурнсајд, 1937 година]]
Помеѓу 1900 и 1930 година, населението на градот тројно се зголемило од речиси 100.000 на 301.815.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://population.us/or/portland/|title=Portland, OR population|work=population.us|accessdate=2022-05-08}}&lt;/ref&gt; За време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], таму бил сместен „собирен центар“ од кој до 3.676 луѓе со јапонско потекло биле испратени во логори за интернација во внатрешноста на земјата.

Во исто време, Портланд станал озлогласен центар за подземни криминални активности и организиран криминал во 1940-тите и 1950-тите.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://atomicredhead-media.s3.amazonaws.com/wp-content/uploads/2009/07/Ellis-Portland-Vice1.pdf|title=Wayback Machine|work=web.archive.org|accessdate=2022-05-08|archive-date=2016-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20160118095613/http://atomicredhead-media.s3.amazonaws.com/wp-content/uploads/2009/07/Ellis-Portland-Vice1.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Во 1957 година, списанието Лајф објавило статија во која се детализирани историјата на корупцијата и криминалот на владата во градот, особено неговите рекети за коцкање и нелегалните ноќни клубови.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Статијата, која се фокусирала на криминалниот бос Џим Елкинс, станала основа на измислениот филм насловен ''Portland Exposé'' (1957). И покрај сериозен прилив на криминални активности во градот, Портланд уживал во економски и индустриски пораст за време на [[Втората светска војна]]. Градителот на бродови Хенри Џ. Кајзер добил договори за изградба на воени бродови и избрал локации во Портланд и Ванкувер, Вашингтон.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ohs.org/education/oregonhistory/narratives/subtopic.cfm?subtopic_ID=213|title=Oregon History Project|date=2011-06-09|work=web.archive.org|accessdate=2022-05-08|archive-date=2011-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20110609021755/http://www.ohs.org/education/oregonhistory/narratives/subtopic.cfm?subtopic_ID=213|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; За време на ова време, населението на Портланд се зголемило за над 150.000, главно припишувано на регрутирани работници.&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

Во текот на 1960-тите, приливот на [[Хипи-движење|хипи-субкултурата]] почнала да се вкорени во градот во пресрет на растечката [[Контракултура|контракултурна]] сцена во [[Сан Франциско]].&lt;ref name=&quot;Olsen, Polina 2012&quot;/&gt; Градската „Кристална сала за танц“ станала центар за психоделичната култура на градот, додека беа основани задруги за храна и медиуми и радио станици финансирани од слушатели. Во тоа време, исто така, еволуирало големо присуство на социјални активисти, особено во врска со правата на домородните Американци, еколошките каузи и правата на хомосексуалците.&lt;ref&gt;&quot;The 1960s&quot;. ''Oregon Live''. An Oregon Century. Retrieved October 30, 2015.&lt;/ref&gt; До 1970-тите, Портланд добро се етаблирал како прогресивен град и доживеал економски бум во поголемиот дел од деценијата; сепак, забавувањето на пазарот на домување во 1979 година предизвикало значително намалување на побарувачката за градската и државната дрвна индустрија.&lt;ref&gt;&quot;The 1970s&quot;. ''Oregon Live''. An Oregon Century. Retrieved October 30, 2015.&lt;/ref&gt;

== Прекари ==
{{Главна|Прекари на Портланд (Орегон)}}

Најчестиот прекар на Портланд е „Градот на Розите“ (''The City of Roses'')&lt;ref name=&quot;cityrecorder&quot;&gt;[http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&amp;c=cheid City Flower] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090423075247/http://www.portlandonline.com/auditor/index.cfm?a=jbgc&amp;c=cheid |date=2009-04-23 }}. ''City of Portland Auditor's Office - City Recorder Division''.&lt;/ref&gt; кој во 2003 година станал официјален прекар на градот&lt;ref name=&quot;Oreg-June2003&quot;&gt;Stern, Henry (19 јуни 2003). &quot;Name comes up roses for P-town: City Council sees no thorns in picking ‘City of Roses’ as Portland's moniker&quot;. ''[[The Oregonian]]''.&lt;/ref&gt;. Покрај овој прекар се користат и прекарите: „град-пенушка“ (''Stumptown'')&lt;ref name=&quot;endoftheoregontrail&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | publisher = End of the Oregon Trail Interpretive Center | title = From Robin's Nest to Stumptown | url = http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2000-09-01 | archive-url = https://archive.today/20000901050119/http://www.endoftheoregontrail.org/road2oregon/sa33pdx.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;, „град-мост“ (''Bridgetown'')&lt;ref name=&quot;bridgetown&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница | publisher = [[Portland State University]] | title = The Water | url = http://www.pdx.edu/water.html | accessdate = 2006-11-07 | archive-date = 2006-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061031090707/http://www.pdx.edu/water.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; и сл.

== Збратимени градови ==
Портланд е збратимен со следните градови:&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница | title = About Portland's Sister Cities | publisher = Office of Mayor Sam Adams | url = http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | accessdate = 2009-03-18 | archive-date = 2009-06-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090616201710/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49918 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
* {{знамеикона|Israel}} [[Ашкелон]], [[Израел]]
* {{знамеикона|Taiwan}} [[Хаохсиунг]], [[Тајван]]
* {{знамеикона|South Korea}} [[Улсан]], [[Јужна Кореја]]
* {{знамеикона|Zimbabwe}} [[Мутаре]], [[Зимбабве]]
* {{знамеикона|Mexico}} [[Гвадалахара (Халиско)|Гвадалахара]], [[Мексико]]
* {{знамеикона|Russia}} [[Хабаровск]], [[Русија]]
* {{знамеикона|Japan}} [[Сапоро]], [[Јапонија]]
* {{знамеикона|China}} [[Сожуо]], [[Кина]]
* {{знамеикона|Italy}} [[Болоња]], [[Италија]]

Исто така градот има пријателски договор со:
* {{знамеикона|Estonia}} [[Талин]], [[Естонија]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&amp;a=235160 |title=About the Sister City Program |accessdate=2010-01-04 |archive-date=2009-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616235442/http://portlandonline.com/mayor/index.cfm?c=49951&amp;a=235160 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery&gt;
File:Portland or 1897.png|Топографска карта на Портланд од 1897

Image:Portland Max Tunnel.jpg|Метрото во Портланд.
Image:Panorama of Portland, Oregon from atop the KOIN Tower.jpg|Поглед кон реката Виламет.
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Дополнителна литература ==
* C. Abbott, ''Greater Portland: Urban Life and Landscape in the Pacific Northwest''. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2001. ISBN 0-8122-1779-9
* C. Ozawa (Ed.), ''The Portland Edge: Challenges and Successes in Growing Communities''. Washington: Island Press, 2004. ISBN 1-55963-695-5
* [[Chuck Palahniuk]], ''[[Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon]]''.  Crown, 2003.  ISBN 1-4000-4783-8
* [[Stewart Holbrook]], ''The Far Corner''. Comstock Editions, 1952.  ISBN 0-89174-043-0
* E. Kimbark MacColl, ''The Shaping of a City: Business and Politics in Portland, Oregon 1885 to 1915''. Portland: Georgian Press, 1976. {{OCLC|2645815}} {{ASIN|B0006CP2A0}}
* E. Kimbark MacColl, ''The Growth of a City: Power and Politics in Portland, Oregon 1915 to 1950''. Portland: Georgian Press, 1979. ISBN 0-9603408-1-5
* Jewel Lansing, ''Portland: People, Politics, and Power, 1851–2001''.  Oregon State University Press, 2003. ISBN 978-0870715594
* {{Наведена книга|author=MacGibbon, Elma|title=[http://www.secstate.wa.gov/history/publications%5Fdetail.aspx?p=63 Leaves of knowledge]|publisher=Shaw &amp; Borden Co|year=1904}} Elma MacGibbons reminiscences of her travels in the United States starting in 1898, which were mainly in Oregon and Washington. Includes chapter &quot;Portland, the western hub.&quot;
* O'Toole, Randal. [http://www.cato.org/pubs/pas/pa-596.pdf ''Debunking Portland: The City That Doesn't Work'']. ''Policy Analysis. No. 596. Cato Institute, 9 јули 2007. ''

== Наводи ==
{{наводи}}

== Поврзано ==
* [[Орегон]]
* [[Сејлем (Орегон)|Сејлем]]
* [[Список на градови во Соединетите Американски Држави по население]]

== Надворешни врски ==
{{sisterlinks|Portland, Oregon}}
* [http://www.portlandonline.com/ Град Портланд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100710115957/http://www.portlandonline.com/ |date=2010-07-10 }}
** [http://www.portlandmaps.com/ Карта на Портланд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100722074758/http://www.portlandmaps.com/ |date=2010-07-22 }}
** [http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm Криминалистичка карта на Портланд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080915204607/http://www.gis.ci.portland.or.us/maps/police/index.cfm |date=2008-09-15 }}
* [http://www.portlandalliance.com/ Portland Business Alliance - Portland Chamber of Commerce]
* [http://www.travelportland.com/ Туризам во Портал]
* [http://www.platial.com/tinzeroes/map/2221?title=Demolished_Buildings_of_PDX. Карта на урнати згради во Портланд] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080508175057/http://www.platial.com/tinzeroes/map/2221?title=Demolished_Buildings_of_PDX. |date=2008-05-08 }}

{{САД-гео-никулец}}

{{САД-најголеми градови}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Градови во Орегон]]
[[Категорија:Портланд (Орегон)| ]]
[[Категорија:Населени места основани во 1845 година]]</text>
      <sha1>tia16q08hwd84l1iszm05k0hv3ajwtt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Austrian Airlines</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64177</id>
    <revision>
      <id>5570285</id>
      <parentid>5454731</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Одредишта */ Правописна исправка, replaced: блискиот Исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570285</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9064" sha1="qgx2qrdl38shyy224oyjhxc11nkk6am" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=октомври 2009}}
{{Инфокутија за авиокомпанија
|airline = Остриан Ерлајнс 
|logo = Austrian Airlines Boeing 767-3Z9(ER) OE-LAW (China) departing JFK Airport.jpg
|logo_size = 300
|IATA = OS
|ICAO = AUA
|callsign = AUSTRIAN
|parent = 
|subsidiaries=[[Lauda Air]]&lt;br /&gt;[[Austrian Arrows|Tyrolean Airways]]
|founded = 1957
|headquarters = [[Виена]], [[Австрија]]
|key_people = Alfred Ötsch ([[Извршен директор|CEO]])
|hubs = [[Аеродром Виена]]
|frequent_flyer = [[Miles &amp; More]]
|lounge = Senator Lounge, Business Class Lounge
|alliance = [[Star Alliance]]
|fleet_size = 36 (106 Austrian Airlines Group) (2 on order/lease)
|destinations = 133
|website = http://www.austrian.com
}}
[[Податотека:AustrianAirlinesHQ.jpg|thumb|Austrian Airlines building]]
'''Austrian Airlines AG''' (Македонски изговор: ''Остриан Ерлајнс'') е национален авиопревозник на Австрија, со седиште во Виена. Заедно со нејзините регионални партнери: Tyrolean Airways (Austrian Arrows), како и со чартер партнерот Lauda Air, оперира на повеќе од 130 одредишта ширум светот. Главна централа на авиокомпанијата е [[Аеродром Виена|аеродромот во Виена]], со втора помала централа на аеродромот во Инсбрук. Член е на Star Alliance и на Austrian Airlines Group.

== Историја ==
Авиокомпанијата беше основана на 30 септември 1957 година, а првиот лет го оствари на 31 март 1958 година, на релација Виена - Лондон преку Цирих. Austrian Airlines беше формирана со спојување на Air Austria и Austrian Airways. Започна со домашни одредишта на 1 мај 1963 година. Прекуокеанскиот сервис започна на 1 април 1969 година на релација Виена - Њујорк преку Брисел, во соработка со поранешниот Белгиски авиопревозник, Sabena. 
Авиокомпанијата стана член на Star Alliance во 2000 година. Истата година, групацијата ја купи и авиокомпанијата Lauda Air.

== Корпоративен дизајн ==
Дизајнот на логото на Austrian Airlines секогаш бил мешавина од црвена и бела боја. Авионите од 50-тите до 80-тите години на минатиот век беа сребрени на долниот дел од трупот, додека горниот дел беше бел со логото на Austrian Airlines.
Многу специјални дизајни беа употребувани низ текот на времето. По влегувањето во Star Alliance, неколку авиони беа со дизајн на Star Alliance.

== Одредишта ==

Погледни опширно: ''[[Одредишта на Austrian Airlines]]''.

Фокусот на Austrian Airlines е ставен на одредишта кон Источна Европа и Блискиот Исток, најголемиот дел од нив е опериран од подружницата на Austrian, Tyrolean. 
Во 2006 година, во обид да се зачуват околу 51 милиони долари на годишно ниво, Austrian одлучи да ги отстрани од флотата авионите од типот Ербас А330 и Ербас А340. Некои од овие авиони им беа препродадени на Tap Portugal, Swiss и Француските воени сили. Austrian суспендираше неколку прекуокеански одредишта кон источна Азија и Австралија. Летовите до Шангај завршија во текот на 2007 година, додека летовите кон Маврициус, Пукет, Коломбо и Мале завршија во април 2007 година.
Месецот март 2007 беше одбележан со крај на релациите Виена - Сингапур - Мелбурн и Виена - Куала Лумпур - Сиднеј, со што се означи крај на оперирање на патот на кенгурот.

== Флота ==

&lt;gallery&gt;
Податотека:Austrian.airlines.a321-100.oe-lbb.arp.jpg|Ербас А321
Податотека:Cabin of Austrian Airlines De Havilland Canada DHC-8-400 OE-LGO.jpg|Кабина Dash 8-Q400
Податотека:Austrian Airlines Embraer 195 (OE-LWI) @ MAN, June 2016.jpg|alt=|[[Embraer E-Jet семејство|Ембраер 195]]
Податотека:Hamburg Airport Austrian Airlines Airbus A320-214 OE-LBU (DSC04436).jpg|alt=|[[Ербас А320 семејство|Ербас А320]]
&lt;/gallery&gt;
&lt;center&gt;
{| class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse&quot;
|+ '''Austrian Airlines Флота'''
|- bgcolor=lightgrey
!Авион
!Вкупно
!Одредишта
!Забелешки
|-
|[[Ербас А320 семејство|Ербас A319-114]]
|7
|кратки и средни одредишта
|
|-
|[[Ербас А320 семејство|Ербас A320-214]]
|6 [http://www.forbes.com/markets/feeds/afx/2008/01/03/afx4489107.html] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081206194601/http://www.forbes.com/markets/feeds/afx/2008/01/03/afx4489107.html |date=2008-12-06 }}
|кратки и средни одредишта
|
|-
|[[Ербас А320 семејство|Ербас A321-111/211]]
|6
|кратки и средни одредишта
|
|-
|[[Боинг 737|Боинг 737-600]]
|1
|кратки и средни одредишта
|поранешен авион на Lauda Air
|-
|[[Боинг 737|Боинг 737-700]]
|2
|кратки и средни одредишта
|поранешен авион на Lauda Air
|- 
|[[Боинг 737|Боинг 737-800]]
|7
|кратки и средни одредишта
| 
|-
|[[Боинг 767|Боинг 767-300ER]]
|6
|Прекуокеански одредишта&lt;br /&gt;Канада(YYZ), Кина (PEK), Индија (DEL, BOM), Соединети Американски Држави (JFK, ORD)   
|
|-
|[[Боинг 777|Боинг 777-200ER]]
|4
|Прекуокеански одредишта&lt;br /&gt; Јапонија (NRT), Тајланд (BKK), Соединети Американски Држави (IAD)
|
|-
!Вкупно
|align=center|36&lt;br /&gt;
|
|
|}
&lt;/center&gt;

== Инциденти и несреќи ==

* На [[5 јануари]] [[2004]] година, авион од типот [[Фокер 70]] беше принуден да слета во близина на аеродромот во [[Минхен]]. Инцидентот помина само со три полесно повредени патници.
* На [[17 септември]] [[1984]] година, авион од типот Swearingen при процедура на слетување на [[Аеродром Виена|аеродромот во Виена]], леташе на неприспособена висина, премнгу ниско, при што слета неколку стотини метри пред почетокот на пистата. 8 патници и 2 членови на екипажот беа полесно повредени.
* На [[26 септември]] [[1960]] година, авион од типот Vickers Viscount се урна при процедура на слетување на аеродромот Шереметјево во [[Москва]]. 31 патник од вкупно 37 загинаа.

== Погледни исто така ==
* [[Аеродром Виена]]

== Надворешни врски ==
* [http://www.austrian.com/ Официјална страница на Austrian Airlines] 
* [http://www.austrianairlines.co.at/eng официјална страница на Austrian Airlines Group] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100105161257/http://www.austrianairlines.co.at/eng |date=2010-01-05 }}
* [http://en.wienerborse.at/quote/?ISIN=AT0000620158&amp;TYPE=P берзански информации за Austrian Airlines] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080424053714/http://en.wienerborse.at/quote/?ISIN=AT0000620158&amp;TYPE=P |date=2008-04-24 }}
{{Ризница-врска|Austrian Airlines}}

[[Категорија:Авиопревозници од Европа]]
[[Категорија:Авиопревозници од Австрија]]
[[Категорија:Луфтханза]]</text>
      <sha1>qgx2qrdl38shyy224oyjhxc11nkk6am</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Струмица</title>
    <ns>14</ns>
    <id>64773</id>
    <revision>
      <id>5569635</id>
      <parentid>5569577</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="gco4w1pz9zt895u65hqb66a2zxn9bqb" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Strumica}}

[[Категорија:Струмица]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Струмица]]</text>
      <sha1>gco4w1pz9zt895u65hqb66a2zxn9bqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тотемизам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68288</id>
    <revision>
      <id>5569805</id>
      <parentid>5156724</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</comment>
      <origin>5569805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2160" sha1="pfjffqtoimn4jubg8l3vg65808g51zl" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=ноември 2009}}
[[Податотека:Totem poles.jpg|мини|десно|250п|[[Тотем]], во Стенли паркот, [[Ванкувер]], [[Канада]]]]

'''Тотемизам''' потекнува од зборот ''тотем'' што на јазикот на [[индијанци|северноамериканските индијанци]] значи ''сродство (предок).''
Самиот збор укажува дека постоело верување дека одредена група луѓе потекнува (е во сродство) од некое животно, растение или некој предмет. 
Изборот на тотемот зависел од начинот на кој групата се стекнувала со средства за живот. Кај оние кои се занимавале со риболов, рибите или некое друго водно животно претставувале тотем (крокодил, морска птица) 
Кај тотемизмот, тотемското животно не е предмет на обожување поради своите природни особини, туку поради силите (духот) кое се сметало дека е внатре во него.

== Надворешни врски ==
* [http://www.starstuffs.com/animal_totems/ Animal Totems] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181117025443/http://www.starstuffs.com/animal_totems/ |date=2018-11-17 }}
{{рв|Totem poles|Тотеми}}

[[Категорија:Американски староседелци]]
[[Категорија:Антропологија]]
[[Категорија:Религија]]
[[Категорија:Религијата во Северна Америка]]

[[ca:Tòtem]]
[[cs:Totem]]
[[da:Totem]]
[[de:Totem]]
[[el:Τοτέμ]]
[[eo:Totemo]]
[[es:Tótem]]
[[fa:توتم]]
[[fi:Toteemi]]
[[fr:Totem]]
[[he:טוטם]]
[[ja:トーテム]]
[[ku:Totem]]
[[nl:Totem]]
[[no:Totem]]
[[pl:Totem (religia)]]
[[pt:Totem]]
[[sv:Totem]]
[[zh:圖騰]]</text>
      <sha1>pfjffqtoimn4jubg8l3vg65808g51zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Бангладеш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>69033</id>
    <revision>
      <id>5569638</id>
      <parentid>5569451</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:13:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Бангладеш]] на [[Категорија:Религијата во Бангладеш]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="255" sha1="c74h0np49njl6ka6v39nbqhrx0jl42p" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Bangladesh}}

[[Категорија:Бангладеш]]
[[Категорија:Религијата по земја|Бангледеш]]
[[Категорија:Религијата во Азија|Бангладеш]]</text>
      <sha1>c74h0np49njl6ka6v39nbqhrx0jl42p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Ерусалим</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74272</id>
    <revision>
      <id>5569694</id>
      <parentid>4738717</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Ерусалим]] → [[Категорија:Религијата во Ерусалим]]</comment>
      <origin>5569694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="84" sha1="n47dfk503habkvwalidke1rec2x792j" xml:space="preserve">{{Катпов}}
[[Категорија:Религијата во Ерусалим]]</text>
      <sha1>n47dfk503habkvwalidke1rec2x792j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Ерусалим</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74273</id>
    <revision>
      <id>5569693</id>
      <parentid>5568833</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Ерусалим]] на [[Категорија:Религијата во Ерусалим]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="ne2g1hpiuzlxfya6uzzik1kgg657mys" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Jerusalem}}

[[Категорија:Ерусалим]]
[[Категорија:Религија по град|Ерусалим]]
[[Категорија:Религијата во Израел]]</text>
      <sha1>ne2g1hpiuzlxfya6uzzik1kgg657mys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Ерусалим</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74274</id>
    <revision>
      <id>5569696</id>
      <parentid>4780916</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Ерусалим]] → [[Категорија:Религијата во Ерусалим]]</comment>
      <origin>5569696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="auulqrn98zx28ed8a4nyd1hq93rdrik" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{Ризница-врска|Christianity in Jerusalem}}

[[Категорија:Религијата во Ерусалим]]
[[Категорија:Христијанството во Израел|*Ерусалим]]
[[Категорија:Христијанство по град|Ерусалим]]</text>
      <sha1>auulqrn98zx28ed8a4nyd1hq93rdrik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Јудаизам во Ерусалим</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74287</id>
    <revision>
      <id>5569695</id>
      <parentid>4738720</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Ерусалим]] → [[Категорија:Религијата во Ерусалим]]</comment>
      <origin>5569695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="9hs4ck7cdlg229pt30e636jimh06omx" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата во Ерусалим]]</text>
      <sha1>9hs4ck7cdlg229pt30e636jimh06omx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Париз</title>
    <ns>14</ns>
    <id>75781</id>
    <revision>
      <id>5569710</id>
      <parentid>4230333</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Париз]] → [[Категорија:Религијата во Париз]]</comment>
      <origin>5569710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="9av24zt33p1d9iiq2xaog2xo23rbfyn" xml:space="preserve">{{рв|Churches in Paris}}
{{Ризница-врска|Churches in Paris}}

[[Категорија:Цркви во Франција|Париз]]
[[Категорија:Згради и градби во Париз]]
[[Категорија:Знаменитости во Париз]]
[[Категорија:Цркви по град|Париз]]
[[Категорија:Религијата во Париз]]</text>
      <sha1>9av24zt33p1d9iiq2xaog2xo23rbfyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Соѕвездие</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77295</id>
    <revision>
      <id>5570281</id>
      <parentid>5524641</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Стар Близок Исток */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток (2)</comment>
      <origin>5570281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66549" sha1="t2zlvi1lfyi59532ta8kfv7lw85mwbx" xml:space="preserve">{{Multiple image|perrow=2/2|total_width=300|image1=Orion constellation - Prodromus astronomiae 1690 (5590584).jpg|image2=Book of the Fixed Stars Auv0333 Orion.jpg|image3=Orion IAU.svg|image4=OrionCC.jpg|footer=&lt;div&gt;
Четири погледи на соѕвездието [[Орион (соѕвездие)|Орион]]:
* Горе: Барокен цртеж на Орион од [[Јоханес Хевелиј]]{{'}} ѕвезден атлас [[Prodromus Astronomiae#Firmamentum Sobiescianum|''Firmamentum Sobiescianum'']], покажувајќи ги ѕвездите како што би изгледале на набљудувач кој гледа надолу кон имагинарна небесна сфера однадвор (лево); и илустрација од средновековниот персиски астрономски текст [[Книга на неподвижни ѕвезди]] (десно)
* Долу: Современа карта на Орион од [[Меѓународен астрономски сојуз|МАС]] (лево); и фотографија од ноќното небо со нацртани линии (десно)
&lt;/div&gt;}}
'''Соѕвездие''' — област на [[Небесна сфера|небесната сфера]] во која група видливи [[Ѕвезда|ѕвезди]] формираат [[Астеризам|воочена шема]] или преглед, типично претставувајќи животно, митолошки субјект или нежив објект.&lt;ref name=&quot;oxforddic2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/constellation|title=Definition of constellation|work=Oxford English Dictionary|archive-url=https://web.archive.org/web/20130102014231/http://oxforddictionaries.com/definition/english/constellation|archive-date=2 January 2013|accessdate=2 August 2016}}&lt;/ref&gt;

Првите соѕвездија најверојатно биле разгледувани во [[праисторија]]та. Луѓето ги користеле за да раскажат приказни за нивните верувања, искуства, [[Митови за создавањето|создавање]], [[мит]]ологија. Различни култури и земји измислиле свои соѕвездија, од кои некои траеле до почетокот на 20 век пред денешните соѕвездија да бидат меѓународно признати. Препознавањето на соѕвездијата значително се променило со текот на времето. Многумина се промениле по големина или форма. Некои станале популарни, за да некои паднат во нејасност. Некои биле ограничени на една култура или нација. Именувањето соѕвездија, исто така, им помогнало на астрономите и навигаторите полесно да ги идентификуваат ѕвездите.&lt;ref name=&quot;britannica1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britannica.com/science/constellation|title=Constellation &amp;#124; Definition, Origin, History, &amp; Facts &amp;#124; Britannica|date=5 March 2024}}&lt;/ref&gt;

Дванаесет (или тринаесет) древни соѕвездија припаѓаат на [[зодијак]]от (кои се преплетуваат на [[еклиптика]]та, по која поминуваат [[Сонце]]то, [[Месечина]]та и [[Планета|планетите]]). Потеклото на зодијакот останува историски неизвесно; нејзините [[Астрологија|астролошки]] поделби станале истакнати {{Околу}} 400 п.н.е. во [[Вавилонска астрономија|вавилонската]] или калдејската астрономија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Britton|first=John P.|date=2010|title=Studies in Babylonian lunar theory: part III. The introduction of the uniform zodiac|journal=Archive for History of Exact Sciences|volume=64|issue=6|pages=617–63|doi=10.1007/S00407-010-0064-Z|jstor=41134332|quote=[T]he zodiac was introduced between −408 and −397 and probably within a very few years of −400.}}&lt;/ref&gt; Соѕвездијата се појавуваат во западната култура преку Грција и се спомнати во делата на [[Хесиод]], Евдокс и Арат. Традиционалните 48 соѕвездија, составени од зодијакот и уште 36 (денес 38, по поделбата на [[Брод Арго (соѕвездие)|Брод Арго]] на три соѕвездија) се наведени од [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]], грчко-римски астроном од [[Александрија]], Египет, во неговиот ''Алмагест''. Создавањето соѕвездија било предмет на обемна [[мит]]ологија, особено во ''[[Метаморфози (Овидиј)|Метаморфозите]]'' на латинскиот поет [[Овидиј]]. Соѕвездијата на далечното [[Јужна небесна полутопка|јужно небо]] биле додадени од 15 век до средината на 18 век кога европските истражувачи почнале да патуваат на [[Јужна Полутопка|јужната полутопка]]. Поради римскиот и европскиот пренос, секое соѕвездие има латинско име.

Во 1922 година, [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] (МАС) формално го прифатил современиот список од [[Список на соѕвездија|88&amp;nbsp;соѕвездија]], а во 1928 година ги усвоилофицијалните граници на соѕвездијата кои заедно ја покриваат целата небесна сфера.&lt;ref name=&quot;IAU1928&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=v3XvAAAAMAAJ|title=Délimitation scientifique des constellations|last=Delporte|first=Eugène|publisher=[[International Astronomical Union]]|year=1930}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/startales1d.html#delporte|title=Star Tales: The final 88|last=Ridpath|first=Ian|year=2018}}&lt;/ref&gt; Секоја дадена точка во [[Небесен координатен систем|небесниот координатен систем]] лежи во едно од современите соѕвездија. Некои [[Ѕвездени ознаки и имиња|астрономски системи за именување]] го вклучуваат соѕвездието каде што е пронајден даден небесен објект за да ја пренесе неговата приближна местоположба на небото. [[Флемстидово означување|Флемстидовото означување]] на ѕвезда, на пример, се состои од број и генитивна форма на името на соѕвездието.

Другите модели на ѕвезди или групи наречени [[Астеризам|астеризми]] не се соѕвездија според формалната дефиниција, туку се користат и од набљудувачите за навигација на ноќното небо. Астеризмите може да бидат неколку ѕвезди во едно соѕвездие или може да делат ѕвезди со повеќе од едно соѕвездие. Примери за астеризми вклучуваат големата мечка во соѕвездието [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]].&lt;ref name=&quot;DOCdb2018&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.docdb.net/show_object.php?id=saucepan|title=DOCdb Deep Sky Observer's Companion – the online database|accessdate=21 September 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SoftBisque2018&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bisque.com/tom/asterisms/list.asp|title=A Complete List of Asterisms|archive-url=https://web.archive.org/web/20120929040705/http://www.bisque.com/tom/asterisms/list.asp|archive-date=29 September 2012|accessdate=21 September 2018}}&lt;/ref&gt;

== Терминологија ==
Зборот ''соѕвездие'' доаѓа од доцнолатинскиот термин {{Јаз|la|cōnstellātiō}}, што може да се преведе како „збир на ѕвезди“; стапил во употреба на [[средноанглиски јазик]] во текот на 14 век.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etymonline.com/word/constellation|title=constellation &amp;#124; Origin and meaning of constellation by Online Etymology Dictionary|work=www.etymonline.com}}&lt;/ref&gt; [[Старогрчки јазик|Старогрчкиот]] збор за соѕвездие е [[wiktionary:ἄστρον|ἄστρον]] (''астрон''). Овие термини историски се однесуваат на кој бил препознатлив модел на ѕвезди чиј изглед е поврзан со митолошки ликови или суштества, животни или предмети поврзани со земјата. Со текот на времето, меѓу европските астрономи, соѕвездијата станале јасно дефинирани и широко препознатливи. Во 20 век, [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] (МАС) признал [[Список на соѕвездија|88&amp;nbsp;соѕвездија]].&lt;ref name=&quot;oxforddicastro&quot;&gt;{{Наведено списание|title=Constellation|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095633860|journal=Oxford Dictionary of Astronomy|access-date=26 July 2019}}&lt;/ref&gt;

Соѕвездието или ѕвездата што никогаш не заоѓа под [[хоризонт]]от кога се гледа од одредена [[географска ширина]] на Земјата се нарекува околуполарна ѕвезда. Од [[Северен Пол|Северниот]] или [[Јужен Пол|Јужниот]] Пол, сите соѕвездија јужно или северно од [[Небесен екватор|небесниот екватор]] се кружни. Во зависност од дефиницијата, екваторијалните соѕвездија може да ги вклучат оние што се наоѓаат помеѓу деклинациите 45° север и 45° јужно,  или оние кои минуваат низ опсегот на деклинација на [[еклиптика]]та (или [[зодијак]]от) кој се движи помеѓу [[Северен Повратник|23,5°&amp;nbsp;север]] и [[Јужен Повратник|23,5°&amp;nbsp;југ]].&lt;ref name=&quot;Norton14th&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Norton's Star Atlas|last=Norton|first=Arthur P.|year=1959|page=1}}&lt;/ref&gt;

Ѕвездите во соѕвездијата можат да се појават една до друга на небото, но тие обично се наоѓаат на различни растојанија од Земјата. Бидејќи секоја ѕвезда има свое независно движење, сите соѕвездија полека ќе се менуваат со текот на времето. По десетици до стотици илјади години, познатите линии на нивните местоположби ќе станат непрепознатливи.&lt;ref name=&quot;marc&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://spaceplace.nasa.gov/review/dr-marc-space/constellations.html|title=Do Constellations Ever Break Apart or Change?|publisher=NASA|archive-url=https://web.archive.org/web/20111013075228/http://spaceplace.nasa.gov/review/dr-marc-space/constellations.html|archive-date=13 October 2011|accessdate=27 November 2014}}&lt;/ref&gt; Астрономите можат да ги предвидат контурите на минатото или идните соѕвездија со мерење на заеднички правилни движења на поединечни ѕвезди &lt;ref name=&quot;Koupelis2007&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/inquestofunivers00koup/page/369|title=In Quest of the Universe|last=Koupelis|first=Theo|last2=Kuhn|first2=Karl F.|date=2007|publisher=Jones &amp; Bartlett Publishers|isbn=978-0-7637-4387-1|page=369|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; преку точна [[астрометрија]] &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Fundamentals of Astrometry|last=Kovalevsky|first=Jean|last2=Seidelmann|first2=P. Kenneth|date=2004|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-64216-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;c1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Soffel|first=M|last2=Klioner|first2=S. A|last3=Petit|first3=G|last4=Wolf|first4=P|last5=Kopeikin|first5=S. M|last6=Bretagnon|first6=P|last7=Brumberg|first7=V. A|last8=Capitaine|first8=N|last9=Damour|first9=T|year=2003|title=The IAU 2000 Resolutions for Astrometry, Celestial Mechanics, and Metrology in the Relativistic Framework: Explanatory Supplement|journal=The Astronomical Journal|volume=126|issue=6|pages=2687–706|arxiv=astro-ph/0303376|bibcode=2003AJ....126.2687S|doi=10.1086/378162}}&lt;/ref&gt; и нивните [[Радијална брзина|радијални брзини]] со астрономска спектроскопија.&lt;ref name=&quot;IAUInfBull91_c1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iau.org/static/publications/IB91.pdf|title=Resolution C1 on the Definition of a Spectroscopic &quot;Barycentric Radial-Velocity Measure&quot;. Special Issue: Preliminary Program of the XXVth GA in Sydney, July 13–26, 2003 Information Bulletin n° 91.|date=July 2002|publisher=IAU Secretariat|page=50|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.iau.org/static/publications/IB91.pdf|archive-date=2022-10-09|accessdate=28 September 2017}}&lt;/ref&gt;

88-те соѕвездија признаени од МАС како и оние од културите низ историјата се замислени фигури и форми добиени од моделите на ѕвездите на набљудуваното небо.&lt;ref&gt;''What Are the Constellations?'', University of Wisconsin, http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/extra/constellations.html&lt;/ref&gt; Голем број на официјално признати соѕвездија се засноваат на имагинацијата на античките, блискоисточните и медитеранските митологии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://nautil.us/blog/forest-for-the-treeswhy-we-recognize-faces--constellations|title=Forest for the Trees – Why We Recognize Faces &amp; Constellations|date=19 May 2014|publisher=Nautilus Magazine|accessdate=3 February 2020|archive-date=2021-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028143559/https://nautil.us/blog/forest-for-the-treeswhy-we-recognize-faces--constellations|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Stars: A New Way to See Them|last=Rey|first=H. A.|date=1954|publisher=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|isbn=978-0547132808}}&lt;/ref&gt; Некои од овие приказни се смета дека се однесуваат на појавата на соѕвездијата, на пр. атентатот на Орион од страна на Скорпија, нивните соѕвездија се појавуваат во спротивно време од годината.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://starwalk.space/en/news/constellations-southern-hemisphere|title=Best Constellations Season-by-Season: Southern Hemisphere|date=2023-06-22|work=Star Walk|language=en|accessdate=2024-06-24}}&lt;/ref&gt;

== Набљудување ==
 
[[Податотека:Celestial_chart_(asterisms_and_areas)_(esp).png|мини|На шпански јазик табела со ѕвезди со испрекината линија што покажува зодијак]]
Положбите на соѕвездијата се менуваат во текот на годината поради [[ноќ]]та на Земјата што се јавува на постепено различни делови од [[Земјина орбита|земјината орбита]] околу Сонцето. Додека [[Земјино вртење|Земјата се врти]] кон исток, се смета дека [[Небесна сфера|небесната сфера]] се врти на запад, со ѕвезди кои кружат спротивно од стрелките на часовникот околу северната поларна ѕвезда и во насока на стрелките на часовникот околу јужната поларна ѕвезда.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://amazingsky.net/2016/08/19/the-moving-stars-of-the-southern-hemisphere/|title=The Moving Stars of the Southern Hemisphere|last=Dyer|first=Alan|date=2016-08-19|work=The Amazing Sky|language=en|accessdate=2024-06-24}}&lt;/ref&gt;

Поради [[Осен наклон|осниот наклон]] на Земјата од 23,5°, зодијакот е распределен подеднакво низ полутопките (по еклиптиката), приближувајќи се на [[Голема кружница|голем круг]]. Хороскопски соѕвездија на северното небо се [[Риби (соѕвездие)|Риби]], [[Овен (соѕвездие)|Овен]], [[Бик (соѕвездие)|Бик]], [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]], [[Рак (соѕвездие)|Рак]] и [[Лав (соѕвездие)|Лав]]. На јужното небо се [[Девица (соѕвездие)|Девица]], [[Вага (соѕвездие)|Вага]], [[Скорпија (соѕвездие)|Скорпија]], [[Стрелец (соѕвездие)|Стрелец]], [[Јарец (соѕвездие)|Јарец]] и [[Водолија (соѕвездие)|Водолија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/audubonsocietyfi00char/page/134/mode/2up|title=The Audubon Society Field Guide to the Night Sky|last=Chartrand|first=Mark R.|date=1991|publisher=A.&amp;nbsp;A. Knopf|isbn=978-0-679-73354-6|location=New York|pages=134-162, 405-420}}&lt;/ref&gt; {{Efn|Астролошкиот знак одговараат на периодот на „невидливоста“ на соѕвездието поради преминот на Сонцето.}} Зодијакот се појавува директно над главата од географски широчини од 23,5°&amp;nbsp;север до 23,5°&amp;nbsp;југ, во зависност од годишното време. Во лето, еклиптиката се појавува повисоко во текот на денот и пониско во текот на ноќта, додека во зима е обратното, за двете полутопки.

Поради наклонетоста на [[Сончев Систем|Сончевиот систем]] од 60°, [[Галактичка рамнина|галактичката рамнина]] на [[Млечен Пат|Млечниот Пат]] е наклонета за 60° од еклиптиката,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.universetoday.com/148178/the-solar-system-has-a-second-plane-where-objects-orbit-the-sun/|title=The Solar System has a second plane where objects orbit the Sun|last=Sutter|first=Paul M.|date=2020-10-09|work=Universe Today|language=en-US|accessdate=2024-07-05}}&lt;/ref&gt; помеѓу Бик и Близнаци (север) и Скорпија и Стрелец (југ и во близина на кој може да се наоѓа Галактичкото Средиште). Се смета дека галаксијата минува низ [[Орел (соѕвездие)|Орел]] (близу небесниот екватор) и северните соѕвездија [[Лебед (соѕвездие)|Лебед]], [[Касиопеја (соѕвездие)|Касиопеја]], [[Персеј (соѕвездие)|Персеј]], [[Кочијаш (соѕвездие)|Кочијаш]] и [[Орион (соѕвездие)|Орион]] (близу [[Бетелгез]]), како и [[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] (близу небесниот екватор) и јужните соѕвездија [[Крма]], [[Едро (соѕвездие)|Едро,]] [[Јужен Крст (соѕвездие)|Јужен Крст]], [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]], [[Јужен Триаголник (соѕвездие)|Јужен Триаголник]] и [[Олтар (соѕвездие)|Олтар]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

=== Северната полутопка ===
{{Главна|Северна небесна полутопка}}
[[Северница]], позната како поларна ѕвезда, е приближниот центар на северната небесна полутопка. Тоа е дел од [[Мала Мечка (соѕвездие)|Мала Мечка]], што го сочинува крајот на рачката на Малата Мечка.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

Од географските широчини од околу 35° северно, во јануари, [[Голема Мечка (соѕвездие)|Голема Мечка]] се појавува на североисток, додека Касиопеја е северозападно. На запад се Риби (над хоризонтот) и Овен. На југозапад [[Кит (соѕвездие)|Кит]] е во близина на хоризонтот. Високо и на југ се Орион и Бик. На југоисток над хоризонтот е [[Големо Куче (соѕвездие)|Големо Куче]]. Над и на исток од Орион се појавуваат [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]]: исто така на исток (и постепено поблиску до хоризонтот) се Рак и Лав. Покрај Бик над глава се појавуваат Персеј и Кочијаш.

Од истата географска широчина, во јули, Касиопеја (ниско на небото) и [[Кефеј (соѕвездие)|Кефеј]] се појавуваат на североисток. Голема Мечка сега е на северозапад. [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] е високо на запад. Девицата е на запад, со Вага југозападно и Скорпија на југ. Стрелец и Јарец се југоисточни. Лебед (што го содржи [[Северен Крст]]) е на исток. [[Херкул (соѕвездие)|Херкул]] е високо на небото заедно со [[Северна Круна (соѕвездие)|Северна Круна]]. 
[[Податотека:Pole01-eng.svg|мини| Јужен Крст во [[Јужен Крст (соѕвездие)|истоименото соѕвездие]] и „Јужните покажувачи“ на [[Кентаур (соѕвездие)|Кентаур]] може да се искористат за да се пронајде јужната поларна ѕвезда, Сигма Октант.]]

=== Јужната полутопка ===
{{Главна|Јужната небесна полутопка}}
Јануарските соѕвездија ги вклучуваат [[Сликар (соѕвездие)|Сликар]] и [[Мрежичка (соѕвездие)|Мрежичка]] (во близина на Мала Водна Змија и Маса, соодветно).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.constellation-guide.com/constellations-by-month/january-constellations/|title=January Constellations|work=Constellation Guide|accessdate=2024-06-24}}&lt;/ref&gt;

Во јули може да се видат Ара (во непосредна близина на Јужен Триаголник) и Скорпија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.constellation-guide.com/constellations-by-month/july-constellations/|title=July Constellations|work=Constellation Guide|accessdate=2024-06-24}}&lt;/ref&gt;

Соѕвездијата во близина на поларната ѕвезда ги вклучуваат  [[Камелеон (соѕвездие)|Камелеон]], [[Рајска Птица (соѕвездие)|Рајска Птица]] и Јужен Триаголник (во близина на Кентаур), [[Паун (соѕвездие)|Паун]], [[Мала Водна Змија (соѕвездие)|Мала Водна Змија]] и [[Маса (соѕвездие)|Mаса]].

Сигма Октант е најблиската ѕвезда што се приближува до јужниот пол, но е слаба на ноќното небо. Така, полот може да се триаголира со користење на соѕвездието Јужен Крст, како и ѕвездите [[Алфа Кентаур|Алфа]] и Бета Кентаур (околу 30° спротивно од стрелките на часовникот од Јужен Крст) на соѕвездието Кентаур (случај над Јужен Крст).

== Историја на раните соѕвездија ==

=== Пештер Ласко ===
Се претпоставува дека 17.000 години старите пештерски слики кои се наоѓаат во [[Ласко (пештера)|Ласко]], јужна Франција, прикажуваат ѕвездени соѕвездија како Бик, Орионовиот Појас и Плејадите. Сепак, ова мислење не е општо прифатено помеѓу научниците.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Rappenglück|first=M.|year=1997|title=The Pleiades in the &quot;Salle des Taureaux&quot;, grotte de Lascaux. Does a rock picture in the cave of Lascaux show the open star cluster of the Pleiades at the Magdalénien era (ca 15.300 BC?&quot;|journal=Astronomy and Culture|page=217|bibcode=1997ascu.conf..217R}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Cunningham|first=D.|date=2011|title=The Oldest Maps of the World: Deciphering the Hand Paintings of Cueva de El Castillo Cave in Spain and Lascaux in France|journal=Midnight Science|volume=4|page=3}}&lt;/ref&gt;

=== Месопотамија ===
Впишани камења и глинени табли за пишување од [[Месопотамија]] (во денешен Ирак) кои датираат од 3000 п.н.е. го обезбедуваат најраниот општо прифатен доказ за идентификација на соѕвездијата од страна на човештвото.&lt;ref name=&quot;Rogers&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rogers|first=J. H|year=1998|title=Origins of the ancient constellations: I. The Mesopotamian traditions|journal=Journal of the British Astronomical Association|volume=108|page=9|bibcode=1998JBAA..108....9R}}&lt;/ref&gt; Се смета дека најголемиот дел од месопотамиските соѕвездија биле создадени во релативно краток интервал од околу 1300 до 1000 п.н.е. Месопотамиските соѕвездија се појавиле подоцна преку класичните грчки соѕвездија.&lt;ref name=&quot;Greek Constellations 2007&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Schaefer|first=Bradley E.|date=2006|title=The Origin of the Greek Constellations|journal=Scientific American|volume=295|issue=5|pages=96–101|bibcode=2006SciAm.295e..96S|doi=10.1038/scientificamerican1106-96|pmid=17076089}}&lt;/ref&gt;

=== Стар Близок Исток ===
[[Податотека:Babylonian_tablet_recording_Halley's_comet.jpg|мини|Вавилонска плоча која пишува за [[Халеева Комета|Халеевата комета]] во 164 п.н.е]]
Најстарите вавилонски каталози на ѕвезди и соѕвездија датираат од почетокот на [[Бронзено време|средното бронзено време]], особено текстовите ''на Трите ѕвезди'' и MUL.APIN проширена и ревидирана верзија базирана на попрецизно набљудување од околу 1000 п.н.е. Меѓутоа, многубројните [[Сумерски јазик|сумерски имиња]] во овие каталози сугерираат дека тие се граделе на постари, но инаку недоверливи [[сумер]]ски традиции од [[Бронзено време|раното бронзено време]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://members.westnet.com.au/Gary-David-Thompson/page11-4.html|title=History of the Constellations and Star Names – D.4: Sumerian constellations and star names?|date=21 April 2015|work=Gary D. Thompson|archive-url=https://web.archive.org/web/20150907050519/http://members.westnet.com.au/Gary-David-Thompson/page11-4.html|archive-date=7 September 2015|accessdate=30 August 2015}}&lt;/ref&gt;

Класичниот Зодијак е ревизија на нововавилонските соѕвездија од 6 век п.н.е. Грците ги усвоиле вавилонските соѕвездија во 4 век п.н.е. Дваесет соѕвездија на Птолемеј се од стариот Близок Исток. Други десет имаат исти соѕвездија, но со различни имиња.&lt;ref name=&quot;Greek Constellations 20072&quot;&gt;{{cite journal|last1=Schaefer|first1=Bradley E.|date=2006|title=The Origin of the Greek Constellations|url=https://archive.org/details/sim_scientific-american_2006-11_295_5/page/96|journal=Scientific American|volume=295|issue=5|pages=96–101|bibcode=2006SciAm.295e..96S|doi=10.1038/scientificamerican1106-96|pmid=17076089}}&lt;/ref&gt;

Библискиот научник Е.В. Булинџер интерпретирал некои од суштествата споменати во книгите на [[Езекил (библиска книга)|Езекиел]] и [[Откровение на Јован|Откровението]] како средни знаци на четири четвртини од Зодијакот,&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Zxb1CQAAQBAJ|title=The Witness of the Stars|last=E. William Bullinger|publisher=eKitap Projesi|year=2015|isbn=978-963-527-403-1}}{{Мртва_врска|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=pLy-IAAACAAJ|title=The Real Meaning of the Zodiac|last=Dennis James Kennedy|date=June 1989|publisher=Coral Ridge Ministries Media, Inc.|isbn=978-1-929626-14-4}}&lt;/ref&gt; со Лавот како [[Лав (хороскопски знак)|Лав]], Бикот како [[Бик (хороскопски знак)|Бик]], Човекот кој го претставува [[Водолија (хороскопски знак)|Водолија]], и Орелот стои за [[Скорпија (хороскопски знак)|Шкорпија]].&lt;ref name=&quot;Allen1899&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=vWDsybJzz7IC|title=Star Names: Their Lore and Meaning|last=Richard H. Allen|date=2013|publisher=Courier Corp.|isbn=978-0-486-13766-7}}&lt;/ref&gt; Библиската [[Јов (библиска книга)|Книга на Јов]], исто така, упатува на голем број соѕвездија, вклучувајќи го и {{Јаз|he|עיש}} {{Јаз|he-Latn|‘Ayish}} &quot;биер&quot;, {{Јаз|he|כסיל}} {{Јаз|he-Latn|chesil}} „будала“ и {{Јаз|he|כימה}} {{Јаз|he-Latn|chimah}} „куп“ (Јов 9:9, 38:31–32), преведен како „Арктур, Орион и Плејади“ од библијата на кралот Јаков, но ''„Ајиш'' „биер“ всушност одговара на Голема Мечка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.blueletterbible.org/kjv/gen/1/1/s_1001|title=H5906 - ʿayiš - Strong's Hebrew Lexicon (KJV)|work=Blue Letter Bible}}&lt;/ref&gt; Терминот ''Мацарот'' {{Јаз|he|מַזָּרוֹת}}, преведено како ''венец од круни'', е ''хапакс легоменон'' во Јов 38:32, и може да се однесува на зодијачките соѕвездија.

=== Класична антика ===
[[Податотека:Astronomical_Ceiling,_Tomb_of_Senenmut_MET_DT207429.jpg|мини|Египетска ѕвездена карта и деканален часовник, од таванот на гробницата на Сенмут, {{Околу|1473 п.н.е.}}]]
Постојат единствено ограничени информации за старогрчките соѕвездија, а некои фрагментарни докази се пронајдени во ''Дела и денови'' на грчкиот поет [[Хесиод]], кој ги спомнал „небесните тела“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Lorimer|first=H. L.|date=1951|title=Stars and Constellations in Homer and Hesiod|journal=The Annual of the British School at Athens|volume=46|pages=86–101|doi=10.1017/S0068245400018359}}&lt;/ref&gt; Грчката астрономија во суштина го усвоила постариот вавилонски систем во [[Хеленистички период|хеленистичкиот период]], првпат воведен во Грција од Евдокс од Книд во 4 век п.н.е. Оригиналната работа на Евдокс е изгубена, но преживеала како версификација од Аратус, која датира од 3 век п.н.е. Најкомплетните постоечки дела кои се занимаваат со митското потекло на соѕвездијата се на хеленистичкиот писател наречен псевдо-Ератостен и на раниот римски писател со стил псевдо- Хигин. Основата на западната астрономија како што се учи за време на [[Доцна антика|доцната антика]] и до [[Ран нов век|раниот современ период]] е ''Алмагест'' од [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]], напишан во 2 век.

Во Птоломејското Кралство, родната египетска традиција на антропоморфни фигури ги претставувала планетите, ѕвездите и различните соѕвездија.&lt;ref name=&quot;Marshall Clagett 1995, p. 111&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/bub_gb_8c10QYoGa4UC|title=Ancient Egyptian Science: Calendars, clocks, and astronomy|last=Marshall Clagett|publisher=American Philosophical Society|year=1989|isbn=978-0-87169-214-6}}&lt;/ref&gt; Некои од нив биле комбинирани со грчките и вавилонските астрономски системи кои кулминирале во Зодијакот на Дендера; останува нејасно кога се случило тоа, но повеќето биле сместени за време на римскиот период помеѓу 2 и 4 век од нашата ера. Најстариот познат приказ на зодијакот што ги прикажува сите денес познати соѕвездија, заедно со некои оригинални египетски соѕвездија, декани и [[Планета|планети]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=xznqw5EkOCMC|title=Zodiac of Dendera, epitome. (Exhib., Leic. square)|last=Denderah|year=1825}}&lt;/ref&gt; Птоломејовиот ''Алмагест'' останал стандардна дефиниција за соѕвездијата во средновековниот период и во Европа и во исламската астрономија.

=== Античка Кина ===
{{Повеќе|Кинески соѕвездија|Кинеска астрономија}}
[[Податотека:Su_Song_Star_Map_1.JPG|десно|мини| Карта на кинеските соѕвездија со цилиндрична проекција (Су Сонг)]]
Античка Кина имала долга традиција на набљудување на небесните феномени.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=jfQ9E0u4pLAC&amp;pg=PA171|title=Mathematics and the Sciences of the Heavens and the Earth|last=Needham|first=Joseph|date=1959|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0521058018|series=Science and Civilisation in China|volume=3|page=171}}&lt;/ref&gt; Неспецифични кинески имиња на ѕвезди, подоцна категоризирани во дваесет и осумте дворци, биле пронајдени на коските на пророштвото од Ањанг, кои датираат од средната династија Шанг. Овие соѕвездија се едни од најважните набљудувања на кинеското небо, посведочени од 5 век п.н.е. Паралелите со најраните вавилонски (сумерски) каталози на ѕвезди сугерираат дека древниот кинески систем не настанал независно.&lt;ref name=&quot;sun&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=87lvBoFi8A0C|title=The Chinese Sky During the Han: Constellating Stars and Society|last=Xiaochun Sun|last2=Jacob Kistemaker|publisher=Brill|year=1997|isbn=978-90-04-10737-3}}&lt;/ref&gt;

Три школи за класична кинеска астрономија во периодот на [[Хан (династија)|Ханската династија]] им се припишуваат на астрономите од претходниот период на завојуваните држави. Соѕвездијата на трите училишта биле споени во еден систем од Чен Жуо, астроном од 3 век (период на трите кралства). Работата на Чен Жуо е изгубена, но информациите за неговиот систем на соѕвездија преживеале во записите од периодот на династијата Танг, особено од Кутан Ксида. Најстарата кинеска ѕвездена карта датира од тој период и била зачувана како дел од ракописите на Дунхуанг. Домородната кинеска астрономија процветала за време на [[Сунг (династија)|династијата Сунг]], а за време на [[Јуен (династија)|династијата Јуен]] станала сè под влијание на средновековната исламска астрономија.&lt;ref name=&quot;sun&quot;/&gt; Бидејќи во овој период се подготвувале карти на повеќе научни линии, тие се сметале за посигурни.&lt;ref name=&quot;Selin2008&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kt9DIY1g9HYC&amp;pg=PA2022|title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures|last=Selin|first=Helaine Elise|date=2008|publisher=Springer Science &amp; Business Media|isbn=978-1-4020-4559-2|page=2022}}&lt;/ref&gt;

Добро позната карта од периодот на Сунг е астрономската карта Сужоу, која била подготвена со резби на ѕвезди на планисферата на кинеското небо на камена плоча; тоа е направено прецизно врз основа на набљудувања, и ја покажува суперновата од 1054 година во Бик.

Под влијание на европската астрономија за време на доцната [[Минг (династија)|династија Минг]], графиконите прикажувале повеќе ѕвезди, но ги задржале традиционалните соѕвездија. Новонабљудуваните ѕвезди биле вградени како дополнителна на старите соѕвездија на јужното небо, кои не ги прикажувале традиционалните ѕвезди забележани од древните кинески астрономи. Дополнителни подобрувања биле направени за време на подоцнежниот дел од династијата Минг од Ксу Гуангки и Јохан Адам Шал фон Бел, германскиот језуит и бил забележан во Чунгжен Лишу (Календриски трактат за периодот Чунгжен, 1628 година). Традиционалните кинески карти на ѕвезди инкорпорирале 23 нови соѕвездија со 125 ѕвезди од јужната полутопка на небото врз основа на знаењето за западните ѕвездени карти; со ова подобрување, кинеското небо било интегрирано со светската астрономија.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures|last=Sun|first=Xiaochun|date=1997|publisher=Kluwer Academic Publishers|isbn=978-0-7923-4066-9|editor-last=Helaine Selin|pages=910}}&lt;/ref&gt;

== Рана современа астрономија ==
Историски гледано, потеклото на соѕвездијата на северното и јужното небо е јасно различно. Повеќето северни соѕвездија датираат од антиката, со имиња базирани главно на класични грчки легенди. Доказите за овие соѕвездија преживеале во форма на [[Ѕвездена карта|ѕвездени карти]], чија најстара претстава се појавува на статуата позната како Фарнески атлас, заснована можеби на каталогот на ѕвезди на грчкиот астроном [[Хипарх]].&lt;ref name=&quot;Bradley2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Schaefer|first=Bradley E.|date=May 2005|title=The epoch of the constellations on the Farnese Atlas and their origin in Hipparchus's lost catalogue|url=http://www.phys.lsu.edu/farnese/JHAFarneseProofs.pdf|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=36/2|issue=123|pages=167–19|bibcode=2005JHA....36..167S|doi=10.1177/002182860503600202|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.phys.lsu.edu/farnese/JHAFarneseProofs.pdf|archive-date=2022-10-09}}&lt;/ref&gt; Јужните соѕвездија се посовремени пронајдоци, понекогаш како замена за древните соѕвездија (на пр. [[Брод Арго (соѕвездие)|Брод Арго]]). Некои јужни соѕвездија имале долги имиња кои биле скратени на поупотребливи форми; на пр. Мува Australis станало едноставно Мува.

Некои од раните соѕвездија никогаш не биле универзално прифатени. Ѕвездите честопати биле групирани во соѕвездија различно од различни набљудувачи, а произволните граници на соѕвездија често доведувале до збунетост за тоа на кое соѕвездие припаѓа небесното тело. Пред астрономите да ги исцртаат прецизните граници (почнувајќи од 19 век), соѕвездијата генерално се појавувале како лошо дефинирани области на небото.&lt;ref name=&quot;Norton2nd&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Norton's Star Atlas|last=Norton|first=Arthur P.|year=1919|page=1}}&lt;/ref&gt; Денес тие ги следат официјално прифатените назначени линии на [[Ректасцензија|десно искачување]] и [[Деклинација (астрономија)|деклинација]] врз основа на оние дефинирани од Бенџамин Гулд во [[Епоха (астрономија)|епохата]] 1875.0 во неговиот каталог на ѕвезди ''Уранометрија Аргентина''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.optcorp.com/edu/articleDetailEDU.aspx?aid=2195|title=Astronomical Epoch|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724193348/http://www.optcorp.com/edu/articleDetailEDU.aspx?aid=2195|archive-date=24 July 2011|accessdate=16 July 2010}}&lt;/ref&gt;

Ѕвездениот атлас „Уранометрија“ на [[Јохан Бајер]] од 1603 година доделил ѕвезди на поединечни соѕвездија и ја формализирал поделбата со доделување низа грчки и латински букви на ѕвездите во секое соѕвездие. Овие денес се познати како [[Бајерово означување|Бајерови ознаки]].&lt;ref name=&quot;Swerdlow1986&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Swerdlow|first=N. M.|date=August 1986|title=A Star Catalogue Used by Johannes Bayer|journal=Journal for the History of Astronomy|volume=17|issue=5|pages=189–97|bibcode=1986JHA....17..189S|doi=10.1177/002182868601700304}}&lt;/ref&gt; Следните ѕвездени атласи довеле до развој на денешните прифатени современи соѕвездија.

=== Потекло на јужните соѕвездија ===
[[Податотека:Southern_Celestial_Map_of_Mestre_João_Faras.gif|десно|мини| Скица на јужното небесно небо од португалскиот астроном Жоао Фарас (1 мај 1500 година)]]
[[Податотека:Planisphæri_cœleste.jpg|мини| [[Ѕвездена карта|Небесна карта]] од златното доба на холандската картографија, од холандскиот картограф Фредерик де Вит]]
Јужното небо, под [[Деклинација (астрономија)|деклинација]] од околу -65°, било само делумно каталогизирано од древните Вавилонци, Египќани, Грци, Кинези и персиски астрономи од северот. Сознанието дека шарите на северните и јужните ѕвезди се разликуваат потекнува од класичните писатели, кои ја опишуваат, на пример, африканската експедиција нарачана од египетскиот фараон Нечо II во в. 600 п.н.е. и оние на [[Ханон Морепловецот]] во в. 500 п.н.е.

Историјата на јужните соѕвездија не е јасна. Различни групи и различни имиња биле предложени од различни набљудувачи, некои одразуваат национални традиции или дизајнирани да промовираат различни спонзори. Јужните соѕвездија биле важни од 14 до 16 век, кога морнарите ги користеле ѕвездите за небесна пловидба. Италијанските истражувачи кои забележале нови јужни соѕвездија се Андреа Корсали, [[Антонио Пигафета]] и [[Америго Веспучи]].

Многу од 88-те соѕвездија препознаени од МАС во овој регион првпат се појавиле на небесните глобуси развиени кон крајот на 16 век од Петар Планциј, главно врз основа на набљудувањата на холандските морепловци Питер Дирксзон Кејзер &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hogg|first=Helen Sawyer|date=1951|title=Out of Old Books (Pieter Dircksz Keijser, Delineator of the Southern Constellations)|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=45|page=215|bibcode=1951JRASC..45..215S}}&lt;/ref&gt; и Фредерик де Хаутман.&lt;ref&gt;Knobel, E. B. (1917). ''On Frederick de Houtman's Catalogue of Southern Stars, and the Origin of the Southern Constellations''. (''Monthly Notices of the Royal Astronomical Society'', Vol. 77, pp.&amp;nbsp; 414–32)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Elly Dekker|Dekker, Elly]] (1987). ''Early Explorations of the Southern Celestial Sky''. (''Annals of Science'' 44, pp.&amp;nbsp; 439–70)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Elly Dekker|Dekker, Elly]] (1987). ''On the Dispersal of Knowledge of the Southern Celestial Sky''. (''Der Globusfreund'', 35–37, pp.&amp;nbsp; 211–30)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Verbunt, Frank; van Gent, Robert H. (2011). ''Early Star Catalogues of the Southern Sky: De Houtman, Kepler (Second and Third Classes), and Halley''. (''Astronomy &amp; Astrophysics'' 530)&lt;/ref&gt; Тие станале широко познати преку [[Небесна картографија|ѕвездениот атлас]] на [[Јохан Бајер]], ''Уранометрија'' од 1603 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/bayer-southern.html|title=Johann Bayer's southern star chart|last=Ian Ridpath|work=Star Tales}}&lt;/ref&gt; Уште 14 биле создадени во 1763 година од францускиот астроном [[Никола Луј де Лакај]], кој исто така го поделил древното соѕвездие Брод Арго на три; овие нови фигури се појавиле во неговиот каталог со ѕвезди, објавен во 1756 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/lacaille.html|title=Lacaille's southern planisphere of 1756|last=Ian Ridpath|work=Star Tales}}&lt;/ref&gt;

Неколку современи предлози не преживеале. Француските астрономи Пјер Лемоние и Жозеф Лаланд, на пример, предложиле соѕвездија кои некогаш биле популарни, но оттогаш биле исфрлени. Северното соѕвездие Quadrans Muralis преживеало во 19 век (кога неговото име било прикачено на метеорскиот дожд Квадрантид), но денес е поделено помеѓу [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] и [[Змеј (соѕвездие)|Змеј]].

=== 88 современи соѕвездија ===
{{Главна|Список на соѕвездија}}
Список од 88 соѕвездија бил направен за МАС во 1922 година. Грубо се заснова на традиционалните грчки соѕвездија наведени од Птоломеј во неговиот ''Алмагест'' во 2 век и делото на Аратус ''Феномени'', со рани современи модификации и дополнувања (најважното воведување соѕвездија кои ги покриваат деловите на јужното небо непознати за Птоломеј) од Петрус Планциј (1592, 1597/98 и 1613), Јоханес Хевелиј (1690) и Николас Луј де Лакај (1763),&lt;ref name=&quot;iau-const&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.iau.org/public/themes/constellations/|title=The Constellations|publisher=IAU – [[International Astronomical Union]]|accessdate=29 August 2015|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604014156/http://www.iau.org/public/constellations/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/constellations1.html|title=Constellation names, abbreviations and sizes|last=Ian Ridpath|accessdate=30 August 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/almagest.html|title=Star Tales – The Almagest|last=Ian Ridpath|accessdate=30 August 2015}}&lt;/ref&gt; кои вовеле четиринаесет нови соѕвездија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/startales1d.html#lacaille|title=Nicolas Louis de Lacaille at the Cape|last=Ian Ridpath|accessdate=4 July 2022}}&lt;/ref&gt; Лакај ги проучувал ѕвездите на јужната полутопка од 1751 до 1752 година од [[’Рт на Добрата Надеж|’Ртот на Добрата Надеж]], кога се вели дека забележал повеќе од 10.000 ѕвезди користејќи [[Рефрактор|рефракционен телескоп]] со отвор од {{Convert|0.5|in|mm}}.

Во 1922 година, Хенри Норис Расел направил список од 88 соѕвездија со кратенки од три букви за нив.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/iaulist1.html|title=The original names and abbreviations for constellations from 1922|accessdate=31 January 2010}}&lt;/ref&gt; Сепак, овие соѕвездија немале јасни граници меѓу нив. Во 1928 година, МАС формално ги прифатил 88-те современи соѕвездија, со соседни граници &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/boundaries.html|title=Constellation boundaries.|accessdate=24 May 2011}}&lt;/ref&gt; по должината на вертикалните и хоризонталните линии на [[Ректасцензија|десно воздигнување]] и [[Деклинација (астрономија)|деклинација]] развиени од [[Ежен Жозеф Делпорт|Ежен Делпорт]], кои заедно ја покриваат целата небесна сфера;&lt;ref name=&quot;Lachièze-ReyLuminet2001&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=0ZFXiNn62ZEC&amp;pg=PA80|title=Celestial Treasury: From the Music of the Spheres to the Conquest of Space|last=Marc Lachièze-Rey|last2=Jean-Pierre Luminet|last3=Bibliothèque Nationale de France. Paris|date=2001|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80040-2|page=80}}&lt;/ref&gt; овој список конечно бил објавен во 1930 година. Каде што е можно, овие современи соѕвездија обично ги делат имињата на нивните грчко-римски претходници, како што се Орион, Лав или Скорпија. Целта на овој систем е мапирање на површина, односно поделба на небесната сфера на соседни полиња. Од 88 современи соѕвездија, 36 лежат претежно на северното небо, а другите 52 претежно на јужното.&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Податотека:Emu_public.jpg|алт=The Emu in the sky – a constellation defined by dark clouds rather than by stars. The head of the emu is the Coalsack with Crux directly above. Scorpius is to the left.| ''[[Ему]] на небото''- соѕвездие дефинирано со темни облаци наместо со ѕвезди. Главата на ему е во Јагленова Торба со Јужен Крст директно горе. Скорпија е лево.
Податотека:Coricancha_museum_marker_graphically_explaining_the_Inca_astronomical_system.jpg|алт=Inca dark cloud constellations in the Mayu (Celestial River), or the Milky Way; Crux is above Yutu, while the eyes of the Llama are Alpha and Beta Centauri.|Соѕвездија на темни облаци на Инките во Мају (Небесна река) или Млечниот Пат; Јужен Крст е над Јуту, додека очите на Лама се [[Алфа Кентаур|Алфа]] иБета Кентаур.
&lt;/gallery&gt;Границите развиени од Делпорт користеле податоци кои потекнуваат од епохата [[Епоха (астрономија)|B1875.0]], кога Бенџамин А. Гулд првпат го дал својот предлог да се назначат граници за небесната сфера,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/gould.html|title=Benjamin Apthorp Gould and the ''Uranometria Argentina''|last=Ian Ridpath|work=Star Tales}}&lt;/ref&gt; предлог на кој Делпорт ја засновал својата работа. Последица на овој ран датум е што поради [[прецесија]]та на [[Рамноденица|рамнодениците]], границите на современата ѕвездена карта, како што е епохата [[Епоха (астрономија)|J2000]], веќе се малку искривени и веќе не се совршено вертикални или хоризонтални.&lt;ref&gt;A.C. Davenhall &amp; S.K. Leggett, [http://cdsarc.u-strasbg.fr/ftp/cats/VI/49/constell.pdf &quot;A Catalogue of Constellation Boundary Data&quot;], (Centre de Donneés astronomiques de Strasbourg, February 1990).&lt;/ref&gt; Овој ефект ќе се зголемува со текот на годините и вековите што доаѓаат.

=== Симболи ===
Соѕвездијата немаат официјални симболи, иако оние од еклиптиката може да ги земат знаците на зодијакот.&lt;ref&gt;For example, in the ''Nautical Almanac and Astronomical Ephemeris for the year 1833'' (Board of Admiralty, London)&lt;/ref&gt; Повремено се објавуваат симболи за другите современи соѕвездија, како и за постарите кои сè уште се појавуваат во современата номенклатура.&lt;ref&gt;Peter Grego (2012) ''The Star Book: Stargazing Throughout the Seasons in the Northern Hemisphere''. F+W Media.&lt;/ref&gt;

== Соѕвездија на темни облаци ==
[[Податотека:Milkyway360-hemispheres-32k m14-g1 Clouds.jpg|thumb|center|upright=3|Млечниот Пат гледан од Земјата, со истакнати темни карактеристики означени со бело, како и истакнати [[Ѕвездено јато|ѕвездени облаци]] означени со црно]]

Големиот расцеп, серија темни дамки на Млечниот Пат, е највидлив на јужното небо.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.space.com/7270-great-week-milky.html|title=A Great Week to See the Milky Way|last=Rao|first=Joe|date=11 September 2009|publisher=Space|accessdate=22 July 2024}}&lt;/ref&gt; Некои култури забележале облици во овие закрпи. Припадниците на цивилизацијата на [[Царство на Инките|Инките]] идентификувале различни темни области или [[Темна маглина|темни маглини]] на Млечниот Пат како животни и го поврзале нивниот изглед со сезонските дождови.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astronomy.pomona.edu/archeo/andes/inca.nightsky.html|title=Night sky|work=Astronomy.pomona.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20101216041003/http://www.astronomy.pomona.edu/archeo/andes/inca.nightsky.html|archive-date=16 December 2010|accessdate=12 March 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Dearborn|first=D.S.P.|last2=White|first2=R.E.|date=1983|title=The 'Torreon' of Machu Picchu as an Observatory|journal=Archaeoastronomy|volume=14|issue=5|page=S37|bibcode=1983JHAS...14...37D}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Echoes of the Ancient Skies|last=Krupp|first=Edwin|date=1994|publisher=Dover Publications, Inc.|isbn=978-0486428826|location=Mineola|pages=47–51}}&lt;/ref&gt; Австралиската абориџинска астрономија, исто така, ги опишала соѕвездијата на темни облаци, а најпознатото е „ему на небото“ чија глава е формирана од Јагленова Торба, темна маглина, наместо ѕвездите.&lt;ref name=&quot;Bordeleau2013&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NSu5BAAAQBAJ&amp;pg=PA124|title=Flags of the Night Sky: When Astronomy Meets National Pride|last=Bordeleau|first=André G.|publisher=Springer Science &amp; Business Media|year=2013|isbn=978-1-4614-0929-8|pages=124–}}&lt;/ref&gt;

==Соѕвездието како мотив мо уметноста==
* „Соѕвездија“ - поетска збирка на францускиот писател [[Андре Бретон]] од 1959 година.&lt;ref&gt;„Андре Бретон (био-библиографски летопис)“, во: Андре Бретон, ''Рајот не е наполно загубен''. Скопје: Култура, 1989, стр. 103.&lt;/ref&gt;
* „Плејади“ - песна на полскиот поет [[Јарослав Ивашкјевич]].&lt;ref&gt;''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 58.&lt;/ref&gt;
* „Големата кола“ - песна на полската поетеса [[Марија Павликовска-Јасножевска]].&lt;ref&gt;''Savremena poljska poezija''. Beograd: Nolit, 1964, стр. 70.&lt;/ref&gt;
* „Земско соѕвездие“ (''Земаљско сазвежђе'') - песна на српскиот поет [[Васко Попа]].&lt;ref&gt;Vasko Popa, ''Pesme''. Beograd: Bigz, 1978, стр. 161.&lt;/ref&gt;

==Белешки==
{{белешки}}

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Соѕвездија}}
{{ѕвезден систем}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Соѕвездија| ]]
[[Категорија:Историја на астрономијата]]
[[Категорија:Концепти во астрономијата]]</text>
      <sha1>t2zlvi1lfyi59532ta8kfv7lw85mwbx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орион (соѕвездие)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77500</id>
    <revision>
      <id>5570278</id>
      <parentid>5392008</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток (2)</comment>
      <origin>5570278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69399" sha1="nab5z6kn8s9xcbr0jjmwp5scx12a6w7" xml:space="preserve">''За други значења на поимот, видете [[Орион (појаснување)]]''
{{Инфокутија за соѕвездие|
name = Orion|
local_name = Орион|
abbreviation = Ori |
genitive = Orionis |
symbology = [[Орион (митологија)|Орион]] |
RA = 5 |
dec= +5 |
areatotal = 594 |
arearank = 26&lt;sup&gt;то&lt;/sup&gt; |
numbermainstars = 7 |
numberbfstars = 81 |
numberstarsplanets = 2 |
numberbrightstars = 8 |
numbernearbystars = 2 |
brighteststarname = [[Ригел]] (β Orionis) |
starmagnitude = 0,12 |
neareststarname = [[Пи3 Орионис|π&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Ori]] |
stardistance = 26,3 |
numbermessierobjects = 3 |
meteorshowers =[[ориониди]]&lt;br /&gt;[[хи-ориониди]] |
bordering =[[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]]&lt;br /&gt;[[Бик (соѕвездие)|Бик]]&lt;br /&gt;[[Еридан (соѕвездие)|Еридан]]&lt;br /&gt;[[Зајак (соѕвездие)|Зајак]]&lt;br /&gt;[[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] |
latmax = 85 |
latmin = 75 |
month = јануари |}}

'''Орион'''  ([[Хебрејски јазик|хебрејски]] כְּסִיל), често се преведува како „Ловецот“, (македонско народно име: '''Рало'''&lt;ref&gt;{{ДРМЈ|Рало}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ОДРМЈ|Рало}}&lt;/ref&gt;) – истакната група на ѕвезди видливи во зимскиот период на [[Северна небесна полутопка|северната небесна полутопка]]. Тоа е едно од [[Список на соѕвездија|88-те современи соѕвездија]] а било и помеѓу [[:Категорија:Соѕвездија забележани од Птоломеј|48-те соѕвездија]] наведени од астрономот од II век [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]]. Името го добило по ловецот Орион  во грчката митологија.

Орион е најистакнат за време на зимските вечери на [[Северна полутопка|северната полутопка]], како и пет други соѕвездија кои имаат ѕвезди во [[Астеризам|астеризмот]] на зимскиот шестоаголник. Двете најсјајни ѕвезди на Орион, [[Ригел]] (β) и [[Бетелгез]] (α), и двете се меѓу [[Список на најсветли ѕвезди|најсветлите ѕвезди]] на ноќното небо; и двете ѕвезди се [[суперџин]]ови и малку [[Променлива ѕвезда|променливи]]. Постојат уште шест ѕвезди посјајни од светлинска величина од 3,0, вклучувајќи три што ја прават кратката права линија на [[Астеризам|астеризмот]] на Орионовиот Појас. Орион, исто така, е домаќин на зрачењето на годишните [[Ориониди]], најсилниот [[метеорски дожд]] поврзан со [[Халеева Комета|Халеевата Комета]] и [[Орион (маглина)|маглината Орион]], една од најсјајните [[Маглина|маглини]] на небото.

== Карактеристики ==
[[Податотека:OrionCC.jpg|лево|мини| Соѕвездието Орион, како што може да се види со голо око. Нацртани се линии.]]
Орион се граничи со соѕвездието [[Бик (соѕвездие)|Бик]] на северозапад, [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] на југозапад, [[Зајак (соѕвездие)|Зајак]] на југ, [[Еднорог (соѕвездие)|Еднорог]] на исток и [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] на североисток. Покривајќи 594 [[Квадратен степен|квадратни степени]], Орион е рангирано на дваесет и шестото место од 88-те соѕвездија по големина. Границите на соѕвездието, поставени од белгискиот астроном [[Ежен Жозеф Делпорт|Ежен Делпорт]] во 1930 година, се дефинирани со многуаголник од 26 страни. Во [[Екваторски координатен систем|екваторијалниот координатен систем]], координатите на [[Ректасцензија|десното искачување]] на овие граници се наоѓаат помеѓу {{RA|04|43.3}} и {{RA|06|25.5}}, додека координатите на [[Деклинација (астрономија)|деклинација]] се помеѓу {{DEC|22.87}} и {{DEC|−10.97}}.&lt;ref name=&quot;boundary&quot;&gt;{{Наведено списание|title=Orion, Constellation Boundary|url=https://www.iau.org/public/themes/constellations/#ori|journal=The Constellations|publisher=International Astronomical Union|access-date=22 March 2013|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604014156/https://www.iau.org/public/themes/constellations/#ori|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Кратенката од три букви на соѕвездието, усвоена од [[Меѓународен астрономски сојуз|Меѓународниот астрономски сојуз]] во 1922 година, е „Ori“.

Орион е највидливо соѕвездие на вечерното небо од јануари до април,&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=5Gn0ivM4EK0C&amp;pg=PA4|title=The Southern Sky Guide|last=Ellyard|first=David|last2=Tirion|first2=Wil|date=2008|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-71405-1|edition=3rd|location=Port Melbourne, Victoria|page=4|orig-year=1993}}&lt;/ref&gt; зима на северната полутопка и лето на јужната полутопка. Во тропските предели (помалку од околу 8° од екваторот), соѕвездието [[Премин (астрономија)|преминува]] во [[зенит]]от.

Во периодот мај-јули (лето на северната полутопка, зима на јужната полутопка), Орион е на дневното небо и затоа е невидлив на повеќето географски широчини. Сепак, за поголемиот дел од [[Антарктик]]от во зимските месеци на јужната полутопка, Сонцето е под [[хоризонт]]от дури и напладне. Ѕвездите (а со тоа и Орион, но само најсјајните ѕвезди) потоа се видливи на самрак неколку часа околу месното пладне, токму на најсветлиот дел од небото ниско на север, каде што Сонцето е веднаш под хоризонтот. Во исто време од денот на самиот Јужен Пол ([[Амундсен-Скот|станицата Амундсен-Скот]]), Ригел е само 8° над хоризонтот, а појасот се движи веднаш по него. Во летните месеци на јужната полутопка, кога Орион е нормално видлив на ноќното небо, соѕвездието всушност не е видливо на Антарктикот бидејќи Сонцето не заоѓа во тој период од годината јужно од Антарктичкиот Круг.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dibonsmith.com/downunder.htm|title=A Beginner's Guide to the Heavens in the Southern Hemisphere|work=dibonsmith.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://skymaps.com/downloads.html|title=The Evening Sky Map Southern Hemisphere Edition|work=skymaps.com}}&lt;/ref&gt;

Во земјите блиску до екваторот (на пример, Кенија, Индонезија, Колумбија, Еквадор), Орион се појавува над главата во декември околу полноќ и на вечерното небо во февруари.

== Навигациско помагало ==
[[Податотека:Orion-guide_dark.svg|лево|мини| Користење на Орион за наоѓање ѕвезди во соседните соѕвездија]]
Орион е многу корисно соѕвездие за пронаоѓање на други ѕвезди. Со продолжување на линијата на Појасот кон југоисток, може да се пронајде [[Сириус]] (α [[Големо Куче (соѕвездие)|CMa]]); северозападно, [[Алдебаран]] (α [[Бик (соѕвездие)|Тау]]). Линијата на исток преку двете рамења ја означува насоката на [[Прокион]] (α [[Мало Куче (соѕвездие)|CMi]]). Линија од [[Ригел]] преку [[Бетелгез]] укажува на [[Кастор (ѕвезда)|Кастор]] и [[Полукс (ѕвезда)|Полукс]] (α [[Близнаци (соѕвездие)|Gem]] и β [[Близнаци (соѕвездие)|Gem]]). Дополнително, Ригел е дел од астеризмот на зимскиот круг. Сириус и [[Прокион]], кои може да се наоѓаат од Орион со следење на имагинарни линии, исто така се точки и во Зимскиот Триаголник и во Кругот. {{Sfn|Staal|1988}}

== Особености ==
[[Податотека:Sidney_Hall_-_Urania's_Mirror_-_Orion_(best_currently_available_version_-_2014).jpg|мини| Орион како што е прикажан во ''Огледалото на Уранија'', збир на карти со [[Ѕвездена карта|ѕвезди]] објавени во Лондон {{Околу|1825}}]]
Седумте најсјајни ѕвезди на Орион формираат карактеристичен астеризам во облик на песочен часовник, или модел на ноќното небо. Четири ѕвезди - Ригел, Бетелгез, [[Белатрикс]] и Сајф - формираат голема, приближно правоаголна форма, во чија средина се наоѓаат трите ѕвезди од Орионовиот Појас - [[Алнитак]], [[Алнилам]] и [[Минтака]]. Неговата глава е обележана со дополнителна 8-ма ѕвезда наречена Меиса, која е прилично сјајна за набљудувачот. Од „појасот“ се спушта помала линија од три ѕвезди, Орионовиот Меч (чија средина всушност не е ѕвезда туку е [[Орион (маглина)|Орионовата Маглина]]), позната и како „Мечот на ловецот“.

Голем број од ѕвездите се сјајни жешко сини суперџинови, при што ѕвездите од појасот и мечот го формираат здружението Орион ОВ1. Истакнувајќи се по својата црвена нијанса, Бетелгез сепак можеби е чуден член на истата група.
[[Податотека:Orion_3D_red-green.png|мини|Ѕвездите од соѕвездието по растојание (црвено-зелен 3D приказ) и сјајноста на секоја ѕвезда (големина на ѕвездата)]]

=== Светли ѕвезди ===

* [[Бетелгез]], исто така [[Бајерово означување|означена]] како Алфа Орион, е масивна ѕвезда од [[Ѕвездена класификација|М-тип]] на црвен [[суперџин]], која се приближува до крајот на својот живот. Таа е втората најсветла ѕвезда во Орион и е [[Полуправилна променлива ѕвезда|полуправилна променлива]] ѕвезда.&lt;ref name=&quot;alphaori&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml|title=Variable Star of the Month, Alpha Ori|date=2000|work=Variable Star of the Season|publisher=[[American Association of Variable Star Observers]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122051337/http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml|archive-date=January 22, 2009|accessdate=2009-02-26}}&lt;/ref&gt; Служи како „десно рамо“ на Ловецот (под претпоставка дека е свртена кон набљудувачот). Таа е генерално единаесеттата најсветла ѕвезда на ноќното небо, но таа варира помеѓу десеттата најсветла до 23-та најсветла ѕвезда до крајот на 2019 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.universetoday.com/144465/waiting-for-betelgeuse-whats-up-with-the-tempestuous-star/|title=Waiting for Betelgeuse: What's Up with the Tempestuous Star?|date=December 26, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/hr/2061.html|title=Betelgeuse|last=Dolan|first=Chris|archive-url=https://web.archive.org/web/20111124073913/http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/hr/2061.html|archive-date=2011-11-24|accessdate=2023-08-06}}&lt;/ref&gt; Крајот на нејзиниот живот се очекува да резултира со експлозија на супернова која ќе биде многу видлива од Земјата, можеби ќе ја надмине земјината Месечина и ќе биде видлива во текот на денот. Најверојатно тоа ќе се случи во следните 100.000 години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cnn.com/2019/12/26/world/betelgeuse-may-explode-scn-trnd/index.html|title=A giant red star is acting weird and scientists think it may be about to explode|last=Prior|first=Ryan|date=26 December 2019|work=CNN}}&lt;/ref&gt;
* [[Ригел]], позната и како Бета Орион, е син суперџин од [[Ѕвездена класификација|В-тип]], која е седма најсветла ѕвезда на ноќното небо. Слично на Бетелгез, Ригел [[Јадрено соединување|соединува]] тешки елементи во нејзиното јадро и наскоро ќе ја помине својата [[суперџин]]овска фаза (на астрономска временска скала), или колабирајќи во случај на [[супернова]] или фрлајќи ги нејзините надворешни слоеви и претворајќи се во [[бело џуџе]]. Таа служи како лева нога на Ловецот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.uiuc.edu/~jkaler/sow/rigel.html|title=Rigel|date=2009|work=Jim Kaler's Stars|publisher=[[University of Illinois at Urbana–Champaign]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090222164227/http://www.astro.uiuc.edu/~jkaler/sow/rigel.html|archive-date=February 22, 2009|accessdate=2009-02-26}}&lt;/ref&gt;
* [[Белатрикс]] е означена како Гама Орион од [[Јохан Бајер]]. Таа е дваесет и седмата најсветла ѕвезда на ноќното небо. Белатрикс се смета за син џин од [[Ѕвездена класификација|В-тип]], иако е премногу мала за да експлодира во супернова. Осветленоста на Белатрикс е изведена од нејзината висока температура наместо од голем полупречник.&lt;ref name=&quot;UIUCBELLA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.uiuc.edu/~jkaler/sow/bellatrix.html|title=Bellatrix|date=2009|work=Jim Kaler's Stars|publisher=[[University of Illinois at Urbana–Champaign]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090222164222/http://www.astro.uiuc.edu/~jkaler/sow/bellatrix.html|archive-date=February 22, 2009|accessdate=2009-02-26}}&lt;/ref&gt; Белатрикс го означува левото рамо на Орион и тоа значи „жена воин“, а понекогаш е позната во разговорот како „ [[Амазонки|Амазонска]] ѕвезда“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/hr/1790.html|title=Bellatrix|last=Dolan|first=Chris|archive-url=https://web.archive.org/web/20111130034354/http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/hr/1790.html|archive-date=2011-11-30|accessdate=2023-08-06}}&lt;/ref&gt; Таа е најблиската голема ѕвезда во Орион на само 244,6 [[Светлосна година|светлосни години]] од Сончевиот Систем.
* [[Минтака]] е означена како Делта Орион, и е најслабата од трите ѕвезди во Орионовиот Појас. Нејзиното име значи „појас“. Тоа е [[Ѕвезден систем|повеќекратен ѕвезден систем]], составен од голем син џин од [[Ѕвездена класификација|В-тип]] и помасивна ѕвезда од главната низа од О-тип. Системот Минтака сочинува [[Двојна ѕвезда|двојна променлива ѕвезда]] која затемнува, каде што затемнувањето на едната ѕвезда над другата создава пад на светлината. Минтака е најзападната од трите ѕвезди на Орионовиот Појас, како и најсеверната. {{Sfn|Staal|1988}}
* [[Алнилам]] е означена како Ипсилон Орион и е именувана поради арапската фраза што значи „низа од бисери“. {{Sfn|Staal|1988}} Таа е средната и најсветлата од трите ѕвезди на Орионовиот Појас. Алнилам е син суперџин од [[Ѕвездена класификација|В-тип]] и покрај тоа што е речиси двојно подалеку од Сонцето од другите две ѕвезди на појасот, нејзината сјајност ја прави речиси еднаква по големина. Алнилам брзо ја губи масата, последица на нејзината големина. Таа е најоддалечената голема ѕвезда во Орион со 1.344 светлосни години.
* [[Алнитак]], што значи „појас“, е означена како Зета Орион и е најисточната ѕвезда во Орионовиот Појас. Тоа е [[Ѕвезден систем|троен ѕвезден]] систем, при што основната ѕвезда е топол [[син суперџин]] и најсветлата [[ѕвезда]] од класа О на ноќното небо.
* Сајф е означена како Капа Орион од Бајер и служи како десно стапало на Орион. Има слично растојание и големина како Ригел, но изгледа многу побледа. Во превод нејзиното име значи „мечот на џинот“
* Меиса е означена како Ламбда Орион, и таа ја формира главата на Орион и е повеќекратна ѕвезда со комбинирана [[Привидна ѕвездена величина|привидна светлинска величина]] од 3,33. Нејзиното име значи „оној што свети“.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+8 најсветли ѕвезди на Орион
! Правилно&lt;br /&gt; име
! Бајерова ознака
! Светлосни години
! Големина
|- align=&quot;center&quot;
| [[Бетелгез]]
| α Orionis
| align=&quot;center&quot; | 548
| 0,50
|- align=&quot;center&quot;
| [[Ригел]]
| β Orionis
| align=&quot;center&quot; | 863
| 0,13
|- align=&quot;center&quot;
| [[Белатрикс]]
| γ Orionis
| align=&quot;center&quot; | 250
| 1.64
|- align=&quot;center&quot;
| [[Минтака]]
| δ Orionis
| align=&quot;center&quot; | 1.200
| 2.23
|- align=&quot;center&quot;
| [[Алнилам]]
| ε Orionis
| align=&quot;center&quot; | 1.344
| 1.69
|- align=&quot;center&quot;
| [[Алнитак]]
| ζ Orionis
| align=&quot;center&quot; | 1.260
| 1,77
|- align=&quot;center&quot;
| Сајф
| κ Orionis
| align=&quot;center&quot; | 650
| 2.09
|- align=&quot;center&quot;
| Меиса
| λ Orionis
| align=&quot;center&quot; | 1.320
| 3.33
|}

=== Појас ===
Орионовиот Појас е [[астеризам]] во соѕвездието. Се состои од три светли ѕвезди [[Алнитак|Зета]] (Алнитак), [[Алнилам|Ипсилон]] (Алнилам) и [[Минтака|Делта]] (Минтака). Алнитак е оддалечена околу 800 светлосни години од Земјата и е 100.000 пати посјајна од [[Сонце]]то и сјае со светлинска величина 1,8; голем дел од нејзиното зрачење е во опсегот на ултравиолетовите зраци, што човечкото око не може да го види.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/alnitak.html|title=Alnitak|publisher=Stars.astro.illinois.edu|accessdate=2012-05-16}}&lt;/ref&gt; Алнилам е оддалечена приближно 2.000 светлосни години од Земјата, сјае со светлинска величина 1,70, а со ултравиолетова светлина е 375.000 пати посветла од Сонцето.&lt;ref name=&quot;alnilam&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/alnilam.html|title=Alnilam|date=2009|work=Jim Kaler's Stars|publisher=[[University of Illinois at Urbana–Champaign]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111124061549/http://stars.astro.illinois.edu/sow/alnilam.html|archive-date=2011-11-24|accessdate=2011-11-28}}&lt;/ref&gt; Минтака е оддалечена 915 светлосни години и сјае со светлинска величина 2,21. Таа е 90.000 пати посветла од Сонцето и е двојна ѕвезда: двете орбитираат една околу друга на секои 5,73 дена.&lt;ref name=&quot;kalerMintaka&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/mintaka.html|title=Mintaka|date=2009|work=Jim Kaler's Stars|publisher=[[University of Illinois at Urbana–Champaign]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20111124061332/http://stars.astro.illinois.edu/sow/mintaka.html|archive-date=2011-11-24|accessdate=2011-11-28}}&lt;/ref&gt; На северната полутопка, Орионовиот Појас е најдобро видлив на ноќното небо во текот на месец јануари околу 21:00 часот, кога е приближно околу месниот [[Небесен меридијан|меридијан]].&lt;ref name=&quot;dolanOrion&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/constellations/Orion.html|title=Orion|last=Dolan|first=Chris|archive-url=https://web.archive.org/web/20111207101513/http://www.astro.wisc.edu/~dolan/constellations/constellations/Orion.html|archive-date=2011-12-07|accessdate=2011-11-28}}&lt;/ref&gt;

Веднаш југозападно од Алнитак се наоѓа [[Сигма Орион]], повеќекратен ѕвезден систем составен од пет ѕвезди кои имаат комбинирана привидна светлинска величина од 3,7 и се наоѓаат на оддалеченост од 1150 светлосни години. Југозападно од Минтака се наоѓа четирикратната ѕвезда Ета Орион.

=== Меч ===
Мечот на Орион ги содржи [[Орион (маглина)|маглината Орион]], маглината [[Месје 43]], маглината „Тркач“ и ѕвездите Тета Орион, Јота Орион и 42 Орион.

=== Глава ===
Три ѕвезди сочинуваат мал триаголник што ја означуваат главата на соѕвездието. Врвот е означен со Меиса (Ламбда Орион), жежок син џин од спектрален тип О8 III и привидна светлинска величина 3,54, кој се наоѓа на околу 1100 светлосни години оддалеченост. Phi-1 и Phi-2 Орион ја сочинуваат основата. Во близина е и многу младата ѕвезда FU Орион.

=== Здружение ===
Северно од Бетелгез се наоѓаат ѕвездите кои го сочинуваат Орионовото здружение. Ми Орион го означува лактот, Ни и Кси ја означуваат рачката, а Хи&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; и Хи&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; го означуваат крајот на клубот. Веднаш источно од Хи &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; е променливиот црвен џин U Орион од типот Мира.

=== Штит ===
Западно од Белатрикс се наоѓаат шест ѕвезди, сите означени како Пи Орион (π &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; Ори, π &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Ори, π &lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; Ори, π &lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; Ори, π &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;Ори и π &lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; Ори) кои го сочинуваат штитот на Орион.

=== Метеорски дождови ===
Околу 20 октомври секоја година метеорскиот дожд [[Ориониди]] го достигнува својот врв. Доаѓајќи од границата со соѕвездието Близнаци може да се забележат дури 20 метеори на час. Родното тело на дождот е [[Халеева Комета|Халеевата комета]].

=== Длабоконебесни тела ===
[[Податотека:Orion_Head_to_Toe.jpg|мини|Овој поглед покажува многу побледи карактеристики, како што е Барнардовата јамка.]]
Од Орионовиот Појас виси неговиот меч, кој се состои од повеќекратните ѕвезди θ1 и θ2 Орион, наречени Трапез и [[Орион (маглина)|маглина Орион]] (М42). Ова е спектакуларен објект кој може јасно да се идентификува со голо око како нешто друго освен ѕвезда. Со помош на двоглед, може да се набљудуваат неговите облаци од ѕвезди во зародиш, прозрачен гас и прашина. Јатото Трапез има многу новородени ѕвезди, вклучувајќи неколку [[Кафеаво џуџе|кафеави џуџиња]], од кои сите се на приближно растојание од 1.500 светлосни години. Именувано е по четирите светли ѕвезди кои формираат [[трапез]], и во голема мера е осветлено од најсветлите ѕвезди, стари само неколку стотици илјади години. Набљудувањата од опсерваторијата за рендгенски зраци „Чандра“ ги покажуваат и екстремните температури на главните ѕвезди - до 60.000 [[келвин]]и - и подрачјата за [[Ѕвездообразба|формирање на ѕвезди]] кои сè уште постојат во околната маглина.&lt;ref name=&quot;objects&quot;&gt;{{Наведена книга|title=300 Astronomical Objects: A Visual Reference to the Universe|last=Wilkins|first=Jamie|last2=Dunn|first2=Robert|date=2006|publisher=Firefly Books|isbn=978-1-55407-175-3|edition=1st|location=Buffalo, New York}}&lt;/ref&gt;

[[Месје 78|M78]] (NGC 2068) е маглина во Орион. Со вкупна величина од 8,0, таа е значително потемнета од Големата Маглина Орион која лежи на нејзиниот југ; сепак, таа е на приближно исто растојание, на 1600 светлосни години од Земјата. Лесно може да се помеша со [[комета]] во окуларот на телескопот. M78 е поврзана со [[Променлива ѕвезда|променливата ѕвезда]] V351 Орион, чии промени во величина се видливи за многу кратки временски периоди. {{Sfn|Levy|2005}} Друга прилично светла маглина во Орион е [[NGC 1999]], исто така блиску до Големата маглина Орион. Има интегрирана светлинска величина од 10,5 и е оддалечена 1500 светлосни години од Земјата. Променливата ѕвезда V380 Орион е вградена во NGC 1999. {{Sfn|Levy|2005}}

Друга позната [[маглина]] со [[Нов општ каталог|IC]] 434, [[Коњска Глава (маглина)|маглината „Коњска Глава“]], во близина на ζ Орион. Содржи темен облак од прашина чија форма и го дава името на маглината.

[[Мајмунска Глава (маглина)|NGC 2174]] е [[оддавна маглина]] која се наоѓа на 6400 светлосни години од Земјата.

Покрај овие маглини, истражувањето на Орион со мал [[телескоп]] ќе открие богатство од интересни длабоконебесни тела, вклучувајќи ги [[Месје 43|М43]], [[Месје 78|М78]], како и повеќе ѕвезди, вклучувајќи ги Јота Орион и [[Сигма Орион]]. Поголем телескоп може да открие објекти како што е [[Пламен (маглина)|маглината „Пламен“]] (NGC 2024), како и послаби и позатегнати повеќе ѕвезди и маглини. Бернардовата Јамка може да се види во многу темни ноќи или со фотографирање со долга експозиција.

Сите овие маглини се дел од поголемиот комплекс на молекуларниот облак Орион, кој се наоѓа на приближно 1.500 светлосни години од Земјата и е со ширина од стотици светлосни години. Тоа е еден од најинтензивните региони на формирање на ѕвезди видливи во Млечниот Пат.

== Историја и митологија ==
Карактеристичниот модел на Орион бил препознаен во бројни култури ширум светот, а многу митови се поврзани со ова соѕвездие. Орион се користи како симбол во современиот свет.

=== Антички Близок Исток ===
[[Податотека:Orion_(constellation)_Art.svg|лево|мини| Орион (соѕвездие)]]
Вавилонските ѕвездени каталози од [[Бронзено време|доцното бронзено време]] го именуваат Орион како  ''&lt;sup&gt;MUL&lt;/sup&gt;SIPA.ZI.AN.NA'' „Небесниот Овчар“ или „вистинскиот овчар на Ану“ - Ану е главен бог на небесните царства.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Rogers|first=John H.|year=1998|title=Origins of the ancient constellations: I. The Mesopotamian traditions|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1998JBAA..108....9R|journal=Journal of the British Astronomical Association|volume=108|issue=|pages=9–28|bibcode=1998JBAA..108....9R}}&lt;/ref&gt; Вавилонското соѕвездие е свето за Папсукал и Ниншубур, и двата помали богови ја исполнуваат улогата на „гласник на боговите“. Папсукал е тесно поврзан со фигурата на [[Птици|птица]] што оди на вавилонските гранични камења, а на ѕвездената карта фигурата на [[Кокошка|Петелот]] се наоѓа под и зад фигурата на Вистинскиот Овчар - двете соѕвездија го претставуваат гласникот на боговите, во неговата птица и човечките форми соодветно.&lt;ref&gt;''Babylonian Star-lore'' by Gavin White, Solaria Pubs, 2008, page 218ff &amp; 170&lt;/ref&gt;

Во [[Стар Египет]], ѕвездите на Орион се сметале за божество, наречено Сах. Бидејќи Орион изгрева пред [[Сириус]], ѕвездата чиешто спирално издигнување била основа за [[Сончев календар|сончевиот]] [[египетски календар]], Сах бил тесно поврзан со Сопдет, божицата што го олицетворувала Сириус. Се вели дека богот [[Сопду]] е син на Сах и Сопдет. Сах е синкретизиран со [[Озирис]], додека Сопдет е синкретизиран со митолошката сопруга на Озирис, [[Изида]]. Во „Текстовите за пирамидата“, од 24-от и 23-от век п.н.е., Сах е еден од многуте богови чиј облик мртвиот [[фараон]] се вели дека го добива во задгробниот живот.&lt;ref&gt;Wilkinson, Richard H. (2003). ''The Complete Gods and Goddesses of Ancient Egypt''. Thames &amp; Hudson. pp. 127, 211&lt;/ref&gt;

[[Ерменци]]те го поистоветувале својот легендарен патријарх и основач Хајк со Орион. ''Хајк'' е исто така името на соѕвездието Орион во ерменскиот превод на [[Библија]]та .&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Gazetteer/Places/Asia/Armenia/_Texts/KURARM/8*.html|title=History of Armenia|last=Kurkjian|first=Vahan|authorlink=Vahan Kurkjian|date=1968|work=uchicago.edu|publisher=Michigan|at=8}}&lt;/ref&gt;

Библијата го спомнува Орион три пати, нарекувајќи го „Кесил“ (כסיל, буквално – будала). Иако, ова име можеби е етимолошки поврзано со „Кислев“, името за деветтиот месец од хебрејскиот календар (т.е. ноември-декември), кој, пак, може да потекнува од хебрејскиот корен K-S-L како во зборовите „kesel, kisla „ (כֵּסֶל, כִּסְלָה, надеж, позитивност), односно „надеж за зимски дождови“: [[Јов (библиска книга)|Јов]] 9:9 („Тој е создавач на Мечката и Орион“), Јов 38:31 („31Можеш ли да ја врзеш Плејадата со вериги и да ги разврзеш врските на Орион?“) и [[Книга на пророкот Амос|Амос]] 5:8 („Оној што ги направи [[Плејади (ѕвездено јато)|Плејадите]] и Орион“).

Во древниот Арам, соѕвездието било познато како ''N &lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; phîlā''', за ''[[Исполини]]те'' се вели дека се потомци на Орион.&lt;ref&gt;''[[Peake's commentary on the Bible]]'', 1962, page 260 section 221f.&lt;/ref&gt;

=== Грчко-римска антика ===
Во [[Старогрчка митологија|грчката митологија]], Орион бил џиновски, натприродно силен ловец,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ianridpath.com/startales/orion.html|title=Star Tales – Orion|work=www.ianridpath.com}}&lt;/ref&gt; роден од [[Горгона]] и [[Посејдон]] ([[Нептун (митологија)|Нептун]]), богот на морето. Еден мит го раскажува бесот на [[Геја (митологија)|Гаја]] на Орион, кој се осмелил да каже дека ќе го убие секое животно на Земјата. Гневната божица се обидела да го испрати Орион со [[Скорпија]]. Ова е дадено како причина што соѕвездијата [[Скорпија (соѕвездие)|Скорпија]] и Орион никогаш не се на небото во исто време. Меѓутоа, [[Змијоносец (соѕвездие)|Змијоносец]], го оживеал Орион со [[противотров]]. Се вели дека ова е причината што соѕвездието Змијоносец стои на половина пат помеѓу Скорпијата и Ловецот на Небото. {{Sfn|Staal|1988}}

Соѕвездието се споменува во ''Одите'' на [[Хорациј]] (3.27.18), ''[[Одисеја]]'' на [[Хомер]] (Книга 5, ред 283) и ''[[Илијада]]'' и [[Вергилиј|Вергилиевата]] ''Енеида'' (Книга 1, ред 535)

=== Близок Исток ===
[[Податотека:Book_of_the_Fixed_Stars_Auv0333_Orion.jpg|мини|Како што е прикажано во персискиот астрономски текст Книга на неподвижни ѕвезди од 962 н.е. Во оваа претстава Орион е прикажан како на глобус, па изгледа обратно во споредба со неговиот изглед на небото.]]
Во средновековната муслиманска астрономија, Орион бил познат како ''ел-џабар'', „џин“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=61OjyWngtdsC&amp;pg=PA79|title=The Matter of Araby in Medieval England|last=Metlitzki|first=Dorothee|date=1977|publisher=Yale University Press|isbn=0-300-11410-9|location=United States|page=79|author-link=Dorothee Metlitzki}}&lt;/ref&gt; Шестата најсветла ѕвезда на Орион, Сајф, е именувана од арапски, ''саиф ел-џабар'', што значи „меч на џинот“.&lt;ref name=&quot;kaler&quot;&gt;{{Наведување|first=James B.|last=Kaler|journal=Stars|title=SAIPH (Kappa Orionis)|publisher=University of Illinois|url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/saiph.html|access-date=2012-01-27}}&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
Во [[Народна Република Кина|Кина]], Орион било едно од 28-те месечински куќи ''Сиеу (Ксиу)'' (宿). Познато е како Шен (宿), што буквално значи „три“, за ѕвездите на Орионовиот Појас.

[[Кинеско писмо|Кинескиот знак]] 參 првично го означувал соѕвездието Орион; неговата верзија на династијата Шанг, стара повеќе од три милениуми, содржи на врвот претстава на трите ѕвезди од Орионовиот Појас на главата на мажот (долниот дел што го претставува звукот на зборот бил додаден подоцна).&lt;ref&gt;漢語大字典 Hànyǔ Dàzìdiǎn (in Chinese), 1992 (p.163). 湖北辭書出版社和四川辭書出版社 Húbĕi Cishu Chūbǎnshè and Sìchuān Cishu Chūbǎnshè, re-published in traditional character form by 建宏出版社 Jiànhóng Publ. in Taipei, Taiwan; {{ISBN|957-813-478-9}}&lt;/ref&gt;

=== Индија ===
''[[Ригведа]]'' го идентификува соѕвездието Орион како '''Мрига''' ([[Елени|Еленот]]).&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Holay|first=P. V.|year=1998|title=Vedic astronomers|journal=Bulletin of the Astronomical Society of India|volume=26|pages=91–106|bibcode=1998BASI...26...91H|doi=10.1080/1468936042000282726821}}&lt;/ref&gt;

Натараја, „космичката танчерка“, често се толкува како претстава на Орион. Рудра, ригведската форма на Шива, е божество кое претседава со Ардра накшатра ([[Бетелгез]]) во [[Индиска астрологија|индиската астрологија]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Srinivasan|first=Sharada|year=1998|title=Vedic astronomers|journal=World Archaeology|volume=36|pages=432–50|bibcode=1998BASI...26...91H|doi=10.1080/1468936042000282726821}}&lt;/ref&gt;

Симболот на Џајн издлабен во пештерите Удајагири и Хандагири, Индија во 1 век п.н.е.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://asimustsee.nic.in/udayagiri.php|title=&quot;Must See&quot; Indian Heritage|work=asimustsee.nic.in|accessdate=2020-04-17}}&lt;/ref&gt; има неверојатна сличност со Орион.

Морнарите на Бугис ги идентификувале трите ѕвезди во ОрионовиотПојас како ''tanra telué'', што значи „три“.&lt;ref name=&quot;kelley11&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ILBuYcGASxcC&amp;pg=PA307|title=Exploring Ancient Skies: A Survey of Ancient and Cultural Astronomy|last=Kelley, David H.|last2=Milone, Eugene F.|last3=Aveni, A.F.|publisher=Springer|year=2011|isbn=978-1-4419-7623-9|location=New York, New York|page=344}}&lt;/ref&gt;

=== Европски фолклор ===
Во старата [[Унгарци|унгарска]] традиција, Орион е познат како „Стрелец“ (''Íjász'') или „Жетвар“ (''Kaszás''). Во неодамна повторно откриените митови, тој се нарекува [[Нимрод]] ([[Унгарски јазик|унгарски]]: ''Nimród''), најголемиот ловец, татко на близнаците Хунор и Магор. Ѕвездите π и o (горе десно) го формираат заедно рефлексниот лак или подигнатата коса. Во другите унгарски традиции, Орионовиот Појас е познат како „Стапот на Правдата“ (''Bírópálca'').&lt;ref&gt;Toroczkai-Wigand Ede : Öreg csillagok (&quot;Old stars&quot;), Hungary (1915) reedited with Műszaki Könyvkiadó METRUM (1988).&lt;/ref&gt;

Во [[Скандинавија|скандинавската]] традиција, Орионовиот Појас бил познат како „[[Фриг]]овата [[Фурка (предење)|фурка]]“ ( ''friggerock'') или „ Фрејова фурка“.&lt;ref&gt;Schön, Ebbe. (2004). ''Asa-Tors hammare, Gudar och jättar i tro och tradition''. Fält &amp; Hässler, Värnamo. p. 228.&lt;/ref&gt;

[[Финци]]те го нарекуваат Орионовиот Појас и ѕвездите под него како „Веинемојненова [[Коса (орудие)|коса]] “ ( ''Väinämöisen viikate'').&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ursa.fi/yhd/uranus/luennot%202004/perusteet/tahdet.htm|title=Tähdet ja tähdistöt|last=Elo|first=Ismo|publisher=Ursa.fi|accessdate=October 16, 2013}}&lt;/ref&gt; Друго име за [[Астеризам|астеризмот]] на Алнилам, Алнитак и Минтака е „Појасот на Веинемојнен“ ''(Väinämöisen vyö'') и ѕвездите што „висат“ од појасот како „[[меч]]от на Калева“ (''Kalevanmiekka'').

Во [[Сибир]], народот Чукчи го идентификувал Орион како ловец; стрелата што ја застрелал е претставена со Алдебаран (Алфа Бик), со иста фигура како и другите западни прикази. {{Sfn|Staal|1988}}

Постојат тврдења во популарните медиуми дека Адорантот од пештерата Гејсенклостерле, резба во слонова коска која се проценува дека е стара 35.000 до 40.000 години, е првиот познат приказ на соѕвездието. Научниците ги отфрлаат таквите толкувања, велејќи дека согледаните детали како појас и меч потекнуваат од претходно постоечките карактеристики во структурата на слонова коска.&lt;ref&gt;''The Oxford Handbook of Prehistoric Figurines'', ed. Timothy Insoll, 2017, Oxford University Press, {{ISBN|0199675619}}, 9780199675616, [https://books.google.com/books?id=TdKdDgAAQBAJ&amp;pg=PA853 google books]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www2.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=3&amp;idsubentity=1|title=The Decorated Plate of the Geißenklösterle, Germany|work=UNESCO: Portal to the Heritage of Astronomy|accessdate=26 February 2014|archive-date=2022-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213221815/https://www3.astronomicalheritage.net/index.php/show-entity?identity=3&amp;idsubentity=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2679675.stm|title='Oldest star chart' found|last=Whitehouse|first=David|date=January 21, 2003|access-date=26 February 2014|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;

=== Америка ===
НАродот Сери од северозападно Мексико ги нарекуваат трите ѕвезди во Орионовиот Појас ''Хапџ'' (име кое означува ловец) кој се состои од три ѕвезди: ''Хап'' (елен), ''Хаамоја'' (пронгхорн) и ''Мохет'' (муфлон). ''Хап'' е во средината и е застрелан од ловецот; неговата крв капела на островот Тибурон.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://lengamer.org/admin/language_folders/seri/user_uploaded_files/links/File/DiccionarioSeri2005.pdf|title=Comcáac quih yaza quih hant ihíip hac: Diccionario seri-español-inglés|last=Moser|first=Mary B.|last2=Marlett|first2=Stephen A.|date=2005|publisher=Universidad de Sonora and Plaza y Valdés Editores|location=Hermosillo, Sonora and Mexico City|language=es, en}}&lt;/ref&gt;

Истите три ѕвезди се познати во Шпанија и поголемиот дел од Латинска Америка како „Las tres Marías“ (на шпански „Трите Марии“). Во Порторико, трите ѕвезди се познати како „Los Tres Reyes Magos“ (на шпански за [[Мудреци од исток|Тројцата мудреци]]).&lt;ref name=&quot;elnuevodia.com&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.elnuevodia.com/tresreyesmagosenelcieloestanoche-1421862.html|title=Home – El Nuevo Día|publisher=Elnuevodia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024111539/http://www.elnuevodia.com/tresreyesmagosenelcieloestanoche-1421862.html|archive-date=October 24, 2013|accessdate=October 16, 2013}}&lt;/ref&gt;

Домородните Американци Оџибва (Чипева) го нарекуваат ова соѕвездие Кабибона'кан или „создавач на зимата“, бидејќи неговото присуство на ноќното небо ја најавува зимата.

За домородните Американци Лакота, Тајамничанху (Орионовиот Појас) е 'рбетот на бизон. Големиот правоаголник на Орион се ребрата на бизоните; ѕвезденото јато Плејади во блискиот Бик е главата на бизонот; и Сириус во Големо Куче, познат како Тајамнисинте, е неговата опашка. Друг мит за Лакотите споменува дека долната половина на Орион, Соѕвездието на раката, ја претставувала раката на поглаварот што бил откорнат од народот на громот како казна од боговите за неговата себичност. Неговата ќерка се понудила да се омажи за личноста која може да му ја извади раката од небото, па младата воинка Падна ѕвезда (чиј татко бил ѕвезда, а чија мајка била човек) му ја вратила раката и се омажила за неговата ќерка, симболизирајќи ја хармонијата меѓу боговите и човештвото со помош на помладата генерација. Показалецот е претставен со Ригел; Орионовата Маглина е палецот; Орионовиот Појас е зглобот; а ѕвездата Бета Еридан е розовиот прст.&lt;ref name=&quot;www.windows2universe.org&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.windows2universe.org/mythology/hand_orion.html|title=Windows to the Universe|publisher=Windows2universe.org|accessdate=January 13, 2017}}&lt;/ref&gt;

=== Австронезија ===
Седумте основни ѕвезди на Орион го сочинуваат полинезиското соѕвездие „Хејхејонакеики“ кое претставува детска фигура.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://pvs.kcc.hawaii.edu/ike/hookele/hawaiian_star_lines.html#ke_ka_o_makalii|title=Hawaiian Star Lines}}&lt;/ref&gt; Неколку претколонијални Филипинци го нарекуваат регионот на појасот особено како „балатик“ бидејќи наликува на истоимената стапица која сама од себе испалува стрели и обично се користи за фаќање свињи од грмушката.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Barangay: Sixteenth-Century Philippine Culture and Society|last=Scott|first=William Henry|date=1994|publisher=Ateneo de Manila University Press|isbn=9789715501354|location=Quezon City, Manila, Philippines|page=124}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://bdh.bne.es/bnesearch/detalle/bdh0000054797|title=Diccionario bisaya español [Texto impreso]|last=Encarnación|first=Juan Félix|date=1885|page=30|language=es, ceb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://journals.upd.edu.ph/index.php/pssr/article/view/1287/1833#page=5|title=BALATIK: Katutubong Bituin ng mga Pilipino &amp;#124; Philippine Social Sciences Review|accessdate=2024-09-16|archive-date=2023-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20230727133732/https://journals.upd.edu.ph/index.php/pssr/article/view/1287/1833#page=5|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.flipscience.ph/space/pinoy-ethnoastronomy/|title=Pinoy ethnoastronomy: How the stars guided our ancestors - FlipScience|date=18 December 2020}}&lt;/ref&gt; Шпанската колонизација подоцна довела до тоа некои етнички групи да го наведат појасот како „Трес Маријас“ или „Татлонг Марија“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://philippineculturaleducation.com.ph/balatik/|title=Balátik}}&lt;/ref&gt;

Во традицијата на [[Маори]]те, ѕвездата [[Ригел]] (позната како ''Пуанга'' или ''Пуака'') е тесно поврзана со прославата на [[Матарики]]. Изгревањето на Матарики ([[Плејади (ѕвездено јато)|Плејадите]]) и Ригел пред изгрејсонце во средината на зимата го означува почетокот на годината на Маорите.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://teu.ac.nz/news/puanga-the-star-that-heralds-matariki|title=Puanga: The star that heralds Matariki|work=Tertiary Education Union/Te Hautū Kahurangi|accessdate=10 May 2022|archive-date=2022-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127210821/https://teu.ac.nz/news/puanga-the-star-that-heralds-matariki|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Во јаванската култура, соѕвездието често се нарекува ''Линтанг Валуку'' или ''Бинтанг Бајак'', што се однесува на обликот на плуг кој се користи на полињата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.detik.com/jogja/budaya/d-7337799/mengenal-lintang-waluku-rasi-bintang-fenomenal-yang-menjadi-pranata-mangsa|title=Mengenal lintang waluku, rasi bintang fenomenal yang menjadi pranata mangsa|work=DetikJogja|accessdate=16 July 2024|archive-date=2024-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20240716151802/https://www.detik.com/jogja/budaya/d-7337799/mengenal-lintang-waluku-rasi-bintang-fenomenal-yang-menjadi-pranata-mangsa|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Современа симболика ===
Сликите на појасот и мечот се нашле во популарната западна култура, на пример во форма на ознаки на рамото на 27-та пешадиска дивизија на Армијата на Соединетите Американски Држави за време на двете светски војни, веројатно поради игра на зборови за името на првиот командант на дивизијата, генерал-мајор Џон Ф. О'Рајан.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-o8VAAAAYAAJ&amp;q=%2227th+division%22+%22o%27ryan%22+%22orion%22&amp;pg=PA358|title=Harper's Pictorial Library of the World War, Volume 5|last=Hart|first=Albert Bushnell|date=1920|publisher=Harper &amp; Brothers|location=New York|page=358}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=gRRCAQAAMAAJ&amp;q=%2227th+division%22+%22nyd%22+division&amp;pg=PA555|title=America in Battle: With Guide to the American Battlefields in France and Belgium|last=Moss|first=James Alfred|last2=Howland|first2=Harry Samuel|date=1920|publisher=Geo. Banta Publishing Co.|location=Menasha, Wisconsin|page=555}}&lt;/ref&gt;

Компанијата за распространување на филмови Orion Pictures го користела соѕвездието како свое лого.&lt;ref&gt;{{Наведен нестручен часопис|access-date=2015-09-22}}&lt;/ref&gt;

=== Прикази ===
[[Податотека:Aratea_58v.jpg|лево|мини| Орион во Лајден Аратеа во 9 век]]
Во уметничките прикази, околните соѕвездија понекогаш се поврзани со Орион: тој е прикажан како стои покрај реката [[Еридан (соѕвездие)|Еридан]] со неговите две ловечки кучиња [[Големо Куче (соѕвездие)|Големо]] и [[Мало Куче (соѕвездие)|Мало Куче]], кои се борат со [[Бик (соѕвездие)|Бик]]. Понекогаш е прикажан како го лови [[Зајак (соѕвездие)|Зајак]]. Тој понекогаш е прикажан да има лавовска кожа во раката.

Постојат алтернативни начини за прикажување на Орион. Од [[Јужна Полутопка|јужната полутопка]], Орион е ориентиран југ-нагоре, а појасот и мечот понекогаш се нарекуваат [[тенџере]] во [[Австралија]] и [[Нов Зеланд]]. Орионовиот Појас се нарекува ''Drie Konings'' (Три кралеви) или ''Drie Susters'' (Три сестри) од [[африканс]]ките говорници во [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.psychohistorian.org/astronomy/ethnoastronomy/three_kings_cape_clouds.php|title=The Three Kings and the Cape Clouds: Two astronomical puzzles|work=psychohistorian.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20100129083441/http://www.psychohistorian.org/astronomy/ethnoastronomy/three_kings_cape_clouds.php|archive-date=2010-01-29|accessdate=2009-06-27}}&lt;/ref&gt; и се нарекуваат ''les Trois Rois'' (Трите кралеви) во ''[[Писма од мојот млин]]'' (1866) на [[Алфонс Доде|Доде]]. Називот ''Driekoningen'' (Трите кралеви) исто така често се среќава во холандските ѕвезди од 17 и 18 век и во морнарски водичи. Истите три ѕвезди се познати во [[Шпанија]], [[Латинска Америка]] и [[Филипини]]те како „Las Tres Marías“ (Трите Марии) и како „Los Tres Reyes Magos“ (Тројцата мудреци) во Порторико.

Дури и традиционалните прикази на Орион се многу различни. [[Цицерон]] го нацртал Орион на сличен начин како современиот приказ. Ловецот држи неидентификувана животинска кожа нагоре во десната рака; неговата рака е претставена со Омикрон &lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; Орион, а кожата е претставена со 5 ѕвезди означени Пи Орион. Капа и Бета Орион ги претставуваат неговото лево и десно колено, додека Ета и Ламбда се левата и десната нога, соодветно. Како и во современиот приказ, Делта, Ипсилон и Зета го претставуваат неговиот појас. Неговото лево рамо го претставува Алфа Орион, а Ми Орион ја сочинува левата рака. Ламбда Орион е неговата глава а Гама е неговото десно рамо. Приказот на Хигин бил сличен на оној на Цицерон, иако двете се разликувале во неколку важни области. Животинската кожа на Цицерон станала штит на Хигин (Омикрон и Пи Орион), а наместо раката што ја означува Ми Орион, тој држи палка (Хи Орион). Неговата десна нога е претставена со Тета Орион, а левата е претставена со Ламбда, Ми и Ипсилон Зајак. Понатамошни западноевропски и арапски претстави ги следеле овие два модели. {{Sfn|Staal|1988}}

== Иднина ==
[[Податотека:OrionProper.gif|мини|Анимација што го прикажува правилното движење на Орион од 50000 п.н.е. до 50000 г. Pi3 Орион се движи најбрзо.]]
Орион се наоѓа на небесниот екватор, но нема секогаш да биде така во својата местоположба, поради ефектите од [[прецесија]] на оската на Земјата. Орион се наоѓа јужно од [[еклиптика]]та, и се случува да лежи само на небесниот екватор бидејќи точката на еклиптиката што одговара на јунската краткоденица е блиску до границата на [[Близнаци (соѕвездие)|Близнаци]] и [[Бик (соѕвездие)|Бик]], на север од Орион. Прецесијата на крајот ќе го однесе Орион понатаму на југ, а до 14000 година од нашата ера, Орион ќе биде доволно далеку јужно што повеќе нема да биде видлив од географската широчина на Велика Британија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://myweb.tiscali.co.uk/moonkmft/Articles/Precession.html|title=Precession|publisher=Myweb.tiscali.co.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723065734/http://myweb.tiscali.co.uk/moonkmft/Articles/Precession.html|archive-date=2018-07-23|accessdate=2012-05-16}}&lt;/ref&gt;

Понатаму во иднина, ѕвездите на Орион постепено ќе се оддалечуваат од соѕвездието поради [[Сопствено движење|сопственото движење]]. Сепак, најсветлите ѕвезди на Орион се наоѓаат на големо растојание од Земјата во астрономска скала - многу подалеку од [[Сириус]], на пример. Орион сè уште ќе биде препознатлив долго откако повеќето други соѕвездија - составени од релативно блиски ѕвезди - се искривуваат во нови конфигурации, со исклучок на неколку од неговите ѕвезди кои на крајот експлодираат како [[Супернова|супернови]], на пример [[Бетелгез]], за кој се предвидува дека ќе експлодира некаде во следните милион години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://io9.com/5738542/earth-may-soon-have-a-second-sun|title=Earth may soon have a second sun|last=Wilkins|first=Alasdair|date=20 January 2011|work=io9|publisher=Space Porn|accessdate=2024-09-16|archive-date=2015-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20151114044237/http://io9.com/5738542/earth-may-soon-have-a-second-sun|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Орион како мотив во уметноста и во популарната култура==
* „Орион“ ([[англиски]]: ''Orion'') - песна на американската [[Хеви метал музика|хеви-метал]] група „[[Металика]]“ (''Metallica'') од 1986 година.&lt;ref&gt;[https://www.discogs.com/Metallica-Master-Of-Puppets/release/371142 Discogs, Metallica ‎– Master Of Puppets (пристапено на 17.1.2021)]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

=== Библиографија ===
* {{cite book
  | first = David H.
  | last = Levy
  | title = Deep Sky Objects
  | date = 2005
  | publisher = Prometheus Books
  | isbn = 1-59102-361-0
  | url-access = registration
  | url = https://archive.org/details/deepskyobjects00davi
  }}
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). ''Stars and Planets Guide'', Collins, London. {{ISBN|978-0-00-725120-9}}. Princeton Universitl Press, Princeton. {{ISBN|978-0-691-13556-4}}.
* {{citation
  | last = Staal
  | first = Julius D. W.
  | title = The New Patterns in the Sky
  | publisher = McDonald and Woodward Publishing Company
  | date = 1988
  | isbn = 0-939923-04-1
  }}

== Надворешни врски ==
{{рв|Orion}}
* [http://www.allthesky.com/constellations/orion/ Фотографски водач низ соѕвездијата: Орион]
* [https://web.archive.org/web/20080730024847/http://museumvictoria.com.au/DiscoveryCentre/Infosheets/Planets/Sky-Tour-for-Binoculars---Orion/ Melbourne Planetarium: Orion Sky Tour]
* [https://web.archive.org/web/20130421003231/http://old.orionsarm.com/galactography/views_of_Orion.html Views of Orion from other places in our Galaxy]
* [http://astrojan.nhely.hu/orion.htm The clickable Orion]
* [http://www.ianridpath.com/startales/orion.html Ian Ridpath's Star Tales – Orion]
* [http://blog.deepskycolors.com/archive/2010/10/22/orion-from-Head-to-Toes.html Deep Widefield image of Orion] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101026065203/http://blog.deepskycolors.com/archive/2010/10/22/orion-from-Head-to-Toes.html |date=2010-10-26 }}
* {{APOD |date=23 October 2010 |title=Orion: Head to Toe}}
* [http://www.universetoday.com/100383/beautiful-astrophoto-zoom-into-orion/ Beautiful Astrophoto: Zoom Into Orion]
* [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/category/vpc-taxonomy-017082 Warburg Institute Iconographic Database (medieval and early modern images of Orion)]

{{Соѕвездија}}
{{Ѕвезди во Орион}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Орион (соѕвездие)| ]]
[[Категорија:Соѕвездија|Орион]]
[[Категорија:Северни соѕвездија|Орион]]
[[Категорија:Соѕвездија забележани од Птоломеј|Орион]]
[[Категорија:Источни соѕвездија|Орион]]</text>
      <sha1>nab5z6kn8s9xcbr0jjmwp5scx12a6w7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Љубљана</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77751</id>
    <revision>
      <id>5569788</id>
      <parentid>3731790</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Љубљана]] → [[Категорија:Религијата во Љубљана]]</comment>
      <origin>5569788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="375" sha1="d7w25ptipxe7qs6xg5yxpwp55f9vv5x" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Churches in Ljubljana}}

[[Категорија:Згради и градби во Љубљана]]
[[Категорија:Религијата во Љубљана]]
[[Категорија:Знаменитости во Љубљана]]
[[Категорија:Цркви по град|Љ]]
[[Категорија:Цркви во Словенија]]</text>
      <sha1>d7w25ptipxe7qs6xg5yxpwp55f9vv5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Белград</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77763</id>
    <revision>
      <id>5569790</id>
      <parentid>3732174</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Белград]] → [[Категорија:Религијата во Белград]]</comment>
      <origin>5569790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="7t5eo7tzhafeb2vygdck3rz9kxlgds9" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Churches in Belgrade}}

[[Категорија:Цркви во Србија]]
[[Категорија:Цркви по град|Белград]]
[[Категорија:Згради и градби во Белград]]
[[Категорија:Религијата во Белград]]
[[Категорија:Знаменитости во Белград]]</text>
      <sha1>7t5eo7tzhafeb2vygdck3rz9kxlgds9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Санкт Петербург</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77873</id>
    <revision>
      <id>5569745</id>
      <parentid>3731868</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Санкт Петербург]] → [[Категорија:Религијата во Санкт Петербург]]</comment>
      <origin>5569745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="412" sha1="d6xzg7weiv3ukjf9gz2q2fdx20rf4aq" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Churches in Saint Petersburg}}

[[Категорија:Цркви во Русија по град|Санкт Петербург]]
[[Категорија:Згради и градби во Санкт Петербург]]
[[Категорија:Религијата во Санкт Петербург]]
[[Категорија:Знаменитости во Санкт Петербург]]</text>
      <sha1>d6xzg7weiv3ukjf9gz2q2fdx20rf4aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Австралија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77982</id>
    <revision>
      <id>5569798</id>
      <parentid>5569206</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Океанија]] → [[Категорија:Религијата во Океанија]]</comment>
      <origin>5569798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="270" sha1="mt5qtgic8050mweloqh9wfkqfh5wx7g" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Australia}}

[[Категорија:Религијата по земја|Австралија]]
[[Категорија:Религијата во Океанија|Австралија]]
[[Категорија:Австралија]]</text>
      <sha1>mt5qtgic8050mweloqh9wfkqfh5wx7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Океанија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77983</id>
    <revision>
      <id>5569796</id>
      <parentid>4360118</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Океанија]] на [[Категорија:Религијата во Океанија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4360118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="tp9gvhniu50q18dfk2crnwqe57iz7k2" xml:space="preserve">
[[Категорија:Религија по континент|Океанија]]</text>
      <sha1>tp9gvhniu50q18dfk2crnwqe57iz7k2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Алжир</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77985</id>
    <revision>
      <id>5569724</id>
      <parentid>5569218</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="1cpim1evh7woh08wpr0feeuztsodj9m" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Algeria}}

{{Катпов}}
[[Категорија:Религијата по земја|Алжир]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Алжир]]
[[Категорија:Алжир]]</text>
      <sha1>1cpim1evh7woh08wpr0feeuztsodj9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Африка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77986</id>
    <revision>
      <id>5569712</id>
      <parentid>4360119</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Африка]] на [[Категорија:Религијата во Африка]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4360119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="sheoaqkyyz8wcni04ydh9tzqm4p7e04" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Africa}}

[[Категорија:Религија по континент|Африка]]</text>
      <sha1>sheoaqkyyz8wcni04ydh9tzqm4p7e04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Бангладеш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>77987</id>
    <revision>
      <id>5569640</id>
      <parentid>3852961</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:13:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Бангладеш]] → [[Категорија:Религијата во Бангладеш]]</comment>
      <origin>5569640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="6s2yngqo9piari072qin4tls2tbbo8z" xml:space="preserve">[[Категорија:Исламот по земја|Бангладеш]]
[[Категорија:Религијата во Бангладеш]]
[[Категорија:Исламот во Азија|Бангладеш]]</text>
      <sha1>6s2yngqo9piari072qin4tls2tbbo8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Канада</title>
    <ns>14</ns>
    <id>78454</id>
    <revision>
      <id>5569809</id>
      <parentid>5569322</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</comment>
      <origin>5569809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="256" sha1="c6mdl7dtjsl1ad1ol7qsmuj80sa7x5x" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Canada}}

[[Категорија:Религијата по земја|Канада]]
[[Категорија:Религијата во Северна Америка|Канада]]
[[Категорија:Канада]]</text>
      <sha1>c6mdl7dtjsl1ad1ol7qsmuj80sa7x5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Египет</title>
    <ns>14</ns>
    <id>78509</id>
    <revision>
      <id>5569756</id>
      <parentid>5569282</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="995ealedggmu50zkdjgaea3oi2flmt6" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Egypt}}

[[Категорија:Религијата по земја|Египет]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Египет]]
[[Категорија:Египет]]</text>
      <sha1>995ealedggmu50zkdjgaea3oi2flmt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Африка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>78692</id>
    <revision>
      <id>5569711</id>
      <parentid>3852941</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>нов клуч за [[Категорија:Религија во Африка]]: „ Ислам“ користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5569711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="148" sha1="3s9bbz82ls2xyla0dpjh0e3ftghug8n" xml:space="preserve">[[Категорија:Исламот по континент|Африка]]
[[Категорија:Религија во Африка| Ислам]]</text>
      <sha1>3s9bbz82ls2xyla0dpjh0e3ftghug8n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569723</id>
      <parentid>5569711</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="46w586spomeeqa9tflpa4dv0ijsq4dp" xml:space="preserve">[[Категорија:Исламот по континент|Африка]]
[[Категорија:Религијата во Африка| Ислам]]</text>
      <sha1>46w586spomeeqa9tflpa4dv0ijsq4dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Хелсинки</title>
    <ns>14</ns>
    <id>79505</id>
    <revision>
      <id>5569783</id>
      <parentid>3731853</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Хелсинки]] → [[Категорија:Религијата во Хелсинки]]</comment>
      <origin>5569783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="387" sha1="ryzff04b4ex1src7axapaql0ndhq3ba" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Churches in Helsinki}}

[[Категорија:Згради и градби во Хелсинки]]
[[Категорија:Цркви по град|Хелсинки]]
[[Категорија:Религијата во Хелсинки]]
[[Категорија:Знаменитости во Хелсинки]]
[[Категорија:Цркви по град|Х]]</text>
      <sha1>ryzff04b4ex1src7axapaql0ndhq3ba</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корисник:ZephyxDE</title>
    <ns>2</ns>
    <id>95195</id>
    <revision>
      <id>5570226</id>
      <parentid>499934</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Itti</username>
        <id>37021</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Itti ја премести страницата [[Корисник:S3racing]] на [[Корисник:ZephyxDE]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/S3racing|S3racing]]“ во „[[Special:CentralAuth/ZephyxDE|ZephyxDE]]“</comment>
      <origin>499934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1620" sha1="5310sl7cmxv6uf7uax80z29gom1lp0d" xml:space="preserve">&lt;!-- Шаблон:Новкорисник2 --&gt;
{| align=center border=0 cellpadding=4 cellspacing=4 style=&quot;border: 1px solid #CCCC99; background-color: #F1F1DE&quot;
|
&lt;div style=&quot;float:left;margin-right:0.9em&quot;&gt;[[Слика:Stub.png]]&lt;/div&gt;
|
|valign=top align-left|&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{FULLURLE:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} Овде]&lt;/span&gt; можете да впишете нешто за Вас, како и имињата на статиите кои сте ги напишале или планирате да ги напишете. Исто така можете да ставите [[Википедија:Вавилон|вавилон табела]] и [[ВП:КК|кориснички кутии]] со цел другите да знаат кои јазици ги познавате / зборувате, што Ве интересира, со што се занимавате и сл.&lt;br&gt;
&lt;p&gt;&lt;small&gt;Ова е само совет, можете слободно да ја избришете оваа порака.&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;

|valign=top align-left|&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[{{FULLURLE:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} Here] &lt;/span&gt;you can write something about you and about the articles that you have created on the Macedonian Wikipedia. Besides this, you can put  [[Википедија:Вавилон|Babel]] and [[ВП:КК|User Boxes]] in order to inform the other users about the languages that you speak and what are you interested in.&lt;br&gt;
&lt;p&gt;&lt;small&gt;This is just an advice, you can delete this message any time you like.&lt;/small&gt;&lt;/p&gt;
|}
&lt;!-- Шаблон:Новкорисник2 --&gt;</text>
      <sha1>5310sl7cmxv6uf7uax80z29gom1lp0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор со корисник:ZephyxDE</title>
    <ns>3</ns>
    <id>95196</id>
    <revision>
      <id>5570224</id>
      <parentid>499935</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T05:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Itti</username>
        <id>37021</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Itti ја премести страницата [[Разговор со корисник:S3racing]] на [[Разговор со корисник:ZephyxDE]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/S3racing|S3racing]]“ во „[[Special:CentralAuth/ZephyxDE|ZephyxDE]]“</comment>
      <origin>499935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3567" sha1="j5tzplkogobzl5u9uqka4zd8gf4obxn" xml:space="preserve">
&lt;!-- Шаблон:Добредојде --&gt;
{|width=100%
|valign=top align-left|
'''Добредојде!''' [[Image:Nuvola apps kuickshow.png|40px]]

Здраво, {{BASEPAGENAME}}, и [[Википедија:Вовед|добредојде]] на [[Википедија]]! Се надеваме дека Ви се допадна местото и одлучивте да останете. Еве некои страници кои можат да Ви бидат од помош:

*[[Википедија:Пет столба|Петте столба на Википедија]] - принципите на проектот
*'''[[Википедија:Почетен курс|Почетен курс]]''' - централно место за учење на основните работи, се препорачува да се разгледа
*[[Помош:Како да уредам страница|Како да уредам статија]] - подетален водич за уредувањето
*[[Википедија:Помошна табела|Помошна табела]] - сите поважни команди наведени накратко во една табела

Се надевам дека ќе уживате во уредувањето и во тоа што сте [[Википедија:Википедијанци|википедијанец]]! Ве молам [[Википедија:Потпис|потпишувајте]] ги вашите пораки на [[Википедија:Страница за разговор|страниците за разговор]] користејќи четири [[тилда|тилди]] (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;); ова автоматски ќе го внесе Вашето корисничко име и датумот. Ако ви треба помош, видете  [[Википедија:Портал/Помош|Портал/Помош]], или поставете го прашањето на оваа страница и ставете &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{помош}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; пред прашањето. 
Повторно, добредојде! 

|valign=top align-left|
'''Welcome!''' [[Image:Nuvola apps kuickshow.png|40px]]

Hello, and [[Википедија:Вовед|welcome]] to [[Wikipedia]]! We hope that you like this encyclopaedia and that you have decided to be part of it. Here are few articles that may help you if you want to edit here:

*[[Википедија:Пет столба|The five principles of Wikipedia]]
*'''[[Википедија:Почетен курс|A course for beginners]]''' 
*[[Помош:Како да уредам страница|How to edit an article?]] 
*[[Википедија:Помошна табела|Cheatsheet]] 

We hope that you will enjoy editing here and that you will become a [[Википедија:Википедијанци|Wikipedian]]! Please, [[Википедија:Потпис|sign your name]] when you write your messages [[Википедија:Страница за разговор|on the talk pages]] by using four [[тилда|tildes]] (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;); this automatically will add your name and the date when the message has been written. If you need any further help, see the [[Википедија:Портал/Помош|Portal/Help]], or ask question on this talk page and put the template &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{помош}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; before the question. 
Again, welcome!  --[[User:Brest-bot|Brest-bot]] &lt;small&gt;([[User talk:Brest-bot|разговор]])&lt;/small&gt; 15:57, 9 февруари 2009 (UTC)
|}</text>
      <sha1>j5tzplkogobzl5u9uqka4zd8gf4obxn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Бангладеш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>158922</id>
    <revision>
      <id>5569639</id>
      <parentid>3222354</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Бангладеш]] → [[Категорија:Религијата во Бангладеш]]</comment>
      <origin>5569639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="7roqzlpriezj8ech41cx6tt2qotj5m1" xml:space="preserve">[[Категорија:Згради и градби во Бангладеш]]
[[Категорија:Религијата во Бангладеш]]
[[Категорија:Верски објекти по земја|Бангладеш]]</text>
      <sha1>7roqzlpriezj8ech41cx6tt2qotj5m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Старогрчки храмови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>159131</id>
    <revision>
      <id>5569841</id>
      <parentid>4738727</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="9pgyhi1teh6zojobikii2q5jchppq07" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Ancient Greek temples}}

[[Категорија:Храмови]]
[[Категорија:Старогрчки згради и градби|Храм]]
[[Категорија:Старогрчка религија|Храмови]]</text>
      <sha1>9pgyhi1teh6zojobikii2q5jchppq07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Старогрчка религија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>159351</id>
    <revision>
      <id>5569823</id>
      <parentid>5568692</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="2nyn279anvhuit29a9691ovhxz5yyk7" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in ancient Greece}}

[[Категорија:Старогрчка култура|Религија]]
[[Категорија:Религијата во Грција]]
[[Категорија:Индоевропска митологија]]
[[Категорија:Паганство]]
[[Категорија:Религии во грчко-римскиот свет]]</text>
      <sha1>2nyn279anvhuit29a9691ovhxz5yyk7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569824</id>
      <parentid>5569823</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Стара Грција]] на [[Категорија:Старогрчка религија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="392" sha1="2nyn279anvhuit29a9691ovhxz5yyk7" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in ancient Greece}}

[[Категорија:Старогрчка култура|Религија]]
[[Категорија:Религијата во Грција]]
[[Категорија:Индоевропска митологија]]
[[Категорија:Паганство]]
[[Категорија:Религии во грчко-римскиот свет]]</text>
      <sha1>2nyn279anvhuit29a9691ovhxz5yyk7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламски освојувања</title>
    <ns>14</ns>
    <id>160656</id>
    <revision>
      <id>5569836</id>
      <parentid>4738123</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во средниот век]] → [[Категорија:Религијата во средниот век]]</comment>
      <origin>5569836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="718" sha1="772o0ixntyk31tkpnvr8pyixk7xc4ui" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Islamic conquests}}

[[Категорија:Судири во 7 век]]
[[Категорија:Судири во 8 век]]
[[Категорија:Судири во 9 век]]
[[Категорија:Инвазии]]
[[Категорија:Историја на исламот]]
[[Категорија:Историја на Северна Африка]]
[[Категорија:Ран среден век]]
[[Категорија:Историја на Пакистан]]
[[Категорија:Среден век по земја]]
[[Категорија:Христијанството во средниот век]]
[[Категорија:Религијата во средниот век]]</text>
      <sha1>772o0ixntyk31tkpnvr8pyixk7xc4ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во средниот век</title>
    <ns>14</ns>
    <id>160666</id>
    <revision>
      <id>5569840</id>
      <parentid>4738103</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во средниот век]] → [[Категорија:Религијата во средниот век]]</comment>
      <origin>5569840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="19wxa8necvu4j2p0eay0zxnw325ph3b" xml:space="preserve">[[Категорија:Историја на христијанството]]
[[Категорија:Религијата во средниот век]]</text>
      <sha1>19wxa8necvu4j2p0eay0zxnw325ph3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во средниот век</title>
    <ns>14</ns>
    <id>160667</id>
    <revision>
      <id>5569835</id>
      <parentid>3223072</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во средниот век]] на [[Категорија:Религијата во средниот век]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>3223072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="pmcqe8o84xk9kcn0257oit7qie4jzfd" xml:space="preserve">[[Категорија:Историја на религијата по период|Среден век]]
[[Категорија:Среден век]]</text>
      <sha1>pmcqe8o84xk9kcn0257oit7qie4jzfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религијата во Словачка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169239</id>
    <revision>
      <id>5569646</id>
      <parentid>5568436</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Словачка]] → [[Категорија:Религијата во Словачка]]</comment>
      <origin>5569646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1061" sha1="31qb88mh83fb3uo3pio3cdvpg3azx9m" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=ноември 2009}}
Најголема '''религија во [[Словачка]]''' е [[Римокатоличка црква|католицизмот]]. Словачкиот устав ја гарантира слободата на религијата. Околу 68.9% од населението на Словачка се [[католици]]. Голем број од населението на Словачка не се изјаснило за религиското прашање и тие се околу 13% од вкупното население. Околу 6.93% се [[лутеранци]], 2% [[калвинисти]], околу 0.9% [[православни]]. Денес има околу 2.300 евреи во Словачка.

== Наводи ==
{{reflist}}

== Поврзано ==
* [[Словачка]]
* [[Католицизам]]

{{Европа по тема|Религија во}}

{{Словачка-никулец}}

[[Категорија:Религијата во Словачка| ]]</text>
      <sha1>31qb88mh83fb3uo3pio3cdvpg3azx9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Словачка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>169240</id>
    <revision>
      <id>5569645</id>
      <parentid>798996</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:16:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Словачка]] на [[Категорија:Религијата во Словачка]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>798996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="gsfk09g9vr12xxk3yeapo9gle7bw4cn" xml:space="preserve">[[Категорија:Словачка]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>gsfk09g9vr12xxk3yeapo9gle7bw4cn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569650</id>
      <parentid>5569645</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="e0oegowf3tcyoi904wqvnu1dvh5l145" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Slovakia}}

[[Категорија:Словачка]]
[[Категорија:Религијата по земја|Словачка]]
[[Категорија:Религијата во Европа|Словачка]]</text>
      <sha1>e0oegowf3tcyoi904wqvnu1dvh5l145</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алпско растение</title>
    <ns>0</ns>
    <id>169309</id>
    <revision>
      <id>5570168</id>
      <parentid>4308569</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Алпска вегетација]] на [[Алпско растение]]</comment>
      <origin>4308569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3510" sha1="ccovxe5dxf7w383d7bi3rgzevwxkgju" xml:space="preserve">[[Податотека:Sahale Peak.jpg|мини|Алпска ливада во Северната Каскада, Вашингтон, САД]]
{{Без извори|датум=октомври 2009}}
'''Алпска вегетација''' претставува вегетациски тип што се развива над горната [[шумска граница]], над субалпските [[пасишта]] и субалпските [[грмушка|грмушести]] заедници, по високите планини од умерениот климатски појас (над 2200 m надморска висина). Во нејзиниот состав доминираат ниски баздовидни или перничести повеќегодишни тревести или грмушести растенија, приспособени кон специфичните еколошки услови на високопланинскиот појас каде што има краток вегетациски период, многу ниски температури во зимскиот период, долготрајна снежна покривка, свежи лета, силни ветрови, дождови и интензивно сончево осветлуваве. Алпската вегетација опфаќа разновидни растителни заедници што се развиваат на хетерогена подлога (кисели почви, карбонати, планински тресетишта, сипари, точила, камевари, карпи и др.), кои припаѓаат кон различни вегетациски класи - ''Elyno-Seslerietea, Caricetea curvulae, Salicetea herbaceae, Scheuchzerio-Caricetea fuscae, Drypetea spinosae, Asplenietea trichomanis'' и др.

Покрај разните претставници од фамилијата на тревите (''Poaceae''), нејзината физиономија ја определуваат голем број видови од родовите: 
* ''Androsace'', 
* ''Gentiana'',
* ''Geum'', 
* ''Primula'', 
* ''Saxifraga'', 
* ''Soldanella'',
* ''Thymus'' и др.

== Алпска вегетација во Европа ==

Алпска вегетација се развива на голем број планински масиви во Европа како на пример - [[Алпи]], [[Карпати]], [[Пиринеи]], [[Кавказ]], планини на [[Балканскиот Полуостров]] и др.

== Алпска вегетација во Република Македонија ==

Во РМ алпски заедници се присутни на повеќе планински масиви како на пример – [[Шар Планина]], [[Јакупица]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Бистра]], [[Стогово]], [[Јабланица]], [[Галичица]], [[Пелистер]], [[Ниџе]] и други.

== Извор ==
Македонска Енциклопедија, проф. д-р Владо Матевски, Природно-математички факултет, Скопје, ''АЛПСКА ВЕГЕТАЦИЈА ВО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА'' стр. 41-42, МАНУ, Скопје, 2009.
{{биологија-никулец}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Растенија]]</text>
      <sha1>ccovxe5dxf7w383d7bi3rgzevwxkgju</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Република Македонија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>172246</id>
    <redirect title="Религијата во Македонија" />
    <revision>
      <id>5570044</id>
      <parentid>799340</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Македонија]]</comment>
      <origin>5570044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="iwtcxcfzobt966dqp89xh7323pqokyd" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Македонија]]</text>
      <sha1>iwtcxcfzobt966dqp89xh7323pqokyd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Република Македонија</title>
    <ns>1</ns>
    <id>172247</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Македонија" />
    <revision>
      <id>5570055</id>
      <parentid>799342</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Македонија]]</comment>
      <origin>5570055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="9un3fpgst6s3fhfwcj3i4f4hfuk6fbm" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Македонија]]</text>
      <sha1>9un3fpgst6s3fhfwcj3i4f4hfuk6fbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Рим</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182748</id>
    <revision>
      <id>5569698</id>
      <parentid>4738745</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Рим]] → [[Категорија:Религијата во Рим]]</comment>
      <origin>5569698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="205" sha1="7b7catufxzbeutxiwnxc18xu5gil008" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Италија|Р]]
[[Категорија:Религијата во Рим]]
[[Категорија:Христијанство по град|Р]]</text>
      <sha1>7b7catufxzbeutxiwnxc18xu5gil008</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Рига</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182755</id>
    <revision>
      <id>5569781</id>
      <parentid>5568744</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Рига]] → [[Категорија:Религијата во Рига]]</comment>
      <origin>5569781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="pxxzakyqq2pncqll8rucos0jnnrttlb" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Рига]]
[[Категорија:Религијата во Латвија]]
[[Категорија:Христијанство по град|Рига]]</text>
      <sha1>pxxzakyqq2pncqll8rucos0jnnrttlb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Рига</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182756</id>
    <revision>
      <id>5569780</id>
      <parentid>5568735</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Рига]] на [[Категорија:Религијата во Рига]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="164" sha1="kbs34uqdah6yebu6fqzc5g1ilgnhlzx" xml:space="preserve">[[Категорија:Рига]]
[[Категорија:Религија по град|Рига]]
[[Категорија:Религијата во Латвија]]</text>
      <sha1>kbs34uqdah6yebu6fqzc5g1ilgnhlzx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Рим</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182757</id>
    <revision>
      <id>5569697</id>
      <parentid>5568888</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Рим]] на [[Категорија:Религијата во Рим]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="gyjzyxletttu7lrr3mb1opm66mooi9z" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Rome}}

[[Категорија:Рим]]
[[Категорија:Религија по град|Рим]]
[[Категорија:Религијата во Италија|Рим]]</text>
      <sha1>gyjzyxletttu7lrr3mb1opm66mooi9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Хелсинки</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182811</id>
    <revision>
      <id>5569782</id>
      <parentid>5569067</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Хелсинки]] на [[Категорија:Религијата во Хелсинки]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="c7z7qj1r9ksj1ggruddx7ihhn3lves7" xml:space="preserve">[[Категорија:Хелсинки]]
[[Категорија:Религијата во Финска|Хелсинки]]
[[Категорија:Религија по град|Хелсинки]]</text>
      <sha1>c7z7qj1r9ksj1ggruddx7ihhn3lves7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Љубљана</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182872</id>
    <revision>
      <id>5569786</id>
      <parentid>5569037</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Љубљана]] на [[Категорија:Религијата во Љубљана]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="2s6fazqvha2m6lpoers1he0o0pqe15p" xml:space="preserve">[[Категорија:Љубљана]]
[[Категорија:Религијата во Словенија|Љубљана]]
[[Категорија:Религија по град|Љубљана]]</text>
      <sha1>2s6fazqvha2m6lpoers1he0o0pqe15p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Амстердам</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182876</id>
    <revision>
      <id>5569704</id>
      <parentid>3731616</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Амстердам]] → [[Категорија:Религијата во Амстердам]]</comment>
      <origin>5569704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="368" sha1="2bb4l5u02ptqgm6cjin6649kv3urme4" xml:space="preserve">[[Категорија:Згради и градби во Амстердам]]
[[Категорија:Верски објекти во Холандија|А]]
[[Категорија:Религијата во Амстердам]]
[[Категорија:Знаменитости во Амстердам]]
[[Категорија:Верски објекти по град]]</text>
      <sha1>2bb4l5u02ptqgm6cjin6649kv3urme4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Амстердам</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182879</id>
    <revision>
      <id>5569703</id>
      <parentid>5569089</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Амстердам]] на [[Категорија:Религијата во Амстердам]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="m8lrsqq2jx63ew49gjibxgjb7hjaaep" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Amsterdam}}

[[Категорија:Амстердам]]
[[Категорија:Религијата во Холандија|А]]
[[Категорија:Религија по град|А]]</text>
      <sha1>m8lrsqq2jx63ew49gjibxgjb7hjaaep</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Белград</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182893</id>
    <revision>
      <id>5569789</id>
      <parentid>5569040</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Белград]] на [[Категорија:Религијата во Белград]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="cvjt1hjlypmimshu523niog4y7bqnu0" xml:space="preserve">[[Категорија:Белград]]
[[Категорија:Религијата во Србија|Белград]]
[[Категорија:Религија по град|Белград]]</text>
      <sha1>cvjt1hjlypmimshu523niog4y7bqnu0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569852</id>
      <parentid>5569789</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="ae25r8d3a5jawonogbdwj8pcs4lwzfd" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Belgrade}}

[[Категорија:Белград]]
[[Категорија:Религијата во Србија|Белград]]
[[Категорија:Религија по град|Белград]]</text>
      <sha1>ae25r8d3a5jawonogbdwj8pcs4lwzfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Будимпешта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182950</id>
    <revision>
      <id>5569785</id>
      <parentid>4738844</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Будимпешта]] → [[Категорија:Религијата во Будимпешта]]</comment>
      <origin>5569785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="ocpo1bhkvarqbeqsdvzf8hurl21nuxv" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Будимпешта]]
[[Категорија:Христијанството во Унгарија]]
[[Категорија:Христијанство по град|Будимпешта]]</text>
      <sha1>ocpo1bhkvarqbeqsdvzf8hurl21nuxv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Будимпешта</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182951</id>
    <revision>
      <id>5569784</id>
      <parentid>5569099</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Будимпешта]] на [[Категорија:Религијата во Будимпешта]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="3mpobsc4w70hupbpmv8kd14i3b40xci" xml:space="preserve">
[[Категорија:Будимпешта]]
[[Категорија:Религија по град|Будимпешта]]
[[Категорија:Религијата во Украина]]</text>
      <sha1>3mpobsc4w70hupbpmv8kd14i3b40xci</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Виена</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182971</id>
    <revision>
      <id>5569772</id>
      <parentid>3731650</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Виена]] → [[Категорија:Религијата во Виена]]</comment>
      <origin>5569772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="353" sha1="gev1y0gmftp5zz2xsxee601c00d0iwe" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Виена]]
[[Категорија:Верски објекти по град|Виена]]
[[Категорија:Згради и градби во Виена]]
[[Категорија:Верски објекти во Австрија|В]]
[[Категорија:Знаменитости во Виена]]</text>
      <sha1>gev1y0gmftp5zz2xsxee601c00d0iwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Виена</title>
    <ns>14</ns>
    <id>182973</id>
    <revision>
      <id>5569769</id>
      <parentid>5568587</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Виена]] на [[Категорија:Религијата во Виена]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="4ry30h0dcxqubgidd1en9d5ftycaayx" xml:space="preserve">[[Категорија:Виена]]
[[Категорија:Религијата во Австрија|В]]
[[Категорија:Религија по град|В]]</text>
      <sha1>4ry30h0dcxqubgidd1en9d5ftycaayx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Париз</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183207</id>
    <revision>
      <id>5569706</id>
      <parentid>5569096</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Париз]] на [[Категорија:Религијата во Париз]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="3ko4xu2c69i4mtwhcljf6rle98wdmtg" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Paris}}

[[Категорија:Париз]]
[[Категорија:Религијата во Франција|Париз]]
[[Категорија:Религија по град|Париз]]</text>
      <sha1>3ko4xu2c69i4mtwhcljf6rle98wdmtg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Прага</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183221</id>
    <revision>
      <id>5569797</id>
      <parentid>4780891</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Прага]] → [[Категорија:Религијата во Прага]]</comment>
      <origin>5569797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="i2rf3yqfo5vrvwplex4iqd5irm1t7n6" xml:space="preserve">
[[Категорија:Христијанство по град|Прага]]
[[Категорија:Христијанството во Чешка|*Прага]]
[[Категорија:Религијата во Прага]]</text>
      <sha1>i2rf3yqfo5vrvwplex4iqd5irm1t7n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Прага</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183222</id>
    <revision>
      <id>5569791</id>
      <parentid>5569137</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Прага]] на [[Категорија:Религијата во Прага]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="hgqmc5p69a7viz6s9ktz9t9vbvj0qvt" xml:space="preserve">[[Категорија:Прага]]
[[Категорија:Религијата во Чешка|Прага]]
[[Категорија:Религија по град|Прага]]</text>
      <sha1>hgqmc5p69a7viz6s9ktz9t9vbvj0qvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Прага</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183235</id>
    <revision>
      <id>5569795</id>
      <parentid>3039821</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Прага]] → [[Категорија:Религијата во Прага]]</comment>
      <origin>5569795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="580weoh9vjwkrxiuyywsf5b2m5rpk53" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Прага]]
[[Категорија:Верски објекти во Чешка]]
[[Категорија:Згради и градби во Прага]]
[[Категорија:Верски објекти по град|Прага]]</text>
      <sha1>580weoh9vjwkrxiuyywsf5b2m5rpk53</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Санкт Петербург</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183248</id>
    <revision>
      <id>5569742</id>
      <parentid>5568995</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Санкт Петербург]] на [[Категорија:Религијата во Санкт Петербург]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="my88eufzistba8to00a28sj00x6ldtb" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Saint Petersburg}}

[[Категорија:Санкт Петербург]]
[[Категорија:Религијата во Русија|Санкт Петербург]]
[[Категорија:Религија по град|Санкт Петербург]]</text>
      <sha1>my88eufzistba8to00a28sj00x6ldtb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Галисија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183470</id>
    <revision>
      <id>5569808</id>
      <parentid>5118889</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Галисија]] → [[Категорија:Религијата во Галисија]]</comment>
      <origin>5569808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="sjqf66qg6gi52fdc0tdkj9qvj1grbew" xml:space="preserve">
[[Категорија:Цркви во Шпанија]]
[[Категорија:Згради и градби во Галисија]]
[[Категорија:Религијата во Галисија]]</text>
      <sha1>sjqf66qg6gi52fdc0tdkj9qvj1grbew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Галисија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183480</id>
    <revision>
      <id>5569807</id>
      <parentid>5569140</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Галисија]] на [[Категорија:Религијата во Галисија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="0ph2p9v4njooevqck8ngqvea47nwe38" xml:space="preserve">[[Категорија:Галисија|Религија ]]
[[Категорија:Религијата во Шпанија|Галиција]]</text>
      <sha1>0ph2p9v4njooevqck8ngqvea47nwe38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Катедрали во Каталонија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183598</id>
    <revision>
      <id>5569733</id>
      <parentid>3070056</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Каталонија]] → [[Категорија:Религијата во Каталонија]]</comment>
      <origin>5569733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="332" sha1="iudg3jp39k11dgdcudil4qwltj3kd7i" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Cathedrals in Catalonia}}

[[Категорија:Цркви во Каталонија]]
[[Категорија:Згради и градби во Каталонија]]
[[Категорија:Религијата во Каталонија]]
[[Категорија:Катедрали во Шпанија]]</text>
      <sha1>iudg3jp39k11dgdcudil4qwltj3kd7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Каталонија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183599</id>
    <revision>
      <id>5569741</id>
      <parentid>4232644</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Каталонија]] → [[Категорија:Религијата во Каталонија]]</comment>
      <origin>5569741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="260" sha1="t8c6wndjhkllk8h3b8dqzitvvwtr6de" xml:space="preserve">{{рв|Churches in Catalonia}}

[[Категорија:Згради и градби во Каталонија]]
[[Категорија:Религијата во Каталонија]]
[[Категорија:Цркви во Шпанија|Каталонија]]</text>
      <sha1>t8c6wndjhkllk8h3b8dqzitvvwtr6de</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Каталонија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183601</id>
    <revision>
      <id>5569730</id>
      <parentid>5569145</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Каталонија]] на [[Категорија:Религијата во Каталонија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="ez3bmdrrgr2pmmxtikw6zslrpmeu7x5" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Catalonia}}

[[Категорија:Кaталонија]]
[[Категорија:Религијата во Шпанија|К]]</text>
      <sha1>ez3bmdrrgr2pmmxtikw6zslrpmeu7x5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Барселона</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183602</id>
    <revision>
      <id>5569754</id>
      <parentid>4232647</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Барселона]] → [[Категорија:Религијата во Барселона]]</comment>
      <origin>5569754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="454" sha1="ma0lbf1nkfcj8riahdrlrx9mbq86hxl" xml:space="preserve">{{рв|Churches in Barcelona}}

[[Категорија:Цркви во Каталонија|Барса]]
[[Категорија:Цркви по град|Барса]]
[[Категорија:Цркви во Шпанија|Барса]]
[[Категорија:Згради и градби во Барселона]]
[[Категорија:Религијата во Барселона]]
[[Категорија:Знаменитости во Барселона]]</text>
      <sha1>ma0lbf1nkfcj8riahdrlrx9mbq86hxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Барселона</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183605</id>
    <revision>
      <id>5569731</id>
      <parentid>3051646</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Каталонија]] → [[Категорија:Религијата во Каталонија]]</comment>
      <origin>5569731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="8k3daxwd1ar6lgwnleo7aqdgqqs1d1q" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Каталонија|Барселона]]
[[Категорија:Религија по град|Барселона]]
[[Категорија:Барселона]]</text>
      <sha1>8k3daxwd1ar6lgwnleo7aqdgqqs1d1q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569752</id>
      <parentid>5569731</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Барселона]] на [[Категорија:Религијата во Барселона]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="8k3daxwd1ar6lgwnleo7aqdgqqs1d1q" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Каталонија|Барселона]]
[[Категорија:Религија по град|Барселона]]
[[Категорија:Барселона]]</text>
      <sha1>8k3daxwd1ar6lgwnleo7aqdgqqs1d1q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Манастири во Каталонија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>183611</id>
    <revision>
      <id>5569737</id>
      <parentid>4232649</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Каталонија]] → [[Категорија:Религијата во Каталонија]]</comment>
      <origin>5569737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="ebysx670br2svx4stzvpjaio9mchvpn" xml:space="preserve">{{рв|Monasteries in Catalonia}}

[[Категорија:Згради и градби во Каталонија]]
[[Категорија:Религијата во Каталонија]]
[[Категорија:Манастири во Шпанија|К]]</text>
      <sha1>ebysx670br2svx4stzvpjaio9mchvpn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Варшава</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184243</id>
    <revision>
      <id>5569673</id>
      <parentid>3222360</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Варшава]] → [[Категорија:Религијата во Варшава]]</comment>
      <origin>5569673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="295" sha1="nu6fsazsdjrapsfcfh4p8sodnb4cdc7" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти по град|Варшава]]
[[Категорија:Верски објекти во Полска|В]]
[[Категорија:Згради и градби во Варшава]]
[[Категорија:Религијата во Варшава]]</text>
      <sha1>nu6fsazsdjrapsfcfh4p8sodnb4cdc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Варшава</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184247</id>
    <revision>
      <id>5569667</id>
      <parentid>4173193</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Полска по град]] → [[Категорија:Религијата во Полска по град]]</comment>
      <origin>5569667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182" sha1="pras7yzo282brghdjh7oo9w6za5qw5a" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Warsaw}}

[[Категорија:Варшава]]
[[Категорија:Религијата во Полска по град|Варшава]]</text>
      <sha1>pras7yzo282brghdjh7oo9w6za5qw5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569672</id>
      <parentid>5569667</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Варшава]] на [[Категорија:Религијата во Варшава]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182" sha1="pras7yzo282brghdjh7oo9w6za5qw5a" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Warsaw}}

[[Категорија:Варшава]]
[[Категорија:Религијата во Полска по град|Варшава]]</text>
      <sha1>pras7yzo282brghdjh7oo9w6za5qw5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Полска по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184248</id>
    <revision>
      <id>5569665</id>
      <parentid>5568939</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Полска по град]] на [[Категорија:Религијата во Полска по град]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="aqww3z31nd8mc5vimm46ln1qsmug51t" xml:space="preserve">[[Категорија:Религија по град|*Полска]]
[[Категорија:Религијата во Полска| Г]]
[[Категорија:Категории по град во Полска]]</text>
      <sha1>aqww3z31nd8mc5vimm46ln1qsmug51t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Варшава</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184250</id>
    <revision>
      <id>5569674</id>
      <parentid>4738774</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Варшава]] → [[Категорија:Религијата во Варшава]]</comment>
      <origin>5569674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="p9f3hohir54eq85onq8kcglvu9xkrxo" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Варшава]]
[[Категорија:Христијанството во Полска|Вар]]</text>
      <sha1>p9f3hohir54eq85onq8kcglvu9xkrxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Краков</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184266</id>
    <revision>
      <id>5569671</id>
      <parentid>4738777</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Краков]] → [[Категорија:Религијата во Краков]]</comment>
      <origin>5569671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="i5zh98yifxmj7utk67ey1xlo3jq0vww" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Полска|К]]
[[Категорија:Религијата во Краков]]</text>
      <sha1>i5zh98yifxmj7utk67ey1xlo3jq0vww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Краков</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184267</id>
    <revision>
      <id>5569668</id>
      <parentid>4173194</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Полска по град]] → [[Категорија:Религијата во Полска по град]]</comment>
      <origin>5569668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="5r2ltyzv2h9wayey912jo2abc8gbl24" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Kraków}}

[[Категорија:Краков]]
[[Категорија:Религијата во Полска по град|Краков]]</text>
      <sha1>5r2ltyzv2h9wayey912jo2abc8gbl24</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569670</id>
      <parentid>5569668</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Краков]] на [[Категорија:Религијата во Краков]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="5r2ltyzv2h9wayey912jo2abc8gbl24" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Kraków}}

[[Категорија:Краков]]
[[Категорија:Религијата во Полска по град|Краков]]</text>
      <sha1>5r2ltyzv2h9wayey912jo2abc8gbl24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Вроцлав</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184325</id>
    <revision>
      <id>5569664</id>
      <parentid>4738775</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Вроцлав]] → [[Категорија:Религијата во Вроцлав]]</comment>
      <origin>5569664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="1dr16t6bx03iax7xp71153mxtpb7ox2" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Полска|Вроцлав]]
[[Категорија:Религијата во Вроцлав]]</text>
      <sha1>1dr16t6bx03iax7xp71153mxtpb7ox2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Вроцлав</title>
    <ns>14</ns>
    <id>184326</id>
    <revision>
      <id>5569663</id>
      <parentid>4173195</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Вроцлав]] на [[Категорија:Религијата во Вроцлав]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4173195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="1gnd0pdonof08pkugfzj0aubshhbfyc" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Wrocław}}

[[Категорија:Вроцлав]]
[[Категорија:Религија во Полска по град|Вроцлав]]</text>
      <sha1>1gnd0pdonof08pkugfzj0aubshhbfyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569666</id>
      <parentid>5569663</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Полска по град]] → [[Категорија:Религијата во Полска по град]]</comment>
      <origin>5569666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="8mrk24rtp3rih0oksurfvc0ysllhmp2" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Wrocław}}

[[Категорија:Вроцлав]]
[[Категорија:Религијата во Полска по град|Вроцлав]]</text>
      <sha1>8mrk24rtp3rih0oksurfvc0ysllhmp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Англија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>186602</id>
    <revision>
      <id>5569689</id>
      <parentid>4738445</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="414" sha1="hqnjntg0fonfueq4ngwcvwxns04jesq" xml:space="preserve">{{portalpar|Христијанство|Англија}}
[[Image:UK_england.png|десно|100px]]
[[Image:Latin Cross.svg|десно|100px]]
:''[[Христијанство во Англија]].''
{{рв|Christianity in England}}

[[Категорија:Христијанството во Обединетото Кралство| Англија]]
[[Категорија:Религијата во Англија]]</text>
      <sha1>hqnjntg0fonfueq4ngwcvwxns04jesq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Англија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>186603</id>
    <revision>
      <id>5569680</id>
      <parentid>5568934</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Англија]] на [[Категорија:Религијата во Англија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="8q671fp8mufm4pw5t7jbjb2lknrccas" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in England}}

[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство| Англија]]
[[Категорија:Англија]]
[[Категорија:Англиска култура]]</text>
      <sha1>8q671fp8mufm4pw5t7jbjb2lknrccas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Историја на религијата во Англија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>186609</id>
    <revision>
      <id>5569684</id>
      <parentid>3938222</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="287" sha1="lf3zept5db9r6dsw93l6j60thx7vcaa" xml:space="preserve">[[Категорија:Историја на религијата во Обединетото Кралство|England]]
[[Категорија:Историја на Англија|Религиозна ]]
[[Категорија:Религијата во Англија|Историја]]</text>
      <sha1>lf3zept5db9r6dsw93l6j60thx7vcaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вид (биологија)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193383</id>
    <revision>
      <id>5570156</id>
      <parentid>5510561</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Наводи */</comment>
      <origin>5570156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4991" sha1="mc062d13cb09owm85hrgzkem8ifwtiq" xml:space="preserve">{{Biological classification}}
'''Биолошкиот вид''' ([[Латински јазик|лат]]. ''species'') е [[Систематика|систематска]] единица, група од единки со заеднички морфофизиолошки, [[Биохемија|биохемиски]] и одлики во однесувањето, кои се способни за заемно [[вкрстување]], со што даваат плодно потомство, закономерно распространето во пределите на еден определен [[ареал]] и подложно на влијанието од факторите на [[Животна средина|животната средина]]. Видот е реално постоечка [[Генетика|генетски]] неделива единица на живиот свет, основна структурна единица во системите од [[Организам|организми]] и квалитативна етапа во [[еволуција]]та на животот.&lt;ref name=Claridge1997&gt;{{cite book |last1=Mayden |first1=R. L. |editor1-last=Claridge |editor1-first=M. F. |editor2-first=H. A. |editor2-last=Dawah |editor3-first=M. R. |editor3-last=Wilson |chapter=A hierarchy of species concepts: the denouement of the species problem |title=The Units of Biodiversity – Species in Practice Special Volume 54 |date=1997 |publisher=Systematics Association}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Laporte |first1=L. O. F. |title=Simpson on species |doi=10.1007/BF01058629 |journal=Journal of the History of Biology |volume=27 |issue=1 |pages=141–159 |year=1994 |pmid=11639257|s2cid=34975382 }}&lt;/ref&gt;

== Својства ==

Еден вид може да се оддели од друг по низа својства:

* Морфолошкиот критериум дозволува разграничување на разните видови по надворешните и внатрешните својства;
* Физиолошко-биохемискиот критериум се фокусира на нееднаквоста во [[хемиско својство|хемиските својства]] на разните видови;
* Географскиот критериум сведочи за тоа дека секој вид преовладува во својот ареал;
* Еколошкиот дозволува да се разликуваат видовите по комплексот на абиотички и биотички услови, во кои тие се создале и приспособиле на животот;
* Репродуктивниот критериум обусловува [[репродуктивна изолација]] на еден вид од друг, па дури и блискусродствени.

Секој вид претставува посебен генетски систем, репродуктивно изолиран од другите видови.

Како резултат на нееднаквите услови на животната средина, секоја единка од еден вид во пределите на ареалот се распоредува на помали единици - [[Популација|популации]]. Реално видот постои како популација.

Видовите можат да бидат монотипни - со слабо диференцирана внатрешна структура, карактеристични се за [[ендемит]]ите. Политипните видови се одликуваат со сложена внатревидова структура.

Внатрешно видовите можат да бидат поделени на [[Инфравидови рангови|подвидови]] - географски или еколошки одликувани делови на видот чии единки под влијание на факторите на средината во процесот на еволуција се здобиле со забележителни морфофизиолошки особености кои ги разликуваат од другите делови на истиот вид. Во природата, единките од разните подвидови на еден вид можат слободно да се вкрстуваат и да даваат плодно потомство.

==Наводи==
{{наводи}}

[[Категорија:Видови| ]]
[[Категорија:Систематика]]
[[Категорија:Еволутивна биологија]]
[[Категорија:Биолошки поими]]
[[Категорија:Таксономија на растенијата]]
[[Категорија:Ботаничка номенклатура]]</text>
      <sha1>mc062d13cb09owm85hrgzkem8ifwtiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Англичани по вероисповед</title>
    <ns>14</ns>
    <id>200780</id>
    <revision>
      <id>5569681</id>
      <parentid>3689777</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="15f8bmt4uyo8wupo547sqqde5i7qwf8" xml:space="preserve">[[Категорија:Англичани| Религија]]
[[Категорија:Британци по вероисповед| ]]
[[Категорија:Религијата во Англија]]</text>
      <sha1>15f8bmt4uyo8wupo547sqqde5i7qwf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Велс</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208617</id>
    <revision>
      <id>5569739</id>
      <parentid>4738633</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Велс]] → [[Категорија:Религијата во Велс]]</comment>
      <origin>5569739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="278" sha1="35gk2q3d7ip6a4cobp00mhjqbti6o0p" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Christianity in Wales}}

[[Категорија:Христијанството во Обединетото Кралство|Велс]]
[[Категорија:Историја на Велс]]
[[Категорија:Религијата во Велс]]</text>
      <sha1>35gk2q3d7ip6a4cobp00mhjqbti6o0p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Велс</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208618</id>
    <revision>
      <id>5569734</id>
      <parentid>5568938</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Велс]] на [[Категорија:Религијата во Велс]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="7n9b8z64fcfvzb0b81jexau8gi773nl" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Wales}}

[[Категорија:Велс]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство| Велс]]</text>
      <sha1>7n9b8z64fcfvzb0b81jexau8gi773nl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Вестминстер</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208653</id>
    <revision>
      <id>5569760</id>
      <parentid>4738715</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Вестминстер]] → [[Категорија:Религијата во Вестминстер]]</comment>
      <origin>5569760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="228cckur9bqr7qucvdpcecc45ot1cip" xml:space="preserve">[[Категорија:Згради и градби во Вестминстер]]
[[Категорија:Религијата во Вестминстер]]
[[Категорија:Цркви во Лондон|Вестминстер]]
[[Категорија:Знаменитости во Вестминстер]]</text>
      <sha1>228cckur9bqr7qucvdpcecc45ot1cip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Лондон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208658</id>
    <revision>
      <id>5569676</id>
      <parentid>3046335</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Лондон]] → [[Категорија:Религијата во Лондон]]</comment>
      <origin>5569676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="333" sha1="qdhu2py4zqltbvnr6trofb6lq5dfkss" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Лондон|Верски]]
[[Категорија:Верски објекти во Англија|Лондон]]
[[Категорија:Верски објекти по град|Лондон]]
[[Категорија:Згради и градби во Лондон по тип|Вер]]</text>
      <sha1>qdhu2py4zqltbvnr6trofb6lq5dfkss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Лондон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208659</id>
    <revision>
      <id>5569675</id>
      <parentid>5568981</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Лондон]] на [[Категорија:Религијата во Лондон]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="ci4uhyqsqpy3renil2lld95rfs63glc" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in London}}

[[Категорија:Религија во Англија|Лондон]]
[[Категорија:Култура на Лондон]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>ci4uhyqsqpy3renil2lld95rfs63glc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569687</id>
      <parentid>5569675</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="277" sha1="7suoj503hgg7d0wxgq8qdgdetqj47ir" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in London}}

[[Категорија:Религијата во Англија|Лондон]]
[[Категорија:Култура на Лондон]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>7suoj503hgg7d0wxgq8qdgdetqj47ir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569842</id>
      <parentid>5569687</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство]]; додадена [[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство по град]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5569842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="304" sha1="s7fj1pyl2zhb4xowqupybzv6mv31j1v" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in London}}

[[Категорија:Религијата во Англија|Лондон]]
[[Категорија:Култура на Лондон]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство по град|Лондон]]</text>
      <sha1>s7fj1pyl2zhb4xowqupybzv6mv31j1v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Англија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208660</id>
    <revision>
      <id>5569682</id>
      <parentid>3034718</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="451" sha1="jmwgwf04s6oajuvq8fq6nyozctpcwq5" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти по земја|Англија]]
[[Категорија:Религијата во Англија|Верски ]]
[[Категорија:Згради и градби во Англија|Верски ]]
[[Категорија:Верски објекти во Обединетото Кралство| Англија]]
[[Категорија:Верски објекти во Европа|Англија]]</text>
      <sha1>jmwgwf04s6oajuvq8fq6nyozctpcwq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Лондон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208663</id>
    <revision>
      <id>5569679</id>
      <parentid>4738470</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Лондон]] → [[Категорија:Религијата во Лондон]]</comment>
      <origin>5569679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="241" sha1="1d4rnvswdhrntvzx6e3av20ktq33swc" xml:space="preserve">[[Христијанство]] во [[Лондон]].
[[Категорија:Религијата во Лондон]]
[[Категорија:Христијанство по град во Обединетото Кралство|Лондон]]</text>
      <sha1>1d4rnvswdhrntvzx6e3av20ktq33swc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанство по град во Обединетото Кралство</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208664</id>
    <revision>
      <id>5569854</id>
      <parentid>4738439</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Обединетото Кралство по град]] → [[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство по град]]</comment>
      <origin>5569854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="oe04byxx5q7uhb8jk3rj54x17i2gfyw" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанство по град| United Kingdom]]
[[Категорија:Христијанството во Обединетото Кралство|Г]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство по град| Х]]</text>
      <sha1>oe04byxx5q7uhb8jk3rj54x17i2gfyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Обединетото Кралство по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208665</id>
    <revision>
      <id>5569853</id>
      <parentid>5568942</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Обединетото Кралство по град]] на [[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство по град]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="296" sha1="6snp7g8twn5xuxdq45oq4m1mwu0tno4" xml:space="preserve">[[Категорија:Религија по град|*Обединетото Кралство ]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство| Г]]
[[Категорија:Градови во Обединетото Кралство |+Религија]]</text>
      <sha1>6snp7g8twn5xuxdq45oq4m1mwu0tno4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569856</id>
      <parentid>5569853</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="345" sha1="goetf9bw8rl20a4v3poxhjkwittmzc7" xml:space="preserve">{{рв|Religion in the United Kingdom by city}}

[[Категорија:Религија по град|*Обединетото Кралство ]]
[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство| Г]]
[[Категорија:Градови во Обединетото Кралство |+Религија]]</text>
      <sha1>goetf9bw8rl20a4v3poxhjkwittmzc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Погребани во Лондон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208919</id>
    <revision>
      <id>5569678</id>
      <parentid>3763180</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Лондон]] → [[Категорија:Религијата во Лондон]]</comment>
      <origin>5569678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="mukmppg6lmqnc2fvb0mnu8xakbrd168" xml:space="preserve">[[Категорија:Погребани по град во Обединетото Кралство|Лондон]]
[[Категорија:Погребани во Англија| Лондон]]
[[Категорија:Луѓе од Лондон]]
[[Категорија:Религијата во Лондон]]</text>
      <sha1>mukmppg6lmqnc2fvb0mnu8xakbrd168</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Гробишта во Англија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>208926</id>
    <revision>
      <id>5569683</id>
      <parentid>3047019</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="279" sha1="e7hc3p00efnql4kqnhfvq2fxuwanlt6" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Cemeteries in England}}

[[Категорија:Гробишта во Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Згради и градби во Англија]]
[[Категорија:Религијата во Англија]]</text>
      <sha1>e7hc3p00efnql4kqnhfvq2fxuwanlt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Африкански светци</title>
    <ns>14</ns>
    <id>209710</id>
    <revision>
      <id>5569722</id>
      <parentid>3046647</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="cmzrb0rrk5ecw01aj7gs5ovwgamp2u8" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Африка| ]]
[[Категорија:Светци по земја|Афрка]]
[[Категорија:Африкански христијани]]</text>
      <sha1>cmzrb0rrk5ecw01aj7gs5ovwgamp2u8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Вестминстер</title>
    <ns>14</ns>
    <id>313922</id>
    <revision>
      <id>5569677</id>
      <parentid>4738709</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Лондон]] → [[Категорија:Религијата во Лондон]]</comment>
      <origin>5569677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="r0ycdqvg6dwgtmzd2m5sytsof4lvwoe" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Лондон|Вестминстер]]
[[Категорија:Вестминстер]]</text>
      <sha1>r0ycdqvg6dwgtmzd2m5sytsof4lvwoe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569757</id>
      <parentid>5569677</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Вестминстер]] на [[Категорија:Религијата во Вестминстер]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="r0ycdqvg6dwgtmzd2m5sytsof4lvwoe" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Лондон|Вестминстер]]
[[Категорија:Вестминстер]]</text>
      <sha1>r0ycdqvg6dwgtmzd2m5sytsof4lvwoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Битола</title>
    <ns>14</ns>
    <id>366243</id>
    <revision>
      <id>5569600</id>
      <parentid>5569488</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="oz4g2sxnz4z1rwk423rdbji6igd8xoa" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Bitola}}

[[Категорија:Битола]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Битола]]</text>
      <sha1>oz4g2sxnz4z1rwk423rdbji6igd8xoa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Гостивар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>378017</id>
    <revision>
      <id>5569610</id>
      <parentid>5569506</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="qycgyk8q64k6pfw4qcnmwbsr5xbf0sm" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Gostivar}}

[[Категорија:Гостивар]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Гостивар]]</text>
      <sha1>qycgyk8q64k6pfw4qcnmwbsr5xbf0sm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Охрид</title>
    <ns>14</ns>
    <id>381283</id>
    <revision>
      <id>5569626</id>
      <parentid>5569549</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="aqzsyfry8vlfldlygy66fmryz36riec" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Ohrid}}

[[Категорија:Охрид]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Охрид]]</text>
      <sha1>aqzsyfry8vlfldlygy66fmryz36riec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Кратово</title>
    <ns>14</ns>
    <id>383287</id>
    <revision>
      <id>5569619</id>
      <parentid>5569530</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170" sha1="j76p4f2lpuxtygczlarssh6j3xn30yd" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kratovo}}

[[Категорија:Кратово]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Кратово]]</text>
      <sha1>j76p4f2lpuxtygczlarssh6j3xn30yd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Македонски Брод</title>
    <ns>14</ns>
    <id>383532</id>
    <revision>
      <id>5569624</id>
      <parentid>5569545</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:08:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="208" sha1="c2rmx188ltb1rqzpac1frc3ar92yygu" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Makedonski Brod}}

[[Категорија:Македонски Брод]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Македонски Брод]]</text>
      <sha1>c2rmx188ltb1rqzpac1frc3ar92yygu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Пробиштип</title>
    <ns>14</ns>
    <id>391896</id>
    <revision>
      <id>5569634</id>
      <parentid>5569559</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:11:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="88j9vpdvu1y7v7gt4kyacbtxpqnse23" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Probištip}}

[[Категорија:Пробиштип]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Пробиштип]]</text>
      <sha1>88j9vpdvu1y7v7gt4kyacbtxpqnse23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Ресен</title>
    <ns>14</ns>
    <id>391907</id>
    <revision>
      <id>5569629</id>
      <parentid>5569564</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="1cznrqyhfoo5mteyg3lsz6gfpxyhjwu" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Resen}}

[[Категорија:Ресен]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Ресен]]</text>
      <sha1>1cznrqyhfoo5mteyg3lsz6gfpxyhjwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Тетово</title>
    <ns>14</ns>
    <id>391932</id>
    <revision>
      <id>5569630</id>
      <parentid>5569581</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="02t3bhsew1pt5pmzxukytkkwfc4x7xr" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Tetovo}}

[[Категорија:Тетово]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Тетово]]</text>
      <sha1>02t3bhsew1pt5pmzxukytkkwfc4x7xr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Демир Капија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>394667</id>
    <revision>
      <id>5569614</id>
      <parentid>5569515</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:06:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="re1zq5b9juhltok3qfasmijnkeqgvdh" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Demir Kapija}}

[[Категорија:Демир Капија]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Демир Капија]]</text>
      <sha1>re1zq5b9juhltok3qfasmijnkeqgvdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Валандово</title>
    <ns>14</ns>
    <id>402821</id>
    <revision>
      <id>5569602</id>
      <parentid>5569495</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="bas30qkkxtsdyf4d3ancufmea5kg87m" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Valandovo}}

[[Категорија:Валандово]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Валандово]]</text>
      <sha1>bas30qkkxtsdyf4d3ancufmea5kg87m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Богданци</title>
    <ns>14</ns>
    <id>402831</id>
    <revision>
      <id>5569601</id>
      <parentid>5569491</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T11:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="i5qzb2qm65xj6a1lviqw3rnvdn59dnw" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Bogdanci}}

[[Категорија:Богданци]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Богданци]]</text>
      <sha1>i5qzb2qm65xj6a1lviqw3rnvdn59dnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Виница</title>
    <ns>14</ns>
    <id>402848</id>
    <revision>
      <id>5569608</id>
      <parentid>5569499</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="5se3k81jrs5k22ioe4f4qocvuxoxp4v" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Vinica}}

[[Категорија:Виница]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Виница]]</text>
      <sha1>5se3k81jrs5k22ioe4f4qocvuxoxp4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Гевгелија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>402856</id>
    <revision>
      <id>5569609</id>
      <parentid>5569503</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="9s1wcpys3vgdm7u2jeh12pdxatzb7ub" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Geveglija}}

[[Категорија:Култура на Гевгелија]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Гевгелија]]</text>
      <sha1>9s1wcpys3vgdm7u2jeh12pdxatzb7ub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Дебар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>402875</id>
    <revision>
      <id>5569611</id>
      <parentid>5569508</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:04:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="tmgzi6zlc879llxn6ib74fjxp8zbsxl" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Debar}}

[[Категорија:Дебар]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Дебар]]</text>
      <sha1>tmgzi6zlc879llxn6ib74fjxp8zbsxl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Кавадарци</title>
    <ns>14</ns>
    <id>402884</id>
    <revision>
      <id>5569616</id>
      <parentid>5569522</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:06:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="s56lcverc836gvtkysuort2izq43k4y" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kavadarci}}

[[Категорија:Кавадарци]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Кавадарци]]</text>
      <sha1>s56lcverc836gvtkysuort2izq43k4y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Кичево</title>
    <ns>14</ns>
    <id>405435</id>
    <revision>
      <id>5569617</id>
      <parentid>5569524</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:07:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="r1fgqhfl1qdjlpf02xqyp8zeg1fum99" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kičevo}}

[[Категорија:Кичево]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Кичево]]</text>
      <sha1>r1fgqhfl1qdjlpf02xqyp8zeg1fum99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Крива Паланка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>405639</id>
    <revision>
      <id>5569620</id>
      <parentid>5569533</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="198" sha1="sx3dnk2jx1to55jvklh17qtpxpncp5j" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kriva Palanka}}

[[Категорија:Крива Паланка]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Крива Паланка]]</text>
      <sha1>sx3dnk2jx1to55jvklh17qtpxpncp5j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Куманово</title>
    <ns>14</ns>
    <id>405966</id>
    <revision>
      <id>5569622</id>
      <parentid>5569538</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="p316szwdil7hojk4km1h62f5ht0j49f" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kumanovo}}

[[Категорија:Куманово]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Куманово]]</text>
      <sha1>p316szwdil7hojk4km1h62f5ht0j49f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Прилеп</title>
    <ns>14</ns>
    <id>417575</id>
    <revision>
      <id>5569631</id>
      <parentid>5569556</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165" sha1="6c8usz2xvcsf3t8ji7sl4y9hy9kcn9b" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Prilep}}

[[Категорија:Прилеп]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Прилеп]]</text>
      <sha1>6c8usz2xvcsf3t8ji7sl4y9hy9kcn9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Радовиш</title>
    <ns>14</ns>
    <id>418737</id>
    <revision>
      <id>5569637</id>
      <parentid>5569562</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:12:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="h7d46mvdepvw7wwi7wk3y3thbwdresr" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Radoviš}}

[[Категорија:Радовиш]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Радовиш]]</text>
      <sha1>h7d46mvdepvw7wwi7wk3y3thbwdresr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Штип</title>
    <ns>14</ns>
    <id>419332</id>
    <revision>
      <id>5569636</id>
      <parentid>5569585</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="obpwe3fg5bl4zdt3fuldd1dalfzojrm" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Štip}}

[[Категорија:Штип]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Штип]]</text>
      <sha1>obpwe3fg5bl4zdt3fuldd1dalfzojrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Велес</title>
    <ns>14</ns>
    <id>419480</id>
    <revision>
      <id>5569604</id>
      <parentid>5569497</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="8bm6fa3pu6wbfa0up6udf9q44a4086z" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Veles}}

[[Категорија:Велес]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Велес]]</text>
      <sha1>8bm6fa3pu6wbfa0up6udf9q44a4086z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Крушево</title>
    <ns>14</ns>
    <id>441264</id>
    <revision>
      <id>5569621</id>
      <parentid>5569535</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="geicxhtu7zmaliwolgnymg2wnkpn6wp" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kruševo}}

[[Категорија:Крушево]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Крушево]]</text>
      <sha1>geicxhtu7zmaliwolgnymg2wnkpn6wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Африка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>473072</id>
    <revision>
      <id>5569740</id>
      <parentid>2973469</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="dmphq661xcubhf728s933dmjvtgntyt" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Африка]] 
[[Категорија:Верски објекти по континент|Африка]] 
[[Категорија:Згради и градби во Африка|Верски]]</text>
      <sha1>dmphq661xcubhf728s933dmjvtgntyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Етиопија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>493780</id>
    <revision>
      <id>5569773</id>
      <parentid>5569292</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="269" sha1="k1e8oattwgrv07x3p2412m5nmv14zy6" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Ethiopia}}
{{Катпов}}
[[Категорија:Етиопија]]
[[Категорија:Религијата по земја|Етиопија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Етиопија]]</text>
      <sha1>k1e8oattwgrv07x3p2412m5nmv14zy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Либија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>587678</id>
    <revision>
      <id>5569855</id>
      <parentid>5569336</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="7yb9qxf49lrohfx1ceydbmgxvglp7dt" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Libya}}

[[Категорија:Религијата по земја|Либија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Либија]]
[[Категорија:Либија]]</text>
      <sha1>7yb9qxf49lrohfx1ceydbmgxvglp7dt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Москва</title>
    <ns>14</ns>
    <id>604085</id>
    <revision>
      <id>5569701</id>
      <parentid>3053550</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Москва]] → [[Категорија:Религијата во Москва]]</comment>
      <origin>5569701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="299" sha1="jrfjjy04yiizu3ybeuwu4i7fio9b5no" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти по град|Москва]]
[[Категорија:Верски објекти во Русија|Москва]]
[[Категорија:Згради и градби во Москва]]
[[Категорија:Религијата во Москва]]</text>
      <sha1>jrfjjy04yiizu3ybeuwu4i7fio9b5no</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Москва</title>
    <ns>14</ns>
    <id>604103</id>
    <revision>
      <id>5569699</id>
      <parentid>5568994</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="sq61r17r8mxl9yyhfindozgfsx1wa0y" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Moscow}}

[[Категорија:Москва]]
[[Категорија:Религија по град|Москва]]
[[Категорија:Религијата во Русија|Москва]]</text>
      <sha1>sq61r17r8mxl9yyhfindozgfsx1wa0y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569700</id>
      <parentid>5569699</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Москва]] на [[Категорија:Религијата во Москва]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="sq61r17r8mxl9yyhfindozgfsx1wa0y" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Moscow}}

[[Категорија:Москва]]
[[Категорија:Религија по град|Москва]]
[[Категорија:Религијата во Русија|Москва]]</text>
      <sha1>sq61r17r8mxl9yyhfindozgfsx1wa0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Манастири во Москва</title>
    <ns>14</ns>
    <id>728515</id>
    <revision>
      <id>5569705</id>
      <parentid>4232871</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Москва]] → [[Категорија:Религијата во Москва]]</comment>
      <origin>5569705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="449" sha1="8z0vey84unc3rihukzkczo4qujvkdcb" xml:space="preserve">{{рв|Monasteries in Moscow}}

[[Категорија:Згради и градби во Москва]]
[[Категорија:Религијата во Москва]]
[[Категорија:Православни манастири во Русија]]
[[Категорија:Манастири во Русија|Москва]]
[[Категорија:Знаменитости во Москва]]
[[Категорија:Цркви во Москва]]</text>
      <sha1>8z0vey84unc3rihukzkczo4qujvkdcb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Африкански христијани</title>
    <ns>14</ns>
    <id>730009</id>
    <revision>
      <id>5569728</id>
      <parentid>4738539</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="s8isvjh8zw9ygqx258euqt6gwaqnclb" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијани по континент]]
[[Категорија:Христијанството во Африка| ]]
[[Категорија:Религијата во Африка]]</text>
      <sha1>s8isvjh8zw9ygqx258euqt6gwaqnclb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Летонија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>731430</id>
    <redirect title="Религијата во Латвија" />
    <revision>
      <id>5570042</id>
      <parentid>1778054</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Латвија]]</comment>
      <origin>5570042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="kkmd3uqd2w864jam6me3qv1lqeyafmj" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Латвија]]</text>
      <sha1>kkmd3uqd2w864jam6me3qv1lqeyafmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Летонија</title>
    <ns>1</ns>
    <id>731431</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Латвија" />
    <revision>
      <id>5570053</id>
      <parentid>1778056</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Латвија]]</comment>
      <origin>5570053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="89" sha1="5dlrkzunqo58kxod3keovt620wypkud" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Латвија]]</text>
      <sha1>5dlrkzunqo58kxod3keovt620wypkud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>732802</id>
    <revision>
      <id>5570133</id>
      <parentid>5000451</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Ленови]]; додадена [[Категорија:Лен (род)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5570133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1889" sha1="f3yjkwhuq6ghm1d8sizme3d1s1jw4oj" xml:space="preserve">{{Таксономија
| name = Лен
| image = Koeh-088.jpg
| image_width = 240px
| image_caption = Лен
| regnum = [[Растенија]]
| divisio = [[Скриеносеменици]]
| classis = [[Дикотиледони]]
| ordo = [[Млпигиовидни]]
| familia = [[Ленови]]
| genus = ''Лен''
| species = '''Лен (обичен)'''
| binomial = ''Linum usitatissimum''
| binomial_authority = [[Карл Линеј|L]].
}}
'''Ленот''' ([[науч.]] ''Linum usitatissimum'') — член на родот ''[[Linum]]'' во семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Потекнува од подрачјето што се протега од источното [[Средоземје]] до [[Индија]].

Ленот е едногодишна зелјеста билка, висока 50-80 сm. Стеблото е тенко, валчесто и слабо обраснато со ситни, долгнавести листови, а на врвот на гранчињата има по еден ситен цвет со сина боја како небо. Плодот е тркалезна чаура со десет семки.&lt;ref&gt;[https://bilnaapteka.com.mk/len-linum-usitatissimum-fam-linaceae.nspx Лен], „Билна аптека“&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Новозеландски лен]]

== Наводи ==
{{наводи}}

{{биологија-никулец}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Влакнодајни растенија]]
[[Категорија:Маслодајни растенија]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Биоразградливи материјали]]</text>
      <sha1>f3yjkwhuq6ghm1d8sizme3d1s1jw4oj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Олимписки богови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>733521</id>
    <revision>
      <id>5569834</id>
      <parentid>4738726</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="218" sha1="4rte9blv51ko8jvon21mu4fbxy4ec4b" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Twelve Olympians}}

[[Категорија:Старогрчки божества]]
[[Категорија:Старогрчка религија]]
[[Категорија:Олимп|Богови]]</text>
      <sha1>4rte9blv51ko8jvon21mu4fbxy4ec4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор со корисник:Ehrlich91</title>
    <ns>3</ns>
    <id>734078</id>
    <revision>
      <id>5569998</id>
      <parentid>5566041</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <comment>/* Едмонд Темелко */ ново заглавие</comment>
      <origin>5569998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117738" sha1="31xvzdaagzo7fb99cz6toii0rmi37uj" xml:space="preserve">{{Архиви|[[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива|Архива 2011]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 2|Архива 2012]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 3|Архива 2013]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 4|Архива 2014]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 5|Архива 2015]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 6|Архива 2016]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 7|Архива 2017]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 8|Архива 2018]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 9|Архива 2019]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 10|Архива 2020]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 11|Архива 2021]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 12|Архива 2022]]}}

== Маќедонија ==

Дали знаете дека [[Ѓорѓија Пулевски]] напишал македонска историја наречена [[Славјанско-маќедонска општа историја]]? [[User:Savasampion|Savasampion]] &lt;small&gt;([[User talk:Savasampion|разговор]])&lt;/small&gt; 19:38, 9 јануари 2023 (CET)

:@[[Корисник:Savasampion|Savasampion]] Не мора употреба на сарказам. Дури и со ова, не ја сфаќам потребата од пренасочување. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:35, 10 јануари 2023 (CET)

== Наградени сте! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[Податотека:Team Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Награда за колегијалност'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | Благодарам за разбирање! [[User:Academician.NYAS|Academician.NYAS]] &lt;small&gt;([[User talk:Academician.NYAS|разговор]])&lt;/small&gt; 03:40, 19 април 2023 (CEST)
|}

== Славко Јаневски ==

Здраво. Зошто сите мои промени на оваа статија беа одбиени? Повеќето од нив беа конструктивни. Нема смисла да има линкови на секој чекор. Само не бев свесен дека Македонија е најчестото име тука. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 17:14, 18 мај 2023 (CEST)

:@[[Корисник:Василко|Василко]] Одговорот лежи во зборот „повеќето“. Да, не треба да има врски до годините и тие може да се отстранат, но истовремено ги менуваш и другите работи, за кои нема никаква потреба. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:43, 18 мај 2023 (CEST)
:Не сум сменил ништо, освен името. Само ги остранив линковите за годините, месеците и националноста, а ставив и линк таму за неговата етничка припадност. Националност и државјанство се едно исто, затоа не мора да го пишува два пати. Тие промени кои се конструктивни можаат да се вратат.  [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 23:16, 18 мај 2023 (CEST)
::@[[Корисник:Василко|Василко]] Статијата си е добра и вака и без твоите промени, особено што го имаше променето името Македонија, за кое заедницата на Википедија на македонски јазик има донесено одлука дека ќе продолжи да се користи, без разлика на уставните измени. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:05, 20 мај 2023 (CEST)
:::Признав дека не бев свесен за името. Само не знам што ќе му се на статијата толку линкови и дупликати. Овде станува збор за енциклопедиски стандард и стил. Повеќето од корисниците нема да кликнат ни на пола од линковите, бидејќи се за општи работи и прекумерни, затоа треба да има соодветно ниво на линкови. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 23:06, 22 мај 2023 (CEST)
::::@[[Корисник:Василко|Василко]] Направи ги измените за годините и врските до нив повторно. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:23, 24 мај 2023 (CEST)

== Прашање ==

Зошто сакаш да ми ја избришеш сликата? https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2 [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 16:10, 28 мај 2023 (CEST)

:@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] За која фотографија правиме муабет и што сум избришал? Поновата фотографија (твоја, подигната на 18 мај 2023) ја имам ставено во инфокутијата, а на статијата има уредувања со ИП адреса. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:24, 29 мај 2023 (CEST)
::Фотографијата од Кривопанечката градска општина е избришана без причина?? Зошто го направи тоа? [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 23:21, 29 мај 2023 (CEST)
:::https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2&amp;oldid=4979023
:::Зошто ја избрша сликата-документот не разбирам? [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 23:23, 29 мај 2023 (CEST)
::::Исто сакам да те прашам зошто ми е избришен текстот од оваа страница за кметскиот намесник. https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0&amp;action=history [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 23:39, 29 мај 2023 (CEST)

== Наградени сте! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[Податотека:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Општа награда'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ЗА ПРИДОНЕС ВО РАЗВОЈОТ НА МАКЕДОНСКАТА ВИКИПЕДИЈА [[User:Academician.NYAS|Academician.NYAS]] &lt;small&gt;([[User talk:Academician.NYAS|разговор]])&lt;/small&gt; 20:03, 15 јуни 2023 (CEST)
|}

== Санкционирање за навреди ==

Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] те тагнав на два разговора, но сум сигурен дека си презафатен па за да не ги пропуштиш таговите, ќе ти пишам и овде. 

1.Првиот случај е [[Разговор:Тане Николов|Станислав, кого веќе го санксионираше]], му помина казната,а тој се врати и повторно пцуе - молам за подолга и поригорозна санкција овој пат.

2.Вториот случај е [[Разговор со корисник:Gurther|Василко кој го нарекува Ѓубре, уредникот Gurther]], замолувам и овој уредник да биде санкциониран.

Благодарам

[[User:Forbidden History|Forbidden History]] &lt;small&gt;([[User talk:Forbidden History|разговор]])&lt;/small&gt; 10:38, 27 јуни 2023 (CEST)

:Слободно санкционарајте ме, но и јас ќе ја информирам Meta Wikimedia за вашето однесување тука и дека не сте заинтересирани да градите енциклопедија. Да не завршите како хрватската википедија, па после ќе видиме што ќе правите. Плус уредникот Gurther исто така ме има нападнато лично повеќе пати, како и други уредници. Да нарекуваш конструктивни уредувања &quot;вандализам&quot; е само по себе личен напад. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 19:08, 27 јуни 2023 (CEST)
::@[[Корисник:Василко|Василко]] имаш порака од мене на твојата страница за разговор, а за твојата суптилна закана за пријава на Мета ќе те пријавам и на огласната табла на администратори @[[Корисник:Forbidden History|Forbidden History]] фала ти, првиот уредник е уште блокиран, нешто си грешка, додека за вториот еве му последна шанса. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:06, 27 јуни 2023 (CEST)
:::Ehrlich, не мора да се мачиш. Можеш слободно да ме блокираш (на мое барање). Пријавата на Мета се подготвува и таа ќе ви ја достави stewart, а јас лично ќе те информирам и таму. Очигледно Википедијата има системски проблеми кои не можаат да бидаат разрешени локално, а и недостасува арбитражна комисија. Ви благодарам. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 17:56, 28 јуни 2023 (CEST)
:::Благодарам @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], веројатно дека одговорил на пораката, па помислив дека повторно може да уредува. Погрешно сум разбрал, се извинувам. [[User:Forbidden History|Forbidden History]] &lt;small&gt;([[User talk:Forbidden History|разговор]])&lt;/small&gt; 08:00, 22 јули 2023 (CEST)

== Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear interface administrator, 

This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well.

There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability.

As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]].

Have a great day!&lt;/div&gt;
&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team&lt;/bdi&gt; 14:08, 10 јули 2023 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Samuel (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&amp;oldid=25272792 --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=mk medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 6 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/mk&amp;oldid=25414915 --&gt;

== Статијата „Бугари (Национален термин)“ ==

Би посакал објаснување зошто статијата беше избришана, ви благодарам [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 20:44, 24 август 2023 (CEST)
:Само што ти оставив порака на твојата страница за разговор --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:46, 24 август 2023 (CEST)

== Медал за учество во хуманитарни или мировни операции ==

Здраво, која е причината што е одбиена проманата на страницата за Медалот за учество во хуманитарни или мировни операции? Што е спорно!? [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] &lt;small&gt;([[User talk:PhoenixOr|разговор]])&lt;/small&gt; 19:17, 3 септември 2023 (CEST)
:{{ping|PhoenixOr}} Промената се однесува на целосна измена на статијата, што вообичаено не се прави така, особено ако добро се сеќавам уредувањето беше неумесно изведено и го користише новото уставно име, за кое ние на Википедија имаме донесено одлука во заедницата дека нема да се користи (туку ќе продолжи користењето на името [[Википедија:Македонија|Македонија]]). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:44, 7 септември 2023 (CEST)
::Секако дека ќе биде промена на целата страница, кога медалот до сега не ни постоеше и сите тие информации и детали не ни постоеја. Затоа, впрочем, и воопшто се менува страницата и во суштина сега се создава.
::Разликите во користењето на името на државата сметам дека не може да се причина за целосно бришење. Првин затоа што јас не можам да ја знам одлуката и праксата на заедницата; а уште поважно - можеше да се коригира само тоа, однапред или отпосле, а не да се поништува измената во целост. Впрочем, како што и беше случај и сега - некој друг после мене направи промена на моите промени само на името на државата.
::Во секој случај, најважно е дека сега страницата е изменета, реална и детална. Тоа, впрочем, е и најважно и поента на нејзиното постоење, нели! [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] &lt;small&gt;([[User talk:PhoenixOr|разговор]])&lt;/small&gt; 09:15, 8 септември 2023 (CEST)
:::@[[Корисник:PhoenixOr|PhoenixOr]] Надмениов однос воопшто не ме допира. Побара зашто сум го направил тоа, ти одговорив, гледам си ги направил пак измените, некој ти ги прифатил и ја досредил статијата, и тоа е. Статијата постои од 2021 година, не си ја напишал ти (ако веќе одиме со односов), и никој ја немаше избришано, ниту пак јас имав за намера да не постои. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:01, 8 септември 2023 (CEST)
::::Навистина не разбирам каде гледаш надмен однос!? Те молам појасни ми што е надмено. :) [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] &lt;small&gt;([[User talk:PhoenixOr|разговор]])&lt;/small&gt; 18:26, 10 септември 2023 (CEST)

== Васил Априлов ==

Гледам дека продолжувате да отстранувате уредувања без гледајќи што содржи во текстот, има присутни разни извори што тврдат дека Априлов самиот себеси се гледал како Грцин, дури давал донации кон Грчкото ослободително востание и дури учествувал во востанието во одредено ниво, не разбирам што е проблемот со текстот и како што гледам други администратори не гледат проблем со текстот, освен тебе. Нејќам да почне уредничка војна [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 19:20, 9 септември 2023 (CEST)

:[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], би посакал соработка, бидејќи досега не сум добил прецисен одговор бидејќи во разни англиски извори, дури Бугарски извори тврдат дека човекот имал грчки/хеленофилски идентитет. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 11:41, 15 септември 2023 (CEST)

== Суверен Воен Ред на Малта ==

Пишувам овде бидејќи тамошната разговорна страница беше за бришење. Статијата ја пренасочив назад в [[Малтешки ред]], и направив пренасочување, но не од оваа верзија, која е правописно погрешна, туку исправната (Суверен воен ред на Малта). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 07:38, 23 ноември 2023 (CET)

== Васил Кацаров ==

Зошто профилот/страницата, за васил е избрисана од вас?, која е прицината &quot; Не е рекламиранје/спам &quot;,  има референции, исто така е преведена од Espanol Wiki, дали мозе да се врати страницата и да се поправи, сто е греска сто е потребно да се објасни? [[User:Админ.МК|Админ.МК]] &lt;small&gt;([[User talk:Админ.МК|разговор]])&lt;/small&gt; 04:38, 1 декември 2023 (CET)

:@[[Корисник:Админ.МК|Админ.МК]] Вториот пат статијата беше нималку преведена, а првиот пат се користеа суперлативи, што за живи личности не се прави, освен за исклучителни ситуации, каде навистина е така. И основно пребарување на интернет покажува дека освен една иста ваква содржина што си ја ставил тука, за Васил Кацаров нема ништо, така што личноста не е релевантна, што спаѓа во критериумот „саморекламирање“. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:41, 1 декември 2023 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:24, 3 февруари 2024 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&amp;oldid=26173705 --&gt;

== Категорија:Македонски Народни Носии ==

ако може да ја додадеш страната за [[Носии од Горноџумајско поле|носии од горноџумајско поле]] под шопскиот дел кај категоријата Македонски Народни Носии

имам и јас пробано еднаш, но малку згрешено ми идеше, и го избришав на крај. мислам дека вам убаво ќе ви излези

(поточно: [[Предлошка:Македонски народни носии]]) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 19:53, 18 април 2024 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 00:53, 3 мај 2024 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:RamzyM (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&amp;oldid=26721208 --&gt;

== Македонски народни носии: предлошка ==

имам направено повеќе страници околу носии од одредени предели во егејска македонија (кајларско, воденско и мегленско). ако може да ги внесиш во предлошката кај „јужномакедонски носии“. фала многу :)


исто така јас сега ја составувам таа за пазарскиот крај :D [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 00:47, 19 мај 2024 (CEST)

:ја составив од пазарско (се откажив барајки за машката моментално, сигурно ќе се најди в'иднина :) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 15:33, 19 мај 2024 (CEST)
::@[[Корисник:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:25, 20 мај 2024 (CEST)

== Hi! ==

Hi Ehrlich91, I sent an e-mail to you. Did you receive it? :)  [[User:İmmortalance|İmmortalance]] &lt;small&gt;([[User talk:İmmortalance|разговор]])&lt;/small&gt; 20:59, 20 јуни 2024 (CEST)

== Thank you ==
Hello! Thank you for deleting files also on Commons. I have some problems getting {{tl|СегаРизница}} to work as planned. It seems the template does not add files to a category but there are more files tagged according to [[Специјална:ШтоВодиОвде/Предлошка:СегаРизница]].

Files copied from other wikis is a bit of a challenge in the project I have with license migration and getting rid of disclaimers in GFDL ([[Википедија:Барања_за_одобрување_на_бот#Bot_status_for_User:MGA73bot]]). So I'm very happy that files are getting deleted. --[[User:MGA73|MGA73]] &lt;small&gt;([[User talk:MGA73|разговор]])&lt;/small&gt; 17:45, 15 јули 2024 (CEST)

== Скандал со тетратки ==

Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]],

Се надевам дека си добро. Сакам да разберам подобро зошто беше одбиена модификацијата што ја предложив на страницата за „скандалот со тетратки“, каде што ја сменив описната фраза во „Предмет тетратки“. Мојата намера беше да прилагодам јазикот за да одрази пообјективен тон, особено бидејќи терминот „скандал“ може да имплицира предрасуди и да влијае на перцепцијата за неутралноста што Википедија се обидува да ја одржи.

Разбирам дека „тетратки“ беше медиумското име дадено на случајот, но мислам дека употребата на помалку сензационалистички јазик би помогнала во презентирањето на информациите на пообјективен и согласно со упатствата на Википедија за импарцијалност.

Можеш ли, те молам, да ми објасниш конкретни причини зошто се преферираше задржувањето на зборот „скандал“ во овој случај? Отворен сум за дискусија и за подобро разбирање на контекстот или уредувачките политики кои можеби ја оправдуваат одлуката.

Ти благодарам за твоето време и труд во одржувањето на квалитетот и прецизноста на содржината на Википедија.

Со почит,

Sflexas [[User:Sflexas|Sflexas]] &lt;small&gt;([[User talk:Sflexas|разговор]])&lt;/small&gt; 14:09, 17 јули 2024 (CEST)

:@[[Корисник:Sflexas|Sflexas]] Здраво, го сменив насловот од скандал во случај --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 15:22, 17 јули 2024 (CEST)

== Прашање ==

Зошто ми го избриша текстот?

https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8&amp;oldid=prev&amp;diff=5041802 [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 18:23, 21 јули 2024 (CEST)

:@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] Ова е од пред една година. Инаку, текст што содржи монографски податоци не е местото за во енциклопедиска статија, не може да се даваат податоци за сите вклучени во нешто, ако почнеме така, тогаш ќе пишуваме книга, а не кратка енциклопедиска статија. Плус, изворот не можам да го пронајдам, ќе ми треба дополнителен доказ за ова, за да го проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:26, 26 јули 2024 (CEST)

== СИЕ Пролет 2024 - Награда за најдобар постоечки корисник ==

''Вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар постоечки корисник, кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари „СИЕ Пролет“.''

На кое претходно издание на СИЕ Пролет јас сум учествувал? Како јас сум отстранет од добивање на оваа награда на [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2024#Резултати|СИЕ Пролет 2024]]? [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] &lt;small&gt;([[User talk:Dandarmkd|разговор]])&lt;/small&gt; [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] &lt;small&gt;([[User talk:Dandarmkd|разговор]])&lt;/small&gt; 21:13, 31 јули 2024 (CEST)

:@[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] Не бев достапен, но гледам дека Кирил го средил ова и ги поправил резултатите. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:00, 12 август 2024 (CEST)

== Non-free files ==

Hello! I made [[Корисник:MGA73/OrphanNon-free]] and other lists of files that may not be okay. I do not know if you have noticed. I made a comment at [[Википедија:Селска_чешма#Чистење_датотеки_и_бришење_датотеки]]. [[User:MGA73|MGA73]] &lt;small&gt;([[User talk:MGA73|разговор]])&lt;/small&gt; 17:20, 14 август 2024 (CEST)

== Прашање ==

Зошто е избришана оваа страница!? https://mk.wikipedia.org/wiki/A%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9C-%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0 [[User:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Александра Стојановиќ|разговор]])&lt;/small&gt; 00:27, 17 август 2024 (CEST)

:Која е потребата да се избрише страница стара 4 години? [[User:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Александра Стојановиќ|разговор]])&lt;/small&gt; 00:50, 17 август 2024 (CEST)
::@[[Корисник:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] Едноставна е потребата, бидејќи статијата не ги задоволуваше ни најмалите критериуми да биде статија, а поминале четири години и никој не ја средил. Врски до англиската Википедија (како на пр. за Скопје), несредена библиографија, несредени извори и еден куп други причини. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 07:00, 17 август 2024 (CEST)

== Source that institutions agree on it about Samuil ==

Hello, I want to know why you removed my edit, I was just gonna put a source which is &quot;The Legend of the Bulgar-Slayer&quot; by Paul Stephenson which is published by Cambridge Press and it confirms that Samuil is a Bulgarian ruler and it explains also the debates between North Macedonia and Bulgaria, I want to put my source [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] &lt;small&gt;([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])&lt;/small&gt; 13:42, 22 август 2024 (CEST)

:@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] За таа статија е доста веќе дискутирано и како што и самиот знаеш, ние се водиме по изворите достапни во македонскиот јазик и во нашата историографија. Ако сакаш да користиме странски извори, тогаш зашто на бугарската Википедија не стои македонски јазик, туку норма, и ред други работи? --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:43, 22 август 2024 (CEST)
::The difference is that, this source is world accepted and it is an American source not &quot;Bulgarian propaganda&quot;, we can debate on that topic if you want, and the nickname ,,Bulgar-slayer&quot; gives enough details on the topic. If it is necessary, just add he is Bulgarian-Macedonian. The agreement between North Macedonia and Bulgaria should not be broken. And the wiki community must also follow those rules, because it is a worldwide community, which is with the aim to give a knowedge, not just make an encyclopedia rewritten for someone else's personal interests towards only one group of people. The community of Wikipedia must follow neutrality and the sources must be respected [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] &lt;small&gt;([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])&lt;/small&gt; 00:36, 23 август 2024 (CEST)
:::@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] А зашто дебатираш само со мене, јас не сум врховен судија на македонската заедница. Има уште 11 други администратори и ред други уредници, и има уште стотици други книги кои викаат дека Цар Самоил бил македонски владетел, и јас не можам да одам против тоа. А за неутралноста, македонската Википедија е каде каде понеутрална од вашата, во која бришете цел еден народ и јазик и употребувате термини како Северномакедонци, што сами си ги измислувате, така што првин зачисти си по дома, па после на други кажувај. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 09:59, 23 август 2024 (CEST)
::::Agreements are agreements and must be followed. Bulgarians do not use &quot;north macedonian&quot; for mentioning your nationality but still according to your agreement with Greece you must use the name &quot;North Macedonia&quot;. As a Wikipedia admin you are taking the responsibility to keep peace and follow the rules, and maintain the neutrality. My source is legit and it is a fact that he can be called also &quot;Bulgarian&quot; than just &quot;Macedonian&quot; and as a Bulgarian I can tell you that you are also putting &quot;propaganda&quot; as Bulgaria is &quot;making&quot; according to you. And about your question why I am telling you this stuff and judging only your action - it is very clear, you are the admin and you reverted my edit. I have my source which is legit and the book is written by the American author Paul Stephenson, published in 2003 by Cambridge University Press and if that source is ignored then I will allow myself to report those kind of actions, because you are disrespecting the sources and the facts, claiming it is a propaganda, and pretending the wikipedia must be in the interests of the officials in your country. [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] &lt;small&gt;([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])&lt;/small&gt; 01:24, 24 август 2024 (CEST)
:::::@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] Да, и јас ти укажав дека не можеш со еден извор да го смениш воведот и да напишеш дека нешто е сосем различно од стотици други извори, особено не без расправа во заедницата, а тоа го немаш направено, а јас не сум врховен судија за да донесам одлука. Постапи по сите чекори и јави се. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:37, 24 август 2024 (CEST)

== две работи ==

# дали би можело на подгрупата струмско-местански носии да се додаде „[[Народни носии од Серско]]“ (струма тече низ серско, come on)
# зошто ми ги остранивте едитите околу селата косоврасти и горно мелничани? ако сакате доказ околу тоа, [https://ibb.co/3kk2c67 повеле вам] :) ако може да се дефинира регион [[Рекански Регион|голема река]], тогаш зошто да не се додаде како опис кон селата косоврасти и мелничани (горно и долно) дека спаѓаат во тој регион *исто така, во делото на бранислав русиќ околу [https://docs.google.com/file/d/0B3ma9plMXxAEcHhaeXF6R3NzdnM/edit?resourcekey=0-hoaMEDW_XQVKSiJ2ftBeTQ жупа], меѓу набројаните села, мелничани никогаш ли е вклучено меѓу нив затоа, најмногу би имало смисла да се воведат под прецизниот регион „голема река“ (на пр. Горно Косоврасти - село во Голема река... итн)

[[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 12:46, 11 декември 2024 (CET)

:исто така одобрија страницата за тапан ако може :) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 18:41, 11 декември 2024 (CET)
::@[[Корисник:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] Здраво, статијата за носии е додадена во шаблонот, ова можеш и сам да го правиш, само треба да го најдеш шаблонот што се употребува користејќи Шаблон: или Предлошка: и потоа без празно место името на шаблонот, кој е спомнат (во случајов Македонски народни носии).
::Што се однесува за селата Косоврасти и Горно Мелничани, јас ти ги вратив уредувањата, затоа што во самите статии веќе нашироко има објаснување зашто се користи таа област. Во прилог подолу го додавам извадокот од статијата. Работата не е баш црно бело и треба да се земе во обзир тоа при уредување на вакви специфични примери, кои од различни автори се сметаат во различни области. Ќе го разгледам ова и ќе смислам како да го смислам воведот.
:::„Етнографски селото Горно Косоврасти заедно со Долно Косоврасти, се наоѓаат на самата граница помеѓу областите Долна Река од Реканскиот Крај, односно мијачкиот етнографски предел и Дебарско, односно областа наречена Дебарско Поле, брсјачкиот етнографски предел, но сепак во Горно Косоврасти преовладуваат јазично-говорните, културно-фолклорните и обичајно-традициските одлики на дебарскиот крај и брсјачкиот предел со одредени мијачки примеси.“
::Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:28, 11 декември 2024 (CET)

== [[Модул:Cycling_race]] ==

Можете ли да го ажурирате овој модул од неговиот родител, [[Wikidata:Module:Cycling race]]? Не можам, бидејќи е заштитена со „каскадна заштита“ со тоа што е вградена во вашата архива за разговор со корисници, [[Разговор_со_корисник:Ehrlich91/Архива_5]]. Ова ажурирање ја кочи работата на Википодатоци за да се ослободи од застарената сопственост; ажурирањето е направено на 21 јазик, а останаа само португалски и македонски. Благодарам! [[User:Swpb|Swpb]] &lt;small&gt;([[User talk:Swpb|разговор]])&lt;/small&gt; 19:25, 2 јануари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Swpb|Swpb]] {{done}} Sorry, I noticed your message on the Village pump, but due to the holidays, I did not respond to update the module. Now, I updated the code from the Wikidata. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:35, 2 јануари 2025 (CET)

::благодарам!! [[User:Swpb|Swpb]] &lt;small&gt;([[User talk:Swpb|разговор]])&lt;/small&gt; 21:49, 2 јануари 2025 (CET)

== Фалсификување на извор? ==

Сигурен сум дека со оваа [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE&amp;diff=prev&amp;oldid=5318581 промена] сфаќате дека jа заменувате вистинската информациjа во изворот. [[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:01, 19 јануари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Simin|Simin]] А ти сигурно знаеш дека правиш промена само во едно село, а истиот извор со зборовите „Македонци“ или „македонско“ население се користи во сите други 1750 села. Така што, слободно покрени расправа на Селска чешма, не може промена да биде во само една статија, кога истото се повторува насекаде. Одбивањето беше чисто од таа причина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:12, 19 јануари 2025 (CET)

::Може ли да ми испратите линк кон расправа на Селска чешма каде што можам да видам дека конкретно за овој извор е постигнат консензус дека во статиите на Википедија наместо „води како чисто бугарско село“ да се замени со „... како чисто македонско село“? На тој начин можам да знам кои се можните аргументи за таа замена и да нема излишно повторување.--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:26, 19 јануари 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Simin|Simin]] Не можам да го најдам тоа во моментов, така што слободно отвори нова тема на обичната селска чешма или на [[Википедија:Огласна табла за администратори|огласната табла за администратори]]. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:34, 19 јануари 2025 (CET)
::::Па, ако нема таков разговор за начинот на цитирање на изворов, по кој основ се враќаат фалсификуваните информации? Зарем тој што мисли дека невистината треба да стои, не треба да почне разговор?--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 14:02, 19 јануари 2025 (CET)
:::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Цело време ти посочувам дека за ова треба опфатна заедничка одлука на администраторите, и ти викам отвори расправа. Вака се сите статии на македонски јазик, вака се и сите други современени македонски извори, јас само ти посочувам дека ти си тој што сакаш да смениш нешто, па затоа слободно прашај ги и останатите администратори или целата заедница. Во меѓувреме гледам пак продолжуваш со промени, истите нема да ти бидат прифатени, и многу си свесен во ова што го правиш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 14:06, 19 јануари 2025 (CET)
::::::Разбирам дека треба опфатна заедничка одлука на администраторите за да се следат правилата на Википедија и фер цитирање на еден одреден извор. Нема да Ве замарам повеќе. Ви благодарам.--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 14:12, 19 јануари 2025 (CET)

== мојот здравев ==

ја уредив страната, само да ја оправдате.

иначи, од друга страна, арни ми сте во животот? :D [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 13:18, 21 јануари 2025 (CET)

== Барање од преместувач на датотеки на Commons ==

Добро утро

Ве молам, извинете што едноставно ви пишувам на вашата страница за разговор и велам дека користам и програма за преведување. Видов дека си проверил многу мои уредувања и дека си и сисоп овде.

Поради проблемите со читањето не можам да ја најдам sysop таблата и затоа ве прашувам овде.

Па, јас сум активен овде само затоа што сум Filemover и ги преименувам датотеките на Commons и понекогаш го правам тоа рачно без скрипта. Исто така понекогаш разменувам и постари jpg/png/gif датотеки ако има подобра во SVG вектор. Сакав да ве прашам дали е можно да се зголемат моите кориснички права за да не морате да ги проверувате моите објави во иднина. Со над 42.000 уредувања на глобално ниво, ова не би требало да биде проблем и другите јазични верзии го исполнија моето барање веднаш и без никакви проблеми. Во спротивно нема да работам многу овде поради јазични проблеми. Затоа, нема да правам никакви корекции на текстот или да ги подобрувам написите на друг начин. Среќен сум што тоа им го оставам на моите македонски колеги. Разменувам само лајкови за лајкови. Ви благодарам. Најдобри желби од Швајцарија. [[User:Ziv|Ziv]] &lt;small&gt;([[User talk:Ziv|разговор]])&lt;/small&gt; 11:07, 26 јануари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Ziv|Ziv]] {{done}} It was not a problem for me to approve your edits, as you are not editing quite frequent on our wiki, but it is not a problem to be autoconfirmed user. All the best --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:33, 26 јануари 2025 (CET)
::Hello @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], thank you so much. Same to you. Greetings, [[User:Ziv|Ziv]] &lt;small&gt;([[User talk:Ziv|разговор]])&lt;/small&gt; 20:26, 26 јануари 2025 (CET)

== Талат Џафери ==

'''Здраво, Ehrlich91'''

[[Талат Џафери]] беше '''технички премиер''', а не редовно избран премиер на Македонија. Сите претходни технички премиери во статиите на Википедија се именувани како „Технички премиер на Македонија“, па нема причина Џафери да биде исклучок. Ве молам да престанете со бришење на корекциите бидејќи нема ништо неточно или погрешно во нив. Ако имате аргументи за спротивното, ве молам да ги образложите за разговор за да се постигне консензус. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 17:01, 23 февруари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Проблемот во твоите уредувања е што при нешто добро, ти правиш уште три други работи, кои не се прифатливи. На пример, при твоето уредување за Талат Џафери, го имаш избришано како му е името на албански. Воедно, не се пишува '''техничен''', тоа не постои, туку може евентуално да биде технички. Го внесов во инфокутијата технички, а твоето друго уредување го отфрлив. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:12, 23 февруари 2025 (CET)
::А дали си свесен за проблемите со твоите уредувања? Прво, некои од моите уредувања што ги правам, ти ги бришеш целосно без да објасниш, а потоа, кога ќе те прашам за причината, ми одговараш дека текстот бил спорен или погрешно напишан и едноставно го избришуваш целосно. Разбирам дека можеби постојат корекции кои треба да се направат, но зошто мораш да избришеш се, наместо само да корегираш она што не е во ред?
::Во врска со твојот коментар дека во едно уредување правам „нешто добро“ и уште „три други работи“, моето уредување беше целосно исправно, и го правам тоа за да не бидам принуден да уредувам по сто пати истото нешто. Не ми е јасно кои делови од моето уредување беа проблематични за тебе, особено кога сите беа во согласност со стандардите.
::Со врска за албанскиот јазик , да имам проблем со него, особено имам проблем со тоа што во твоите уредувања редовно ставаш имиња на албански јазик. Тоа е неприфатливо и нема место на Македонската Википедија. Македонската Википедија е на македонски јазик и сите имиња и термини треба да бидат на македонски, во согласност со јазичната и културна политика на енциклопедијата. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 17:35, 23 февруари 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Многу празни зборови. Не сум должен да ти ги поправам твоите уредувања цело време, бидејќи си имам јас за уредување други теми. Ова не се мои уредувања, туку администраторски постапки, кога ги прегледувам уредувањата на други корисници, меѓу кои си и ти. За последната точка те повикувам да си ги прочиташ уште еднаш политиките на Википедија, а Википедија не е на национална енциклопедија, туку е на јазикот. За личности кои не се Македонци и те како треба да го пишува нивното име на нивниот мајчин јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:42, 23 февруари 2025 (CET)

== СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје ==

Ehrlich91 можеш да го смениш името на статијата на училиштево од '''СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје''' до '''СМУГС „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје''' . бидејќи тоа е правилното име. мене не ми дозволува [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 21:32, 3 март 2025 (CET)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] {{done}} Бев отсутен од Википедија, па дури сега ја забележувам поракава. Средено, ама мислам дека имаш можност и ти самиот да преместуваш страници, така што во горниот десен дел до Историја имаш паѓачко место и Премести. Ако го немаш, слободно пишувај ми и ќе ги преместувам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:52, 16 март 2025 (CET)
::го имам дугмето за премести но секојпат кога ќе пробам да преместам ми вика дека немам дозвола [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:36, 30 март 2025 (CEST)

== Стоунвол ==

Ја уредував таа страница за уредувачкиот викенд на тема Протести.... сега сите подобрувања ми се изгубени... 
[[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 10:27, 23 март 2025 (CET)

:@[[Корисник:19user99|19user99]] Инфокутијата ја отстранив бидејќи не ја имаше преведено воопшто. Ако сакаш да ја додадеш, ископирај ја од англиската верзија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:28, 23 март 2025 (CET)
::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] токму инфокутијата ја преведов (заедно со десетици други промени) но бидејќи отстранивте додека уште уредував кога објавив ми ги снема сите подобрувања и остана на вашето. -- [[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 10:58, 23 март 2025 (CET)
:::@[[Корисник:19user99|19user99]] Мене системот не ми дава дека некој во меѓувреме уредува, но тебе ќе ти даде. Па затоа токму кога ти си одбрал да ја зачуваш, требало да отидеш подолу од твојот постоечки прозорец и да одбереш објави со моите промени. Јас сега не можам да ја повратам статијата, бидејќи ти нигде не си ја зачувал. Ова може да се случи и другпат кога една статија се уредува од повеќе уредници, па така треба да штиклираш дека сакаш да ја објавиш твојата содржина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 11:02, 23 март 2025 (CET)

== Отстранување на Северна ==

мислам сите знаеме за ова - ако сакаш може и јавна дискусија со сите македонски администратори да направиме, но Северна Македонија и Република Северна Македонија веднашка треба да биде остранета од сите македонски статиии да биде заменета со Македонија и Република Македонија, како што ти кажа во 2019 г. , не сме обврзани со одлуки на владата, туку на нашата заедница, и за ова веќе се дискутира темелно на нашата селска пумпа. Ќе го користиме терминот Македонија за земја која сега официјално се нарекува Северна Македонија, бидејќи избираме да го следиме вообичаеното правило за именување на некое место/зграда/објект. Не можеме да дозволиме да подлегнеме на заканите од странски сили, вклучувајќи ги и грчките и англиско-бугарските администратори на Википедија, кои се обидуваат да ја изменат нашата историја и идентитет. Ние сме Македонци и не треба да дозволиме да бидеме замолчени или принудени да прифатиме туѓи наративи. Нашето име и идентитет се неотстапни и треба да бидат јасно присутни во сите извори, вклучувајќи ја и Википедијата. Знам дека ти и сите останати македонски администратори не го прифаќаат ова срамно име , кои се тие да ни кажуваат за нашата историја и идентитет кои се тие да ни го кажуваат нашиот идентитет и самосвест, зашто им подлегате на странските притисоци, ние не треба ни да збориме со нив дали знаеш на бугарската википедија како сме наречени Северномакедонци, и ние треба на овие луѓе да им подлегнеме кои активно шират омраза кон нас. Мислам дека дојде време и дека треба да се продолжи темелна дискусија за отстранување на северна, без разлика на какви било политички притисоци или договори. Наша одговорност е да го браниме нашето име и идентитет од сите обиди за негово изменување или бришење. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 16:03, 30 март 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Не разбирам од каде е поттикот за оваа порака, но името на државата како што е и статијата [[Македонија]] не е променeто на нашата Википедија и не знам што и од каде треба да се отстранува. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:44, 30 март 2025 (CEST)
::Мислев во статијата Македонија да се отстрани Официјално позната како Република Северна Македонија за тоа мислев [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 19:39, 30 март 2025 (CEST)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Па тоа е факт, не може да отстрануваме факти, колку и да не се согласуваме. Државата ги издава законите и институциите се наречени со тоа име, така што не, не треба да го отстраниме тоа од воведниот дел на статијата за Македонија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:41, 30 март 2025 (CEST)
==Прва лига на Република Српска==
Здраво, кој дел од страницата не е на македонски јазик? Ви благодарам.--[[User:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] &lt;small&gt;([[User talk:Zvakazvaka|разговор]])&lt;/small&gt; 18:21, 31 март 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] Делот каде ги имаш споменато клубовите и градовите, најмалку на едно место немаше „ќ“. Провери ги уште еднаш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:28, 31 март 2025 (CEST)
::Се надевам дека е поправено. [[User:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] &lt;small&gt;([[User talk:Zvakazvaka|разговор]])&lt;/small&gt; 08:18, 2 април 2025 (CEST)

== СУ „Димитар Влахов“ - Скопје ==

[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] можеш и за оваа страница да го смениш името во СУГС „Димитар Влахов“ - Скопје бидејќи мене сеуште не ми дава да променувам наслови [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 23:41, 5 април 2025 (CEST)

:можеш и да го смениш насловот на СУ „Панче Арсовски“ во СУГС „Панче Арсовски“ [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 00:13, 6 април 2025 (CEST)
::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:55, 8 април 2025 (CEST)
:::Извини вака но можеш и СУ „Никола Карев“ – Скопје да го смениш во СУГС „Никола Карев“ – Скопје. Мене ми вика дека збрането е да создавам наслови кои содржат голем број големи букви [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 23:17, 8 април 2025 (CEST)

== Уредник ==
Благодарам и фала на забелешка. ;)  [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:41, 8 април 2025 (CEST)

Ке можеш да преместувааш статијата [[Свирце (Медвеђа)]] на [[Свирце (Медвеѓа)]], бидејки јас не можам. --[[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 23:18, 12 април 2025 (CEST)

Када се пишува ''живеат'' со едно и со два ''а''? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 22:23, 1 мај 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Во примерот живеат не може да има две аа и да биде '''живеаат'''. Има случаи на три самогласки (вокали) едно до друго, но тоа е ретко и никогаш во овој редослед. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:07, 2 мај 2025 (CEST)

несум го имал од каде да ''консултирам'' транскрипцијата од италијанскиот на македонски јазик. :) Едино за Тавела не е погрешка во прашање, така се вика на молишкохрватски јазик, а Тавена на италијанскиот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:54, 15 мај 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Нема никаков проблем, ги прегледав статиите и тие што имаа проблем ги преместив. Во принцип следи како се веќе преведени на српски/руски јазик и во 95% од случаите ќе биде истата транскрипција. За Тавела премести го тогаш штом е таква работата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:54, 15 мај 2025 (CEST)

== Барање на оценувачки статус ==

Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:03, 16 мај 2025 (CEST)

== Викисредба (29 мај 2025) ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:01, 27 мај 2025 (CEST)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Македонија ==
Имаш ли некоја македонска литературата за македонско население во Прешевско, Бујановачко и Трговишко? Пошто за тоа словенското население се вика дека е српско. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:44, 9 јуни 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Здраво Марко, има книга за Горна Пчиња од [[Јован Трифуноски]], ќе ја побарам како пдф и ќе ти ја пратам на мејл. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:52, 14 јуни 2025 (CEST)

== Бришење на страница ==

Здраво Ehrlich, Ве замолувам да ја погледнете статијата [[Владимир Блажев-Панчо]] и да видете дали може да се избрише поради лошо-направена содржина, од неискусна ИП адреса. Убав ден! [[User:Todot3123|Todot3123]] &lt;small&gt;([[User talk:Todot3123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:14, 10 јуни 2025 (CEST)

== Масакар во Долгаец ==

Здраво, имам многу информации за колежот во Долгаец, па може ли некако да ми помогнете бидејќи не сум искусен да ги напишеме на страницата? Имам список на сите убиени, имам список на осудените лица за злосторствата. [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 10:59, 27 јуни 2025 (CEST)

:@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] Немам баш време јас да ја пишувам статијата, но тука сум за совети или подобрувања за истата. Може да продолжиме на самата страница на разговор на статијата. Означи ме штом имаш внесени промени кои сакаш да ги проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:18, 30 јуни 2025 (CEST)

== Викисредба (30 јуни 2025)  ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]]&lt;nowiki&gt; (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! &lt;/nowiki&gt; [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:43, 27 јуни 2025 (CEST)

== Долна Ржана ==
Сигурен си дека треба апостроф овдека [[Долна ’Ржана]], кај српските референци  тоа е полн називот? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:48, 27 јуни 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Да, бидејќи ние тука се водиме по правописот на македонскиот јазик, а не тоа како е наведено името во српски документи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:18, 30 јуни 2025 (CEST)

Ќе можаш да преместуваш статијата [[Калуѓерово (Бабушница)]] на [[Калуѓерево]], бидејки јас не можам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 12:43, 5 јули 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:36, 5 јули 2025 (CEST)

== Question from [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] (13:32, 15 јули 2025) ==

Може да те прашам нешто, секојпат кога ќе пробувам да сменам име на некоја статија која било да е, не ми дава ми вика дека тој наслов е забранет ама јас не пишувам ништо лошо пример го пишувам правилното име на училиште како што беше со СМУГС &quot;Д-р Панче Караѓозов&quot; дали знаеш како можам да го поправам овој проблем --[[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 13:32, 15 јули 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Искрено не знам, бидејќи ти имаш статус на автопотврден корисник и со тоа можеш да преместуваш страници. Ќе мора некој друг и јас да прашам, за да ја дознаеме причината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:52, 15 јули 2025 (CEST)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

​Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Пролет 2025 ==
''Учесниците со помалку од 20 статии оценети со просечна оценка 2,0 не се рангирани поради тоа што не го исполнуваат основниот критериум за освојување награда.'' овој правило не е било врз текот на натпррварот. Не знаем како да толкувам овој што е уработено, дали како дискриминација? Ако моите статии несу исполниле критериуми, зошто веднаш не е кажано. Големо разочарување. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 15:06, 3 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Грешка си, не е воведено ново правило. Правилото стои на сите натпревари кои ние ги организираме и стои и на овој, можеш да отидеш во историја на страницата и ќе видиш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 15:45, 3 август 2025 (CEST)

Во право си, несум видел тоа правило воопшто. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:02, 3 август 2025 (CEST) 17:01, 3 август 2025 (CEST)

== Медијана ==
Можеш ли да преместуваш статијата Медијана (Ниш) на Медијана (археолошко наоѓалиште) и пренасочување Медијана (Ниш) да се брише кога што сакам да создадем статија Медијана (Ниш) како нишка градска општина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 07:54, 15 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] {{готово}} Не ја избришав страницата за пренаосчување, ама можеш во нејзе да влезеш и да ја уредиш за градската општина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:01, 18 август 2025 (CEST)

== Локациски мапи ==
Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:11, 19 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Статијата [[Ниш]] нема никакви проблеми со картата во рамки на инфокутијата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 11:20, 20 август 2025 (CEST)

== Страници на унгарски јазик ==
Знаеш што се во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%BE%D0%BA статии] кое сум направил со унгарски имиња појавува оваа категоријата? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:23, 30 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Ако мислеше на категоријата „Статии со текст на унгарски јазик“ се појавува во статии каде има унгарски јазик, односно се користи шаблонот за тоа како се пишува местото на јазикот на државата. Категоријата ја направив да биде скриена и сега нема да се појавува. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:03, 30 август 2025 (CEST)

Ке можеш да преместуваш оваа статија [[Мађере (Ражањ)]], бидејки јас не можам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:42, 12 септември 2025 (CEST)

За натпреварот &quot;Европска книжевност&quot; насловот на статија за книга мора биде преведуван или во оригинал, нпр. некој роман.? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 16:48, 13 септември 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Насловите на сите книги се преведуваат на македонски јазик и во голем дел се преведени на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:39, 13 септември 2025 (CEST)

== Член на Оценувачки одбор ==
Здраво Ehrlich91, имам желбата да бидем член на оценувачки одбор на некој од следните натпревари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 10:44, 17 септември 2025 (CEST)

== Викисредба (23 септември 2025) ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:50, 21 септември 2025 (CEST)

== Тргнат превод „Соната за пијано бр. 8 (Бетовен)“ ==

Здраво Ehrlich91. Видов дека сте ми го тргнале мојот превод од погоре наведената страница. Преводот беше солиден, со мали промени во текстот за правилното користење на стручната терминологија. Не гледам причина зошто треба да го избришете преводот. Ве замолувам преиспитајте ја вашата одлука, и дозволете преводот на македонски јазик да остане.  [[User:Wizard pk|Wizard pk]] &lt;small&gt;([[User talk:Wizard pk|разговор]])&lt;/small&gt; 15:23, 17 ноември 2025 (CET)

:@[[Корисник:Wizard pk|Wizard pk]] Споменатата статија беше целосно автоматски преведена со безмалку ниту една интервенција и стоеше ознака за тоа, така што ако сакаш некоја статија да ти биде прифатена, треба покрај автоматски превод и да ја доуредиш некоја статија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:31, 17 ноември 2025 (CET)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] &lt;small&gt;([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])&lt;/small&gt; 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 --&gt;

== Итно бришење на страницата Генетски проучувања на Бугарите ==

@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] сакам да те замолам за отворена дискусија за итно бришење на страницата [[Генетски проучувања на Бугарите]]. Која е направена од великобугарскиот антимакедонски едитор @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] кој ја направи страницата само за да си ги задоволи своите пробугарски ставови и впрочем инсистира дека [[Бугари|Бугарите]] се јужнословеснки народ и дека [[Македонци|македонскиот народ]] и идентитет за него се непостоечки. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 02:09, 7 декември 2025 (CET)

:Предлагам Инквизиторот да биде санкциониран за лични навреди и ширење лажни и пристрасни изјави. [[User:Jingiby|Jingiby]] &lt;small&gt;([[User talk:Jingiby|разговор]])&lt;/small&gt; 05:52, 7 декември 2025 (CET)
::А јас предлагам ти да си се вратиш на твојата википедија [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 11:51, 7 декември 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Вакви статии за генетски проучувања има за бројни други европски народи и нема тука толку спорно. Го избришав предлогот за бришење и поставив шаблон за внимание, односно за средување на статијата, па така директно или преку страницата за разговор предложувај измени на самата статија. @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] Како што и пишав, статијата треба да се среди, бидејќи навистина е напишана со бугарски зборови низ целиот текст, па така ако поради нешто и се избрише статијата пред да се среди, тоа е поради тие бугарски зборообразувања. Ако имате и двајцата нешто повеќе да си кажете, обратете се на страницата за администратори, за да видат и другите администратори. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:51, 7 декември 2025 (CET)

== Бугари ==

@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], разбирам дека статијата [[Бугари]] е чувствителна, но би сакал да ми објасниш врз која основа го тргна моето уредување. Сигурно си забележал дека направив промена и автоматски заклучи дека станува збор за нешто лошо, но вистината е дека тргнав конкретна реченица:

''„Најчесто во минатото Македонците се именувале и биле именувани како Бугари.“''

Не би сакал да се инсистира дека ова мора да остане затоа што „има доверливи извори“. Изворите што ги дал @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] се од пробугарски медиуми, професори, академици, што е очекувано дека ќе ја потврдат оваа теза. Ако мислиш дека ова треба да остане во статијата, тогаш е тешко да се сложиме со таквата формулација. Исто така, забележав дека статијата е заштитена и само администратори можат да уредуваат. Тоа е во ред, но те замолувам, како администратор, да го разгледаш ова и да ја тргнеш таа реченица. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 22:09, 10 декември 2025 (CET)
:Се извинувам што се мешам, но ова е затоа што беше споменато моето корисничко име. Изворите за ова не ги дава Џингиби, туку дури ни самиот Красте Мисирков: &quot;Ниiе се велефме бугари. Со тоа, од iедна страна, сакафме тоа име да ни послужит како центр, около кого сите да се згрупираме, без да бараме за таiа цел'а некоi друг, а можит и сосим нов, од друга, ниiе мислефме, оти вистина во соiединеiн'ето со бугарите iет нашата сила. До 1878 г. сите, па и руското правителство, велеа, оти Македонците сет бугари.&quot; [[User:Jingiby|Jingiby]] &lt;small&gt;([[User talk:Jingiby|разговор]])&lt;/small&gt; 04:37, 11 декември 2025 (CET)
::Незнам кој е тој &quot;Красте Мисирков&quot; но ваква изјава мора веднашка да се отстрани [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 14:16, 11 декември 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Здраво, те молам напиши го ова на страницата за разговор, па ќе им укажам и на другите администратори, па ќе може да се одлучи заедно како ќе биде запишана реченицата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 14:32, 13 декември 2025 (CET)
::::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] јас ќе го направам тоа но не ми се верува дека реченицата не ти е провокативна , што не те нервира или жифцира, јас мислев дека одма ќе ја тргнеш , но тоа ти не го направи [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:07, 13 декември 2025 (CET)
:::::не ми се верува до кое дереџе сме стигнале, вакво нешто да биде пишано на Македонска Википедија и да не добие реакција ниту од администратори, ниту од оценувачи, ниту од долгогодишни македонски уредувачи. Не можам нормално да уредувам и да обврнам внимание на мои проекти со ваква глупост треба да се замарам [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:13, 13 декември 2025 (CET)
:::::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Далеку од тоа дека не ме нервира, но од друга страна, вистина е дека во некои извори го употребуваат изразот „Бугари“ за нас во тој период и не треба тоа да те спречува за уредување на било што. Ти реков, напиши го тоа на страницата за разговор, па сите администратори и други уредници нека кажат како треба најдобро, не сум јас најпаметен да решам сам дали треба да стои, дали не треба да стои, или треба да биде изменета. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 15:15, 13 декември 2025 (CET)
::::::ја направив можеш да се вклучиш во дискусијата заедно со други администратори :[[Разговор:Бугари#Бугарите_во_соседните_земји]]
::::::Очекувам дека проблемот ќе биде решен и дека ќе биде напишана историската реалност. 
::::::Ви благодарам однапред. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:42, 13 декември 2025 (CET)

== Предлошката БИМ и бришење на линк ==

Во врска со [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%97%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0&amp;diff=prev&amp;oldid=5485800 ова] ваше уредување на страницата Зихна, ве молам да:
# Наведете линк до одлуката на заедницата да се користи предлошката БИМ. Би било добро да видиме дали оваа одлука се однесува на автори кои не спаѓаат во категоријата „бугарски извори“;
# Да објасните зошто го бришете линкот до изворот. Претпоставката за добра намера претпоставува дека станува збор за техничка грешка. Поздрав,
[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 12:30, 25 декември 2025 (CET)

:@[[Корисник:Simin|Simin]] Целокупното уредување беше вратено, вклучувајќи ја и врската, која можеш да ја вратиш слободно. За одлуката на заедницата појди во последната архива на Селска чешма и ќе ја пронајдеш дискусијата и гласањето по ова прашање. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 12:45, 25 декември 2025 (CET)

::Ја видов [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%88%D0%BC%D0%B0/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2%D0%B0_37 одлуката] пред да ја направам последната моја промена на страницава. Се усвојува предлогот за продолжување на користењето на шаблонот [[Предлошка:БИМ|&lt;nowiki&gt;{{БИМ}}&lt;/nowiki&gt;]]. Нема индикации дека овој шаблон се однесува на извори кои не се бугарски.--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:06, 25 декември 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Simin|Simin]] Дискусијата се водеше за извори направени во текот на Отоманското Царство и дискусијата и гласањето се одвиваше на тој начин. Уредникот @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] требаше да го надополни шаблонот согласно дискусијата, што забележувам не е направено. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:12, 25 декември 2025 (CET)

::::Ја прочитав дискусијата. Штета што jа имам пропуштено. Во секој случај, овој шаблон моментално е неточен во овој конкретен текст. Нели?--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:53, 25 декември 2025 (CET)
:::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Да, и затоа го означив корисникот Бојан да го направи истото, што го имам направено уште и во текот на дискусијата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:59, 25 декември 2025 (CET)
::::::И за времето додека шаблонот е во оваа форма, тој не е точен и може да се отстрани?--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 20:07, 25 декември 2025 (CET)
:::::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Не, бидејќи како што ти укажав, нашата заедница гласаше и водеше расправа за ова прашање. поради неможност да го надополни шаблонот корисникот Бојан, јас го направив тоа. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:36, 26 декември 2025 (CET)

== Викисредба (9 февруари 2026) ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:34, 2 февруари 2026 (CET)

== Бришење страници  ==

Зошто е избришана страницата за југословенскиот разорувач дубровник без никаква причина наведена? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:09, 18 април 2026 (CEST)

:@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Затоа што беше означена за бришење од страна на оценувачот @[[Корисник:Gurther|Gurther]], а веројатно причината била големиот непреведен дел во статијата, ама оставам корисникот да ти одговори. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:12, 18 април 2026 (CEST)
::Па не знам што да сменам, јас проверив си беше горе доле ок преводот , не можам на пример Тој и тој бил роден тогап и тогаш да го сменам во тогаш и тогаш тој бил роден... Ќе ја направам повторно сепак, ако има проблеми со останатите статии пишете ми ќе ги средам [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:20, 18 април 2026 (CEST)
::+ зошто статијата за катедралата е избришана? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:22, 18 април 2026 (CEST)
:::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Која катедрала? Ако може да дадеш точно име на статијата за да проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:28, 18 април 2026 (CEST)
::::[[Катедрала Свети Стефан (Хвар)]] [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:46, 18 април 2026 (CEST)
:::јас малку ја надополнив и беше избришана [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:46, 18 април 2026 (CEST)
::::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Статијата не е избришана, туку е вратена содржината и причината е наведена „статијата е создадена веќе при СИЕ Пролет 2024, не треба да се менува целосно“. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:48, 18 април 2026 (CEST)
:::::Во ред , инаку ако пишуваме за советските тенкови дали се важи под русија и сие 2026 или не? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:51, 18 април 2026 (CEST)
::::::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Да, може да си биде дел од натпреварот, додека за земјата веројатно би била Русија, освен ако не се работи за локален бренд на другите советски републики. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:53, 18 април 2026 (CEST)
:::::::&lt;bdi&gt;[[Советскиот Сојуз во Втората светска војна]]&lt;/bdi&gt;  оваа статија 
:::::::и п.с ако можете да проверите и да ми кажете од сите статии што се евидентирани во евиденција кои се отстранети и зошто и дали сум заборавил некоја да вметнам, а за Југословенскиот Разорувач дубровник сега ќе ја направам подобра [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:58, 18 април 2026 (CEST)
:[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], голем дел од статијата беше целосно непреведена. Освен тоа имаше многу грешки со самиот код. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 22:00, 18 април 2026 (CEST)
::и сега дали да ја правам повторно или не? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 23:36, 18 април 2026 (CEST)
:::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Да, можеш да ја направиш пак, само внимавај да не оставиш непреведени делови. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:00, 21 април 2026 (CEST)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Будевице ==
Здраво. Будевице се новоформираното село во општината Плав, еве извор за селото [https://web.archive.org/web/20250214182936/http://pop-stat.mashke.org/montenegro-ethnic-loc2023.htm]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 16:08, 28 мај 2026 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Здраво Марко, во ред, но токму ова беше и проблемот, во статијата немаше валиден извор, туку изворот во статијата беше мртва врска, а нигде на интернет немаше информација за местото. Ќе ја вратам јас сега статијата, ама промени го изворот соодветно во сите други статии. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:18, 28 мај 2026 (CEST)

== Едмонд Темелко ==

Последниве денови еден нерегистриран ИП адреса се обидува да го избриши името на Пали Колефски, кој го наследи [[Едмонд Темелко]] за градоначалник на [[Општина Пустец]]. Додадов врска од официјалниот вебсајт за новиот градоначалник но продолжува да ги отстранува. Дали можете да ја заштитите статијата од ИП адреси за неколку дена? [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 20:28, 1 јуни 2026 (CEST)</text>
      <sha1>31xvzdaagzo7fb99cz6toii0rmi37uj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570008</id>
      <parentid>5569998</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>/* Едмонд Темелко */ Одговор</comment>
      <origin>5570008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117906" sha1="isk7psw5ybwcansjg75ooob0iavhu7h" xml:space="preserve">{{Архиви|[[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива|Архива 2011]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 2|Архива 2012]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 3|Архива 2013]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 4|Архива 2014]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 5|Архива 2015]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 6|Архива 2016]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 7|Архива 2017]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 8|Архива 2018]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 9|Архива 2019]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 10|Архива 2020]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 11|Архива 2021]] {{,}} [[Разговор со корисник:Ehrlich91/Архива 12|Архива 2022]]}}

== Маќедонија ==

Дали знаете дека [[Ѓорѓија Пулевски]] напишал македонска историја наречена [[Славјанско-маќедонска општа историја]]? [[User:Savasampion|Savasampion]] &lt;small&gt;([[User talk:Savasampion|разговор]])&lt;/small&gt; 19:38, 9 јануари 2023 (CET)

:@[[Корисник:Savasampion|Savasampion]] Не мора употреба на сарказам. Дури и со ова, не ја сфаќам потребата од пренасочување. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:35, 10 јануари 2023 (CET)

== Наградени сте! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[Податотека:Team Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Награда за колегијалност'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | Благодарам за разбирање! [[User:Academician.NYAS|Academician.NYAS]] &lt;small&gt;([[User talk:Academician.NYAS|разговор]])&lt;/small&gt; 03:40, 19 април 2023 (CEST)
|}

== Славко Јаневски ==

Здраво. Зошто сите мои промени на оваа статија беа одбиени? Повеќето од нив беа конструктивни. Нема смисла да има линкови на секој чекор. Само не бев свесен дека Македонија е најчестото име тука. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 17:14, 18 мај 2023 (CEST)

:@[[Корисник:Василко|Василко]] Одговорот лежи во зборот „повеќето“. Да, не треба да има врски до годините и тие може да се отстранат, но истовремено ги менуваш и другите работи, за кои нема никаква потреба. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:43, 18 мај 2023 (CEST)
:Не сум сменил ништо, освен името. Само ги остранив линковите за годините, месеците и националноста, а ставив и линк таму за неговата етничка припадност. Националност и државјанство се едно исто, затоа не мора да го пишува два пати. Тие промени кои се конструктивни можаат да се вратат.  [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 23:16, 18 мај 2023 (CEST)
::@[[Корисник:Василко|Василко]] Статијата си е добра и вака и без твоите промени, особено што го имаше променето името Македонија, за кое заедницата на Википедија на македонски јазик има донесено одлука дека ќе продолжи да се користи, без разлика на уставните измени. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:05, 20 мај 2023 (CEST)
:::Признав дека не бев свесен за името. Само не знам што ќе му се на статијата толку линкови и дупликати. Овде станува збор за енциклопедиски стандард и стил. Повеќето од корисниците нема да кликнат ни на пола од линковите, бидејќи се за општи работи и прекумерни, затоа треба да има соодветно ниво на линкови. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 23:06, 22 мај 2023 (CEST)
::::@[[Корисник:Василко|Василко]] Направи ги измените за годините и врските до нив повторно. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:23, 24 мај 2023 (CEST)

== Прашање ==

Зошто сакаш да ми ја избришеш сликата? https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2 [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 16:10, 28 мај 2023 (CEST)

:@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] За која фотографија правиме муабет и што сум избришал? Поновата фотографија (твоја, подигната на 18 мај 2023) ја имам ставено во инфокутијата, а на статијата има уредувања со ИП адреса. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:24, 29 мај 2023 (CEST)
::Фотографијата од Кривопанечката градска општина е избришана без причина?? Зошто го направи тоа? [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 23:21, 29 мај 2023 (CEST)
:::https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81_%D0%90%D1%80%D1%81%D0%BE%D0%B2&amp;oldid=4979023
:::Зошто ја избрша сликата-документот не разбирам? [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 23:23, 29 мај 2023 (CEST)
::::Исто сакам да те прашам зошто ми е избришен текстот од оваа страница за кметскиот намесник. https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D0%BE%D0%B1%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0&amp;action=history [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 23:39, 29 мај 2023 (CEST)

== Наградени сте! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[Податотека:Original Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''Општа награда'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | ЗА ПРИДОНЕС ВО РАЗВОЈОТ НА МАКЕДОНСКАТА ВИКИПЕДИЈА [[User:Academician.NYAS|Academician.NYAS]] &lt;small&gt;([[User talk:Academician.NYAS|разговор]])&lt;/small&gt; 20:03, 15 јуни 2023 (CEST)
|}

== Санкционирање за навреди ==

Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] те тагнав на два разговора, но сум сигурен дека си презафатен па за да не ги пропуштиш таговите, ќе ти пишам и овде. 

1.Првиот случај е [[Разговор:Тане Николов|Станислав, кого веќе го санксионираше]], му помина казната,а тој се врати и повторно пцуе - молам за подолга и поригорозна санкција овој пат.

2.Вториот случај е [[Разговор со корисник:Gurther|Василко кој го нарекува Ѓубре, уредникот Gurther]], замолувам и овој уредник да биде санкциониран.

Благодарам

[[User:Forbidden History|Forbidden History]] &lt;small&gt;([[User talk:Forbidden History|разговор]])&lt;/small&gt; 10:38, 27 јуни 2023 (CEST)

:Слободно санкционарајте ме, но и јас ќе ја информирам Meta Wikimedia за вашето однесување тука и дека не сте заинтересирани да градите енциклопедија. Да не завршите како хрватската википедија, па после ќе видиме што ќе правите. Плус уредникот Gurther исто така ме има нападнато лично повеќе пати, како и други уредници. Да нарекуваш конструктивни уредувања &quot;вандализам&quot; е само по себе личен напад. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 19:08, 27 јуни 2023 (CEST)
::@[[Корисник:Василко|Василко]] имаш порака од мене на твојата страница за разговор, а за твојата суптилна закана за пријава на Мета ќе те пријавам и на огласната табла на администратори @[[Корисник:Forbidden History|Forbidden History]] фала ти, првиот уредник е уште блокиран, нешто си грешка, додека за вториот еве му последна шанса. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:06, 27 јуни 2023 (CEST)
:::Ehrlich, не мора да се мачиш. Можеш слободно да ме блокираш (на мое барање). Пријавата на Мета се подготвува и таа ќе ви ја достави stewart, а јас лично ќе те информирам и таму. Очигледно Википедијата има системски проблеми кои не можаат да бидаат разрешени локално, а и недостасува арбитражна комисија. Ви благодарам. [[User:Василко|Василко]] &lt;small&gt;([[User talk:Василко|разговор]])&lt;/small&gt; 17:56, 28 јуни 2023 (CEST)
:::Благодарам @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], веројатно дека одговорил на пораката, па помислив дека повторно може да уредува. Погрешно сум разбрал, се извинувам. [[User:Forbidden History|Forbidden History]] &lt;small&gt;([[User talk:Forbidden History|разговор]])&lt;/small&gt; 08:00, 22 јули 2023 (CEST)

== Need your input on a policy impacting gadgets and UserJS ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Dear interface administrator, 

This is Samuel from the Security team and I hope my message finds you well.

There is an [[m:Talk:Third-party resources policy|ongoing discussion]] on a proposed policy governing the use of external resources in gadgets and UserJS. The proposed [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] aims at making the UserJS and Gadgets landscape a bit safer by encouraging best practices around external resources. After an initial non-public conversation with a small number of interface admins and staff, we've launched a much larger, public consultation to get a wider pool of feedback for improving the policy proposal. Based on the ideas received so far, the proposed policy now includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, best practices for gadgets and UserJS developers, and exemptions requirements such as code transparency and inspectability.

As an interface administrator, your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on the [[m:Talk:Third-party resources policy|policy talk page]].

Have a great day!&lt;/div&gt;
&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Samuel (WMF)|Samuel (WMF)]], on behalf of the Foundation's Security team&lt;/bdi&gt; 14:08, 10 јули 2023 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Samuel (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/IAdmins_MassMessage_list_2&amp;oldid=25272792 --&gt;

== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==

[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php?lang=mk medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 6 August 2023 (UTC)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translatiors/mk&amp;oldid=25414915 --&gt;

== Статијата „Бугари (Национален термин)“ ==

Би посакал објаснување зошто статијата беше избришана, ви благодарам [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 20:44, 24 август 2023 (CEST)
:Само што ти оставив порака на твојата страница за разговор --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:46, 24 август 2023 (CEST)

== Медал за учество во хуманитарни или мировни операции ==

Здраво, која е причината што е одбиена проманата на страницата за Медалот за учество во хуманитарни или мировни операции? Што е спорно!? [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] &lt;small&gt;([[User talk:PhoenixOr|разговор]])&lt;/small&gt; 19:17, 3 септември 2023 (CEST)
:{{ping|PhoenixOr}} Промената се однесува на целосна измена на статијата, што вообичаено не се прави така, особено ако добро се сеќавам уредувањето беше неумесно изведено и го користише новото уставно име, за кое ние на Википедија имаме донесено одлука во заедницата дека нема да се користи (туку ќе продолжи користењето на името [[Википедија:Македонија|Македонија]]). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:44, 7 септември 2023 (CEST)
::Секако дека ќе биде промена на целата страница, кога медалот до сега не ни постоеше и сите тие информации и детали не ни постоеја. Затоа, впрочем, и воопшто се менува страницата и во суштина сега се создава.
::Разликите во користењето на името на државата сметам дека не може да се причина за целосно бришење. Првин затоа што јас не можам да ја знам одлуката и праксата на заедницата; а уште поважно - можеше да се коригира само тоа, однапред или отпосле, а не да се поништува измената во целост. Впрочем, како што и беше случај и сега - некој друг после мене направи промена на моите промени само на името на државата.
::Во секој случај, најважно е дека сега страницата е изменета, реална и детална. Тоа, впрочем, е и најважно и поента на нејзиното постоење, нели! [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] &lt;small&gt;([[User talk:PhoenixOr|разговор]])&lt;/small&gt; 09:15, 8 септември 2023 (CEST)
:::@[[Корисник:PhoenixOr|PhoenixOr]] Надмениов однос воопшто не ме допира. Побара зашто сум го направил тоа, ти одговорив, гледам си ги направил пак измените, некој ти ги прифатил и ја досредил статијата, и тоа е. Статијата постои од 2021 година, не си ја напишал ти (ако веќе одиме со односов), и никој ја немаше избришано, ниту пак јас имав за намера да не постои. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:01, 8 септември 2023 (CEST)
::::Навистина не разбирам каде гледаш надмен однос!? Те молам појасни ми што е надмено. :) [[User:PhoenixOr|PhoenixOr]] &lt;small&gt;([[User talk:PhoenixOr|разговор]])&lt;/small&gt; 18:26, 10 септември 2023 (CEST)

== Васил Априлов ==

Гледам дека продолжувате да отстранувате уредувања без гледајќи што содржи во текстот, има присутни разни извори што тврдат дека Априлов самиот себеси се гледал како Грцин, дури давал донации кон Грчкото ослободително востание и дури учествувал во востанието во одредено ниво, не разбирам што е проблемот со текстот и како што гледам други администратори не гледат проблем со текстот, освен тебе. Нејќам да почне уредничка војна [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 19:20, 9 септември 2023 (CEST)

:[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], би посакал соработка, бидејќи досега не сум добил прецисен одговор бидејќи во разни англиски извори, дури Бугарски извори тврдат дека човекот имал грчки/хеленофилски идентитет. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 11:41, 15 септември 2023 (CEST)

== Суверен Воен Ред на Малта ==

Пишувам овде бидејќи тамошната разговорна страница беше за бришење. Статијата ја пренасочив назад в [[Малтешки ред]], и направив пренасочување, но не од оваа верзија, која е правописно погрешна, туку исправната (Суверен воен ред на Малта). [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] &lt;small&gt;([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])&lt;/small&gt; 07:38, 23 ноември 2023 (CET)

== Васил Кацаров ==

Зошто профилот/страницата, за васил е избрисана од вас?, која е прицината &quot; Не е рекламиранје/спам &quot;,  има референции, исто така е преведена од Espanol Wiki, дали мозе да се врати страницата и да се поправи, сто е греска сто е потребно да се објасни? [[User:Админ.МК|Админ.МК]] &lt;small&gt;([[User talk:Админ.МК|разговор]])&lt;/small&gt; 04:38, 1 декември 2023 (CET)

:@[[Корисник:Админ.МК|Админ.МК]] Вториот пат статијата беше нималку преведена, а првиот пат се користеа суперлативи, што за живи личности не се прави, освен за исклучителни ситуации, каде навистина е така. И основно пребарување на интернет покажува дека освен една иста ваква содржина што си ја ставил тука, за Васил Кацаров нема ништо, така што личноста не е релевантна, што спаѓа во критериумот „саморекламирање“. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:41, 1 декември 2023 (CET)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2023 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2023 you '''[https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2023_(all) were one of the top medical editors in your language]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdWfjVFbDO4ji-_qn2SsAgdCflhcOZychLnr1JUacsPaBr1eA/viewform Consider joining for 2024]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translation of health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [https://mdwiki.org/wiki/User:Doc_James &lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 23:24, 3 февруари 2024 (CET)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Doc James@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2023&amp;oldid=26173705 --&gt;

== Категорија:Македонски Народни Носии ==

ако може да ја додадеш страната за [[Носии од Горноџумајско поле|носии од горноџумајско поле]] под шопскиот дел кај категоријата Македонски Народни Носии

имам и јас пробано еднаш, но малку згрешено ми идеше, и го избришав на крај. мислам дека вам убаво ќе ви излези

(поточно: [[Предлошка:Македонски народни носии]]) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 19:53, 18 април 2024 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Reminder to vote now to select members of the first U4C&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder|You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]] [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024/Announcement – vote reminder}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear Wikimedian,

You are receiving this message because you previously participated in the UCoC process.

This is a reminder that the voting period for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) ends on May 9, 2024. Read the information on the [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2024|voting page on Meta-wiki]] to learn more about voting and voter eligibility.

The Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. Community members were invited to submit their applications for the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, please [[Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

On behalf of the UCoC project team,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:RamzyM (WMF)|RamzyM (WMF)]] 00:53, 3 мај 2024 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:RamzyM (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2024/Previous_voters_list_3&amp;oldid=26721208 --&gt;

== Македонски народни носии: предлошка ==

имам направено повеќе страници околу носии од одредени предели во егејска македонија (кајларско, воденско и мегленско). ако може да ги внесиш во предлошката кај „јужномакедонски носии“. фала многу :)


исто така јас сега ја составувам таа за пазарскиот крај :D [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 00:47, 19 мај 2024 (CEST)

:ја составив од пазарско (се откажив барајки за машката моментално, сигурно ќе се најди в'иднина :) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 15:33, 19 мај 2024 (CEST)
::@[[Корисник:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:25, 20 мај 2024 (CEST)

== Hi! ==

Hi Ehrlich91, I sent an e-mail to you. Did you receive it? :)  [[User:İmmortalance|İmmortalance]] &lt;small&gt;([[User talk:İmmortalance|разговор]])&lt;/small&gt; 20:59, 20 јуни 2024 (CEST)

== Thank you ==
Hello! Thank you for deleting files also on Commons. I have some problems getting {{tl|СегаРизница}} to work as planned. It seems the template does not add files to a category but there are more files tagged according to [[Специјална:ШтоВодиОвде/Предлошка:СегаРизница]].

Files copied from other wikis is a bit of a challenge in the project I have with license migration and getting rid of disclaimers in GFDL ([[Википедија:Барања_за_одобрување_на_бот#Bot_status_for_User:MGA73bot]]). So I'm very happy that files are getting deleted. --[[User:MGA73|MGA73]] &lt;small&gt;([[User talk:MGA73|разговор]])&lt;/small&gt; 17:45, 15 јули 2024 (CEST)

== Скандал со тетратки ==

Здраво @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]],

Се надевам дека си добро. Сакам да разберам подобро зошто беше одбиена модификацијата што ја предложив на страницата за „скандалот со тетратки“, каде што ја сменив описната фраза во „Предмет тетратки“. Мојата намера беше да прилагодам јазикот за да одрази пообјективен тон, особено бидејќи терминот „скандал“ може да имплицира предрасуди и да влијае на перцепцијата за неутралноста што Википедија се обидува да ја одржи.

Разбирам дека „тетратки“ беше медиумското име дадено на случајот, но мислам дека употребата на помалку сензационалистички јазик би помогнала во презентирањето на информациите на пообјективен и согласно со упатствата на Википедија за импарцијалност.

Можеш ли, те молам, да ми објасниш конкретни причини зошто се преферираше задржувањето на зборот „скандал“ во овој случај? Отворен сум за дискусија и за подобро разбирање на контекстот или уредувачките политики кои можеби ја оправдуваат одлуката.

Ти благодарам за твоето време и труд во одржувањето на квалитетот и прецизноста на содржината на Википедија.

Со почит,

Sflexas [[User:Sflexas|Sflexas]] &lt;small&gt;([[User talk:Sflexas|разговор]])&lt;/small&gt; 14:09, 17 јули 2024 (CEST)

:@[[Корисник:Sflexas|Sflexas]] Здраво, го сменив насловот од скандал во случај --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 15:22, 17 јули 2024 (CEST)

== Прашање ==

Зошто ми го избриша текстот?

https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8&amp;oldid=prev&amp;diff=5041802 [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 18:23, 21 јули 2024 (CEST)

:@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] Ова е од пред една година. Инаку, текст што содржи монографски податоци не е местото за во енциклопедиска статија, не може да се даваат податоци за сите вклучени во нешто, ако почнеме така, тогаш ќе пишуваме книга, а не кратка енциклопедиска статија. Плус, изворот не можам да го пронајдам, ќе ми треба дополнителен доказ за ова, за да го проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:26, 26 јули 2024 (CEST)

== СИЕ Пролет 2024 - Награда за најдобар постоечки корисник ==

''Вредносен купон во вредност од 2.000 денари за најдобар постоечки корисник, кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари „СИЕ Пролет“.''

На кое претходно издание на СИЕ Пролет јас сум учествувал? Како јас сум отстранет од добивање на оваа награда на [[Википедија:Уредувачки натпревари/СИЕ Пролет 2024#Резултати|СИЕ Пролет 2024]]? [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] &lt;small&gt;([[User talk:Dandarmkd|разговор]])&lt;/small&gt; [[User:Dandarmkd|Dandarmkd]] &lt;small&gt;([[User talk:Dandarmkd|разговор]])&lt;/small&gt; 21:13, 31 јули 2024 (CEST)

:@[[Корисник:Dandarmkd|Dandarmkd]] Не бев достапен, но гледам дека Кирил го средил ова и ги поправил резултатите. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:00, 12 август 2024 (CEST)

== Non-free files ==

Hello! I made [[Корисник:MGA73/OrphanNon-free]] and other lists of files that may not be okay. I do not know if you have noticed. I made a comment at [[Википедија:Селска_чешма#Чистење_датотеки_и_бришење_датотеки]]. [[User:MGA73|MGA73]] &lt;small&gt;([[User talk:MGA73|разговор]])&lt;/small&gt; 17:20, 14 август 2024 (CEST)

== Прашање ==

Зошто е избришана оваа страница!? https://mk.wikipedia.org/wiki/A%D0%BD%D0%B3%D0%B5%D0%BB%D0%B8%D0%BD%D0%B0_%D0%91%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%9C-%D0%9C%D0%B0%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0 [[User:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Александра Стојановиќ|разговор]])&lt;/small&gt; 00:27, 17 август 2024 (CEST)

:Која е потребата да се избрише страница стара 4 години? [[User:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Александра Стојановиќ|разговор]])&lt;/small&gt; 00:50, 17 август 2024 (CEST)
::@[[Корисник:Александра Стојановиќ|Александра Стојановиќ]] Едноставна е потребата, бидејќи статијата не ги задоволуваше ни најмалите критериуми да биде статија, а поминале четири години и никој не ја средил. Врски до англиската Википедија (како на пр. за Скопје), несредена библиографија, несредени извори и еден куп други причини. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 07:00, 17 август 2024 (CEST)

== Source that institutions agree on it about Samuil ==

Hello, I want to know why you removed my edit, I was just gonna put a source which is &quot;The Legend of the Bulgar-Slayer&quot; by Paul Stephenson which is published by Cambridge Press and it confirms that Samuil is a Bulgarian ruler and it explains also the debates between North Macedonia and Bulgaria, I want to put my source [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] &lt;small&gt;([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])&lt;/small&gt; 13:42, 22 август 2024 (CEST)

:@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] За таа статија е доста веќе дискутирано и како што и самиот знаеш, ние се водиме по изворите достапни во македонскиот јазик и во нашата историографија. Ако сакаш да користиме странски извори, тогаш зашто на бугарската Википедија не стои македонски јазик, туку норма, и ред други работи? --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:43, 22 август 2024 (CEST)
::The difference is that, this source is world accepted and it is an American source not &quot;Bulgarian propaganda&quot;, we can debate on that topic if you want, and the nickname ,,Bulgar-slayer&quot; gives enough details on the topic. If it is necessary, just add he is Bulgarian-Macedonian. The agreement between North Macedonia and Bulgaria should not be broken. And the wiki community must also follow those rules, because it is a worldwide community, which is with the aim to give a knowedge, not just make an encyclopedia rewritten for someone else's personal interests towards only one group of people. The community of Wikipedia must follow neutrality and the sources must be respected [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] &lt;small&gt;([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])&lt;/small&gt; 00:36, 23 август 2024 (CEST)
:::@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] А зашто дебатираш само со мене, јас не сум врховен судија на македонската заедница. Има уште 11 други администратори и ред други уредници, и има уште стотици други книги кои викаат дека Цар Самоил бил македонски владетел, и јас не можам да одам против тоа. А за неутралноста, македонската Википедија е каде каде понеутрална од вашата, во која бришете цел еден народ и јазик и употребувате термини како Северномакедонци, што сами си ги измислувате, така што првин зачисти си по дома, па после на други кажувај. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 09:59, 23 август 2024 (CEST)
::::Agreements are agreements and must be followed. Bulgarians do not use &quot;north macedonian&quot; for mentioning your nationality but still according to your agreement with Greece you must use the name &quot;North Macedonia&quot;. As a Wikipedia admin you are taking the responsibility to keep peace and follow the rules, and maintain the neutrality. My source is legit and it is a fact that he can be called also &quot;Bulgarian&quot; than just &quot;Macedonian&quot; and as a Bulgarian I can tell you that you are also putting &quot;propaganda&quot; as Bulgaria is &quot;making&quot; according to you. And about your question why I am telling you this stuff and judging only your action - it is very clear, you are the admin and you reverted my edit. I have my source which is legit and the book is written by the American author Paul Stephenson, published in 2003 by Cambridge University Press and if that source is ignored then I will allow myself to report those kind of actions, because you are disrespecting the sources and the facts, claiming it is a propaganda, and pretending the wikipedia must be in the interests of the officials in your country. [[User:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] &lt;small&gt;([[User talk:The Hunter2k19|разговор]])&lt;/small&gt; 01:24, 24 август 2024 (CEST)
:::::@[[Корисник:The Hunter2k19|The Hunter2k19]] Да, и јас ти укажав дека не можеш со еден извор да го смениш воведот и да напишеш дека нешто е сосем различно од стотици други извори, особено не без расправа во заедницата, а тоа го немаш направено, а јас не сум врховен судија за да донесам одлука. Постапи по сите чекори и јави се. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:37, 24 август 2024 (CEST)

== две работи ==

# дали би можело на подгрупата струмско-местански носии да се додаде „[[Народни носии од Серско]]“ (струма тече низ серско, come on)
# зошто ми ги остранивте едитите околу селата косоврасти и горно мелничани? ако сакате доказ околу тоа, [https://ibb.co/3kk2c67 повеле вам] :) ако може да се дефинира регион [[Рекански Регион|голема река]], тогаш зошто да не се додаде како опис кон селата косоврасти и мелничани (горно и долно) дека спаѓаат во тој регион *исто така, во делото на бранислав русиќ околу [https://docs.google.com/file/d/0B3ma9plMXxAEcHhaeXF6R3NzdnM/edit?resourcekey=0-hoaMEDW_XQVKSiJ2ftBeTQ жупа], меѓу набројаните села, мелничани никогаш ли е вклучено меѓу нив затоа, најмногу би имало смисла да се воведат под прецизниот регион „голема река“ (на пр. Горно Косоврасти - село во Голема река... итн)

[[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 12:46, 11 декември 2024 (CET)

:исто така одобрија страницата за тапан ако може :) [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 18:41, 11 декември 2024 (CET)
::@[[Корисник:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] Здраво, статијата за носии е додадена во шаблонот, ова можеш и сам да го правиш, само треба да го најдеш шаблонот што се употребува користејќи Шаблон: или Предлошка: и потоа без празно место името на шаблонот, кој е спомнат (во случајов Македонски народни носии).
::Што се однесува за селата Косоврасти и Горно Мелничани, јас ти ги вратив уредувањата, затоа што во самите статии веќе нашироко има објаснување зашто се користи таа област. Во прилог подолу го додавам извадокот од статијата. Работата не е баш црно бело и треба да се земе во обзир тоа при уредување на вакви специфични примери, кои од различни автори се сметаат во различни области. Ќе го разгледам ова и ќе смислам како да го смислам воведот.
:::„Етнографски селото Горно Косоврасти заедно со Долно Косоврасти, се наоѓаат на самата граница помеѓу областите Долна Река од Реканскиот Крај, односно мијачкиот етнографски предел и Дебарско, односно областа наречена Дебарско Поле, брсјачкиот етнографски предел, но сепак во Горно Косоврасти преовладуваат јазично-говорните, културно-фолклорните и обичајно-традициските одлики на дебарскиот крај и брсјачкиот предел со одредени мијачки примеси.“
::Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:28, 11 декември 2024 (CET)

== [[Модул:Cycling_race]] ==

Можете ли да го ажурирате овој модул од неговиот родител, [[Wikidata:Module:Cycling race]]? Не можам, бидејќи е заштитена со „каскадна заштита“ со тоа што е вградена во вашата архива за разговор со корисници, [[Разговор_со_корисник:Ehrlich91/Архива_5]]. Ова ажурирање ја кочи работата на Википодатоци за да се ослободи од застарената сопственост; ажурирањето е направено на 21 јазик, а останаа само португалски и македонски. Благодарам! [[User:Swpb|Swpb]] &lt;small&gt;([[User talk:Swpb|разговор]])&lt;/small&gt; 19:25, 2 јануари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Swpb|Swpb]] {{done}} Sorry, I noticed your message on the Village pump, but due to the holidays, I did not respond to update the module. Now, I updated the code from the Wikidata. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:35, 2 јануари 2025 (CET)

::благодарам!! [[User:Swpb|Swpb]] &lt;small&gt;([[User talk:Swpb|разговор]])&lt;/small&gt; 21:49, 2 јануари 2025 (CET)

== Фалсификување на извор? ==

Сигурен сум дека со оваа [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%94%D1%80%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%BE&amp;diff=prev&amp;oldid=5318581 промена] сфаќате дека jа заменувате вистинската информациjа во изворот. [[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:01, 19 јануари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Simin|Simin]] А ти сигурно знаеш дека правиш промена само во едно село, а истиот извор со зборовите „Македонци“ или „македонско“ население се користи во сите други 1750 села. Така што, слободно покрени расправа на Селска чешма, не може промена да биде во само една статија, кога истото се повторува насекаде. Одбивањето беше чисто од таа причина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:12, 19 јануари 2025 (CET)

::Може ли да ми испратите линк кон расправа на Селска чешма каде што можам да видам дека конкретно за овој извор е постигнат консензус дека во статиите на Википедија наместо „води како чисто бугарско село“ да се замени со „... како чисто македонско село“? На тој начин можам да знам кои се можните аргументи за таа замена и да нема излишно повторување.--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:26, 19 јануари 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Simin|Simin]] Не можам да го најдам тоа во моментов, така што слободно отвори нова тема на обичната селска чешма или на [[Википедија:Огласна табла за администратори|огласната табла за администратори]]. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:34, 19 јануари 2025 (CET)
::::Па, ако нема таков разговор за начинот на цитирање на изворов, по кој основ се враќаат фалсификуваните информации? Зарем тој што мисли дека невистината треба да стои, не треба да почне разговор?--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 14:02, 19 јануари 2025 (CET)
:::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Цело време ти посочувам дека за ова треба опфатна заедничка одлука на администраторите, и ти викам отвори расправа. Вака се сите статии на македонски јазик, вака се и сите други современени македонски извори, јас само ти посочувам дека ти си тој што сакаш да смениш нешто, па затоа слободно прашај ги и останатите администратори или целата заедница. Во меѓувреме гледам пак продолжуваш со промени, истите нема да ти бидат прифатени, и многу си свесен во ова што го правиш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 14:06, 19 јануари 2025 (CET)
::::::Разбирам дека треба опфатна заедничка одлука на администраторите за да се следат правилата на Википедија и фер цитирање на еден одреден извор. Нема да Ве замарам повеќе. Ви благодарам.--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 14:12, 19 јануари 2025 (CET)

== мојот здравев ==

ја уредив страната, само да ја оправдате.

иначи, од друга страна, арни ми сте во животот? :D [[User:Big ooga booga mf|Big ooga booga mf]] &lt;small&gt;([[User talk:Big ooga booga mf|разговор]])&lt;/small&gt; 13:18, 21 јануари 2025 (CET)

== Барање од преместувач на датотеки на Commons ==

Добро утро

Ве молам, извинете што едноставно ви пишувам на вашата страница за разговор и велам дека користам и програма за преведување. Видов дека си проверил многу мои уредувања и дека си и сисоп овде.

Поради проблемите со читањето не можам да ја најдам sysop таблата и затоа ве прашувам овде.

Па, јас сум активен овде само затоа што сум Filemover и ги преименувам датотеките на Commons и понекогаш го правам тоа рачно без скрипта. Исто така понекогаш разменувам и постари jpg/png/gif датотеки ако има подобра во SVG вектор. Сакав да ве прашам дали е можно да се зголемат моите кориснички права за да не морате да ги проверувате моите објави во иднина. Со над 42.000 уредувања на глобално ниво, ова не би требало да биде проблем и другите јазични верзии го исполнија моето барање веднаш и без никакви проблеми. Во спротивно нема да работам многу овде поради јазични проблеми. Затоа, нема да правам никакви корекции на текстот или да ги подобрувам написите на друг начин. Среќен сум што тоа им го оставам на моите македонски колеги. Разменувам само лајкови за лајкови. Ви благодарам. Најдобри желби од Швајцарија. [[User:Ziv|Ziv]] &lt;small&gt;([[User talk:Ziv|разговор]])&lt;/small&gt; 11:07, 26 јануари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Ziv|Ziv]] {{done}} It was not a problem for me to approve your edits, as you are not editing quite frequent on our wiki, but it is not a problem to be autoconfirmed user. All the best --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:33, 26 јануари 2025 (CET)
::Hello @[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], thank you so much. Same to you. Greetings, [[User:Ziv|Ziv]] &lt;small&gt;([[User talk:Ziv|разговор]])&lt;/small&gt; 20:26, 26 јануари 2025 (CET)

== Талат Џафери ==

'''Здраво, Ehrlich91'''

[[Талат Џафери]] беше '''технички премиер''', а не редовно избран премиер на Македонија. Сите претходни технички премиери во статиите на Википедија се именувани како „Технички премиер на Македонија“, па нема причина Џафери да биде исклучок. Ве молам да престанете со бришење на корекциите бидејќи нема ништо неточно или погрешно во нив. Ако имате аргументи за спротивното, ве молам да ги образложите за разговор за да се постигне консензус. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 17:01, 23 февруари 2025 (CET)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Проблемот во твоите уредувања е што при нешто добро, ти правиш уште три други работи, кои не се прифатливи. На пример, при твоето уредување за Талат Џафери, го имаш избришано како му е името на албански. Воедно, не се пишува '''техничен''', тоа не постои, туку може евентуално да биде технички. Го внесов во инфокутијата технички, а твоето друго уредување го отфрлив. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:12, 23 февруари 2025 (CET)
::А дали си свесен за проблемите со твоите уредувања? Прво, некои од моите уредувања што ги правам, ти ги бришеш целосно без да објасниш, а потоа, кога ќе те прашам за причината, ми одговараш дека текстот бил спорен или погрешно напишан и едноставно го избришуваш целосно. Разбирам дека можеби постојат корекции кои треба да се направат, но зошто мораш да избришеш се, наместо само да корегираш она што не е во ред?
::Во врска со твојот коментар дека во едно уредување правам „нешто добро“ и уште „три други работи“, моето уредување беше целосно исправно, и го правам тоа за да не бидам принуден да уредувам по сто пати истото нешто. Не ми е јасно кои делови од моето уредување беа проблематични за тебе, особено кога сите беа во согласност со стандардите.
::Со врска за албанскиот јазик , да имам проблем со него, особено имам проблем со тоа што во твоите уредувања редовно ставаш имиња на албански јазик. Тоа е неприфатливо и нема место на Македонската Википедија. Македонската Википедија е на македонски јазик и сите имиња и термини треба да бидат на македонски, во согласност со јазичната и културна политика на енциклопедијата. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 17:35, 23 февруари 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Многу празни зборови. Не сум должен да ти ги поправам твоите уредувања цело време, бидејќи си имам јас за уредување други теми. Ова не се мои уредувања, туку администраторски постапки, кога ги прегледувам уредувањата на други корисници, меѓу кои си и ти. За последната точка те повикувам да си ги прочиташ уште еднаш политиките на Википедија, а Википедија не е на национална енциклопедија, туку е на јазикот. За личности кои не се Македонци и те како треба да го пишува нивното име на нивниот мајчин јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:42, 23 февруари 2025 (CET)

== СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје ==

Ehrlich91 можеш да го смениш името на статијата на училиштево од '''СУ „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје''' до '''СМУГС „Д-р Панче Караѓозов“ - Скопје''' . бидејќи тоа е правилното име. мене не ми дозволува [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 21:32, 3 март 2025 (CET)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] {{done}} Бев отсутен од Википедија, па дури сега ја забележувам поракава. Средено, ама мислам дека имаш можност и ти самиот да преместуваш страници, така што во горниот десен дел до Историја имаш паѓачко место и Премести. Ако го немаш, слободно пишувај ми и ќе ги преместувам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:52, 16 март 2025 (CET)
::го имам дугмето за премести но секојпат кога ќе пробам да преместам ми вика дека немам дозвола [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:36, 30 март 2025 (CEST)

== Стоунвол ==

Ја уредував таа страница за уредувачкиот викенд на тема Протести.... сега сите подобрувања ми се изгубени... 
[[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 10:27, 23 март 2025 (CET)

:@[[Корисник:19user99|19user99]] Инфокутијата ја отстранив бидејќи не ја имаше преведено воопшто. Ако сакаш да ја додадеш, ископирај ја од англиската верзија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:28, 23 март 2025 (CET)
::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] токму инфокутијата ја преведов (заедно со десетици други промени) но бидејќи отстранивте додека уште уредував кога објавив ми ги снема сите подобрувања и остана на вашето. -- [[User:19user99|19user99]] &lt;small&gt;([[User talk:19user99|разговор]])&lt;/small&gt; 10:58, 23 март 2025 (CET)
:::@[[Корисник:19user99|19user99]] Мене системот не ми дава дека некој во меѓувреме уредува, но тебе ќе ти даде. Па затоа токму кога ти си одбрал да ја зачуваш, требало да отидеш подолу од твојот постоечки прозорец и да одбереш објави со моите промени. Јас сега не можам да ја повратам статијата, бидејќи ти нигде не си ја зачувал. Ова може да се случи и другпат кога една статија се уредува од повеќе уредници, па така треба да штиклираш дека сакаш да ја објавиш твојата содржина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 11:02, 23 март 2025 (CET)

== Отстранување на Северна ==

мислам сите знаеме за ова - ако сакаш може и јавна дискусија со сите македонски администратори да направиме, но Северна Македонија и Република Северна Македонија веднашка треба да биде остранета од сите македонски статиии да биде заменета со Македонија и Република Македонија, како што ти кажа во 2019 г. , не сме обврзани со одлуки на владата, туку на нашата заедница, и за ова веќе се дискутира темелно на нашата селска пумпа. Ќе го користиме терминот Македонија за земја која сега официјално се нарекува Северна Македонија, бидејќи избираме да го следиме вообичаеното правило за именување на некое место/зграда/објект. Не можеме да дозволиме да подлегнеме на заканите од странски сили, вклучувајќи ги и грчките и англиско-бугарските администратори на Википедија, кои се обидуваат да ја изменат нашата историја и идентитет. Ние сме Македонци и не треба да дозволиме да бидеме замолчени или принудени да прифатиме туѓи наративи. Нашето име и идентитет се неотстапни и треба да бидат јасно присутни во сите извори, вклучувајќи ја и Википедијата. Знам дека ти и сите останати македонски администратори не го прифаќаат ова срамно име , кои се тие да ни кажуваат за нашата историја и идентитет кои се тие да ни го кажуваат нашиот идентитет и самосвест, зашто им подлегате на странските притисоци, ние не треба ни да збориме со нив дали знаеш на бугарската википедија како сме наречени Северномакедонци, и ние треба на овие луѓе да им подлегнеме кои активно шират омраза кон нас. Мислам дека дојде време и дека треба да се продолжи темелна дискусија за отстранување на северна, без разлика на какви било политички притисоци или договори. Наша одговорност е да го браниме нашето име и идентитет од сите обиди за негово изменување или бришење. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 16:03, 30 март 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Не разбирам од каде е поттикот за оваа порака, но името на државата како што е и статијата [[Македонија]] не е променeто на нашата Википедија и не знам што и од каде треба да се отстранува. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:44, 30 март 2025 (CEST)
::Мислев во статијата Македонија да се отстрани Официјално позната како Република Северна Македонија за тоа мислев [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 19:39, 30 март 2025 (CEST)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Па тоа е факт, не може да отстрануваме факти, колку и да не се согласуваме. Државата ги издава законите и институциите се наречени со тоа име, така што не, не треба да го отстраниме тоа од воведниот дел на статијата за Македонија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:41, 30 март 2025 (CEST)
==Прва лига на Република Српска==
Здраво, кој дел од страницата не е на македонски јазик? Ви благодарам.--[[User:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] &lt;small&gt;([[User talk:Zvakazvaka|разговор]])&lt;/small&gt; 18:21, 31 март 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] Делот каде ги имаш споменато клубовите и градовите, најмалку на едно место немаше „ќ“. Провери ги уште еднаш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:28, 31 март 2025 (CEST)
::Се надевам дека е поправено. [[User:Zvakazvaka|Zvakazvaka]] &lt;small&gt;([[User talk:Zvakazvaka|разговор]])&lt;/small&gt; 08:18, 2 април 2025 (CEST)

== СУ „Димитар Влахов“ - Скопје ==

[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] можеш и за оваа страница да го смениш името во СУГС „Димитар Влахов“ - Скопје бидејќи мене сеуште не ми дава да променувам наслови [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 23:41, 5 април 2025 (CEST)

:можеш и да го смениш насловот на СУ „Панче Арсовски“ во СУГС „Панче Арсовски“ [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 00:13, 6 април 2025 (CEST)
::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:55, 8 април 2025 (CEST)
:::Извини вака но можеш и СУ „Никола Карев“ – Скопје да го смениш во СУГС „Никола Карев“ – Скопје. Мене ми вика дека збрането е да создавам наслови кои содржат голем број големи букви [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 23:17, 8 април 2025 (CEST)

== Уредник ==
Благодарам и фала на забелешка. ;)  [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:41, 8 април 2025 (CEST)

Ке можеш да преместувааш статијата [[Свирце (Медвеђа)]] на [[Свирце (Медвеѓа)]], бидејки јас не можам. --[[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 23:18, 12 април 2025 (CEST)

Када се пишува ''живеат'' со едно и со два ''а''? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 22:23, 1 мај 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Во примерот живеат не може да има две аа и да биде '''живеаат'''. Има случаи на три самогласки (вокали) едно до друго, но тоа е ретко и никогаш во овој редослед. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 10:07, 2 мај 2025 (CEST)

несум го имал од каде да ''консултирам'' транскрипцијата од италијанскиот на македонски јазик. :) Едино за Тавела не е погрешка во прашање, така се вика на молишкохрватски јазик, а Тавена на италијанскиот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:54, 15 мај 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Нема никаков проблем, ги прегледав статиите и тие што имаа проблем ги преместив. Во принцип следи како се веќе преведени на српски/руски јазик и во 95% од случаите ќе биде истата транскрипција. За Тавела премести го тогаш штом е таква работата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:54, 15 мај 2025 (CEST)

== Барање на оценувачки статус ==

Добар ден, се пријавив како кандидат за оценувачки статус. Можете да ја видете мојата кандидатура во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%A2%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8_%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%B8_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81 тековните номинации]. Ако имате време ве молам гласајте, ако имате проблем со мојата кандидатура ве молам [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%9A%D0%B0_%D0%B7%D0%B0_%D0%BE%D1%86%D0%B5%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%87%D0%BA%D0%B8_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%81#%D0%94%D0%B8%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%81%D0%B8%D1%98%D0%B0 дискутирајте го во самата номинација], сакам да го подобрам мојот придонес во македонската Википедија. Ви благодарам. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 12:03, 16 мај 2025 (CEST)

== Викисредба (29 мај 2025) ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на третата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 29 мај во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (29 мај 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:01, 27 мај 2025 (CEST)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 13:17, 29 мај 2025 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Македонија ==
Имаш ли некоја македонска литературата за македонско население во Прешевско, Бујановачко и Трговишко? Пошто за тоа словенското население се вика дека е српско. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:44, 9 јуни 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Здраво Марко, има книга за Горна Пчиња од [[Јован Трифуноски]], ќе ја побарам како пдф и ќе ти ја пратам на мејл. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 21:52, 14 јуни 2025 (CEST)

== Бришење на страница ==

Здраво Ehrlich, Ве замолувам да ја погледнете статијата [[Владимир Блажев-Панчо]] и да видете дали може да се избрише поради лошо-направена содржина, од неискусна ИП адреса. Убав ден! [[User:Todot3123|Todot3123]] &lt;small&gt;([[User talk:Todot3123|разговор]])&lt;/small&gt; 12:14, 10 јуни 2025 (CEST)

== Масакар во Долгаец ==

Здраво, имам многу информации за колежот во Долгаец, па може ли некако да ми помогнете бидејќи не сум искусен да ги напишеме на страницата? Имам список на сите убиени, имам список на осудените лица за злосторствата. [[User:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] &lt;small&gt;([[User talk:АлександарЧетник|разговор]])&lt;/small&gt; 10:59, 27 јуни 2025 (CEST)

:@[[Корисник:АлександарЧетник|АлександарЧетник]] Немам баш време јас да ја пишувам статијата, но тука сум за совети или подобрувања за истата. Може да продолжиме на самата страница на разговор на статијата. Означи ме штом имаш внесени промени кои сакаш да ги проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:18, 30 јуни 2025 (CEST)

== Викисредба (30 јуни 2025)  ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на четвртата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 30 јуни во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (30 јуни 2025)|врска]]&lt;nowiki&gt; (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! &lt;/nowiki&gt; [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 13:43, 27 јуни 2025 (CEST)

== Долна Ржана ==
Сигурен си дека треба апостроф овдека [[Долна ’Ржана]], кај српските референци  тоа е полн називот? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:48, 27 јуни 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Да, бидејќи ние тука се водиме по правописот на македонскиот јазик, а не тоа како е наведено името во српски документи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 22:18, 30 јуни 2025 (CEST)

Ќе можаш да преместуваш статијата [[Калуѓерово (Бабушница)]] на [[Калуѓерево]], бидејки јас не можам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 12:43, 5 јули 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] {{готово}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:36, 5 јули 2025 (CEST)

== Question from [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] (13:32, 15 јули 2025) ==

Може да те прашам нешто, секојпат кога ќе пробувам да сменам име на некоја статија која било да е, не ми дава ми вика дека тој наслов е забранет ама јас не пишувам ништо лошо пример го пишувам правилното име на училиште како што беше со СМУГС &quot;Д-р Панче Караѓозов&quot; дали знаеш како можам да го поправам овој проблем --[[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 13:32, 15 јули 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Искрено не знам, бидејќи ти имаш статус на автопотврден корисник и со тоа можеш да преместуваш страници. Ќе мора некој друг и јас да прашам, за да ја дознаеме причината. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:52, 15 јули 2025 (CEST)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

​Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|разговор]]) 14:29, 16 јули 2025 (CEST)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Пролет 2025 ==
''Учесниците со помалку од 20 статии оценети со просечна оценка 2,0 не се рангирани поради тоа што не го исполнуваат основниот критериум за освојување награда.'' овој правило не е било врз текот на натпррварот. Не знаем како да толкувам овој што е уработено, дали како дискриминација? Ако моите статии несу исполниле критериуми, зошто веднаш не е кажано. Големо разочарување. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 15:06, 3 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Грешка си, не е воведено ново правило. Правилото стои на сите натпревари кои ние ги организираме и стои и на овој, можеш да отидеш во историја на страницата и ќе видиш. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 15:45, 3 август 2025 (CEST)

Во право си, несум видел тоа правило воопшто. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:02, 3 август 2025 (CEST) 17:01, 3 август 2025 (CEST)

== Медијана ==
Можеш ли да преместуваш статијата Медијана (Ниш) на Медијана (археолошко наоѓалиште) и пренасочување Медијана (Ниш) да се брише кога што сакам да создадем статија Медијана (Ниш) како нишка градска општина. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 07:54, 15 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] {{готово}} Не ја избришав страницата за пренаосчување, ама можеш во нејзе да влезеш и да ја уредиш за градската општина. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:01, 18 август 2025 (CEST)

== Локациски мапи ==
Знаеш ли што се случува со локациски мапи, сум направил локацијска мапа за градот Ниш ама не може во инфокутија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 18:11, 19 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Статијата [[Ниш]] нема никакви проблеми со картата во рамки на инфокутијата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 11:20, 20 август 2025 (CEST)

== Страници на унгарски јазик ==
Знаеш што се во [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%94%D1%83%D1%88%D0%BD%D0%BE%D0%BA статии] кое сум направил со унгарски имиња појавува оваа категоријата? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:23, 30 август 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Ако мислеше на категоријата „Статии со текст на унгарски јазик“ се појавува во статии каде има унгарски јазик, односно се користи шаблонот за тоа како се пишува местото на јазикот на државата. Категоријата ја направив да биде скриена и сега нема да се појавува. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:03, 30 август 2025 (CEST)

Ке можеш да преместуваш оваа статија [[Мађере (Ражањ)]], бидејки јас не можам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 17:42, 12 септември 2025 (CEST)

За натпреварот &quot;Европска книжевност&quot; насловот на статија за книга мора биде преведуван или во оригинал, нпр. некој роман.? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 16:48, 13 септември 2025 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Насловите на сите книги се преведуваат на македонски јазик и во голем дел се преведени на македонски јазик. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:39, 13 септември 2025 (CEST)

== Член на Оценувачки одбор ==
Здраво Ehrlich91, имам желбата да бидем член на оценувачки одбор на некој од следните натпревари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 10:44, 17 септември 2025 (CEST)

== Викисредба (23 септември 2025) ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на петата викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 23 септември во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (23 септември 2025)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на Google Maps). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден! [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 18:50, 21 септември 2025 (CEST)

== Тргнат превод „Соната за пијано бр. 8 (Бетовен)“ ==

Здраво Ehrlich91. Видов дека сте ми го тргнале мојот превод од погоре наведената страница. Преводот беше солиден, со мали промени во текстот за правилното користење на стручната терминологија. Не гледам причина зошто треба да го избришете преводот. Ве замолувам преиспитајте ја вашата одлука, и дозволете преводот на македонски јазик да остане.  [[User:Wizard pk|Wizard pk]] &lt;small&gt;([[User talk:Wizard pk|разговор]])&lt;/small&gt; 15:23, 17 ноември 2025 (CET)

:@[[Корисник:Wizard pk|Wizard pk]] Споменатата статија беше целосно автоматски преведена со безмалку ниту една интервенција и стоеше ознака за тоа, така што ако сакаш некоја статија да ти биде прифатена, треба покрај автоматски превод и да ја доуредиш некоја статија. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 17:31, 17 ноември 2025 (CET)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] &lt;small&gt;([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])&lt;/small&gt; 14:45, 19 ноември 2025 (CET) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 --&gt;

== Итно бришење на страницата Генетски проучувања на Бугарите ==

@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] сакам да те замолам за отворена дискусија за итно бришење на страницата [[Генетски проучувања на Бугарите]]. Која е направена од великобугарскиот антимакедонски едитор @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] кој ја направи страницата само за да си ги задоволи своите пробугарски ставови и впрочем инсистира дека [[Бугари|Бугарите]] се јужнословеснки народ и дека [[Македонци|македонскиот народ]] и идентитет за него се непостоечки. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 02:09, 7 декември 2025 (CET)

:Предлагам Инквизиторот да биде санкциониран за лични навреди и ширење лажни и пристрасни изјави. [[User:Jingiby|Jingiby]] &lt;small&gt;([[User talk:Jingiby|разговор]])&lt;/small&gt; 05:52, 7 декември 2025 (CET)
::А јас предлагам ти да си се вратиш на твојата википедија [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 11:51, 7 декември 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Вакви статии за генетски проучувања има за бројни други европски народи и нема тука толку спорно. Го избришав предлогот за бришење и поставив шаблон за внимание, односно за средување на статијата, па така директно или преку страницата за разговор предложувај измени на самата статија. @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] Како што и пишав, статијата треба да се среди, бидејќи навистина е напишана со бугарски зборови низ целиот текст, па така ако поради нешто и се избрише статијата пред да се среди, тоа е поради тие бугарски зборообразувања. Ако имате и двајцата нешто повеќе да си кажете, обратете се на страницата за администратори, за да видат и другите администратори. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 18:51, 7 декември 2025 (CET)

== Бугари ==

@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]], разбирам дека статијата [[Бугари]] е чувствителна, но би сакал да ми објасниш врз која основа го тргна моето уредување. Сигурно си забележал дека направив промена и автоматски заклучи дека станува збор за нешто лошо, но вистината е дека тргнав конкретна реченица:

''„Најчесто во минатото Македонците се именувале и биле именувани како Бугари.“''

Не би сакал да се инсистира дека ова мора да остане затоа што „има доверливи извори“. Изворите што ги дал @[[Корисник:Jingiby|Jingiby]] се од пробугарски медиуми, професори, академици, што е очекувано дека ќе ја потврдат оваа теза. Ако мислиш дека ова треба да остане во статијата, тогаш е тешко да се сложиме со таквата формулација. Исто така, забележав дека статијата е заштитена и само администратори можат да уредуваат. Тоа е во ред, но те замолувам, како администратор, да го разгледаш ова и да ја тргнеш таа реченица. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 22:09, 10 декември 2025 (CET)
:Се извинувам што се мешам, но ова е затоа што беше споменато моето корисничко име. Изворите за ова не ги дава Џингиби, туку дури ни самиот Красте Мисирков: &quot;Ниiе се велефме бугари. Со тоа, од iедна страна, сакафме тоа име да ни послужит како центр, около кого сите да се згрупираме, без да бараме за таiа цел'а некоi друг, а можит и сосим нов, од друга, ниiе мислефме, оти вистина во соiединеiн'ето со бугарите iет нашата сила. До 1878 г. сите, па и руското правителство, велеа, оти Македонците сет бугари.&quot; [[User:Jingiby|Jingiby]] &lt;small&gt;([[User talk:Jingiby|разговор]])&lt;/small&gt; 04:37, 11 декември 2025 (CET)
::Незнам кој е тој &quot;Красте Мисирков&quot; но ваква изјава мора веднашка да се отстрани [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 14:16, 11 декември 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Здраво, те молам напиши го ова на страницата за разговор, па ќе им укажам и на другите администратори, па ќе може да се одлучи заедно како ќе биде запишана реченицата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 14:32, 13 декември 2025 (CET)
::::@[[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] јас ќе го направам тоа но не ми се верува дека реченицата не ти е провокативна , што не те нервира или жифцира, јас мислев дека одма ќе ја тргнеш , но тоа ти не го направи [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:07, 13 декември 2025 (CET)
:::::не ми се верува до кое дереџе сме стигнале, вакво нешто да биде пишано на Македонска Википедија и да не добие реакција ниту од администратори, ниту од оценувачи, ниту од долгогодишни македонски уредувачи. Не можам нормално да уредувам и да обврнам внимание на мои проекти со ваква глупост треба да се замарам [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:13, 13 декември 2025 (CET)
:::::@[[Корисник:Инквизитор771|Инквизитор771]] Далеку од тоа дека не ме нервира, но од друга страна, вистина е дека во некои извори го употребуваат изразот „Бугари“ за нас во тој период и не треба тоа да те спречува за уредување на било што. Ти реков, напиши го тоа на страницата за разговор, па сите администратори и други уредници нека кажат како треба најдобро, не сум јас најпаметен да решам сам дали треба да стои, дали не треба да стои, или треба да биде изменета. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 15:15, 13 декември 2025 (CET)
::::::ја направив можеш да се вклучиш во дискусијата заедно со други администратори :[[Разговор:Бугари#Бугарите_во_соседните_земји]]
::::::Очекувам дека проблемот ќе биде решен и дека ќе биде напишана историската реалност. 
::::::Ви благодарам однапред. [[User:Инквизитор771|Инквизитор771]] &lt;small&gt;([[User talk:Инквизитор771|разговор]])&lt;/small&gt; 15:42, 13 декември 2025 (CET)

== Предлошката БИМ и бришење на линк ==

Во врска со [https://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%97%D0%B8%D1%85%D0%BD%D0%B0&amp;diff=prev&amp;oldid=5485800 ова] ваше уредување на страницата Зихна, ве молам да:
# Наведете линк до одлуката на заедницата да се користи предлошката БИМ. Би било добро да видиме дали оваа одлука се однесува на автори кои не спаѓаат во категоријата „бугарски извори“;
# Да објасните зошто го бришете линкот до изворот. Претпоставката за добра намера претпоставува дека станува збор за техничка грешка. Поздрав,
[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 12:30, 25 декември 2025 (CET)

:@[[Корисник:Simin|Simin]] Целокупното уредување беше вратено, вклучувајќи ја и врската, која можеш да ја вратиш слободно. За одлуката на заедницата појди во последната архива на Селска чешма и ќе ја пронајдеш дискусијата и гласањето по ова прашање. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 12:45, 25 декември 2025 (CET)

::Ја видов [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0:%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D1%87%D0%B5%D1%88%D0%BC%D0%B0/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B2%D0%B0_37 одлуката] пред да ја направам последната моја промена на страницава. Се усвојува предлогот за продолжување на користењето на шаблонот [[Предлошка:БИМ|&lt;nowiki&gt;{{БИМ}}&lt;/nowiki&gt;]]. Нема индикации дека овој шаблон се однесува на извори кои не се бугарски.--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:06, 25 декември 2025 (CET)
:::@[[Корисник:Simin|Simin]] Дискусијата се водеше за извори направени во текот на Отоманското Царство и дискусијата и гласањето се одвиваше на тој начин. Уредникот @[[Корисник:Bjankuloski06|Bjankuloski06]] требаше да го надополни шаблонот согласно дискусијата, што забележувам не е направено. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:12, 25 декември 2025 (CET)

::::Ја прочитав дискусијата. Штета што jа имам пропуштено. Во секој случај, овој шаблон моментално е неточен во овој конкретен текст. Нели?--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 13:53, 25 декември 2025 (CET)
:::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Да, и затоа го означив корисникот Бојан да го направи истото, што го имам направено уште и во текот на дискусијата. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:59, 25 декември 2025 (CET)
::::::И за времето додека шаблонот е во оваа форма, тој не е точен и може да се отстрани?--[[User:Simin|Simin]] &lt;small&gt;([[User talk:Simin|разговор]])&lt;/small&gt; 20:07, 25 декември 2025 (CET)
:::::::@[[Корисник:Simin|Simin]] Не, бидејќи како што ти укажав, нашата заедница гласаше и водеше расправа за ова прашање. поради неможност да го надополни шаблонот корисникот Бојан, јас го направив тоа. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 13:36, 26 декември 2025 (CET)

== Викисредба (9 февруари 2026) ==

Добар ден Ehrlich91, ве поканувам на втората викисредба од оваа тековна година што ќе се одржи на 9 февруари во „Daily Food &amp; Wine“ во Скопје. Повеќе информации околу викисредбата имате на следната [[Википедија:Викисредба (9 февруари 2026)|врска]] (исто така и местоположба на угостителскиот објект на ''Google Maps''). Се надевам ќе ни ја збогатите средбата со вашето присуство. Убав ден!  [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] &lt;small&gt;([[User talk:Jtasevski123|разговор]])&lt;/small&gt; 09:34, 2 февруари 2026 (CET)

== Бришење страници  ==

Зошто е избришана страницата за југословенскиот разорувач дубровник без никаква причина наведена? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:09, 18 април 2026 (CEST)

:@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Затоа што беше означена за бришење од страна на оценувачот @[[Корисник:Gurther|Gurther]], а веројатно причината била големиот непреведен дел во статијата, ама оставам корисникот да ти одговори. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:12, 18 април 2026 (CEST)
::Па не знам што да сменам, јас проверив си беше горе доле ок преводот , не можам на пример Тој и тој бил роден тогап и тогаш да го сменам во тогаш и тогаш тој бил роден... Ќе ја направам повторно сепак, ако има проблеми со останатите статии пишете ми ќе ги средам [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:20, 18 април 2026 (CEST)
::+ зошто статијата за катедралата е избришана? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:22, 18 април 2026 (CEST)
:::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Која катедрала? Ако може да дадеш точно име на статијата за да проверам. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:28, 18 април 2026 (CEST)
::::[[Катедрала Свети Стефан (Хвар)]] [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:46, 18 април 2026 (CEST)
:::јас малку ја надополнив и беше избришана [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:46, 18 април 2026 (CEST)
::::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Статијата не е избришана, туку е вратена содржината и причината е наведена „статијата е создадена веќе при СИЕ Пролет 2024, не треба да се менува целосно“. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:48, 18 април 2026 (CEST)
:::::Во ред , инаку ако пишуваме за советските тенкови дали се важи под русија и сие 2026 или не? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:51, 18 април 2026 (CEST)
::::::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Да, може да си биде дел од натпреварот, додека за земјата веројатно би била Русија, освен ако не се работи за локален бренд на другите советски републики. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:53, 18 април 2026 (CEST)
:::::::&lt;bdi&gt;[[Советскиот Сојуз во Втората светска војна]]&lt;/bdi&gt;  оваа статија 
:::::::и п.с ако можете да проверите и да ми кажете од сите статии што се евидентирани во евиденција кои се отстранети и зошто и дали сум заборавил некоја да вметнам, а за Југословенскиот Разорувач дубровник сега ќе ја направам подобра [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 20:58, 18 април 2026 (CEST)
:[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], голем дел од статијата беше целосно непреведена. Освен тоа имаше многу грешки со самиот код. [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 22:00, 18 април 2026 (CEST)
::и сега дали да ја правам повторно или не? [[User:IvanKonev123|IvanKonev123]] &lt;small&gt;([[User talk:IvanKonev123|разговор]])&lt;/small&gt; 23:36, 18 април 2026 (CEST)
:::@[[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] Да, можеш да ја направиш пак, само внимавај да не оставиш непреведени делови. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 19:00, 21 април 2026 (CEST)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 22:06, 28 април 2026 (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Будевице ==
Здраво. Будевице се новоформираното село во општината Плав, еве извор за селото [https://web.archive.org/web/20250214182936/http://pop-stat.mashke.org/montenegro-ethnic-loc2023.htm]. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] &lt;small&gt;([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])&lt;/small&gt; 16:08, 28 мај 2026 (CEST)

:@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Здраво Марко, во ред, но токму ова беше и проблемот, во статијата немаше валиден извор, туку изворот во статијата беше мртва врска, а нигде на интернет немаше информација за местото. Ќе ја вратам јас сега статијата, ама промени го изворот соодветно во сите други статии. Поздрав --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 16:18, 28 мај 2026 (CEST)

== Едмонд Темелко ==

Последниве денови еден нерегистриран ИП адреса се обидува да го избриши името на Пали Колефски, кој го наследи [[Едмонд Темелко]] за градоначалник на [[Општина Пустец]]. Додадов врска од официјалниот вебсајт за новиот градоначалник но продолжува да ги отстранува. Дали можете да ја заштитите статијата од ИП адреси за неколку дена? [[User:Gurther|Gurther]] &lt;small&gt;([[User talk:Gurther|разговор]])&lt;/small&gt; 20:28, 1 јуни 2026 (CEST)

:@[[Корисник:Gurther|Gurther]] {{done}} --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] &lt;small&gt;([[User talk:Ehrlich91|разговор]])&lt;/small&gt; 20:37, 1 јуни 2026 (CEST)</text>
      <sha1>isk7psw5ybwcansjg75ooob0iavhu7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Неготино</title>
    <ns>14</ns>
    <id>755160</id>
    <revision>
      <id>5569625</id>
      <parentid>5569547</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="ad32gyup7us9kjikkg8ymg1l0mtlvty" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Negotino}}

[[Категорија:Неготино]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Неготино]]</text>
      <sha1>ad32gyup7us9kjikkg8ymg1l0mtlvty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Словачка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>758039</id>
    <revision>
      <id>5569648</id>
      <parentid>4738787</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Словачка]] → [[Категорија:Религијата во Словачка]]</comment>
      <origin>5569648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="sfg3j0bhegxepoj0437qk3pyk54r2zx" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Christianity in Slovakia}}

[[Категорија:Религијата во Словачка]]
[[Категорија:Христијанството по земја|Словачка]]
[[Категорија:Христијанството во Европа|Словачка]]</text>
      <sha1>sfg3j0bhegxepoj0437qk3pyk54r2zx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:EOL</title>
    <ns>10</ns>
    <id>759382</id>
    <revision>
      <id>5570239</id>
      <parentid>5559875</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1014" sha1="p12f2v1a4uyi22ebz2uhe62isbo00vq" xml:space="preserve">{{#if:{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}{{{id|}}}{{#property:P830}}
   | {{#invoke: template wrapper | wrap | _template = cite web | _exclude = id, name
      | url = https://eol.org/pages/{{Trim|{{{1|{{{id&lt;includeonly&gt;|{{#property:P830}}&lt;/includeonly&gt;}}}}}}}}
      | title = {{#if:{{{2|{{{name&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}
         |{{{2|{{{name}}}}}}
         |&lt;i&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/i&gt;
         }}
      | website = [[Енциклопедија на живиот свет]]
      }}&lt;!--
      --&gt;&lt;includeonly&gt;{{Уреди на Википодатоците|pid=P830|{{{1|{{{id|}}}}}}}}&lt;!--
      --&gt;{{Провери на Википодатоците|property=P830|value={{{1|{{{id|}}}}}}|category=Encyclopedia of Life ID}}&lt;/includeonly&gt;
   |&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123;[[Предлошка:EOL|EOL]]&amp;#125;&amp;#125; нема назнака и не е присутна на Википодатоците.&lt;/span&gt;&lt;!--
      --&gt;{{Главен-друг|}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p12f2v1a4uyi22ebz2uhe62isbo00vq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570311</id>
      <parentid>5570239</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:54:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1018" sha1="4s7opo4ge3kd5j6thwp2v5yxw8py6yh" xml:space="preserve">{{#if:{{{1&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}{{{id|}}}{{#property:P830}}
   | {{#invoke: template wrapper | wrap | _template = cite web | _exclude = id, name
      | url = https://eol.org/pages/{{Trim|{{{1|{{{id&lt;includeonly&gt;|{{#property:P830}}&lt;/includeonly&gt;}}}}}}}}
      | title = {{#if:{{{2|{{{name&lt;includeonly&gt;|&lt;/includeonly&gt;}}}}}}
         |{{{2|{{{name}}}}}}
         |&lt;i&gt;{{PAGENAMEBASE}}&lt;/i&gt;
         }}
      | website = — [[Енциклопедија на живиот свет]]
      }}&lt;!--
      --&gt;&lt;includeonly&gt;{{Уреди на Википодатоците|pid=P830|{{{1|{{{id|}}}}}}}}&lt;!--
      --&gt;{{Провери на Википодатоците|property=P830|value={{{1|{{{id|}}}}}}|category=Encyclopedia of Life ID}}&lt;/includeonly&gt;
   |&lt;span class=&quot;error&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123;[[Предлошка:EOL|EOL]]&amp;#125;&amp;#125; нема назнака и не е присутна на Википодатоците.&lt;/span&gt;&lt;!--
      --&gt;{{Главен-друг|}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4s7opo4ge3kd5j6thwp2v5yxw8py6yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Александриска патријаршија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>759544</id>
    <revision>
      <id>5569776</id>
      <parentid>5221528</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Александрија]] → [[Категорија:Религијата во Александрија]]</comment>
      <origin>5569776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3815" sha1="ch23v7fd1a1vtvos6puhn1q6q27ks4v" xml:space="preserve">{{Infobox Orthodox Church|
|show_name = Александриска патријаршија&lt;br&gt;Πατριαρχεῖο Ἀλεξανδρείας καὶ πάσης Ἀφρικῆς&lt;br&gt;
|image =  
[[Податотека:Cairo, rotonda di san giorgio, 02.JPG|300п]]
|caption =  Црквата Свети Ѓорѓи во Каиро
|founder = [[Свети Марко]]
|independence = [[Апостолска ера]]
|recognition = [[православие]]
|primate=[[Теодор II (александриски патријарх)|Теодор II]]
|headquarters= [[Александрија]] и [[Каиро]] во [[Египет]]
|territory= [[Египет]], [[Судан]], [[Либија]], [[Етиопија]], [[Уганда]], [[Кенија]], [[Танзанија]]
|possessions= None
|language=[[грчки]], [[арапски]], [[англиски]], [[француски]] и неколку африкански дијалекти
|population=~250,000 - 300,000 во [[Египет]]+ ~1,200,000 во Африка
|website= [http://www.patriarchateofalexandria.com/ Greek Patriarchate of Alexandria] (Official site)}}

'''Александриската Православна црква''' ([[грчки]]: ''Πατριαρχεῖο Ἀλεξανδρείας καὶ πάσης Ἀφρικῆς'') е помесна автокефална црква, која во православниот свет се наоѓа на второто место со ранг на патријаршија.

== Историја ==
[[Податотека:AlexGreekCathedralFront.jpg|мини|лево|Црквата „Св. Благовештение“ во Александрија]]
Според легендата, црквата била основана од страна на [[Свети Марко]]. Од [[451]] година, Александриската црква има ранг на [[патријаршија]], и била трета по важност во христијанството, веднаш по црквите во [[Рим]] и [[Цариград]]. Но кон крајот на 5 и почетокот на 6 век, црквата била ослабнета поради појавата на монофизитството. Во 6 век започнала арапската инвазија, која дополнително придонело за намалување на важноста на црквата. Подоцна, територијата на Александрија паднала под власта на Османлиите, каде се нашла под јурисдикција на Цариградската патријаршија.

Од оваа патријаршија произлегле голем број на светци, меѓу кои најпознати се: [[Свети Атанасиј Велики]] и [[Кирил Александриски]], потоа теолозите како [[Климент Александриски]] и [[Ориген]].

Денеска црквата се занимава главно со мисионерска дејност, главно во Кенија, Танзанија и Уганда. Од 2004 година, патријарх на Аклександриската црква е Теодор II.

{{Православни цркви}}

[[Категорија:Православни цркви]]
[[Категорија:Грчка православна црква]]
[[Категорија:Христијанството во Африка]]
[[Категорија:Христијанството во Египет]]
[[Категорија:Членки на Светскиот црковен совет]]
[[Категорија:Религијата во Александрија]]</text>
      <sha1>ch23v7fd1a1vtvos6puhn1q6q27ks4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Киев</title>
    <ns>14</ns>
    <id>767721</id>
    <revision>
      <id>5569719</id>
      <parentid>4738838</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Киев]] → [[Категорија:Религијата во Киев]]</comment>
      <origin>5569719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="8v2kae7omxvm034ka33qx8zihh795o1" xml:space="preserve">
[[Категорија:Религијата во Киев]]
[[Категорија:Христијанството во Украина]]
[[Категорија:Христијанство по град|Киев]]</text>
      <sha1>8v2kae7omxvm034ka33qx8zihh795o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Киев</title>
    <ns>14</ns>
    <id>767722</id>
    <revision>
      <id>5569715</id>
      <parentid>5569083</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Киев]] на [[Категорија:Религијата во Киев]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="275" sha1="f068arje1bpo5p0r4aewgkm0cr66zud" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Kiev}}

[[Категорија:Религијата во Украина|Киев]]
[[Категорија:Култура на Киев]]
[[Категорија:Киев]]
[[Категорија:Религија по град|Киев]]</text>
      <sha1>f068arje1bpo5p0r4aewgkm0cr66zud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Киев</title>
    <ns>14</ns>
    <id>767725</id>
    <revision>
      <id>5569716</id>
      <parentid>3731680</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Киев]] → [[Категорија:Религијата во Киев]]</comment>
      <origin>5569716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="0vd8auqzu72whmxmuvewfl0xd6104us" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Киев]]
[[Категорија:Верски објекти во Украина|Киев]]
[[Категорија:Згради и градби во Киев]]
[[Категорија:Верски објекти по град|Киев]]
[[Категорија:Знаменитости во Киев]]</text>
      <sha1>0vd8auqzu72whmxmuvewfl0xd6104us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Англиски теолози</title>
    <ns>14</ns>
    <id>768439</id>
    <revision>
      <id>5569688</id>
      <parentid>4361327</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Англија]] → [[Категорија:Религијата во Англија]]</comment>
      <origin>5569688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="654" sha1="rnb2ic266f04inm4gyfzom9apuw1sgf" xml:space="preserve">;[[Теолог|Теолози]] од [[Англија]].
{{Портал|Англија}}
{{Катзанимање|
|Profession=Теолози|
|profession=теолози|
|Nationality=Англичани|
|Country=Англија}}
{{рв|Theologians from England}}

[[Категорија:Британски теолози| Англичани]]
[[Категорија:Англичани по занимање|Теолози]]
[[Категорија:Англиски филозофи|Теолози]]
[[Категорија:Англиски писатели|Теолози]]
[[Категорија:Религијата во Англија|Теолози]]</text>
      <sha1>rnb2ic266f04inm4gyfzom9apuw1sgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Геновева</title>
    <ns>0</ns>
    <id>769283</id>
    <revision>
      <id>5569708</id>
      <parentid>5032415</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Париз]] → [[Категорија:Религијата во Париз]]</comment>
      <origin>5569708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9218" sha1="olw5lufm1aku5ikk1dszfda6rpwcvfz" xml:space="preserve">{{Инфокутија за светец
|name=Света Геновева
|birth_date=околу 419/422
|death_date=502/512 (на возраст 79-93)
|feast_day=3 јануари
|
|venerated_in=[[Римокатолицизам]], [[Источно-православна црква]]
|image=StGenevieve.jpg
|imagesize=250px
|caption=Света Геновева, слика од 17 век, Музеј Карнавале, Париз
|birth_place=[[Нантер, Франција]]
|death_place=[[Париз, Франција]]
|titles=
|beatified_date=
|beatified_place=
|beatified_by=
|canonized_date=500
|canonized_place=
|canonized_by=
|attributes=
|patronage=[[Париз]]
|major_shrine=
|suppressed_date=
|issues=
}}

'''Геновева''' (родена во  [[Нантер]] во [[423]], почината во [[Париз]] во [[502]] или [[512]]) е [[Франција|француска]] [[католик|католичка]] [[светица]], заштитничка на градот Париз и на [[Жандармерија (Франција)|жандармите]]. Латинското име '''Genovefa''' е латинизација на [[Франки|франското]] ''*kenowīfa'' или ''*Kenuwefa'', од ''ken-'' « вид, раса » (како ''[[:en:kin|kin]]'' на англиски) и ''wīf'' « жена » (како ''[[:en:wife|wife]]'' на [[англиски]] и ''[[:de:Weib|Weib]]'' на [[германски]]).

==Животот==
Во нејзиното житие, таа била опишана како мирна девојка родена во Нантер од татко веројатно романизиран Франк &lt;ref&gt;Joël Schmidt ''Sainte Geneviève'' Perrin (12 septembre 1999) {{ISBN|2262013489}}  {{ISBN|978-226201348}} ; Jeanine Hourcade ''Sainte Geneviève hier et aujourd’hui'' Médiaspaul (1 octobre 2005) p 44 {{ISBN|2712206908}}  {{ISBN|978-2712206901}}&lt;/ref&gt; и мајка Гало-Римјанка. Мекој ден Герман Оксерски дошол во Нантер а Геновева му се доверила дека сака да живее само за Бога. Тој ја охрабрил во помислата и таа на петнаесетгодишна возраст се заредила во манастир. По смртта на нејзините родители, отишла да живее со нејзината влијателна кума &lt;ref&gt;Martin Heinzelmann, Joseph-Claude Poulin, ''Les vies anciennes de sainte Geneviève de Paris'' &quot;Études critiques&quot; 1986&lt;/ref&gt; Лутеција во Париз. (Бидејќи &quot;[[Лутеција]]&quot; било поранешното име на градот [[Париз]], ова има симболично значење.) Во Париз на младата жена и се восхитувале на побожноста и посветеноста во хуманитарните дела, вклучително и нејзиното испосништво и [[вегетаријанство]]. Се воздржувала од храна и јадела сосем малку. Со вакво лишување живеела над 30 години, сè дури нејзините претпоставени во рамки на Црквата не ѝ кажале дека ѝ е должност да го намали своето испосништво. Имало критичари и противници на нејзините активности, и пред и после нејзината средба со Герман.

[[Image:Ste genevieve st etienne.jpg|thumb|лево|100px|Статуа на Света Геновева од [[Пјер Ебер (вајар)|Пјер Ебер]] на фасадата на црквата Сен-Етјен-ди-Мон]]

Геновева често комуницирала со ’’другиот свет’’ и кажувала за своите визии и пророштва сè дури нејзините непријатели не се здружиле да ја удават. Преку интервенцијата на Герман Оксерски, тие најпосле ја надминале омразата. Владиката на градот ја назначил да се грижи за доброто на девиците посветени на Бога и со нејзините поуки и пример таа им помагала на патот до светоста.

Кусо пред [[Хуни]]те на [[Атила]] во 451 да го нападнат Париз, со помошта на Герман, ги убедила жителите кои биле во паника  да не ги напуштаат своите домови. Таа ги храбрела парижаните да се спротивстават на инвазијата со следниве познати зборови: ''« Мажите ако сакаат нека бегаат, кога не се способни да се борат. Ние жените деноноќно ќе се молиме на Бога сè дури тој не ги чуе нашите молитви. »''

Факт е дека [[Атила]] тогаш го поштедил [[Париз]]. Една друга хипотеза вели дека можеби таа на напаѓачите им рекла дека во градот владее епидемија на [[колера]] и така го пренасочила нападот на [[Хуни]]те кои наместо Париз ги нападнале [[Визиготи]]те во [[Аквитанија]].

Во тек на опсадата на Париз во 464 од [[Хилдерик I|Хилдерик]], Геновева ја поминала опсадата со чамец до [[Троа]], носејќи храна за жителите на градот.  Таа го молела Хилдерик да ги помилува воените заробеници и тој не ги убил. Подоцна, , [[Хлодовик I]] ги ослободил заробените откако Геновева тоа го побарала од него.&lt;ref name=&quot;Attwater&quot;&gt;Attwater.{{page?|date=May 2011}}&lt;/ref&gt;

Таа исто така го убедила [[Хлодовик I|Хлодовик]], чиј поборник отсекогаш била, да подигне црква посветена на светците Петар и Павле на ридот кој денес го носи нејзиното име - ([[планина Сент-Женевјев]]) - во [[Окрузи во Париз|петтиот арондисман на Париз]], во срцето на [[Латински кварт (Париз)|Латинскиот кварт]]. Според некои извори, таа умрела во [[512]], на возраст од 89 и била закопана до кралот Хлодовик и неговата кралица [[Клотилда (465-545)|Клотилда]], нејзините најславни ученици. Моштите на Геновева биле изгорени на плоштадот Грев во [[1793]].&lt;ref&gt;Annales archéologiques, Édouard, Adolphe Napoléon Didron, tome 8, page 261, Paris, 1848&lt;/ref&gt;.

Геновева од страна на католиците се смета за света заштитничка на [[Париз]], и [[Нантер]]. Таа се слави на  [[3 јануари]].

== Наводи ==
{{наводи}}

==Библиографија==
*{{Наведена книга|last1=Attwater|first1=Donald|last2=John|first2=Catherine Rachel|title=The Penguin Dictionary of Saints|edition=3|year=1993|publisher=Penguin|location=New York|isbn=0-140-51312-4}}
*{{Наведена книга|last1=McNamara|first1=Jo Ann|last2=Halberg|first2=John E.|last3=Whatley|first3=E. Gordon|title=Sainted Women of the Dark Ages|url=http://books.google.com/books?id=a6acuOZt5bkC|year=1992|publisher=Duke UP|location=Durham|isbn=9780822312161}}

==Надворешни врски==
{{рв|Sainte Geneviève}}
*[http://www.newadvent.org/cathen/06413f.htm Католичка енциклопедија: ''Света Геновева'' {{en}}]
*[http://www.saintpatrickdc.org/ss/0103.shtml#gene Хагиографија на Св. Геновева {{en}}] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101128054722/http://www.saintpatrickdc.org/ss/0103.shtml#gene |date=2010-11-28 }}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Погребани во црквата „Сент Етјен ди Мон“]]
[[Категорија:Меровиншки светци]]
[[Категорија:Гало-римски светци]]
[[Категорија:Религијата во Париз]]
[[Категорија:Христијански светци од 6 век]]
[[Категорија:Светици]]
[[Категорија:Христијански светци од 5 век]]
[[Категорија:Починати во 512 година]]</text>
      <sha1>olw5lufm1aku5ikk1dszfda6rpwcvfz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Северноелпска евангелистичко-лутеранска црква</title>
    <ns>0</ns>
    <id>782355</id>
    <revision>
      <id>5569653</id>
      <parentid>5440718</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Хамбург]] → [[Категорија:Религијата во Хамбург]]</comment>
      <origin>5569653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6714" sha1="bszf9quxz080tyq5vc7neyxsweh9rkn" xml:space="preserve">'''Северноелпската евангелистичко-лутеранска црква''' ({{langx|de|Nordelbische Evangelisch-Lutherische Kirche}}) — [[Протестантство|протестантска]] црква во [[Северна Германија]], која главно ги покрива површините на покраините [[Шлезвиг-Холштајн]] и [[Хамбург]], каде е и најважна протестантска деноминација. Има 2,1 милион членови (до 2006) во 595 парохии, опфаќајќи 46% од населението во неговиот округ.

Таа е полноправна членка на [[Евангелистичка црква во Германија]] (EKD), [[Обединета евангелистичка лутеранска црква на Германија]] и [[Лутеранска светска федерација]] (приклучена 1977)&lt;ref name=lwf/&gt;]. Црквата е исто така членка на [[Заедница на протестантски цркви во Европа]].

== Историја ==

Северноелпската црква била основана во 1977 со спојување на четири поранешни покраински цркви:

* Евангелистичка лутеранска црква во [[Хамбург|покраината Хамбург]]'' ({{langx|de|[[:de:Nordelbische Evangelisch-Lutherische Kirche#Evangelisch-Lutherische Kirche im Hamburgischen Staate|Evangelisch-Lutherische Kirche im Hamburgischen Staate]]}});
* Евангелистичка лутеранска црква во [[Слободен град Либек|покраината Либек]] ({{langx|de|[[:de:Nordelbische Evangelisch-Lutherische Kirche#Evangelisch-Lutherische Kirche in Lübeck|Evangelisch-lutherische Kirche im Lübeckischen Staate]]}});
* Евангелистичка лутеранска црква на [[Шлезвиг-Холштајн]]; ({{langx|de|[[:de:Nordelbische Evangelisch-Lutherische Kirche#Evangelisch-Lutherische Landeskirche Schleswig-Holstein|Evangelisch-Lutherische Landeskirche Schleswig-Holsteins]]}})
* Евангелистичка лутеранска црква на [[Ојтин]] ({{langx|de|[[:de:Nordelbische Evangelisch-Lutherische Kirche#Evangelisch-Lutherische Landeskirche Eutin|Evangelisch-Lutherische Landeskirche Eutin]]}}), која се изделила од [[Евангелистичка лутеранска црква во Олденбург]] и ја претставува поранешната [[Либечка епископија]].

Именувана е по нејзината локација северно од реката [[Елба]].

== Познати градби ==

Најпознатите црковни градби се [[Катедрала во Шлезвиг]], [[Катедрала во Либек]] и [[Црква Свети Михаил (Хамбург)|Свети Михаил]] во [[Хамбург]].

== Практики ==

[[Хиротонија на жени|Хиротонијата на жените]] и [[Одобрување на истополови бракови во христијанските цркви|одобрувањето на истополовите бракови]] се дозволуваат.

== Иднина ==

Северноелпската црква планира спојување со [[Евангелистичка лутеранска црква на Мекленбург|Евангелистичката лутеранска црква на Мекленбург]] и [[Померанска евангелистичка црква|Померанската евангелистичка црква]] во 2012. Споената црква ќе биде наречена '''Евангелистичка лутеранска црква на Северна Германија'''.

== Список на епископи ==

* Округ Хамбург (седиште [[Црква Свети Михаил (Хамбург)]]; од 2008, Хамбург-Либек)
** 1977 - 1983: Ханс-Ото Велбер
** 1983 - 1992: Петер Круше
** 1992 - 2010: [[Марија Јепзен]]&lt;ref name=dwgorski/&gt;
** 2011 - денес: Кирстен Ферс
* Округ Холштајн-Либек (седиште [[Катедрала во Либек]])
** 1964 - 1981: Фридрих Хибнер, до 1977 г. епископ на Холштајн во Кил
** 1981 - 1991: Улрих Вилкенс
** 1991 - 2001: Карл Лудвиг Колваге
** 2001 - 2008: Бербел Вартенберг-Потер
* Округ Шлезвиг (седиште [[Катедрала во Шлезвиг]]; од 2008, Шлезвиг и Холштајн)
** 1967 - 1978: Алфред Петерсен
** 1979 - 1990: Карлхајнц Штол
** 1991 - 2008: Ханс-Кристијан Кнут
** 2008 - денес: Герхард Улрих&lt;ref name=lwf/&gt;

== Наводи ==
{{наводи|refs=
&lt;ref name=lwf&gt;{{наведени вести |url=http://www.lutheranworld.org/News/LWI/EN/2271.EN.html |title=Избран епископот Герхард Улрих да го води регионот Шлезвиг-Холштајн на северноелпската црква |date=2008-08-13 |accessdate=2009-09-29 |publisher=[[Lutheran World Federation]] |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604153807/http://www.lutheranworld.org/News/LWI/EN/2271.EN.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=dwgorski&gt;{{наведени вести |url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3423656,00.html Горски ако е избран |publisher=Deutsche Welle|date=2008-06-16 |accessdate=2009-09-29}}&lt;/ref&gt;
}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.nordelbien.de/en/index.html Северноелпска Евангелистичко-лутеранска црква] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100330064332/http://www.nordelbien.de/en/index.html |date=2010-03-30 }} (англиски)
* [http://www.ekd.de/english/index.html Евангелистичка црква во Германија] (англиски)

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Шлезвиг-Холштајн]]
[[Категорија:Религијата во Хамбург]]
[[Категорија:Лутеранство во Европа]]
[[Категорија:Членки на Светскиот црковен совет]]
[[Категорија:Протестантството во Германија]]</text>
      <sha1>bszf9quxz080tyq5vc7neyxsweh9rkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хамбуршка архиепископија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>786558</id>
    <revision>
      <id>5569654</id>
      <parentid>5441005</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Хамбург]] → [[Категорија:Религијата во Хамбург]]</comment>
      <origin>5569654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3223" sha1="cxoqwf2jq8nxa39db1rxntm4s3k0d4c" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;float:right; empty-cells:show; margin-left:1em; margin-bottom:0.5em; background:#FFDEAD;&quot;
! colspan=&quot;2&quot; | Карта
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; | [[Податотека:Karte Erzbistum Hamburg.png|200px|Karte des Erzbistums Hamburg in Deutschland]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Основни податоци
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| архиепископ:   || д-р Вернер Тисен
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| помошен епископ: || Норберт Вербс&lt;br&gt;д-р Ханс-Јохен Јашке
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| викер: || Франц-Петер Шпица
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| деканати:     || 17
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| парохии:    || 121
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| површина:       || 32.654&amp;nbsp;км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| жители:    || 5.808.000 &lt;!--''&lt;small&gt;(31.12.2005)&lt;/small&gt;''--&gt;
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| католици:   || 396.389 &lt;!--''&lt;small&gt;(31.12.2006)&lt;/small&gt;''--&gt;
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| сооднос:           || 6,82&amp;nbsp;%
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Адреса:        || Danziger Straße 52a&lt;br&gt;
20099 [[Хамбург]]
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Мрежно место:          || [http://www.erzbistum-hamburg.de/ www.erzbistum-hamburg.de]
|---- bgcolor=&quot;#FFFFFF&quot;
| Помошни епископии: ||
* [[Хилдесхајмска епископија]]
* [[Оснабричка епископија]]
|}

'''Хамбуршката архиепископија''' ({{langx|la|Archidioecesis Hamburgensis}}, {{langx|de|Erzbistum Hamburg}}) — [[архиепископија]] на северот на [[Германија]] и ги покрива сојузните покраини [[Хамбург]] и [[Шлезвиг-Холштајн]], како и добар дел од [[Мекленбург]] од сојузната покраина [[Мекленбург-Западна Померанија]]. Во однос на површината е најголема во Германија. Се одликува со нејзината положба како [[епископија]] на дијаспората. Седиште на архиепископот е во [[Катедрална црква Света Богородица (Хамбург)|Новата катедрала „Света Богородица“]] во [[Занкт Георг (Хамбург)|Св. Георг]], [[Хамбург]].

== Надворешни врски ==

* [http://www.erzbistum-hamburg.de/ Службена страница на Хамбуршката архиепископија] {{de}}
* [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dhamd.html Хамбуршката архиепископија] — Catholic Hierarchy {{en}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Католички архиепископии во Германија|Хамбург]]
[[Категорија:Религијата во Хамбург]]
[[Категорија:Шлезвиг-Холштајн]]
[[Категорија:Мекленбург-Западна Померанија]]
[[Категорија:Хамбург]]</text>
      <sha1>cxoqwf2jq8nxa39db1rxntm4s3k0d4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Хамбург</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786563</id>
    <revision>
      <id>5569651</id>
      <parentid>4233073</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Хамбург]] на [[Категорија:Религијата во Хамбург]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4233073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="184" sha1="blzuui350ohp7hhks02e9h8ifnasy1w" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Hamburg}}

[[Категорија:Култура на Хамбург]]
[[Категорија:Религија во Германија по град|Хамбург]]</text>
      <sha1>blzuui350ohp7hhks02e9h8ifnasy1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569658</id>
      <parentid>5569651</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Германија по град]] → [[Категорија:Религијата во Германија по град]]</comment>
      <origin>5569658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="b3a7bg2bapvn7jk1abztckvjdegdv8q" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Hamburg}}

[[Категорија:Култура на Хамбург]]
[[Категорија:Религијата во Германија по град|Хамбург]]</text>
      <sha1>b3a7bg2bapvn7jk1abztckvjdegdv8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор за категорија:Религијата во Хамбург</title>
    <ns>15</ns>
    <id>786564</id>
    <revision>
      <id>5569652</id>
      <parentid>2189505</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор за категорија:Религија во Хамбург]] на [[Разговор за категорија:Религијата во Хамбург]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>2189505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc" xml:space="preserve">{{Сзр}}</text>
      <sha1>grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Германија по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786705</id>
    <revision>
      <id>5569657</id>
      <parentid>3762689</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Германија по град]] → [[Категорија:Религијата во Германија по град]]</comment>
      <origin>5569657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="587rrrljzyxqw43fwrwetor1mxulkkl" xml:space="preserve">{{рв|Churches in Germany by municipality}}

[[Категорија:Згради и градби во Германија по град| ]]
[[Категорија:Цркви по град| Германија ]]
[[Категорија:Религијата во Германија по град| ]]
[[Категорија:Категории по град во Германија]]</text>
      <sha1>587rrrljzyxqw43fwrwetor1mxulkkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Германија по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786706</id>
    <revision>
      <id>5569656</id>
      <parentid>5568649</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Германија по град]] на [[Категорија:Религијата во Германија по град]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="275" sha1="l8gihhzma62k9rqspog38kv56tze58t" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Germany by city}}

[[Категорија:Религија по град|*Германија]]
[[Категорија:Религијата во Германија| Град]]
[[Категорија:Категории по град во Германија]]</text>
      <sha1>l8gihhzma62k9rqspog38kv56tze58t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Хамбург</title>
    <ns>14</ns>
    <id>786707</id>
    <revision>
      <id>5569655</id>
      <parentid>3731856</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Хамбург]] → [[Категорија:Религијата во Хамбург]]</comment>
      <origin>5569655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="383" sha1="pfk8uiy5dqu00d7y5y01awqv9wm73j4" xml:space="preserve">[[Категорија:Згради и градби во Хамбург]]
[[Категорија:Верски објекти по град|Хамбург]]
[[Категорија:Верски објекти во Германија|Хамбург]]
[[Категорија:Религијата во Хамбург]]
[[Категорија:Знаменитости во Хамбург]]</text>
      <sha1>pfk8uiy5dqu00d7y5y01awqv9wm73j4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ФК Порто</title>
    <ns>0</ns>
    <id>964574</id>
    <revision>
      <id>5570321</id>
      <parentid>5549446</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:58:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>67668</id>
      </contributor>
      <origin>5570321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30582" sha1="t1ih7mzns9jgdbyz9ch5ocj1grtclyx" xml:space="preserve">{{Infobox football club
| fullname   = Фудбалски клуб Порто
| founded    =  [[28 септември]] [[1893]] 
| clubname   = {{знамеикона|Португалија}} Порто
| ground     = [[Драгао]]&lt;br /&gt;[[Порто]], [[Португалија]]
| capacity   = 50,399&lt;ref&gt;http://www.uefa.com/MultimediaFiles/Download/StatDoc/competitions/UCL/01/67/63/79/1676379_DOWNLOAD.pdf&lt;/ref&gt;
| image      = 
| nickname   = ''Dragões'' '' (змејови)''&lt;br /&gt; ''Azuis e Brancos'' (сино-белите)
| short name = 
| chrtitle   = President
| chairman   = Хорхе Нуњо Пинто да Коста
| mgrtitle   = Тренер
| manager    = Виктор Переиера
| league     = [[Податотека:Liga NOS logo.png|20px]]  [[Примеира лига]]
| season     = 2025/26
| position   = Примеира лига, '''2.'''
| website    = http://www.fcporto.pt
| current    = 
&lt;!-- Kit colours --&gt;
| pattern_la1=|pattern_b1=_porto1112h|pattern_ra1=|pattern_sh1=
| leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=0000FF|socks1=0000FF
| pattern_la2=|pattern_b2=_porto1112a|pattern_ra2=|pattern_sh2=
| leftarm2=000000|body2=000000|rightarm2=000000|shorts2=000000|socks2=000000
}}

'''ФК Порто''' или попознат како '''Порто''', е [[Португалија|португалски]] фудбалски клуб од градот Порто кој се наоѓа во северниот дел од државата. Клубот е основан на [[28 септември]] [[1893]] година,&lt;ref&gt;{{Наведена книга| author = Rab MacWilliam|author2=Tom Macdonald| title = The World Encyclopedia of Soccer: A Complete Guide to the Beautiful Game| url = http://books.google.com/?id=ylcv8GkAzFEC| date = 2001| publisher = Lorenz Books| isbn = 978-0-7548-0828-2 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга| author = Keir Radnedge| title = The illustrated encyclopedia of soccer| url = http://books.google.com/?id=9tcZAQAAIAAJ| year = 2001| publisher = Universe Pub| isbn = 978-0-7893-0670-8 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга| author = Gustavo Poli| author2 = Lédio Carmona| title = Almanaque do futebol| url = http://books.google.com/?id=rG3WkuElytcC| year = 2006| isbn = 978-85-7734-002-6}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга| author = CELSO UNZELTE| title = LIVRO DE OURO DO FUTEBOL| url = http://books.google.com/?id=ZQgqxqG5U1sC| publisher = Sinergia| isbn = 978-85-62540-39-4 }}&lt;/ref&gt; во градот Порто и е еден од трите најголеми и најпознати фудбалски клубови во [[Португалија]], заедно со [[ФК Бенфика|Бенфика]] и со [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], кои се воедно најголемите соперници на Порто. 
Навивачите на ФК Порто се нарекуваат &quot;Portistas&quot; или &quot;Dragões&quot; што во превод би значело &quot;змејови&quot;.

ФК Порто е еден од најуспешните [[Португалија|португалски]] фудбалски клубови во интернационални рамки со освоени 7 титлули, и втор најуспешен клуб во [[Португалија]] со освоени 64 титули.

Во земјата Порто го држи рекордот од 5 титули по ред во [[Португалската Премиера]], а лигата ја има освоено вкупно 25 пати. [[Португалски Куп|Португалскиот Куп]] клубот го има освоено 20 пати, а [[Португалски Супер Куп|Португалскиот Супер Куп]] 18 пати. Порто заедно со [[ФК Бенфика]] се единтвените 2 тима во [[Португалија]] кои успеале да останат непоразени во цела една сезона од 30 натпревари. Порто тоа го отствари во сезоната 2010/11 која ја завшри на првото место со 27 победи и 3 нерешени натпревари.

На меѓународна сцена, ФК Порто е многу успешен клуб, со национален рекорд од 7 титули: [[Лига на Шампиони|Европскиот Куп]] во сезоната 1986/87, [[Интерконтинетален Куп|Интерконтиненталниот Куп]] во [[1987]], и [[УЕФА Супер Куп]]от исто така во [[1987]] година со што станал еден од малкуте фудбалски клубови со освоени 3 меѓународни титули а единствен во [[Португалија]], потоа во сезоната 2002/03 го освоил [[Куп на УЕФА|Уефа купот]] (единствена титула на [[Португалија]] во [[Куп на УЕФА|Уефа купот]]), во сезоната 2003/04 ја освоил [[Лига на Шампиони|Лигата на Шампионите]] (единствена титула на [[Португалија]] во [[Лига на Шампиони|Лигата на Шампионите]]), во [[2004]] го освоил [[Интерконтинетален Куп|Интерконтиненталниот Куп]], како и во сезоната [[2010–11 УЕФА Европа Лига|2010/11]] [[Куп на УЕФА|Уефа Европа Лигата]]) (единствена титула на [[Португалија]] во [[Куп на УЕФА|Уефа Европа Лигата]]).

== Историја ==
ФК Порто е основан во [[1893]] од страна на винскиот трговец Антонио Николау де Алмеида.

Прекарот на ФК Порто &quot;Dragões&quot; (змејови), како и името на стадионот &quot;Estádio do Dragão&quot; (стадионот на змејот) се поврзани со грбот на клубот. Сè до [[1922]] амблемот на клубот бил син фудбал со бели букви FCP. Таа година еден од играчите на клубот предложил амблемот да претставува комбинација од амблемот на клубот и грбот на градот [[Порто]] во тоа време.

Боите на клубот исто така се инспирирани од историските бои на [[Португалија]]; сè до соборувањето на монархијата во [[1910]] [[Португалија|португалското]] знаме било сино-бело а во средина се наоѓал грбот на [[Португалија]] крунисан со кралска круна.

=== 1984 Купот на победниците на куповите ===
Кога на чело на претседателското место во Порто седнал Пинто да Коста, Порто немал никакви успеси на меѓународни рамки, но тоа брзо се сменило. Првото финале клубот го играл во сезоната 1983/84 во Купот на победниците на куповите против [[ФК Јувентус|Јувентус]] кое го загубил со 2:1. Таа година тренер на тимот бил [[Португалија|португалецот]] Хосе Марија Педрото.

{|
|- style=&quot;background:#9799f3;&quot;
!Фаза
!Противник
!Дома
!Гости
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|1st Коло
|{{знамеикона|Croatia}} [[ФК Динамо Загреб|Динамо Загреб]]
|1–0
|1–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|2nd Коло
|{{знамеикона|Scotland}} [[ФК Глазгов Ренџерс|Глазгов Ренџерс]]
|1–0
|1–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Четвртфинале
|{{знамеикона|Ukraine}} [[ФК Шахтјор Донецк|Шахтјор Донецк]]
|3–2
|1–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Полуфинале
|{{знамеикона|Scotland}} [[ФК Абердин|Абердин]]
|1–0
|1–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Финале
|{{знамеикона|Italy}} [[ФК Јувентус|Јувентус]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|1–2
|}

=== 1987 Европскиот Куп ===
Три години подоцна, тимот предводен од страна на [[Португалија|португалецот]] Артур Хорхе, наследникот на  Хосе Марија Педрото доаѓа до својот прв европски трофеј триумфирајќи во [[Лига на Шампиони|Европскиот Куп]] 2:1 во возбудлив натпревар против [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]].

{|
|- style=&quot;background:#9799f3;&quot;
!Фаза
!Opponent
!Дома
!Гости
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Шеснаесетфинале
|{{знамеикона|Malta}} [[ФК Рабат Ајакс|Рабат Ајакс]]
|9–0
|1–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Осминафинале
|{{знамеикона|Czech Republic}} [[ФК Витковице|Витковице]]
|3–0
|0–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Четвртфинале
|{{знамеикона|Denmark}} [[ФК Брондби|Брондби]]
|1–0
|1–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Полуфинале
|{{знамеикона|Ukraine}} [[ФК Динамо Киев|Динамо Киев]]
|2–1
|2–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Финале
|{{знамеикона|Germany}} [[ФК Баерн Минхен|Баерн Минхен]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|2–1
|}

=== Европскиот Куп и Интерконтиненталниот Куп ===
Истата сезона Порто го освоил [[Европски Супер Куп|Европскиот Супер Куп]] победувајќи го [[ФК Ајакс]] и [[Интерконтинентален Куп|Интерконтиненталниот Куп]] против [[уругвај]]скиот [[ФК Пењарол]] и станал првиот [[Португалија|португалски]] клуб со европски трофеј.

=== 1988-2002 ===
Од [[1988]] до [[2002]] година Порто бил просечен клуб во европските купови и не успевал да стигне повеќе од шеснаесетфиналињата. Исклучок била [[1994]] година кога клубот стигнал до полуфиналето од [[Лига на Шампиони|Лигата на Шампионите]] каде во еден натпревар загубил убедливо 3:0 од [[ФК Барселона|Барселона]] на [[Камп ноу]].

=== 2003 Победници на Купот на УЕФА ===
Предводен од палката на [[Жозе Мурињо]], Порто успеал да стигне до финалето на [[Куп на УЕФА|Уефа купот]] во сезоната 2003/04 каде го совладал [[Шкотска|шкотскиот]] [[ФК Селтик|Селтик]] so 3:2. Оваа сезона се смета за една од најуспешните сезони во историјата на Порто, бидејќи освен трофејот од [[Куп на УЕФА|Уефа купот]] клубот ги освоил и [[Португалска Премиера|Португалксата премиера]] и [[Португалскиот Куп]].

Истата сезона Порто играл и во финалето на [[УЕФА Супер Куп|Супер Купот на УЕФА]] каде што загубил 1:0 од [[ФК Милан|Милан]].
 
{|
|- style=&quot;background:#9799f3;&quot;
!Stage
!Opponent
!Home
!Away
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|1/64
|{{знамеикона|Poland}} [[ФК Полонија Варшава|Полонија Варшава]]
|6–0
|0–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|1/32
|{{знамеикона|Austria}} [[ФК Австрија Виена|Австрија Виена]]
|2–0
|1–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Шеснаесетфинале
|{{знамеикона|France}} [[ФК Ленс|Ленс]]
|3–0
|0–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Осминафинале
|{{знамеикона|Turkey}} [[ФК Денизлиспор|Денизлиспор]]
|6–1
|2–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Четвртфинале
|{{знамеикона|Greece}} [[ФК Панатинаикос|Панатинаикос]]
|0–1
|2–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Полуфинале
|{{знамеикона|Italy}} [[ФК Лацио|Лацио]]
|4–1
|0–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Финале
|{{знамеикона|Scotland}} [[ФК Селтик|Селтик]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|3–2
|}

=== 2004 Шампиони на Европа по вторпат ===
[[Податотека:FCP-CL Supporters.jpg|thumb|Навивачите на Порто на Гелзенхирхен Арена во Шалке]]
По стартнот пораз во групната фаза од [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] никој не очекувал дека Порто ќе стигне далеку во [[Лига на Шампиони|Лигата на Шампионите]]. Но по овој пораз Порто не загубил ниту еден натпревар во [[Лига на Шампиони|Лигата на Шампионите]]. Во групата F клубот завршил пред [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]] и пред [[ФК Партизан]], а пред Порто бил само [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]. Во осминафиналето Порто играл против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] елиминирајќи го со вкупни 2:1. Во четвртфиналето Порто играл против [[ФК Олимпик Лион|ФК Лион]] елиминирајќи го со резултат 4:2 благодарение на победата на домашен терен од 2:0. Полуфиналето на Порто му го донесува [[Шпанија|шпанскиот]] [[ФК Депортиво Ла Коруња|Депортиво Ла Коруња]] каде во изедначени два натпревари Порто успеал да слави со вкупни 1:0 победувајќи го [[ФК Депортиво Ла Коруња|Депортиво Ла Коруња]] на негов терен. Во финалето Порто го победил [[франција|францускиот]] [[ФК Монако|Монако]] со чисти 3:0. Оваа победа за Порто значела освојување на [[Лига на Шампиони|Лигата на Шампионите]] по вторпат.

Истата сезона Порто играл и во финалето на [[УЕФА Супер Куп|Супер Купот на УЕФА]] каде што загубил 2:1 од [[ФК Валенсија|Валенсија]].

{|
|- style=&quot;background:#9799f3;&quot;
!Фаза
!Противник
!Дома
!Гости
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Групна фаза
|{{знамеикона|Serbia}} [[ФК Партизан|Партизан]]
|2–1
|1–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Групна фаза
|{{знамеикона|Spain}} [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]]
|1–3
|1–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Групна фаза
|{{знамеикона|France}} [[ФК Олимпик Марсеј|Олимпик Марсеј]]
|1–0
|3–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Осминафинале
|{{знамеикона|England}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]
|2–1
|1–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Четвртфинале
|{{знамеикона|France}} [[ФК Олимпик Лион|ФК Лион]]
|2–0
|2–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Полуфинале
|{{знамеикона|Spain}} [[ФК Депортиво Ла Коруња|Депортиво Ла Коруња]]
|0–0
|1–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Финале
|{{знамеикона|France}} [[ФК Монако|Монако]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|3–0
|}

=== Втор триумф на Интерконтиненталниот Куп ===
И покрај заминувањето на [[Жозе Мурињо]] во [[ФК Челзи|Челзи]], Порто успеал да се закити со уште еден трофеј. Во финалето на [[Интерконтинентален Куп|Интерконтиненталниот Куп]] кој се одржал на 24 декември 2004 година, Порто го победил [[Колумбија|колумбискиот]] [[ФК Онце Калдаш|Онце Калдаш]] 8:7 по изведување на пеналите.

=== 2011 Победници на УЕФА Европа Лигата ===
Во сезоната [[2010–11 УЕФА Европа Лига|2010/11]] Порто на чело со тренерот [[Андре Виљаш-Боаш]], ја освоил [[Куп на УЕФА|Уефа Европа Лигата]]. Ова финале ќе биде запишано во историјата како прво финале помеѓу два [[Португалија|португалски]] тима (помеѓу Порто и [[ФК Брага]]). Во финалето Порто славел со резултат 1:0 со голот на [[Колумбија|колумбискиот]] напаѓач [[Радамел Фалкао]]. Ова за Порто претставувало втора победа во [[Куп на УЕФА|Уефа Европа Лигата]] откако првата победа ја отсварил 
во сезоната 2003/04.

Оваа сезона била доста успешна за Порто бидејќи клубот ги освоил и [[Португалска Премиера|Португалската Премиера]] и [[Португалски Куп|Португалскиот куп]].

{|
|- style=&quot;background:#9799f3;&quot;
!Фаза
!Противник
!Дома
!Гости
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Плеј Оф рунда
|{{знамеикона|Belgium}} [[ФК Генк]]
|4–2
|3–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Групна Фаза
|{{знамеикона|Austria}} [[ФК Рапид Виена|Рапид Виена]]
|3–0
|3–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Групна Фаза
|{{знамеикона|Bulgaria}} [[ЦСКА Софија]]
|3–1
|1–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Групна Фаза
|{{знамеикона|Turkey}} [[ФК Бешикташ|Бешикташ]]
|1–1
|3–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Шеснаесетфинале
|{{знамеикона|Spain}} [[ФК Севиља|Севиља]]
|0–1
|2–1
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Осминафинале
|{{знамеикона|Russia}} [[ФК ЦСКА (Москва)|ЦСКА Москва]]
|2–1
|1–0
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Четвртфинале
|{{знамеикона|Russia}} [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]]
|5–1
|5–2
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Полуфинале
|{{знамеикона|Spain}} [[ФК Виљареал|Виљареал]]
|5–1
|2–3
|- style=&quot;background:#d0e7ff;&quot;
|Финале
|{{знамеикона|Portugal}} [[ФК Брага|Брага]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;|1–0
|}

Во финалето на [[УЕФА Супер Куп|Супер Купот на УЕФА]] Порто загубил 2:0 од [[ФК Барселона|Барселона]].

== Статистика ==
* Настапи во Португалската Премиера: 77
** Одиграни натпревари: 2138
** Победи: 1402
** Нерешени: 390
** Загубени: 346
** Постигнати голови: 4756 (просечно 2.22 по натпревар)
** Примени голови: 1969 (просечно 0.92 по натпревар)
** Најдобра позиција: Шампион (25 пати)
** Најлоша позиција: 9то (1969–70)
** Сезона со најмногу бодови: 67 во 1990–91 (2 бода за победа) и 86 во 2002–03 (3 бода за победа)
* Играч со најмногу одиграни натпревари: {{знамеикона|Portugal}} Жоао Домингос Пинто со 407
* Играч со најмногу постигнати голови: {{знамеикона|Portugal}} Фернандо Гомеш со 318 само во Примеира
* Менаџер со најмногу натпревари: {{знамеикона|Portugal}} Хосе Марија Педрото со 236
* '''Вкупно трофеи: 7 Меѓународни трофеи, 63 Национални трофеи и 101 Регионален Трофеј'''

== Трофеи ==
=== Национални трофеи ===
* '''[[Португалска Премиера]]: 30 '''
* 1934/35, 1938/39, 1939/40, 1955/56, 1958/59, 1977/78, 1978/79, 1984/85, 1985/86, 1987/88, 1989/90, 1991/92, 1992/93, 1994/95, 1995/96, 1996/97, 1997/98, 1998/99 ,2002/03, 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2011-12, 2012–13, 2017–18, 2019–20, 2021–22
* '''[[Португалски Куп]]: 19 '''
** 1955–56, 1957–58, 1967–68, 1976–77, 1983–84, 1987–88, 1990–91, 1993–94, 1997–98, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2019–20, 2021−22, 2022-23
* '''[[Португалски Супер Куп]]: 22'''
** 1981, 1983, 1984, 1986, 1990, 1991, 1993, 1994, 1996, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2006, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2018, 2020

=== Меѓународни трофеи ===
* '''[[Лига на Шампиони]]/[[Лига на Шампиони|Европски Куп]]: 2'''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/history/index.html |title=Историја на Лигата на Шампионите |publisher=[[Union of European Football Associations]] (УЕФА) |date= }}&lt;/ref&gt; 
** '''Победник  (2) : '''1986/87, 2003/04
* '''[[Куп на УЕФА]]/[[Куп на УЕФА|УЕФА Европа лига]]: 2 '''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/history/index.html |title=Историја на Европа лигата |publisher=[[Union of European Football Associations]] (УЕФА) |date= }}&lt;/ref&gt;
** '''Победник  (2) : ''' 2002/03, [[2010–11 УЕФА Европа Лига|2010/11]]
* '''[[УЕФА Куп на победниците на куповите]]'''
** Финалист : 1983/84
* '''[[УЕФА Супер Куп]]: 1'''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefasupercup/history/index.html |title=Историја на Супер Купот |publisher=[[Union of European Football Associations]] (УЕФА) |date= }}&lt;/ref&gt;
** '''Победник  (1) : ''' 1987
** Финалист (3) : 2003, 2004, 2011
* '''[[Интерконтинентален Куп]]: 2'''
** '''Победник  (2) : '''1987, 2004

== Стадион ==
Порто своите домашни натпревари ги игра на стадионот [[Драгао]] во [[Порто]]. Стадиoнот е изграден во [[2003]] како замена за стариот стадион на Порто, како и за место на одржување на [[Европско Првенство во фудбал 2004|ЕУРО 2004]]. Стадионот е со капацитет од 50,399 седишта и свечено бил отворен на [[16 ноември]] [[2003]] година.

Изградбата на стадионот започнала кон крајот на [[2001]] година а завршен е во [[ноември]] [[2003]] година. Стадинот го дизајнирал португалскиот архитект Мануел Салгадо, а изградбата чинела 97,755,318 евра, од кои 18.430.956 евра биле дадени од јавни извори. За да би се осигурале трошоците за изградба, секоја од трибините носи име на спонзор: &quot;Електрани на Португалија&quot; (јужна трибина), &quot;TMN&quot; и &quot;SAPO&quot; (источна трибина), &quot;Португалија Телеком&quot; и &quot;MEO&quot; (западна трибина) и &quot;[[Кока-Кола]]&quot; (северна трибина).
Гостинските навивачи се сместуваат во левиот агол на северната трибина, додека пак навивачките групи на Порто (SuperDragões и Colectivo Ultras 95) имаат своја трибина, иако првично двете групи се наоѓале на јужната трибина.

== Играчи ==
=== Моментален состав ===
{{Football squad start}}
{{Football squad player|no=3|nat=BRA|name=[[Тијаго Силва]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=4|nat=POL|name=[[Јакуб Кивиор]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=5|nat=POL|name=[[Јан Беднарек]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=7|nat=BRA|name=[[Вилијам Гомеш]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=8|nat=DEN|name=[[Виктор Фрохолт]]|pos=MF}}
{{Football squad player|no=9|nat=ESP|name=[[Саму Агехова]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=10|nat=ESP|name=[[Габри Веига]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=11|nat=BRA|name=[[Пепе (фудбалер 1997)|Пепе]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=12|nat=NGA|name=[[Заиду Сануси]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=13|nat=DOM|name=[[Пабло Росарио]]|pos=MF}}
{{Football squad player|no=14|nat=POR|name=[[Клаудио Рамош]]|pos=GK}}
{{Football squad player|no=17|nat=ESP|name=[[Борха Саинс]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=18|nat=ARG|name=[[Нехуен Перес]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=20|nat=POR|name=[[Алберто Кошта]]|pos=DF}}
{{fs mid}}
{{Football squad player|no=19|nat=Colombia|name=[[Хамес Родригес]]|pos=MF}}
{{Football squad player|no=20|nat=Angola|name=[[Џалма Брауме Манеул Абел Кампос|Џалма Кампос]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=22|nat=France|name=[[Елијаквим Мангала]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=25|nat=Brazil|name=[[Фернандо Франсиско Режес|Фернандо]]|pos=MF}}
{{Football squad player|no=26|nat=Brazil|name=[[Алекс Сандро Лобо Силва|Алекс Сандро]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=27|nat=Argentina|name=[[Хуан Мануел Итурбе]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=29|nat=Austria|name=[[Марк Јанко]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=30|nat=Argentina|name=[[Николас Отаменди]]|pos=DF}}
{{Football squad player|no=35|nat=Belgium|name=[[Стивен Дефур]]|pos=MF}}
{{Football squad player|no=41|nat=Angola|name=[[Каду (фудбалер)|Каду]]|pos=GK}}
{{Football squad player|no=75|nat=FRA|name=[[Јан Карамо]]|pos=FW}}
{{Football squad player|no=99|nat=POR|name=[[Диого Кошта]] {{Капитен}}|pos=GK}}
{{Football squad end}}

== Порто Б ==
Порто Б е вториот тим на Порто. Тие се натпреваруваат [[Лига Про (Португалија)|Лига Про]], втората лига по ранг во Португалија.

== ФК Порто како компанија ==
Откако станал компанија во [[1998]] година, ФК Порто организирал неколку компании сателити на главната компанија, поради подобрување на работата на клубот.

* '''FCPorto''' – младинска екипа, ракомет, хокеј, атлетика, магазини, итн.
* '''FCPorto – Futebol SAD''' и '''FCPorto – Basquetebol SAD''' (професионален фудбалски и кошаркарски клуб)''
* '''PortoEstádio''' (Стадионот Драгао)
* '''PortoMultimédia''' (службена страница и мултимедијални производи)
* '''PortoComercial''' (трговија)
* '''PortoSeguro''' (осигурување)

== Наводи ==
{{reflist}}

== Надворешни врски ==
;Официјални:
* [http://www.fcporto.pt Официјално мрежно место] {{pt icon}}, {{en}}
* [http://www.lpfp.pt/liga_zon_sagres/pages/clube.aspx?epoca=20112012&amp;clube=fc_porto ФК Порто] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130801034521/http://www.lpfp.pt/liga_zon_sagres/pages/clube.aspx?epoca=20112012&amp;clube=fc_porto |date=2013-08-01 }} на Примеира {{pt icon}}
* [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50064/profile/index.html ФК Порто] на [[УЕФА]]
* [http://www.facebook.com/FCPorto ФК Порто на Facebook]

{{Примеира лига}}

[[Категорија:ФК Порто]]
[[Категорија:Фудбалски клубови од Португалија|Порто]]
[[Категорија:Европски шампиони|Порто]]
[[Категорија:Г-14 клубови|Порто]]</text>
      <sha1>t1ih7mzns9jgdbyz9ch5ocj1grtclyx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Интернет-банкарство</title>
    <ns>0</ns>
    <id>964647</id>
    <revision>
      <id>5570371</id>
      <parentid>5339704</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:14:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20636" sha1="2jiyx2r1oxvb6zesvyrxhhgyvnxz1g5" xml:space="preserve">{{ecommerce}}
[[Податотека:Différents modèles de lecteurs de cartes bancaires.jpg|280px|thumb|Пет токени за авторизација, за интернет-банкарство.]]
'''Интернет-банкарство''' или '''семрежно банкарство''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''Internet banking'')  означува пристап до банкарските услуги преку интернет, при што секој клиент добива сопствено [[корисничко име]] (user ID) и [[лозинка]] (password), кои треба да му обезбедат приватност во користењето на услугите, како и заштита од можни злоупотреби од страна на други лица. Интернет-банкарството претставува [[банка]]рство кое се одвива од дома со посредство на [[интернет]]-мрежата. За извршување на банкарските трансакции не е потребен специјален [[софтвер]], туку тоа може да се врши од секој [[компјутер]] и од секое место каде што има пристап до интернет. Притоа, податоците за трансакцијата не се складираат на [[тврд диск|тврдиот диск]] на [[компјутер]]от, со што е остварен одреден степен на заштита. Банките се тие кои се грижат за заштита на податоците, односно за одржување на сопствениот [[хардвер]] и софтвер.

==Опфат==
Во [[Македонија]], банките нудат бројни услуги преку интернет, наменети за населението и за [[претпријатиe|претпријатијата]], како што се: увид во состојбата на сметките, увид во дневните промени на сметките, добивање извод од сметките, префрлање [[пари]] од една на друга сметка, [[платен промет|плаќање]] кон други лица итн. Притоа, овие услуги вообичаено се бесплатни за населението, додека претпријатијата плаќаат одреден месечен надомест. Во продолжение, некои банки овозможуваат преку интернет да се поднесуваат барања за [[потрошувачки кредит]]и, а речиси сите банки, на своите мрежни места имаат калкулатори преку кои потрошувачите може да прават пресметки на [[трошоци]]те на [[кредит]]ите. Се разбира, преку мрежните места, банките нудат бројни [[информациja|информации]] за видовите и цените на своите услуги. Во развиените земји, покрај банките, интернет-банкарство нудат и други, [[небанкарски финансиски институции|небанкарски]] оператори. На пример, во [[САД]] постојат два големи даватели на вакви услуги: [[Intuit]] и [[CheckFree]].

Во поново време, повеќе македонски банки им понудија на потрошувачите можност за плаќање на сметките по [[електроника|електронски]] пат. Притоа, претпријатијата од областа на снабдувањето со [[вода]], [[електрична енергија]] или греење склучуваат договори со банките, со кој нивните клиенти добиваат можност да ги плаќаат сметките на брз и едноставен начин, од своите компјутери. Имено, на своето мрежно место банката поставува електронски образец на сметките за струја, вода или греење, нејзините клиенти го пополнуваат соодветниот формулар и ја овластуваат банката да ја плати сметката, а таа го извршува плаќањето. Електронското плаќање на сметките им нуди големи погодности, како на потрошувачите на банката, така и на комуналните претпријатија. Корисниците на оваа услуга можат да ги плаќаат сметките од својот дом, така што не трошат време и не прават други трошоци за одење во банка или во [[пошта]]. Од друга страна, оваа услуга ги намалува трошоците на комуналните претпријатија, зашто ја отстранува потребата од печатење и испорака на сметките. Најпосле, самите банки остваруваат придобивки од оваа услуга, бидејќи на овој начин тие ги зацврстуваат односите со своите клиенти, а освен тоа, наплатуваат и одредена провизија за услугата.

==Развој==
Почетокот на интернет-банкарството датира во 1995 година, кога американската банка „[[Велс Фарго]]“ (''Wells Fargo'') ја изработила првата програма за банкарско работење преку [[интернет]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://blog.wellsfargo.com/guidedbyhistory/2010/05/15_years_online.html |title=blog.wellsfargo.com (пристапено на 15.4.2016) |accessdate=2017-08-14 |archive-date=2011-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110913150611/http://blog.wellsfargo.com/guidedbyhistory/2010/05/15_years_online.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Истата година била основана и првата специјализирана интернет-банка во светот „Security First Network Bank“, со седиште во [[Атланта]], [[САД]], а подоцна биле основани и други интернет-банки, како: „Compubank“, „Wingspanbank“ и други.

Денес, секоја банка поседува свое мрежно место преку која, ако ништо друго, тогаш барем нуди информации за себе и за активностите што ги извршува. Всушност, примената на интернетот во банкарството е толку раширена што интернет-банкарството се поистоветува со [[електронско банкарство|електронското банкарство]], иако тоа е само дел од него. Овие банки нудат сеопфатни финансиски услуги ([[платен промет]], [[депозити|депозитни]] услуги, потрошувачки и [[станбен кредит|станбени кредити]] итн.) и, во тој поглед, тие им конкурираат на традиционалните банки. Сепак, треба да се забележи дека предвидувањата дека интернетот ќе доведе до изумирање на банките не се остварија, зашто бројот на интернет-банките сè уште е многу мал и тие имаат незначителна улога во [[финансиско посредување|финансиското посредување]].

Интернет-банкарството во [[Македонија]] полека зема замав, иако сè уште не е многу распространето. На пример, во декември [[2010]] година, од вкупно 3,4 милиони сметки, колку што биле отворени, само 220.000, т.е. 6,5% биле достапни преку компјутер, а од нив само 38 400 сметки им овозможувале на корисниците увид во состојбата и плаќање преку [[компјутер]]. Исто така, од вкупниот број поднесени налози за плаќање, само 24% биле преку компјутер, додека 76% биле книжни налози. Според тоа, плаќањата најчесто се вршат преку пополнување и доставување книжни налози, со лично одење во банката и тоа ја отсликува ниската примена на интернет-банкарството, дури и во областа на платниот промет.&lt;ref&gt;Горан Петревски, ''Управување со банките - второ издание'', Скопје: Економски факултет, 2011, стр. 342-343.&lt;/ref&gt;

Притоа, може да се наведат повеќе причини за бавниот развој на интернет-банкарството:&lt;ref&gt;Горан Петревски, ''Управување со банките - второ издание'', Скопје: Економски факултет, 2011, стр. 343.&lt;/ref&gt;
* за многу банкарски услуги е потребно [[физика|физичко]] присуство на клиентите во банките;
* за некои слоеви од населението интернетот е недостапен, или пак, неговата употреба е многу сложена;
* многу луѓе се недоверливи кон интернет-банкарството поради проблемот на сигурноста;
* традиционалните банки нудат интернет-банкарство, така што нема потреба од интернет-банки.

Всушност, времето покажа дека [[информациска технологија|информациската технологија]] не доведе до заобиколување на банките, бидејќи интернет-банкарството сè уште подразбира одредена улога на традиционалните банки. Тоа особено се однесува на [[банкарство на мало|банкарството на мало]]. Според некои процени, во [[Европа]], дури 80% од сите малопродажни банкарски услуги се продаваат преку филијалите и експозитурите на банките.&lt;ref&gt;The Banker, Vol. 157, No. 977, July 2007, стр. 120.&lt;/ref&gt;

==Предности и недостатоци==
Основни одлики на интернет-банкарството се:&lt;ref&gt;Seity J. et al., „Internet banking - an Overview“, ''Journal of internet banking and commerce'', Vol. 3, No. 1 2003.&lt;/ref&gt;
* Поединечност 
* Подвижност
* Временска и просторна независност 
* Флексибилност и интерактивна работа

За банките, интернет-банкарството нуди поголем број предности:
* Создавање имиџ на современа компанија која е во состојба да им ги предложи на своите клиенти најновите [[технологија|технолошки]] решенија. На тој начин се подобрува [[конкуренција|конкурентната]] позиција на банката.
* Подобрување на комуникацијата со клиентите. Во [[класика|класичниот]] однос, банките можеа да им ги нудат своите услуги на клиентите само текот на работното време. Но,со интернет-банкарството, комуникацијата меѓу банката и клиентот е практично неограничена.
* Рационализација на потенцијалот на банката. Со пренос на одредени услуги на интернет, банката ги намалува [[трошоци]]те на работењето, на тој начин што при зголемување на бројот на комитенти, банката не мора да отвора нови филијали, односно да изнајмува нови простории, да вработува нови луѓе. Со користење на интернетот, банката може да се покрие многу поголема географска област и да се опслужат голем број клиенти, без дополнителни трошоци.
* Предности во однос на [[маркетинг]]от. Банката на своето мрежно место може да нуди голема количина информации и, на тој начин, своите услуги да ги направи достапни за поширок круг на корисници.

Исто така, интернет-банкарството нуди повеќе предности за  клиентите:
* Интернет-банкарството претставува самоуслужно банкарство, кое е од голема корист за клиентот, посебно поради фактот што е е достапно 24 часа, седум дена во неделата, од секое место на [[планета]]та.
* Брзо, ефикасно и [[економичност|економично]] извршување на трансакциите.
* Можноста за брзо и едноставно запознавање со новите услуги кои ги нуди банката, преку информациите кои се поставени на мрежното место на банката.

Од друга страна, основни недостатоци на интернет-банкарството се:
* Отсуство на сигурност,
* Недостаток на приватност,
* Опасност од злоупотреба на податоците во [[криминал]]ни активности,
* Одбојности спрема нови технолошки иновации,
* Недостаток на правна регулатива.

==Безбедност на плаќањата преку интернет==
Безбедноста е критичен момент за развојот на [[електронска трговија|е-трговијата]] и во е-банкарството. Поради тоа, развиени се повеќе методи и протоколи.

===SET===
[[SET]] ([[Secure Electronics Transaction]]) е технички стандард со којшто се заштитува наплатата со [[кредитнa картичкa|кредитни картички]] на интернет. Овој стандард вклучува дигитални сертификати со коишто се утврдува кој е вистинскиот носител на кредитната картичка што ја врши нарачката. Од една страна, SET стандардот го идентификува купувачот, но од друга страна тој обезбедува идентификација и за продавачот кој нуди стока и услуги преку интернет. Ова се остварува со помош на дигиталните сертификати, пред да се издаде информацијата за кредитната картичка. Со тоа се спречува продавачите да не ги злоупотребуваат информациите на купувачите. Дополнително, сите SET трансакции се криптирани.

===Криптирање===
Тоа е постапка при која се врши трансформација на оригиналните податоци кои се испраќаат преку интернет, во форма која не е читлива за сите корисници, освен за одреден корисник.

Декрипција е инверзна трансформација, каде шифрираната порака се трансформира во читлива порака, со користење на одредени механизми/алгоритми на декрипција.
Кај симетричниот [[алгоритам]] на криптирање се користат симетрични клучеви за шифрирање и дешифрирање на пораката. Тајноста, во овој случај, се заснова на тајноста на самиот клуч. Меѓутоа, проблем е дистрибуцијата на клучот.

Кај асиметричниот алгоритам на криптирање постојат два клучеви: приватен и јавен. Јавниот клуч се испраќа по мрежата. Корисникот го добива овој клуч и ја криптира пораката. Криптираната порака се испраќа на другиот корисник, кој ја декриптира со помош на тајниот клуч.

===Дигитален потпис===
Целта на дигиталниот потпис е да ја потврди автентичноста на содржината на пораката (односно, да докаже дека пораката не е променета на патот од испраќачот до примачот), како и да го гарантира идентитетот на испраќачот.

Испраќачот со примена на одредени криптографски методи, од својата порака која има произволна содржина, создава запис со фиксна должина, кој одговара на содржината на таа порака. Потоа, овој запис испраќачот го криптира со својот таен клуч и така го формира дигиталниот потпис, кој се испраќа заедно со пораката.
Примателот ја дешифрира пораката со добиениот јавен клуч и така може да открие каква било неправилност во пораката (односно, ако некој ја променил содржината на пораката).

==Наводи==
&lt;references/&gt;

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Семрежни прилози]]
[[Категорија:Банкарска технологија]]
[[Категорија:Банкарски работи]]
[[Категорија:Банкарски систем на Македонија]]</text>
      <sha1>2jiyx2r1oxvb6zesvyrxhhgyvnxz1g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Московски патријарси</title>
    <ns>14</ns>
    <id>964850</id>
    <revision>
      <id>5569707</id>
      <parentid>4173307</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Москва]] → [[Категорија:Религијата во Москва]]</comment>
      <origin>5569707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="s3w5h9e6y6u6n13lddnditqjyu9u5nx" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Patriarchate of Moscow and all Russia}}

[[Категорија:Религијата во Москва]]
[[Категорија:Патријарси]]
[[Категорија:Православни архиепископи]]
[[Категорија:Православни патријарси]]
[[Категорија:Руски епископи]]</text>
      <sha1>s3w5h9e6y6u6n13lddnditqjyu9u5nx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Каиро</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1028173</id>
    <revision>
      <id>5569779</id>
      <parentid>3432331</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Каиро]] → [[Категорија:Религијата во Каиро]]</comment>
      <origin>5569779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="p8hoorwcmzj9hg7utot4n3qjevbvood" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти во Египет|Каиро]]
[[Категорија:Згради и градби во Каиро]]
[[Категорија:Религијата во Каиро]]</text>
      <sha1>p8hoorwcmzj9hg7utot4n3qjevbvood</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Каиро</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1028177</id>
    <revision>
      <id>5569778</id>
      <parentid>5568685</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Каиро]] на [[Категорија:Религијата во Каиро]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="617iqcq93rfnj8g889essvxur1mwphi" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Египет|Каиро]]
[[Категорија:Каиро]]
[[Категорија:Религија по град|Каиро]]</text>
      <sha1>617iqcq93rfnj8g889essvxur1mwphi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Александрија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1028198</id>
    <revision>
      <id>5569774</id>
      <parentid>5568659</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Александрија]] на [[Категорија:Религијата во Александрија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="fsm3atydjhj8l8wf4x9hhjow9i02i2e" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Египет|Александрија]]
[[Категорија:Александрија]]
[[Категорија:Религија по град|Александрија]]</text>
      <sha1>fsm3atydjhj8l8wf4x9hhjow9i02i2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Александрија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1028202</id>
    <revision>
      <id>5569777</id>
      <parentid>2993068</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Александрија]] → [[Категорија:Религијата во Александрија]]</comment>
      <origin>5569777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="255" sha1="866ftis3px4653ut9pdtktop8dwm6cb" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти во Египет|Александрија]]
[[Категорија:Згради и градби во Александрија]]
[[Категорија:Религијата во Александрија]]</text>
      <sha1>866ftis3px4653ut9pdtktop8dwm6cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Сараево</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1028310</id>
    <revision>
      <id>5569801</id>
      <parentid>2617808</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Сараево]] → [[Категорија:Религијата во Сараево]]</comment>
      <origin>5569801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="2mvt8k081r3s1tzxcg0w1504psjml1f" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти по град|Сараево]]
[[Категорија:Верски објекти во Босна и Херцеговина|Сараево]]
[[Категорија:Згради и градби во Сараево]]
[[Категорија:Религијата во Сараево]]</text>
      <sha1>2mvt8k081r3s1tzxcg0w1504psjml1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Сараево</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1028311</id>
    <revision>
      <id>5569800</id>
      <parentid>5568652</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Сараево]] на [[Категорија:Религијата во Сараево]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="rx58142ic96hpmf0vgsker855qpao4h" xml:space="preserve">[[Категорија:Сараево]]
[[Категорија:Религија по град|Сараево]]
[[Категорија:Религијата во Босна и Херцеговина|Сараево]]</text>
      <sha1>rx58142ic96hpmf0vgsker855qpao4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Погребани во Санкт Петербург</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1037304</id>
    <revision>
      <id>5569743</id>
      <parentid>3763260</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Санкт Петербург]] → [[Категорија:Религијата во Санкт Петербург]]</comment>
      <origin>5569743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="255" sha1="k3p0vl7cori7af36w6yro6lwulwcfam" xml:space="preserve">[[Категорија:Погребани по град во Русија|Санкт Петербург]]
[[Категорија:Луѓе од Санкт Петербург]]
[[Категорија:Религијата во Санкт Петербург]]</text>
      <sha1>k3p0vl7cori7af36w6yro6lwulwcfam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зелјесто растение</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1051006</id>
    <revision>
      <id>5570182</id>
      <parentid>5563763</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:37:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5059" sha1="3qaz84c43qnixvrvcyullwj73wn9tbb" xml:space="preserve">[[Податотека:Doperwt rijserwt peulen Pisum sativum.jpg|мини|десно|[[Грашок]]]]
[[Податотека:Küchenkräuter-1.jpg|мини|десно|[[Мајчина душичка]], [[оригано]] и [[рузмарин]]]]
'''Зелјесто растение''', '''тревесто растение''' или '''билно растение''' — [[растение]] чии [[лист]]ови и [[стебло|стебла]] умираат на крајот од вегетативниот период, венеејќи до земја, и немаат трајно [[дрвенесто растение|дрвенесто]] стебло над земја.&lt;ref&gt;''Gray's Manual of Botany'', American Book Co. 1889&lt;/ref&gt; Овие растенија можат да бидат [[едногодишно растение|едногодишни]], [[двегодишно растение|двегодишни]] или [[повеќегодишно растение|повеќегодишни]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|author=Solomon, E.P.; Berg, L.R.; Martin, D.W.|year=2004|title=Biology|publisher=Brooks/Cole Thomson Learning|isbn=978-0-534-49547-3|url=http://books.google.ca/books?id=UCUxpgfcoNsC}}&lt;/ref&gt;

Едногодишните зелјести растенија целосно умираат по вегетативната сезона или кога ќе процветаат и родат плодови, по што од семето никнуваат нивни потомци.&lt;ref&gt;Levine, Carol. 1995. ''A guide to wildflowers in winter: herbaceous plants of northeastern North America''. New Haven: Yale University Press. стр. 1&lt;/ref&gt;

[[Стебло|Стеблата]] на зелјестите повеќегодишни и двегодишни растенија умираат по вегетативниот период, но извесни делови преживуваат на или под земја, опстанувајќи од една сезона во друга (кај двегодишните ова е до следната вегетативна сезона, кога процветуваат и умираат). Новите гранки и листови излегуваат од опстанатото [[растително ткиво|ткиво]] на или под земјата, како што се [[корен|корења]], стеблените задебелувања при основата и разни други видови на подземни стебла како [[луковица|луковици]], [[грутчеста луковица|грутчести луковици]], [[столон]]и, [[ризом]]и и [[кртола|кртоли]]. Примери за зелјести двегодишни растнија се [[морков]]от, [[пашканат]]от и [[крстенец]]от; зелјести повеќегодишни растенија се [[компир]]от, [[божур]]от, [[хоста]]та, [[нане]]то, највеќето [[папрат]]и и највеќето [[треви]]. За разлика од нив, незелјестите повеќегодишни растенија се [[дрвенесто растение|дрвенести растенија]] чии стебла се секогаш над земјата и опстануваат во живот низ сезоната на мирување, а следната година пуштаат фиданки од надземните делови. Такви се [[дрво (растение)|дрвата]], [[грмушка|грмушките]] и [[ползавец|ползавците]].

Некои релативно брзорастечки зелјести растенија (особено едногодишните) се пионерски или [[сукцесија|раносукцесивни]] видови. Дригите ја сочинуваат главната вегетација на голем број стабилни живеалишта, јавувајќи се или како приземни растенија во [[шума|шуми]]те, или во природно отворените [[живеалиште|живеалишта]] како [[ливада|ливадите]], [[сол]]ените [[мочуриште|мочуришта]] и [[пустина|пустините]].

Некои од зелјестите растенија знаат да достигнат значајни димензии, како што се дрвата од родот на [[банана]]та.

== Поврзано ==
* [[Треви]]
* [[Билка]]
* [[Дрвенесто растение]]

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Ботаничка номенклатура]]
[[Категорија:Растителна морфологија]]
[[Категорија:Растенија]]
[[Категорија:Животни облици на растенијата]]</text>
      <sha1>3qaz84c43qnixvrvcyullwj73wn9tbb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Епископи на Вестминстер</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1051176</id>
    <revision>
      <id>5569758</id>
      <parentid>4738714</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Вестминстер]] → [[Категорија:Религијата во Вестминстер]]</comment>
      <origin>5569758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="m8csnukoahachalo0c1orrfx6d46rc3" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Вестминстер]]</text>
      <sha1>m8csnukoahachalo0c1orrfx6d46rc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Република Ирска</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1051249</id>
    <redirect title="Религијата во Ирска" />
    <revision>
      <id>5570043</id>
      <parentid>2749301</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Ирска]]</comment>
      <origin>5570043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68" sha1="kxb3rkadhjudvdsaotgwavyndqmvwda" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Ирска]]</text>
      <sha1>kxb3rkadhjudvdsaotgwavyndqmvwda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Република Ирска</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1051250</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Ирска" />
    <revision>
      <id>5570054</id>
      <parentid>2749303</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Ирска]]</comment>
      <origin>5570054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="cv0qihbt6szrmna10tfi7e5w7jl3s35" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Ирска]]</text>
      <sha1>cv0qihbt6szrmna10tfi7e5w7jl3s35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Милано</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1051340</id>
    <revision>
      <id>5569727</id>
      <parentid>4738741</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Милано]] → [[Категорија:Религијата во Милано]]</comment>
      <origin>5569727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="2u08ffu06f5vi1tbge01tzks4mnbod7" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Италија|Милано]] 
[[Категорија:Религијата во Милано]]</text>
      <sha1>2u08ffu06f5vi1tbge01tzks4mnbod7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Милано</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1051341</id>
    <revision>
      <id>5569726</id>
      <parentid>5568884</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Милано]] на [[Категорија:Религијата во Милано]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="obh3dxvpmt1gbdll79emnfve7pantik" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Milan}}

[[Категорија:Милано]]
[[Категорија:Религијата во Италија|Милано]]</text>
      <sha1>obh3dxvpmt1gbdll79emnfve7pantik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Боливија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1056353</id>
    <revision>
      <id>5569750</id>
      <parentid>5569232</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Јужна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Јужна Америка]]</comment>
      <origin>5569750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="242" sha1="kolvmbe8jj015gqqkvqk85kle7pbqe5" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Боливија]]
[[Категорија:Демографија на Боливија]]
[[Категорија:Религијата во Јужна Америка|Боливија]]</text>
      <sha1>kolvmbe8jj015gqqkvqk85kle7pbqe5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Буркина Фасо</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1066116</id>
    <revision>
      <id>5569735</id>
      <parentid>5569241</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="380" sha1="czkxeu4f7hit763eor7olnkeom8roa0" xml:space="preserve">[[Категорија:Демографија на Буркина Фасо]]
[[Категорија:Религијата по земја|Буркина]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Буркина Фасо]]
[[Категорија:Буркинска култура]]
[[Категорија:Буркинско општество]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>czkxeu4f7hit763eor7olnkeom8roa0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Пехчево</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1078547</id>
    <revision>
      <id>5569633</id>
      <parentid>5569553</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="r6ynd577nxojfnvtx040rg7q28uz0kb" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Pehčevo}}

[[Категорија:Пехчево]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Пехчево]]</text>
      <sha1>r6ynd577nxojfnvtx040rg7q28uz0kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Кочани</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1079974</id>
    <revision>
      <id>5569618</id>
      <parentid>5569527</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="s2khgrw50rk69eai1ceef45yp670ne4" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Kočani}}

[[Категорија:Кочани]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Кочани]]</text>
      <sha1>s2khgrw50rk69eai1ceef45yp670ne4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дадо Топиќ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1080516</id>
    <revision>
      <id>5570000</id>
      <parentid>5462744</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Југословенски текстописци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5570000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19734" sha1="4e2ptt6bqe5s7zzy3ojjon7lc7gqcue" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name             = Дадо Топиќ
| image            = ESC 2007 Croatia - Dragonfly &amp; Dado Topic - Vjerujem u ljubav.jpg
| caption          = [[Dragonfly (бенд)|Dragonfly]] и Дадо Топиќ настапуваат на Евровизија 2007
| image_size       = 250
| birth_name       = Адолф Топиќ
| alias            = Дадо
| birth_date       = {{Birth date and age|1949|9|4|df=y}}
| birth_place      = [[Нова Градишка]], [[People's Republic of Croatia|Нова Градишка]], [[Федерална Народна Република Југославија|ФНР Југославија]]
| origin           = [[Хрватска]]
| instrument       = 
| genre            =[[Поп музика]], [[џез]], [[рап рок]], [[поп рок]], [[диско]], [[хип хоп музика|хип хоп]], [[рок музика|рок]], [[фанк рок]], [[прогресивни рок]]
| occupation       = пеач
| years_active     = 1969
}}

'''Адолф „Дадо“ Топиќ''' — роден во ([[Нова Градишка]], на [[4 септември]] [[1949]]). Тој е [[хрватска|хрватски]] музичар. Топиќ во својата кариера бил член на групите Динамити,  Корни и Тајм. Заедно со групата Драгонфлај ја претставуваше [[Нова Градишка]] на [[Песма Евровизије 2007.|Песна на Евровизија 2007]].&lt;ref&gt;[https://bljesak.info/kultura/glazba/adolf-dado-topic-i-njegovi-75-godina-zivota-i-glazbe/465634/  Adolf Dado Topić i njegovi 75 godina života i glazbe - Pročitajte više na: https://bljesak.info/kultura/glazba/adolf-dado-topic-i-njegovi-75-godina-zivota-i-glazbe/465634]&lt;/ref&gt;

==Почеток на кариерата==

Топиќ ја започнал својата музичка кариера како средношколец во групата Ѓаволови еликсири како басист и пејач.Во [[1967]]. година се приклучил на Динамити од [[Осиек]].

Првиот состав на Динамити го сочинувале: вокал Киќо Слабинац, гитарист Антун Николиќ, басист Алберто Красниќи, клавијатурист Владо Лазиќ и тапанар Ратко Дивјак. Подоцна преминува на ритам гитара. Дадо одлично пеел [[соул]] и [[блуз]] музика.

Во 1969. година го повикуваат да се приклучи на групата Корни за да го замени пејачот Далибор Бруно. По неговото заминување во [[Белград]], Динамити престанаа со работа. Тука почнал да компонира и настанале неговите први песни „''Remember''“, „''Жената е пристаниште, а човекот брод''“ и „''Прво светло во куќата број 4''“ која ја напишал заедно со [[Корнелие Ковач]]. Меѓутоа ниедна од тие песни не се нашле на плочите на Корни.
==Кариера==
Топиќ има настапувано на [[Етнофест Неум]] двапати: во 1997 година со „На те мислам“ и во 2008 година со „Нема продаје“.&lt;ref&gt;[https://soundcloud.com/dado-topic-134140625/ Dado Topić ]&lt;/ref&gt;

Соработувал (пеејќи и продуцирајќи албуми) со [[Смак]].
==Тајм==
Септември 1971. година Топиќ је напушти групата Корни и во Загреб со помош на менаџерот Владимир Михаљек ја основа Тајм. Во составот на групата беа: Дадо Топиќ (вокал), [[Тихомир Поп Асановиќ]] (клавијатура), Ведран Божиќ (гитара), Марио Маврин (бас), Ратко Дивјак (тапани) и Бране Ламберт Живковиќ (клавир и флејта). Деби плочата „Time“ е објавена во 1972. година. Првиот тираж е печатен во петстотини примероци, но подоцна, поради големиот интерес е дополнително издавана.
Групата почнала добро но подоцна се растурила, па Дадо отишол во Германија каде свирел по клубови. По враќањето настапувал со [[Југословеснка поп селекција|Југословенска поп селекција]] која ја основал Поп Асановиќ. Групите Тиме и Поп селекција учествувале на Светскиот младински фестивал во [[Берлин]], во тогашна [[Источна Немачка|Источна Германија]] каде добија награда за Асановиќевата композиција „Берлин“. Свиреа и во Австрија како предгрупа на турнејата на англискиот состав на Ист оф иден, како и на БООМ 73 фестивалот и нивната песна „Кажи ми циганко што пишува на мојата дланка“ објавена е на плочата „БООМ Поп Фест 73“ (Југотон 1973.).
Како голем пријател на балканските народи, посебно на [[македонскиот]] во 1973 година ја испеа песната ''„Македонија“'' ([http://tekstovi-pesama.com/dado-topic/makedonija/15356/1/ Македонија - Дадо Топиќ]) која е меѓу 100-те најдобри поранешни југословенски рок песни.

Во 1974. година Дадо учествува на снимање на албумот „Мајко земјо“ на Тихомира Асановиќ. Подоцна настапува со Септември кој го формирале членовите на Поп селекција. Заради одбегнување на одење во војска бил во затвор каде напишал песни за албумот „Time II“ кој го снимил со Асановиќ, Дивјак и [[Драги Јелиќ]] од [[ЈУ група]].

Со Печо Петеј отсвирале четириесет и три концерти низ Англија. Подоцна Топиќ и Петеј во Југославија ја обновиле Тајм во која набрзо се приклучил англискиот клавијатурист Крис Николс.

Тајм настапи на БООМ 76 фестивалот и концертната верзија на песната „Да ли знаеш дека те сакам“ е забележена на плочата „БООМ 76“ (ПГП РТБ 1976.). Плочата „Живот во чизми со високи пети“, Топиќ ја снимил во Минхен. Снимката од нивниот настап на 6 ноември 1976. године во [[Нови Сад|новосадското]] Студио М е забележена на двојната плоча „Рандеву со музика“ (Југотон 1977.).

Кон крајот на 1977. година групата Тајм службено престанала со работа.

==После Тајм==

Топиќ и Николс пристапиле на белградската група Рибели која го сменила името во Мама ко ко. Свиреле на редовни журки во Младинскиот дом во Белград и го прателе [[Здравко Чолиќ]] на турнејата „Патувачки земјотрес“. Дадо, во дует со [[Борис Аранѓеловиќ]] пеел на сингл групата [[Смак]] „На Балканот“ [[1979]]. година.

Истата година постигнал хит со песната Флојд [[Зоран Симјановиќ]], напишана за филмот [[Национална класа]] во режија на [[Горан Марковиќ]]. Потоа на двојниот соло албум „Неоседлани“ донел нов авторски концепт. Во единаесет песни, следејќи принцип на филмско сценарио, ја обработил животната приказна на замислениот јунак Јован кој ја напуштил Југославија во желба за поудобен живот.

Следната плоча „Шепотење на перница“ е снимена во 1980. година. Со [[Слаѓана Милошевиќ]] Топиќ настапува на [[Песна за Евровизија]] со песната „''Принцеза''“ која се појавила на макси синглот. Успехот од таа соработка довел до објавување на заедничко -{CD}-- на кое се наоѓа избор на песни од кариерите на Слаѓана и Дадо.

Подоцна следуваат фестивалските години на Топиќ. На фестивалот МЕСАМ 84. ја изведувал песната на [[Сања Илиќ]] „Ќе бидеме заедно“ објавена на плочата „Парада на хитови“ (Југотон 1984.). Следната година на истата манифестација ја пеел песната на [[Срѓан Јул]] „Не можам да ја убијам љубовта“ и таа е на плочата „МЕСАМ“ (ПГП РТБ 1985.). На МЕСАМ 1988. година ја пеел песната на Корнелије Ковач „Жена од порцелан“ и таа е објавена на плочата „МЕСАМ 88&quot; (Југотон 1988.). На Загреб фест 1986. година Мира и Дадо Топиќ ја изведоа песната &quot;Zagreb by night&quot; која е исто така објавена на фестивалската плоча.&lt;ref&gt;[https://open.spotify.com/artist/4jUzKfE9z6r4n925YCUZuf/ Dado Topić ]&lt;/ref&gt;

==Од 1990-те до денес==

Топиќ се преселил во Австрија каде во 1993. година објавил мини CD ''-{Call It Love}-''. Последните години често настапува во странство.
Во 1997. година на Фестивалот на мелодии од Истра и Кварнер, на вечерта на авторски песни, добива прва награда за изведба на „Не сум знаел“. Истата година глуми и пее во рок операта „Црна кралица“, а следната учествувал на два концерти на „Губец Бег“. 1998. година заедно со Ведран Божиќ, Ратко Дивјак и со млади музичари повторно ја обновува групата Тајм, но само повремено настапуваат.

Дадо Топиќ со [[Саша Матиќ]] го подели првото место на [[будва]]нскиот фестивал [[2003]]. На [[Дора|Дора 2007.]] Топиќ со групата Драгонфлај е избран да ја претставува Хрватска на [[Песма Евровизије 2007.|Песна на Евровизијата 2007]]. која се одржа во [[Хелсинки]].[https://open.spotify.com/artist/4jUzKfE9z6r4n925YCUZuf/ Dado Topić ]&lt;/ref&gt;
==Дискографија==
*1972 - [[Време (временски албум)|Време]]
*1975 - Време II
*1976 - Живот во чизми со високи потпетици
*1979 - Неодседлан
*1980 - Шепоти на перницата
*2001 - Остров во морето на тишината
*2004 - Апсолутно сè
*2007 - Ултимативна колекција
*2009 - Живеат во Керемпух

Синглови:
* „Мојот живот“ - 1973 година.
* „Македонија“ - 1974 г.
* „Еднаш ќе го откријам човекот во мене“ - 1975 година.
* „Знаеш ли дека те сакам“ - 1975 година.
* „Тин и Тина / Како што седам вака блиску до тебе“ - 1976 година.
* „Кога јас и мојот глушец бевме боксери“ – 1976 година.
* „Додека јас и мојот глушец свириме џез“, - 1976 година.
* „Сакате нешто“ - 1976 година.
* „Чекајќи го утрото“ - 1976 година.
* „Суперѕвезда“ – 1976 година.
* „Водиља“ – 1984 година (макси сингл)
== Фестивали ==
{{div col}}
'''Фестивал ''Singing Evropa'', [[Холандија]]:'''
* „Овчар и цвет“ (како вокал [[група Корни]]), трето место и награда за најоригинална група, '69

'''Загреб:'''
* „Една жена“ (како вокал [[група Корни]]), (Вечер на забавна музика), прва награда од жирито и публиката, '70
* „Приказна за двајца“, '73
* „Загреб ноќе“ (дует со Мира Топиќ), '86

'''[[Белградска пролет]]:'''
* „Да те допрам“ (како вокал [[група Корни]]), '71

''Бам поп фестивал:''
* „Кажи ми Циганче што ми пишува на дланка“ (со групата [[Време (музичка група)|Време]], Љубљана '73
* „Знаеш ли дека те сакам“ (со групата [[Време (музичка група)|Време]], Белград '76

''''Скопје:''
* „Мојот бол е само мој“ (како вокал [[група Корни]]), '71

''Словенечка песна:''
* „Маја со бисери“, '74

„Хит парада, Белград:“
* „Еднаш ќе го откријам човекот во мене“, '75
* „Сакате нешто“, '76

'''[[Опатија фестивал|Опатија]]:'''
* „Миа“, '82

'''[[Југовизија|Југословенски избор за Евросонг]]:'''
* „Принцеза“ (дует со [[Слаѓана Милошевиќ]]), шесто место, Скопје '84
* „Љубав“, четврто место, '86

'''[[МЕСАМ]]:'''
* „Ќе бидеме заедно“, второ место, '84
* „Не можам да ја убијам љубовта“, второ место, '85
* „Последња искра“ (дует со Мира Топиќ), '86
* „Жената од порцелан“, трето место, '88

''''Сплит:''''
* „Кристина“, ’86
* „Врати се“, '97

''Задарфест:''
* „Млекарица“, ’95 година
* „Боли“, '96
* „Јас не би бил јас“, '98
* „Понеделник“ (со групата Звучни зид), 2001 г

''Осфест, Осиек:''
* „Во прегратките на мојата кралица“, '96

„Мелодија на Истра и Кварнер:“
* „Нисан знал“, прва награда на стручно жири и награда за најдобар аранжман, '97

''Етнофест, Неум:''
* „Мислам на тебе“ (дует со Јозефина Јуришиќ), '97
* „Без предавање“, 2008 година

„Мелодиите на Мостар:“
* „Фанданго“, '98

''Хрватскиот радиски фестивал, Водице:''
* „Без мене“, '99
* „Што значи збогум“ (Вечер на легендите), 2001 година
* „Не е лесно“, 2008 година

''Дора, Опатија:''
* „Што значи збогум“, 2001 година
* „Јас верувам во љубов“, победничка песна / Евровизија - „Јас верувам во љубов“ (не успеав да влезе во финалето на Евровизија), 2007 г.

'''[[Песна за Медитеранот]], Будва:'''
* „Бајка за љубовта“, победничка песна (прво место го поделил со [[Саша Матиќ]]), 2003 г.
* „Овој свет е лудница“, 2009 година
* „Кога зборовите престануваат“ (дует со [[Слаѓана Милошевиќ]]), победничка песна, 2010 г.

'''[[Сунчане скале]], Херцег Нови:'''
* „Ангели зборуваат со мојот глас“ (дует со Анита Поповиќ), победничка песна, 2010 г.
{{div col end}}
== Надворешни врски==

*[https://web.archive.org/web/20140313100803/http://dadotopic.com/ Službene stranice]
*[https://web.archive.org/web/20100212002419/http://bih-x.info/2010/02/02/premijerno-dado-topic-moj-jakove/ Dado Topić – Moj Jakove]
*[https://www.biografija.com/dado-topic/ Životopis]
*[https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=70922 Topić - utemeljitelj grupe ''Time''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210915211012/https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=70922 |date=2021-09-15 }}
*[https://www.jutarnji.hr/naslovnica/zasto-je-dado-49.-dobio-ime-adolf-3845913 Intervju (2007.)]
*[http://www.myspace.com/dadotopic Službena stranica]
*[https://web.archive.org/web/20150916074543/http://www.timetheband.com/ Grupa Time] 
==Наводи==
{{наводи}}

{{Нормативна контрола}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Топиќ, Дадо}}
[[Категорија:Родени во 1949 година]]
[[Категорија:Биографии, Нова Градишка]]
[[Категорија:Југословенски музичари]]
[[Категорија:Хрватски музичари]]
[[Категорија:Југословенски пејачи]]
[[Категорија:Хрватски пејачи]]
[[Категорија:Југословенски композитори]]
[[Категорија:Хрватски композитори]]
[[Категорија:Хрватски текстописци]]
[[Категорија:Хрватски продуценти]]
[[Категорија:Југословенски производители]]
[[Категорија:Басисти]]
[[Категорија:Гитаристи]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Учесници на Евровизија]]</text>
      <sha1>4e2ptt6bqe5s7zzy3ojjon7lc7gqcue</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570001</id>
      <parentid>5570000</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:30:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5570001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19728" sha1="h2dwb06b5tf9v1cx0d3927op5iebx71" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name             = Дадо Топиќ
| image            = ESC 2007 Croatia - Dragonfly &amp; Dado Topic - Vjerujem u ljubav.jpg
| caption          = [[Dragonfly (бенд)|Dragonfly]] и Дадо Топиќ настапуваат на Евровизија 2007
| image_size       = 250
| birth_name       = Адолф Топиќ
| alias            = Дадо
| birth_date       = {{Birth date and age|1949|9|4|df=y}}
| birth_place      = [[Нова Градишка]], [[People's Republic of Croatia|Нова Градишка]], [[Федерална Народна Република Југославија|ФНР Југославија]]
| origin           = [[Хрватска]]
| instrument       = 
| genre            =[[Поп музика]], [[џез]], [[рап рок]], [[поп рок]], [[диско]], [[хип хоп музика|хип хоп]], [[рок музика|рок]], [[фанк рок]], [[прогресивни рок]]
| occupation       = пеач
| years_active     = 1969
}}

'''Адолф „Дадо“ Топиќ''' — роден во ([[Нова Градишка]], на [[4 септември]] [[1949]]). Тој е [[хрватска|хрватски]] музичар. Топиќ во својата кариера бил член на групите Динамити,  Корни и Тајм. Заедно со групата Драгонфлај ја претставуваше [[Нова Градишка]] на [[Песма Евровизије 2007.|Песна на Евровизија 2007]].&lt;ref&gt;[https://bljesak.info/kultura/glazba/adolf-dado-topic-i-njegovi-75-godina-zivota-i-glazbe/465634/  Adolf Dado Topić i njegovi 75 godina života i glazbe - Pročitajte više na: https://bljesak.info/kultura/glazba/adolf-dado-topic-i-njegovi-75-godina-zivota-i-glazbe/465634]&lt;/ref&gt;

==Почеток на кариерата==

Топиќ ја започнал својата музичка кариера како средношколец во групата Ѓаволови еликсири како басист и пејач.Во [[1967]]. година се приклучил на Динамити од [[Осиек]].

Првиот состав на Динамити го сочинувале: вокал Киќо Слабинац, гитарист Антун Николиќ, басист Алберто Красниќи, клавијатурист Владо Лазиќ и тапанар Ратко Дивјак. Подоцна преминува на ритам гитара. Дадо одлично пеел [[соул]] и [[блуз]] музика.

Во 1969. година го повикуваат да се приклучи на групата Корни за да го замени пејачот Далибор Бруно. По неговото заминување во [[Белград]], Динамити престанаа со работа. Тука почнал да компонира и настанале неговите први песни „''Remember''“, „''Жената е пристаниште, а човекот брод''“ и „''Прво светло во куќата број 4''“ која ја напишал заедно со [[Корнелие Ковач]]. Меѓутоа ниедна од тие песни не се нашле на плочите на Корни.
==Кариера==
Топиќ има настапувано на [[Етнофест Неум]] двапати: во 1997 година со „На те мислам“ и во 2008 година со „Нема продаје“.&lt;ref&gt;[https://soundcloud.com/dado-topic-134140625/ Dado Topić ]&lt;/ref&gt;

Соработувал (пеејќи и продуцирајќи албуми) со [[Смак]].
==Тајм==
Септември 1971. година Топиќ је напушти групата Корни и во Загреб со помош на менаџерот Владимир Михаљек ја основа Тајм. Во составот на групата беа: Дадо Топиќ (вокал), [[Тихомир Поп Асановиќ]] (клавијатура), Ведран Божиќ (гитара), Марио Маврин (бас), Ратко Дивјак (тапани) и Бране Ламберт Живковиќ (клавир и флејта). Деби плочата „Time“ е објавена во 1972. година. Првиот тираж е печатен во петстотини примероци, но подоцна, поради големиот интерес е дополнително издавана.
Групата почнала добро но подоцна се растурила, па Дадо отишол во Германија каде свирел по клубови. По враќањето настапувал со [[Југословеснка поп селекција|Југословенска поп селекција]] која ја основал Поп Асановиќ. Групите Тиме и Поп селекција учествувале на Светскиот младински фестивал во [[Берлин]], во тогашна [[Источна Немачка|Источна Германија]] каде добија награда за Асановиќевата композиција „Берлин“. Свиреа и во Австрија како предгрупа на турнејата на англискиот состав на Ист оф иден, како и на БООМ 73 фестивалот и нивната песна „Кажи ми циганко што пишува на мојата дланка“ објавена е на плочата „БООМ Поп Фест 73“ (Југотон 1973.).
Како голем пријател на балканските народи, посебно на [[македонскиот]] во 1973 година ја испеа песната ''„Македонија“'' ([http://tekstovi-pesama.com/dado-topic/makedonija/15356/1/ Македонија - Дадо Топиќ]) која е меѓу 100-те најдобри поранешни југословенски рок песни.

Во 1974. година Дадо учествува на снимање на албумот „Мајко земјо“ на Тихомира Асановиќ. Подоцна настапува со Септември кој го формирале членовите на Поп селекција. Заради одбегнување на одење во војска бил во затвор каде напишал песни за албумот „Time II“ кој го снимил со Асановиќ, Дивјак и [[Драги Јелиќ]] од [[ЈУ група]].

Со Печо Петеј отсвирале четириесет и три концерти низ Англија. Подоцна Топиќ и Петеј во Југославија ја обновиле Тајм во која набрзо се приклучил англискиот клавијатурист Крис Николс.

Тајм настапи на БООМ 76 фестивалот и концертната верзија на песната „Да ли знаеш дека те сакам“ е забележена на плочата „БООМ 76“ (ПГП РТБ 1976.). Плочата „Живот во чизми со високи пети“, Топиќ ја снимил во Минхен. Снимката од нивниот настап на 6 ноември 1976. године во [[Нови Сад|новосадското]] Студио М е забележена на двојната плоча „Рандеву со музика“ (Југотон 1977.).

Кон крајот на 1977. година групата Тајм службено престанала со работа.

==После Тајм==

Топиќ и Николс пристапиле на белградската група Рибели која го сменила името во Мама ко ко. Свиреле на редовни журки во Младинскиот дом во Белград и го прателе [[Здравко Чолиќ]] на турнејата „Патувачки земјотрес“. Дадо, во дует со [[Борис Аранѓеловиќ]] пеел на сингл групата [[Смак]] „На Балканот“ [[1979]]. година.

Истата година постигнал хит со песната Флојд [[Зоран Симјановиќ]], напишана за филмот [[Национална класа]] во режија на [[Горан Марковиќ]]. Потоа на двојниот соло албум „Неоседлани“ донел нов авторски концепт. Во единаесет песни, следејќи принцип на филмско сценарио, ја обработил животната приказна на замислениот јунак Јован кој ја напуштил Југославија во желба за поудобен живот.

Следната плоча „Шепотење на перница“ е снимена во 1980. година. Со [[Слаѓана Милошевиќ]] Топиќ настапува на [[Песна за Евровизија]] со песната „''Принцеза''“ која се појавила на макси синглот. Успехот од таа соработка довел до објавување на заедничко -{CD}-- на кое се наоѓа избор на песни од кариерите на Слаѓана и Дадо.

Подоцна следуваат фестивалските години на Топиќ. На фестивалот МЕСАМ 84. ја изведувал песната на [[Сања Илиќ]] „Ќе бидеме заедно“ објавена на плочата „Парада на хитови“ (Југотон 1984.). Следната година на истата манифестација ја пеел песната на [[Срѓан Јул]] „Не можам да ја убијам љубовта“ и таа е на плочата „МЕСАМ“ (ПГП РТБ 1985.). На МЕСАМ 1988. година ја пеел песната на Корнелије Ковач „Жена од порцелан“ и таа е објавена на плочата „МЕСАМ 88&quot; (Југотон 1988.). На Загреб фест 1986. година Мира и Дадо Топиќ ја изведоа песната &quot;Zagreb by night&quot; која е исто така објавена на фестивалската плоча.&lt;ref&gt;[https://open.spotify.com/artist/4jUzKfE9z6r4n925YCUZuf/ Dado Topić ]&lt;/ref&gt;

==Од 1990-те до денес==

Топиќ се преселил во Австрија каде во 1993. година објавил мини CD ''-{Call It Love}-''. Последните години често настапува во странство.
Во 1997. година на Фестивалот на мелодии од Истра и Кварнер, на вечерта на авторски песни, добива прва награда за изведба на „Не сум знаел“. Истата година глуми и пее во рок операта „Црна кралица“, а следната учествувал на два концерти на „Губец Бег“. 1998. година заедно со Ведран Божиќ, Ратко Дивјак и со млади музичари повторно ја обновува групата Тајм, но само повремено настапуваат.

Дадо Топиќ со [[Саша Матиќ]] го подели првото место на [[будва]]нскиот фестивал [[2003]]. На [[Дора|Дора 2007.]] Топиќ со групата Драгонфлај е избран да ја претставува Хрватска на [[Песма Евровизије 2007.|Песна на Евровизијата 2007]]. која се одржа во [[Хелсинки]].[https://open.spotify.com/artist/4jUzKfE9z6r4n925YCUZuf/ Dado Topić ]&lt;/ref&gt;
==Дискографија==
*1972 - [[Време (временски албум)|Време]]
*1975 - Време II
*1976 - Живот во чизми со високи потпетици
*1979 - Неодседлан
*1980 - Шепоти на перницата
*2001 - Остров во морето на тишината
*2004 - Апсолутно сè
*2007 - Ултимативна колекција
*2009 - Живеат во Керемпух

Синглови:
* „Мојот живот“ - 1973 година.
* „Македонија“ - 1974 г.
* „Еднаш ќе го откријам човекот во мене“ - 1975 година.
* „Знаеш ли дека те сакам“ - 1975 година.
* „Тин и Тина / Како што седам вака блиску до тебе“ - 1976 година.
* „Кога јас и мојот глушец бевме боксери“ – 1976 година.
* „Додека јас и мојот глушец свириме џез“, - 1976 година.
* „Сакате нешто“ - 1976 година.
* „Чекајќи го утрото“ - 1976 година.
* „Суперѕвезда“ – 1976 година.
* „Водиља“ – 1984 година (макси сингл)
== Фестивали ==
{{div col}}
'''Фестивал ''Singing Evropa'', [[Холандија]]:'''
* „Овчар и цвет“ (како вокал [[група Корни]]), трето место и награда за најоригинална група, '69

'''Загреб:'''
* „Една жена“ (како вокал [[група Корни]]), (Вечер на забавна музика), прва награда од жирито и публиката, '70
* „Приказна за двајца“, '73
* „Загреб ноќе“ (дует со Мира Топиќ), '86

'''[[Белградска пролет]]:'''
* „Да те допрам“ (како вокал [[група Корни]]), '71

''Бам поп фестивал:''
* „Кажи ми Циганче што ми пишува на дланка“ (со групата [[Време (музичка група)|Време]], Љубљана '73
* „Знаеш ли дека те сакам“ (со групата [[Време (музичка група)|Време]], Белград '76

''''Скопје:''
* „Мојот бол е само мој“ (како вокал [[група Корни]]), '71

''Словенечка песна:''
* „Маја со бисери“, '74

„Хит парада, Белград:“
* „Еднаш ќе го откријам човекот во мене“, '75
* „Сакате нешто“, '76

'''[[Опатија фестивал|Опатија]]:'''
* „Миа“, '82

'''[[Југовизија|Југословенски избор за Евросонг]]:'''
* „Принцеза“ (дует со [[Слаѓана Милошевиќ]]), шесто место, Скопје '84
* „Љубав“, четврто место, '86

'''[[МЕСАМ]]:'''
* „Ќе бидеме заедно“, второ место, '84
* „Не можам да ја убијам љубовта“, второ место, '85
* „Последња искра“ (дует со Мира Топиќ), '86
* „Жената од порцелан“, трето место, '88

''''Сплит:''''
* „Кристина“, ’86
* „Врати се“, '97

''Задарфест:''
* „Млекарица“, ’95 година
* „Боли“, '96
* „Јас не би бил јас“, '98
* „Понеделник“ (со групата Звучни зид), 2001 г

''Осфест, Осиек:''
* „Во прегратките на мојата кралица“, '96

„Мелодија на Истра и Кварнер:“
* „Нисан знал“, прва награда на стручно жири и награда за најдобар аранжман, '97

''Етнофест, Неум:''
* „Мислам на тебе“ (дует со Јозефина Јуришиќ), '97
* „Без предавање“, 2008 година

„Мелодиите на Мостар:“
* „Фанданго“, '98

''Хрватскиот радиски фестивал, Водице:''
* „Без мене“, '99
* „Што значи збогум“ (Вечер на легендите), 2001 година
* „Не е лесно“, 2008 година

''Дора, Опатија:''
* „Што значи збогум“, 2001 година
* „Јас верувам во љубов“, победничка песна / Евровизија - „Јас верувам во љубов“ (не успеав да влезе во финалето на Евровизија), 2007 г.

'''[[Песна за Медитеранот]], Будва:'''
* „Бајка за љубовта“, победничка песна (прво место го поделил со [[Саша Матиќ]]), 2003 г.
* „Овој свет е лудница“, 2009 година
* „Кога зборовите престануваат“ (дует со [[Слаѓана Милошевиќ]]), победничка песна, 2010 г.

'''[[Сунчане скале]], Херцег Нови:'''
* „Ангели зборуваат со мојот глас“ (дует со Анита Поповиќ), победничка песна, 2010 г.
{{div col end}}
== Надворешни врски==

*[https://web.archive.org/web/20140313100803/http://dadotopic.com/ Službene stranice]
*[https://web.archive.org/web/20100212002419/http://bih-x.info/2010/02/02/premijerno-dado-topic-moj-jakove/ Dado Topić – Moj Jakove]
*[https://www.biografija.com/dado-topic/ Životopis]
*[https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=70922 Topić - utemeljitelj grupe ''Time''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210915211012/https://enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=70922 |date=2021-09-15 }}
*[https://www.jutarnji.hr/naslovnica/zasto-je-dado-49.-dobio-ime-adolf-3845913 Intervju (2007.)]
*[http://www.myspace.com/dadotopic Službena stranica]
*[https://web.archive.org/web/20150916074543/http://www.timetheband.com/ Grupa Time] 
==Наводи==
{{наводи}}

{{Нормативна контрола}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Топиќ, Дадо}}
[[Категорија:Родени во 1949 година]]
[[Категорија:Југословенски музичари]]
[[Категорија:Хрватски музичари]]
[[Категорија:Југословенски пејачи]]
[[Категорија:Хрватски пејачи]]
[[Категорија:Југословенски композитори]]
[[Категорија:Хрватски композитори]]
[[Категорија:Хрватски текстописци]]
[[Категорија:Хрватски продуценти]]
[[Категорија:Југословенски производители]]
[[Категорија:Басисти]]
[[Категорија:Гитаристи]]
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Учесници на Евровизија]]
[[Категорија:Луѓе од Нова Градишка]]</text>
      <sha1>h2dwb06b5tf9v1cx0d3927op5iebx71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци за природа</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1094785</id>
    <revision>
      <id>5570152</id>
      <parentid>3159281</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="s3rdkthaus1uq1289m4pbczgz9s1g8x" xml:space="preserve">{{Поврзанакат|Списоци за природа}}

[[Категорија:Списоци|Природа]]
[[Категорија:Природа|*]]</text>
      <sha1>s3rdkthaus1uq1289m4pbczgz9s1g8x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570153</id>
      <parentid>5570152</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="jdga8r5tukn4ip7i05j8fm68sqfrtmv" xml:space="preserve">{{Поврзанакат|Списоци за биологија}}

[[Категорија:Списоци|Природа]]
[[Категорија:Природа|*]]</text>
      <sha1>jdga8r5tukn4ip7i05j8fm68sqfrtmv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Гамбија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097323</id>
    <revision>
      <id>5569749</id>
      <parentid>5569263</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="f2rs2b75hxpuxajqfibti8jgrnflp8l" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Гамбија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Гамбија]]
[[Категорија:Демографија на Гамбија]]
[[Категорија:Гамбиско општество]]
[[Категорија:Гамбиска култура]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>f2rs2b75hxpuxajqfibti8jgrnflp8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Гвинеја-Бисао</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097357</id>
    <revision>
      <id>5569755</id>
      <parentid>5569271</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="274" sha1="0gks4s5c8b9k8oj8xic7qtoiukvtsle" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Гвинеја-Бисао]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Гвинеја-Бисао]]
[[Категорија:Демографија на Гвинеја-Бисао]]</text>
      <sha1>0gks4s5c8b9k8oj8xic7qtoiukvtsle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Танзанија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097430</id>
    <revision>
      <id>5569873</id>
      <parentid>5569380</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="7boj2boaztrq41zqtarqao8d9qr13ru" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Танзанија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Танзанија]]
[[Категорија:Демографија на Танзанија]]</text>
      <sha1>7boj2boaztrq41zqtarqao8d9qr13ru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Сомалија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097445</id>
    <revision>
      <id>5569871</id>
      <parentid>5569376</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="9p58kpnjx8ne1mllhj8eocrv3trl5jk" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Сомалија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Сомалија]]
[[Категорија:Демографија на Сомалија]]</text>
      <sha1>9p58kpnjx8ne1mllhj8eocrv3trl5jk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Маврициус</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097450</id>
    <revision>
      <id>5569858</id>
      <parentid>5569340</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="c46bcxlutv4o4s83rcpswovi0vupglw" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Маврициус]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Маврициус]]
[[Категорија:Демографија на Маврициус]]</text>
      <sha1>c46bcxlutv4o4s83rcpswovi0vupglw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Мавританија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097465</id>
    <revision>
      <id>5569857</id>
      <parentid>5569339</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="264" sha1="2vyath32x2yyfmhzowj7dnnwtfab27v" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Мавританија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Мавританија]]
[[Категорија:Демографија на Мавританија]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>2vyath32x2yyfmhzowj7dnnwtfab27v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Џибути</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097475</id>
    <revision>
      <id>5569878</id>
      <parentid>5569399</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="llz0r2xm0fj6vbokbo082pd2qb0mp5x" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Џибути]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Џибути]]
[[Категорија:Демографија на Џибути]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>llz0r2xm0fj6vbokbo082pd2qb0mp5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Нигерија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097501</id>
    <revision>
      <id>5569866</id>
      <parentid>5569356</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="g7nzh63omjqj9j6piaoyuz6i2wbah1l" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Нигерија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Нигерија]]
[[Категорија:Демографија на Нигерија]]</text>
      <sha1>g7nzh63omjqj9j6piaoyuz6i2wbah1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Нигер</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1097507</id>
    <revision>
      <id>5569865</id>
      <parentid>5569355</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="g8rjg6r4cffwe33vaf56ocwj6ad9nnz" xml:space="preserve">{{Катпов}}
[[Категорија:Религијата по земја|Нигер]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Нигер]]
[[Категорија:Демографија на Нигер]]</text>
      <sha1>g8rjg6r4cffwe33vaf56ocwj6ad9nnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црвоточни (класа)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1102605</id>
    <revision>
      <id>5570329</id>
      <parentid>5462603</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6071" sha1="jk8n3dh8o6h3xyr4xs57mw7whddo9ge" xml:space="preserve">'''Црвоточни''' ([[науч.]] ''Lycopodiopsida'') е класа на [[Зелјесто растение|тревни]] васкуларни растенија познати како '''ликоподи''', '''ликофити''' или други термини вклучувајќи ја и компонентата '''лико-''' . Членовите на класот се нарекуваат и клупски '''мовци''', '''шилести мовци''', шилести '''мовци''' и '''мовчиња'''. Тие имаат дихотомно разгранети стебла кои носат едноставни лисја наречени микрофили и се размножуваат со помош на [[Спора|спори]] кои се носат во [[спорангија]] на страните на стеблата во основата на листовите. Иако живите видови се мали, за време на [[Карбон|јаглеродот]], изумрените форми слични на дрвја формираа огромни шуми кои доминираа во пејзажот и придонесоа за наоѓалишта на [[јаглен]].

Номенклатурата и класификацијата на растенијата со микрофили значително се разликуваат меѓу авторите. Консензусната класификација за постоечките (живи) видови беше произведена во 2016 година од страна на Pteridophyte Phylogeny Group (PPG).&amp;nbsp;I), што ги става сите во класата Lycopodiopsida, која ги вклучува класите '''Isoetopsida''' и '''Selaginelopsida''' што се користат во други системи. Алтернативните системи за класификација користеле рангирања од поделба (филум) до подкласа. Во ППГI систем, класата е поделена на три реда, Lycopodiales, Isoetales и Selaginellales.

== Одлики ==
Клуб-мововите (Lycopodiales) се хомоспорни, но родовите ''Selaginella'' и ''Isoetes'' се хетероспорни, со женски спори поголеми од машките, а гаметофитите се формираат целосно во ѕидовите на спорите. Неколку видови на ''селагинела'' како што е ''С. апода'' и ''С. rupestris'' се исто така [[Живородност|живородени]]; гаметофитот се развива на мајчиното растение и само кога примарното ластарче и коренот на спорофит се развиени доволно за независност, новото растение се паѓа на земја.  Гаметофитите од клупски мов се микохетеротрофни и долговечни, кои престојуваат под земја неколку години пред да излезат од земјата и да напредуваат во фазата на спорофити.

=== Класификација ===
Рангот и името што се користат за таксонот што ги содржи постојните ликофити (и нивните најблиски изумрени роднини) варираат во голема мера. Системите можат да користат таксони по ранг пониско од највисокото дадено во табелата со ист огранок; на пример, систем кој користи Lycopodiophyta како највисоко рангиран таксон може да ги смести сите свои членови во една подкласа.

Некои системи користат повисок ранг за пошироко дефиниран таксон на ликофити кој вклучува некои изумрени групи подалеку поврзани со постоечките ликофити, како што се [[Zosterophyll|зостерофилите]]. На пример, Kenrick &amp; Crane (1997) ја користат поддивизијата Lycophytina за оваа намена, при што сите постоечки ликофити спаѓаат во класата Lycopsida.  Други извори ги исклучуваат зостерофилите од кој било „ликофитен“ таксон.

Во класификацијата на групата Pteridophyte Phylogeny Group од 2016 година (PPG I), трите редови се сместени во една класа, Lycopodiopsida, која ги содржи сите постоечки ликофитни видови. Постарите системи користеле или три класи, по една за секој ред, или две класи, препознавајќи ја поблиската врска помеѓу Isoetales и Selaginellales. Во овие случаи, потребен е повисок рангиран таксон за да ги содржи класит.
[[Податотека:Lepidodendron.png|мини|Уметнички впечаток за ''лепидодендрон'']]
[[Податотека:LepidodendronOhio.jpg|мини| Надворешен впечаток на ''лепидодендрон'' од горниот карбонифер од [[Охајо]]]]
[[Податотека:Lycopod_axis.jpg|мини| Оска (гранка) од ''Archaeosigillaria'' или сроден ликопод од средниот [[девон (период)|девон]] од [[Висконсин]]]]

[[Категорија:Црвоточни растенија]]</text>
      <sha1>jk8n3dh8o6h3xyr4xs57mw7whddo9ge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Зокум</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1108366</id>
    <revision>
      <id>5569929</id>
      <parentid>5564122</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5569929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9394" sha1="ia4ci6cts4e89hekb0whiqui5j7lcrs" xml:space="preserve">{{taxobox
|image = Nerium oleander flowers leaves.jpg
|image_caption = Зокум со [[цвет]]ови
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio = [[Скриеносеменици]]
|unranked_classis = [[Евдикоти]]
|unranked_ordo = [[Астериди]]
|ordo = [[Линцуровидни]]
|familia = [[Apocynaceae]]
|subfamilia = [[Apocynoideae]]
|tribus = [[Wrightieae]]
|genus = [[Nerium]]
|genus_authority = [[Карл Линеј|Л.]]
|species = '''''N. oleander'''''
|binomial = ''Nerium oleander''
|binomial_authority = Л.
| synonyms =Повеќе, види [[#Синоними|текст]]
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135196
|title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium oleander''
|accessdate=2 јуни 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135164
|title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium''
|accessdate=2 јуни 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}

'''Зокумот''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: '''''Nerium oleander''''') ― [[Вид (биологија)|вид]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Apocynaceae]], и единствен вид од [[Род (биологија)|родот]] [[Nerium]]. Зокумот е трајно зелено растение, дрво или грмушка, со височина од 2–6 m. Листовите на растението се ланцентни, а по работ се неназабени. Цветовите се терминално поставени, во мали штитовидни групации, со бела, розова или црвена боја. Растението е распространето во земјите околу [[Средоземното Море]].

==Опис==
[[Податотека:48. Влакна на лист од олеандер (Nerium oleander).ogg|мини|220п|лево|Влакна на лист од зокум под [[микроскоп]].]]
Зокумот расте до 2-6 метри во висина, со исправени стебла кои прскаат нанадвор додека созреваат; стеблата од прва година имаат глаукозен цут, додека зрелите стебла имаат сивкаста кора. Листовите се во парови или кривини по три, дебели и кожести, темнозелени, тесни ланцетни, долги 5–21 цм и широки 1–3,5 цм, и со цела маргина исполнета со мала мрежа за вентилација типична за [[евдикоти]]те. Листовите се светло зелени и многу сјајни кога се млади, созревајќи до темно [[зелена боја]].

Цветовите растат во групи на крајот од секоја [[гранка]]; тие се бели, розови до црвени,&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Жолтиот зокум е  ''[[Thevetia peruviana]]''&lt;/ref&gt; со дијаметар од 2,5–5 цм, со длабоки пет лобни ресни короли околу средишната королна цевка. Тие се често, но не секогаш, со сладок мирис.&lt;ref group=Note&gt;Во минатото, миризливите растенија понекогаш се третираа како посебен вид ''N. odorum'', но карактерот не е постојан и повеќе не се смета како посебен таксон.&lt;/ref&gt; Овошјето е долг тесен пар фоликули долги 5-23 цм, кои се расцепуваат во зрелоста за да се ослободат бројни перни семиња.

==Таксономија==
''Nerium oleander'' е единствениот [[Вид (биологија)|вид]] во моментов класифициран во родот ''Nerium''. Припаѓа на (и го дава своето име на) малото племе Nerieae од [[потсемејство]]то [[Apocynoideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Apocynaceae]]. Така, најблиските [[Род (биологија)|родови]] се подеднакво украсните (и подеднакво отровни) Adenium G.Don и Strophanthus DC. - и двете содржат (како зокумот) моќни [[Срцев гликозид|срцеви гликозиди]] кои доведле до нивна употреба како [[отров]]и за [[Стрела|стрели]] во [[Африка]].&lt;ref name=&quot;Gurib-Fakim&quot;&gt;{{cite book |last=Schmelzer |first=G.H. |url=https://books.google.com/books?id=7FJqgQ3_tnUC |title=Medicinal Plants |author2=A. Gurib-Fakim |publisher=Plant Resources of Tropical Africa |year=2008 |isbn=978-90-5782-204-9 |pages=43–49}}&lt;/ref&gt; Трите преостанати родови ''[[Alafia]]'' (Thouars), ''[[Farquharia]]'' ([[Отон Штапф (ботаничар)|Штапф]]) и ''[[Isonema]]'' ([[Роберт Браун (ботаничар, роден 1773 година)|Браун]]) се помалку познати во одгледувањето.

===Синоними===
Растението е опишано под широк спектар на имиња кои денес се сметаат за негови синоними:&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium oleander'' |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135196 |access-date=7 ноември 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium'' |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135164 |access-date=7 ноември 2022}}&lt;/ref&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
*''Oleander'' &lt;small&gt;Medik.&lt;/small&gt;
*''Nerion'' &lt;small&gt;Tourn. ex St.-Lag.&lt;/small&gt;
*''Nerion oleandrum'' &lt;small&gt;St.-Lag.&lt;/small&gt;
*''Nerium carneum'' &lt;small&gt;Dum.Cours.&lt;/small&gt;
*''Nerium flavescens'' &lt;small&gt;Spin&lt;/small&gt;
*''Nerium floridum'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Nerium grandiflorum'' &lt;small&gt;Desf.&lt;/small&gt;
*''Nerium indicum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Nerium japonicum'' &lt;small&gt;Gentil&lt;/small&gt;
*''Nerium kotschyi'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''Nerium latifolium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Nerium lauriforme'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''Nerium luteum'' &lt;small&gt;Nois. ex Steud.&lt;/small&gt;
*''Nerium madonii'' &lt;small&gt;M.Vincent&lt;/small&gt;
*''Nerium mascatense'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
*''Nerium odoratissimum'' &lt;small&gt;Wender.&lt;/small&gt;
*''Nerium odoratum'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''Nerium odorum'' &lt;small&gt;Aiton&lt;/small&gt;
*''Nerium splendens'' &lt;small&gt;Paxton&lt;/small&gt;
*''Nerium thyrsiflorum'' &lt;small&gt;Paxton&lt;/small&gt;
*''Nerium verecundum'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Oleander indica'' &lt;small&gt;(Mill.) Medik.&lt;/small&gt;
*''Oleander vulgaris'' &lt;small&gt;Medik.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

==Gallery==
&lt;gallery&gt;
Nerium oleander peach.jpg|Праскаста боја
Nerium Oleander (yellow, unusual--may be Sue Hawley Oakes).jpg|Невообичаена жолтоцветна врста. Одгледуван примерок, Галвистон, [[Тексас]]
Original Oleander Planting in Galveston.jpg|Првиот засаден зокум во Галвистон, Тексас (1841 година)
Nerium Oleander(Red).jpg|Црвен цвет
Oleander Capsule Opens.jpg|Фоликула ширејќи семиња
Nerium oleander pink.jpg|Розови цветови и лисја
Nerium oleander Ouarzazate wild1.jpg|Мала грмушка
RoscheiderhofHerbst2018H3a.jpg|Мало дрво
Flowers of Nerium oleander in West Bengal, India.jpg|Цветови на Nerium oleander во [[Западен Бенгал]], [[Индија]].
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Nerium oleander'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина - Скопје]]
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Nerium oleander'' во Ботаничката градина - Скопје
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Nerium oleander'' во Ботаничката градина - Скопје
&lt;/gallery&gt;

==Поврзано==
* [[Список на неефективни третмани против рак]]
* [[Список на растенија отровни на потсемејството коњи]]
* [[Список на отровни растенија]]
* [[Планински ксерички шуми во Тибести-Увејнат]]
* [[Cascabela thevetia|Жолт олеандер]]

== Белешки ==
{{Reflist|group=Note}}

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Отровни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Украсни дрва]]</text>
      <sha1>ia4ci6cts4e89hekb0whiqui5j7lcrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569930</id>
      <parentid>5569929</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>авторските кратенки на ботаничарите се на латиница</comment>
      <origin>5569930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9312" sha1="lj7pjbtcgm092nwgqqurkpxk9si2ygp" xml:space="preserve">{{taxobox
|image = Nerium oleander flowers leaves.jpg
|image_caption = Зокум со [[цвет]]ови
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio = [[Скриеносеменици]]
|unranked_classis = [[Евдикоти]]
|unranked_ordo = [[Астериди]]
|ordo = [[Линцуровидни]]
|familia = [[Apocynaceae]]
|subfamilia = [[Apocynoideae]]
|tribus = [[Wrightieae]]
|genus = [[Nerium]]
|genus_authority = [[Карл Линеј|Л.]]
|species = '''''N. oleander'''''
|binomial = ''Nerium oleander''
|binomial_authority = Л.
| synonyms =Повеќе, види [[#Синоними|текст]]
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135196
|title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium oleander''
|accessdate=2 јуни 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135164
|title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium''
|accessdate=2 јуни 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}

'''Зокумот''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: '''''Nerium oleander''''') ― [[Вид (биологија)|вид]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Apocynaceae]], и единствен вид од [[Род (биологија)|родот]] [[Nerium]]. Зокумот е трајно зелено растение, дрво или грмушка, со височина од 2–6 m. Листовите на растението се ланцентни, а по работ се неназабени. Цветовите се терминално поставени, во мали штитовидни групации, со бела, розова или црвена боја. Растението е распространето во земјите околу [[Средоземното Море]].

==Опис==
[[Податотека:48. Влакна на лист од олеандер (Nerium oleander).ogg|мини|220п|лево|Влакна на лист од зокум под [[микроскоп]].]]
Зокумот расте до 2-6 метри во висина, со исправени стебла кои прскаат нанадвор додека созреваат; стеблата од прва година имаат глаукозен цут, додека зрелите стебла имаат сивкаста кора. Листовите се во парови или кривини по три, дебели и кожести, темнозелени, тесни ланцетни, долги 5–21 цм и широки 1–3,5 цм, и со цела маргина исполнета со мала мрежа за вентилација типична за [[евдикоти]]те. Листовите се светло зелени и многу сјајни кога се млади, созревајќи до темно [[зелена боја]].

Цветовите растат во групи на крајот од секоја [[гранка]]; тие се бели, розови до црвени,&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Жолтиот зокум е  ''[[Thevetia peruviana]]''&lt;/ref&gt; со дијаметар од 2,5–5 цм, со длабоки пет лобни ресни короли околу средишната королна цевка. Тие се често, но не секогаш, со сладок мирис.&lt;ref group=Note&gt;Во минатото, миризливите растенија понекогаш се третираа како посебен вид ''N. odorum'', но карактерот не е постојан и повеќе не се смета како посебен таксон.&lt;/ref&gt; Овошјето е долг тесен пар фоликули долги 5-23 цм, кои се расцепуваат во зрелоста за да се ослободат бројни перни семиња.

==Таксономија==
''Nerium oleander'' е единствениот [[Вид (биологија)|вид]] во моментов класифициран во родот ''Nerium''. Припаѓа на (и го дава своето име на) малото племе Nerieae од [[потсемејство]]то [[Apocynoideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Apocynaceae]]. Така, најблиските [[Род (биологија)|родови]] се подеднакво украсните (и подеднакво отровни) Adenium G.Don и Strophanthus DC. - и двете содржат (како зокумот) моќни [[Срцев гликозид|срцеви гликозиди]] кои доведле до нивна употреба како [[отров]]и за [[Стрела|стрели]] во [[Африка]].&lt;ref name=&quot;Gurib-Fakim&quot;&gt;{{cite book |last=Schmelzer |first=G.H. |url=https://books.google.com/books?id=7FJqgQ3_tnUC |title=Medicinal Plants |author2=A. Gurib-Fakim |publisher=Plant Resources of Tropical Africa |year=2008 |isbn=978-90-5782-204-9 |pages=43–49}}&lt;/ref&gt; Трите преостанати родови ''[[Alafia]]'' &lt;small&gt;[[Thouars]]&lt;/small&gt;, ''[[Farquharia]]'' &lt;small&gt;[[Stapf]]&lt;/small&gt; and ''[[Isonema]]'' &lt;small&gt;[[R.Br.]]&lt;/small&gt; се помалку познати во одгледувањето.

===Синоними===
Растението е опишано под широк спектар на имиња кои денес се сметаат за негови синоними:&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium oleander'' |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135196 |access-date=7 ноември 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium'' |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135164 |access-date=7 ноември 2022}}&lt;/ref&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
*''Oleander'' &lt;small&gt;Medik.&lt;/small&gt;
*''Nerion'' &lt;small&gt;Tourn. ex St.-Lag.&lt;/small&gt;
*''Nerion oleandrum'' &lt;small&gt;St.-Lag.&lt;/small&gt;
*''Nerium carneum'' &lt;small&gt;Dum.Cours.&lt;/small&gt;
*''Nerium flavescens'' &lt;small&gt;Spin&lt;/small&gt;
*''Nerium floridum'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Nerium grandiflorum'' &lt;small&gt;Desf.&lt;/small&gt;
*''Nerium indicum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Nerium japonicum'' &lt;small&gt;Gentil&lt;/small&gt;
*''Nerium kotschyi'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''Nerium latifolium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Nerium lauriforme'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''Nerium luteum'' &lt;small&gt;Nois. ex Steud.&lt;/small&gt;
*''Nerium madonii'' &lt;small&gt;M.Vincent&lt;/small&gt;
*''Nerium mascatense'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
*''Nerium odoratissimum'' &lt;small&gt;Wender.&lt;/small&gt;
*''Nerium odoratum'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''Nerium odorum'' &lt;small&gt;Aiton&lt;/small&gt;
*''Nerium splendens'' &lt;small&gt;Paxton&lt;/small&gt;
*''Nerium thyrsiflorum'' &lt;small&gt;Paxton&lt;/small&gt;
*''Nerium verecundum'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Oleander indica'' &lt;small&gt;(Mill.) Medik.&lt;/small&gt;
*''Oleander vulgaris'' &lt;small&gt;Medik.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

==Gallery==
&lt;gallery&gt;
Nerium oleander peach.jpg|Праскаста боја
Nerium Oleander (yellow, unusual--may be Sue Hawley Oakes).jpg|Невообичаена жолтоцветна врста. Одгледуван примерок, Галвистон, [[Тексас]]
Original Oleander Planting in Galveston.jpg|Првиот засаден зокум во Галвистон, Тексас (1841 година)
Nerium Oleander(Red).jpg|Црвен цвет
Oleander Capsule Opens.jpg|Фоликула ширејќи семиња
Nerium oleander pink.jpg|Розови цветови и лисја
Nerium oleander Ouarzazate wild1.jpg|Мала грмушка
RoscheiderhofHerbst2018H3a.jpg|Мало дрво
Flowers of Nerium oleander in West Bengal, India.jpg|Цветови на Nerium oleander во [[Западен Бенгал]], [[Индија]].
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Nerium oleander'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина - Скопје]]
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Nerium oleander'' во Ботаничката градина - Скопје
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Nerium oleander'' во Ботаничката градина - Скопје
&lt;/gallery&gt;

==Поврзано==
* [[Список на неефективни третмани против рак]]
* [[Список на растенија отровни на потсемејството коњи]]
* [[Список на отровни растенија]]
* [[Планински ксерички шуми во Тибести-Увејнат]]
* [[Cascabela thevetia|Жолт олеандер]]

== Белешки ==
{{Reflist|group=Note}}

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Отровни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Украсни дрва]]</text>
      <sha1>lj7pjbtcgm092nwgqqurkpxk9si2ygp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569931</id>
      <parentid>5569930</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5569931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9290" sha1="pap4wgig4imwdjlrev4opnnr2kptqfj" xml:space="preserve">{{taxobox
|image = Nerium oleander flowers leaves.jpg
|image_caption = Зокум со [[цвет]]ови
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio = [[Скриеносеменици]]
|unranked_classis = [[Евдикоти]]
|unranked_ordo = [[Астериди]]
|ordo = [[Линцуровидни]]
|familia = [[Apocynaceae]]
|subfamilia = [[Apocynoideae]]
|tribus = [[Wrightieae]]
|genus = [[Nerium]]
|genus_authority = [[L.]]
|species = '''''N. oleander'''''
|binomial = ''Nerium oleander''
|binomial_authority = L.
| synonyms =Повеќе, види [[#Синоними|текст]]
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135196
|title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium oleander''
|accessdate=2 јуни 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135164
|title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium''
|accessdate=2 јуни 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}

'''Зокумот''' ([[Биномна номенклатура|научно]]: '''''Nerium oleander''''') ― [[Вид (биологија)|вид]] [[растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Apocynaceae]], и единствен вид од [[Род (биологија)|родот]] [[Nerium]]. Зокумот е трајно зелено растение, дрво или грмушка, со височина од 2–6 m. Листовите на растението се ланцентни, а по работ се неназабени. Цветовите се терминално поставени, во мали штитовидни групации, со бела, розова или црвена боја. Растението е распространето во земјите околу [[Средоземното Море]].

==Опис==
[[Податотека:48. Влакна на лист од олеандер (Nerium oleander).ogg|мини|220п|лево|Влакна на лист од зокум под [[микроскоп]].]]
Зокумот расте до 2-6 метри во висина, со исправени стебла кои прскаат нанадвор додека созреваат; стеблата од прва година имаат глаукозен цут, додека зрелите стебла имаат сивкаста кора. Листовите се во парови или кривини по три, дебели и кожести, темнозелени, тесни ланцетни, долги 5–21 цм и широки 1–3,5 цм, и со цела маргина исполнета со мала мрежа за вентилација типична за [[евдикоти]]те. Листовите се светло зелени и многу сјајни кога се млади, созревајќи до темно [[зелена боја]].

Цветовите растат во групи на крајот од секоја [[гранка]]; тие се бели, розови до црвени,&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Жолтиот зокум е  ''[[Thevetia peruviana]]''&lt;/ref&gt; со дијаметар од 2,5–5 цм, со длабоки пет лобни ресни короли околу средишната королна цевка. Тие се често, но не секогаш, со сладок мирис.&lt;ref group=Note&gt;Во минатото, миризливите растенија понекогаш се третираа како посебен вид ''N. odorum'', но карактерот не е постојан и повеќе не се смета како посебен таксон.&lt;/ref&gt; Овошјето е долг тесен пар фоликули долги 5-23 цм, кои се расцепуваат во зрелоста за да се ослободат бројни перни семиња.

==Таксономија==
''Nerium oleander'' е единствениот [[Вид (биологија)|вид]] во моментов класифициран во родот ''Nerium''. Припаѓа на (и го дава своето име на) малото племе Nerieae од [[потсемејство]]то [[Apocynoideae]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Apocynaceae]]. Така, најблиските [[Род (биологија)|родови]] се подеднакво украсните (и подеднакво отровни) Adenium G.Don и Strophanthus DC. - и двете содржат (како зокумот) моќни [[Срцев гликозид|срцеви гликозиди]] кои доведле до нивна употреба како [[отров]]и за [[Стрела|стрели]] во [[Африка]].&lt;ref name=&quot;Gurib-Fakim&quot;&gt;{{cite book |last=Schmelzer |first=G.H. |url=https://books.google.com/books?id=7FJqgQ3_tnUC |title=Medicinal Plants |author2=A. Gurib-Fakim |publisher=Plant Resources of Tropical Africa |year=2008 |isbn=978-90-5782-204-9 |pages=43–49}}&lt;/ref&gt; Трите преостанати родови ''[[Alafia]]'' &lt;small&gt;[[Thouars]]&lt;/small&gt;, ''[[Farquharia]]'' &lt;small&gt;[[Stapf]]&lt;/small&gt; and ''[[Isonema]]'' &lt;small&gt;[[R.Br.]]&lt;/small&gt; се помалку познати во одгледувањето.

===Синоними===
Растението е опишано под широк спектар на имиња кои денес се сметаат за негови синоними:&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium oleander'' |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135196 |access-date=7 ноември 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=World Checklist of Selected Plant Families, entry for ''Nerium'' |url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=135164 |access-date=7 ноември 2022}}&lt;/ref&gt;

{{div col|colwidth=20em}}
*''Oleander'' &lt;small&gt;Medik.&lt;/small&gt;
*''Nerion'' &lt;small&gt;Tourn. ex St.-Lag.&lt;/small&gt;
*''Nerion oleandrum'' &lt;small&gt;St.-Lag.&lt;/small&gt;
*''Nerium carneum'' &lt;small&gt;Dum.Cours.&lt;/small&gt;
*''Nerium flavescens'' &lt;small&gt;Spin&lt;/small&gt;
*''Nerium floridum'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Nerium grandiflorum'' &lt;small&gt;Desf.&lt;/small&gt;
*''Nerium indicum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Nerium japonicum'' &lt;small&gt;Gentil&lt;/small&gt;
*''Nerium kotschyi'' &lt;small&gt;Boiss.&lt;/small&gt;
*''Nerium latifolium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Nerium lauriforme'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''Nerium luteum'' &lt;small&gt;Nois. ex Steud.&lt;/small&gt;
*''Nerium madonii'' &lt;small&gt;M.Vincent&lt;/small&gt;
*''Nerium mascatense'' &lt;small&gt;A.DC.&lt;/small&gt;
*''Nerium odoratissimum'' &lt;small&gt;Wender.&lt;/small&gt;
*''Nerium odoratum'' &lt;small&gt;Lam.&lt;/small&gt;
*''Nerium odorum'' &lt;small&gt;Aiton&lt;/small&gt;
*''Nerium splendens'' &lt;small&gt;Paxton&lt;/small&gt;
*''Nerium thyrsiflorum'' &lt;small&gt;Paxton&lt;/small&gt;
*''Nerium verecundum'' &lt;small&gt;Salisb.&lt;/small&gt;
*''Oleander indica'' &lt;small&gt;(Mill.) Medik.&lt;/small&gt;
*''Oleander vulgaris'' &lt;small&gt;Medik.&lt;/small&gt;
{{div col end}}

==Gallery==
&lt;gallery&gt;
Nerium oleander peach.jpg|Праскаста боја
Nerium Oleander (yellow, unusual--may be Sue Hawley Oakes).jpg|Невообичаена жолтоцветна врста. Одгледуван примерок, Галвистон, [[Тексас]]
Original Oleander Planting in Galveston.jpg|Првиот засаден зокум во Галвистон, Тексас (1841 година)
Nerium Oleander(Red).jpg|Црвен цвет
Oleander Capsule Opens.jpg|Фоликула ширејќи семиња
Nerium oleander pink.jpg|Розови цветови и лисја
Nerium oleander Ouarzazate wild1.jpg|Мала грмушка
RoscheiderhofHerbst2018H3a.jpg|Мало дрво
Flowers of Nerium oleander in West Bengal, India.jpg|Цветови на Nerium oleander во [[Западен Бенгал]], [[Индија]].
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (1).jpg|''Nerium oleander'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина - Скопје]]
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Nerium oleander'' во Ботаничката градина - Скопје
Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|''Nerium oleander'' во Ботаничката градина - Скопје
&lt;/gallery&gt;

==Поврзано==
* [[Список на неефективни третмани против рак]]
* [[Список на растенија отровни на потсемејството коњи]]
* [[Список на отровни растенија]]
* [[Планински ксерички шуми во Тибести-Увејнат]]
* [[Cascabela thevetia|Жолт олеандер]]

== Белешки ==
{{Reflist|group=Note}}

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Отровни растенија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Украсни дрва]]</text>
      <sha1>pap4wgig4imwdjlrev4opnnr2kptqfj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Пелин</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1110091</id>
    <revision>
      <id>5570203</id>
      <parentid>3243266</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:09:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="98" sha1="iq13msd6c3n750s6abdunf77as35rdf" xml:space="preserve">{{Катпов|Пелин (род)}}
{{рв|Artemisia}}

[[Категорија:Вртипопи]]</text>
      <sha1>iq13msd6c3n750s6abdunf77as35rdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Обичен пелин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1110167</id>
    <revision>
      <id>5570186</id>
      <parentid>5563835</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:57:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11490" sha1="h9d8ahb78u5aicdw0aq4wy3fr1dcbh6" xml:space="preserve">{{taxobox
|image=Artemisia absinthium P1210748.jpg
|image_caption=Пелин
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio=[[Скриеносеменици]]
|ordo=[[Ѕвездовидни]]
|familia=[[Главоцветни]]
|genus=[[Пелин (род)|Пелин]]
|species='''Бел пелин'''
|binomial=''Artemisia absinthium''|binomial_authority=[[Карл Линеј|L.]]&lt;ref name=&quot;Linn1753&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Linnaeus|first=Carolus|authorlink=Карл Линеј|year=1753|title=Species plantarum:exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas...|publisher=Holmiae (Laurentii Salvii)|volume=2|page=848|url=http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|accessdate=2008-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081004011723/http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|archivedate=2008-10-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|synonyms =
* ''Absinthium bipedale'' Gilib. nom. inval.
* ''Absinthium majus'' Geoffr.&lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;/&gt;
* ''Absinthium majus'' Garsault nom. inval.
* ''Absinthium officinale'' Lam.&lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;/&gt;
* ''Absinthium officinale'' Brot.
* ''Absinthium vulgare'' (L.) Lam.
* ''Artemisia absinthia'' St.-Lag.
* ''Artemisia arborescens'' var. ''cupaniana'' Chiov.
* ''Artemisia arborescens'' f. ''rehan'' (Chiov.) Chiov.
* ''Artemisia baldaccii'' Degen
* ''Artemisia doonense'' Royle
* ''Artemisia inodora'' Mill.
* ''Artemisia kulbadica'' Boiss. &amp; Buhse
* ''Artemisia pendula'' Salisb.
* ''Artemisia rehan'' Chiov.
* ''Artemisia rhaetica'' Brügger
|synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;&gt;{{Наведена книга|author=Christian Rätsch|title=The Encyclopedia of Psychoactive Plants: Ethnopharmacology and Its Applications|url=http://books.google.com/books?id=EnOqQgAACAAJ|accessdate=27 April 2013|date=25 April 2005|publisher=Inner Traditions/Bear|page=69|isbn=978-0-89281-978-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-95372|title=The Plant List: A Working List of all Plant Species}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Обичен пелин''', '''питом пелин''' или '''бел пелин'''; {{науч|Artemisia absinthium}}) — {{био|вид}} [[растение]] од {{био|род}}от [[пелин (род)|пелин]] (''Artemisia'') кое природно вирее во [[умерена клима|умерените]] краишта на [[Евроазија]] и [[Северна Африка]]. Се одгледува како [[украсно растение]], но и како главна состојка во пијалаци како [[пелинковец]]от и [[апсинт]]от.

==Опис==
Ова е [[зелјесто растение|билно]], [[повеќегодишно растение]] со влакнести корења. Стеблата се прави и достигнуваат висина од 0,8–1,2 метри (пореко 1,5&amp;nbsp;м и повеќе) и се зажлебени, разгранети и сребренозелени по боја. [[Лист]]овите се распоредени во вител, зеленкасто сиви на лицето и бели на опачината, прекриени со свиленести сребрестобели [[трихоми]] (влакненца) и имаат ситни маслодајни жлездички. Листовите при основата се долги до 25&amp;nbsp;см и двојноперјести до тројноперјести со долги лисни дршки, оние погоре се пократки (5–10&amp;nbsp;см), помалку разделени и со куси дршки. Листовите најгоре можат да бидат и прости и бездршни. [[Цвет]]вите се бледожолти, цевчести и насобрани во наведнати [[соцветие|главички]] (капитули), кои пак се набрани во листнати разгранети [[метличка (ботаника)|метлички]]. Растението цвета од почетокот на летото до почетокот на есента. pollination се одвива по ветерот. [[Плод]]овите се мали [[семче|семчиња]]. Се распространуваат со самата Земјина тежа.

Пелинот природно расте на дива сува почва, особено на крапести падини и по рабовите на врвиците и полињата.

==Токсичност==
Пелинот ја содржи [[психоактивна супстанција|психоактивна]] [[тујон]] која може да предизвика падавичарење, [[конвулзија|грчеви]] и [[Акутна бубрежна инсуфициенција (АБИ)|оштетување на бубрезите]] ако се конзумира во големи количини.&lt;ref name=&quot;acs&quot;&gt;[http://pubs.acs.org/cen/email/html/cen_86_i18_8618sci2.html Absinthe Myths Finally Laid To Rest]&lt;/ref&gt;

==Одгледување==
[[Податотека:Artemisia absinthium 0002.JPG|мини|десно|Соцветија на пелин]]
Растението лесно се огледува на сува [[почва]]. Треба да се сади на места целосно изложени на сонце, во плодна, среднотешка почва. Претпочита почвата да биде богата со [[азот]]. Може да се размножува од дозреани отсечоци на пролет или есен во умерени подрачја, или од семиња во расаднци, кои ги дава во изобилство. Видот е одомаќинет во некои неавтохтони подрачја, вклучувајќи ја Северна Америка и долината на Кашмир во Индија.&lt;ref name=&quot;Shafi et al., 2012&quot;&gt;Shafi et al., 2012&lt;/ref&gt;

==Употреба==

Пелинот е најпознат како сотојка на народниот пијалак [[пелинковец]] и [[апсинт]]от, но се користи и како додаток и во други алкохолни пијалаци и [[вино|вина]] како [[битер]] и [[вермут]]. Од него се прави и чај што се смета за лековит. Во средниот век се додавал како зачин во [[медовина]].&lt;ref name=&quot;Grieves, M. 1931&quot;&gt;{{нмс|author=Grieves, M.|year=1931|title=Wormwood, Common|work=[http://botanical.com/botanical/mgmh/mgmh.html Botanical.com – A Modern Herbal]|url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|accessdate=2010-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528081112/http://botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|archivedate=2010-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Во традицијата и книжевноста==
Ова растение традиционално се користи како поттикнувач на апетитот и олеснувач на варењето.&lt;ref&gt;{{нмс |url=http://www.emea.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_Community_herbal_monograph/2009/12/WC500017797.pdf |title=Community Herbal Monograph on ''Artemisia absinthium'' L., Herba|author = Committee on Herbal Medicinal Products|year=2009 |work= |publisher=European Medicines Agency |accessdate=2 јуни 2013}}&lt;/ref&gt; Меѓутоа, истото е носител и на негативна симболика, како поим за горчина и јад. Ова го среќаваме во [[Кочо Рацин|Рациновата]] песна „[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Копачите]]“, каде авторот вели дека земјата „''со страдна душа чека''“ на силните удари на копачите „''по троскот, пелин, трат''“.&lt;ref&gt;„[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Бели Мугри: Копачите]]“ од К. Рацин на [[Викиизвор]]&lt;/ref&gt;

=== Како духовно наследство ===
Според Национална класификација на културното наследство на Македонија, верувањето во пелинот како света и лековита билка  се смета за категорија на [[Национална класификација на културното наследство/Духовно|духовно наследство]] на земјата.&lt;ref&gt;[[Национална класификација на културното наследство/Духовно#3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки|Национална класификација на културното наследство: Духовно: 3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки]]&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Див пелин]]
* [[Пелинковец]]
* [[Апсинт]]
* [[Пелинце]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рв|Artemisia absinthium}}
{{викивидови|Artemisia absinthium|Пелин}}
* {{EOL|469712}}

=== Македонски ===
* {{наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|title=Пелин — лошата билка од народните песни е всушност многу здрава!|accessdate=2014-07-05|archive-date=2014-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829052105/http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|url-status=dead}}
* {{наведена мрежна страница|url=http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&amp;id=1|title=Апсинт — Историјат на пијалаци|3=Kokteli.mk|accessdate=2014-07-05|archive-date=2011-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316201008/http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&amp;id=1|url-status=dead}}
* {{наведена мрежна страница|url=http://kukuriku.mk/apsint-zelenata-muza-na-boemite-do-neodamna-zabranetiot-pijalok/|title=Апсинт — Зелената муза на боемите, до неодамна забранетиот пијалак, сега и во “Ќелавата пејачка“ | Кукурику}}

=== Странски ===
*[http://www.oxygenee.com Виртуелен музеј на апсинтот] {{en}}
*[http://www.erowid.org/plants/wormwood/ Поодготвување на пелин] — Erowid {{en}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Јадливи растенија]]</text>
      <sha1>h9d8ahb78u5aicdw0aq4wy3fr1dcbh6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570188</id>
      <parentid>5570186</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11637" sha1="7ntai1793cgdr59dzxu69o99mhsqa2e" xml:space="preserve">{{taxobox
|name= Обичен пелин
|image=Artemisia absinthium P1210748.jpg
|image_caption=Обичен пелин
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio=[[Скриеносеменици]]
|ordo=[[Ѕвездовидни]]
|familia=[[Главоцветни]]
|genus=[[Пелин (род)|Пелин]]
|species='''Бел пелин'''
|binomial=''Artemisia absinthium''|binomial_authority=[[Карл Линеј|L.]]&lt;ref name=&quot;Linn1753&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Linnaeus|first=Carolus|authorlink=Карл Линеј|year=1753|title=Species plantarum:exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas...|publisher=Holmiae (Laurentii Salvii)|volume=2|page=848|url=http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|accessdate=2008-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081004011723/http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|archivedate=2008-10-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|synonyms =
* ''Absinthium bipedale'' Gilib. nom. inval.
* ''Absinthium majus'' Geoffr.&lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;/&gt;
* ''Absinthium majus'' Garsault nom. inval.
* ''Absinthium officinale'' Lam.&lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;/&gt;
* ''Absinthium officinale'' Brot.
* ''Absinthium vulgare'' (L.) Lam.
* ''Artemisia absinthia'' St.-Lag.
* ''Artemisia arborescens'' var. ''cupaniana'' Chiov.
* ''Artemisia arborescens'' f. ''rehan'' (Chiov.) Chiov.
* ''Artemisia baldaccii'' Degen
* ''Artemisia doonense'' Royle
* ''Artemisia inodora'' Mill.
* ''Artemisia kulbadica'' Boiss. &amp; Buhse
* ''Artemisia pendula'' Salisb.
* ''Artemisia rehan'' Chiov.
* ''Artemisia rhaetica'' Brügger
|synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;&gt;{{Наведена книга|author=Christian Rätsch|title=The Encyclopedia of Psychoactive Plants: Ethnopharmacology and Its Applications|url=http://books.google.com/books?id=EnOqQgAACAAJ|accessdate=27 April 2013|date=25 April 2005|publisher=Inner Traditions/Bear|page=69|isbn=978-0-89281-978-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-95372|title=The Plant List: A Working List of all Plant Species}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Обичен пелин'''&lt;ref name=&quot;БилтенТерминологија&quot;&gt;{{БилтенТерминологија|131}}&lt;/ref&gt;, '''питом пелин''' или '''бел пелин'''; {{науч|Artemisia absinthium}}) — {{био|вид}} [[растение]] од {{био|род}}от [[пелин (род)|пелин]] (''Artemisia'') кое природно вирее во [[умерена клима|умерените]] краишта на [[Евроазија]] и [[Северна Африка]]. Се одгледува како [[украсно растение]], но и како главна состојка во пијалаци како [[пелинковец]]от и [[апсинт]]от.

==Опис==
Ова е [[зелјесто растение|билно]], [[повеќегодишно растение]] со влакнести корења. Стеблата се прави и достигнуваат висина од 0,8–1,2 метри (пореко 1,5&amp;nbsp;м и повеќе) и се зажлебени, разгранети и сребренозелени по боја. [[Лист]]овите се распоредени во вител, зеленкасто сиви на лицето и бели на опачината, прекриени со свиленести сребрестобели [[трихоми]] (влакненца) и имаат ситни маслодајни жлездички. Листовите при основата се долги до 25&amp;nbsp;см и двојноперјести до тројноперјести со долги лисни дршки, оние погоре се пократки (5–10&amp;nbsp;см), помалку разделени и со куси дршки. Листовите најгоре можат да бидат и прости и бездршни. [[Цвет]]вите се бледожолти, цевчести и насобрани во наведнати [[соцветие|главички]] (капитули), кои пак се набрани во листнати разгранети [[метличка (ботаника)|метлички]]. Растението цвета од почетокот на летото до почетокот на есента. pollination се одвива по ветерот. [[Плод]]овите се мали [[семче|семчиња]]. Се распространуваат со самата Земјина тежа.

Пелинот природно расте на дива сува почва, особено на крапести падини и по рабовите на врвиците и полињата.

==Токсичност==
Пелинот ја содржи [[психоактивна супстанција|психоактивна]] [[тујон]] која може да предизвика падавичарење, [[конвулзија|грчеви]] и [[Акутна бубрежна инсуфициенција (АБИ)|оштетување на бубрезите]] ако се конзумира во големи количини.&lt;ref name=&quot;acs&quot;&gt;[http://pubs.acs.org/cen/email/html/cen_86_i18_8618sci2.html Absinthe Myths Finally Laid To Rest]&lt;/ref&gt;

==Одгледување==
[[Податотека:Artemisia absinthium 0002.JPG|мини|десно|Соцветија на пелин]]
Растението лесно се огледува на сува [[почва]]. Треба да се сади на места целосно изложени на сонце, во плодна, среднотешка почва. Претпочита почвата да биде богата со [[азот]]. Може да се размножува од дозреани отсечоци на пролет или есен во умерени подрачја, или од семиња во расаднци, кои ги дава во изобилство. Видот е одомаќинет во некои неавтохтони подрачја, вклучувајќи ја Северна Америка и долината на Кашмир во Индија.&lt;ref name=&quot;Shafi et al., 2012&quot;&gt;Shafi et al., 2012&lt;/ref&gt;

==Употреба==

Пелинот е најпознат како сотојка на народниот пијалак [[пелинковец]] и [[апсинт]]от, но се користи и како додаток и во други алкохолни пијалаци и [[вино|вина]] како [[битер]] и [[вермут]]. Од него се прави и чај што се смета за лековит. Во средниот век се додавал како зачин во [[медовина]].&lt;ref name=&quot;Grieves, M. 1931&quot;&gt;{{нмс|author=Grieves, M.|year=1931|title=Wormwood, Common|work=[http://botanical.com/botanical/mgmh/mgmh.html Botanical.com – A Modern Herbal]|url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|accessdate=2010-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528081112/http://botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|archivedate=2010-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Во традицијата и книжевноста==
Ова растение традиционално се користи како поттикнувач на апетитот и олеснувач на варењето.&lt;ref&gt;{{нмс |url=http://www.emea.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_Community_herbal_monograph/2009/12/WC500017797.pdf |title=Community Herbal Monograph on ''Artemisia absinthium'' L., Herba|author = Committee on Herbal Medicinal Products|year=2009 |work= |publisher=European Medicines Agency |accessdate=2 јуни 2013}}&lt;/ref&gt; Меѓутоа, истото е носител и на негативна симболика, како поим за горчина и јад. Ова го среќаваме во [[Кочо Рацин|Рациновата]] песна „[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Копачите]]“, каде авторот вели дека земјата „''со страдна душа чека''“ на силните удари на копачите „''по троскот, пелин, трат''“.&lt;ref&gt;„[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Бели Мугри: Копачите]]“ од К. Рацин на [[Викиизвор]]&lt;/ref&gt;

=== Како духовно наследство ===
Според Национална класификација на културното наследство на Македонија, верувањето во пелинот како света и лековита билка  се смета за категорија на [[Национална класификација на културното наследство/Духовно|духовно наследство]] на земјата.&lt;ref&gt;[[Национална класификација на културното наследство/Духовно#3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки|Национална класификација на културното наследство: Духовно: 3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки]]&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Див пелин]]
* [[Пелинковец]]
* [[Апсинт]]
* [[Пелинце]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рв|Artemisia absinthium}}
{{викивидови|Artemisia absinthium|Пелин}}
* {{EOL|469712}}

=== Македонски ===
* {{наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|title=Пелин — лошата билка од народните песни е всушност многу здрава!|accessdate=2014-07-05|archive-date=2014-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829052105/http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|url-status=dead}}
* {{наведена мрежна страница|url=http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&amp;id=1|title=Апсинт — Историјат на пијалаци|3=Kokteli.mk|accessdate=2014-07-05|archive-date=2011-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316201008/http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&amp;id=1|url-status=dead}}
* {{наведена мрежна страница|url=http://kukuriku.mk/apsint-zelenata-muza-na-boemite-do-neodamna-zabranetiot-pijalok/|title=Апсинт — Зелената муза на боемите, до неодамна забранетиот пијалак, сега и во “Ќелавата пејачка“ | Кукурику}}

=== Странски ===
*[http://www.oxygenee.com Виртуелен музеј на апсинтот] {{en}}
*[http://www.erowid.org/plants/wormwood/ Поодготвување на пелин] — Erowid {{en}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Јадливи растенија]]</text>
      <sha1>7ntai1793cgdr59dzxu69o99mhsqa2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570189</id>
      <parentid>5570188</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Питом пелин]] на [[Обичен пелин]]</comment>
      <origin>5570188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11637" sha1="7ntai1793cgdr59dzxu69o99mhsqa2e" xml:space="preserve">{{taxobox
|name= Обичен пелин
|image=Artemisia absinthium P1210748.jpg
|image_caption=Обичен пелин
|regnum = [[Растенија]]
|unranked_divisio=[[Скриеносеменици]]
|ordo=[[Ѕвездовидни]]
|familia=[[Главоцветни]]
|genus=[[Пелин (род)|Пелин]]
|species='''Бел пелин'''
|binomial=''Artemisia absinthium''|binomial_authority=[[Карл Линеј|L.]]&lt;ref name=&quot;Linn1753&quot;&gt;{{Наведена книга|last=Linnaeus|first=Carolus|authorlink=Карл Линеј|year=1753|title=Species plantarum:exhibentes plantas rite cognitas, ad genera relatas, cum differentiis specificis, nominibus trivialibus, synonymis selectis, locis natalibus, secundum systema sexuale digestas...|publisher=Holmiae (Laurentii Salvii)|volume=2|page=848|url=http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|accessdate=2008-09-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081004011723/http://www.biodiversitylibrary.org/page/358869|archivedate=2008-10-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|synonyms =
* ''Absinthium bipedale'' Gilib. nom. inval.
* ''Absinthium majus'' Geoffr.&lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;/&gt;
* ''Absinthium majus'' Garsault nom. inval.
* ''Absinthium officinale'' Lam.&lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;/&gt;
* ''Absinthium officinale'' Brot.
* ''Absinthium vulgare'' (L.) Lam.
* ''Artemisia absinthia'' St.-Lag.
* ''Artemisia arborescens'' var. ''cupaniana'' Chiov.
* ''Artemisia arborescens'' f. ''rehan'' (Chiov.) Chiov.
* ''Artemisia baldaccii'' Degen
* ''Artemisia doonense'' Royle
* ''Artemisia inodora'' Mill.
* ''Artemisia kulbadica'' Boiss. &amp; Buhse
* ''Artemisia pendula'' Salisb.
* ''Artemisia rehan'' Chiov.
* ''Artemisia rhaetica'' Brügger
|synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;Rätsch2005&quot;&gt;{{Наведена книга|author=Christian Rätsch|title=The Encyclopedia of Psychoactive Plants: Ethnopharmacology and Its Applications|url=http://books.google.com/books?id=EnOqQgAACAAJ|accessdate=27 April 2013|date=25 April 2005|publisher=Inner Traditions/Bear|page=69|isbn=978-0-89281-978-2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/gcc-95372|title=The Plant List: A Working List of all Plant Species}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Обичен пелин'''&lt;ref name=&quot;БилтенТерминологија&quot;&gt;{{БилтенТерминологија|131}}&lt;/ref&gt;, '''питом пелин''' или '''бел пелин'''; {{науч|Artemisia absinthium}}) — {{био|вид}} [[растение]] од {{био|род}}от [[пелин (род)|пелин]] (''Artemisia'') кое природно вирее во [[умерена клима|умерените]] краишта на [[Евроазија]] и [[Северна Африка]]. Се одгледува како [[украсно растение]], но и како главна состојка во пијалаци како [[пелинковец]]от и [[апсинт]]от.

==Опис==
Ова е [[зелјесто растение|билно]], [[повеќегодишно растение]] со влакнести корења. Стеблата се прави и достигнуваат висина од 0,8–1,2 метри (пореко 1,5&amp;nbsp;м и повеќе) и се зажлебени, разгранети и сребренозелени по боја. [[Лист]]овите се распоредени во вител, зеленкасто сиви на лицето и бели на опачината, прекриени со свиленести сребрестобели [[трихоми]] (влакненца) и имаат ситни маслодајни жлездички. Листовите при основата се долги до 25&amp;nbsp;см и двојноперјести до тројноперјести со долги лисни дршки, оние погоре се пократки (5–10&amp;nbsp;см), помалку разделени и со куси дршки. Листовите најгоре можат да бидат и прости и бездршни. [[Цвет]]вите се бледожолти, цевчести и насобрани во наведнати [[соцветие|главички]] (капитули), кои пак се набрани во листнати разгранети [[метличка (ботаника)|метлички]]. Растението цвета од почетокот на летото до почетокот на есента. pollination се одвива по ветерот. [[Плод]]овите се мали [[семче|семчиња]]. Се распространуваат со самата Земјина тежа.

Пелинот природно расте на дива сува почва, особено на крапести падини и по рабовите на врвиците и полињата.

==Токсичност==
Пелинот ја содржи [[психоактивна супстанција|психоактивна]] [[тујон]] која може да предизвика падавичарење, [[конвулзија|грчеви]] и [[Акутна бубрежна инсуфициенција (АБИ)|оштетување на бубрезите]] ако се конзумира во големи количини.&lt;ref name=&quot;acs&quot;&gt;[http://pubs.acs.org/cen/email/html/cen_86_i18_8618sci2.html Absinthe Myths Finally Laid To Rest]&lt;/ref&gt;

==Одгледување==
[[Податотека:Artemisia absinthium 0002.JPG|мини|десно|Соцветија на пелин]]
Растението лесно се огледува на сува [[почва]]. Треба да се сади на места целосно изложени на сонце, во плодна, среднотешка почва. Претпочита почвата да биде богата со [[азот]]. Може да се размножува од дозреани отсечоци на пролет или есен во умерени подрачја, или од семиња во расаднци, кои ги дава во изобилство. Видот е одомаќинет во некои неавтохтони подрачја, вклучувајќи ја Северна Америка и долината на Кашмир во Индија.&lt;ref name=&quot;Shafi et al., 2012&quot;&gt;Shafi et al., 2012&lt;/ref&gt;

==Употреба==

Пелинот е најпознат како сотојка на народниот пијалак [[пелинковец]] и [[апсинт]]от, но се користи и како додаток и во други алкохолни пијалаци и [[вино|вина]] како [[битер]] и [[вермут]]. Од него се прави и чај што се смета за лековит. Во средниот век се додавал како зачин во [[медовина]].&lt;ref name=&quot;Grieves, M. 1931&quot;&gt;{{нмс|author=Grieves, M.|year=1931|title=Wormwood, Common|work=[http://botanical.com/botanical/mgmh/mgmh.html Botanical.com – A Modern Herbal]|url=http://www.botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|accessdate=2010-07-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100528081112/http://botanical.com/botanical/mgmh/w/wormwo37.html#worcom|archivedate=2010-05-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Во традицијата и книжевноста==
Ова растение традиционално се користи како поттикнувач на апетитот и олеснувач на варењето.&lt;ref&gt;{{нмс |url=http://www.emea.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Herbal_-_Community_herbal_monograph/2009/12/WC500017797.pdf |title=Community Herbal Monograph on ''Artemisia absinthium'' L., Herba|author = Committee on Herbal Medicinal Products|year=2009 |work= |publisher=European Medicines Agency |accessdate=2 јуни 2013}}&lt;/ref&gt; Меѓутоа, истото е носител и на негативна симболика, како поим за горчина и јад. Ова го среќаваме во [[Кочо Рацин|Рациновата]] песна „[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Копачите]]“, каде авторот вели дека земјата „''со страдна душа чека''“ на силните удари на копачите „''по троскот, пелин, трат''“.&lt;ref&gt;„[[s:mk:Бели Мугри/ Копачите|Бели Мугри: Копачите]]“ од К. Рацин на [[Викиизвор]]&lt;/ref&gt;

=== Како духовно наследство ===
Според Национална класификација на културното наследство на Македонија, верувањето во пелинот како света и лековита билка  се смета за категорија на [[Национална класификација на културното наследство/Духовно|духовно наследство]] на земјата.&lt;ref&gt;[[Национална класификација на културното наследство/Духовно#3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки|Национална класификација на културното наследство: Духовно: 3.1.1.8 Свети и лековити дрвја и билки]]&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Див пелин]]
* [[Пелинковец]]
* [[Апсинт]]
* [[Пелинце]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рв|Artemisia absinthium}}
{{викивидови|Artemisia absinthium|Пелин}}
* {{EOL|469712}}

=== Македонски ===
* {{наведена мрежна страница|url=http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|title=Пелин — лошата билка од народните песни е всушност многу здрава!|accessdate=2014-07-05|archive-date=2014-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20140829052105/http://tocka.com.mk/3/112322/pelin-losata-bilka-od-narodnite-pesni-e-vsusnost-mnogu-zdrava|url-status=dead}}
* {{наведена мрежна страница|url=http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&amp;id=1|title=Апсинт — Историјат на пијалаци|3=Kokteli.mk|accessdate=2014-07-05|archive-date=2011-03-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110316201008/http://kokteli.mk/index.php?page=drinks_history&amp;id=1|url-status=dead}}
* {{наведена мрежна страница|url=http://kukuriku.mk/apsint-zelenata-muza-na-boemite-do-neodamna-zabranetiot-pijalok/|title=Апсинт — Зелената муза на боемите, до неодамна забранетиот пијалак, сега и во “Ќелавата пејачка“ | Кукурику}}

=== Странски ===
*[http://www.oxygenee.com Виртуелен музеј на апсинтот] {{en}}
*[http://www.erowid.org/plants/wormwood/ Поодготвување на пелин] — Erowid {{en}}

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Јадливи растенија]]</text>
      <sha1>7ntai1793cgdr59dzxu69o99mhsqa2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Северна Ирска</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1118984</id>
    <revision>
      <id>5569644</id>
      <parentid>4738740</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Ирска]] → [[Категорија:Религијата во Северна Ирска]]</comment>
      <origin>5569644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="351" sha1="5fu8r25c1g6ubwk3s21motq1fx700wu" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Christianity in Northern Ireland}}

[[Категорија:Религијата во Северна Ирска]]
[[Категорија:Христијанството во Ирска| Северна]]
[[Категорија:Христијанството во Обединетото Кралство|Северна Ирска]]</text>
      <sha1>5fu8r25c1g6ubwk3s21motq1fx700wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Северна Ирска</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1118985</id>
    <revision>
      <id>5569643</id>
      <parentid>5568948</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Северна Ирска]] на [[Категорија:Религијата во Северна Ирска]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436" sha1="6d200s7c3xujzrqsm6dflfyinmro362" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Northern Ireland}}

[[Категорија:Религијата во Обединетото Кралство| Северна Ирска]]
[[Категорија:Религијата во Ирска| Северна]]
[[Категорија:Северноирско општество]]
[[Категорија:Северноирска култура]]
[[Категорија:Северна Ирска]]</text>
      <sha1>6d200s7c3xujzrqsm6dflfyinmro362</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пикометар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1126510</id>
    <revision>
      <id>5570159</id>
      <parentid>4632198</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>746</id>
      </contributor>
      <comment>Замена на [[File:Atom.svg]] со [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.).</comment>
      <origin>5570159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3576" sha1="thsriyxcqgcnefhfocj5o1unqtx8w8l" xml:space="preserve">[[Податотека:Helium atom (not to scale).svg|мини|десно|Упростен приказ на [[хелиум]]ски атом, кој има пречник од 62 пикометри&lt;ref name=&quot;WebElementsSize&quot;&gt;{{нмс | url = http://www.webelements.com/periodicity/atomic_radius | title = Atomic radius | work = WebElements: the periodic table on the web}}&lt;/ref&gt;]]

'''Пикометар''' (симб. '''pm''', '''пм''') — [[мерна единица|единица]] за [[должина]] во [[метрички систем|метричкиот систем]] еднаква на еден билионити дел ({{дропка|1|1.000.000.000.000}}) од [[метар]]от. Може да се претстави во научен запис како 1&amp;times;10&lt;sup&gt;&amp;minus;12&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;м или како {{безпрелом|1 E−12 м}} во инженерски запис. Попрост начин на претставување е {{безпрелом|1 м / 1.000.000.000.000}}.

Еден пикометар е еднаков на една милионитина од [[микрометар]]от (микрон) и порано се нарекувал '''микромикрон''', [[стигма]] или '''бикрон''' со симбол '''µµ'''.&lt;ref&gt;{{наведена книга | title = Dictionary of Distances | first1 = Elena | last1 = Deza |first2= Michel Marie | last2 = Deza | publisher = Elsevier | year =  2006 | isbn = 0-444-52087-2 | url = http://books.google.com/books?id=I-PQH8gcOjUC&amp;pg=PA347&amp;dq=stigma+bicron }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;How Many? A Dictionary of Units of Measurement;  Russ Rowlett and the University of North Carolina at Chapel Hill;  http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictB.html {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20161220235945/http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictB.html |date=2016-12-20 }}&lt;/ref&gt; Сто пикометри сочинуваат еден [[ангстрем]].

==Примена==
Пикометарот е мошне мала единица и се користи исклучиво во [[честична физика|честичната физика]], [[квантна физика|квантната физика]], [[хемијата]] и [[акустика]]та. [[Атом]]ите имаат пречник помеѓу 62 и 520&amp;nbsp;пм, а типичната должина на единечна јаглеродно-јаглеродна  [[ковалентна врска|врска]] изнесува 154&amp;nbsp;пм. Големината на помали честички како делови од атомот, [[хадрон]]ите итн. се изразуваат во помали мерки, сè до горната граница на точкестите [[фермион]]и.

Во 2034 г. се предвидува да се пушти сондата [[Ласерскоинтерферометарска вселенска антена]] (LISA) со цел неспоредно да го утврди присуството на [[гравитациски бран]]ови. Релативното поместување на брановите ќе се мери со разделна моќ од 20 пикометри, на растојание од 5 милиони километри, давајќи чувствителност од 1 на 10&lt;sup&gt;20&lt;/sup&gt;.

== Поврзано ==
* [[Ангстрем]]

== Наводи ==
{{наводи}}

{{SI-единици за должина}}

[[Категорија:Единици за должина]]</text>
      <sha1>thsriyxcqgcnefhfocj5o1unqtx8w8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ФК Спортинг Лисабон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1127316</id>
    <revision>
      <id>5570290</id>
      <parentid>5373149</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Makenzis</username>
        <id>67668</id>
      </contributor>
      <origin>5570290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19525" sha1="tu92ikurz00gf13xvr2q4x1y9s7qfj2" xml:space="preserve">{{Infobox football club 2
| color1   = #FFFFFF
| color2   = #008156
| clubname = Спортинг Лисабон
| current  = ФК Спортинг Лисабон сезона 2013–14|
| image    = [[Податотека:Sporting Clube de Portugal.png|150px]]
| fullname = Фудбал Клуб Спортинг Лисабон
| nickname = ''Leões'' (Лавови)&lt;br&gt;''Verde e Brancos'' (зелено-бели)
| founded  = [[1 јули]] [[1906]]
| ground   = [[Стадион „Жозе Алваладе“|Жозе Алваладе]]&lt;br/&gt;[[Лисабон]], [[Португалија]]
| capacity = 50,095
| owner    = {{flagsport|POR}} Фредерико Варандас
| chrtitle = Претседател |
| manager  = {{flagsport|POR}} [[Руи Боржеш]]
| mgrtitle = Тренер |
| league   = [[Податотека:Liga NOS logo.png|20px]]  [[Примеира лига]]
| season   = [[Примеира лига 2025-2026|2025–26]]
| position = Примеира лига, 2. место
| website  = http://www.sporting.pt/
| pattern_la1 = _sporting2223h
| pattern_b1 = _sporting2324h
| pattern_ra1 = _sporting2223h
| pattern_sh1 = 
| pattern_so1 = _scp2122h
| leftarm1 = FFFFFF
| body1 = FFFFFF
| rightarm1 = FFFFFF
| shorts1 = 000000
| socks1 = FFFFFF
| pattern_la2 = _corinthians2324h
| pattern_b2 = _sporting2324a
| pattern_ra2 = _corinthians2324h
| pattern_sh2 = 
| pattern_so2 = 
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
| pattern_la3 = _sporting2324t
| pattern_b3 = _sporting2324t
| pattern_ra3 = _sporting2324t
| pattern_sh3 = _sporting2324t
| pattern_so3 = _sporting2324tl
| leftarm3 = 000000
| body3 = 000000
| rightarm3 = 000000
| shorts3 = 000000
| socks3 = 000000
}}

'''ФК Спортинг Лисабон''' или само '''Спортинг''' е [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ски клуб од [[Лисабон]], кој во моментов се натпреварува во [[Примеира лига]], највисокото ниво на португалскиот фудбал.

Клубот е основан во [[1906]] година и важи за еден од најуспешните клубови во Португалија, заедно со нивните најголеми ривали [[ФК Бенфика|Бенфика]] и [[ФК Порто|Порто]] со кои ја сочинуваат ''големата фудбалска тројка'' во земјата. Во клупската историја со освоени 19 национални титули, 17 купови и 9 суперкупови, Спортинг е трет клуб по успешност во Португалија зад Бенфика и Порто. Покрај тоа, клубот има и една титула во европските натпреварувања, освоена во [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Купот на победниците на куповите]] во сезоната 1963-1964, кога во финалето го победиле унгарскиот [[ФК МТК Будимпешта|МТК]].

Својте домашни натпревари, Спортинг ги игра на стадионот [[Стадион „Жозе Алваладе“|Жозе Алваладе]], изграден во 2003 година, кој го заменил [[Стадион „Жозе Алваладе“ (1956)|стариот стадион со истото име]]. Традиционалните бои на клубот се зелената и белата, а прекарот на клубот е ''Leões'' (Лавови), симбол кој што се наоѓа и на средината од грбот на клубот. Химната на клубот е насловена како &quot;A Marcha do Sporting&quot; (Маршот на Спортинг).

==Играчи==
===Моментален состав===
{{Fs start/Sporting Lisboa}}
{{Fs player| no=1  | nat=URU | pos=GK | name=[[Франко Исраел]]}}
{{Fs player| no=2  | nat=BRA | pos=DF | name=[[Матеус Реис]]}}
{{Fs player| no=3  | nat=NED | pos=DF | name=[[Џери Сент Жуст]]}}
{{Fs player| no=5  | nat=JPN | pos=MF | name=[[Хидемаса Морита]]}}
{{Fs player| no=6  | nat=BEL | pos=DF | name=[[Зено Дебаст]]}}
{{Fs player| no=8  | nat=POR | pos=FW | name=[[Педро Гонсалвеш]]}}
{{Fs player| no=9  | nat=SWE | pos=FW | name=[[Виктор Ѓекереш]]}}
{{Fs player| no=11 | nat=POR | pos=MF | name=[[Нуно Сантош (фудбалер 1995)|Нуно Сантош]]}}
{{Fs player| no=17 | nat=POR | pos=FW | name=[[Франсиско Тринкао]]}}
{{Fs player| no=19 | nat=DEN | pos=FW | name=[[Конрад Хардер]]}}
{{Fs player| no=20 | nat=URU | pos=MF | name=[[Максимилијано Араухо]]}}
{{Fs player| no=21 | nat=MOZ | pos=FW | name=[[Жени Катамо]]}}
{{Fs player| no=22 | nat=ESP | pos=DF | name=[[Иван Фреснеда]]}}
{{Fs mid/Sporting Lisboa}}
{{Fs player| no=23 | nat=POR | pos=MF | name=[[Даниел Браганса]]}}
{{Fs player| no=24 | nat=POR | pos=GK | name=[[Руи Силва]]}}
{{Fs player| no=25 | nat=POR | pos=DF | name=[[Гонсало Инасио]]}}
{{Fs player| no=26 | nat=CIV | pos=DF | name=[[Усман Диоманде]]}}
{{Fs player| no=30 | nat=BRA | pos=MF | name=[[Биел Тешеира]]}}
{{Fs player| no=41 | nat=BRA | pos=GK | name=[[Диего Калаи]]}}
{{Fs player| no=42 | nat=DEN | pos=MF | name=[[Мортен Хјулманд]] {{Капитен}}}}
{{Fs player| no=47 | nat=POR | pos=DF | name=[[Рикардо Ешгајо]]}}
{{Fs player| no=51 | nat=POR | pos=GK | name=[[Диого Пинто (фудбалер 2004)|Диого Пинто]]}}
{{Fs player| no=52 | nat=POR | pos=MF | name=[[Жоао Симоеш (фудбалер 2007)|Жоао Симоеш]]}}
{{Fs player| no=57 | nat=POR | pos=FW | name=[[Жеовани Кенда]]}}
{{Fs player| no=72 | nat=POR | pos=DF | name=[[Едуардо Кварежма]]}}
{{Fs end}}

==Тренери==
{{Football Window|allign=left|width=50%|logo=Sporting Clube de Portugal.png|border=1px|col1=#008156|col2=white|col3=white|font-size=120%|titolo= Тренери на Спортинг Лисабон|contenuto=
{{Col-begin|width=100%}}
{{col-4}}
* 1916-1917: {{flagsport|POR}} [[Франсиско Стромп]] 
* 1919-1922: {{flagsport|SCO}} [[Чарли Бел (фудбалер 1894)|Чарли Бел]]
* 1922-1924: {{flagsport|GER}} [[Аугусто Сабо]]
* 1925-1926: {{flagsport|HUN}} [[Јулиус Леловтик]]
* 1926-1927: {{flagsport|GER}} Аугусто Сабо
* 1927-1928: {{flagsport|POR}} [[Филипе дос Сантос]]
* 1928-1930: {{flagsport|SCO}} Чарли Бел
* 1930-1931: {{flagsport|ENG}} [[Артур Џон]]
* 1932-1934: {{flagsport|HUN}} [[Рудолф Јени]]
* 1934-1935: {{flagsport|POR}} Филипе дос Сантос
* 1935-1937: {{flagsport|ROU}} [[Вилхелм Посак]]
* 1937-1944: {{flagsport|HUN}} [[Јожеф Сабо]]
* 1944-1945: {{flagsport|POR}} [[Жоаким Фереира]]
* 1945-1946: {{flagsport|POR}} [[Кандидо де Оливеира]]
* 1946-1947: {{flagsport|ENG}} [[Боб Кели (фудбалер)|Боб Кели]]
* 1947-1949: {{flagsport|POR}} Кандидо де Оливеира
* 1949-1950: {{flagsport|HUN}} [[Шандор Пеич]]
* 1950-1953: {{flagsport|ENG}} [[Рандолф Галовеј]]
*: {{flagsport|POR}} [[Алваро Кардосо]] (13 - 19 јул. 1953)
* 1953-1954: {{flagsport|HUN}} Јожеф Сабо
* 1954-1956: {{flagsport|ARG}} [[Алехандро Скопели]]
* 1956-1957: {{flagsport|ARG}} [[Абел Писабеа]]
* 1957-1959: {{flagsport|URU}} [[Енрике Фернандес Виола|Енрике Фернандес]]
* 1959-1960: {{flagsport|POR}} [[Фернандо Вас]]
* 1960-1961: {{flagsport|ARG}} [[Алфредо Гонсалес]] (6 јун. - 12 мар.)
*: {{flagsport|BRA}} [[Ото Глорија]] (4 апр.- 30 јун.)
* 1961-1962: {{flagsport|BRA}} Ото Глорија (1 јул.- 24 сеп.)
*: {{flagsport|POR}} [[Жука]] (25 сеп.- 30 јун.)
* 1962-1963: {{flagsport|POR}} Жука
* 1963-1964: {{flagsport|BRA}} [[Жентил Кардосо]] (1 сеп.- 8 мар.)
*: {{flagsport|POR}} [[Анселмо Фернандес]]
{{col-4}}
* 1964-1965: {{flagsport|FRA}} [[Жан Лусијано]] (1 сеп.- 15 дек.)
*: {{flagsport|POR}} Анселмо Фернандес (1 јан. - 15 фев.)
*: {{flagsport|POR}} [[Армандо Фереира]] (7 мар. - 30 јун.)
* 1965-1966: {{flagsport|BRA}} Ото Глорија
* 1966-1967: {{flagsport|ESP (1945-1977)}} [[Фернандо Аргила]] (1 сеп. - 19 јан.)
*: {{flagsport|POR}} Армандо Фереира (26 фев. - 30 јун.)
* 1967-1968: {{flagsport|POR}} [[Фернандо Кајадо]]
* 1968-1969: {{flagsport|POR}} Армандо Фереира
* 1969-1972: {{flagsport|POR}} Фернандо Вас (до 6 фев. 1972)
*: {{flagsport|POR}} [[Марио Лино]] (7 фев. - 30 јун.)
* 1972-1973: {{flagsport|ENG}} [[Рони Ален]]
* 1973-1974: {{flagsport|POR}} [[Марио Лино]]
* 1974-1975: {{flagsport|ARG}} [[Алфредо ди Стефано]] (1 јул. - 9 сеп.)
*: {{flagsport|BRA}} [[Освалдо Силва]] (14 сеп. - 15 дек.)
*: {{flagsport|CHL}} [[Фернандо Риера]] (22 дек. - 30 јун.)
* 1975-1976: {{flagsport|POR}} Жука
* 1976-1977: {{flagsport|ENG}} [[Џими Хаган]]
* 1977-1978: {{flagsport|BRA}} [[Пауло Емилио]]
* 1978-1979: {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Милорад Павиќ (фудбалер)|Милорад Павиќ]]
* 1979-1981: {{flagsport|POR}} Фернандо Мендеш (до 7 дек.)
*: {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Среќко Радишиќ]] (21 дек. - 30 јун.)
* 1981-1982: {{flagsport|ENG}} [[Малколм Алисон]]
* 1982-1983: {{flagsport|ENG}} [[Антонио Рибеиро де Оливеира|Антонио Оливеира]] (1 авг. - 11 апр.)
*: {{flagsport|CZE}} [[Јозеф Венглош]] (12 апр. - 30 јун.)
* 1983-1984: {{flagsport|CZE}} [[Јозеф Венглош]] 
* 1984-1985: {{flagsport|WAL}} [[Џон Тошак]]
* 1985-1987: {{flagsport|POR}} [[Мануел Жозе де Жезус|Мануел Жозе]] (до 11 јан.)
*: {{flagsport|ENG}} [[Кит Буркиншо]] (30 јан. - 30 јун.)
* 1987-1988: {{flagsport|ENG}} Кит Буркиншо (1 јул. - 31 јан.)
*: {{flagsport|POR}} Антонио Мораиш (1 фев. - 30 јун.)
{{col-4}}
* 1988-1989: {{flagsport|URU}} [[Педро Роча (уругвајски фудбалер)|Педро Роча]] (1 јул. - 18 фев.)
*: {{flagsport|POR}} [[Витор Дамас]] (19 фев. - 12 мар.)
*: {{flagsport|POR}} Мануел Жозе (13 мар. - 30 јун.)
* 1989-1990: {{flagsport|POR}} Мануел Жозе (1 јул. - 10 дек.)
*: {{flagsport|POR}} [[Раул Агуас]] (25 дек. - 30 јун.)
* 1990-1992: {{flagsport|BRA}} [[Марињо Перес]] (до 8 март)
*: {{flagsport|POR}} Антонио Домингес (9 фев. - 30 јун.)
* 1992-1993: {{flagsport|ENG}} [[Боби Робсон]] (до 7 декември)
*: {{flagsport|POR}} [[Карлош Кеирош]] (8 дек. - 30 јун.)
* 1993-1996: {{flagsport|POR}} Карлош Кеирош (до 24 февруари)
*: {{flagsport|POR}} Фернандо Мендеш (26 фев. - 31 мар.)
*: {{flagsport|POR}} [[Октавио Машадо]] (1 апр. - 30 јун.)
* 1996-1997: {{flagsport|BEL}} [[Робер Васеж]] (1 јул. - 1 дек.)
*: {{flagsport|POR}} Октавио Машадо (2 дек. - 30 јун.)
* 1997-1998: {{flagsport|POR}} Октавио Машадо (1 јул. - 1 ное.)
*: {{flagsport|POR}} [[Франсиско Витал]] (2 ное. - 6 дек.)
*: {{flagsport|ARG}} [[Висенте Кантаторе]] (7 дек. - 21 дек.)
*: {{flagsport|POR}} [[Карлош Мануел]] (2 ное. - 6 дек.)
* 1998-1999: {{flagsport|CRO}} [[Мирко Јозиќ]]
* 1999-2000: {{flagsport|ITA}} [[Џузепе Матераци]] (1 јул. - 25 сеп.)
*: {{flagsport|POR}} [[Аугусто Инасио]] (26 сеп. - 30 јун.)
* 2000-2001: {{flagsport|POR}} Аугусто Инасио (1 јул. - 3 дек.)
*: {{flagsport|POR}} Фернандо Мендеш (4 дек. - 21 јан.)
*: {{flagsport|POR}} [[Мануел Фернандеш]] (22 јан. - 30 јун.)
* 2001-2003: {{flagsport|ROU}} [[Лашло Болони]]
* 2003-2004: {{flagsport|POR}} [[Фернандо Сантош (португалски фудбалер)|Фернандо Сантош]]
* 2004-2005: {{flagsport|POR}} [[Жозе Песеиро]] 
* 2005-2006: {{flagsport|POR}} Жозе Песеиро (до 18 окт. 2005) 
*: {{flagsport|POR}} [[Пауло Бенто]] (19 окт. - 30 јун.)
{{col-4}}
* 2005-2009: {{flagsport|POR}} Пауло Бенто (до 6 ное. 2009) 
*: {{flagsport|POR}} [[Карлос Карваљал]] (16 ное. - 30 јун.)
* 2010-2011: {{flagsport|POR}} [[Пауло Сержо Бенто Брито|Пауло Сержо]] (1 јул. - 25 фев.) 
*: {{flagsport|POR}} [[Жозе Коусеиро]] (28 фев. - 30 јун.)
* 2011-2012: {{flagsport|POR}} [[Домингош Пасиенсија]] (1 јул. - 13 фев.) 
*: {{flagsport|POR}} [[Рикардо Са Пинто]] (14 фев. - 30 јун.)
* 2012-2013: {{flagsport|POR}} Рикардо Са Пинто (1 јул. - 4 окт.) 
*: {{flagsport|POR}} [[Осеано да Крус]] (5 окт. - 29 окт.)
*: {{flagsport|BEL}} [[Франки Веркаутерен]] (30 окт. - 7 јан.)
*: {{flagsport|POR}} [[Жезуалдо Фереира]] (8 јан. - 30 јун.)
* 2013-2014: {{flagsport|POR}} [[Леонардо Жардим]]
* 2014-2015: {{flagsport|POR}} [[Марко Силва]]
* 2015-2017: {{flagsport|POR}} [[Жорже Жезус]]
* 2017-2018: {{flagsport|POR}} Жорже Жезус (1 јул. - 6 јун.)
*: {{flagsport|SRB}} [[Синиша Михајловиќ]] (18 јун. - 30 јун.)
* 2018-2019: {{flagsport|POR}} Жозе Песеиро (1 јул. - 11 ное.)
*: {{flagsport|NED}} [[Марсел Кајзер]] (12 ное. - 30 јун.)
* 2019-2020: {{flagsport|NED}} Марсел Кајзер (1 јул. - 5 сеп.)
*: {{flagsport|POR}} [[Леонел Понтес]] (5 сеп. - 26 сеп.)
*: {{flagsport|POR}} [[Жорже Мануел Ребело Фернандеш|Силаш]] (27 сеп. - 4 мар.)
*: {{flagsport|POR}} [[Рубен Аморим]] (4 мар. - 30 јун.)
* 2020-2024: {{flagsport|POR}} Рубен Аморим 
* 2024-2025: {{flagsport|POR}} Рубен Аморим 
*: {{flagsport|POR}} [[Жоао Педро да Силва Переира|Жоао Переира]] (11 ное.-26 дек.)
*: {{flagsport|POR}} [[Руи Боржеш]] (26 дек.-''денес'')
{{col-end}}
}}
&lt;/div&gt;
{{clear}}

==Стручни кадри==
===Управен одбор===
[[File:Hugo Viana.jpg|thumb|[[Уго Виана]]]]

{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|-
!{{Tooltip|Позиција|Улога во клубот}}
!{{Tooltip|Име|Националност, име и презиме}}
|-
| Претседател и сопственик
| {{flagsport|POR}} Фредерико Варандас
|-
| Заменик претседатели
| {{flagsport|POR}} Франсиско Салгадо&lt;br /&gt;{{flagsport|POR}} Педро Жозе Кореја
|-
| Спортски директор
| {{flagsport|POR}} [[Уго Виана]]
|-
| Тим менаџер
| {{flagsport|POR}} [[Роберто Северо|Бето]]
|-
| Маркетинг директор
| {{flagsport|POR}} Паулињо
|-
| Скаутинг директор
| {{flagsport|POR}} Раул Жозе
|}

[[File:RuiBorges1.png|thumb|[[Руи Боржеш]]]]
===Тренерски штаб===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left&quot;
|-
!{{Tooltip|Позиција|Улога во клубот}}
!{{Tooltip|Име|Националност, име и презиме}}
|-
| Тренер
| {{flagsport|POR}} [[Руи Боржеш]]
|-
| Втор тренер
| {{flagsport|POR}} [[Карлош Фернандеш]]
|-
| Асистенти
| {{flagsport|ANG}} [[Аделио Кандидо]]&lt;br /&gt;{{flagsport|POR}} [[Емануел Феро]]
|-
| Тренери на голманите
| {{flagsport|POR}} Жорже Витал&lt;br /&gt;{{flagsport|POR}} [[Тијаго Фереира (фудбалер 1975)|Тијаго Фереира]]
|-
| Фитнес тренер
| {{flagsport|POR}} Гонсало Алваро
|-
| Координатор на младинските екипи
| {{flagsport|POR}} Жоао Пауло Кошта
|-
| Општ лекар
| {{flagsport|POR}} Жоао Педро Араужо
|-
| Физиотерапевти
| {{flagsport|POR}} Пауло Бареира&lt;br /&gt;{{flagsport|POR}} Уго Фонтес&lt;br /&gt;{{flagsport|POR}} Рубен Фереира
|}

== Трофеи ==
=== Домашни натпреварувања ===
* '''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]: 21'''
: 1940-1941, 1943-1944, 1946-1947, 1947-1948, 1948-1949, 1950-1951, 1951-1952, 1952-1953, 1953-1954, 1957-1958, 1961-1962, 1965-1966, 1969-1970, 1973-1974, 1979-1980, 1981-1982, 1999-2000, 2001-2002, 2020-2021, 2023-2024, 2024-2025.

* '''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]: 18'''
: 1940-1941, 1944-1945, 1945-1946, 1947-1948, 1953-1954, 1962-1963, 1970-1971, 1972-1973, 1973-1974, 1977-1978, 1981-1982, 1994-1995, 2001-2002, 2006-2007, 2007-2008, 2014-2015, 2018-2019, 2024-2025.

* '''{{Трофеј-Лига куп на Португалија}} [[Лига куп на Португалија|Лига куп на Португалија]]: 4'''
: 2017-2018, 2018-2019, 2020-2021, 2021-2022.

* '''{{Трофеј-Суперкуп на Португалија}} [[Суперкуп на Португалија]]: 9'''
: 1982, 1987, 1995, 2000, 2002, 2007, 2008, 2015, 2021.

=== Меѓународни натпреварувања ===
* '''{{Трофеј-КПК}} [[УЕФА Куп на победниците на куповите|Куп на победниците на куповите]]: 1'''
: [[УЕФА Куп на победниците на куповите (Фудбал) 1963-1964|1963-1964]]

* '''{{Трофеј-Куп на УЕФА}} [[Куп на УЕФА]]'''
:Финалист : [[УЕФА куп 2004-2005|2004-2005]]

[[Податотека:AlvaladeXXI1.jpg|мини|десно|250п|Стадион Жозе Алваладе]]

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* [http://www.sporting.pt/ Официјално мрежно место]

{{Примеира лига}}

[[Категорија:ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]
[[Категорија:Фудбалски клубови од Португалија|Спортинг Лисабон]]</text>
      <sha1>tu92ikurz00gf13xvr2q4x1y9s7qfj2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Солун</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1144336</id>
    <revision>
      <id>5569766</id>
      <parentid>3626344</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Солун]] на [[Категорија:Религијата во Солун]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>3626344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="n5iqo8fofcter2i0x3idioq18h18we4" xml:space="preserve">[[Категорија:Солун]]
[[Категорија:Религија во Грција по град|Солун]]</text>
      <sha1>n5iqo8fofcter2i0x3idioq18h18we4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569849</id>
      <parentid>5569766</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Грција по град]] → [[Категорија:Религијата во Грција по град]]</comment>
      <origin>5569849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="suqg1ci1wqhjf9kvzetucv20j424qto" xml:space="preserve">[[Категорија:Солун]]
[[Категорија:Религијата во Грција по град|Солун]]</text>
      <sha1>suqg1ci1wqhjf9kvzetucv20j424qto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Солун</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1144337</id>
    <revision>
      <id>5569770</id>
      <parentid>3852739</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Солун]] → [[Категорија:Религијата во Солун]]</comment>
      <origin>5569770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="144" sha1="qb51zxgd9vpnvjt3rqs1u2309449o1w" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Солун]]
[[Категорија:Исламот во Грција по град|Солун]]</text>
      <sha1>qb51zxgd9vpnvjt3rqs1u2309449o1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Грција по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1144338</id>
    <revision>
      <id>5569846</id>
      <parentid>3852857</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Грција по град]] → [[Категорија:Религијата во Грција по град]]</comment>
      <origin>5569846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="70ww77xjrqn4es10auf40mx7qh6cxys" xml:space="preserve">[[Категорија:Исламот во Грција| Град]]
[[Категорија:Религијата во Грција по град| Град]]</text>
      <sha1>70ww77xjrqn4es10auf40mx7qh6cxys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Грција по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1144339</id>
    <revision>
      <id>5569844</id>
      <parentid>5568668</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Грција по град]] на [[Категорија:Религијата во Грција по град]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="dwabx5hz3vaubyd8owh9uej0t2vldus" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Грција| ]]</text>
      <sha1>dwabx5hz3vaubyd8owh9uej0t2vldus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Солун</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1144384</id>
    <revision>
      <id>5569775</id>
      <parentid>4738694</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Солун]] → [[Категорија:Религијата во Солун]]</comment>
      <origin>5569775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="1hqatftcm5128rh757cgf8ajfwtva57" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Грција]]
[[Категорија:Религијата во Солун]]</text>
      <sha1>1hqatftcm5128rh757cgf8ajfwtva57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вишеградски гробишта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1145851</id>
    <revision>
      <id>5569793</id>
      <parentid>5415831</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Прага]] → [[Категорија:Религијата во Прага]]</comment>
      <origin>5569793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5145" sha1="0uyy7x3vzyus0hl4fejkqxxjeflznt0" xml:space="preserve">{{Инфокутија Гробишта
| name        = Вишеградски гробишта{{малзак|Vyšehradský hřbitov}}
| image       = Czech-2013-Prague-Vyšehrad cemetery arcade.jpg
| imagesize   = 
| caption     = Засводен трем на гробиштата
| map_type    = 
| map_size    = 
| map_caption = 
| established = 1869
| country     = {{знаме|Чешка}}
| location    = [[Прага]]
| coordinates = 
| latitude    = 
| longitude   = 
| type        = јавни
| style       = 
| owner       = 
| size        = 
| graves      = 
| website     = 
| findagrave  = 
| political   = 
}}
[[Податотека:Czech-2013-Prague-Vyšehrad-Saints Peter and Paul.JPG|мини|десно|Поглед на црквата „[[Црква Свети Петар и Свети Павле (Прага)|Св. Петар и Павле]]“ и дел од Вишеградските гробишта]]
'''Вишеградски гробишта''' ({{langx|cs|Vyšehradský hřbitov}}) — [[гробишта]] основани во 1869 г. во просторот на тврдината [[Вишеград (Прага)|Вишеград]] во [[Прага]], [[Чешка]]. Ова е почивалиште на голем број знаменити личности како композитори, уметници, вајари, писатели, научни дејци и политичари. Почесно место има гробницата „Славин“ во која се погребани повеќе важни личности.&lt;ref&gt;Pavel Vlk (Hrsg.): ''Umělecké památky Prahy.'' Band 2: Růžena Baťková (Hrsg.): ''Nové Město, Vyšehrad, Vinohrady (Praha 1).'' Academia, Prag 1998, ISBN 80-2000627-3.&lt;/ref&gt;

==Познати личности==
Ова е список на некои поважни личности кои почиваат на Вишеградските гробишта (по азбучен ред):

* [[Миколаш Алеш]] (1852–1913) — сликар
* [[Карл Анчерл]] (1908–1973) — диригент
* [[Јозеф Бицан]] (1913–2001) — фудбалер
* [[Антонин Дворжак]] (1841–1904) — композитор
* [[Ема Дестинова]] (1878–1930) — оперска пејачка
* [[Рафаел Кубелик]] (1914–1996) — диригент and композитор
* [[Вилем Курц]] (1872–1945) — пијанисти и музички педагог
* [[Карел Хинек Маха]] (1810–1836) — поет од романтизмот
* [[Јозеф Вацлав Мислбек]] (1848–1922) — вајар
* [[Алфонс Муха]] (1860–1939) — уметник и дизајнер
* [[Здењек Неједли]] (1878–1962) — музиколог, критичар и политичар
* [[Божена Немцова]] (1820–1862) — писателка
* [[Јан Неруда]] (1834–1891) — поет и писател
* [[Отакар Острчил]] (1879–1935) — композитор и диригент
* [[Јан Евангелиста Пуркиње]] (1787-1869) — анатом и физиолог
* [[Беджих Сметана]] (1824–1884) — композитор
* [[Едуард Хакен]] (1910–1996) — оперски пејач
* [[Јарослав Хејровски]] (1890–1967) — хемичар-[[нобеловец]], изумител на [[поларографија]]та
* [[Антонин Хитуси]] (1847–1891) — сликар
* [[Милада Хоракова]] (1901–1950) — докторка, жртва на монтираните судски процеси на [[Комунистичка партија на Чехословачка|КПЧС]]
* [[Франтишек Хрубин]] (1910–1971) — писател and поет, пријател на [[Јарослав Сајферт]]
* [[Карел Чапек]] (1890–1938) — писател
* [[Ладислав Шалоун]] (1870–1946) — вајар
* [[Олга Шајнпфлугова]] (1902–1968) — глумица, сопруга на Карл Чапек
* [[Макс Швабински]] (1873–1962) — сликар
* [[Павел Штјепан]] (1925–1998) — пијанист и музички педагог
* [[Илона Штјепанова-Курзова]] (1899–1975) — пијанист и музички педагог

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рв|Vyšehrad Cemetery}}
* [http://www.zboray.com/graves/Praha/Vysehradsky/ Подолг список на познати личности закопани на Вишеградските гробишта]
* [http://czech.stonepics.com/ Преписи на надгробните натписи на Вишеградските гробишта]

{{coord|50|03|54|N|14|25|04|E|type:landmark|display=title}}

[[Категорија:Гробишта во Прага]]
[[Категорија:Знаменитости во Прага]]
[[Категорија:Религијата во Прага]]</text>
      <sha1>0uyy7x3vzyus0hl4fejkqxxjeflznt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Загреб</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1155801</id>
    <revision>
      <id>5569803</id>
      <parentid>3486303</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Загреб]] → [[Категорија:Религијата во Загреб]]</comment>
      <origin>5569803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="216" sha1="5gg5dxuy98zb7hydwzm11fqyct1a77u" xml:space="preserve">
[[Категорија:Згради и градби во Загреб]]
[[Категорија:Религијата во Загреб]]
[[Категорија:Верски објекти по град|Загреб]]</text>
      <sha1>5gg5dxuy98zb7hydwzm11fqyct1a77u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Загреб</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1155802</id>
    <revision>
      <id>5569802</id>
      <parentid>5569116</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Загреб]] на [[Категорија:Религијата во Загреб]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="o5g1trun3ox9668gmu9kj1twcwtbi6n" xml:space="preserve">[[Категорија:Култура на Загреб]]
[[Категорија:Религија по град|Загреб]]
[[Категорија:Религијата во Хрватска|Загреб]]</text>
      <sha1>o5g1trun3ox9668gmu9kj1twcwtbi6n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Словачка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1156657</id>
    <revision>
      <id>5569647</id>
      <parentid>3732408</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Словачка]] → [[Категорија:Религијата во Словачка]]</comment>
      <origin>5569647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="341" sha1="racgcun0kkmnav5m8qavtrmjbevli0h" xml:space="preserve">{{рв|Places of worship in Slovakia}}

[[Категорија:Згради и градби во Словачка]]
[[Категорија:Религијата во Словачка]]
[[Категорија:Верски објекти по земја|Словачка]]
[[Категорија:Знаменитости во Словачка]]</text>
      <sha1>racgcun0kkmnav5m8qavtrmjbevli0h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Свети Николе</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1160312</id>
    <revision>
      <id>5569628</id>
      <parentid>5569567</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="45ij0czu9spz89lt251tu25q7li3ld9" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Sveti Nikole}}

[[Категорија:Свети Николе]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Свети Николе]]</text>
      <sha1>45ij0czu9spz89lt251tu25q7li3ld9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прва ресенска парохија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1165971</id>
    <revision>
      <id>5570018</id>
      <parentid>4116294</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>обновување</comment>
      <origin>5570018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8307" sha1="iv9xchigpnis5c8idau26ko2r989v2z" xml:space="preserve">[[Податотека:St. George Church in Resen 13.JPG|мини|300п|десно|Парохиската црква „Св. Ѓорѓи“ во Ресен]]

'''Прва ресенска парохија''' — православна парохија на [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква - Охридска архиепископија]], дел од [[Ресенско архијерејско намесништво|Ресенското архијерејско намесништво]] на [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониската епархија]]. Нејзиното седиште е во црквата [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Ресен|„Св. Ѓорѓи“]] во градот [[Ресен]]. Старешина на парохијата е протојереј Љупчо Атанасов (сос. 2016).

Парохијата опфаќа дел од градот [[Ресен]] со градската црква „Св. Ѓорѓи“ како седиште на парохијата и селата [[Гопеш]], [[Доленци (Битолско)|Доленци]], [[Дрмени]], [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]], [[Кажани]], [[Лера]], [[Маловиште]], [[Рамна]], [[Српци]] и [[Цапари]].

== Цркви ==

Ова е список на црквите во парохијата.&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt; Можно е списокот да е нецелосен.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! име
! населено место
! изградена
! слика
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Ресен|Црква „Св. Ѓорѓи“]]&lt;br&gt;(парохиска црква)
| [[Ресен]]
| 
| [[Податотека:St. George Church in Resen 13.JPG|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Ресен|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] 
| Ресен
| 1894
| [[Податотека:Sv. Kiril i Metodij - Resen 02.JPG|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Преображение“ - Гопеш|Црква „Св. Преображение“]] 
| [[Гопеш]]
| 1878
| [[Податотека:Црква Св.Богородица,Гопеш.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Илија“ - Гопеш|Црква „Св. Илија“]] 
| Гопеш
| 
| [[Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 45.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Никола“ - Гопеш|Црква „Св. Никола“]] 
| Гопеш
| 2001
| [[Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 38.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Доленци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| [[Доленци (Битолско)|Доленци]]
| 
| [[Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 36.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Дрмени|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| [[Дрмени]]
| 1871
| [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 252.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Петка“ - Дрмени|Црква „Св. Петка“]] 
| Дрмени
| {{римски|21}} век
| 
|-
| [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато|Црква „Пресвета Богородица“]] 
| [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]]
| 1835
| [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Ѓавато 23.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Превој Ѓавато|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] 
| Ѓавато
| 1971
| [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ѓавато.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Пресвета Богородица“ - Ѓавато (Главиште)|Црква „Пресвета Богородица“]] 
| Ѓавато (месност Главиште)
|
| [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Главиште 10.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Никола“ - Кажани|Црква „Св. Никола“]] 
| [[Кажани]]
|
| [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Кажани 6.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Никола“ - Лера|Црква „Св. Никола“]] 
| [[Лера]]
| 1831
| [[Податотека:Lera - P1100521.JPG|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Петка“ - Маловиште|Црква „Св. Петка“]] 
| [[Маловиште]]
| 1856
| [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Маловиште.jpg|200п]]
|-
|[[Црква „Св. Ана“ - Маловиште|Црква „Св. Ана“]] 
| Маловиште
| 1936
| [[Податотека:Crkva sv.Ana selo Maloviste.JPG|200п]]
|-
| [[Црква „Вознесение Христово“ - Маловиште|Црква „Вознесение Христово“]] 
| Маловиште
| 
| [[Податотека:Crkva Sv.Spas - Sveto Voznesenie Gospodovo selo Maloviste.JPG|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Маловиште|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| Маловиште
| 1925
| [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Маловиште 13.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Атанасиј“ - Маловиште|Црква „Св. Атанасиј“]] 
| Маловиште
| 1930
| [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Маловиште 6.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| [[Рамна]]
| 1885
| [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рамна.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| [[Српци]]
| 1831
| [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Богородица“ - Српци|Црква „Св. Богородица“]] 
| Српци
| 1927
| [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Петка“ - Цапари|Црква „Св. Петка“]] 
| [[Цапари]]
| 1724 
| [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цапари.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Атанасиј“ - Цапари|Црква „Св. Атанасиј“]] 
| Цапари
| 
| [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Цапари.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Цапари|Црква „Св. Ѓорѓи“]] 
| Цапари
| 
| [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Цапари 8.jpg|200п]]
|-
| [[Црква „Вознесение Христово“ - Цапари|Црква „Вознесение Христово“]] 
| Цапари
| 
| [[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Цапари.jpg|200п]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Ресенско архијерејско намесништво]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|First Resen Parish}}

{{Coord|41|5|22|N|21|0|31|E|type:landmark_region:MK|display=title}}

[[Категорија:Прва ресенска парохија| ]]
[[Категорија:Ресенско архијерејско намесништво]]
[[Категорија:Парохии на МПЦ]]</text>
      <sha1>iv9xchigpnis5c8idau26ko2r989v2z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Демир Хисар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1166367</id>
    <revision>
      <id>5569615</id>
      <parentid>5569518</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188" sha1="at8fgx9tuqfnx1fzmthmmihoo33088i" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Demir Hisar}}

[[Категорија:Демир Хисар]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Демир Хисар]]</text>
      <sha1>at8fgx9tuqfnx1fzmthmmihoo33088i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ХЕЦ „Света Петка“</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1170685</id>
    <revision>
      <id>5570250</id>
      <parentid>4978836</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[ХЕЦ Света Петка]] на [[ХЕЦ „Света Петка“]]</comment>
      <origin>4978836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13429" sha1="fyvnwpz114vkt2xs41r7c2ilqugyzyu" xml:space="preserve">:''За други значења на поимот '''Света Петка''' видете на [[Света Петка (појаснување)|појаснителната страница]]''
{{Инфокутија Електрана 
| name               = ХЕЦ Света Петка
| official_name      = Хидроелектрична централа „Света Петка“
| image              = Велоекспедиции 2016 13.jpg
| image_size         = 300п
| image_caption      = Поглед на браната на ХЕЦ „Света Петка“
| location_map       = Македонија
| location_map_width = 
| location_map_text  = Местоположба на ХЕЦ „Света Петка“ во Македонија
| lat_d     = 41
| lat_m     = 55
| lat_s     = 29
| lat_NS    = N
| long_d    = 21
| long_m    = 15
| long_s    = 50
| long_EW   = E
| coordinates_type   = region:MK_type:landmark
| coordinates_display= title
| coordinates_ref    = 
| country            = {{МКД}}
| location           = река [[Треска]]
| status             = O
| construction_began = {{Почетен датум|2006}}
| commissioned       = 
| licence_expires    = 
| decommissioned     = 
| cost               = 75 милиони [[Евро|€]]
| owner              = [[Електрани на Македонија]]
| operator           = [[Електрани на Македонија]]
| developer          = 
| constructor        = {{знамеикона|СЛО}} Рико&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Подизведувачи&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;{{знамеикона|МКД}} Гранит&lt;br /&gt;{{знамеикона|МКД}} Бетон
| upper_reservoir    = Света Петка
| upper_res_capacity = 9,1 милион м³
| upper_res_ac_capacity= 1,1 милион м³
| upper_res_elevation= 362,2 м
| upper_res_catchment= 
| upper_res_area     = 0,62 км²
| upper_res_depth    = 
| lower_reservoir    =
| lower_res_capacity = 
| lower_res_ac_capacity=
| lower_res_elevation= 
| lower_res_catchment= 
| lower_res_area     = 
| lower_res_depth    = 
| penstocks          = 
| pump_gen_units     = 2
| ps_gen_units       = 
| pumping_units      = 
| turbine_manu_psp   = Франсис
| hydraulic_head     = 
| annual_pump_consum = 
| installed_capacity = 36,4 [[Ват|MW]]
| max_planned_cap    = 
| capacity_factor    = 
| average_annual_gen = 43 [[Киловат-час|GWh]]
| net_generation     = 
| website            = 
| as_of              = 
| extra              = 
}}

'''Света Петка''' (позната и под името '''Матка 2''') — акумулациска хидроцентрала на долниот тек на реката [[Треска]], југозападно од [[Скопје]], односно на [[Света Петка (езеро)|истоименото езеро]]. [[Брана (градба)|Браната]] и хидроцентралата „Света Петка“ се наоѓаат на реката [[Треска]]. Централата е сместена помеѓу поголемата [[ХЕЦ Козјак]] и помалата [[ХЕЦ Матка]], со што се заокружил хидросистемот „Козјак-Матка“ и целосно се искористил хидропотенцијалот на реката Треска.

Хидроцентралата била пуштена во употреба на 1 август 2012 година со моќност од 36,4 мегавати.&lt;ref name=&quot;вечер&quot;&gt;{{наведени вести|url=http://vecer.mk/svetna-hec-sveta-petka|title=Светна ХЕЦ &quot;Света Петка&quot;|last=Ма.|first=В.|date=31 јули 2012|work=[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]|publisher=Вечер Прес|language=македонски|accessdate=19 јануари 2017|location=Скопје}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Именување ==

Централата го носи името „Света Петка“, сместена во непосредна близина и на [[Света Петка (Сопиште)|истоименото село]].

Покрај официјалното име, поради тоа што е сместена зад најстарата брана „Матка“ и е многу подоцна изградена, оваа хидроцентрала многу често е именувана како „Матка 2“.&lt;ref name=&quot;билд&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://build.mk/konechno-se-podiga-branata-sveta-petka/|title=Конечно се подига браната Света Петка|date=31 март 2011|work=build.mk|language=македонски|accessdate=19 јануари 2017|archive-date=2018-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808094959/http://build.mk/konechno-se-podiga-branata-sveta-petka/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Градба ==

Хидроцентралата е поставена на реката [[Треска]], поставена во суров и непристапен терен. Воедно, ограниченоста на теренот барале примена на сложени организациски и градежни техники. Главен изведувач на проектот било словенечкото претпријатие „Рико“, додека подизведувачи биле македонските градежни претпријатија Бетон и Гранит.&lt;ref name=&quot;вечер&quot; /&gt;

Првите градежни зафати за централата започнале во февруари 2004 година, кога претпријатијата „Маврово инженеринг“ и „Бетон“ го пробија пристапниот пат и ги изградија опточниот тунел и преливната шахта. Според првичните планови, централата требало да биде завршена уште во 2009 година.&lt;ref name=&quot;ее&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://energetskaefikasnost.info/hec-sveta-petka/|title=ХЕЦ „Света Петка“|last=Стојковски|first=Предраг|date=12 март 2012|work=Енергетска ефикасност|language=македонски|accessdate=19 јануари 2017|location=Скопје|archive-date=2018-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180806233559/http://energetskaefikasnost.info/hec-sveta-petka/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Словенечкиот Рико започнал со својот дел од работите во јуни 2006 година, но оттогаш изградбата била проследена со многубројни проблеми и застои.&lt;ref name=&quot;билд&quot; /&gt;

Договорот за градба на хидроцентралата бил потпишан во текот на 2005 година.&lt;ref name=&quot;вечер&quot; /&gt;

Градбата на хидроцентралата започнала во 2006 година и траела шест години. Со пробна работа хидроцентралата била пуштена во употреба во 2012 година. Градбата на целокупниот зафат вредел 75 милиони [[Евро|евра]].&lt;ref name=&quot;вечер&quot; /&gt; Официјалниот почеток со работа на централата бил на 1 август 2012 година.&lt;ref name=&quot;елем&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.elem.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=120&amp;Itemid=149&amp;lang=mk|title=ХЕ Света Петка|work=[[Електрани на Македонија]]|language=македонски|accessdate=19 јануари 2017}}&lt;/ref&gt; Централата била отворена во присуство на тогашните [[Никола Груевски]] и [[Влатко Чингоски]], премиер и генерален директор на [[Електрани на Македонија]], соодветно.&lt;ref name=&quot;мкд&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.mkd.mk/48658/makedonija/hec-sveta-petka-pocna-da-raboti|title=ХЕЦ Света Петка почна да работи|date=1 август 2012|work=МКД.мк|language=македонски|accessdate=19 јануари 2017|location=Скопје}}{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

=== Финансирање ===

Инвестицијата за овој зафат на [[Електрани на Македонија]] (ЕЛЕМ) требало да чини околу 64 милиони евра, од кои 41 милион биле кредитно задолжување и 23 милиони евра сопствени средства.&lt;ref name=&quot;билд&quot; /&gt;

Доцнењето на градбата, ЕЛЕМ го платил со финансиски пенали кон словенечкиот изведувач Рико во висина од 10 милиони евра, поради што вкупните трошоци за електраната се искачиле на 75 милиони евра.&lt;ref name=&quot;вечер&quot; /&gt; Иако и словенечката компанија требало да му плати отштета на ЕЛЕМ според одлуката на тројца арбитри од Комисијата за разрешување спорови, по пребивањето на отштетите, ЕЛЕМ останало да му доплати на Рико, дополнителни 10 милиони евра.&lt;ref name=&quot;фактор&quot;&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://faktor.mk/hets-sveta-petka-na-test-uchenikot-dobar|title=ХЕЦ Света Петка на тест: ученикот добар, наскоро ќе нè осветли!|last=Попоска|first=Катерина|date=9 ноември 2012|work=Фактор|language=македонски|accessdate=19 јануари 2017|location=Скопје}}&lt;/ref&gt;

== Електрана ==

Хидроцентралата имала инсталирана моќност од 36,4 мегавати со годишно проектирано производство од 43 гигават-часови. Според некои проценки, ова би било доволно за снабдување на 40.000 граѓани.&lt;ref name=&quot;вечер&quot; /&gt;

Централата е целосно автоматизирана, со што нејзината работа се набљудува далечински.

== Функција ==

Со отворањето на хидроцентралата „Света Петка“ се заокружил подсистемот „Козјак-Матка“ на повеќенаменскиот хидросистем „[[Скопско Поле]]“, кој има основна намена да го искористува хидропотенцијалот на истечните води на [[ХЕЦ Козјак]] и локалните води од сливот на реката [[Треска]]. Покрај ова, акумулацијата треба да овозможи постојано пререгулирање на дневните истечни води на ХЕЦ Козјак, со што централата ќе има функција на проточна хидроцентрала меѓу постојните ХЕЦ Козјак и ХЕЦ Матка.&lt;ref name=&quot;вечер&quot; /&gt;

Воедно, со изградбата на централата, целосно се искористил хидропотенцијалот на реката Треска.&lt;ref name=&quot;елем&quot; /&gt;

== Црква ==
{{Главна|Црква „Св. Петка“ - Брана Света Петка}}

Во непосредна близина на браната е изграден параклис посветен на Света Петка.

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=120px&gt;
Податотека:Велоекспедиции 2016 11.jpg|Рампата кон браната
Податотека:Велоекспедиции 2016 12.jpg|Поглед кон браната и езерото
Податотека:Струјната инсталација на браната.jpg|
Податотека:Контролната кула.jpg|
Податотека:ХЕЦ Света Петка.jpg|
Податотека:Поглед од патеката.jpg|
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Света Петка (езеро)]]
* [[Света Петка (брана)]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Sveta Petka Lake}}
* [http://www.elem.com.mk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=120&amp;Itemid=149&amp;lang=mk Официјални информации на страницата на ЕЛЕМ]

{{Електростопанство во Македонија}}

[[Категорија:Хидроелектрани во Македонија|Света Петка]]</text>
      <sha1>fyvnwpz114vkt2xs41r7c2ilqugyzyu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:ХЕЦ „Света Петка“</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1170686</id>
    <revision>
      <id>5570252</id>
      <parentid>3562921</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:ХЕЦ Света Петка]] на [[Разговор:ХЕЦ „Света Петка“]]</comment>
      <origin>3562921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m" xml:space="preserve">{{СЗР}}{{ВПМ}}</text>
      <sha1>m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алијанса за Албанците</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1173775</id>
    <revision>
      <id>5570019</id>
      <parentid>5469960</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Aprilija50.A.D</username>
        <id>119801</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>5570019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12869" sha1="4vkq10aa2c2buaj4pm9qie86hn6k7zc" xml:space="preserve">{{Малку извори}}
{{Infobox Political Party
| state              = Република Македонија
| party_name         = Алијанса за Албанците
| logo         = [[Податотека:AA.jpg|250px|]] 
| party_articletitle = Алијанса за Албанците
| leader             = [[Арбен Таравари]] 
| secretary_general  = Кренар Лога
| slogan             = Време е сега!&lt;br&gt;{{langx|sq|Tash është koha!}}
| colorcode          = purple
| foundation         = [[2015]] 
| position           = Центар-Десно
| ideology           = заштита на правата на [[Албанците во Македонија]] &lt;br&gt; конзервативизам &lt;br&gt; проевропизам 
| international      = 
| european           = 
| colours            = бела, жолта, виолетова
| headquarters       = [[Скопје]] 
| seats1_title       = [[Собрание на Република Македонија|Собрание]]
| seats1             = {{Infobox political party/seats|8|120|hex=purple}}
| seats2_title       = [[Општини во Македонија|Општини]]
| seats2             = {{Infobox political party/seats|1|80|hex=purple}}
| website            = [http://www.aleanca.eu/ Aleanca për Shqiptarët]
}}

'''Алијанса за Албанците''' ([[албански јазик|албански]]: ''Aleanca për Shqiptarët'') — политичка партија од десниот центар, основана во 2015 година во Македонија од [[Зијадин Села]].

Партијата како главна цел има постигнување на целосна национална еднаквост меѓу Албанците и Македонците на сите полиња, од инвестиции, до институционална застапеност, правичен пристап до државните институции, вработување, инфраструктура и зголемување на нивото на национална свест.

Добро свесна за многуте предизвици со кои се соочува општеството во Македонија во продолжената социо-економска транзиција, Алијансата за Албанците се стреми и верува во мултиетнички, европски, демократски и социјален модел на владеење кој може и треба да гарантира подобар живот за сите граѓани, како предуслов за одржлив економски развој и политичка стабилност.

Основните принципи на нејзината политичка платформа се целосна рамноправност меѓу заедниците, владеење на правото, социјална држава, заслуги и транспарентно вработување во државната администрација и спречување на емиграцијата на образованите млади професионалци и воопшто на Албанците од земја.

== Историја ==
По несогласувањето со раководството на Демократска Партија на Албанците, за реформските потреби во партијата, [[Зијадин Села]] со широка поддршка во партијата, од неговиот роден град Струга го иницираше Движењето за реформи во Албанската демократска партија во март 2015 година.

== Основа и идеологија ==
Подоцна во 2015 година Движењето за реформи во Демократската партија на албанците беше регистрирано како политичка партија со исто име, предводена од [[Зијадин Села]]

Новоформираното Движење за реформи во Демократската партија на албанците имаше главна цел постигнување на целосна национална рамноправност меѓу Албанците и Македонците на сите полиња, од инвестиции, до институционална застапеност, фер пристап до државните институции, вработување, инфраструктура и зголемување на нивото на национална свест.

Во текот на 2016 година, Движењето за реформи во Демократската партија на албанците ја усвои Алијансата за Албанците како свое официјално име.

Оваа промена ќе биде потврдена во март 2018 година, кога Алијансата за Албанците го одржа својот I конгрес, каде за претседател на партијата беше избран [[Зијадин Села]].

Алијансата за Албанците, исто така, го усвои ажурираниот Статут и Политичката платформа на Алијансата за Албанците 2018–2022 на својот прв конгрес.

На 24 декември 2022 година, Алијансата за Албанците го одржа својот трет вонреден конгрес, каде за претседател на партијата е избран [[Арбен Таравари]]

На 18 февруари 2024 година, Алијанса за Албанците одржа вонреден конгрес, каде е разрешен [[Арбен Таравари]], и е избран за претседател на партијата [[Зијадин Села]].

== Изборни резултати ==

=== Парламентарни избори 2016 година ===
Во пресрет на предвремените парламентарни избори на 11 декември 2016 година, Движењето за реформи во Демократската партија на албанците ги здружи силите со две помали партии, Единство и Демократска национална ренесанса, под предизборна коалиција наречена Алијанса за Албанците. Алијансата за Албанците се појави како трета по големина сила меѓу албанските политички партии со 16,6% од албанските гласови и тројца пратеници во [[Собрание на Македонија|Собранието на Македонија]].

=== Локалните избори 2017 година ===
Алијансата за Албанците првпат се кандидираше на општинско ниво во Македонија на локалните избори во ноември 2017 година. Кампањата ја одбележаа значителни тензии со владините партнери [[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]] и [[Демократска унија за интеграција|ДУИ]] кои коалицираат против Алијансата за Албанците во сите општини населени со Албанци.

И покрај исклучително агресивната кампања на СДСМ и ДУИ и изборите обележани со нерегуларности, Алијансата за Албанците победи во трката за градоначалници на [[Општина Гостивар|Гостивар]], [[Општина Боговиње|Боговиње]] и [[Општина Врапчиште|Врапчиште]], а исто така освои 64 општински советнички места низ државата.

=== Претседателски избори 2019 година ===
Алијансата за Албанците заедно со [[Движење Беса|Движењето Беса]] ја поддржаа кандидатурата на Блерим Река, независен албански кандидат. Тројца кандидати беа на гласачкото ливче во првиот круг: [[Стево Пендаровски]] од владејачкиот [[Социјалдемократски сојуз на Македонија|Социјалдемократски сојуз]], [[Гордана Силјановска-Давкова|Гордана Силјаановска-Давкова]] од опозициската партија [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]].

Блерим Река во првиот круг излезе трет со 79.888 гласови или 11,08% од вкупните гласови.

Во вториот круг, во кој победи Стево Пендаровкси, Алијансата за Албанците официјално не поддржа ниту еден кандидат.

=== Парламентарни избори 2020 година ===
Алијансата за Албанците се кандидираше на предвремените парламентарни избори на 15 јули 2020 година во предизборна коалиција со [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернативата]] под мотото „Време е сега!“ и заедничка програма „Држава за сите“. И покрај големите изборни измами од владејачките партии, коалицијата освои 12 места, од кои 8 ѝ припаднаа на Алијансата за Албанците и 4 на [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]]. Во актуелниот законодавен дом, Алијансата за Албанците и Алтернативата функционираат како единствена пратеничка група која ја претставува албанската опозиција.

=== Парламентарни избори 2024 година ===

Алијанса за Албанците за прв пат настапи на парламентарните избори поделена. Алијанса на [[Зијадин Села]] во коалиција со [[ДУИ]] под мотото &quot;Европски фронт&quot;, каде освои 4 места. Алијанса за Албанците на [[Арбен Таравари]] настапи со партиите [[Движење Беса|Беса]], [[Алтернатива (политичка партија)|Алтернатива]] и [[Демократско Движење]] во коалиција [[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]], каде освои 6 места.

=== Претседателски избори 2024 година ===

Алијанса за Албанците настапи со свој кандидат, поддржан од коалицијата „[[ВРЕДИ (коалиција)|ВРЕДИ]]“. Кандидатот [[Арбен Таравари]] освои 83.337 гласови, односно 9,46% од вкупниот број гласови, но не успеа да се квалификува за вториот круг од претседателските избори.

==Наводи==
{{наводи}}

==Поврзано==
*[[Список на политички партии во Македонија]]
*[[Политика на Македонија]]

==Надворешни врски==
*{{Facebook|aleancashqiptaret}}

{{Македонски политички партии}}

[[Категорија:Политички партии во Македонија]]
[[Категорија:Појавено во 2016 година во Македонија]]</text>
      <sha1>4vkq10aa2c2buaj4pm9qie86hn6k7zc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Париски кодекс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1175387</id>
    <revision>
      <id>5570165</id>
      <parentid>5123104</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:08:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>746</id>
      </contributor>
      <comment>Замена на [[File:Paris_Codex,_pages_23-24.jpg]] со [[File:Paris_Codex,_pages_21-22.jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: correct page numbers).</comment>
      <origin>5570165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3765" sha1="mil4bav0lf5euvc5bqvrftvgflm3rva" xml:space="preserve">{{Infobox manuscript
&lt;!----------Name----------&gt;
| name                  = ''Париски кодекс''
| location              = Национална библиотека на Франција
&lt;!----------Image----------&gt;
| image                 = File:Paris Codex, pages 21-22.jpg
| width                 = 350px
| caption               = Последните две страници од Парискиот кодекс, каде е прикажан мајанскиот „зодијак“
&lt;!----------General----------&gt;
| Also known as         = ''Кодекс Пересиниус'', ''Кодекс Перес''
| Type                  = кодекс
| Date                  = посткласичен период (околу 900-1521)
| Place of origin       = Јукатан, Мексико
| Language(s)           = [[Мајански јазик]]
&lt;!----------Form and content----------&gt;
| Material              = 
| Size                  = 140 на 23,5 сантиметри
| Format                = 
| Condition             = оштетен
| Script                = [[Мајански ракописи]]
| Contents              = ритуали и календари
| Additions             =
| Discovered            = 1859 во Царска библиотека
}}
'''Париски кодекс''' (исто така познат како '''''Кодексот Пересиниус''''' и '''''Кодексот Перес''''') е еден од трите преживеани општо прифатени пред-колумбовски мајански книги кои потекнуваат од посткласичниот период на мезоамериканската хронологија (околу 900-1521).&lt;ref&gt;Sharer and Traxler 2006, p. 126.&lt;/ref&gt; Документот е многу слабо сочуван и претрпел значителна штета на рабовите, што довело до губење на некои делови од текстот. Кодексот во голема мера се однесува на циклусот на тринаесетте циклуси од 20-годишниот ''катун'' и вклучува детали на мајанските астрономски знаци.

''Парискиот кодекс'' се смета дека е создаден во западен Јукатан, најверојатно на [[Мајапан]]. Датиран е околу 1450 година, во доцниот посткалсичен период (1200–1525 година). Во поново време се сугерира дека овој текст потекнува од 1185 година, со што овој документ се вбројува меѓу оние настанати во почетокот на посткласичниот период (900-1200 година). Како и да е, астрономските и календарските информации кои ги содржи кодексот се во контекст на циклусот од класичниот период (од 731 до 987 година), со што се покажува дека можеби овој кодекс е копија на претходен документ.

''Парискиот кодекс'' се чува во [[Национална библиотека на Франција|Националната библиотека на Франција]] во Париз, каталогизиран како Мексикански документ 386.&lt;ref&gt;Noguez et al 2009, p. 17. Bibliothèque Nationale de France 2011.&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Мајански ракописи]]</text>
      <sha1>mil4bav0lf5euvc5bqvrftvgflm3rva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Мароко</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1177939</id>
    <revision>
      <id>5569862</id>
      <parentid>5569349</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="294" sha1="ml6v9t5qlj7e6niqfvn7bveuc7iyq3z" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Мароканска култура]]
[[Категорија:Мароканско општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|Мароко]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Мароко]]</text>
      <sha1>ml6v9t5qlj7e6niqfvn7bveuc7iyq3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Мозамбик</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1177955</id>
    <revision>
      <id>5569863</id>
      <parentid>5569351</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="njbf7i8uc3wr6sqdfh2qex0loj78v10" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Мозамбичка култура]]
[[Категорија:Мозамбичко општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|Мозамбик]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Мозамбик]]</text>
      <sha1>njbf7i8uc3wr6sqdfh2qex0loj78v10</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Намибија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1177959</id>
    <revision>
      <id>5569864</id>
      <parentid>5569354</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="l9cjjxzskhumdw8r66790i3jw6eurqm" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Намибиска култура]]
[[Категорија:Намибиско општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|Намибија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Намибија]]</text>
      <sha1>l9cjjxzskhumdw8r66790i3jw6eurqm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Мадагаскар</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1177990</id>
    <revision>
      <id>5569859</id>
      <parentid>5569341</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="4djz9o2cgp3dehj3wb1um5j1dfpb1gt" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Малгашка култура]]
[[Категорија:Малгашко општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|Мадагаскар]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Мадагаскар]]</text>
      <sha1>4djz9o2cgp3dehj3wb1um5j1dfpb1gt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Сенегал</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1177995</id>
    <revision>
      <id>5569869</id>
      <parentid>5569371</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="p0rx63jnlizcijhovv1a7glcjqawvc9" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Сенегалска култура]]
[[Категорија:Сенегалско општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|Сенегал]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Сенегал]]</text>
      <sha1>p0rx63jnlizcijhovv1a7glcjqawvc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Ангола</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178003</id>
    <revision>
      <id>5569725</id>
      <parentid>5569219</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="k5x8dsg9g2xwsk19n7unv7m78amje9c" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Анголска култура]]
[[Категорија:Анголско општество]]
[[Категорија:Религијата по земја|Ангола]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Ангола]]</text>
      <sha1>k5x8dsg9g2xwsk19n7unv7m78amje9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Руанда</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178004</id>
    <revision>
      <id>5569867</id>
      <parentid>5569366</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="f6auxldv1e46vn9tj9k081orqj11kjl" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Руанда]]
[[Категорија:Религијата по земја|Руанда]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Руанда]]</text>
      <sha1>f6auxldv1e46vn9tj9k081orqj11kjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Сејшелите</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178011</id>
    <revision>
      <id>5569868</id>
      <parentid>5569370</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212" sha1="c262zb5dawsmido0knnwnbx718rrdjk" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Сејшели]]
[[Категорија:Религијата по земја|Сејшели]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Сејшели]]</text>
      <sha1>c262zb5dawsmido0knnwnbx718rrdjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Мали</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178016</id>
    <revision>
      <id>5569861</id>
      <parentid>5569345</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="194" sha1="7ykvwpo9fkn63zjytq3r2yu2uybnwzj" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Мали]]
[[Категорија:Религијата по земја|Мали]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Мали]]</text>
      <sha1>7ykvwpo9fkn63zjytq3r2yu2uybnwzj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Сиера Леоне</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178045</id>
    <revision>
      <id>5569870</id>
      <parentid>5569372</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="n2i57dd7ov93ul43olp7nid2lhcsd71" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Сиера Леоне]]
[[Категорија:Религијата по земја|Сиера Леоне]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Сиера Леоне]]</text>
      <sha1>n2i57dd7ov93ul43olp7nid2lhcsd71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Јужен Судан</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178050</id>
    <revision>
      <id>5569820</id>
      <parentid>5569308</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="facx9aoin97czvhozecms7vvulz5pnh" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Јужен Судан]]
[[Категорија:Религијата по земја|Јужен Судан]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Јужен Судан]]</text>
      <sha1>facx9aoin97czvhozecms7vvulz5pnh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Јужноафриканската Република</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1178077</id>
    <redirect title="Религијата во Јужноафриканската Република" />
    <revision>
      <id>5570038</id>
      <parentid>3603802</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Јужноафриканската Република]]</comment>
      <origin>5570038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="ed46g0r5aigvtm01lrtsci3u89uof9h" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Јужноафриканската Република]]</text>
      <sha1>ed46g0r5aigvtm01lrtsci3u89uof9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Јужноафриканската Република</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1178078</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Јужноафриканската Република" />
    <revision>
      <id>5570051</id>
      <parentid>3603804</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Јужноафриканската Република]]</comment>
      <origin>5570051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="128" sha1="b5zyi7r4m7y1qoh609jin11wmvzm64p" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Јужноафриканската Република]]</text>
      <sha1>b5zyi7r4m7y1qoh609jin11wmvzm64p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во ЈАР</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178079</id>
    <revision>
      <id>5569821</id>
      <parentid>5569313</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="423" sha1="qmilfy3t35q01s0kiywm35p0a5badi0" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in South Africa}}

[[Категорија:Религијата по земја|Јужноафриканска Република]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Јужноафриканска Република]]
[[Категорија:Јужноафриканско општество]]
[[Категорија:Јужноафриканска култура]]</text>
      <sha1>qmilfy3t35q01s0kiywm35p0a5badi0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Судан</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178082</id>
    <revision>
      <id>5569872</id>
      <parentid>5569379</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="7h0iblzgxy2eek0iggwgxtn35w0z83i" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Судан]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Судан]]
[[Категорија:Демографија на Судан]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>7h0iblzgxy2eek0iggwgxtn35w0z83i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Есватини</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178092</id>
    <revision>
      <id>5569765</id>
      <parentid>5569290</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219" sha1="t8u73lmuhya0h4uxghpwin0ehkze5ar" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Есватини]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Есватини]]
[[Категорија:Есватини]]</text>
      <sha1>t8u73lmuhya0h4uxghpwin0ehkze5ar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Того</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178097</id>
    <revision>
      <id>5569874</id>
      <parentid>5569381</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="249" sha1="jn3rojr83kvd3vyl5ntu6o1ehpjnm9m" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Togo}}

[[Категорија:Религијата по земја|Того]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Того]]
[[Категорија:Демографија на Того]]</text>
      <sha1>jn3rojr83kvd3vyl5ntu6o1ehpjnm9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Тунис</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178100</id>
    <revision>
      <id>5569875</id>
      <parentid>5569382</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="n2pz1r13jlhe84m8rvbbw203ihn62es" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Тунис]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Тунис]]
[[Категорија:Демографија на Тунис]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>n2pz1r13jlhe84m8rvbbw203ihn62es</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Уганда</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178106</id>
    <revision>
      <id>5569876</id>
      <parentid>5569384</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="234" sha1="463euqrtmwmwzumc9xnwyuoejzikjbl" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Уганда]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Уганда]]
[[Категорија:Демографија на Уганда]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>463euqrtmwmwzumc9xnwyuoejzikjbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Малави</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178110</id>
    <revision>
      <id>5569860</id>
      <parentid>5569343</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="206" sha1="nb5hkxqdfwtcbtn3rsw4rrx2kaz2uxd" xml:space="preserve">{{катпов}}
[[Категорија:Малави]]
[[Категорија:Религијата по земја|Малави]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Малави]]</text>
      <sha1>nb5hkxqdfwtcbtn3rsw4rrx2kaz2uxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Сејшели</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1178141</id>
    <redirect title="Религијата во Сејшелите" />
    <revision>
      <id>5570047</id>
      <parentid>3604297</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Сејшелите]]</comment>
      <origin>5570047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="mo1fwg3e70vme1pmpcduqubv03yz92o" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Сејшелите]]</text>
      <sha1>mo1fwg3e70vme1pmpcduqubv03yz92o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Сејшели</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1178142</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Сејшелите" />
    <revision>
      <id>5570058</id>
      <parentid>3604299</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Сејшелите]]</comment>
      <origin>5570058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93" sha1="qfgya6ptcvdgc86887zgs2bmu6ht0qg" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Сејшелите]]</text>
      <sha1>qfgya6ptcvdgc86887zgs2bmu6ht0qg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Либерија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178165</id>
    <revision>
      <id>5569851</id>
      <parentid>5569335</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="328" sha1="4jqz67f7iusgpz7fiq0zb6z8efpoqgm" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Liberia}}

[[Категорија:Либериска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Либерија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Либерија]]
[[Категорија:Либериско општество]]</text>
      <sha1>4jqz67f7iusgpz7fiq0zb6z8efpoqgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Лесото</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178168</id>
    <revision>
      <id>5569850</id>
      <parentid>5569333</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:29:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="e1qq73cxwbeac2oihod56vono7446ew" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Lesotho}}
{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Лесото]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Лесото]]
[[Категорија:Лесотска култура]]
[[Категорија:Лесотско општество]]</text>
      <sha1>e1qq73cxwbeac2oihod56vono7446ew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Кенија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178171</id>
    <revision>
      <id>5569826</id>
      <parentid>5569323</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="b9r90ylpl40845x6y0mg7ahxas97ejw" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Kenya}}

[[Категорија:Кениска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Кенија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Кенија]]
[[Категорија:Кениско општество]]</text>
      <sha1>b9r90ylpl40845x6y0mg7ahxas97ejw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Боцвана</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178174</id>
    <revision>
      <id>5569732</id>
      <parentid>5569235</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="295" sha1="sjr8xv59w9d0zq398t51mx18b5p606x" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Боцванска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Боцвана]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Боцвана]]
[[Категорија:Боцванско општество]]</text>
      <sha1>sjr8xv59w9d0zq398t51mx18b5p606x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Бенин</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178177</id>
    <revision>
      <id>5569729</id>
      <parentid>5569230</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="d7oq6rz0lyynpc9qae4hzgpoubzppy0" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Benin}}

[[Категорија:Бенинска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Бенин]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Бенин]]
[[Категорија:Бенинско општество]]</text>
      <sha1>d7oq6rz0lyynpc9qae4hzgpoubzppy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Бурунди</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178279</id>
    <revision>
      <id>5569738</id>
      <parentid>5569243</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="nvkg9cxxkut3wegtubzec9vrt6yiakj" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Burundi}}

[[Категорија:Бурундискa култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Бурунди]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Бурунди]]
[[Категорија:Бурундиско општество]]</text>
      <sha1>nvkg9cxxkut3wegtubzec9vrt6yiakj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Габон</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178282</id>
    <revision>
      <id>5569744</id>
      <parentid>5569262</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="310" sha1="r8qspww2yz6syceco3uqw8w8g62iccu" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Gabon}}

[[Категорија:Габонска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Габон]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Габон]]
[[Категорија:Габонско општество]]</text>
      <sha1>r8qspww2yz6syceco3uqw8w8g62iccu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Гана</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178287</id>
    <revision>
      <id>5569748</id>
      <parentid>5569264</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="iznfmepe7vswzixsepy9v1v9fd5dgav" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Ghana}}

[[Категорија:Ганска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Гана]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Гана]]
[[Категорија:Ганско општество]]</text>
      <sha1>iznfmepe7vswzixsepy9v1v9fd5dgav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Гвинеја</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178351</id>
    <revision>
      <id>5569751</id>
      <parentid>5569270</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="323" sha1="rvpuxsa1oa3yf1cxkvklc4bqhqyboow" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Guinea}}

[[Категорија:Гвинејска култура]]
[[Категорија:Религијата по земја|Гвинеја]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Гвинеја]]
[[Категорија:Гвинејско општество]]</text>
      <sha1>rvpuxsa1oa3yf1cxkvklc4bqhqyboow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Еритреја</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178506</id>
    <revision>
      <id>5569763</id>
      <parentid>5569288</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="247" sha1="5h88fgrf7bfg2pq0p1cjst3o6l1lr5h" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Еритреја]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Еритреја]]
[[Категорија:Демографија на Еритреја]]</text>
      <sha1>5h88fgrf7bfg2pq0p1cjst3o6l1lr5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Зелениот ’Рт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1178510</id>
    <redirect title="Религијата во Зелениот ’Рт" />
    <revision>
      <id>5570040</id>
      <parentid>3605897</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Зелениот ’Рт]]</comment>
      <origin>5570040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3des5o2pqnq353ryb15uk573167ja3e" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Зелениот ’Рт]]</text>
      <sha1>3des5o2pqnq353ryb15uk573167ja3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Зелениот ’Рт</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178513</id>
    <revision>
      <id>5569794</id>
      <parentid>5569294</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="259" sha1="haqvoyrn7abxnduhu1wwrht46bspw29" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Зелен ’Рт]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Зелен ’Рт]]
[[Категорија:Демографија на Зелениот ’Рт]]</text>
      <sha1>haqvoyrn7abxnduhu1wwrht46bspw29</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Република Конго</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178521</id>
    <revision>
      <id>5569845</id>
      <parentid>5569330</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="5ym66k8tjt9wrwp6sfusdhlsxt5gb3v" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Конго, Република ]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Конго, Република ]]
[[Категорија:Демографија на Република Конго]]</text>
      <sha1>5ym66k8tjt9wrwp6sfusdhlsxt5gb3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Чад</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178527</id>
    <revision>
      <id>5569877</id>
      <parentid>5569394</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217" sha1="1qneb40neilj4tefpllis99pjwlybr3" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Религијата по земја|Чад]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Чад]]
[[Категорија:Демографија на Чад]]</text>
      <sha1>1qneb40neilj4tefpllis99pjwlybr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Демократска Република Конго</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178542</id>
    <revision>
      <id>5569843</id>
      <parentid>5569329</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="358" sha1="4xt6sv1kk4njw6rvgs61gusppq0wigf" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Конго, Демократска Република ]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Конго, Демократска Република ]]
[[Категорија:Демографија на Демократска Република Конго]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>4xt6sv1kk4njw6rvgs61gusppq0wigf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Камерун</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178545</id>
    <revision>
      <id>5569822</id>
      <parentid>5569317</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:26:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="ms91cdiqjkkhht40z22k2io3kjwsslg" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Камерун]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Камерун]]
[[Категорија:Демографија на Камерун]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>ms91cdiqjkkhht40z22k2io3kjwsslg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Коморите</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1178547</id>
    <redirect title="Религијата во Коморите" />
    <revision>
      <id>5570041</id>
      <parentid>3606029</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Коморите]]</comment>
      <origin>5570041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="e95w8tp9p79xkldb2ngbw0t714z53u1" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Коморите]]</text>
      <sha1>e95w8tp9p79xkldb2ngbw0t714z53u1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Коморите</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178549</id>
    <revision>
      <id>5569828</id>
      <parentid>5569328</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="238" sha1="02r094eo0zws4rh6vw0shsuulwbr2px" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Комори]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Комори]]
[[Категорија:Демографија на Коморите]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>02r094eo0zws4rh6vw0shsuulwbr2px</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Екваторска Гвинеја</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178552</id>
    <revision>
      <id>5569759</id>
      <parentid>5569284</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="303" sha1="14t3agu562n9ckld93cat28adc7ji0r" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Екваторска Гвинеја]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Екваторска Гвинеја]]
[[Категорија:Демографија на Екваторска Гвинеја]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>14t3agu562n9ckld93cat28adc7ji0r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија на Либија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1178553</id>
    <redirect title="Религијата во Либија" />
    <revision>
      <id>5570050</id>
      <parentid>3606044</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Либија]]</comment>
      <origin>5570050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="kh517630lgdcmkedltq8ulxld4he3ff" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Либија]]</text>
      <sha1>kh517630lgdcmkedltq8ulxld4he3ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија на Либија</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1178554</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Либија" />
    <revision>
      <id>5570060</id>
      <parentid>3606046</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Либија]]</comment>
      <origin>5570060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87" sha1="5xsu0gpor8pfr64g1pa75h1jg35fzyh" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Либија]]</text>
      <sha1>5xsu0gpor8pfr64g1pa75h1jg35fzyh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Замбија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178557</id>
    <revision>
      <id>5569792</id>
      <parentid>5569293</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="autxlr8c9uuxh3umbjhgqc4ip6kbhk8" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Замбија]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Замбија]]
[[Категорија:Демографија на Замбија]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>autxlr8c9uuxh3umbjhgqc4ip6kbhk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Зимбабве</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1178560</id>
    <revision>
      <id>5569814</id>
      <parentid>5569295</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="qmb549z6k2flzp7lmqtk0301itd0wdh" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата по земја|Зимбабве]]
[[Категорија:Религијата во Африка|Зимбабве]]
[[Категорија:Демографија на Зимбабве]]
{{Катпов}}</text>
      <sha1>qmb549z6k2flzp7lmqtk0301itd0wdh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Катедрали во Француска Полинезија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1180569</id>
    <revision>
      <id>5569812</id>
      <parentid>3620340</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Француска Полинезија]] → [[Категорија:Религијата во Француска Полинезија]]</comment>
      <origin>5569812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="156" sha1="ry1q9xskfpcxt4ej5c9jq0r68hylggu" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Француска Полинезија]]
[[Категорија:Катедрали во Франција]]</text>
      <sha1>ry1q9xskfpcxt4ej5c9jq0r68hylggu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Француска Полинезија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1180570</id>
    <revision>
      <id>5569811</id>
      <parentid>5569114</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Француска Полинезија]] на [[Категорија:Религијата во Француска Полинезија]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="152" sha1="9b107wdu4qorpzvzg4q1dyv0ns6rxdy" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Франција]]
[[Категорија:Култура на Француска Полинезија]]</text>
      <sha1>9b107wdu4qorpzvzg4q1dyv0ns6rxdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Република Српска</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1180720</id>
    <revision>
      <id>5569818</id>
      <parentid>4738311</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Република Српска]] → [[Категорија:Религијата во Република Српска]]</comment>
      <origin>5569818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="7262obx4wjsi03fx4k3ju8ca54wiz1s" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Босна и Херцеговина]]
[[Категорија:Религијата во Република Српска]]</text>
      <sha1>7262obx4wjsi03fx4k3ju8ca54wiz1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Република Српска</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1180721</id>
    <revision>
      <id>5569815</id>
      <parentid>5568640</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Република Српска]] на [[Категорија:Религијата во Република Српска]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172" sha1="a4o9kpqb0pjspqkwk5pw25xnc853n2h" xml:space="preserve">[[Категорија:Демографија на Република Српска]]
[[Категорија:Религијата во Босна и Херцеговина]]</text>
      <sha1>a4o9kpqb0pjspqkwk5pw25xnc853n2h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569819</id>
      <parentid>5569815</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="ovc9s8syuwh7rfw2ukdtdnqy5sg8szd" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Republika Srpska}}

[[Категорија:Демографија на Република Српска]]
[[Категорија:Религијата во Босна и Херцеговина]]</text>
      <sha1>ovc9s8syuwh7rfw2ukdtdnqy5sg8szd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Меденица</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1182791</id>
    <revision>
      <id>5570185</id>
      <parentid>5467036</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2648" sha1="fx5bpvuwyu9wr1gfoe7xmnmu9qn97yc" xml:space="preserve">{{Инфокутија Планински врв
| име = Меденица
| слика = Врв Меденица03.jpg
| опис = Поглед на врвот Меденица
| висина = 2163
| место = {{МАК}} 
| венец = [[Бистра (планина)|Бистра]]
| истакнатост = 
| координати = 
| прво_освојување = непознато
| без_помошен_кислород  =
| самостојно_освојување = 
| најлесна_патека = 
}}

'''Меденица''' — највисок врв на планината [[Бистра (планина)|Бистра]], неговата надморска височина изнесува 2163 метри&lt;ref&gt;{{наведена мрежна страница|url=http://www.moepp.gov.mk/wp-content/uploads/2016/12/STUDIJA_PRIRODA.pdf|title=Студија за геодиверзитетот и геонаследството на Република Македонија и другите компоненти на природата (биолошка и пределска разновидност)|publisher=Министерство за животна средина и просторно планирање|language=македонски|date=2016|accessdate=16 јануари 2024|location=Скопје|page=106|archive-date=2024-06-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20240602110633/https://www.moepp.gov.mk/wp-content/uploads/2016/12/STUDIJA_PRIRODA.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Се наоѓа на западниот дел на главното планинско било на [[Бистра (планина)|Бистра]], во непосредната близина северно над селото [[Галичник]]. До него води добро обележана планинарска патека од селото Галичник, а може да се искачува и од селото [[Јанче]] во долината на [[Радика]]. Од врвот Меденица се пружа глетка на целата планина Бистра, [[Мавровско Езеро|Мавровското Езеро]], [[Кораб]], [[Дешат]], [[Шар Планина]] и [[Стогово]].

==Галерија==
&lt;gallery mode=packed heights=120px&gt;
File:Врв Меденица01.jpg|Врв Меденица
File:Врв Меденица02.jpg|Врв Меденица
File:Врвот Меденица.jpg|Врвот Меденица
&lt;/gallery&gt;
== Наводи ==
{{наводи}}
{{Бистра}}

[[Категорија:Врвови во Македонија]]</text>
      <sha1>fx5bpvuwyu9wr1gfoe7xmnmu9qn97yc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фанес (митологија)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1183508</id>
    <revision>
      <id>5569830</id>
      <parentid>5424690</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13628" sha1="ta53841mkfrgf9bg0a7p5qfo4a3k777" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| type         = старогрчки
| name         = Фанес
| deity_of     = 
| member_of    = 
| image        = Phanes.jpg
| image_size   = 
| alt          =
| caption      = Цртеж од 16 век на Фанес од [[Франческо де Роси]]
| other_names  = Протогон
| hiro         = 
| Old_Norse    = 
| Devanagari   = 
| Sanskrit_transliteration = 
| Tamil_script = 
| Tamil_transliteration = 
| Kannada_script = 
| Kannada_transliteration = 
| script_name  = 
| script       = 
| affiliation  = 
| cult_center  =
| abode        =
| planet       =
| mantra       = 
| weapon       =
| battles      = 
| artifacts    =
| animals      = 
| symbol       =
| height       = 
| age          = 
| tree         =
| day          = 
| color        =
| number       = 
| consort      =
| parents      = [[Хронос]] и [[Ананке (митологија)|Ананке]] или [[Никта]]
| siblings     = 
| offspring    =
| predecessor  =
| successor    =
| army         =
| mount        = 
| texts        = 
| Greek_equivalent     = 
| Roman_equivalent     = 
| Etruscan_equivalent  = 
| Christian_equivalent = 
| Slavic_equivalent    = 
| Hinduism_equivalent  = 
| Canaanite_equivalent =
| region       = 
| ethnic_group = 
| festivals    = 
}}

'''Фанес''' ({{langx|grc|Φάνης, genitive Φάνητος}}),&lt;ref&gt;{{Наведена книга|editor=William Smith|year=1870|title=A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0104%3Aentry%3Dphanes-bio-1|publisher=Perseus Project}}&lt;/ref&gt; или '''Протогон''' ([[Старогрчки јазик|грчки]]: Πρωτογόνος, &quot;Првородениот&quot;), бил мистичен [[Старогрчки исконски богови|исконски бог]] на зачнувањето и на создавањето нов живот, кој бил воведен во [[Старогрчка митологија|старогрчката митологија]] од страна на [[Орфизам|орфичката традиција]]. Други имиња за овој класичен грчки орфички концепт се '''Ерикапеј''' ({{Јаз|grc|Ἠρικαπαῖος or Ἠρικεπαῖος}} &quot;моќ&quot;) и Метис (&quot;мисла&quot;).&lt;ref&gt;{{Наведена книга|author=Thomas Taylor|date=1824|title=The Mystical Hymns of Orpheus|url=https://books.google.com/books?id=MNEIAAAAQAAJ|edition=Second|publisher=Chiswick|page=XV}}&lt;/ref&gt;

== Митологија ==
Во митовите Фанес често се изедначува со [[Ерос (митологија)|Ерос]] и со [[Митра]] и е прикажан како божество кое произлегло од [[Космичко јајце (митологија)|космичкото јајце]], испреплетено со змија. Тој имал шлем и широки, златни крилја. Орфичката космогонија е бизарна и сосем поинаква од сагите за создавањето кои ги нудат [[Хомер]] и [[Хесиод]]. Научниците сугерираат дека [[Орфизмот]] е &quot;негрчко&quot; па дури и &quot;азиско&quot; поимање на нештата, поради неговиот својствен [[дуализам]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|author=David Livingstone|date=2002|title=The Dying God: The Hidden History of Western Civilization|url=https://books.google.com/books?id=1nhO28Gm0sAC|publisher=iUniverse|page=110|isbn=0-595-23199-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|author=Jeffrey Burton Russell|date=1987|title=The Devil: Perceptions of Evil from Antiquity to Primitive Christianity|url=https://books.google.com/books?id=D2-Na937xRYC|publisher=Cornell University Press|page=137|isbn=0-8014-9409-5}}&lt;/ref&gt;

=== Орфички мит ===
Времето, кое исто така, се нарекува и [[Еон (митологија)|Е&lt;nowiki/&gt;он]], создало [[Космичко јајце (митологија)|сребро јајце на вселената]]. Од ова јајце излегол првородениот, Фанес. Фанес бил машко-женско божество на светлината и добрината, чие име означува &quot;да се донесе светлина&quot;, или &quot;да блесне&quot;. Првородениот е бог на светлината, кој изникбува од празнината или водената бездна и со него се раѓа вселената.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|author=Liz Greene|date=2000|title=The Astrological Neptune and the Quest for Redemption|url=https://books.google.com/books?isbn=1609253841|publisher=Weiser Books|pages=78–79}}&lt;/ref&gt;

=== Улогата на Фанес како исконски бог ===
Многу теми од претходните митови се очигледни во новата традиција. За Фанес се верувало дека е изведен од Светот-Јајце на [[Хронос]] (Времето) и на [[Ананке (митологија)|А&lt;nowiki/&gt;нанке]] (Потребата или Судбинатата) или пак од [[Никта]] во форма на црна крилеста птица. Неговата постара сопруга Никта (Ноќ) него го нарекувала Протоген. Откако таа ја создала ноќта, тој го создал денот. Тој го создал методот на создавање со мешање. Станал владетел на божествата и ѝ го дал жезлото на Никта. Оваа нова орфичка традиција вели дека Никта подоцна му го дала жезлото на нејзиниот син [[Уран (митологија)|У&lt;nowiki/&gt;ран]] пред тоа да дојде во рацете на [[Крон|К&lt;nowiki/&gt;рон]] кој потоа ќе му го предаде на [[Зевс]].

== Теогонијата на Протогон во други извори ==
Според [[Аристофан]], каде тој се нарекува Ерос, Фанес се родил од јајце што го создала Никта. Потоа бил ставен во безграничниот круг на [[Ереб (митологија)|Е&lt;nowiki/&gt;реб]] по што се помешал со [[Хаос (митологија)|Хаос]]&lt;nowiki/&gt;от и ги создал птиците.&lt;ref&gt;[//en.wikipedia.org/wiki/Aristophanes Aristophanes], ''[//en.wikipedia.org/wiki/The_Birds_(play) The Birds]'' 690–702&lt;/ref&gt; Овој пасус се обидува да покаже дека птиците се сметаат за постари од сите други живи суштества, постари дури и од другите богови.

&quot;Теогонијата на Протогон&quot; е позната преку коментарот во [[Дервентски папирус|Дервентскиот папирус]] и наводите на [[Емпедокле|Е&lt;nowiki/&gt;мпедокле]] и [[Пиндар|П&lt;nowiki/&gt;индар.]]

Според [[Дамас]], Фанес бил првиот бог &quot;изразлив и прифатлив за човековите уши&quot; ([[Грчки јазик|грчки:]] πρώτης ητόν τι ἐχούσης καὶ σύμμετρον πρὸς ἀνθρώπων ἀκοάς ).&lt;ref&gt;Cf. B. 75-80, K. 54&lt;/ref&gt;

Друга орфичка химна тврди:&lt;ref&gt;Orphic Hymn 6; trans. Athanassakis 1977&lt;/ref&gt; &lt;blockquote&gt;''&quot;Ти ја расфрли темната магла што ти лежеше пред очи и мавтајќи со крилјата, низ светот ја донесе чистата светлина. Заради ова те нарекувам Фанес.&quot; (''[[Старогрчки јазик|старогрчки:]] ''&quot;ὄσσων ὃς σκοτόεσσαν ἀπημαύρωσας ὁμίχλην πάντη δινηθεὶς πτερύγων ῥιπαῖς κατὰ κόσμον λαμπρὸν ἄγων φάος ἁγνόν , ἀφ' οὗ σε Φάνητα κικλήσκω.&quot;)''&lt;/blockquote&gt;[[Дервентски папирус|Дервентскиот папирус]] зборува за Фанес: &lt;blockquote&gt;&quot;''На првородениот крал, бескраен&lt;ref&gt;http://www.greek-language.gr/greekLang/modern_greek/tools/lexica/search.html?lq=%CE%B1%CE%90%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CF%82&amp;sin=all&lt;/ref&gt; ; и после него сите бесмртници растеле, благословени богови и божици и реки и прекрасни извори и сè друго што се родило, и тој самиот стана еден единствен&quot;.&lt;ref&gt;Kouremenos, Parássoglou, and Tsantsanoglou 2006&lt;/ref&gt; (''[[Старогрчки јазик|старогрчки:]] ''&quot;Πρωτογόνου βασιλέως αἰδοίου∙ τῶι δ' ἄρα πάντες ἀθάνατοι προσέφυν μάκαρες θεοὶ ἠδὲ θέαιναι καὶ ποταμοὶ καὶ κρῆναι ἐπήρατιο ἄλλα τε πάντα , ἅσσα τότ' ἦγγεγαῶτ ', αὐτὸς δ' ἄρα μοῦνος ἔγεντο.&quot;)''&lt;/blockquote&gt;

== Поврзаноста на Протогон и Дионис ==
[[Дионис]] во орфичката традиција е тесно поврзан со Протогон. Во орфичката химна 30, тој е дадена му е листа со епитети кои, исто така, укажуваат на Протогон: ([[Старогрчки јазик|старогрчки:]] &quot;πρωτόγονον, διφυῆ, τρίγονον, Βακχεῖον ἄνακτα,ἄγριον, ἄρρητον, κρύφιον, δικέρωτα, δίμορφον&quot;) - &quot;исконски, со двојна природа, трипати роден, бахиски господар, дивјак, неискажлив, таинствени, со два рога, и со два облика&quot;.&lt;ref&gt;Orphic Hymn 30 Trans. Athanassakis 1977, 43&lt;/ref&gt;

Во [[Орфизам|орфичката традиција]], Дионис-Протогон-Фанес е умирачки и оживувачки бог. [[Евсевиј Кесариски|Е&lt;nowiki/&gt;всевиј]]  раскажува приказната за неговата смрт и оживување. [[Титани]]те ги свариле откинатите екстремитети на Дионис во котел, го печеле па го јаделе печеното &quot;жртвено месо&quot;, тогаш [[Атена (митологија)|Атена]] му го спасила срцето (која сè уште чука)&lt;ref&gt;Euseb. Praep. ev. 2.3.25 (K. 35)&lt;/ref&gt; од кое (според Олимпиодор)&lt;ref&gt;Olympiod. in Plat. Phaedon. 2.21 (K. 220)&lt;/ref&gt; [[Зевс]] успеал одново да го создаде богот и да го врати во живот.

Кеслер тврди дека овој култ на смртта и воскресението на [[Дионисиј III Цариградски|Дионис]] развиен во 4-от век, заедно со митраизмот и други секти бил во директна конкуренција со р[[Рано христијанство|аното христијанство]] во текот на [[Доцна антика|доцната антика]].&lt;ref&gt;E. Kessler, ''Dionysian Monotheism in Nea Paphos, Cyprus'' Symposium on ''Pagan Monotheism in the Roman Empire'', Exeter, 17–20 July 2006 [http://www.huss.ex.ac.uk/classics/conferences/pagan_monotheism/abstracts.html Abstract] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080421032154/http://www.huss.ex.ac.uk/classics/conferences/pagan_monotheism/abstracts.html |date=2008-04-21 }}&lt;/ref&gt;

== Извори ==
* Andrew Lang (1887). ''[[File:Wikisource-logo.svg|алт=Wikisource link to|13x13пкс]]&amp;nbsp;[[wikisource:Myth, Ritual, and Religion/Volume 1/Chapter 10#315|Myth, Ritual, and Religion, Volume 1, Chapter 10]]''. [[Викиизвор|Wikisource]]. pp.&amp;nbsp;315–319.{{cite wikisource|author=Andrew Lang|year=1887|wslink=Myth,_Ritual,_and_Religion/Volume_1/Chapter_10#315|title=Myth, Ritual, and Religion, Volume 1, Chapter 10|pages=315–319}}
* Mario Iozzo, “La kylix fiorentina di Chachrylion ed Eros Protogonos Phanes”, in Antike Kunst 55, 2012, pp.&amp;nbsp;52–62

== Надворешни извори ==
* [http://www.stoa.org/sol-entries/phi/72 Фанес во енциклопедијата Суда: Византиска лексикографија]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

== Наводи ==
{{наводи|2}}
{{Старогрчки исконски богови}}
{{Старогрчка митологија}}

[[Категорија:Старогрчки богови]]
[[Категорија:Старогрчка религија]]
[[Категорија:Богови на плодноста]]
[[Категорија:Старогрчка митологија]]
[[Категорија:Создателски божества]]
[[Категорија:Богови-создатели]]</text>
      <sha1>ta53841mkfrgf9bg0a7p5qfo4a3k777</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1184428</id>
    <revision>
      <id>5569986</id>
      <parentid>5566639</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:56:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5569986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6259" sha1="f14f668vtidc3nkylrn03wh6v2e5lnb" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Ѓорѓи
 |слика             = Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Ресенско
 |парохија          = Прва ресенска
 |координати        = {{coord|41|5|7|N|21|12|38|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Српци
 |општина           = Битола
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Свети Ѓорѓи]]
 |изградба          = 1831
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Свети Ѓорѓи''' (позната и како '''Свети Ѓорѓија''') — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во [[Битола|битолското]] село [[Српци]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа во Долното Маало на селото.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=252|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==

Според натписот на црквата била подигната во 1831 година,&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; а обновена во 1924 година.

== Архитектура ==

Црквата е еднокорабна градба со припрати на три страни (запад, север и југ). Состојбата на црквата е лоша при што се забележуваат подземна влага, дилатација на плафон и прокиснување на апсидата. На црквата претходно бил обновен тремот и била малтерисувана фасадата.&lt;ref name=&quot;МПКН&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/222/view|title=Св. Ѓорѓи|work= monitoring.icomos.org.mk |accessdate=2026-05-29}}&lt;/ref&gt;

=== Фрескоживопис ===

Нема податоци кога е насликан живописот, но истиот се наоѓа во катастрофална состојба, особено во олтарниот простор. Потребни се итни мерки за конзервација и реставација.&lt;ref name=&quot;МПКН&quot;/&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=100px&gt;
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 14.jpg|Натпис над влезот во црквата
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 12.jpg|Камбанаријата на црквата
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 13.jpg|Фреска над влезот во црквата
Податотека:Велоекспедиција Ѓават-Кол 11.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Гробишта во Српци.jpg|Гробишта во црквата
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 10.jpg|Помошен објект
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 11.jpg|Спореден влез
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 12.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 2.jpg|Ниша над споредниот влез
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 3.jpg|Споредниот влез
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 4.jpg|Припратата (југ)
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 5.jpg|Апсидата
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 6.jpg|Припратата (запад)
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 7.jpg|Главниот влез
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 8.jpg|Ниша над главниот влез
Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Српци 9.jpg|Припратата (север)
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Ресенско архијерејско намесништво]]
* [[Прва ресенска парохија]]
* [[Српци]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. George's Church (Srpci)}}
* [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/222/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија]

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ѓорѓи, Српци}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Ѓорѓи во Македонија|Српци]]
[[Категорија:Дела на Дебарската школа]]</text>
      <sha1>f14f668vtidc3nkylrn03wh6v2e5lnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орфизам</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1187957</id>
    <revision>
      <id>5569825</id>
      <parentid>5305401</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44602" sha1="nztmy54ko7b72kx614qe6xklahw6kk0" xml:space="preserve">[[Податотека:DSC00355_-_Orfeo_(epoca_romana)_-_Foto_G._Dall'Orto.jpg|десно|мини|194x194px|Орфичките мозаици биле пронајдени во многу [[Римска вила|доцноримски вили]]]]
'''Орфизам''' (поретко '''Орфицизам'''; старо[[Старогрчки јазик|грчки]]: Ὀρφικά) е име дадено на збир од религиозни верувања и практики&lt;ref&gt;''Sexuality in Greek and Roman Culture'' by Marilyn B. Skinner, 2005, page 135, &quot;... of life, there was no coherent religious movement properly termed &quot;Orphism&quot; (Dodds 1957: 147-9; West 1983: 2-3). Even if there were, ...&quot;&lt;/ref&gt; со потекло од Стара Грција и [[Хеленистички период|хеленскиот свет]],&lt;ref&gt;''Three Faces of God'' by David L. Miller, 2005, Back Matter: &quot;... assumed that this was a Christian trinitarian influence on late Hellenistic Orphism, but it may be that the Old Neoplatonists were closer ...&quot;&lt;/ref&gt; , како и кај [[Тракијци]]те,&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=WGUz01yBumEC&amp;pg=PA183&amp;dq=orphism+thracian&amp;hl=bg&amp;ei=BC4GTcuGD4j0sgak2Nj7CQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCUQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=orphism%20thracian&amp;f=false History of Humanity: From the seventh century B.C.E. to the seventh century C.E. Routledge reference, Siegfried J. de Laet, UNESCO, 1996], {{ISBN|92-3-102812-X}}, pp. 182–183.&lt;/ref&gt; поврзани со [[Старогрчка книжевност|литературата]], му се припишуваат на митскиот поет [[Орфеј|О&lt;nowiki/&gt;рфеј]]&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.britannica.com/topic/Orphic-religion|title=Orphic religion|work=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-01-19|language=en}}&lt;/ref&gt;, кој се спуштил во подземјето и оттаму се вратил. Орфиците, исто така, ја почитувале [[Персефона (митологија)|П&lt;nowiki/&gt;ерсефона]] (која се спуштала во подземниот свет и потоа се враќала) и [[Дионис]] или Бах (кој исто така се спуштил во подземниот свет и се вратил). Орфиците ги измислиле [[Дионизиски мистерии|Дионизиските мистерии]].&lt;ref name=&quot;Apollodorus1.3.2&quot;&gt;Apollodorus ([//en.wikipedia.org/wiki/Bibliotheca_(Pseudo-Apollodorus) Pseudo Apollodorus]), [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Apollod.+1.3.2 ''Library and Epitome'', 1.3.2]. &quot;Orpheus also invented the [//en.wikipedia.org/wiki/Dionysian_Mysteries mysteries of Dionysus], and having been torn in pieces by the Maenads he is buried in Pieria.&quot;&lt;/ref&gt; Поезија која содржи јасни орфички верувања се проследува наназад до 6 век п.н.е.&lt;ref&gt;Backgrounds of Early Christianity by Everett Ferguson, 2003, page 162, &quot;Orphism began in the sixth century BCE&quot;&lt;/ref&gt; или најмалку 5 век п.н.е. како и графити од 5 век пред нашата ера кои очигледно се однесуваат на &quot;орфиците&quot;.&lt;ref&gt;[//en.wikipedia.org/wiki/W._K._C._Guthrie W. K. C. Guthrie], ''The Greeks &amp; Their Gods'' (Beacon, 1954), p. 322; [//en.wikipedia.org/wiki/Geoffrey_Kirk Kirk], Raven, &amp; Schofield, ''The Presocratic Philosophers'' (Cambridge, 1983, 2nd edition), pp. 21, 30–31, 33; Parker, &quot;Early Orphism&quot;, pp. 485, 497&lt;/ref&gt;

Класични извори, како на пример, [[Платон]], зборуваат за &quot;орфичките иницијатори&quot; ([[Старогрчки јазик|старогрчки:]] Ὀρφεοτελεσταί) и за соодветните ритуали, иако во целина не се знае колку &quot;орфичката&quot; книжевност била навистина поврзана со ритуалите.&lt;ref&gt;Parker, &quot;Early Orphism&quot;, pp. 484, 487.&lt;/ref&gt; Како и во [[Елевсински мистерии|Елевсинските мистерии]], поведувањето во о'''рфичките мистерии''' ветувало предности во задгробниот живот.
[[Податотека:Hermes Eurydike und Orpheus MKL1888.png|мини|195x195пкс|Хермес, Евридика и [[Орфеј]] (релјеф од вилата Албани во Рим)]]

=== Орфеј ===
Во грчката уметност и литература Орфеј за првпат се појавил како познат пејач во 6 век п.н.е. Традицијата што Орфеј ја пеел а [[Музај]] ја запишал може да го одразува моментот на преминот од усна во писмена книжевност - што веројатно се случило во втората половина на 7 век п.н.е. - и ова можеби било времето кога песните биле составени&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.encyclopedia.com/humanities/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/orphism|title=Orphism - Dictionary definition of Orphism {{!}} Encyclopedia.com: FREE online dictionary|work=www.encyclopedia.com|language=en|accessdate=2018-01-19}}&lt;/ref&gt;.

За поетите од [[Стара Грција]], Орфеј бил пејач кој поседувал натприродни сили. Како таков, тој бил запишан помеѓу [[Аргонаути]]те. Според еден александриски поет, Орфеј ги смирил неговите скарани другари пеејќи им за создавањето на светот и за боговите. [[Еврипид]] пишувал за посебната врска на Орфеј со подземјето. Релјеф во Неапол, од крајот на 5 век п.н.е. го опишува неговиот обид да ја врати својата жена [[Евридика]] од мртвите. Малку порано истиот тој век, [[Полигнот]] ја насликал познатата слика за подземјето каде Орфеј бил прикажан со лира во раката, среде група легендарни музичари. Се чини веројатно дека оваа фигура на Орфеј го рефлектира постоечкото тело на орфичната поезија, дека неговите особини, всушност, ја претставуваат неговата содржина - теогонија за создавањето и описот на подземниот свет и на судбината на душата таму&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
[[Податотека:Orphic-egg.png|мини|155x155пкс|Орфичко  (космичко) јајце. Една стара [[Орфички химни|орфичка химна]] му се обраќа:

''Неизречен, скриен, блескав потомок, се вртиш и ја истргнуваш темната магла што лежи пред твоите очи и ги мавташ крилјата, се будиш, и на овој свет носиш чиста светлина&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=iaEIvzlc41QC&amp;pg=PA6&amp;lpg=PA6&amp;dq=Ineffable,+hidden,+brilliant+scion,+whose+motion+is+whirring,+you+scattered+the+dark+mist+that+lay+before+your+eyes+and,+flapping+your+wings,+you+whirled+about,+and+through+this+world+you+brought+pure+light.&amp;source=bl&amp;ots=caxjKazcFq&amp;sig=9rf-xjv87oB5v63keOF67MfCl24&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjao9CbzuPYAhUF1iwKHV7AD8AQ6AEIQzAH#v=onepage&amp;q=Ineffable,%20hidden,%20brilliant%20scion,%20whose%20motion%20is%20whirring,%20you%20scattered%20the%20dark%20mist%20that%20lay%20before%20your%20eyes%20and,%20flapping%20your%20wings,%20you%20whirled%20about,%20and%20through%20this%20world%20you%20brought%20pure%20light.&amp;f=false|title=The Orphic Hymns|date=2013-05-29|publisher=JHU Press|isbn=9781421408866|language=en}}&lt;/ref&gt;''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://symboldictionary.net/?p=3234|title=Orphic Egg (World Egg, Cosmic Egg)|work=symboldictionary.net|language=en-US|accessdate=2018-01-19}}&lt;/ref&gt;
]]

== Особености ==
Главните елементи на орфизмот се разликуваат од популарната [[старогрчка религија]] на три начини: 
# Во орфизмот човечките души се карактерисирани како божествени и бесмртни, но осудени да живеат (некој период) во &quot;мачен круг&quot; на последователни телесни животи преку [[метемпсихоза]], или [[Реинкарнација|преселба на душата]], односно реинкарнација; 
# Орфиците припишувале аскетски начин на живот кој заедно со тајните првични ритуали, требале да бидат гаранција не само за евентуалното ослободување од &quot;мачниот круг&quot;, туку и за спојување со богот или боговите;
# Орфизмот се засновал на ''свети списи'' за потеклото на боговите и на човечките битија.

== Докази ==
Изразито орфички ставови и практики се потврдени уште кај [[Херодот]], [[Еврипид]] и [[Платон]]. Неодамна објавениот [[Дервентски папирус] од Солунско овозможува орфичката митологија да се датира од крајот на 5 век п.н.е.&lt;ref name=&quot;Harvard&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://chs.harvard.edu/CHS/article/display/5418|title=The Derveni Papyrus: An Interdisciplinary Research Project|work=Harvard University, Center for Hellenic Studies|accessdate=2018-01-18|archive-date=2017-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730073044/https://chs.harvard.edu/CHS/article/display/5418|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ако не и од некој уште постар период.&lt;ref&gt;[//en.wikipedia.org/wiki/Geoffrey_Kirk Kirk], Raven, &amp; Schofield, ''The Presocratic Philosophers'' (Cambridge, 1983, 2nd edition), pp.{{Меѓупростори}}30–31&lt;/ref&gt; Други натписи кои се наоѓаат во различни делови на грчкиот свет сведочат за почетокот на постоењето на движењето со истите основни верувања кои подоцна биле поврзани со орфизмот.

Голем број фрагменти од орфичките песни преживеале, од кои некои припаѓаат на песните што биле познати во [[Атина]] во 5 и 4 век пр.н.е&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;. 
[[Податотека:Birth of Dionysos - House of Aion - Paphos Archaeological Park - (1).jpg|мини|Мозаик за раѓањето на Дионис во Куќата на Еон (Археолошки парк Пафос), 4 век]]

== Теогонија ==
Цитатот на [[Платон]] за пасусите на една орфична песна (во ''Кратул и Филеб'') и описот на [[Изократ]] (во ''Бусирис'') за она што го напишал Орфеј, сугерира една орфична теогонија многу слична на онаа што се зачувала како дело на [[Хесиод]], поет на усната традиција од осмиот век. Од многу подоцнежните писатели ([[Атинагора Цариградски|Атинагора]], од 2 век и [[Дамаскиј]], од 5 век) дознаваме за орфичките теогонии кои содржат нехесиодски елементи - оние за орфичкото (космичко) јајце и творецот [[Фанес (митологија)|Фанес]]. Бидејќи Фанес се чини дека може да се препознае во фигурата на [[Ерос (митологија)|Ерос]] која заедно со космичкото јајце се појавува во космогонијата поврзана со делото ''Птици''  на [[Аристофан]] од петтиот век, двата елементи можат да се сметаат за исконски.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Трите орфички фрагменти кои претставуваат слика на универзумот, имаат изразена сличност со сликата на Платон за универзумот во [[митот за Ер]] на крајот на неговото дело [[Држава (Платон)|''Држава'']]. Согласно овие фрагменти, небото, земјата, морето и &quot;знаците со кои се опкружени небесата&quot; ги држи Етер.

=== Митот за Дионис и титаните ===
Орфичките теогонии генеалошки се слични на ''[[Теогонија]]та'' на [[Хесиод]], но деталите се различни. Тие можеби биле под влијание на источните модели на религија во близина. Главната приказна е дека [[Дионис]] (во неговата инкарнација како [[Загреј|З&lt;nowiki/&gt;агреј]]) е син на [[Зевс]] и на [[Персефона (митологија)|П&lt;nowiki/&gt;ерсефона]]. Зевс наследството на престолот му го остава на детето, откако требал да замине поради гневот на [[Хера]] дека детето било родено од друга мајка&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.encyclopedia.com/philosophy-and-religion/ancient-religions/ancient-religion/titan-mythology|title=Titan (mythology) facts, information, pictures {{!}} Encyclopedia.com articles about Titan (mythology)|work=www.encyclopedia.com|language=en|accessdate=2018-01-19}}&lt;/ref&gt;. Титаните налутени и поттикнати од Хера одлучиле да го убијат детето. Залажан со огледало и со детски играчки, [[Титани]]те го убиле и го изеле Дионис. [[Атена (митологија)|Атена]] го зачувала срцето и му кажала на Зевс кој во бес фрлил молња врз нив и ги уништил. Како резултат на ова се родило човештвото кое во себе ги содржи телата на Титаните и она на Дионис. Душата на човекот (делот на Дионис) е божествената, но телото (делот на Титаните) ја држи душата во ропство. Оттука, се кажувало дека душата се враќа во телото десет пати, врзана за тркалото на повторното раѓање.

Постојат две орфички приказни за раѓањето на [[Дионис]]: во едната срцето на Дионис било вградено во бутот на [[Зевс]], во другата, Зевс ја забременил смртната жена [[Семела (митологија)|Семела]], што довело до вистинско повторно раѓање на Дионис.

=== Книжевни извори ===
Многу од овие детали се разликуваат во пишувањата на класичните автори. [[Фирмик Матерниј]], христијански автор, дава различно видување со книгата За'' грешката на световните религии''. Тој вели дека Јупитер ([[Зевс]]) првично бил (смртен) крал на [[Крит]]—концептот на [[Евхемер]]—и Дионис бил неговиот син. Дионис бил убиен, а потоа изеден. Само срцето му било спасено од страна на [[Атена (митологија)|Атена]]. Статуа од [[гипс]] (истата материја која [[Титани]]те ја користат за да се прикријат себе) тогаш била направена за да изгледа како Дионис, а во неа било сместено срцето.&lt;ref&gt;[//en.wikipedia.org/wiki/Firmicus_Maternus Firmicus Maternus], ''De errore profanarum religionum'' 6.4&lt;/ref&gt; Други извори се:
* &quot;''Протогоновата теогонија''&quot;, изгубена, напишана околу 500 година п.н.е, за која се знае преку коментарот во [[Дервентски папирус|Дервентскиот папирус]] и наводите на класичните автори ([[Емпедокле|Е&lt;nowiki/&gt;мпедокле]] и [[Пиндар|П&lt;nowiki/&gt;индар]]).
* &quot;''Евдеминската теогонија''&quot;, изгубена, напишана во 5 век пред нашата ера. Производ на синкретичен [[Дионис|д&lt;nowiki/&gt;ионизиско]]-[[Корибанти|к&lt;nowiki/&gt;орибантски]] култ.
* &quot;''Рапсодичката теогонија''&quot;, изгубена, напишана во [[Хеленистички период|хеленистичкиот период]], инкорпорирајќи претходни трудови. Позната преку резимеата кај [[Неоплатонизам|неоплатонистичките]] автори.
* ''[[Орфички химни|Орфичките химни]]''. 87 хексаметрички песни со пократка должина напишани во доцниот [[хеленистички период]] или на почетокот на [[Римско Царство|римското царск&lt;nowiki/&gt;о доба]].

== Погребни обреди и верувања ==
[[Податотека:Orphic_Gold_Tablet_(Petelia_-_British_Museum,_London).jpg|десно|мини|193x193px|Златни орфички таблички најдени во Петелија, јужна Италија ([[Британски музеј|Британски Музеј]])&lt;ref&gt;[https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=464173&amp;partId=1&amp;searchText=orphic+tablet&amp;page=1 British Museum Collection]&lt;/ref&gt;]]

=== Задгробен живот на душата ===
Со оглед на тоа што [[Теогонија|''Теогонијата'']] на Хесиод содржи опис на подземјето, каде е вметната приказната за [[Титаномахија|соборувањето на Титаните од страна на Зевс]], овој традиционален елемент детално бил развиен во ''[[Орфички химни|Орфичките песни]]'' каде се зборува за судбината на душата по смртта, нејзиниот суд и нејзината [[реинкарнација]]. [[Платон]], во своите дела, јасно се осврнал на враќањето на душата кое го прочитал во орфичката литература. Во [[Горгиј (Платон)|Горгиј]] тој се повикува на &quot;еден од [[Софизам|мудреците]], кој тврди дека телото е гроб&quot; и ја раскажува приказната дека душата на непросветлен човек е како сито: ''во Адот непросветениот е најочаен, осуден во вечноста да го полни ситото со вода, со помош на други сита''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.armstrongeconomics.com/library/books/gorgias-plato/|title=Gorgias - Plato {{!}} Armstrong Economics|work=www.armstrongeconomics.com|language=en|accessdate=2018-01-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref group=&quot;б&quot;&gt;Приказната во старогрчката митологија се однесува на Данаидите (50 ќерки на Дан, кралот на Аргос) кои биле осудени вечно да полнат вода во буриња со дупнато дно.

&lt;/ref&gt;. Во [[Федон (Платон)|Федон]] (познато и како ''За душата'') тој вели дека &quot;човекот што ќе стигне во Адот&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theoi.com/Kosmos/Haides2.html|title=HADES Page 2 - The Underworld of Greek Mythology|work=www.theoi.com|language=en|accessdate=2018-01-19}}&lt;/ref&gt; без да доживее спознание, ќе лежи во кал, додека иницираниот, кога ќе дојде таму, ќе живее со боговите&quot;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://genius.com/Plato-phaedo-full-text-annotat|title=Plato (Ft. Benjamin Jowett) – Phaedo (Full Text)|work=Genius|language=en|accessdate=2018-01-19}}&lt;/ref&gt;. Во [[Кратил (Платон)|Кратил]] Платон исто така ја кажува теоријата на орфичките поети  дека телото е гроб на душата. Два преживеани орфички фрагменти зборуваат за различните судбини на праведните и неправедните во задгробниот живот, а неколку други се занимаваат со повторното раѓање на душата во различни форми&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/952384270|title=All from one : a guide to Proclus|last=d'|first=Hoine, Pieter|last2=Marije|first2=Martijn|isbn=9780199640331|edition=First |location=Oxford, United Kingdom|oclc=952384270}}&lt;/ref&gt;. Платон, во [[Менон(Платон)|Менон]] рекол дека меѓу другите &quot;[[Пиндар]] и многу други поети кои се божествено инспирирани ... велеле дека душата на човекот е бесмртна, и во некое време завршува, што се нарекува умирање, а во друго се преродува, но никогаш не исчезнува. Како резултат на тоа, ''човекот треба да го живее својот живот во најголема светост''&quot;.

=== Погребни ритуали ===
Преживеаните напишани фрагменти покажуваат голем број на верувања за задгробниот живот слични на оние во &quot;орфичката&quot; митологија за [[Дионис|Дионис&lt;nowiki/&gt;овата]] смрт и воскресение. Коскени таблички најдени во Олбија (5 век п.н.е.) носат кратки и енигматички натписи како: &quot;''Живот. Смрт. Живот. Вистина. Дио(нис). Орфик''.&quot; Функцијата на овие коскени таблички е непозната.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.co.in/books?id=NCfoBQAAQBAJ&amp;pg=PA160|title=Doctrine and Doxography|last=Sider|first=David|last2=Obbink|first2=Dirk|date=2013-10-30|isbn=9783110331370|page=160}}&lt;/ref&gt;

Златни таблички биле најдени во гробови во [[Туриј]], [[Вибо Валенција|Хипониум]] (Италија), [[Тесалија]] и [[Крит]] (4 век п.н.е. и подоцна) кои му давале инструкции на мртвиот. Иако овие тенки таблички се честопати само фрагменти, колективно тие претставуваат заедничко сценарио за премин во задгробниот живот. Кога покојникот пристигнува во подземниот свет, тој се очекува да се соочи со препреки. Тој мора да се погрижи да не пие од [[Лета (митологија)|Лета]] (&quot;Заборавот&quot;), туку од базенот на [[Мнемозина|М&lt;nowiki/&gt;немосина]] (&quot;Меморија&quot;). Дадени му се формули и изрази со кои ќе се претстави себеси кај чуварите на задгробниот живот.&lt;blockquote&gt;''Јас сум син на Земјата и ѕвезденото небо. Јас сум пресушен со жед и умирам. Брзо дајте ми да се напијам студена вода од езерото на Меморија''.&lt;ref&gt;Numerous tablets contain this essential formula with minor variations; for the Greek texts and translations, see Fritz Graf and Sarah Iles Johnston, ''Ritual Texts for the Afterlife: Orpheus and the Bacchic Gold Tablets'' (Routlege, 2007), pp. 4–5 (Hipponion, 400 BC), 6–7 (Petelia, 4th century BC), pp. 16–17 (Entella, possibly 3rd century BC), pp. 20–25 (five tablets from Eleutherna, Crete, 2nd or 1st century BC), pp. 26–27 (Mylopotamos, 2nd century BC), pp. 28–29 (Rethymnon, 2nd or 1st century BC), pp. 34–35 (Pharsalos, Thessaly, 350–300 BC), and pp. 40–41 (Thessaly, mid-4th century BC) [https://books.google.com/books?id=_TmiaW0uvAgC&amp;dq=intitle%3ARitual+intitle%3ATexts+intitle%3Afor+intitle%3Athe+intitle%3AAfterlife&amp;q=%22I+am+parched%22#v=snippet&amp;q=%22I%20am%20parched%22&amp;f=false online.]&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Други златни таблички нудат инструкции за обраќање на владетелите на подземниот свет:&lt;blockquote style=&quot;&quot;&gt;''Сега умре и сега оживеа, О, трипати среќен, на ист ден. Кажи ѝ на [[Персефона (митологија)|П&lt;nowiki/&gt;ерсефона]] дека самиот [[Бах (митологија)|Бах]] те ослободил''.&lt;ref&gt;Tablet from Pelinna, late 4th century BC, in Graf and Johnston, ''Ritual Texts for the Afterlife'', pp. 36–37.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Питагорејство ==
Орфичките ставови и практики имаат паралели со елементите на [[Питагорејство]]то. Сепак, има многу малку докази за да се утврди степенот како едното движење имало влијание на другото.&lt;ref&gt;Parker, &quot;Early Orphism&quot;, p. 501.&lt;/ref&gt;

Во книгата Д''елата на Аристотел'' (1908, стр. 80 ''Фрагменти'') се споменува следното:&lt;ref name=&quot;Aristotle1908&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/worksofaristotle12arisuoft|title=The works of Aristotle|year=1908|page=80|author=Aristotle; Ross, W. D. (William David), 1877; Smith, J. A. (John Alexander), 1863-1939}}&lt;/ref&gt;
: (..) Аристотел вели дека поетот ''Орфеј'' никогаш не постоел. Питагорејците ја припишуваат оваа Орфичката песна на некој ''Кекрон'' (види [[Керкопс]]).
[[Бертранд Расел|Бертранд Р&lt;nowiki/&gt;асел]] (1947),&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/westernphilosoph035502mbp|title=History of Western Philosophy|last=Bertrand Russel|publisher=George Allen and Unwin|year=1947|page=37}}&lt;/ref&gt; го истакнал следново: 
: Орфиците биле аскетска секта а виното за нив било симбол како подоцна во христијанската света тајна. Опиеноста им била заради &quot;ентузијазмот&quot; да се спојат со богот. Тие верувале дека на овој начин се стекнуваат со мистички знаења кои не можат да се добијат со обични средства. Овој мистичен елемент влегол во [[Старогрчка филозофија|грчката филозофија]] со [[Питагора]], кој бил реформатор на орфизмот како што Орфеј бил реформатор на религијата на Дионис. Преку Питагора орфичките елементи навлегле во филозофијата на [[Платон]] а преку Платон кај повеќето од подоцнежната филозофија, која во некој степен била религиозна.

=== Платонизам ===
[[Бертранд Расел|Бертран Расел]] (1947) посочил за Сократ:
: Тој не бил ортодоксен Орфик и ги прифатил само основните учења, не и суеверијата и церемониите на прочистување.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/westernphilosoph035502mbp|title=History of Western Philosophy|last=Bertrand Russel|publisher=George Allen and Unwin|year=1947|page=111}}&lt;/ref&gt;

==  Орфички живот  ==
Оние што верувале во есхатолошката догма содржана во орфејските песни, следеле одредени однесувања во животот&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Забрани ===
''Адикија'', неправдата против секое живо суштество, морало строго да се избегнува. Во [[Хиполит (Еврипид)|Хиполит]] на [[Еврипид]]&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/48679130|title=Euripides : Hippolytus|last=Sophie.|first=Mills|date=2002|publisher=Duckworth|isbn=0715629743|location=London|oclc=48679130}}&lt;/ref&gt; се споменува &quot;храна без душа&quot;, која се бара од следбениците на Орфеј и веројатно се мисли на [[вегетаријанство]]то. [[Херодот]] се осврнал на орфичната практика, која исто така била и питагорејска, при погребот да се избегнува употребата на волната (украдена од овците). Оние што ги почитувале овие забрани воделе &quot;орфички живот&quot;, според зборовите на Платон во делото [[Закони (Платон)|Закони]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

===  Иницијации   ===
[[Податотека:Essay on the mysteries of Eleusis; (1817) (14586463809).jpg|мини|[[Елевсински мистерии]]]]
Проклас зборувал за оние кои биле иницирани под покровителство на Орфеј со [[Дионис]] или Коре, односно [[Персефона (митологија)|Персефона]] (во вториот случај, во Елефсина). Во драмата на [[Еврипид]], [[Рес (Еврипид)|Рес]], Музај е Атињанин а самиот Орфеј е тесно поврзан со [[Елевсински мистерии|Елевсинските иницијации]]. Ваквите иницијации ги спомнува [[Аристофан]] во драмата [[Жаби (комедија)|Жаби]]&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=cxQEAAAAQAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=aristophanes+frogs&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjXlOu-j-TYAhWEFywKHUrWCS0Q6AEILDAB#v=onepage&amp;q=aristophanes%20frogs&amp;f=false|title=The Frogs of Aristophanes|last=Aristophanes|date=1848|publisher=T. Combe, printer to the University. Sold by John Henry Parker, Oxford, and 377, Strand, London.|language=en}}&lt;/ref&gt; кога еден од ликовите вели: &quot;Орфеј ги поучил на ''телетаи'' [иницијации] и воздржаност од убивање&quot;&lt;ref&gt;Encyclopedia of Philosophy,1967&lt;/ref&gt;.

Очигледно, орфичката иницијација имала суштински пишан карактер. Еврипид се осврнал на лицето кое ги почитува орфичките скрупули како &quot;почитување на чадот на многу пишани дела&quot;. Платон споменува &quot;куп книги&quot; за Орфеј и Музај. Подоцнежните писатели ја контрастирале оваа пишана иницијација со визуелното откривање на Елефсина, како што напишал [[Павзаниј]]: &quot;Оној кој видел иницијација во Елефсина или ги прочитал пишувањата кои се нарекуваат орфички, знаат што мислам&quot;. Орфичката литература се чини дека имала поврзаност со визуелната и усната поука, како &quot;живо&quot; учење кое се чини било слободно и достапно.

Воведувањето во мистериите требало да ја открие вистината која ќе им овозможи на луѓето да стигнат до следниот свет во состојба на безгрешност. Платон зборувал за луѓе кои &quot;оделе по вратите на богатите&quot;, го ширеле ова верување, нудејќи им на градовите и на поединците средства за прочистување од гревовите што ги извршиле. Меѓу нив веројатно се сметаат и ''орфеотелестите''&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/962408653|title=Inner purity and pollution in Greek religion. Volume I, Early Greek religion|last=Andrej|first=Petrovic|isbn=0198768044|location=Oxford|oclc=962408653}}&lt;/ref&gt;, за кои зборувал [[Теофраст]].

== Значењето на орфизмот ==
Дали орфизмот е филозофија или религијата? Тој секако не бил филозофски систем, бидејќи немал развиена доктрина. Се засновал на мит, потекнал од популарната орална поезија од минатото, за природата на универзумот и задгробниот живот на душата. Филозофското значење на орфичката литература лежи во нејзиното влијание, прво кај [[Питагора]] и [[Емпедокле]], а потоа и кај [[Платон]].

Орфизмот самиот по себе не бил ни религија, иако бил тесно поврзан со иницијациите во Елефсина и на други места, кои пак биле највпечатливите верски манифестации на [[Стара Грција]]. Религиската длабочина на орфизмот не треба да се преувеличува бидејќи немало организирани ритуали, верски заедници или свештенство. Во смислата во која вообичаено го употребуваме зборот [[религија]] во проучувањето на античкиот свет, орфизмот не бил религија&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Поврзано ==
* [[Дервентски папирус]]
* [[Орфеј|О&lt;nowiki/&gt;рфеј]]
* [[Либетра]]
* [[Пимплеја]]
* [[Фанес (митологија)|Фанес]]

== Белешки ==
{{reflist|1|group=&quot;б&quot;}}
== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Литература ==
* Albinus, L. (2000). ''The house of Hades: Studies in ancient Greek eschatology''. Aarhus [Denmark: Aarhus University Press. {{ISBN|9788772888330}}9788772888330
* Alderink, Larry J. ''Creation and Salvation in Ancient Orphism''. University Park: American Philological Association, 1981. {{ISBN|9780891305026}}9780891305026 
* Athanassakis, Apostolos N. ''Orphic Hymns: Text, Translation, and Notes''. Missoula: Scholars Press for the Society of Biblical Literature, 1977. {{ISBN|9780891301196}}9780891301196
* Baird, William.  ''History of New Testament Research, volume two: From Jonathan Edwards to Rudolf Bultmann&quot;. Minneapolis, Minn: Fortress Press.  2002, 393. {{ISBN|9780800626273}}9780800626273''
* Bernabé, Albertus (ed.), ''Orphicorum et Orphicis similium testimonia et fragmenta. Poetae Epici Graeci. Pars II. Fasc. 1.'' Bibliotheca Teubneriana, München/Leipzig: K.G. Saur, 2004. {{ISBN|3-598-71707-5}}3-598-71707-5
* Bernabé, Alberto. “Some Thoughts about the ‘New’ Gold Tablet from Pherai.” Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik 166 (2008): 53-58.
* Bernabé, Alberto and Ana Isabel Jiménez San Cristóbal. 2008. ''Instructions for the Netherworld: the Orphic Gold Tablets''. Boston: Brill. {{ISBN|9789047423744}}9789047423744
* Betegh, Gábor. 2006. ''The Derveni Papyrus: Cosmology, Theology and Interpretation''. Cambridge. {{ISBN|9780521801089}}9780521801089
* Bikerman, E. &quot;The Orphic Blessing&quot;. ''Journal of the Warburg and Courtauld Institutes'' 2 (1938–39): 368-74.
* Bremmer, Jan. &quot;Orphism, Pythagoras, and the Rise of the Immortal Soul&quot;. ''The Rise and Fall of the Afterlife: The 1995 Read-Tuckwell Lectures at the University of Bristol''. New York: Routledge, 2002. 11-26. {{ISBN|9780415141475}}9780415141475
* Bremmer, Jan. &quot;Rationalization and Disenchantment in Ancient Greece: Max Weber among the Pythagoreans and Orphics?&quot; ''From Myth to Reason: Studies in the Development of Greek Thought''. Ed. Richard Buxton. Oxford: Oxford University Press, 1999. 71-83.
* Brisson Luc. &quot;Orphée et l'orphisme dans l'antiquité gréco-romaine&quot;. Aldershot: Variorum, 1995, env. 200 p. (pagination multiple), {{ISBN|0-86078-453-3}}0-86078-453-3.
* Burkert, Walter. 2004. ''Babylon, Memphis, Persepolis: Eastern Contexts of Greek Culture''. Cambridge, MA. {{ISBN|9780674014893}}9780674014893
* Burkert, Walter. &quot;Craft Versus Sect: The Problem of Orphics and Pythagoreans&quot;. ''Jewish and Christian Self-Definition: Volume Three - Self-Definition in the Greco-Roman World''. Ed. B. Meyer and E. P. Sanders. Philadelphia: Fortress, 1982.
* Comparetti, Domenico, and Cecil Smith. &quot;The Petelia Gold Tablet&quot;. ''The Journal of Hellenic Studies'' 3 (1882): 111-18.
* Dungan, David L. A ''History of the Synoptic Problem: The Canon, the Text, the Composition, and the Interpretation of the Gospels''. New York: Doubleday, 1999. Print. 54-55. {{ISBN|9780385471923}}9780385471923
* Edmonds, Radcliffe. ''Myths of the Underworld Journey: Plato, Aristophanes, and the 'Orphic' Gold Tablets''. New York: Cambridge University Press, 2004. {{ISBN|9780521834346}}9780521834346 
* Edmunds, Radcliffe. “Tearing Apart the Zagreus Myth: A Few Disparaging Remarks on Orphism and Original Sin.” ''Classical Antiquity'' 18.1 (1999): 35-73. 
* Finkelberg, Aryeh. &quot;On the Unity of Orphic and Milesian Thought&quot;. ''The Harvard Theological Review'' 79 (1986): 321-35. ISSN 0017-8160
* Graf, Fritz. ''Eleusis und die orphische Dichtung Athens''. Berlin, New York, 1974 {{ISBN|9783110044980}}9783110044980.
* Graf, Fritz. &quot;Dionysian and Orphic Eschatology: New Texts and Old Questions&quot;. ''Masks of Dionysus''. Ed. T. Carpenter and C. Faraone. Ithaca: Cornell UP, 1993. 239-58, ISSN 0012-9356.
* Graf, Fritz, and [https://web.archive.org/web/20100324164259/http://greekandlatin.osu.edu/people/person.cfm?ID=81 Sarah Iles Johnston]. 2007. ''Ritual texts for the Afterlife: Orpheus and the Bacchic Gold Tablets''. Routledge: London, New York, {{ISBN|9780415415507}}9780415415507.
* Guthrie, W. K. C. 1935, revised 1952. ''Orpheus and Greek Religion: A Study of the Orphic Movement''. London.
* [[Џејн Елен Харисон|Harrison, Jane Ellen]]. ''Prolegomena to the Study of Greek Religion''. Cambridge: Cambridge University Press, 1903.
* Herrero de Jáuregui, Miguel. &quot;Orphism and Christianity in Late Antiquity&quot;. Berlin / New York: Walter de Gruyter, 2010, {{ISBN|9783110216608}}9783110216608. 
* Kern, Otto. ''[[iarchive:orphicorumfragme00orphuoft|Orphicorum fragmenta]]'', Berolini apud Weidmannos, 1922.
* Linforth, Ivan M. ''Arts of Orpheus''. New York: Arno Press, 1973.
* Martin, Luther H. ''Hellenistic Religions: An Introduction'' 1987, 102, {{ISBN|9780195043907}}9780195043907.
* Nilsson, Martin. &quot;Early Orphism and Kindred Religious Movements&quot;. ''The Harvard Theological Review'' 28.3 (1935): 181–230.
* Parker, Robert. &quot;Early Orphism&quot; The Greek World. Ed. Anton Powell. New York: Routledge, 1995. 483–510, {{ISBN|9780415060318}}9780415060318.
* Pugliese Carratelli, Giovanni. 2001. ''Le lamine doro orfiche''. Milano, Libri Scheiwiller. 
* Robertson, Noel. “Orphic Mysteries and Dionysiac Ritual.” ''Greek Mysteries: the Archaeology and Ritual of Ancient Greek Secret Cults''. Ed. Michael B. Cosmopoulos. New York: Routledge, 2004. 218-40, {{ISBN|9780415248723}}9780415248723.
* Sournia Alain. Chap. &quot;Sagesse orientale et philosophie occidentale : la période axiale&quot; in Fondements d'une philosophie sauvage. Connaissances et savoirs, 2012, 300 p. {{ISBN|9782753901872}}9782753901872.
* Tierney, M. &quot;The Origins of Orphism&quot;. ''The Irish Theological Quarterly'' 17 (1922): 112–27.
* West, Martin L. &quot;Graeco-Oriental Orphism in the 3rd cent. BC&quot;. ''Assimilation et résistence à la culture Gréco-romaine dans le monde ancient: Travaux du VIe Congrès International d’Etudes Classiques''. Ed. D. M. Pippidi. Paris: Belles Lettres, 1976. 221–26.
* West, Martin L. 1983. ''Orphic Poems''. Oxford, {{ISBN|9780198148548}}9780198148548.
* Wroe, Ann. ''Orpheus: The Song of Life'', The Overlook Press, New York: 2012, {{ISBN|9781590207789}}9781590207789. 
* Zuntz, Günther. ''Persephone: Three Essays on Religion and Thought in Magna Graecia''. Oxford: Clarendon Press, 1971, {{ISBN|9780198142867}}9780198142867.

== Надворешни врски ==
* [http://www.theoi.com/Text/OrphicHymns1.html Орфички химни преведени од Томас Тејлор]
* [http://www.sacred-texts.com/cla/hoo/hoo00.htm Орфички'' химни'' преведени од Томас Тејлор] – алтернативна верзија
* [http://www.rock-cut.thracians.org/pdf/Alexander%20Fol%20-%20Orphica%20Magica%20I.pdf Александар Фол, Orphica Magica I, Софија, 2004]
* [http://www.hellenicgods.org/ Орфизам]
* [http://www.orphism.org Орфичка религија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160315032602/http://www.orphism.org/ |date=2016-03-15 }}
{{Старогрчка религија}}

[[Категорија:Старогрчка религија]]</text>
      <sha1>nztmy54ko7b72kx614qe6xklahw6kk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Картографија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1193738</id>
    <revision>
      <id>5570334</id>
      <parentid>4851626</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:23:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Историја */ Правописна исправка, replaced: блискиот Исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3308" sha1="fjgbt1et2qfffi3l9xbgwdsn0b4fj4g" xml:space="preserve">[[Податотека:Kepler-world.jpg|мини|300x300пкс|[[Јоханес Кеплер|Кеплеровата]] карта на светот]]
'''Картографија''' — наука што се занимава со изучување и изработка на карти и [[глобус]]и. Картите  се изработувале традиционално со молив и хартија, но со напредокот и распространувањето на компјутерите се револуционализирала картографијата.Повеќето карти со комерционален квалитет  денес се прават со помош на некоја програма за изработка на карти кои спаѓаат во една од овие основни типови; ''CAD'', [[Географски информациски систем|ГИС]], или специјализирани програми за илустрација на мапата.

== Историја ==
[[Податотека:Al-Idrisi's_world_map.JPG|мини|Светската мапа на арапскиот картограф Ал-Идризиј од 1154. година. На оваа карта, југ се наоѓа горе.]]
Картите се составен дел на човековата историја. Не е познато кога е создадена првата карта (можеби и до 8,000 години — но се разбира, пред пишаниот збор).&lt;ref&gt;[http://www.henry-davis.com/MAPS/Ancient%20Web%20Pages/100mono.html Чланак: Најстарије познате карте] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070820224434/http://www.henry-davis.com/MAPS/Ancient%20Web%20Pages/100mono.html |date=2007-08-20 }}, Посетено на 8. 4. 2013.&lt;/ref&gt; Познато е дека постоеле во Европските култури, на Блискиот Исток, Кина, Индија и во други делови на светот.

Најстарата сочувана карта  во моментов се наоѓа како ѕидна слика во древниот турски град на Катал Хуџук, која потекнува од, како што е утврдено, крајот на 7 милениум п.н.е.&lt;ref&gt;[http://www.atamanhotel.com/catalhoyuk/oldest-map.html Најстарија карта] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070822043923/http://www.atamanhotel.com/catalhoyuk/oldest-map.html |date=2007-08-22 }}, Посетено на 8. 4. 2013.&lt;/ref&gt;

Картата мунди  е општото име со кое се именуваат европските карти во светот од средниот век. Постојат околу 1,100 вакви карти кои постојат и ден денес. Од нив, околу 900 се пронајдени како илустрации во ракописите, а останатите се направени како одделни документи&lt;ref&gt;, 1987.{{page|year=1987|id=ISBN 0-226-31633-5|pages=}}&lt;/ref&gt;.

== Наводи ==
{{reflist}}

[[Категорија:Картографија]]</text>
      <sha1>fjgbt1et2qfffi3l9xbgwdsn0b4fj4g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дино Дворник</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1206522</id>
    <revision>
      <id>5570004</id>
      <parentid>5546706</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:31:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Југословенски текстописци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5570004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13396" sha1="0lee8o4a0vhjsittqqnurvq4kqsm8zl" xml:space="preserve">{{Внимание}}
{{Викифицирање}}
'''Динo Дворник''' (20 август 1964 - 7 септември 2008) — хрватски пејач, текстописец, музички продуцент, глумец и телевизиска ѕвезда познат како &quot;хрватски крал на фанк&quot;.

Син на реномираниот хрватски глумец Борис Дворник, Дино Дворник е роден во Сплит, Хрватска. Тој и неговиот постар брат, Дин Дворник, ќе играат заедно со таткото во главните филмови и телевизиски емисии од 1970-тите во Југославија. Тука спаѓаат Нашето мало мисто, Матер (мајка) (1976), Хајдучко време (Даредевилово време) (1977), Прико синег мора (1979) и телевизиското шоу Љубав је млеко (Љубовта е леб со девет корачи) (1990) и што требаше да биде неговиот последен изглед, Та дивна Сплитска ноќ (2004) од режисерот Арсен Остојиќ, филм кој постигна многу почести на различни филмски фестивали.

Во август 1989 година, Дино Дворник се оженил со Даниела со кого имал ќерка, Ела.

Дино беше најпознат како публицист како музичар, повеќе од глумец, бидејќи само неколкупати се обидуваше да дејствува во текот на годините. Неговата музика првично го прослави, заработувајќи му голема популарност во регионите на поранешна Југославија. Во почетокот на 1980-тите, Дино и неговиот брат Дин основале кинески ѕид, поп-бенд именуван по зградата во која живеело семејството Дворник во тоа време во Сплит. Тоа беше првиот домашен рекорд на фанк објавен во Југославија. Тој беше перфекционист по репутација, кој со месеци ќе се заклучи во студиото. Сепак, разликите меѓу интересите на членовите на групата и јавноста го доведоа групата до рано распаѓање.

Влијанија на Дворник се Џејмс Браун, Стиви Вондер и други фанк-уметници. Неговиот уникатен стил на музика го заработил на манастирите &quot;Кралот на Фанк&quot; и &quot;Фанк Тато&quot;. Дино беше познат и по неговата промена на фризурите и вкусот за стилска и трендовска облека. Тој е роден забавувач, кој ќе ги задржи неговите обожаватели да се забавуваат за време и помеѓу песните, осигурувајќи дека никој нема да ги остави неговите прикажувања несреќни.

Дворник се појавуваше на југословенската музичка сцена кога изби војната. Приватно, тој беше пофален од многумина за неговата искреност и пријателство во вистинска смисла на зборот, а исто така имаше навивачи низ целиот свет, особено меѓу луѓето што потекнуваат од поранешна Југославија. Дворник  свиреше низ цела Европа и во САД. Неговиот најголем хит меѓу многуте, веројатно, е &quot;Африка&quot; (земен од албумот &quot;Enfant terrible&quot; (1997). Неговиот досаден став беше многу ценет од неговиот Дино,беше опишан како пријателски за сите, често одејќи и живеејќи го својот живот во целосна јавност, никогаш не се откажува од вниманието на обожавателите, па дури и се придружуваше социјално во баровите и кафулињата.

Неговата популарност е изградена врз комбинација од интелигентни песни и енергични, диви сценски изведби. Во оваа рана фаза од неговата кариера, тој ја избрал својата фризура и облека да личи на Морисеј од Смитс. На Загреб Фест во 1988 година Дино за првпат направи име за себе, кога ја доби наградата за најдобар дебитант за неговата песна &quot;Тебе припаѓам&quot;. Истата година го издаде својот прв соло албум, само-насловен &quot;Дино Дворник&quot;, проследено со &quot;Креативни неред&quot; (Creative Desert) во 1989 година. И двајцата станаа огромни хитови и го направија суперѕвезда за кратко време. По два други добри албуми, студио и албум во живо, кој беше незабележан поради војната во неговата земја, Дино конечно се префрли од фанк во музичка куќа во средината на 1990-тите. Неговата најпозната песна од тој период е ода на неговиот роден град Сплит, Ништа контра Сплит, кој настапи на престижниот Музички фестивал во Сплит во 1995 година и на крајот ја освои главната награда за тоа. Дино го издаде &quot;Enfant Terrible&quot; во 1997 година, неговиот досега најпродавани и најпознат награден албум. Тој освои неколку Порини, најпозната хрватска музичка награда. Иако тој го сакаше својот роден град Сплит, тој главно живеел во хрватскиот главен град Загреб од професионални причини. Дино беше поддржувач на хрватските фудбалски гиганти Хајдук Сплит.

Дворник честопати изразил дека распадот на Југославија имал последици врз продажбата на албумите, бидејќи пазарот се намалил, а луѓето се фокусирале на други музички стилови и различни уметници во нивните нови земји за потекло за време и по војната. Тој стоеше на теренот на помал пазар против луѓето кои мислеа дека е премногу непредвидлив. Квалитетот на неговата музика секогаш успева да ги надмине пречките како овие во текот на неговата кариера.

Тој ќе ги преуредил деловите на патеките сè додека сè не се сметаше за доволно добро за да биде споделено со неговите навивачи. Дворник секогаш беше вознемирен за неговите албуми да бидат произведени со висок стандард квалитет, нешто што беше познат уште од неговите рани денови во музиката. Неговите најзначајни соработки со други музички уметници во неговата земја се оние со хрватска музичка дива Јосипа Лисац и неговиот црногорски колега и близок пријател, Рамбо Амадеус. Во последните години, Дворник честопати заостануваше зад грамофони и диџеј во разни клубови.

Со текот на годините тој стана предмет на вниманието на медиумите за наводно борење со злоупотреба на супстанции. Тој направи неколку обиди за повлекување на дрога и иако успеал секој пат, призна дека дрогата го уништила неговото здравје и го направил својот живот хаос. Иако бил сопруг и татко што го сакал, тој сè уште ќе присуствувал на забавите. Дино има тенденција да создаде пријатна атмосфера каде и да отиде, ставајќи ги луѓето веднаш во добро расположение. Имаше многу гласини за Дино Дворник, главно за неговата злоупотреба на дроги и други шокантни инциденти, како на пример, очигледно уринирање на членовите на жирито од галерија на наградата во доцните 90-ти години, бидејќи тој не одобри со нивниот избор на уметници кои ќе бидат почестени. На сличен јавен настан тој беше забележан да трча наоколу во долна облека за да го наведе своето одвратување кон лицемерието и ситната буржоазија на некои луѓе кои присуствуваа на шоуто.

Во 2004 година тој глумеше во филмот Прекрасна ноќ во Сплит, прикажувајќи го лордот на дрога во Сплит. Истата година стана една од првите хрватски личности што почнаа да пишуваат свој блог. Подоцна му се придружил сопругата и неговата ќерка за моделирање.

Во 2006 година, тој и неговото семејство станаа ѕвезди на хрватското реалистичко шоу, Дворникови (Дворники), забавна претстава во начинот на Озборн.

Во 2008 година, Дино работеше на својот претстоен албум, Пандорина кутија (Box of Pandora's). Албумот се приближува кон проектот. Тој веќе го издаде првиот сингл за лето, хипнотизиран (хипнотизиран). Албумот треба да биде објавен во октомври 2008 година.

На 7 септември 2008 година, само 18 дена по прославата на неговиот 44 роденден, Дино почина во креветот. Тој беше предозиран на таблети за хепатит Ц, во кој страдаше. Тој исто така беше сериозно депресивен. Полицијата спроведе истрага на самото место и пронајде многу антидепресиви во куќата. Неговата сопруга Даниела го нашла мртов во кревет во нивниот стан во 11 часот. Три дена подоцна, Дино бил погребан на гробиштата Мирогој во Загреб.

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дворник, Дино}}
[[Категорија:Хрватски пејачи]]
[[Категорија:Хрватски текстописци]]
[[Категорија:Хрватски музички продуценти]]
[[Категорија:Југословенски пејачи]]
[[Категорија:Југословенски музички продуценти]]
[[Категорија:Југословенски Хрвати]]
[[Категорија:Погребани на гробиштата „Мирогој“]]
[[Категорија:Починати во 2008 година]]
[[Категорија:Родени во 1964 година]]</text>
      <sha1>0lee8o4a0vhjsittqqnurvq4kqsm8zl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Букурешт</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1212148</id>
    <revision>
      <id>5569660</id>
      <parentid>4233364</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Букурешт]] → [[Категорија:Религијата во Букурешт]]</comment>
      <origin>5569660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="362" sha1="fkkzwth8psugymdhm60fi8bxpaqp19g" xml:space="preserve">{{рв|Places of worship in Bucharest}}

[[Категорија:Верски објекти во Романија по град|Букурешт]]
[[Категорија:Згради и градби во Букурешт]]
[[Категорија:Религијата во Букурешт]]
[[Категорија:Знаменитости во Букурешт]]</text>
      <sha1>fkkzwth8psugymdhm60fi8bxpaqp19g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Букурешт</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1212150</id>
    <revision>
      <id>5569659</id>
      <parentid>4220728</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:17:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Букурешт]] на [[Категорија:Религијата во Букурешт]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4220728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="168" sha1="qao6lozkk6ji8fhzffhrxgbv2e37j88" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Bucharest}}

[[Категорија:Букурешт]]
[[Категорија:Религија во Романија по град|Букурешт]]</text>
      <sha1>qao6lozkk6ji8fhzffhrxgbv2e37j88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569662</id>
      <parentid>5569659</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Романија по град]] → [[Категорија:Религијата во Романија по град]]</comment>
      <origin>5569662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172" sha1="7y8w474r3fqj3e3uoaaytszma9u4fd5" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Bucharest}}

[[Категорија:Букурешт]]
[[Категорија:Религијата во Романија по град|Букурешт]]</text>
      <sha1>7y8w474r3fqj3e3uoaaytszma9u4fd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Романија по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1212151</id>
    <revision>
      <id>5569661</id>
      <parentid>5568962</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Романија по град]] на [[Категорија:Религијата во Романија по град]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="0vsx3p45qo9rpfc27ea9x7mqwjk81gs" xml:space="preserve">[[Категорија:Религијата во Романија| Град]]
[[Категорија:Категории по град во Романија]]</text>
      <sha1>0vsx3p45qo9rpfc27ea9x7mqwjk81gs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религии во Унгарија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1217070</id>
    <redirect title="Религијата во Унгарија" />
    <revision>
      <id>5570035</id>
      <parentid>3817379</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:21:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Унгарија]]</comment>
      <origin>5570035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="9wsqo9fce7awjmy0iwqibrih8s0372l" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Унгарија]]</text>
      <sha1>9wsqo9fce7awjmy0iwqibrih8s0372l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>РК Еурофарм Пелистер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1218833</id>
    <revision>
      <id>5569996</id>
      <parentid>5567321</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:20:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <comment>Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/~2026-31990-13|~2026-31990-13]]) и ја поврати преработката 5544008 на ~2026-25021-99</comment>
      <origin>5569996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14768" sha1="knxv5c4a7z6007c5q6hdg218vk7ou3a" xml:space="preserve">{{Инфокутија ракометен клуб
| clubname    = РК Еурофарм Пелистер
| image       = HCPelisterLogo.png
| full name   = Ракометен клуб&lt;br&gt; Еурофарм Пелистер
| founded     = {{Start date and age|df=yes|2011}} 
| ground      = [[Спортска сала Боро Чурлевски]]
| capacity    = 3.500
| owner       = 
| chairman    = Зоран Стерјев
| manager     = {{знамеикона|МКД}} [[Стевче Алушевски]]
| league      = [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|Супер лига на Македонија]]
| season      = 2024/25
| position    = 1. место
| website     = https://www.rkeurofarmpelister.com/
| colour1     = green
| colour2     = white
| pattern_la1           = _white_stripes
| pattern_b1            = _jomainter19gw
| pattern_ra1           = _white_stripes
| pattern_sh1           = _jomafootballwhitelogo
| leftarm1              = 008000
| body1                 =
| rightarm1             = 008000
| shorts1               = 008000
| pattern_la2           = 
| pattern_b2            = _jomatiger4brb
| pattern_ra2           = 
| pattern_sh2           = _jomafootballwhitelogo
| leftarm2              = 000000
| body2                 = 
| rightarm2             = 000000
| shorts2               = 0033FF
}}

'''РК Еурофарм Пелистер''' (познат и како '''РК Пелистер''') — [[ракомет]]ен клуб од [[Битола]], [[Македонија]].

Првичниот клуб [[РК Пелистер]] е основан во 1955 година, додека денешното правно лице РК Еурофарм Пелистер е основан во 2011 година. Моментално се натпреварува во [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]].

== Историја ==
РК Пелистер е првиот основан ракометен клуб во Македонија, формиран во 1946 година под името [[Пелагонија]]. Потоа, во 1955 година, го променил името во Пелистер. 1960-тите години биле многу успешни, освојувајќи 4 шампионски титули почнувајќи од 1960 година до последната во 1969 година. Клубот освоил уште три титули во 1970-тите. Во 1980-тите, сезоната 1981 година била последната успешна, кога го освоил осмиот шампионски трофеј. Од сезоната 1983/84, Пелистер започнал редовно да учествува во [[Првенство на Југославија во ракомет|првенството на Југославија]]. Во 1985 година завршил на третото место и бил вицешампион во следните две сезони (1986/87 и 1987/88) зад доминантниот клуб [[РК Металопластика Шабац|Металопластика]]. Во тој период станал популарен слоганот „Кој не играл во Битола, не знае што е вистинска поддршка“, кој го изјавиле личности како [[Владо Шола]], [[Лино Червар]] и [[Златан Сарачевиќ]].

Пелистер станал првиот македонски клуб што заиграл во европските натпреварувања. Во 1986 година го победил грчкиот Филипос, но потоа загубил во осминафиналето од [[Атлетико Мадрид]], со севкупен резултат 34-38, и покрај победата на домашен терен од 24-19. Во сезоната 1988/89 се пласирал во четвртфиналето на [[ЕХФ Купот]], победувајќи ги [[РК Строволос Никозија|Строволос Никозија]] и [[РК Баник|Баник]], пред да биде поразен од германскиот клуб Ворвертс. Првиот меч во Битола го добил со шест гола разлика (22-16), но во возвратниот натпревар во [[Берлин]] загубил со девет гола разлика (13-22). Со формирањето на [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|македонската супер лига]] во [[1992]] година, Пелистер станал најуспешен клуб во земјата, освојувајќи пет лигашки титули и пет куп титули во деценијата. 

Во 1996 година, Пелистер стигнал до полуфиналето на ЕХФ Купот на победниците на куповите, каде загубил со еден гол разлика од идниот шампион, [[ТБВ Лемго]]. Рекордни 7.000 гледачи присуствувале на реваншот во Битола. Дополнително, уште еден доказ за доминацијата на Пелистер во тој период е тоа што седум играчи од македонската репрезентација на [[Светско првенство во ракомет за мажи 1999|Светското првенство 1999]] во Египет играле за клубот.

Најуспешен европски настап, Пелистер забележал во сезоната 2001/02, кога учествувал во [[ЕХФ Челинџ Куп]]от. Прво, забележал победа во третото коло, победувајќи го [[Зилант Казан]] и се пласирал во четвртото коло, каде го победил [[РК Париз Сен-Жермен|Парис Сент Жермен]]. Во четвртфиналето го совладал [[ГАС Килкис]] со вкупен резултат 52-51, пласирајќи се во полуфиналето каде за противник го имал [[РК Фредериксберг|Фредериксберг]]. Пелистер издвојувал победа во полуфиналето на драматичен начин во Битола, кога [[Наумче Мојсоски]] постигнал гол во последните секунди од натпреварот за да го изедначи севкупниот резултат, преминувајќи понатаму преку пенал-серија со конечен резултат 61-60. Во финалето, Пелистер загубил од [[Скерн Хандболд]], но и во тој дуел забележал победа на домашен терен од седум гола разлика.

Во 2005 година, [[Трифун Костовски]] со Кометал станал спонзор на клубот, враќајќи ги славните денови и освојувајќи уште еден двоен трофеј, и шести шампионски трофеј во домашното првенство, што претставувало рекорд во тоа време. Меѓутоа, успехот бил краткотраен бидејќи Кометал го напуштил клубот по таа сезона. Потоа, Пелистер бил погоден од финансиски проблеми и се борел да го постигне истиот успех.

На 29 ноември 2019 година бил потпишан договор за заедничко сопствеништво помеѓу сопствениците на РК Еурофарм Работник (создаден во 2011 година чиј сопственик бил [[Еурофарм]]) и РК Пелистер (чиј сопственик била [[општина Битола]]). Според договорот, РК Еурофарм Работник ќе го промени името во Еурофарм Пелистер 2, а оригиналниот РК Пелистер ќе го промени името во Еурофарм Пелистер. Еурофарм Пелистер ќе биде водечкиот клуб со високи европски амбиции, додека Еурофарм Пелистер 2 ќе биде развоен клуб исполнет со млади ракометни играчи од Битола и цела Македонија. Комбинацијата на силен спонзор и спортски бренд познат низ поранешна [[Југославија]] целосно се оствари преку договорот со градската администрација во 2020 година. Еурофарм Пелистер веќе ја надмина домашната рамка, играше во ЕХФ Лигата на шампионите и постави контури на тим кој може да ги врати трофеите во арената „Боро Чурлевски“. Ова било официјално остварено во мај 2023 година, кога клубот бил крунисан за шампион на Македонската Суперлига по прв пат по 18 години.

Последната титула во македонскиот шампионат, Еурофарм Пелистер ја освоил на 8 јуни 2025 година откако во последното коло за сезоната 2024-25 го совлада директниот конкурент [[РК Вардар|РК Вардар 1961]] со 30-32 во [[СЦ „Јане Сандански“ - Скопје|салата Јане Сандански]] во [[Скопје]].

==Состав==
:''Состав за сезоната 2025/26.''
{{Col-begin}}
{{Col-2}}
;Голмани
*{{0}}1 {{знамеикона|МКД}} [[Никола Митревски]]
* 24 {{знамеикона|МКД}} [[Давид Брестовац]]
* 32 {{знамеикона|ИРН}} [[Саид Хеидарирад]]
;Леви крила
*{{0}}2 {{знамеикона|МКД}} [[Дејан Манасков]]
*{{0}}8 {{знамеикона|МКД}} [[Цветан Кузманоски]]
* 33 {{знамеикона|МКД}} [[Петар Атанасијевиќ]]
;Десни крила
*{{0}}7 {{знамеикона|БРА}} [[Рудолф Хекберт]]
* 17 {{знамеикона|СРБ}} [[Богдан Радивојевиќ]]
;Пивоти
*{{0}}6 {{знамеикона|МКД}} [[Самоил Ристевски]]
* 11 {{знамеикона|ЕГИ}} [[Халед Валид]]
* 44 {{знамеикона|МКД}} [[Жарко Пешевски]]
{{Col-2}}
;Леви бекови
* 15 {{знамеикона|СЛО}} [[Ник Хенигман]]
* 18 {{знамеикона|МКД}} [[Филип Кузмановски]] ([[капитен|к]])
* 20 {{знамеикона|СРБ}} [[Илија Абутовиќ]]
* 88 {{знамеикона|МКД}} [[Павле Атанасијевиќ]]
;Средни бекови
*{{0}}9 {{знамеикона|СЛО}} [[Домен Тајник]]
* 23 {{знамеикона|МКД}} [[Мирче Калајџиески]]
* 77 {{знамеикона|БИХ}} [[Алем Хаџиќ]]
;Десни бекови
*{{0}}3 {{знамеикона|СЛО}} [[Нејц Цехте]]
*{{0}}4 {{знамеикона|ПОЛ}} [[Анџеј Видомски]]
* 71 {{знамеикона|ТУН}} [[Усама Хосни]]
{{Col-end}}

===Стручен штаб===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Позиција !! Име
|-
| '''Главен тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Стевче Алушевски
|-
| '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Алексо Лембанов
|-
| '''Помошник тренер''' || {{знамеикона|МКД}} Александар Марковски
|-
| '''Тренер на голмани''' || {{знамеикона|МКД}} Ице Соколески
|-
| '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Небојша Василевски
|-
| '''Физиотерапевт''' || {{знамеикона|МКД}} Николче Митревски
|-
| '''Тим асистент''' || {{знамеикона|МКД}} Дамјан Николовски
|}

=== Управа ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Позиција
!Име
|-
|'''Спортски директор'''
|{{знамеикона|МКД}} Звонко Шундовски
|-
|'''Претседател'''
|{{знамеикона|МКД}} Зоран Стерјев
|-
|'''Потпретседател'''
|{{знамеикона|МКД}} Бојан Стерјев
|}

==Успеси==
* '''[[Суперкуп на Македонија (ракомет)|Суперкуп на Македонија]] (3)'''  '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 2021, 2022 и 2025
* [[Македонска ракометна супер лига (мажи)|'''Македонска Ракометна Супер Лига''']] '''(9)'''  '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 1993, 1994, 1996, 1998, 2000, 2005, 2023, 2024 и 2025.
* '''Македонска Републичка Лига  (8)'''  '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 1961, 1966, 1968, 1969, 1970, 1971, 1979 и 1981.
* '''[[Куп на Македонија во ракомет (мажи)|Куп на Македонија]] (5)'''  '''Победник [[File:Simple gold cup.svg|16px]]:''' 1994, 1996, 1998, 1999 и 2005.

== Надворешни врски ==
* [https://www.rkeurofarmpelister.com/ Официјално мрежно место на РК Еурофарм Пелистер] 

{{Македонска ракометна супер лига (мажи) |state=collapsed}}
{{Шампиони на ракометната Супер лига на Македонија}}
{{Шампиони на ракометниот Суперуп на Македонија}}

[[Категорија:Ракометни клубови од Македонија|Еурофарм Работник]]</text>
      <sha1>knxv5c4a7z6007c5q6hdg218vk7ou3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Германија на Евровизија 2010</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1222868</id>
    <revision>
      <id>5570117</id>
      <parentid>5303931</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35268" sha1="ls1quh4ozuvgykk0qpl2telk58kivpb" xml:space="preserve">[[Податотека:Lena_Meyer-Landrut_at_PC_after_2010_Eurovision_2.jpg|десно|мини|300x300пкс| [[Лена Мајер-Ландрут|Лена Мејер-Ландрут]] на прес-конференцијата откако [[Германија]] победи на [[Евровизија 2010|Евровизискиот натпревар за 2010 година]] ]]
'''Германија''' е победникот за '''натпреварот за песна на Евровизија 2010''', кој се одржа во мај 2010 година во Баерум, [[Норвешка]]. Влезот на земјата беше избран во серија натпреварувачки топки и национално финале &amp;ndash; Ѕвездите на Осло 2010 &amp;ndash; кој беше организиран заеднички од јавните радиодифузери AРД и НДР и приватниот телевизиски канал ПроСиебен, заедно со трикратниот Евровизиски учесник за Германија (како пејач и / или текстописец) и музички продуцент, Стефан Рааб.

== Планирање ==
Вестите за планирањето на влезот на [[Евровизија 2010|песната за песна на Евровизија за 2010 година]] што се прошири кратко време по завршувањето на [[Евровизија 2009|натпреварот за песна на Евровизија 2009 година]], на 25 мај. Државниот радиодифузер AРД/НДР беше откриено дека му пристапил на Стефан Рааб и приватниот радиодифузен сервис ПроСиебен да работат заедно со нив во подготовките за натпреварот во 2010 година, со цел да се создаде можна победничка песна што ќе ја пее некој друг. Беше откриено дека Рааб го одбил барањето, но ПроСиебен ја прифатил понудата за работа со AРД/НДР.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&amp;id=5867|title=Germany prepares for 2010|last=Solloso|first=Jaime|date=2009-05-25|publisher=''Oikotimes''|archive-url=https://web.archive.org/web/20090527163355/http://www.oikotimes.com/v2/index.php?file=articles&amp;id=5867|archive-date=2009-05-27|url-status=dead|accessdate=2009-05-25}}&lt;/ref&gt;

== Ѕвездите на Осло 2010 ==
Повеќе информации беа објавени на 20 јули, со веста дека Рааб всушност ќе соработува со двата радиодифузери во подготовките за натпреварот за 2010 година. Процесот на селекција се состоеше од осум емисии - пет семинари беа емитувани на ПроСиебен, што доведе до четврт-финалето на АРД, полуфинале повторно на ПроСиебен и финалната емисија на АРД. За последната фаза на процесот беа избрани вкупно 20 учесници. Повеќето учесници беа неискусни и млади пејачи.&lt;ref name=&quot;Germany1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=3483&amp;_t=German+broadcasters+join+Raab+for+Eurovision+success|title=German broadcasters join Raab for Eurovision success|last=Siim|first=Jarmo|date=2009-07-20|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=2009-07-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germany2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://eurovision.ndr.de/news/meldungen/raab102.html|title=ESC 2010: ARD und Pro7 suchen deutschen Kandidaten|date=2009-07-20|publisher=ARD (broadcaster)|ARd|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20090724095457/http://eurovision.ndr.de/news/meldungen/raab102.html|archive-date=2009-07-24|url-status=dead|accessdate=2009-07-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Germany3&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/14200|title=Raab helps out to find German entry for 2010|last=Murray|first=Gavin|date=2009-07-20|publisher=''ESCToday''|accessdate=2009-07-20}}&lt;/ref&gt;

Рааб ја презеде водечката улога во програмите како раководител на жирито и беше придружуван од 16 други судии за славна личност од музичката и забавната индустрија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unser-star-fuer-oslo.de/jury/|title=Unser Star für Osly celebrity judges|publisher=''unser-star-fuer oslo.de''|accessdate=2010-02-10}}{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

На прелиминарните емисии на 2 и 9 февруари учествуваа вкупно 20 акти, од кои секоја содржи 10 дела. Овие десет дела извршија популарни хитови, со пет акти од секое шоу кое се квалификувало до елиминацијата. Помеѓу 16 февруари и 2 март овие десет дела беа елиминирани на пет: два дела елиминирани во првата топлина; две во втората топлина; и еден во третата топлина. Квалификациските дејства напредуваа до четврт-финалето, кое се емитуваше на АРД, на 5 март. Четири напредни во полуфиналето на 9 март, емитуваа на ПроСибен, а на 12 март останаа само две дела: Џенифер Браун и [[Лена Мајер-Ландрут|Лена Мејер-Ландрут]].&lt;ref name=&quot;semi 1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15333|title=Results: Two acts qualified in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-09|publisher=''ESCToday''|accessdate=9 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;semi 2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=10183&amp;_t=Lena+and+Jennifer+proceed+to+German+final|title=Lena and Jennifer proceed to German final|last=Brey|first=Marco|date=2010-03-09|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=9 March 2010}}&lt;/ref&gt;

Во финалето на 12 март, двата финалисти изведоа вкупно три песни: секој изведувач ги изведе првите две песни &quot;Пчела&quot; и &quot;Сателит&quot;, како и уште една поединечна песна. Имаше вкупно два гласачки круга. Песната за секој пејач беше утврдена во првиот круг, додека конечниот победник беше избран во вториот круг.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15355|title=Germany: Format of the national final clarified|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-11|publisher=''ESCToday''|accessdate=11 March 2010}}&lt;/ref&gt; Лена Мејер-Ландрут беше победник со песната &quot; [[Satellite|Сателит]] &quot;, а Браун доаѓа на второто место со нејзината поединечна песна &quot; Јас се грижам за тебе &quot;.&lt;ref name=&quot;Final 1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15370|title=Germany sends Lena Meyer-Landrut to the Eurovision Song Contest|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-12|publisher=''ESCToday'''|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314225318/http://www.esctoday.com/news/read/15370|archive-date=14 March 2010|url-status=dead|accessdate=12 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Final 2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=10293&amp;_t=Lena+Meyer-Landrut+gets+German+ticket+to+Oslo|title=Lena Meyer-Landrut gets German ticket to Oslo|last=Brey|first=Marco|date=2010-03-12|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=12 March 2010}}&lt;/ref&gt;

Емисиите беа организирани од страна на Матијас Опенховел и Сабине Хајнрих во [[Келн]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/14886|title=Germany: More details on national final|last=Grillhofer|first=Florian|date=2010-01-22|publisher=''ESCToday''|accessdate=2010-01-22}}&lt;/ref&gt;

=== Табела за елиминација ===

===   Појавување1 (2 февруари 2010) ===

* Познати судии: Ивон Катерфелд и Мариус Милер-Западенхаген

'''Резултати:''' &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/14983|title=Live: First heat in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-02|publisher=''ESCToday''|archive-url=https://web.archive.org/web/20100208230815/http://www.esctoday.com/news/read/14983|archive-date=8 February 2010|url-status=dead|accessdate=2 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/14986|title=Results: Five acts qualified in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-02|publisher=''ESCToday''|accessdate=2 February 2010|archive-date=2010-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324062638/http://www.esctoday.com/news/read/14986}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна &lt;small&gt;(оригинални уметници)&lt;/small&gt; 
! Резултат 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 1 
| Бенџамин Петерс 
| &quot; Тела &quot; &lt;small&gt;( [[Роби Вилијамс]] )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 2 
| Керстин Фрекинг 
| &quot; [[My Immortal|Мојот бесмртник]] &quot; &lt;small&gt;( [[Evanescence|Еванескенс]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 3 
| Јоханес Бом 
| &quot; Луд &quot; &lt;small&gt;( печат )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 4 
| Далија Шараф 
| &quot; Конечно &quot; &lt;small&gt;( Ета Џејмс )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 5 
| Кирил Кругер 
| &quot; Хотел Калифорнија &quot; &lt;small&gt;( Бурма )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 6 
| Мајкл Краус 
| &quot;Те сакам&quot; &lt;small&gt;( Паоло Нутини )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 7 
| Мери Восканијан 
| &quot; Ослободете ме &quot; &lt;small&gt;( Агнес )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 8 
| Катрин Валтер 
| &quot; Никој не знае &quot; &lt;small&gt;( [[Пинк (пејачка)|розова]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 9 
| Себастијан Шварцбах 
| &quot; Дома &quot; &lt;small&gt;( Мајкл Бубле )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 10 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; [[19 албум на Адел|Мое исто]] &quot; &lt;small&gt;( [[Адел]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Појавување 2 (9 февруари 2010) ===

* Познати судии: Сара Конор и Петер Мафај

'''Резултати:''' &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/15061|title=Live: Second heat in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-09|publisher=''ESCToday''|accessdate=9 February 2010|archive-date=2010-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100213172947/http://www.esctoday.com/news/read/15061}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://esctoday.com/news/read/15063|title=Results: Five acts qualified in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-09|publisher=''ESCToday''|accessdate=9 February 2010|archive-date=2010-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100215152031/http://esctoday.com/news/read/15063}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=8293&amp;_t=Germany%3A+Second+preselection+heat+finished|title=Germany: Second preselection heat finished|last=Brey|first=Marco|date=2010-02-09|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=9 February 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна &lt;small&gt;(оригинални уметници)&lt;/small&gt; 
! Резултат 
|-
| 1 
| Џенифер Браун 
| &quot; Јас сум надвор љубов &quot; &lt;small&gt;( [[Анастасија (пејачка)|Анастасија]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 2 
| Бенџамин Хартман 
| &quot; Подобро заедно &quot; &lt;small&gt;( Џек Џонсон )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 3 
| Марија-Лиза Штрасбург 
| &quot; Спасување на моето лице &quot; &lt;small&gt;( KT Tunstall )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 4 
| Behnam Seifi 
| &quot; Зачувај соба &quot; &lt;small&gt;( John Legend )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 5 
| Шарихан Осман 
| &quot; Јас немам ништо &quot; &lt;small&gt;( [[Витни Хјустон]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 6 
| Алекс Сензиг 
| &quot; Каде и да одите &quot; &lt;small&gt;( Повикувајќи )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 7 
| Јана ѕид 
| &quot; Кој знае &quot; &lt;small&gt;( [[Пинк (пејачка)|Пинк]] )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 8 
| Франциска Вебер 
| &quot; Љубовта Foolosophy &quot; &lt;small&gt;( Џамираквај )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 9 
| Леон Тејлор 
| &quot;Дер Вег&quot; &lt;small&gt;( Херберт Гронејер )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 10 
| Кристијан Дурстевиц 
| &quot; Вера &quot; &lt;small&gt;( [[Џорџ Мајкл]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Појавување 3 (16 февруари 2010) ===

* Познати судии: Нена и Кениг Борис

'''Резултати:''' &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15115|title=Live: First elimination round in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-16|publisher=''ESCToday''|accessdate=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15116|title=Results: Two acts eliminated in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-16|publisher=''ESCToday''|accessdate=16 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=9203&amp;_t=Results+of+third+German+preselection+heat|title=Results of third German preselection heat|last=Brey|first=Marco|date=2010-02-16|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=16 February 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна &lt;small&gt;(оригинални уметници)&lt;/small&gt; 
! Резултат 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 1 
| Мери Восканијан 
| &quot; Ако не те земам &quot; &lt;small&gt;( [[Алиша Кис]] )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 2 
| Џенифер Браун 
| &quot; Како што правам &quot; &lt;small&gt;( Мелиса Етеридж )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 3 
| Марија-Лиза Штрасбург 
| &quot; Елена &quot; &lt;small&gt;( Мојот хемиски романса )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 4 
| Леон Тејлор 
| &quot;Irgendwas bleibt&quot; &lt;small&gt;( Силбермонд )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 5 
| Катрин Валтер 
| &quot; Авенија Ворик &quot; &lt;small&gt;( Дафи )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 6 
| Керстин Фрекинг 
| &quot; Не се подготвени да направат убаво &quot; &lt;small&gt;( Дикси Пикс )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 7 
| Кристијан Дурстевиц 
| &quot; Промена &quot; &lt;small&gt;( Даниел Мериведер )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 8 
| Шарихан Осман 
| &quot;Почувствувајте го Нил&quot; &lt;small&gt;(сопствен состав)&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 9 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot;Дијамант Дејв&quot; &lt;small&gt;( Птицата и пчелата )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 10 
| Кирил Кругер 
| &quot;Топла празнина&quot; &lt;small&gt;( [[Роби Вилијамс]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Појавување 4 (23 февруари 2010) ===

* Познати судии: Саша и Касандра Стин

'''Резултати:''' &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15195|title=Live: Second elimination round in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-23|publisher=''ESCToday''|accessdate=23 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15196|title=Results: Two acts eliminated in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-02-23|publisher=''ESCToday''|accessdate=23 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=9473&amp;_t=Unser+Star+F%C3%BCr+Oslo%3A+Results+of+fourth+heat|title=Unser Star Für Oslo: Results of fourth heat|last=Brey|first=Marco|date=2010-02-23|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=23 February 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна &lt;small&gt;(оригинални уметници)&lt;/small&gt; 
! Резултат 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 1 
| Катрин Валтер 
| &quot; Љубов песна &quot; &lt;small&gt;( Сара Бареј )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 2 
| Шарихан Осман 
| &quot; Дали сте или не сте мое дете &quot; &lt;small&gt;( Луј Џордан )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 3 
| Кирил Кругер 
| &quot; Прекрасен ден &quot; &lt;small&gt;( [[U2]] )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 4 
| Џенифер Браун 
| &quot; [[I'm With You|Јас сум со тебе]] &quot; &lt;small&gt;( [[Аврил Лавињ]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 5 
| Кристијан Дурстевиц 
| &quot;Друга ноќ&quot; &lt;small&gt;(сопствен состав)&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 6 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; Основи &quot; &lt;small&gt;( Кејт Неш )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 7 
| Керстин Фрекинг 
| &quot; Благодарам У &quot; &lt;small&gt;( [[Аланис Морисет]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 8 
| Леон Тејлор 
| &quot; Дали ќе си одам на пат &quot; &lt;small&gt;( [[Лени Кравиц]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Појавување 5 (2 март 2010) ===

* Познати судии: Џој Денален и Реја Гарви

'''Резултати:''' &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15266|title=Live: Third elimination round in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-02|work=ESCToday|accessdate=2 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15268|title=Results: One act eliminated in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-02|publisher=''ESCToday''|accessdate=2 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=9723&amp;_t=Unser+Star+F%C3%BCr+Oslo%3A+Fifth+heat+finished|title=Unser Star Für Oslo: Fifth heat finished|last=Brey|first=Marco|date=2010-03-02|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=2 March 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна &lt;small&gt;(оригинални уметници)&lt;/small&gt; 
! Резултат 
|-
| 1 
| Керстин Фрекинг 
| &quot;Подобро&quot; &lt;small&gt;( Регина Спектор )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 2 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; Нов чевли &quot; &lt;small&gt;( Паоло Нутини )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 3 
| Џенифер Браун 
| &quot; Не е никој &quot; &lt;small&gt;( Руфус и [[Чака Кан]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 4 
| Леон Тејлор 
| &quot; [[Tears in Heaven (песна на Ерик Клептон)|Солзи на небото]] &quot; &lt;small&gt;( [[Ерик Клептон]] )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 5 
| Шарихан Осман 
| &quot;Во градот&quot; &lt;small&gt;(сопствен состав)&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 6 
| Кристијан Дурстевиц 
| &quot; Танц со некој &quot; &lt;small&gt;( Мандо Диао )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Четврт-финале (5 март 2010) ===

* Познати судии: Анке Енглеке и Адел Тавил

'''Резултати:''' &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15305|title=Live: Quarter final in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-05|work=ESCToday|accessdate=5 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15306|title=Results: One act eliminated in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-05|publisher=''ESCToday''|accessdate=5 March 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurovision.tv/page/news?id=10043&amp;_t=Four+left+in+German+race+for+Oslo|title=Four left in German race for Oslo|last=Schacht|first=Andreas|date=2010-03-05|publisher=European Broadcasting Union|accessdate=5 March 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Прва песна (оригинален уметник) 
! Нацртај 
! Втора песна (оригинален уметник) 
! Резултат 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 1 
| Шарихан Осман 
| &quot; [[You Got the Love|Имаш љубов]] &quot; &lt;small&gt;( [[Florence and the Machine|Фиренца и машина]] )&lt;/small&gt; 
| 6 
| &quot;Никогаш не го чувствувам патот што го чувствувам денес&quot; &lt;small&gt;(сопствен состав)&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|-
| 2 
| Џенифер Браун 
| &quot; Солун &quot; &lt;small&gt;( Наташа Бедингфилд )&lt;/small&gt; 
| 7 
| &quot;Никоја жена&quot; &lt;small&gt;( Anouk )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 3 
| Керстин Фрекинг 
| &quot; Ако песна може да ме добие &quot; &lt;small&gt;( Марит Ларсен )&lt;/small&gt; 
| 8 
| &quot;Еден ден&quot; &lt;small&gt;( Регина Спектор )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 4 
| Кристијан Дурстевиц 
| &quot; Орас &quot; &lt;small&gt;( Мандо Диао )&lt;/small&gt; 
| 9 
| &quot;Сталкер&quot; &lt;small&gt;(сопствен состав)&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 5 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; Mouthwash &quot; &lt;small&gt;( Кејт Неш )&lt;/small&gt; 
| 10 
| &quot;Неополитански соништа&quot; &lt;small&gt;( Лиза Мичел )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Полуфинале (9 март 2010) ===

* Познати судии: Барбара Шенебергер и Јан Делај

'''Резултати:''' &lt;ref name=&quot;semi 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;semi 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15332|title=Live: Semi final in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-09|work=ESCToday|accessdate=9 March 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Нацртај 
! Уметник 
! Прва песна (оригинален уметник) 
! Резултат 
! Нацртај 
! Втора песна (оригинален уметник) 
! Резултат 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 1 
| Кристијан Дурстевиц 
| &quot; Јас сум ти &quot; &lt;small&gt;( [[Џејсон Мраз]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
| 5 
| &quot;Во твоите раце&quot; &lt;small&gt;( Чарли Винстон )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
|- bgcolor=&quot;#FA8072&quot;
| 2 
| Керстин Фрекинг 
| &quot; Чиста рака &quot; &lt;small&gt;( [[Аланис Морисет]] )&lt;/small&gt; 
| '''Елиминирани''' 
| - 
| '''Не напредуваше''' 
| - 
|-
| 3 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot;Господин Љубопитност&quot; &lt;small&gt;( [[Џејсон Мраз]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
| 6 
| &quot; Ловекатите &quot; &lt;small&gt;( [[The Cure]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|-
| 4 
| Џенифер Браун 
| &quot; Тешки крст &quot; &lt;small&gt;( озборувања )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
| 7 
| &quot; Боли &quot; &lt;small&gt;( [[Кристина Агилера]] )&lt;/small&gt; 
| '''Безбедно''' 
|}

=== Финале (12 март 2010) ===

* Познати судии: Стефани Клос и Ксавиер Наиду

'''Резултати:''' &lt;ref name=&quot;Final 1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Final 2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15367|title=Live: National final in Germany|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-12|publisher=''ESCToday''|accessdate=12 March 2010}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;font-size: bigger;&quot; | '''Финале - избор на песна''' 
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна 
! Текстописци (и) 
! Резултат 
|-
| 1 
| Џенифер Браун 
| &quot; Пчела &quot; 
| Роси Голан, Пер Кристијан Отестад, Мајаени Штраус 
| Надвор 
|-
| 2 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; Пчела &quot; 
| Роси Голан, Пер Кристијан Отестад, Мајаени Штраус 
| Надвор 
|-
| 3 
| Џенифер Браун 
| &quot; [[Satellite|Сателит]] &quot; 
| Џули Фрост, Џон Гордон 
| Надвор 
|- bgcolor=&quot;gold&quot;
| 4 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; [[Satellite|Сателит]] &quot; 
| Џули Фрост, Џон Гордон 
| '''Напредно''' 
|- bgcolor=&quot;gold&quot;
| 5 
| Џенифер Браун 
| &quot; Јас се грижам за тебе &quot; 
| Мартин Флиеншмит, Клаудио Пагонис, Макс Муцке 
| '''Напредно''' 
|-
| 6 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; Љубов ме &quot; 
| Стефан Рааб, [[Лена Мајер-Ландрут|Лена Мејер-Ландрут]] 
| Надвор 
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ style=&quot;font-size: bigger;&quot; | '''Финале - избор на изведувач''' 
! Нацртај 
! Уметник 
! Песна 
! Текстописци (и) 
! Резултат 
|- bgcolor=&quot;gold&quot;
| 1 
| Лена Мејер-Ландрут 
| &quot; [[Satellite|Сателит]] &quot; 
| Џули Фрост, Џон Гордан 
| '''Победник''' 
|- bgcolor=&quot;lightgrey&quot;
| 2 
| Џенифер Браун 
| &quot; Јас се грижам за тебе &quot; 
| Мартин Флиеншмит, Клаудио Пагонис, Макс Муцке 
| '''Финалист''' 
|}

== Пред Евровизија ==
Шесте верзии на четирите финалистички песни беа објавени неколку минути по завршувањето на финалето. До 13 март Мејер-Ландрут ги предводеше германските iTunes листи за преземање со сите три нејзини песни: &quot; [[Satellite|Сателит]] &quot; го освои првото место, проследено со &quot; Bee &quot; во второто и &quot; Love Me &quot; на третото место. Песната &quot; Јас се грижам за тебе &quot; на Џенифер Браун го освои четвртото место на табелата, по што следеа нејзините верзии на &quot;Bee&quot; и &quot; Сателит&quot; на 7 и 14 место. Еден макси сингл со три песни на Мејер-Ландрут беше објавен на 16 март.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.esctoday.com/news/read/15375|title=Lena Meyer-Landrut at number 1, 2 and 3 of German itunes charts|last=Klier|first=Marcus|date=2010-03-13|publisher=''ESCToday''|accessdate=13 March 2010}}&lt;/ref&gt; &quot;Сателит&quot; влезе во [[Media Control Charts|германската список на синглови]] на прво место и оттогаш е сертифицирана платина.&lt;ref name=&quot;Positions for Lena Meyer-Landrut in the German singles chart&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Meyer-Landrut%2CLena%A5USFO/single|title=Positions for Lena Meyer-Landrut in the German singles chart|publisher=musicline.de|language=de|accessdate=2010-03-30|archive-date=2012-04-27|archive-url=https://www.webcitation.org/67EeuCJTW?url=http://www.musicline.de/de/chartverfolgung_summary/artist/Meyer-Landrut%2CLena%A5USFO/single|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;stern platinum&quot;&gt;Maier, Jens. [http://www.stern.de/kultur/musik/lena-meyer-landrut-satellite-wird-mit-platin-ausgezeichnet-1558558.html Lena Meyer-Landrut: Satellite wird mit Platin ausgezeichnet]. Stern.de. 14 April 2010. Accessed 14 April 2010. {{De}}&lt;/ref&gt;

На 16 март 2010 година, видеото премиерно беше прикажано на јавниот радиодифузен сервис Дас Ерсте, веднаш пред најгледаниот билтен на весникот ''Тагешау во'' Германија. Кратко потоа, истовремено беше прикажано и на четири приватни станици ( Sat.1, ПроСиебен, Кабел аинс, Н24 ) пред почетокот на нивните вечерни програми за преминување на времето.&lt;ref name=&quot;dwdl&quot;&gt;Mantel, Uwe. [http://www.dwdl.de/story/25206/lenas_satellite_feiert_premiere_auf_fnf_sendern/ Lenas &quot;Satellite&quot; feiert Premiere auf fünf Sendern]. DWDL.de. 24 March 2010. Accessed 24 March 2010. {{De}}&lt;/ref&gt; Двете официјално поставени [[YouTube]] видеа на песната заеднички генерираа повеќе од 68 милиони пати од нивното пуштање.&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=esTVVjpTzIY Lena Meyer-Landrut &amp;#x2013; Satellite &amp;#x2013; Eurovision Song Contest 2010 Germany (offizielles Musikvideo)]. YouTube.com. 17 March 2010. Accessed 14 April 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=8QSgNM9yNjo Lena &amp;#x2013; Satellite (Germany)]. YouTube.com. 24 March 2010. Accessed 14 April 2010.&lt;/ref&gt;

== На Евровизија ==
Како член на &quot; [[Евровизија|Големата четворка]] &quot;, Германија автоматски се квалификуваше за финалето на 29 мај. Лена Мејер-Ландрут ја освои 22. место од 25-те учеснички и победи на натпреварот со 246 бода. Ова е првпат Германија да победи на натпреварот од [[Евровизија 1982|1982 година]] и првпат како обединета држава. Како таков, Германија беше домаќин на [[Евровизија 2011|натпреварот за песна на Евровизија 2011]].

=== Бодови доделени од Германија &lt;ref&gt;[[Eurovision Song Contest 2008]]&lt;/ref&gt; ===
{{Столб-почеток}}
{{col-2}}

====Semi final====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|width=20% bgcolor=&quot;gold&quot;|'''12 points'''||{{Esc|BEL}}
|-
|width=20% bgcolor=&quot;silver&quot;|'''10 points'''||{{Esc|POR}}
|-
|width=20% bgcolor=&quot;#CC9966&quot;|'''8 points'''||{{Esc|GRE}}
|-
|width=20%|'''7 points'''||{{Esc|POL}}
|-
|width=20%|'''6 points'''||{{Esc|ISL}}
|-
|width=20%|'''5 points'''||{{Esc|ALB}}
|-
|width=20%|'''4 points'''||{{Esc|SRB}}
|-
|width=20%|'''3 points'''||{{Esc|FIN}}
|-
|width=20%|'''2 points'''||{{Esc|MLT}}
|-
|width=20%|'''1 point'''||{{Esc|RUS}}
|-
|}
{{col-2}}

====Final====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|width=20% bgcolor=&quot;gold&quot;|'''12 points'''||{{Esc|BEL}}
|-
|width=20% bgcolor=&quot;silver&quot;|'''10 points'''||{{Esc|TUR}}
|-
|width=20% bgcolor=&quot;#CC9966&quot;|'''8 points'''||{{Esc|GRE}}
|-
|width=20%|'''7 points'''||{{Esc|ARM}}
|-
|width=20%|'''6 points'''||{{Esc|POR}}
|-
|width=20%|'''5 points'''||{{Esc|SRB}}
|-
|width=20%|'''4 points'''||{{Esc|ISL}}
|-
|width=20%|'''3 points'''||{{Esc|FRA}}
|-
|width=20%|'''2 points'''||{{Esc|IRL}}
|-
|width=20%|'''1 point'''||{{Esc|ALB}}
|-
|}
{{Столб-крај}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Бодови добиени од Германија 
! width=&quot;20%&quot; | 12 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 10 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 8 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 7 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 6 бода 
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* Данска  
* Естонија
* Финска  
* Латвиа  
* Норвешка  
* Словачка  
* Шпанија  
* Шведска  
* Швајцарија  
| valign=&quot;top&quot; |
* Албанија
* Белгија  
* Литванија
* Словенија  
* Турција  
| valign=&quot;top&quot; |
* Босна  
* Ирска  
* Македонија  
* Србија   
| valign=&quot;top&quot; |
* Полска  
| valign=&quot;top&quot; |
* Хрватска  
*  Русија  
|-
! width=&quot;20%&quot; | 5 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 4 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 3 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 2 бода 
! width=&quot;20%&quot; | 1 точка 
|-
| valign=&quot;top&quot; |
* Украина   
| valign=&quot;top&quot; |
* Кипар  
* Малта  
* Холандија  
* Обединетото Кралство 
| valign=&quot;top&quot; |
* Бугарија  
* Франција  
* Исланд  
* Романија   
| valign=&quot;top&quot; |
* Грција  
| valign=&quot;top&quot; |
* Азербејџан 
* Португалија
|-
|}

== Поврзано ==

* [[Германија на Евровизија|Германија на натпреварот за песна на Евровизија]] 
* [[Евровизија 2010]]

== Наводи ==
{{Наводи|30em}}

== Надворешни врски ==

* {{De}} [http://www.unser-star-fuer-oslo.de/ Официјално мрежно место на Unser Star за Осло] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100314095048/http://www.unser-star-fuer-oslo.de/ |date=2010-03-14 }}

[[Категорија:Евровизија 2010]]
[[Категорија:Германија на Евровизија]]
[[Категорија:Земјите на Евровизија 2010]]</text>
      <sha1>ls1quh4ozuvgykk0qpl2telk58kivpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Северна Америка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1224861</id>
    <revision>
      <id>5569806</id>
      <parentid>3853003</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</comment>
      <origin>5569806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="fslhcptlnx87t6d7czc5s9yid6dni1k" xml:space="preserve">{{рв|Islam in North America}}

[[Категорија:Исламот по континент|Северна Америка]]
[[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</text>
      <sha1>fslhcptlnx87t6d7czc5s9yid6dni1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Јужна Америка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1224867</id>
    <revision>
      <id>5569753</id>
      <parentid>3853004</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Јужна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Јужна Америка]]</comment>
      <origin>5569753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="hgrznndd1tjfw3p9jvde0cma1uf0f2m" xml:space="preserve">{{рв|Islam in South America}}

[[Категорија:Исламот по континент|Јужна Америка]]
[[Категорија:Религијата во Јужна Америка]]</text>
      <sha1>hgrznndd1tjfw3p9jvde0cma1uf0f2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Исламот во Океанија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1224868</id>
    <revision>
      <id>5569799</id>
      <parentid>3853005</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Океанија]] → [[Категорија:Религијата во Океанија]]</comment>
      <origin>5569799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="e4c5e4uklhr5o4o7gcwx2h2c4o3dtt1" xml:space="preserve">{{рв|Islam in Ocenaia}}

[[Категорија:Исламот по континент|Океанија]]
[[Категорија:Религијата во Океанија]]</text>
      <sha1>e4c5e4uklhr5o4o7gcwx2h2c4o3dtt1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Гробишта во Париз</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1226904</id>
    <revision>
      <id>5569709</id>
      <parentid>3864226</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Париз]] → [[Категорија:Религијата во Париз]]</comment>
      <origin>5569709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="302" sha1="a9l7mmfv35f8x0qs24plmmjwubau7rm" xml:space="preserve">{{рв|Cemeteries in Paris}}

[[Категорија:Згради и градби во Париз]]
[[Категорија:Религијата во Париз]]
[[Категорија:Гробишта во Франција|Париз]]
[[Категорија:Знаменитости во Париз]]</text>
      <sha1>a9l7mmfv35f8x0qs24plmmjwubau7rm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Орхидеја Групче</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1231490</id>
    <revision>
      <id>5570295</id>
      <parentid>5078715</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7821" sha1="74tr3pukugejkmrjuwt55zyh5aom73u" xml:space="preserve">{{Инфокутија за личност
| име             = Орхидеја Групче
| портрет         = 
| опис            = професор по хемија на ПМФ, Институт по хемија
| родено-име      = Орхидеја Групче
| роден-дата      = {{роден на|28|јули|1951}}
| роден-место     = Скопје, административен регион, Република Северна Македонија.
| националност    = 
| познат          = Професор по хемија на ПМФ, Институт по хемија
| наставка        = а
| занимање        = 
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
}}

'''Орхидеја Групче''' ({{родена на|28|јули|1951}}, во {{родена во|Скопје}}) — македонска хемичарка и професор.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmf.ukim.edu.mk/c/portal/layout?p_l_id=PUB.1001.313 |title=архивски примерок |accessdate=2019-10-16 |archive-date=2015-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520030806/http://www.pmf.ukim.edu.mk/c/portal/layout?p_l_id=PUB.1001.313 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- (каде „231“ е бројот на страницата и „Бучим“ е насловот на статијата, а томот е I) --&gt;

== Животопис ==
По завршу­вањето на средното образо­ва­ние, во 1969/70 г. се запишала на студии по применета хемија на Природно-математичкиот фа­култет во Скопје. Дипломирала во 1974 г. на Заводот за физичка хемија на Хемискиот институт, под менторство на проф. д-р Иван Петров како најдобар студент на генерацијата. Во 1974/75 г. се запи­ша­ла на постдипломски студии на Хемискиот институт при Природ­но-математичкиот фа­кул­тет во Скопје, насока молекул­ска спектроскопија. Магис­три­рала во 1982 г. на Хемис­киот факултет во Скопје, бра­нејќи го трудот &quot;Инфра­црвени спектри на некои тиоамиди и тиоимиди„ (ментор бил проф. д-р Иван Петров). Во 1988 и 1989 г. некол­ку­пати била на куси студиски прес­тои во Загреб, каде се усовршувала на подрачјето на рендген-струк­тур­ната анализа. Док­тор­ската дисерта­ција под наслов &quot;Структурни испитувања на тиосахарин на некои метални тио­сахаринати, како и на бипиридинските комплекси на сахарин со преодни метали„ ја изработила под ментор­ство на проф. д-р Глигор Јова­новски и ја одбра­нила во 1994 г. на Природно-мате­ма­тичкиот факул­тет во Скопје. Од 1974 до 1982 г. била помлад асистент на Природно-математичкиот и на Хемис­киот факултет во Скопје. За асистент е избрана во 1982 г. и неколкупати е пре­из­бирана во ова звање. Од 1995 г. е доцент на Заво­дот за аналитичка хемија, во 1999 г. за вонреден професор а во 2005 г. за редовен професор. Како асис­тент ги водела вежебите по следниве предмети: аналитичка хемија, инструментална анализа, техничка анализа, хемија и околина и хемија на комплексни соединенија. Како наставник задолжена е со изведување настава по аналитичка хемија за студентите на дво­пред­метните студии по биологија-хемија, а од 2006 г. ја изведува и наставата по предметот инструментална хемија на студиите по биологија, биохемиско-физиолошка насока. Во периодот 1999-2001 и 2005-2006 е раководител на Заводот за аналитичка хемија, а од 2001-2005 е шеф на Институтот за хемија, во два мандата. Главно подрачје на научен интерес е молекулска спектро­ско­пи­ја, а во последните години почнува да се занимава и со археометрија. Објавила вкупно 39 труда, од кои 30 печатени трудови во меѓународни списанија со impactfactor, 4 печатени трудови во национално списание од РМ и 5 во зборници на трудови во Македонија. Има 32 презентирани трудови (усно или постерски) на научни мани­фестации во странство, а исто толку и на домашната јавност, од кои едно секциско пре­да­ва­ње. Според ScienceCitationIndex, објавените резултати од научната ра­бо­та на професор Групче се цитирани 304 пати. Претседател е на Научен/Органи­за­ци­онен одбор на Студентскиот конгрес по хемија, во 1999 г. Учествува во организацијата на Научен/Орган­и­за­­ционен одбор како член на 6 научни конференции.Уредник е на 2 збор­ни­ци на трудови од научни конференции. Раководител е на 4 научноистражувачки проекти, од кои еден меѓу­на­ро­ден (COST-G8). Како член учествувала во 7 домашни и еден меѓународен проект. Член е и на меѓуна­ро­ден проект за унапре­ду­ва­ње на образо­ва­ни­е­то - Tuning. Во рамките на соработката со странски институции, имала три ­не­де­лен престој на KingsCollege, Лондон во 1986 г., двомесечен престој на Приро­до­слов­но-мате­матичкиот факултет во Загреб во 1989 г. и тринеделен престој во 1990 г. и едномесечен престој на Онгстрем лабораторијата во Упсала, Шведска во 1998. Член е на СХТМ, Internationalunion of Crystallography, International Chemistry Thematic Network. 
== Наводи ==
{{наводи}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:презиме, име}}
[[Категорија:Луѓе од Скопје]]
[[Категорија:Македонски хемичари]]</text>
      <sha1>74tr3pukugejkmrjuwt55zyh5aom73u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570296</id>
      <parentid>5570295</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7706" sha1="3bhhk3zeeww56hwia6ystkcliiqmpvu" xml:space="preserve">{{Инфокутија за личност
| име             = Орхидеја Групче
| портрет         = 
| опис            = професор по хемија на ПМФ, Институт по хемија
| родено-име      = Орхидеја Групче
| роден-дата      = {{роден на|28|јули|1951}}
| роден-место     = [[Скопје]], [[НР Македонија]]
| националност    = 
| познат          = професор по хемија
| наставка        = а
| занимање        = 
| сопружник       = 
| татко           = 
| мајка           = 
| родители        = 
| роднини         =
| деца            = 
}}

'''Орхидеја Групче''' ({{родена на|28|јули|1951}}, во {{родена во|Скопје}}) — македонска хемичарка и професор.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmf.ukim.edu.mk/c/portal/layout?p_l_id=PUB.1001.313 |title=архивски примерок |accessdate=2019-10-16 |archive-date=2015-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150520030806/http://www.pmf.ukim.edu.mk/c/portal/layout?p_l_id=PUB.1001.313 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- (каде „231“ е бројот на страницата и „Бучим“ е насловот на статијата, а томот е I) --&gt;

== Животопис ==
По завршу­вањето на средното образо­ва­ние, во 1969/70 г. се запишала на студии по применета хемија на Природно-математичкиот фа­култет во Скопје. Дипломирала во 1974 г. на Заводот за физичка хемија на Хемискиот институт, под менторство на проф. д-р Иван Петров како најдобар студент на генерацијата. Во 1974/75 г. се запи­ша­ла на постдипломски студии на Хемискиот институт при Природ­но-математичкиот фа­кул­тет во Скопје, насока молекул­ска спектроскопија. Магис­три­рала во 1982 г. на Хемис­киот факултет во Скопје, бра­нејќи го трудот &quot;Инфра­црвени спектри на некои тиоамиди и тиоимиди„ (ментор бил проф. д-р Иван Петров). Во 1988 и 1989 г. некол­ку­пати била на куси студиски прес­тои во Загреб, каде се усовршувала на подрачјето на рендген-струк­тур­ната анализа. Док­тор­ската дисерта­ција под наслов &quot;Структурни испитувања на тиосахарин на некои метални тио­сахаринати, како и на бипиридинските комплекси на сахарин со преодни метали„ ја изработила под ментор­ство на проф. д-р Глигор Јова­новски и ја одбра­нила во 1994 г. на Природно-мате­ма­тичкиот факул­тет во Скопје. Од 1974 до 1982 г. била помлад асистент на Природно-математичкиот и на Хемис­киот факултет во Скопје. За асистент е избрана во 1982 г. и неколкупати е пре­из­бирана во ова звање. Од 1995 г. е доцент на Заво­дот за аналитичка хемија, во 1999 г. за вонреден професор а во 2005 г. за редовен професор. Како асис­тент ги водела вежебите по следниве предмети: аналитичка хемија, инструментална анализа, техничка анализа, хемија и околина и хемија на комплексни соединенија. Како наставник задолжена е со изведување настава по аналитичка хемија за студентите на дво­пред­метните студии по биологија-хемија, а од 2006 г. ја изведува и наставата по предметот инструментална хемија на студиите по биологија, биохемиско-физиолошка насока. Во периодот 1999-2001 и 2005-2006 е раководител на Заводот за аналитичка хемија, а од 2001-2005 е шеф на Институтот за хемија, во два мандата. Главно подрачје на научен интерес е молекулска спектро­ско­пи­ја, а во последните години почнува да се занимава и со археометрија. Објавила вкупно 39 труда, од кои 30 печатени трудови во меѓународни списанија со impactfactor, 4 печатени трудови во национално списание од РМ и 5 во зборници на трудови во Македонија. Има 32 презентирани трудови (усно или постерски) на научни мани­фестации во странство, а исто толку и на домашната јавност, од кои едно секциско пре­да­ва­ње. Според ScienceCitationIndex, објавените резултати од научната ра­бо­та на професор Групче се цитирани 304 пати. Претседател е на Научен/Органи­за­ци­онен одбор на Студентскиот конгрес по хемија, во 1999 г. Учествува во организацијата на Научен/Орган­и­за­­ционен одбор како член на 6 научни конференции.Уредник е на 2 збор­ни­ци на трудови од научни конференции. Раководител е на 4 научноистражувачки проекти, од кои еден меѓу­на­ро­ден (COST-G8). Како член учествувала во 7 домашни и еден меѓународен проект. Член е и на меѓуна­ро­ден проект за унапре­ду­ва­ње на образо­ва­ни­е­то - Tuning. Во рамките на соработката со странски институции, имала три ­не­де­лен престој на KingsCollege, Лондон во 1986 г., двомесечен престој на Приро­до­слов­но-мате­матичкиот факултет во Загреб во 1989 г. и тринеделен престој во 1990 г. и едномесечен престој на Онгстрем лабораторијата во Упсала, Шведска во 1998. Член е на СХТМ, Internationalunion of Crystallography, International Chemistry Thematic Network. 
== Наводи ==
{{наводи}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:презиме, име}}
[[Категорија:Македонски хемичари]]
[[Категорија:Луѓе од Скопје]]</text>
      <sha1>3bhhk3zeeww56hwia6ystkcliiqmpvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пиново</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1231825</id>
    <revision>
      <id>5570172</id>
      <parentid>5431371</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3301" sha1="beiti4ojef3gvm3oqqfm5ssdeo6pmup" xml:space="preserve">{{Инфокутија Планина
| name = Пиново
| native_name  = Πίνοβο
| native_name_lang = el
| photo = Pinovo 8255217.JPG
| photo_caption = Поглед на Пиново од југозапад
| elevation_m   = 2.156
| elevation_ref = 
| prominence_m  =
| prominence_ref=
| range = 
| location = [[Меглен]], [[Егејска Македонија]]
| map = 
| range_coordinates = 
| label_position = 
| coordinates   = {{coord|41.1033|22.1202|type:mountain_region:GR_scale:100000|display=inline,title}}
| coordinates_ref = 
| topo = 
| type = 
| age =
| embedded = 
}}
'''Пиново''' или '''Блаца''' ({{langx|el|Πίνοβο, Πλάτσα, Μπλάτσα}}, ''Пиново, Блаца, Плаца'') — [[планина]] во [[Мегленско]], [[Егејска Македонија]], на границата со [[Македонија|Р Македонија]]. На запад се надоврзува на планината [[Ниџе]], а на исток продолжува во [[Кожуф]]. Во поножјето се селата [[Тушин]] (Аетохори) и [[Трстеник (Ениџевардарско)|Трстеник]] (Триопетра). Највисок врв е Корфула со висина од 2.156&amp;nbsp;м.&lt;ref name=&quot;HikingExperience&quot;&gt;{{нмс| url= http://hikingexperience.gr/στο-πίνοβο-με-την-υπέροχη-κορυφογραμμ/ | title= Στο Πίνοβο με την υπέροχη κορυφογραμμή του |date= 8 јануари 2017|access-date = 4 јули 2017 | publisher= HikingExperience}}&lt;/ref&gt; Други повисоки врвови на Пиново се Висоград (''Βίσογκραντ'', 2.150&amp;nbsp;м) и Калуѓер (''Καλόγερος'', 1.873&amp;nbsp;м). На планината се воделе борби за време на [[Македонија во Првата светска војна|Првата светска војна]].&lt;ref name=&quot;HikingExperience&quot;/&gt;

== Растителност и животни ==
На планината преовладуваат [[бука|буковите]] и [[бор]]овите шуми, кои се присутни до надморска височина од 1.800&amp;nbsp;м, а оттаму веќе преовладува [[алпско растение|високогорската (алпска) растителност]]. Застапени се најразновидни животни, како што е [[кафеава мечка|кафеавата мечка]], [[волк]]от, [[обичен елен|еленот]], но и ретки грабливи птици како [[златен орел|златниот орел]], [[орел-змијар|орелот-змијар]], [[белоглав мршојадец|мршојадците]] и други.&lt;ref name=&quot;HikingExperience&quot;/&gt;

== Поврзано ==
* [[Кожуф]]
* [[Ниџе]]
* [[Меглен]]

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Планини во Егејска Македонија}}

[[Категорија:Планини во Егејска Македонија]]
[[Категорија:Планини во Македонија]]
[[Категорија:Кожуф]]
[[Категорија:Меглен]]</text>
      <sha1>beiti4ojef3gvm3oqqfm5ssdeo6pmup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Солунска епархија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1232412</id>
    <revision>
      <id>5569768</id>
      <parentid>3890642</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Солун]] → [[Категорија:Религијата во Солун]]</comment>
      <origin>5569768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="47hikfs8144rnp4m7jicl6i4qut80x3" xml:space="preserve">{{Катпов}}

[[Категорија:Нови земји (епархии)]]
[[Категорија:Религијата во Солун|Епархија]]</text>
      <sha1>47hikfs8144rnp4m7jicl6i4qut80x3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Суперлига на Србија во ракомет</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1234342</id>
    <revision>
      <id>5570023</id>
      <parentid>4889196</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32410-64</username>
        <id>133761</id>
      </contributor>
      <comment>/* Најтрофејните ракометни клубови во Србија */</comment>
      <origin>5570023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16615" sha1="pz34a7eftump63d5vufui8zxs4t51vu" xml:space="preserve">'''Српската Супер лига''' е прва [[ракомет]]на лига во [[Србија]]. Со Лигата управува [[Ракометната федерација на Србија]]. Српската Супер лига е формирана во [[2006|2006 година]] по распадот на заедничката држава [[Србија и Црна Гора]] и распадот на поранешната ''Супер лига на Србија и Црна Гора''.

Официјално име на лигата од сезоната 2011/12 година е '''Меркур Суперлига Осигурување''' под осигурителна компанија со исто име со кое е потпишан спонзорскиот договор [[7 јуни|на 7 јуни]] [[2011]] година, а тоа е првиот спонзор на Суперлигата на Србија од своето основање во 2006 година.&lt;ref&gt;[http://www.balkan-handball.com/balkan/merkur-osiguranje-generalni-sponzor-muske-super-lige-20112012 Меркур осигурање - генерални спонзор мушке Супер лиге], www.balkan-handball.com, 07. 05. 2011.&lt;/ref&gt; Од сезоната 2012/13 година лигата има 14 клуба, за разлика од претходните сезони кога имало 16 клубови. Понизок ранг на натпреварот е [[Првалига на Србија]].

== Најтрофејните ракометни клубови во Србија ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! Шампион 
! Куп 
! Суперкуп 
! Вкупно 
|-bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| '''12''' 
| 9 
| '''8''' 
| '''29''' 
|- 
| [[РК Партизан|Партизан]]
| 11 
| '''13''' 
| 4 
| 28 
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]
| 9 
| 5 
| 1 
| 15 
|-
| [[Металопластика]] 
| 7 
| 6 
| 1 
| 14 
|-
| [[Динамо]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Пролетер Зрењанин]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Црвенка]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Колубара]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| 0 
| 7 
| 0 
| 7 
|-
|}

* Предност им се дава на клубовите кои имаат освоено повеќе титули во државното првенство. Следниот критериум е вкупниот број трофеи.

== Најтрофејните клубови на Србија во европското натпреварувања ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! [[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|ЕХФ Лига на шампиони]]  
! [[ЕХФ куп]] 
! ЕХФ Челенџ куп 
|-
| [[Металопластика]] 
| '''2''' 
| 0 
| 0 
|-
| [[Југовиќ]] 
| 0 
| 0 
| '''1''' 
|-
|}

== Клубови во сезоната 2019/20. ==

=== Супер ракометна лига на Србија ===
&lt;br /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| [[Нови Сад]] 
|-
| [[Динамо]] 
| [[Панчево]] 
|-
| [[Дубошица 54]] 
| [[Лесковац]] 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| [[Ниш]] 
|-
| [[Кикинда]] 
| [[Кикинда]] 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Металопластика]] 
| [[Шабац]] 
|-
| [[Нови Пазар]] 
| [[Нови Пазар]] 
|-
| [[Обилиќ]] 
| [[Белград]] 
|-
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
| [[Белград]] 
|-
| [[Пролетер]] 
| [[Зрењанин]] 
|-
| [[Рудар]] 
| [[Костолац]] 
|-
| [[Спартак Војпут]] 
| [[Суботица]] 
|-
| [[Црвена Ѕвезда (весник)|Црвена Ѕвезда]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Шамот 65]] 
| [[Аранѓеловац]] 
|-
|}
'''Легенда:''' {{Легенда|#90EE90|Учесник на регионалната [[СЕХА лига]]; директен пласман во '''Плеј-оф'''}}

=== Супер Б ракометна лига Североцентар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| [[Врба бензин]] 
| [[Врбас]] 
|-
| [[Единство]] 
| [[Нови Бежеј]] 
|-
| [[Југовиќ]] 
| [[Кач]] 
|-
| [[Колубара]] 
| [[Лазаревац]] 
|-
| [[Лавови БП]] 
| [[Бака Паланка]] 
|-
| [[Меч]] 
| [[Богатиќ]] 
|-
| [[Мораме]] 
| [[Велика Плана]] 
|-
| [[Позаревац]] 
| [[Пожаревац|Позаревац]] 
|-
| [[Сивац 69]] 
| [[Сивац]] 
|-
| [[Смедерево]] 
| [[Смедерево]] 
|-
| [[СЦ Вождовац 2012]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Црвенка]] 
| [[Црвенка]] 
|-
|}

=== Супер Б ракометна лига Исток-Запад ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| '''Бела Паланка''' 
| [[Бела Паланка]] 
|-
| '''Врање 1957'''  
| [[Врање]] 
|-
| '''Житорача''' 
| Житорача 
|-
| '''Златар''' 
| Нова Варош 
|-
| '''Јагодина''' 
| [[Јагодина]] 
|-
| '''Куршумлија''' 
| [[Куршумлија]] 
|-
| '''Мокра Гора''' 
| [[Зубин Поток]] 
|-
| '''Првите пет години''' 
| Трстеник 
|-
| '''Прибој''' 
| Прибој 
|-
| '''Работници 1964''' 
| [[Крагуевац|Крагујевац]] 
|-
| '''Топčанин''' 
| Прокупlе 
|-
| '''Хајдук Веjко''' 
| Неготин 
|-
|}

== Досегашно Српско првенство ==
{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;1&quot;
! Сезона 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;200&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
|- valign=&quot;top&quot;
|-
| 2006/07 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]]'''  [[Белград]] (1) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2007/08 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена]] [[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] (2) 
| Колубара, Лазаревац 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2008/09  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (1) 
| Колубара, Лазаревац 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] 
|-
| 2009/10 
| '''Колубара''', Лазаревац (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2010/11. 
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Колубара, Лазаревац 
|-
| 2011/12  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (3) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
|-
| 2012/13  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (2) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Врбас, Врбас 
|-
| 2013/14  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (1) 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2014/15 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (2) 
| Спартак Војпт, [[Суботица]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2015/16 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (3) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2016/17 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (4) 
| Динамо, [[Панчево]] 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
|-
| 2017/18 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (5) 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]] [[РК Железничар Ниш|1949,]] [[Ниш]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2018/19 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (6) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар 1949,]] [[Ниш]] 
|}

=== Успешност по клубови ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
! width=&quot;25%&quot; | Клуб 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;180&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
| Војводина 
|&lt;center&gt; '''7'''  
( [[2013]], [[2014]], [[2015]], [[2016]], [[2017]], [[2018]], [[2019]]) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2012]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Партизан|Партизан]] 
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt;( [[2009]], [[2011]], [[2012]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2'''  
( [[2007]], [[2013]] ) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt;( [[2016]], [[2018]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]] 
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2011]]) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2009]], [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Колубара 
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2010]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2008]], [[2009]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2011]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Металопластика 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2016]], [[2019]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2014]], [[2015]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Раднички Крагујевац 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2014]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2012]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]]1949  
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2018]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2019]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Спартак Војпут 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2015]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| Динамо Панчево 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| Пролетер Зрењанин 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Врбас 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1'''  
( [[2013]] ) 
&lt;/center&gt;
|}

== Шампиони на првенството СРЈ и СЦГ ==

=== Првенство на СР Југославија ===

* 1991/92  - [[Пролетер Нафтагас]] &lt;ref&gt;[http://rkproleter.blogspot.com/2008/01/istorijat.html Историјат, rkproleter.blogspot.com], Посетено на 25. 4. 2013.&lt;/ref&gt; 
* 1992/93  - '''[[РК Партизан|партизански]]''' 
* 1993/94  - [[партизански]] 
* 1994/95  - [[партизански]] 
* 1995/96  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 1996/97  - [[Црвената звезда]] 
* 1997/98  - [[Црвената звезда]] 
* 1998/99  - [[партизански]] 
* 1999/00  - [[Ловќен]] 
* 2000/01  - [[Ловќен]] 
* 2001/02  - [[партизански]]

=== Првенство на Србија и Црна Гора ===

* 2002/03  - '''[[РК Партизан|партизански]]''' 
* 2003/04  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 2004/05  - [[Војводина]] 
* 2005/06  - [[Црвената звезда]]

== Рангирање во Лигата 2006-2013 ==
''Статус после сезоната 2012/13.'' Табелата е од сезоната 2013/14 не се ажурира заради значително променет систем на конкуренција. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Поз.
!Клуб
!Сез.
!Одиг.
!Поб.
!Нер.
!Пор.
!Бод.
!Најбољи пласман
|- align=&quot;center&quot;
|'''1.'''
|[[РК Партизан|Партизан]]
|'''7'''
|'''204'''
|'''156'''
|16
|32
|'''328'''
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''2.'''
|[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]] (-18)
|'''7'''
|'''204'''
|141
|18
|45
|282
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''3.'''
|Колубара
|'''7'''
|'''204'''
|129
|17
|58
|275
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''4.'''
|Металопластика
|'''7'''
|'''204'''
|111
|20
|73
|242
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''5.'''
|Војводина
|'''7'''
|'''204'''
|103
|23
|78
|229
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''6.'''
|Југович
|'''7'''
|'''204'''
|83
|'''34'''
|87
|200
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''7.'''
|ПКБ
|'''7'''
|'''204'''
|84
|17
|'''103'''
|185
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''8.'''
|Раднички Крагујевац
|6
|174
|79
|20
|75
|178
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''9.'''
|Планинка
|5
|148
|54
|19
|75
|127
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''10.'''
|Пролетер
|4
|118
|55
|13
|50
|123
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot; 
|'''11.'''
|Синтелон
|3
|90
|47
|6
|37
|100
|{{Подредување|05|5.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''12.'''
|Црвенка
|5
|144
|42
|14
|88
|98
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''13.'''
|[[РК Железничар Ниш|Железничар 1949]] (-2)
|4
|114
|43
|11
|60
|95
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''14.'''
|Младост Раднички
|3
|90
|40
|12
|38
|92
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''15.'''
|[[РК Железничар Ниш|ОРК Ниш]]
|3
|90
|35
|7
|48
|77
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''16.'''
|Прибој
|3
|88
|27
|6
|55
|60
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''17.'''
|Смедерево
|3
|88
|24
|11
|53
|59
|{{Подредување|11|11.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''18.'''
|Врбас
|3
|86
|24
|8
|54
|56
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''19.'''
|Рудар Костолац
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''20.'''
|ОРК Напредак
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''21.'''
|Пожаревац
|2
|60
|21
|9
|30
|51
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''22.'''
|Динамо Панчево
|3
|88
|20
|9
|59
|49
|{{Подредување|13|13.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''23.'''
|Младост Бачки Јарак
|2
|60
|19
|9
|32
|47
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''24.'''
|Зајечар
|1
|26
|13
|0
|13
|26
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''25.'''
|Жупа
|2
|60
|10
|2
|48
|22
|{{Подредување|14|14.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''26.'''
|БСК Хеба
|1
|30
|9
|2
|19
|20
|{{Подредување|15|15.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''27.'''
|Врање
|1
|30
|8
|2
|20
|18
|{{Подредување|12|12.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''28.'''
|Обилич
|1
|30
|6
|0
|24
|12
|{{Подредување|16|16.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''29.'''
|Железничар Ниш (1945-2009)
|1
|30
|3
|3
|24
|9
|{{Подредување|16|16.}}
|}

== Поврзано ==

* [[Ракометна федерација на Србија]] 
* [[Првенство во ракомет во Југославија]] 
* [[Куп Србија во ракомет за жени]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20131014072449/http://www.srls.rs/srls/main.php Официјална страница на Суперлигата на Србија] 
* [http://rss.org.rs/ Ракометна федерација на Србија]

[[Категорија:Македонска ракометна супер лига]]
[[Категорија:Ракометот во Србија]]</text>
      <sha1>pz34a7eftump63d5vufui8zxs4t51vu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570027</id>
      <parentid>5570023</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32410-64</username>
        <id>133761</id>
      </contributor>
      <comment>/* Досегашно Српско првенство */</comment>
      <origin>5570027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17911" sha1="gcq4ppxsrr42brp9rrxfx1hldsa8xaq" xml:space="preserve">'''Српската Супер лига''' е прва [[ракомет]]на лига во [[Србија]]. Со Лигата управува [[Ракометната федерација на Србија]]. Српската Супер лига е формирана во [[2006|2006 година]] по распадот на заедничката држава [[Србија и Црна Гора]] и распадот на поранешната ''Супер лига на Србија и Црна Гора''.

Официјално име на лигата од сезоната 2011/12 година е '''Меркур Суперлига Осигурување''' под осигурителна компанија со исто име со кое е потпишан спонзорскиот договор [[7 јуни|на 7 јуни]] [[2011]] година, а тоа е првиот спонзор на Суперлигата на Србија од своето основање во 2006 година.&lt;ref&gt;[http://www.balkan-handball.com/balkan/merkur-osiguranje-generalni-sponzor-muske-super-lige-20112012 Меркур осигурање - генерални спонзор мушке Супер лиге], www.balkan-handball.com, 07. 05. 2011.&lt;/ref&gt; Од сезоната 2012/13 година лигата има 14 клуба, за разлика од претходните сезони кога имало 16 клубови. Понизок ранг на натпреварот е [[Првалига на Србија]].

== Најтрофејните ракометни клубови во Србија ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! Шампион 
! Куп 
! Суперкуп 
! Вкупно 
|-bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| '''12''' 
| 9 
| '''8''' 
| '''29''' 
|- 
| [[РК Партизан|Партизан]]
| 11 
| '''13''' 
| 4 
| 28 
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]
| 9 
| 5 
| 1 
| 15 
|-
| [[Металопластика]] 
| 7 
| 6 
| 1 
| 14 
|-
| [[Динамо]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Пролетер Зрењанин]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Црвенка]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Колубара]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| 0 
| 7 
| 0 
| 7 
|-
|}

* Предност им се дава на клубовите кои имаат освоено повеќе титули во државното првенство. Следниот критериум е вкупниот број трофеи.

== Најтрофејните клубови на Србија во европското натпреварувања ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! [[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|ЕХФ Лига на шампиони]]  
! [[ЕХФ куп]] 
! ЕХФ Челенџ куп 
|-
| [[Металопластика]] 
| '''2''' 
| 0 
| 0 
|-
| [[Југовиќ]] 
| 0 
| 0 
| '''1''' 
|-
|}

== Клубови во сезоната 2019/20. ==

=== Супер ракометна лига на Србија ===
&lt;br /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| [[Нови Сад]] 
|-
| [[Динамо]] 
| [[Панчево]] 
|-
| [[Дубошица 54]] 
| [[Лесковац]] 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| [[Ниш]] 
|-
| [[Кикинда]] 
| [[Кикинда]] 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Металопластика]] 
| [[Шабац]] 
|-
| [[Нови Пазар]] 
| [[Нови Пазар]] 
|-
| [[Обилиќ]] 
| [[Белград]] 
|-
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
| [[Белград]] 
|-
| [[Пролетер]] 
| [[Зрењанин]] 
|-
| [[Рудар]] 
| [[Костолац]] 
|-
| [[Спартак Војпут]] 
| [[Суботица]] 
|-
| [[Црвена Ѕвезда (весник)|Црвена Ѕвезда]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Шамот 65]] 
| [[Аранѓеловац]] 
|-
|}
'''Легенда:''' {{Легенда|#90EE90|Учесник на регионалната [[СЕХА лига]]; директен пласман во '''Плеј-оф'''}}

=== Супер Б ракометна лига Североцентар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| [[Врба бензин]] 
| [[Врбас]] 
|-
| [[Единство]] 
| [[Нови Бежеј]] 
|-
| [[Југовиќ]] 
| [[Кач]] 
|-
| [[Колубара]] 
| [[Лазаревац]] 
|-
| [[Лавови БП]] 
| [[Бака Паланка]] 
|-
| [[Меч]] 
| [[Богатиќ]] 
|-
| [[Мораме]] 
| [[Велика Плана]] 
|-
| [[Позаревац]] 
| [[Пожаревац|Позаревац]] 
|-
| [[Сивац 69]] 
| [[Сивац]] 
|-
| [[Смедерево]] 
| [[Смедерево]] 
|-
| [[СЦ Вождовац 2012]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Црвенка]] 
| [[Црвенка]] 
|-
|}

=== Супер Б ракометна лига Исток-Запад ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| '''Бела Паланка''' 
| [[Бела Паланка]] 
|-
| '''Врање 1957'''  
| [[Врање]] 
|-
| '''Житорача''' 
| Житорача 
|-
| '''Златар''' 
| Нова Варош 
|-
| '''Јагодина''' 
| [[Јагодина]] 
|-
| '''Куршумлија''' 
| [[Куршумлија]] 
|-
| '''Мокра Гора''' 
| [[Зубин Поток]] 
|-
| '''Првите пет години''' 
| Трстеник 
|-
| '''Прибој''' 
| Прибој 
|-
| '''Работници 1964''' 
| [[Крагуевац|Крагујевац]] 
|-
| '''Топčанин''' 
| Прокупlе 
|-
| '''Хајдук Веjко''' 
| Неготин 
|-
|}

== Досегашно Српско првенство ==
{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;1&quot;
! Сезона 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;200&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
|- valign=&quot;top&quot;
|-
| 2006/07 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]]'''  [[Белград]] (1) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2007/08 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена]] [[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] (2) 
| Колубара, Лазаревац 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2008/09  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (1) 
| Колубара, Лазаревац 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] 
|-
| 2009/10 
| '''Колубара''', Лазаревац (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2010/11. 
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Колубара, Лазаревац 
|-
| 2011/12  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (3) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
|-
| 2012/13  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]]  
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Врбас, Врбас 
|-
| 2013/14  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (2) 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2014/15 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (3) 
| Спартак Војпт, [[Суботица]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2015/16 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (4) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2016/17 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (5) 
| Динамо, [[Панчево]] 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
|-
| 2017/18 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (6) 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]] [[РК Железничар Ниш|1949,]] [[Ниш]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2018/19 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (7) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар 1949,]] [[Ниш]] 
|-
| 2020/21
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (8) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2021/22
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (9) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Динамо, [[Панчево]] 
|-
| 2022/23
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (10) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2023/24
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (11) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]]
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2024/25
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (4) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2025/26
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (5) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Динамо, [[Панчево]] 
|}

=== Успешност по клубови ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
! width=&quot;25%&quot; | Клуб 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;180&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
| Војводина 
|&lt;center&gt; '''11'''  
( [[2013]], [[2014]], [[2015]], [[2016]], [[2017]], [[2018]], [[2019]], [[2021]], [[2022]], [[2023]], [[2024]]) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2012]], [[2025]], [[2026]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Партизан|Партизан]] 
|&lt;center&gt; '''5''' &lt;br /&gt;( [[2009]], [[2011]], [[2012]], [[2025]], [[2026]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''5'''  
( [[2007]], [[2013]], [[2021]], [[2022]], [[2023]] ) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt;( [[2016]], [[2018]], [[2024]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]] 
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2011]]) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2009]], [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Колубара 
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2010]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2008]], [[2009]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2011]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Металопластика 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2016]], [[2019]], [[2024]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''6''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2014]], [[2015]], [[2021]], [[2023]], [[2025]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Динамо Панчево 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2022]], [[2026]] )  &lt;/center&gt;
|-
| Раднички Крагујевац 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2014]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2012]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]]1949  
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2018]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2019]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Спартак Војпут 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2015]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| Пролетер Зрењанин 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Врбас 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1'''  
( [[2013]] ) 
&lt;/center&gt;
|}

== Шампиони на првенството СРЈ и СЦГ ==

=== Првенство на СР Југославија ===

* 1991/92  - [[Пролетер Нафтагас]] &lt;ref&gt;[http://rkproleter.blogspot.com/2008/01/istorijat.html Историјат, rkproleter.blogspot.com], Посетено на 25. 4. 2013.&lt;/ref&gt; 
* 1992/93  - '''[[РК Партизан|партизански]]''' 
* 1993/94  - [[партизански]] 
* 1994/95  - [[партизански]] 
* 1995/96  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 1996/97  - [[Црвената звезда]] 
* 1997/98  - [[Црвената звезда]] 
* 1998/99  - [[партизански]] 
* 1999/00  - [[Ловќен]] 
* 2000/01  - [[Ловќен]] 
* 2001/02  - [[партизански]]

=== Првенство на Србија и Црна Гора ===

* 2002/03  - '''[[РК Партизан|партизански]]''' 
* 2003/04  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 2004/05  - [[Војводина]] 
* 2005/06  - [[Црвената звезда]]

== Рангирање во Лигата 2006-2013 ==
''Статус после сезоната 2012/13.'' Табелата е од сезоната 2013/14 не се ажурира заради значително променет систем на конкуренција. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Поз.
!Клуб
!Сез.
!Одиг.
!Поб.
!Нер.
!Пор.
!Бод.
!Најбољи пласман
|- align=&quot;center&quot;
|'''1.'''
|[[РК Партизан|Партизан]]
|'''7'''
|'''204'''
|'''156'''
|16
|32
|'''328'''
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''2.'''
|[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]] (-18)
|'''7'''
|'''204'''
|141
|18
|45
|282
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''3.'''
|Колубара
|'''7'''
|'''204'''
|129
|17
|58
|275
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''4.'''
|Металопластика
|'''7'''
|'''204'''
|111
|20
|73
|242
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''5.'''
|Војводина
|'''7'''
|'''204'''
|103
|23
|78
|229
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''6.'''
|Југович
|'''7'''
|'''204'''
|83
|'''34'''
|87
|200
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''7.'''
|ПКБ
|'''7'''
|'''204'''
|84
|17
|'''103'''
|185
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''8.'''
|Раднички Крагујевац
|6
|174
|79
|20
|75
|178
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''9.'''
|Планинка
|5
|148
|54
|19
|75
|127
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''10.'''
|Пролетер
|4
|118
|55
|13
|50
|123
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot; 
|'''11.'''
|Синтелон
|3
|90
|47
|6
|37
|100
|{{Подредување|05|5.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''12.'''
|Црвенка
|5
|144
|42
|14
|88
|98
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''13.'''
|[[РК Железничар Ниш|Железничар 1949]] (-2)
|4
|114
|43
|11
|60
|95
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''14.'''
|Младост Раднички
|3
|90
|40
|12
|38
|92
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''15.'''
|[[РК Железничар Ниш|ОРК Ниш]]
|3
|90
|35
|7
|48
|77
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''16.'''
|Прибој
|3
|88
|27
|6
|55
|60
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''17.'''
|Смедерево
|3
|88
|24
|11
|53
|59
|{{Подредување|11|11.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''18.'''
|Врбас
|3
|86
|24
|8
|54
|56
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''19.'''
|Рудар Костолац
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''20.'''
|ОРК Напредак
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''21.'''
|Пожаревац
|2
|60
|21
|9
|30
|51
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''22.'''
|Динамо Панчево
|3
|88
|20
|9
|59
|49
|{{Подредување|13|13.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''23.'''
|Младост Бачки Јарак
|2
|60
|19
|9
|32
|47
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''24.'''
|Зајечар
|1
|26
|13
|0
|13
|26
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''25.'''
|Жупа
|2
|60
|10
|2
|48
|22
|{{Подредување|14|14.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''26.'''
|БСК Хеба
|1
|30
|9
|2
|19
|20
|{{Подредување|15|15.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''27.'''
|Врање
|1
|30
|8
|2
|20
|18
|{{Подредување|12|12.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''28.'''
|Обилич
|1
|30
|6
|0
|24
|12
|{{Подредување|16|16.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''29.'''
|Железничар Ниш (1945-2009)
|1
|30
|3
|3
|24
|9
|{{Подредување|16|16.}}
|}

== Поврзано ==

* [[Ракометна федерација на Србија]] 
* [[Првенство во ракомет во Југославија]] 
* [[Куп Србија во ракомет за жени]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20131014072449/http://www.srls.rs/srls/main.php Официјална страница на Суперлигата на Србија] 
* [http://rss.org.rs/ Ракометна федерација на Србија]

[[Категорија:Македонска ракометна супер лига]]
[[Категорија:Ракометот во Србија]]</text>
      <sha1>gcq4ppxsrr42brp9rrxfx1hldsa8xaq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570032</id>
      <parentid>5570027</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32410-64</username>
        <id>133761</id>
      </contributor>
      <comment>/* Шампиони на првенството СРЈ и СЦГ */</comment>
      <origin>5570032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17963" sha1="9ox2l9sqjecbml8tvhh3ibst3hv4a9e" xml:space="preserve">'''Српската Супер лига''' е прва [[ракомет]]на лига во [[Србија]]. Со Лигата управува [[Ракометната федерација на Србија]]. Српската Супер лига е формирана во [[2006|2006 година]] по распадот на заедничката држава [[Србија и Црна Гора]] и распадот на поранешната ''Супер лига на Србија и Црна Гора''.

Официјално име на лигата од сезоната 2011/12 година е '''Меркур Суперлига Осигурување''' под осигурителна компанија со исто име со кое е потпишан спонзорскиот договор [[7 јуни|на 7 јуни]] [[2011]] година, а тоа е првиот спонзор на Суперлигата на Србија од своето основање во 2006 година.&lt;ref&gt;[http://www.balkan-handball.com/balkan/merkur-osiguranje-generalni-sponzor-muske-super-lige-20112012 Меркур осигурање - генерални спонзор мушке Супер лиге], www.balkan-handball.com, 07. 05. 2011.&lt;/ref&gt; Од сезоната 2012/13 година лигата има 14 клуба, за разлика од претходните сезони кога имало 16 клубови. Понизок ранг на натпреварот е [[Првалига на Србија]].

== Најтрофејните ракометни клубови во Србија ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! Шампион 
! Куп 
! Суперкуп 
! Вкупно 
|-bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| '''12''' 
| 9 
| '''8''' 
| '''29''' 
|- 
| [[РК Партизан|Партизан]]
| 11 
| '''13''' 
| 4 
| 28 
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]
| 9 
| 5 
| 1 
| 15 
|-
| [[Металопластика]] 
| 7 
| 6 
| 1 
| 14 
|-
| [[Динамо]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Пролетер Зрењанин]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Црвенка]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Колубара]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| 0 
| 7 
| 0 
| 7 
|-
|}

* Предност им се дава на клубовите кои имаат освоено повеќе титули во државното првенство. Следниот критериум е вкупниот број трофеи.

== Најтрофејните клубови на Србија во европското натпреварувања ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! [[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|ЕХФ Лига на шампиони]]  
! [[ЕХФ куп]] 
! ЕХФ Челенџ куп 
|-
| [[Металопластика]] 
| '''2''' 
| 0 
| 0 
|-
| [[Југовиќ]] 
| 0 
| 0 
| '''1''' 
|-
|}

== Клубови во сезоната 2019/20. ==

=== Супер ракометна лига на Србија ===
&lt;br /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| [[Нови Сад]] 
|-
| [[Динамо]] 
| [[Панчево]] 
|-
| [[Дубошица 54]] 
| [[Лесковац]] 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| [[Ниш]] 
|-
| [[Кикинда]] 
| [[Кикинда]] 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Металопластика]] 
| [[Шабац]] 
|-
| [[Нови Пазар]] 
| [[Нови Пазар]] 
|-
| [[Обилиќ]] 
| [[Белград]] 
|-
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
| [[Белград]] 
|-
| [[Пролетер]] 
| [[Зрењанин]] 
|-
| [[Рудар]] 
| [[Костолац]] 
|-
| [[Спартак Војпут]] 
| [[Суботица]] 
|-
| [[Црвена Ѕвезда (весник)|Црвена Ѕвезда]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Шамот 65]] 
| [[Аранѓеловац]] 
|-
|}
'''Легенда:''' {{Легенда|#90EE90|Учесник на регионалната [[СЕХА лига]]; директен пласман во '''Плеј-оф'''}}

=== Супер Б ракометна лига Североцентар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| [[Врба бензин]] 
| [[Врбас]] 
|-
| [[Единство]] 
| [[Нови Бежеј]] 
|-
| [[Југовиќ]] 
| [[Кач]] 
|-
| [[Колубара]] 
| [[Лазаревац]] 
|-
| [[Лавови БП]] 
| [[Бака Паланка]] 
|-
| [[Меч]] 
| [[Богатиќ]] 
|-
| [[Мораме]] 
| [[Велика Плана]] 
|-
| [[Позаревац]] 
| [[Пожаревац|Позаревац]] 
|-
| [[Сивац 69]] 
| [[Сивац]] 
|-
| [[Смедерево]] 
| [[Смедерево]] 
|-
| [[СЦ Вождовац 2012]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Црвенка]] 
| [[Црвенка]] 
|-
|}

=== Супер Б ракометна лига Исток-Запад ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| '''Бела Паланка''' 
| [[Бела Паланка]] 
|-
| '''Врање 1957'''  
| [[Врање]] 
|-
| '''Житорача''' 
| Житорача 
|-
| '''Златар''' 
| Нова Варош 
|-
| '''Јагодина''' 
| [[Јагодина]] 
|-
| '''Куршумлија''' 
| [[Куршумлија]] 
|-
| '''Мокра Гора''' 
| [[Зубин Поток]] 
|-
| '''Првите пет години''' 
| Трстеник 
|-
| '''Прибој''' 
| Прибој 
|-
| '''Работници 1964''' 
| [[Крагуевац|Крагујевац]] 
|-
| '''Топčанин''' 
| Прокупlе 
|-
| '''Хајдук Веjко''' 
| Неготин 
|-
|}

== Досегашно Српско првенство ==
{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;1&quot;
! Сезона 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;200&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
|- valign=&quot;top&quot;
|-
| 2006/07 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]]'''  [[Белград]] (1) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2007/08 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена]] [[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] (2) 
| Колубара, Лазаревац 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2008/09  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (1) 
| Колубара, Лазаревац 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] 
|-
| 2009/10 
| '''Колубара''', Лазаревац (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2010/11. 
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Колубара, Лазаревац 
|-
| 2011/12  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (3) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
|-
| 2012/13  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]]  
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Врбас, Врбас 
|-
| 2013/14  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (2) 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2014/15 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (3) 
| Спартак Војпт, [[Суботица]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2015/16 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (4) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2016/17 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (5) 
| Динамо, [[Панчево]] 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
|-
| 2017/18 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (6) 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]] [[РК Железничар Ниш|1949,]] [[Ниш]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2018/19 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (7) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар 1949,]] [[Ниш]] 
|-
| 2020/21
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (8) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2021/22
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (9) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Динамо, [[Панчево]] 
|-
| 2022/23
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (10) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2023/24
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (11) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]]
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2024/25
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (4) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2025/26
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (5) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Динамо, [[Панчево]] 
|}

=== Успешност по клубови ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
! width=&quot;25%&quot; | Клуб 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;180&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
| Војводина 
|&lt;center&gt; '''11'''  
( [[2013]], [[2014]], [[2015]], [[2016]], [[2017]], [[2018]], [[2019]], [[2021]], [[2022]], [[2023]], [[2024]]) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2012]], [[2025]], [[2026]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Партизан|Партизан]] 
|&lt;center&gt; '''5''' &lt;br /&gt;( [[2009]], [[2011]], [[2012]], [[2025]], [[2026]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''5'''  
( [[2007]], [[2013]], [[2021]], [[2022]], [[2023]] ) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt;( [[2016]], [[2018]], [[2024]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]] 
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2011]]) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2009]], [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Колубара 
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2010]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2008]], [[2009]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2011]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Металопластика 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2016]], [[2019]], [[2024]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''6''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2014]], [[2015]], [[2021]], [[2023]], [[2025]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Динамо Панчево 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2022]], [[2026]] )  &lt;/center&gt;
|-
| Раднички Крагујевац 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2014]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2012]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]]1949  
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2018]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2019]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Спартак Војпут 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2015]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| Пролетер Зрењанин 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Врбас 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1'''  
( [[2013]] ) 
&lt;/center&gt;
|}

== Шампиони на првенството СРЈ и СЦГ ==

=== Првенство на СР Југославија ===

* 1991/92  - [[Пролетер Нафтагас]] &lt;ref&gt;[http://rkproleter.blogspot.com/2008/01/istorijat.html Историјат, rkproleter.blogspot.com], Посетено на 25. 4. 2013.&lt;/ref&gt; 
* 1992/93  - '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
* 1993/94  - [[РК Партизан|Партизан]] 
* 1994/95  - [[РК Партизан|Партизан]] 
* 1995/96  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 1996/97  - [[Црвената звезда]] 
* 1997/98  - [[Црвената звезда]] 
* 1998/99  - [[РК Партизан|Партизан]] 
* 1999/00  - [[Ловќен]] 
* 2000/01  - [[Ловќен]] 
* 2001/02  - [[РК Партизан|Партизан]]

=== Првенство на Србија и Црна Гора ===

* 2002/03  - '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
* 2003/04  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 2004/05  - [[Војводина]] 
* 2005/06  - [[Црвената звезда]]

== Рангирање во Лигата 2006-2013 ==
''Статус после сезоната 2012/13.'' Табелата е од сезоната 2013/14 не се ажурира заради значително променет систем на конкуренција. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Поз.
!Клуб
!Сез.
!Одиг.
!Поб.
!Нер.
!Пор.
!Бод.
!Најбољи пласман
|- align=&quot;center&quot;
|'''1.'''
|[[РК Партизан|Партизан]]
|'''7'''
|'''204'''
|'''156'''
|16
|32
|'''328'''
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''2.'''
|[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]] (-18)
|'''7'''
|'''204'''
|141
|18
|45
|282
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''3.'''
|Колубара
|'''7'''
|'''204'''
|129
|17
|58
|275
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''4.'''
|Металопластика
|'''7'''
|'''204'''
|111
|20
|73
|242
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''5.'''
|Војводина
|'''7'''
|'''204'''
|103
|23
|78
|229
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''6.'''
|Југович
|'''7'''
|'''204'''
|83
|'''34'''
|87
|200
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''7.'''
|ПКБ
|'''7'''
|'''204'''
|84
|17
|'''103'''
|185
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''8.'''
|Раднички Крагујевац
|6
|174
|79
|20
|75
|178
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''9.'''
|Планинка
|5
|148
|54
|19
|75
|127
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''10.'''
|Пролетер
|4
|118
|55
|13
|50
|123
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot; 
|'''11.'''
|Синтелон
|3
|90
|47
|6
|37
|100
|{{Подредување|05|5.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''12.'''
|Црвенка
|5
|144
|42
|14
|88
|98
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''13.'''
|[[РК Железничар Ниш|Железничар 1949]] (-2)
|4
|114
|43
|11
|60
|95
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''14.'''
|Младост Раднички
|3
|90
|40
|12
|38
|92
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''15.'''
|[[РК Железничар Ниш|ОРК Ниш]]
|3
|90
|35
|7
|48
|77
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''16.'''
|Прибој
|3
|88
|27
|6
|55
|60
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''17.'''
|Смедерево
|3
|88
|24
|11
|53
|59
|{{Подредување|11|11.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''18.'''
|Врбас
|3
|86
|24
|8
|54
|56
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''19.'''
|Рудар Костолац
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''20.'''
|ОРК Напредак
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''21.'''
|Пожаревац
|2
|60
|21
|9
|30
|51
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''22.'''
|Динамо Панчево
|3
|88
|20
|9
|59
|49
|{{Подредување|13|13.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''23.'''
|Младост Бачки Јарак
|2
|60
|19
|9
|32
|47
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''24.'''
|Зајечар
|1
|26
|13
|0
|13
|26
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''25.'''
|Жупа
|2
|60
|10
|2
|48
|22
|{{Подредување|14|14.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''26.'''
|БСК Хеба
|1
|30
|9
|2
|19
|20
|{{Подредување|15|15.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''27.'''
|Врање
|1
|30
|8
|2
|20
|18
|{{Подредување|12|12.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''28.'''
|Обилич
|1
|30
|6
|0
|24
|12
|{{Подредување|16|16.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''29.'''
|Железничар Ниш (1945-2009)
|1
|30
|3
|3
|24
|9
|{{Подредување|16|16.}}
|}

== Поврзано ==

* [[Ракометна федерација на Србија]] 
* [[Првенство во ракомет во Југославија]] 
* [[Куп Србија во ракомет за жени]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20131014072449/http://www.srls.rs/srls/main.php Официјална страница на Суперлигата на Србија] 
* [http://rss.org.rs/ Ракометна федерација на Србија]

[[Категорија:Македонска ракометна супер лига]]
[[Категорија:Ракометот во Србија]]</text>
      <sha1>9ox2l9sqjecbml8tvhh3ibst3hv4a9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570125</id>
      <parentid>5570032</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32410-64</username>
        <id>133761</id>
      </contributor>
      <comment>/* Досегашно Српско првенство */</comment>
      <origin>5570125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18050" sha1="8rtxn7zenvobtnb8mcmclr1s9ex9p05" xml:space="preserve">'''Српската Супер лига''' е прва [[ракомет]]на лига во [[Србија]]. Со Лигата управува [[Ракометната федерација на Србија]]. Српската Супер лига е формирана во [[2006|2006 година]] по распадот на заедничката држава [[Србија и Црна Гора]] и распадот на поранешната ''Супер лига на Србија и Црна Гора''.

Официјално име на лигата од сезоната 2011/12 година е '''Меркур Суперлига Осигурување''' под осигурителна компанија со исто име со кое е потпишан спонзорскиот договор [[7 јуни|на 7 јуни]] [[2011]] година, а тоа е првиот спонзор на Суперлигата на Србија од своето основање во 2006 година.&lt;ref&gt;[http://www.balkan-handball.com/balkan/merkur-osiguranje-generalni-sponzor-muske-super-lige-20112012 Меркур осигурање - генерални спонзор мушке Супер лиге], www.balkan-handball.com, 07. 05. 2011.&lt;/ref&gt; Од сезоната 2012/13 година лигата има 14 клуба, за разлика од претходните сезони кога имало 16 клубови. Понизок ранг на натпреварот е [[Првалига на Србија]].

== Најтрофејните ракометни клубови во Србија ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! Шампион 
! Куп 
! Суперкуп 
! Вкупно 
|-bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| '''12''' 
| 9 
| '''8''' 
| '''29''' 
|- 
| [[РК Партизан|Партизан]]
| 11 
| '''13''' 
| 4 
| 28 
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]
| 9 
| 5 
| 1 
| 15 
|-
| [[Металопластика]] 
| 7 
| 6 
| 1 
| 14 
|-
| [[Динамо]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Пролетер Зрењанин]] 
| 2 
| 0 
| 0 
| 2 
|-
| [[Црвенка]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Колубара]] 
| 1 
| 2 
| 0 
| 3 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| 0 
| 7 
| 0 
| 7 
|-
|}

* Предност им се дава на клубовите кои имаат освоено повеќе титули во државното првенство. Следниот критериум е вкупниот број трофеи.

== Најтрофејните клубови на Србија во европското натпреварувања ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Клуб 
! [[ЕХФ Лига на шампиони 2013/14|ЕХФ Лига на шампиони]]  
! [[ЕХФ куп]] 
! ЕХФ Челенџ куп 
|-
| [[Металопластика]] 
| '''2''' 
| 0 
| 0 
|-
| [[Југовиќ]] 
| 0 
| 0 
| '''1''' 
|-
|}

== Клубови во сезоната 2019/20. ==

=== Супер ракометна лига на Србија ===
&lt;br /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Војводина]] 
| [[Нови Сад]] 
|-
| [[Динамо]] 
| [[Панчево]] 
|-
| [[Дубошица 54]] 
| [[Лесковац]] 
|-
| [[Железничар 1949]] 
| [[Ниш]] 
|-
| [[Кикинда]] 
| [[Кикинда]] 
|- bgcolor=&quot;#90EE90&quot;
| [[Металопластика]] 
| [[Шабац]] 
|-
| [[Нови Пазар]] 
| [[Нови Пазар]] 
|-
| [[Обилиќ]] 
| [[Белград]] 
|-
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
| [[Белград]] 
|-
| [[Пролетер]] 
| [[Зрењанин]] 
|-
| [[Рудар]] 
| [[Костолац]] 
|-
| [[Спартак Војпут]] 
| [[Суботица]] 
|-
| [[Црвена Ѕвезда (весник)|Црвена Ѕвезда]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Шамот 65]] 
| [[Аранѓеловац]] 
|-
|}
'''Легенда:''' {{Легенда|#90EE90|Учесник на регионалната [[СЕХА лига]]; директен пласман во '''Плеј-оф'''}}

=== Супер Б ракометна лига Североцентар ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| [[Врба бензин]] 
| [[Врбас]] 
|-
| [[Единство]] 
| [[Нови Бежеј]] 
|-
| [[Југовиќ]] 
| [[Кач]] 
|-
| [[Колубара]] 
| [[Лазаревац]] 
|-
| [[Лавови БП]] 
| [[Бака Паланка]] 
|-
| [[Меч]] 
| [[Богатиќ]] 
|-
| [[Мораме]] 
| [[Велика Плана]] 
|-
| [[Позаревац]] 
| [[Пожаревац|Позаревац]] 
|-
| [[Сивац 69]] 
| [[Сивац]] 
|-
| [[Смедерево]] 
| [[Смедерево]] 
|-
| [[СЦ Вождовац 2012]] 
| [[Белград]] 
|-
| [[Црвенка]] 
| [[Црвенка]] 
|-
|}

=== Супер Б ракометна лига Исток-Запад ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Клуб 
! Град 
|-
| '''Бела Паланка''' 
| [[Бела Паланка]] 
|-
| '''Врање 1957'''  
| [[Врање]] 
|-
| '''Житорача''' 
| Житорача 
|-
| '''Златар''' 
| Нова Варош 
|-
| '''Јагодина''' 
| [[Јагодина]] 
|-
| '''Куршумлија''' 
| [[Куршумлија]] 
|-
| '''Мокра Гора''' 
| [[Зубин Поток]] 
|-
| '''Првите пет години''' 
| Трстеник 
|-
| '''Прибој''' 
| Прибој 
|-
| '''Работници 1964''' 
| [[Крагуевац|Крагујевац]] 
|-
| '''Топčанин''' 
| Прокупlе 
|-
| '''Хајдук Веjко''' 
| Неготин 
|-
|}

== Досегашно Српско првенство ==
{| class=&quot;wikitable&quot; cellspacing=&quot;1&quot;
! Сезона 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;200&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
|- valign=&quot;top&quot;
|-
| 2006/07 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]]'''  [[Белград]] (1) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2007/08 
| '''[[РК Црвена звезда|Црвена]] [[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] (2) 
| Колубара, Лазаревац 
| Пролетер, [[Зрењанин]] 
|-
| 2008/09  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (1) 
| Колубара, Лазаревац 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''' , [[Белград]] 
|-
| 2009/10 
| '''Колубара''', Лазаревац (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2010/11. 
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (2) 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
| Колубара, Лазаревац 
|-
| 2011/12  
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (3) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
|-
| 2012/13  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]]  
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Врбас, Врбас 
|-
| 2013/14  
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (2) 
| Раднички, [[Крагуевац]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2014/15 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (3) 
| Спартак Војпт, [[Суботица]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2015/16 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (4) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2016/17 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (5) 
| Динамо, [[Панчево]] 
| [[РК Црвена звезда|Црвена]] '''[[РК Црвена звезда|звезда]]''', [[Белград]] 
|-
| 2017/18 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (6) 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]] [[РК Железничар Ниш|1949,]] [[Ниш]] 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2018/19 
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (7) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
| [[РК Железничар Ниш|Железничар 1949,]] [[Ниш]] 
|-
| 2019/20
| colspan=&quot;3&quot; |&lt;center&gt;''Пандемија на КОВИД-19''&lt;/center&gt;
|-
| 2020/21
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (8) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2021/22
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (9) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Динамо, [[Панчево]] 
|-
| 2022/23
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (10) 
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2023/24
| '''Војводина''', [[Нови Сад]] (11) 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]]
| [[РК Партизан|Партизан]], [[Белград]] 
|-
| 2024/25
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (4) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Металопластика, [[Шабац|Сабац]] 
|-
| 2025/26
| '''[[РК Партизан|Партизан]]''', [[Белград]] (5) 
| Војводина, [[Нови Сад]] 
| Динамо, [[Панчево]] 
|}

=== Успешност по клубови ===
{| class=&quot;wikitable&quot; width=&quot;80%&quot;
! width=&quot;25%&quot; | Клуб 
! style=&quot;background:gold&quot; width=&quot;180&quot; | Шампион 
! style=&quot;background:silver&quot; width=&quot;180&quot; | Второто место 
! style=&quot;background:#cc9966&quot; width=&quot;180&quot; | Трето место 
|-
| Војводина 
|&lt;center&gt; '''11'''  
( [[2013]], [[2014]], [[2015]], [[2016]], [[2017]], [[2018]], [[2019]], [[2021]], [[2022]], [[2023]], [[2024]]) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2012]], [[2025]], [[2026]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Партизан|Партизан]] 
|&lt;center&gt; '''5''' &lt;br /&gt;( [[2009]], [[2011]], [[2012]], [[2025]], [[2026]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''5'''  
( [[2007]], [[2013]], [[2021]], [[2022]], [[2023]] ) 
&lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt;( [[2016]], [[2018]], [[2024]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Црвена звезда|Црвената звезда]] 
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2011]]) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2009]], [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Колубара 
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2010]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2008]], [[2009]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2011]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Металопластика 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''3''' &lt;br /&gt; ( [[2016]], [[2019]], [[2024]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''6''' &lt;br /&gt; ( [[2010]], [[2014]], [[2015]], [[2021]], [[2023]], [[2025]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Динамо Панчево 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2017]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2022]], [[2026]] )  &lt;/center&gt;
|-
| Раднички Крагујевац 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2014]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2012]] ) &lt;/center&gt;
|-
| [[РК Железничар Ниш|Железничар]]1949  
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2018]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt;( [[2019]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Спартак Војпут 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1''' &lt;br /&gt; ( [[2015]] ) &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|-
| Пролетер Зрењанин 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''2''' &lt;br /&gt; ( [[2007]], [[2008]] ) &lt;/center&gt;
|-
| Врбас 
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; - &lt;/center&gt;
|&lt;center&gt; '''1'''  
( [[2013]] ) 
&lt;/center&gt;
|}

== Шампиони на првенството СРЈ и СЦГ ==

=== Првенство на СР Југославија ===

* 1991/92  - [[Пролетер Нафтагас]] &lt;ref&gt;[http://rkproleter.blogspot.com/2008/01/istorijat.html Историјат, rkproleter.blogspot.com], Посетено на 25. 4. 2013.&lt;/ref&gt; 
* 1992/93  - '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
* 1993/94  - [[РК Партизан|Партизан]] 
* 1994/95  - [[РК Партизан|Партизан]] 
* 1995/96  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 1996/97  - [[Црвената звезда]] 
* 1997/98  - [[Црвената звезда]] 
* 1998/99  - [[РК Партизан|Партизан]] 
* 1999/00  - [[Ловќен]] 
* 2000/01  - [[Ловќен]] 
* 2001/02  - [[РК Партизан|Партизан]]

=== Првенство на Србија и Црна Гора ===

* 2002/03  - '''[[РК Партизан|Партизан]]''' 
* 2003/04  - '''[[РК Црвена звезда|Црвената звезда]]''' 
* 2004/05  - [[Војводина]] 
* 2005/06  - [[Црвената звезда]]

== Рангирање во Лигата 2006-2013 ==
''Статус после сезоната 2012/13.'' Табелата е од сезоната 2013/14 не се ажурира заради значително променет систем на конкуренција. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!Поз.
!Клуб
!Сез.
!Одиг.
!Поб.
!Нер.
!Пор.
!Бод.
!Најбољи пласман
|- align=&quot;center&quot;
|'''1.'''
|[[РК Партизан|Партизан]]
|'''7'''
|'''204'''
|'''156'''
|16
|32
|'''328'''
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''2.'''
|[[РК Црвена звезда|Црвена звезда]] (-18)
|'''7'''
|'''204'''
|141
|18
|45
|282
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''3.'''
|Колубара
|'''7'''
|'''204'''
|129
|17
|58
|275
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''4.'''
|Металопластика
|'''7'''
|'''204'''
|111
|20
|73
|242
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''5.'''
|Војводина
|'''7'''
|'''204'''
|103
|23
|78
|229
|'''{{Подредување|01|1.}}'''
|- align=&quot;center&quot;
|'''6.'''
|Југович
|'''7'''
|'''204'''
|83
|'''34'''
|87
|200
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''7.'''
|ПКБ
|'''7'''
|'''204'''
|84
|17
|'''103'''
|185
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''8.'''
|Раднички Крагујевац
|6
|174
|79
|20
|75
|178
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''9.'''
|Планинка
|5
|148
|54
|19
|75
|127
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''10.'''
|Пролетер
|4
|118
|55
|13
|50
|123
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot; 
|'''11.'''
|Синтелон
|3
|90
|47
|6
|37
|100
|{{Подредување|05|5.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''12.'''
|Црвенка
|5
|144
|42
|14
|88
|98
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''13.'''
|[[РК Железничар Ниш|Железничар 1949]] (-2)
|4
|114
|43
|11
|60
|95
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''14.'''
|Младост Раднички
|3
|90
|40
|12
|38
|92
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''15.'''
|[[РК Железничар Ниш|ОРК Ниш]]
|3
|90
|35
|7
|48
|77
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''16.'''
|Прибој
|3
|88
|27
|6
|55
|60
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''17.'''
|Смедерево
|3
|88
|24
|11
|53
|59
|{{Подредување|11|11.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''18.'''
|Врбас
|3
|86
|24
|8
|54
|56
|{{Подредување|03|3.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''19.'''
|Рудар Костолац
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|06|6.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''20.'''
|ОРК Напредак
|2
|56
|23
|6
|27
|52
|{{Подредување|07|7.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''21.'''
|Пожаревац
|2
|60
|21
|9
|30
|51
|{{Подредување|10|10.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''22.'''
|Динамо Панчево
|3
|88
|20
|9
|59
|49
|{{Подредување|13|13.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''23.'''
|Младост Бачки Јарак
|2
|60
|19
|9
|32
|47
|{{Подредување|09|9.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''24.'''
|Зајечар
|1
|26
|13
|0
|13
|26
|{{Подредување|04|4.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''25.'''
|Жупа
|2
|60
|10
|2
|48
|22
|{{Подредување|14|14.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''26.'''
|БСК Хеба
|1
|30
|9
|2
|19
|20
|{{Подредување|15|15.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''27.'''
|Врање
|1
|30
|8
|2
|20
|18
|{{Подредување|12|12.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''28.'''
|Обилич
|1
|30
|6
|0
|24
|12
|{{Подредување|16|16.}}
|- align=&quot;center&quot;
|'''29.'''
|Железничар Ниш (1945-2009)
|1
|30
|3
|3
|24
|9
|{{Подредување|16|16.}}
|}

== Поврзано ==

* [[Ракометна федерација на Србија]] 
* [[Првенство во ракомет во Југославија]] 
* [[Куп Србија во ракомет за жени]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20131014072449/http://www.srls.rs/srls/main.php Официјална страница на Суперлигата на Србија] 
* [http://rss.org.rs/ Ракометна федерација на Србија]

[[Категорија:Македонска ракометна супер лига]]
[[Категорија:Ракометот во Србија]]</text>
      <sha1>8rtxn7zenvobtnb8mcmclr1s9ex9p05</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Викикамп Маврово 2022/Учесници</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1237974</id>
    <revision>
      <id>5570201</id>
      <parentid>5558003</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12888" sha1="moimpgcwardah0wffnnsz0cv9e86hx2" xml:space="preserve">Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Маврово 2022|Викикампот Маврово 2022]] 
{| class=&quot;wikitable&quot; 
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#7CB9E8;  font-size: 90%;text-align=center; color:black;&quot;|'''Бр.'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#7CB9E8;  font-size: 90%;text-align=center; color:black;&quot;|'''Корисничко име'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#7CB9E8;  font-size: 90%;text-align=center; color:black;&quot;|'''Статии'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#7CB9E8;  font-size: 90%;text-align=center; color:black;&quot;|'''Статус на статија &lt;br&gt;(Н/П)'''
|-
| colspan=&quot;9&quot; style=&quot;text-align: center; text-indent: 30px;&quot;|'''Учесници на Викикамп 2022'''
|-
| 1
| [[Корисник:Виолетова|Виолетова]]
| 
#[[Dolerus gonager]]
| 
|-
| 2
| [[Корисник:Kostovska|Kostovska]]
| 
#[[Lactarius fuliginosus]]
# [[Lactarius glyciosmus]]
# [[Lactarius trivialis]]
# [[Lactarius lignyotus]]
# [[Lactarius lilacinus]]
# [[Lactarius helvus]]
# [[Млечен трн]]
# [[Гола ситница]]
# [[Црвеникава млечка]]
# [[Дрвена киселица]]
# [[Тенка врбинка]]
# [[Планински германдер]]
# [[Исправен петопрст]]
# [[Lactarius porninsis]]
# [[Балтички бор]]
# [[Северна млечна шапка]]
# [[Луда краставица]]
# [[Големо крвавче]]
# [[Обичен рузмарин]]
# [[Питониева чуваркуќа]]
| 
|-
| 3
| [[Корисник:Mario Stamenkoski|Mario Stamenkoski]]
|
# [[Крмус]]
# [[Димарка]]
# [[Мала блатна кокошка]]
# [[Сув лист]]
# [[Јасикова нимфа]]
# [[Четирилисно гавранско око]]
# [[Leiosporoceros]]
# [[Роговница]]
# [[Megaceros]]
# [[Nothoceros]]
# [[Hattorioceros]]
# [[Едноставни талоиди]]
# [[Листостеблени]]
# [[Шишести џигерници]]
# [[Комплексни талоиди]]
# [[Ophioglossidae]]
# [[Дикотиледони растенија]]
# [[Едноставни талоиди]]
# [[Монокотиледони растенија]]
# [[Caryophyllidae]]
# [[Црвоточни]]

|-
| 4
| [[Корисник:Dun1q|Dun1q]]
|
#[[Целер]]
# [[Бела коприва]]
# [[Црн дрен]]
|
|-
| 5
| [[Корисник:Viktor Borojevic|Viktor Borojevic]]
|
#[[Седефче]]
#[[Песји трн]]
# [[Латинче]]
# [[Ѕидна гуштерица]]
|
|-
| 6
| [[Корисник:Lena Sterjovska|Lena Sterjovska]]
|
#[[Чемерика]]
# [[Сина капинка]]
# [[Родопска пустарка]]
# [[Ливадска пустарка]]
# [[Кафеава ливадска окатка]]
# [[Дива шимширка]]
|
|-
| 7
| [[Корисник:Vukanovaj|Vukanovaj]]
|
#[[Ефедра]]
# [[Црна мушмула]]
# [[Пролетна седефка]]
# [[Грчка седефка]]
# [[Темјанушкина седефка]]
# [[Пазикуќа (род)]]
# [[Изоп]]
# [[Волско око]]
# [[Зајачко стапало]]
# [[Горчлив дрен]]
# [[Жолта имела]]
# [[Пашканат]]
|
|-
| 8
| [[Корисник:RamadanEdze|RamadanEdze]]
|
#[[Источна бука]]
# [[Ниобина седефка]]
# [[Розмарин]]
# [[Големо крвавче]]
# [[Див броќ]]
# [[Слатка папрат]]
# [[Мечкино грозје]]
|
|-
| 9
| [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]]
|
#[[Златица (растение)]]
|
|-
| 10
| [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]]
|
#[[Кандилка (растение)]]
|
|-
| 11
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
|
# [[Модричица]]
# [[Рицинус]]
# [[Великденче]]
# [[Мочуриштен шаренец]]
# [[Врбинка (род)]]
# [[Зелениче]]
# [[Варани]]
# [[Имаго]]
# [[Планинска чубрица]]

|
|-
| 12
| [[Корисник:Baek147|Baek147]]
|
# [[Кисел трн]]
# [[Мечкино грозје]]
# [[Algyroides marchi]]
# [[Lacerta schreiberi]]
# [[Црвен кантарион]]
# [[Тиса]]
# [[Кисел трн]]
|
|-
| 13
| [[Корисник:Banja147|Banja147]]
|
# [[Дабов лишај]]
# [[Див лен]]
# [[Руј]]
# [[Обичен шаренец]]
# [[Salvia sclarea]]
|
|-
| 14
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
|
#[[Жолта окатка]]
|
|-
| 15
| [[Корисник:MacedonianBoy|MacedonianBoy]]
|
#[[Мрежеста пеперутка]]
|
|-
| 16
| [[Корисник:Bojan vel1410|Bojan vel1410]]
|
#[[Туја]]
|
|-
| 17
| [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]]
|
#[[Овчарска торбичка]]
# [[Петровец (растение)]]
# [[Lactarius argillaceifolius]]
# [[Lactarius camphoratus]]
# [[Lactarius paradoxus]]
#[[Peltigera praetextata]]
# [[Thysanothecium]]
# [[Cladonia]]
# [[Calathaspis]]
# [[Flavopunctelia flaventior]]
# [[Capsella bursa-pastoris]]
|
|-
| 18
| [[Корисник:Iva 5etrovska|Iva 5etrovska]]
|
#[[Линцура]]
# [[Сладок корен]]
# [[Мопен]]
# [[Маче трева]]
# [[Lactarius agglutinatus]]
# [[Влакнеста ситница]]
# [[Хамамелис]]
# [[Heteromyces]]
# [[Notocladonia]]
# [[Agaricus macrosporus]]
# [[Cellypha goldbachii]]
# [[Auriporia aurulenta]]
# [[Allographa leptospora]]
# [[Armillaria montagnei]]
# [[Acaulospora thomii]]
# [[Metus]]
# [[Carassea]]
# [[Calathaspis]]
# [[Armillaria montagnei]]
# [[Acaulospora koskei]]
# [[Graphis alboscripta]]
# [[Allographa leptospora]]
# [[Bulgaria inquinans]]
# [[Auriporia aurulenta]]
# [[Cellypha goldbachii]]
# [[Agaricus macrosporus]]
# [[Ascodichaena rugosa]]
# [[Aleuria aurantia]]
# [[Amandinea punctata]]
# [[Baeospora myosura]]
# [[Cantharellopsis]]
# [[Ceriporia excelsa]]
# [[Aureoboletus moravicus]]
# [[Auriscalpium luteolum]]
# [[Chlorociboria aeruginascens]]
# [[ Arrhenia epichysium]]
# [[Astraeus telleriae]]
# [[Arrhenia eburnea]]
# [[Aspergillus ibericus]]
# [[Amanita citrina]]
# [[Auriporia aurea]]
# [[Aureoboletus gentilis]]
# [[Carbonea supersparsa]]
# [[Arrhenia lobata]]
# [[Agaricus abruptibulbus]]
# [[Adelolecia kolaensis]]
# [[Byssomerulius corium]]
# [[Adustomyces]]
# [[Lactarius baliophaeus]]
# [[Змиско грозје]]
# [[Благ боз]]
|
|-
| 19
| [[Корисник:Marija Boshevska11|Marija Boshevska11]]
|
#[[Есенски мразовец]]
# [[Lactarius alachuanus]]
# [[Бел смил]]
# [[Butyriboletus appendiculatus]]
# [[Pholiota squarrosoides]]
# [[Butlerelfia]]
# [[Buchwaldoboletus lignicola]]
# [[Brevicellicium olivascens]]
# [[Buellia dispersa]]
# [[Bovista nigrescens]]
# [[Acaulospora gedanensis]]
# [[Aphroditeola]]
# [[Aurantiporus fissilis]]
# [[Antrodia serialis]]
# [[Antrodia pulvinascens]]
# [[Antrodia albida]]
# [[Anthoporia]]
# [[Botrytis fabae]]
# [[Bondarzewia mesenterica]]
# [[Cibotium cumingii]]
# [[Antella niemelaei]]
# [[Amylostereum laevigatum]]
# [[Apioperdon]]
# [[Bovista paludosa]]
# [[Boletopsis grisea]]
# [[Culcita macrocarpa]]
# [[Amanita excelsa]]
# [[Acaulospora alpina]]
# [[Acaulospora polonica]]
# [[Црн јасен]]
|
|-
| 20
| [[Корисник:Cvetanka Naceva|Cvetanka Naceva]]
|
#[[Lactarius paradoxus]]
# [[Lactarius cistophilus]]
# [[Грчка грпка]]
# [[Clauzadella]]
# [[Cladonia carneola]]
# [[Clavaria fumosa ‎]]
# [[Chrysomyxa abietis ‎]]
# [[Claviceps purpurea]]
# [[Ciboria amentacea]]
# [[Caloboletus calopus]]
# [[Ampulloclitocybe clavipes]]
# [[Bondarzewia berkeleyi]]
# [[Biscogniauxia nummularia]]
# [[Bulleribasidium]]
# [[Buellia disciformis]]
# [[Culcita (растение)]]
# [[Loxsoma]]
# [[Botrypus‎]]
# [[Aureoboletus auriporus]]
# [[Agrocybe praecox]]
# [[Boletus siculus]]
# [[Basidiopycnis]]
# [[Arxula adeninivorans]]
# [[Arrhenia chlorocyanea]]
# [[Agaricus moelleri]]
# [[Amanita verna]]
# [[Agaricus bitorquis]]
# [[Agaricus litoralis‎]]
# [[Agaricus langei]]
# [[Agaricus freirei]]
# [[Agaricus benesii]]
# [[Drosera microphylla]]
# [[Clavaria rosea]]
# [[Здралка]]
# [[Чуен]]
|
|-
| 21
| [[Корисник:Frosina.D|Frosina.D]]
|
#[[Acalypha virginica]]
|
|-
| 22
| [[Корисник:Gdimovska13|Gdimovska13 ]]
|
#[[Дива тиква]]
#[[Европски глог]]
#[[Костенлива пустарка]]
#[[Помамница]]
#[[Високопланинска седефка]]
#[[Свиена детелина]]
#[[Бела црница]]
#[[Темнозелена фритарија]]
#[[Шумска окатка]]
#[[Исоп]]
#[[Колумбина]]
#[[Арктички синец]]
#[[Buellia]]
#[[Peltula lobata]]
#[[Acarospora schleicheri]]
#[[Lepra schaereri]]
#[[Lecanora solaris]]
#[[Degelia cyanoloma]]
#[[Degelia plumbea]]
#[[Обична ровчица]]
#[[Dimelaena oreina]]
#[[Сфаерофороза]]
#[[Пелин (род)]]
|
|-
| 23
| [[Корисник:Irena Sterjovska|Irena Sterjovska]]
|
#[[Мрежеста пеперуга]]
|
|-
| 24
| [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasha Stardelova]]
|
#[[Лажен адмирал]]
|
|-
| 25
| [[Корисник:Mateja Kliment|Mateja Kliment]]
|
#[[Зрнец]]
# [[Aconitum napellus]]
# [[Темна окатка]]
# [[Erebia]]
# [[Сесамум радиатум]]
# [[Ползечко ѕвонче]]
# [[Гулабови очи]]
# [[Висока саса]]
# [[Claytonia caroliniana]]
# [[Commelina virginica]]
|
|-
| 26
| [[Корисник:AnaKliment1|Ana Kliment1]]
|
#[[Бела бреза]]
# [[Banksia cuneata]]
# [[Црноношка]]
# [[Achyranthes aspera]]
# [[Ozothamnus ferrugineus]]
# [[Microtis media]]
# [[Hakea tephrosperma]]
# [[Grevillea exposita]]
# [[Зајачко уво]]
# [[Eucryphia lucida]]
# [[Мочуриштен даб]]
|
|-
| 27
| [[Корисник:Mila Kliment|Mila Kliment]]
|
#[[Црвена боровинка]]
# [[Мочуриштен шаренец]]
# [[Водна детелина]]
# [[Обичен глог]]
|
|-
| 28
| [[Корисник:Jasna Kliment|Jasna Kliment]]
|
#[[Лазарка (растение)]]
# [[Црн дрен]]
# [[Луда краставица]]
|
|-
| 29
| [[Корисник:Kalan Wiki2| Kalan Wiki2]]
|
# [[Вилино сито ]]
# [[Бело сапунче]]
# [[Боцкокрила калуѓерка]]
|
|-
| 30
| [[Корисник:Lozanoski22|Lozanoski22]]
|
#[[Бел дупчец]]
# [[Машки тегавец]]
# [[Питом костен]]
# [[Шаренокрилест свиркач]]
# [[Златица]]
# [[Јаребика]]
|
|-
| 31
| [[Корисник:SimonaWikiOhrid|SimonaWikiOhrid ]]
|
#[[Гускин петопрст]]
# [[Блужд]]
# [[Црн синап]]
# [[Кисела детелина]]
# [[Руј]]
# [[Перуника]]
|
|-
| 32
| [[Корисник:StefiWikiMuzika|StefiWikiMuzika ]]
|
#[[Зелениче]]
# [[Жолт афион]]
# [[Див лен]]
# [[Воден пипер]]
# [[Бело сапунче]]
# [[Шумски чај]]
# [[Зрнешник]]
# [[Перуника]]
|
|-
| 33
| [[Корисник:Marija2580|Marija2580]]
|
#[[Блужд]]
# [[Рибизла]]
# [[Видова трева]]
# [[Бел синап]]
# [[Гледич]]
|
|-
| 34
| [[Корисник:Mihaela Razmoska|Mihaela Razmoska]]
|
#[[Буцумис]]
# [[Лирот]]
# [[Бел бор]]
# [[Буцумис]]

|
|-
| 35
| [[Корисник:NatasaNedanoska|Natasa Nedanoska]]
|
#[[Миризлива темјанушка]]
# [[Ловор]]
|
|-
| 36
| [[Корисник:Vale Trajkoska|Vale Trajkoska]]
| 
# [[Мала пустарка]]
|
|-
| 37
| [[Корисник:Ina pet|Ina pet]]
|
#[[Пчелинок]]
# [[Исландски лишај]]
# [[Аспарагус]]
# [[Волчјо јаболко]]
# [[Шарена темјанушка]]
# [[Розов галеб]]
# [[Голем црноглав галеб]]
|
|-
| 38
| [[Корисник:Krstevska123|Krstevska123]]
|
#[[Бел глог]]
# [[Здрал]]
# [[Див пелин]]
# [[Париче]]
# [[Касписки галеб]]
# [[Степски орел]]
# [[Мал був]]
# [[Шаренокрилест свиркач]]
# [[Шарено муварче]]

|
|-
| 39
| [[Корисник:Simona Trajkoska|Simona Trajkoska]]
|
#[[Сива пиштарка]]
# [[Еребица]]
# [[Црвен слез]]
# [[Коњска детелина]]
# [[Сива пиштарка]]
# [[Планинска еребија]]
# [[Црнокафен траурец]]
# [[Голема окатка]]
# [[Бисерна пустарка]]
# [[Леплива лобода]]
# [[Сколовранец]]
# [[Mesoceros]]
# [[Pseudoborniales]]
# [[Sphenophyllales]]
# [[Calamitaceae]]
# [[Zosterophyll]]
# [[Alismatidae]]
# [[Arecidae]]
# [[Liliidae]]
# [[Flagellaria]]
# [[Ситки]]


|
|-
|}</text>
      <sha1>moimpgcwardah0wffnnsz0cv9e86hx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Свазиленд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1238384</id>
    <redirect title="Религијата во Есватини" />
    <revision>
      <id>5570045</id>
      <parentid>3933371</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Есватини]]</comment>
      <origin>5570045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="qu15o9hjwu85lsn07us9jsbbzx1b8ak" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Есватини]]</text>
      <sha1>qu15o9hjwu85lsn07us9jsbbzx1b8ak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Свазиленд</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1238385</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Есватини" />
    <revision>
      <id>5570056</id>
      <parentid>3933373</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Есватини]]</comment>
      <origin>5570056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="10b2sgf5xgwnnr7fyj6knxy63bbommt" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Есватини]]</text>
      <sha1>10b2sgf5xgwnnr7fyj6knxy63bbommt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религијата во Република Српска</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1240297</id>
    <revision>
      <id>5569817</id>
      <parentid>5568412</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Република Српска]] → [[Категорија:Религијата во Република Српска]]</comment>
      <origin>5569817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18303" sha1="f3s6puoz53kbvbtq6vrzno31pymv32d" xml:space="preserve">{{Кружен графикон
 | опис=Религија во Република Српска во 2013 г.
 | останати = yes
 | ставка1 = [[православие]]
 | износ1 = 82.82| боја1 = DodgerBlue
 | ставка2 = [[ислам]]
 | износ2 = 12.77 | боја2 = Green
 | ставка3 = [[Католичка црква|Католицизам]]
 | износ3 = 2.2 | боја3 = DarkOrchid
 | ставка4 = [[Протестанство]]
 | износ4 = 0.02 | боја4 = DarkGray
 | ставка5 = [[Агностицизам]] и [[Атеизам]]
 | износ5 = 0.60 | боја5 = Red
 | ставка6 = Останати
 | износ6 = 1.59 | боја6 = Gold
 }}
'''Религијата во Република Српска''' со векови е основа на духовниот и културниот живот на луѓето. Преплетувањето на религиите, културите и цивилизации оставило големо влијание врз културата на [[Република Српска]] . Верските објекти се сведоци на некогашниот и сегашен духовен живот на луѓето кои ја населуват во [[Република Српска]]. Главните, историски религии во Република Српска се: православие, римокатолицизам, ислам и јудаизам. Тие се претставени преку: [[Српската православна црква]], [[Римокатоличката црква]], [[Исламска заедница на Босна и Херцеговина|Исламската заедница во Босна и Херцеговина]] и [[Јудаизам во Република Српска|Еврејската заедница]]. Доминантна '''[[религија]] во [[Република Српска]]''' е [[христијанство]]то или [[православие]]то .&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vladars.net/sr-SP-Cyrl/Vlada/Servisi/ors/Pages/Religija.aspx|title=Религија|publisher=Влада Републике Српске|accessdate=26 август  2018|}}&lt;/ref&gt; Според официјалните податоци од Републичкото биро за статистика на пописот во 2013 година, [[Православие|православните верници]] сочинуваат скоро 83% од населението на Република Српска. [[Ислам|исламските верници]] (12,77%) , католичките верници (2,20%), [[Протестантство|протестантите]] (0,02%) како и евреите  (0,001%).

== Историја ==
Иако во поголемиот дел од античките времиња, населението на територијата каде денес се наоѓа Република Српска во целина била пагани, сепак на подрачјето на Сербинум во северниот дел од земјата, како и во Скелани и Домавија на источниот дел се пронајдени остатоци од раните центри на христијанството во рамките на Римското Царство.

[[Срби|Србите го]] прифатиле христијанството во 9 век. По [[Големиот раскол|расколот на христијанската црква во]] [[1054|1054 година]]. [[православие]]то доминирало на територијата на денешна Република Српска, додека католицизмот се проширил кон север, а се ширеше [[богомилството]]  во централните делови на регионот на [[Босна (регион)|Босна]] .

За време на [[Отоманско Царство|Отоманското владеење]], покрај православните [[Срби]], исламизираните Срби живееле и во областа на денешна Република Српска, а во помал обем и други народи од католичката, [[ислам]]ската или [[Православие|православната]] вера, како и [[Евреи]]те .

Во доцниот [[XIX век|XIX]] - [[19 век|ти]] и првата половина на [[XX век]], кога територијата на денешна [[Република Српска]] се нашла под власта на [[Австроунгарија|Австроунгарската монархија]], многу католички и [[Протестантство|протестантски]] народи ([[Германци]], [[Унгарци]], [[Словаци]], [[Полјаци]], [[Чеси]], [[Украинци|Украинци и]] д-р) започнале да се населуваат на овие простори.

== Верска демографија ==
Според официјалните резултати на Заводот за статистика на Република Српска попис 2013 година беше спроведено во Република Српска, собрани податоците за верската припадност на населението.&lt;ref&gt;[http://www.rzs.rs.ba/front/article/2283/ Саопштење — Попис становништва, домаћинстава и станова у Републици Српској 2013, Резултати пописа] {{Sr}} {{Bs}} {{Hr}}&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''Религија во Република Српска според официјалните резултати на Заводот за статистика на Република Српска''' 
! colspan=&quot;3&quot; | 2013 година &lt;ref&gt;[http://www.rzs.rs.ba/front/article/2283/ Републички завод за статистику — Република Српска]&lt;/ref&gt; 
|- style=&quot;background:#e0e0e0;&quot;
!
! Број 
! % 
|-
| [[Православие]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 969.315 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 82.82 
|-
| [[Католичка црква]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 25.763 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 2.20 
|-
| [[Протестантство]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 298 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,02 
|-
| Други христијански деноминации 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 2.544 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,21 
|-
| [[Ислам]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 149.435 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 12.76 
|-
| [[Јудаизам]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 13 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,00 
|-
| Источни религии 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 84 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,00 
|-
| Други 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 5,790 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,49 
|-
| [[Агностицизам]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 1.223 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,10 
|-
| [[Атеизам]] 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 5.784 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 0,50 
|-
| Вкупно
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 1.170.342 
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 100 
|}

== Христијанството ==
[[Податотека:Churches_in_Medieval_Bosnia_Map-sr.svg|десно|мини|387x387пкс| Распространетост на цркви во средновековна Босна и Хум]]
Најраното спомнување на христијанската црква на територијата на денешна Република Српска е [[530|530 година]] . и [[532]]  година во црковните собори во Солин, кога со Босна управувале [[Остроготи|Источните Готи]] . {{Sfn|Клајић|1882}} На овие собори се споменува Бистуенската епископија и нејзиниот епископ Андреј . Податоците од овој период се многу мали, а повеќе податоци постојат само од периодот по [[960|960 година]] . кога [[Босна (регион)|Босна]] станала привремено независна по смртта на владетелот Каслав, затоа што до тогаш била дел од [[Србија]] и од [[11 век]] кога конечно се разделила од [[Србија]]. Деловите на територијата во која денес е [[Република Српска]] биле христијански за време на владеењето на принцот Каслав, и првично припаѓале на Архиепископот на Драч и Сплит, а потоа ја промениле црковната јурисдикција до [[1067|1067 година]]. кога оваа област била под контрола на барскиот, а од [[1078|1078 година]] му припаднала на дубровничкиот епископ. За време на владеењето на српските банови [[Бориќ]] и Кулин, на територијата на тогашната Бановина на Босна, која се протегала на територијата на денешна [[Република Српска]], доминирало влијанието на Православната источна црква со словенска богослужба, како што напишал заменикот на папата, Јован во [[1203|1203 година]]. Следниот извештај му бил даден на папата [[Папа Инокентиј III]]: „''Покрај тоа, да знаете дека не постои само една јурисдикција во државата на Кулин, а сега епископот штотуку умре. Ако е можно, да се стави таму латински епископ''.“ Тоа покажува дека до [[1203]] година имало само еден епископ во Босна, па дури и тогаш нејзините епископи и свештеници биле по источниот обред и словенска богослужба. Во борбата меѓу источните и западните цркви, како и борбата за црковна доминација на територијата на денешна Република Српска, Архиепископот на Сплит и Дубровник, независна православна Босанска црква се појавила меѓу 1190 и 1199 година, кога Кулин со своето семејство и 10.000 поданици прекинале каква било врска со папата.

За време на владеењето на [[Династија Котроманиќи|Котроманиќи]] и [[Династија Косаче|Косаче]] со територијата на денешна Република Српска, имало три епархии во Босна и четврта во Хум. Најстарата е Босанската епископија, и тие се несомнено биле православни затоа што припаѓале на [[Босанска црква|Босанската народна црква]], чија догматска наука не се разликува од православната. Со падот на [[Кралство Босна|Кралството Босна]] под [[Отоманска Босна и Херцеговина|власта на Османлиите]] во [[1463]] година, Босанската црква дошла до својот крај, а повеќето нејзини верници кои останале христијани се приклучиле на [[Српска православна црква|српското православие]], додека помал број кон Католичката црква. За време на владеењето на кралот [[Стефан Драгутин|Драгутин]] била основана втора епархија, а епархијата на Бивер и Хум била основана во [[1219]] година од првиот српски архиепископ, [[Свети Сава]]. Старите епископи на Босна биле со седиште во Јањиќ, близу Зеница. Седиштето на административната територија на владиката Драгутин, кое во голема мерка се совпаѓа со територијата на денешната општина Теслиќ во Република Српска, е непознато. Султанот [[Мехмед II]] ветил дека ќе го заштити православното христијанство и, како и сите православни цркви, Српската православна црква уживала голема поддршка во [[Отоманското Царство]]. [[Османлии]]те населиле значително православно христијанско население во [[Босна]], вклучувајќи ги и [[Власи]]те од источен [[Балкан]]. Преобраќањето на приврзаниците на Босанската црква, исто така, помогнало во ширењето на источното православие. Подоцна, областите што ги напуштиле католиците за време на [[Отоманско-хабсбуршки војни|Отоманско-хабсбуршките војни]] биле населени со [[муслимани]] и православни христијани. Османлискиот режим доследно ја фаворизирал православната црква над католиците и ги охрабрувал преобраќањата на католиците во православието поради политичка експедитивност: додека целата православна хиерархија била подложена на султанот, католиците биле осомничени за постојан заговор надвор од Отоманското Царство.

Додека на босанските католици им било дозволено само да ги поправат постојните сакрални објекти, во истиот период започнало голема изградба на православни манастири и цркви низ цела Босна на северозападниот дел во [[1515]] година. Православен свештеник бил присутен во [[Сараево]] веќе во [[1489]] година, а првата православна црква била изградена меѓу 1520 и 1539. До 1532 година, босанските православни христијани имале свој митрополит, кој стапил во официјална резиденција во [[Сараево]] во [[1699]] година. До крајот на [[XVIII век]], босанскиот митрополит имал власт над православните епископи на [[Мостар]], [[Зворник]], [[Нови Пазар]] и [[Сараево]]. Меѓутоа, дури и високите православни свештеници биле многу лошо образовани и корумпирани. Тие, наводно, не знаеле за основните принципи на верата, како што се [[Десет Божји заповеди|Десетте заповеди]], [[исповед]], молитви и значењето на [[крст]]от. [[Синкретизам|Синкретизмот]] бил широко распространет кај Босанците&lt;ref name=Fine/&gt;.

Плимата на крајот се свртела против црквата, кога православното свештенство се откажало од лојалноста кон султаните и почнало да ги охрабрува и помага на селските бунтови. [[Османлии]]те ја укинале Српската патријаршија во Пеќ и од крајот на 1760 до 1880 година, православните во Босна и Херцеговина биле директно под [[Цариградската патријаршија]]. Таа била предводена од [[Фанариоти]]те, [[Грци]] од [[Истанбул]]. Во средината на [[XIX век]], во Босна и Херцеговина имало повеќе од 400 православни свештеници, време на обновен просперитет за источното православие на земјата. Во [[1920]] година, по [[Првата светска војна]] и создавањето на [[Кралство Југославија]], областа повторно се нашла под религиозен авторитет на новооснованата [[Српска православна црква]].

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Религијата во Република Српска| ]]</text>
      <sha1>f3s6puoz53kbvbtq6vrzno31pymv32d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ФК Јувентус сезона 1997-1998</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1245447</id>
    <revision>
      <id>5569935</id>
      <parentid>5298486</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:40:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-32728-55</username>
        <id>133758</id>
      </contributor>
      <origin>5569935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90115" sha1="dcevuhujl9fr7xzb5wj825lxv6gqctu" xml:space="preserve">{{Infobox Football club season
  | боја1              = white
  | боја2              = black 
  | клуб               = [[ФК Јувентус|&lt;span style=&quot;color: white&quot;&gt;Јувентус&lt;/span&gt;]]
  | сезона             = 1997-1998
  | тренер             = {{flagsport|ITA}} [[Марчело Липи]]
  | mgrtitle           = Тренер
  | претседател        = {{flagsport|ITA}} Виторио Кјузано
  | chrtitle           = Претседател
  | првенство          = [[Серија А]]
  | првенство резултат = '''[[Серија А 1997-1998|1-ви]]''' &lt;br&gt; {{Трофеј-Скудето}}  (25. титула)
  | куп1               = [[Суперкуп Италија]]
  | куп1 резултат      = '''[[Суперкуп на Италија 1997|Шампиони]]''' &lt;br&gt; {{Трофеј-Суперкуп на Италија}} (2. титула)
  | куп2               = [[Фудбалски куп на Италија|Куп на Италија]]
  | куп2 резултат      = [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|Полуфинале]]
  | куп3               = [[УЕФА Лига на шампиони|Лига на шампиони]]
  | куп3 резултат      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|Финале]]
  | најдобар стрелец во лигата     = {{flagsport|ITA}} [[Алесандро Дел Пјеро]] (21)
  | најдобар стрелец за сезоната   = {{flagsport|ITA}} [[Алесандро Дел Пјеро]] (32)
| pattern_la1        = _juventus9798h
| leftarm1           = FFFFFF
| pattern_b1         = _juventus9798h
| body1              = FFFFFF
| pattern_ra1        = _juventus9798h
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = 000000
| pattern_so1        = _juve
| socks1             = 000000
| pattern_la2        = _juve9798a
| leftarm2           = 000000
| pattern_b2         = _juve9798a
| body2              = 000000
| pattern_ra2        = _juve9798a
| rightarm2          = 000000
| pattern_sh2        = _juve9697a
| shorts2            = 210c95
| pattern_so2        =_juventus9697a
| socks2             = 210c95
| pattern_la3        = _juventus100o
| pattern_b3         = _juventus100o
| pattern_ra3        = _juventus100o
| pattern_sh3        = _juve9798h
| pattern_so3        = _juve
| leftarm3           = 000000
| body3              = 000000
| rightarm3          = 000000
| shorts3            = 000000
| socks3             = 000000
  | претходна сезона   = [[ФК Јувентус сезона 1996-1997|1996–97]]
  | следна сезона      = [[ФК Јувентус сезона 1998-1999|1998–99]]
}}

'''Сезоната 1997-1998''' за фудбалскиот клуб '''[[ФК Јувентус|Јувентус]]''' била 100-та од неговото основање и 97-ма последователна сезона во највисоката лига на [[Фудбал во Италија|италијанскиот фудбал]].

==Преглед на сезоната==
[[Податотека:1997 Filippo Inzaghi (cropped).jpg|thumb|Новиот напаѓач на Јувентус, [[Филипо Инѕаги]], со својте 18 гола во првенството му помогнал на клубот да го одбрани [[скудето]]то освоено во [[Серија А 1996-1997|претходната сезона]].]]
Трансфер-пазарот на Јувентус во летото 1997 година се концентрирал главно на напаѓачкиот дел, со продажбата на [[Ален Бокшиќ]]&lt;ref&gt;{{наведени вести|author=Piero Serantoni|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,29/articleid,0578_01_1998_0355_0033_7758884/|title=Boksic, una stella a valore zero|publisher=La Stampa|date=28 декември 1998|page=29}}&lt;/ref&gt; и младиот [[Кристијан Виери]] (вториот бил жртвуван поради добрата економска понуда која не можеле да ја одбијат); покрај нив црно-белиот дрес го соблекле и двајца протагонисти во претходните две победнички години, вклучувајќи го и успехот во [[УЕФА Лига на шампиони 1995/96|Лигата на шампионите]]: [[Владимир Југовиќ]] и [[Серџо Порини]]. Најголемото засилување за Јувентус во овој трансферен прозорец претставувал најдобриот стрелец во Серија А од [[Серија А 1996-1997|претходната сезона]], [[Филипо Инѕаги]], доведен да стане новиот напаѓачки „партнер“ на [[Алесандро Дел Пјеро]];&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://archiviostorico.corriere.it/1998/marzo/30/Inzaghi_Del_Piero_coppia_vale_co_0_98033012698.shtml|title=Inzaghi-Del Piero, la coppia vale 49 gol|publisher=Corriere della Sera|date=30 март 1998|page=41|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715002352/http://archiviostorico.corriere.it/1998/marzo/30/Inzaghi_Del_Piero_coppia_vale_co_0_98033012698.shtml|archivedate=15 јули 2014}}&lt;/ref&gt; како дополнување на офанзивниот дел од тимот дошол и уругваецот [[Даниел Фонсека]], а меѓу новајлиите што имале добра сезона бил и бекот [[Алесандро Бириндели]].

Јувентус ја отворил сезоната со победа освојувајќи го насловот во [[Суперкуп на Италија 1997|Суперкупот на Италија]], втор во историјата на клубот, лесно совладувајќи ја {{Fb team (N) Vicenza}} на [[Деле Алпи]] (3-0) благодарение на двата рани гола на Инѕаги, а конечниот резултат го поставил капитенот [[Антонио Конте]]&lt;ref name=&quot;Gamba&quot;&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/08/24/festival-inzaghi-supercoppa-juve.html|title=Festival Inzaghi, è Supercoppa Juve|author=Emanuele Gamba|publisher=la Repubblica|page=43|date=24 август 1997}}&lt;/ref&gt; кој се вратил брзо во форма по сериозната повреда која го оддалечила од терените во поголемиот дел од претходната година.&lt;ref&gt;{{наведени вести|author=Paolo Forcolin|author2=Salvatore Lo Presti|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//1997/agosto/25/Inzaghi_rivincita_ga_0_9708256763.shtml|title=Inzaghi, la rivincita|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=25 август 1997}}&lt;/ref&gt; Во [[Серија А 1997-1998|првенството]], речиси уште по првите кола, главно заради погрешениот чекор на [[Стадионот Лујџи Ферарис|Мараси]] против {{Fb team (N) Sampdoria}},&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/09/28/inter-sempre-piu-sola-la-juve-perde.html|title=Inter sempre più sola, la Juve perde colpi|author=Gianni Mura|publisher=la Repubblica|date=28 септември 1997|page=40}}&lt;/ref&gt; Јувентус се нашол во ситуација на гонител на водачот {{Fb team (N) Inter}}.&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/10/20/zidane-lancia-inseguimento.html|title=Zidane lancia l'inseguimento|author=Maurizio Crosetti|publisher=la Repubblica|date=20 октомври 1997|page=43}}&lt;/ref&gt;

Во почетниот дел од натпреварувањето во [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|Лигата на шампионите]], момците на [[Марчело Липи]], инаку [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1997 година|финалисти од претходната сезона]], наишле на некои неочекувани пречки во групната фаза:&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/11/06/il-kosice-fa-sbandare-la-juventus.html|title=Il Kosice fa sbandare la Juventus|author=Maurizio Crosetti|publisher=la Repubblica|date=6 ноември 1997|page=43}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it//1997/novembre/27/quanto_male_quel_Cruz_ga_0_9711278926.shtml|title=Ma quanto fa male quel Cruz|author1=Enrica Speroni|author2=Antonello Capone|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=27 ноември 1997}}&lt;/ref&gt; тие ја затвориле својата група, составена од англискиот {{Fb team (N) Manchester United}}, холандскиот {{Fb team (N) Feyenoord}} и словачкиот дебитант {{Fb team (N) Kosice}}, на второто место зад ''црвените ѓаволи'' од Манчестер, пласирајќи се во нокаут-фазата како една од двете најдобри второпласирани екипи. Во меѓувреме во Серија А, во 14-тото коло од сезоната ''бјанконерите'' биле поразени со 1-0 од нероаѕурите во [[Дерби на Италија|Дербито на Италија]] на [[Сан Сиро]]: сепак, ова не влијаело многу на тимот, иако исто така благодарение и на падот на интеристите, но тие ги прегазиле своите соперници, со што станале зимски шампиони.&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/gennaio/19/Questa_Juventus_mette_paura_ga_0_9801194989.shtml|title=Questa Juventus mette paura|author1=Salvatore Lo Presti|author2=Lodovico Maradei|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=19 јануари 1998}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/01/26/juventus-mezzo-scudetto.html|title=Juventus, mezzo scudetto|author=Gianni Mura|publisher=la Repubblica|date=26 јануари 1998|page=31}}&lt;/ref&gt;

Овој прв дел од сезоната, сепак, открил многу слаби точки во тимот, особено во средниот ред, па пазарот за поправка го донел холанѓанецот [[Едгар Давидс]] во Торино, од [[Дерби Јувентус-Милан|соперникот]] {{Fb team (N) Milan}}&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1997/12/13/juve-ecco-davids-non-deludero.html|title=Juve, ecco Davids: &quot;Non deluderò&quot;|publisher=la Repubblica|date=13 декември 1997|page=52}}&lt;/ref&gt; како операција која ќе ја одбележи годината: назначен за „расипано јаболко“ од соблекувалната на росонерите,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|author=Davide Piacenza|url=http://www.rivistaundici.com/2015/03/14/pitbull/|title=Pitbull|date=14 март 2015}}&lt;/ref&gt; наспроти тоа, во Торино популарниот ''Питбул'' веднаш станал суштински елемент за динамиката во играта на Јувентус, станувајќи столб на ''Мадама'' за наредните години.&lt;ref name=&quot;Olivieri&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|author=Stefano Olivari|url=http://blog.guerinsportivo.it/blog/2013/01/04/solo-davids-ha-spostato-qualcosa/|title=Solo Davids ha spostato qualcosa|date=4 gennaio 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161008141215/http://blog.guerinsportivo.it/blog/2013/01/04/solo-davids-ha-spostato-qualcosa|archivedate=8 октомври 2016}}&lt;/ref&gt; Покрај Давидс, есенската трансфер сесија во Пиемонт го поздравила и доаѓањето на младиот уругваец [[Марсело Залајета]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|author=Carlo Nesti|url=http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199711/18/3471eb3d04f37/|title=Juve: presentati i cuccioli|date=18 novembre 1997|accessdate=2 giugno 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180530035526/http://www2.raisport.rai.it/news/rubriche/cmercato/199711/18/3471eb3d04f37/|archivedate=30 maggio 2018}}&lt;/ref&gt; ветувачки напаѓач и добра резерва.

Во вториот дел од првенството фудбалерите од Торино го контролирале обидот на миланезите за кам-бек, иако тие исто така оствариле 6 врзани победи. Во меѓувреме, Јувентус останал без можност да се бори за титулата во [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|Купот на Италија]] каде, откако ги елиминирале во претходните рунди {{Fb team (N) Brescello}}, {{Fb team (N) Lecce}} и {{Fb team (N) Fiorentina}}, тие паднале во полуфиналето против {{Fb team (N) Lazio}}, подоцнежниот победник на изданието.&lt;ref&gt;{{наведени вести|author=Corrado Sannucci|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/03/12/nedved-show-juve-fuori.html|title=Nedved show, Juve fuori|publisher=la Repubblica|date=12 март 1998}}&lt;/ref&gt; Нокаут фазата во Лигата на шампионите, Јувентус ја започнал со четвртфиналето каде го елиминирале украинскиот {{Fb team (N) Dynamo Kyiv}} (1-1 во [[Торино]] и 4-1 во [[Киев]]),&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/03/19/fantastico-inzaghi.html|title=Fantastico Inzaghi|author=Maurizio Crosetti|publisher=la Repubblica|date=19 март 1998|page=50}}&lt;/ref&gt; а потоа во полуфиналето биле подобри и од {{Fb team (N) Monaco}} (4-1 во Торино и 3-2 пораз во [[Кнежевство Монако|Кнежевството]]),&lt;ref&gt;{{наведени вести|author=Maurizio Crosetti|url=http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1998/04/16/juve-real-il-massimo.html|title=Juve-Real, il massimo|publisher=la Repubblica|date=16 април 1998}}&lt;/ref&gt; за да стигнат до [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|финалето]] за трета последователна сезона.

[[Податотека:Juventus Football Club - Scudetto 1997-98.jpg|thumb|right|Играчите на Јувентус го слават освојувањето на скудетото.]]
Во Серија А двобојот за скудетото се одиграл во 31-вото коло, кога на 26 април 1998 Јувентус во директен судир го победил Интер со 1-0 на Деле Алпи со голот на Дел Пјеро.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.repubblica.it/online/sport/napoli/scudetto/mura/mura.html|title=Juventus prende il volo in una partita avvelenata|author=Gianni Mura|date=27 април 1998}}&lt;/ref&gt; Сепак, и покрај оваа победа, титулата сѐ уште математички не била осигурана: тоа се случило на 10 мај, во 33-тото коло од првенството, со победата на домашен терен над {{Fb team (N) Bologna}} (3-2) со хет-трикот на Инѕаги (негов втор за сезоната по оној во Киев). Така, Јувентус го освоил своето 25. скудето во клупската историја на едно коло до крајот.&lt;ref&gt;{{наведени вести|url=http://archiviostorico.gazzetta.it/1998/maggio/11/Lippi_piu_rabbia_che_gioia_ga_0_9805112433.shtml|title=Lippi, più rabbia che gioia|author1=Salvatore Lo Presti|author2=Luigi Garlando|author3=Francesco Velluzzi|publisher=La Gazzetta dello Sport|date=11 мај 1998}}&lt;/ref&gt; За крај, сезоната во Лигата на шампионите клубот ја завршил со пораз од 1-0 во финалето одиграно во [[Амстердам]] против {{Fb team (N) Real Madrid}} - иако решавачкиот гол во финалето кој го постигнал [[Предраг&amp;nbsp;Мијатовиќ]] останал во сенката на наводен офсајд, факт што поттикнал бројни контроверзии во наредните години.&lt;ref&gt;Изворите се разликуваат околу тоа дали голот бил валиден или не. Додека италијанските медиуми тврдат дека Мијатовиќ бил во јасна нерегуларна позиција, шпанските медиуми блиски до ''[[ФК Реал Мадрид|Кралскиот клуб]]'' тврдат дека напаѓачот на Реал бил во линија со играчот на Јувентус [[Џанлука Песото]], cfr. {{Наведена мрежна страница|author=Andrea Schianchi|url=http://www.gazzetta.it/Calcio/05-03-2016/dalla-mano-de-dios-corea-spagna-se-moviola-riscrive-storia-140904973125.shtml|title=Dalla mano de Dios a Corea-Spagna. Se la moviola riscrive la storia|date=6 март 2016}}; {{Наведена мрежна страница|language=es|url=http://futbol.as.com/futbol/2006/05/13/mas_futbol/1147501619_850215.html|title=&quot;No fue fuera de juego&quot;|author=Juanma Trueba|date=13 мај 2006}}&lt;/ref&gt;

==Дресови==
Производител на опрема за сезоната 1997-1998 била [[Капа (комапнија)|Капа]], додека официјален спонзор на дресот бил [[MiniDisc|Sony MiniDisc]].

Во сезоната на [[стогодишнина]]та од постоењето на Јувентус, клубот излегол од трендот на почитување на фудбалската традиција, понудувајќи прв дрес кој спротивно на минатото бил изработен со помалку и подебели (од досегашната мерка) [[Црна боја|црни]] и [[Бела боја|бели]] пруги и имал „заоблени“ мотиви особено на рамената и грбот.&lt;ref name=&quot;Calzaretta&quot;&gt;{{citation|Calzaretta|стр. 160-161}}.&lt;/ref&gt; Исто така во спротивност со традицијата, амблемот и [[ѕвездите]] (кои го симболизираат бројот на освоени скудета) биле префрлени од градите на левиот ракав. Ова предизвикало различни мислења меѓу навивачите делејќи ги на две групи: ентузијасти и критичари.&lt;ref name=&quot;Vergnano&quot;&gt;{{наведени вести|author=Fabio Vergnano|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,30/articleid,0606_01_1997_0204_0036_8287663/|title=Nuovo look, cambia la maglia|publisher=La Stampa|date=26 јули 1997|page=30}}&lt;/ref&gt;

За вториот дрес, „шаблонот“ воведен во [[ФК Јувентус сезона 1996-1997|претходната сезона]] бил речиси потврден.&lt;ref name=&quot;Calzaretta&quot;/&gt; Тој бил во целосно [[Сина боја|сина]] боја со „ѕвезди“ во бела рамка кои се наоѓале на рамената и шорцевите, и ленти во [[Жолта боја|жолто]] кои минуваат по ракавите и шорцевите;&lt;ref name=&quot;cite|Calzaretta|стр. 157&quot;&gt;{{citation|Calzaretta|стр. 157}}.&lt;/ref&gt; единствените новини биле различна јака, и исто така, веќе споменатото преместување на грбот и ѕвездите на левиот ракав.&lt;ref name=&quot;Calzaretta&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cite|Calzaretta|стр. 157&quot;/&gt;

 
Стогодишнината од постоњето на клубот била прославена со специјален „ад-хок“ дрес што следувал од 1897 година, а тоа била маица во целосно [[розова боја]] - која сега била збогатена со црна јака и неколку црни линии - комбинирано со црни шорцеви и чорапи;&lt;ref name=&quot;Centenario&quot;&gt;{{citation|Calzaretta|стр. 211}}.&lt;/ref&gt; за разлика од дресовите кои ги носеле играчите на Јувентус во првите две сезони, со цел да се потенцира комеморативната намера, ова издание не го прикажало тогашниот амблем на Јувентус, туку логото „Јувечентус“ создадено за годишнината, позиционирано на деколтето.&lt;ref name=&quot;Centenario&quot;/&gt; Овој дрес бил изготвен само за ''Купот на стогодишнината - Трофеј на Република Сан Марино'' одигран на 3 август 1997 година во [[Стадион Дино Мануци|Чезена]] против {{Fb team (N) Newcastle United}}.&lt;ref name=&quot;Ansaldo&quot;&gt;{{наведени вести|author=Marco Ansaldo|url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,27/articleid,0607_01_1997_0213_0033_8139378/|title=Juve, Inzaghi si presenta|publisher=La Stampa|date=4 август 1997|page=27}}&lt;/ref&gt;

{|
|-
| 
{{Football kit
|pattern_la = _juventus9798h
|leftarm = ffffff
|pattern_b = _juve9798h
|body = ffffff
|pattern_ra = _juventus9798h
|rightarm = ffffff
|pattern_sh = _juve9798h
|shorts = 000000
|pattern_so = _juve
|socks = 000000
|title = Домашен
}}
| 
{{Football kit
|pattern_la = _juve9798a
|leftarm = 000000
|pattern_b = _juve9798a
|body = 000000
|pattern_ra = _juve9798a
|rightarm = 000000
|pattern_sh = _juve9697a
|shorts = 210c95
|pattern_so = _juventus9697a
|socks = 210c95
|title = Гостински
}}
| 
{{Football kit
|pattern_la = _juventus100o
|pattern_b = _juventus100o
|pattern_ra = _juventus100o
|pattern_sh = _juve9798h
|pattern_so = _juve
|leftarm = 000000
|body = 000000
|rightarm = 000000
|shorts = 000000
|socks = 000000
|title = за&amp;nbsp;Стогодишнината
}}
|-
| 
{{Football kit
|pattern_b = _juve9798gk1
|pattern_la = _juve9798gk1
|pattern_ra = _juve9798gk1
|pattern_sh = _juve9698gk1
|pattern_so = _juve3
|leftarm = 
|body = 
|rightarm = 
|shorts = FFFF20
|socks = FFFF20
|title = Прв голмански
}}
| 
{{Football kit
|pattern_la = _juve9697gk2
|leftarm = e8c62a
|pattern_b = _juve9798gk2
|body = e8c62a
|pattern_ra = _juve9798gk2
|rightarm = e8c62a
|pattern_sh = _juve9798h
|shorts = 000000
|pattern_so = _juve9697gk2
|socks = E9D456
|title = Втор голмански
}}
|}

==Состав==
{{fs start/Juventus}}
{{fs player |no=1  |nat=ITA |pos=GK |name=[[Анџело Перуци]] }}
{{fs player |no=2  |nat=ITA |pos=DF |name=[[Чиро Ферара]] }}
{{fs player |no=3  |nat=ITA |pos=DF |name=[[Морено Торичели]] }}
{{fs player |no=4  |nat=URU |pos=DF |name=[[Паоло Монтеро]] }}
{{fs player |no=5  |nat=ITA |pos=MF |name=[[Фабио Пекија]] }}
{{fs player |no=6  |nat=POR |pos=DF |name=[[Димаш Тешеира|Димаш]] }}
{{fs player |no=7  |nat=ITA |pos=MF |name=[[Анџело Ди Ливио]] }}
{{fs player |no=8  |nat=ITA |pos=MF |name=[[Антонио Конте]] {{Капитен}} }}
{{fs player |no=9  |nat=ITA |pos=FW |name=[[Филипо Инѕаги]] }}
{{fs player |no=10 |nat=ITA |pos=FW |name=[[Алесандро Дел Пјеро]] }}
{{fs player |no=''11'' |nat=ITA |pos=FW |name=''[[Микеле Падовано]]'' }}
{{fs player |no=12 |nat=ITA |pos=GK |name=[[Микеланџело Рампуља]] }}
{{fs player |no=13 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Марк Јулијано]] }}
{{fs player |no=14 |nat=FRA |pos=MF |name=[[Дидје Дешан]] }}
{{fs player |no=15 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Алесандро Бириндели]] }}
{{fs player |no=16 |nat=ITA |pos=FW |name=[[Никола Аморузо]] }}
{{fs mid/Juventus}}
{{fs player |no=17 |nat=ITA |pos=GK |name=[[Морган Де Санктис]] }}
{{fs player |no=18 |nat=URU |pos=FW |name=[[Даниел Фонсека]] }}
{{fs player |no=20 |nat=ITA |pos=MF |name=[[Алесио Такинарди]] }}
{{fs player |no=21 |nat=FRA |pos=MF |name=[[Зинедин Зидан]] }}
{{fs player |no=22 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Џанлука Песото]] }}
{{fs player |no=''23'' |nat=ITA |pos=DF |name=''[[Марко Ѕамбони]]''}}
{{fs player |no=''24'' |nat=ITA |pos=MF |name=''[[Рафаеле Аметрано]]'' }}
{{fs player |no=25 |nat=URU |pos=DF |name=[[Сесар Пелегрин]] }}
{{fs player |no=26 |nat=NED |pos=MF |name=[[Едгар Давидс]] }}
{{fs player |no=27 |nat=URU |pos=FW |name=[[Марсело Залајета]] }}
{{fs player |no=30 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Руди Николето]] }}
{{fs player |no=31 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Салваторе Ароника]] }}
{{fs player |no=32 |nat=ITA |pos=FW |name=[[Лујџи Џандоменико]] }}
{{fs player |no=33 |nat=ITA |pos=DF |name=[[Масимилијано Ѕаѕета]] }}
{{fs player |no=35 |nat=ITA |pos=MF |name=[[Марко Ригони]] }}
{{fs end}}

*играчите во италик го напуштиле клубот во текот на сезоната

==Трансфери==
''Прикажани се само побитните операции''
====Дошле====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! style=&quot;width:80px;&quot;| Дата
! style=&quot;width:20px;&quot;| {{tooltip|Поз.|Позиција}}
! style=&quot;width:190px;&quot;| Играч
! style=&quot;width:20px;&quot;| {{tooltip|Години|Години на денот на трансферот}}
! style=&quot;width:180px;&quot;| Од
! style=&quot;width:120px;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Сума
! style=&quot;width:250px;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Начин
|-
|
| align=&quot;center&quot; | {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Алесандро Бириндели]]
| align=&quot;center&quot; | {{Age|1974|11|12|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Empoli}}
| rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; | 4,5 милј. лири
| rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; | конечно
|-
|
| align=&quot;center&quot; | {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Марко Ѕамбони]]
| align=&quot;center&quot; |{{Age|1977|12|7|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Chievo}}
| rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; | 
| rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; | конечно
|-
|
| align=&quot;center&quot; | {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Фабио Пекија]]
| align=&quot;center&quot; | {{Age|1973|8|24|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Napoli}}
| rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; | 10 милј. лири
| rowspan=&quot;1&quot; align=&quot;center&quot; | конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)}}
|{{знамеикона|ITA}} [[Филипо Инѕаги]]
| align=&quot;center&quot; |{{Age|1973|8|9|1998|7|1}}
|{{знамеикона|ITA}} {{Fb team Atalanta}}
| align=center| 20 милј. лири
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)}}
| {{знамеикона|URU}} [[Даниел Фонсека]]
| align=center| {{Age|1969|9|13|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Roma}}
| align=center| 9 милј. лири
| align=center| конечно
|-
|
| align=&quot;center&quot; | {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)}}
| {{знамеикона|URU}} [[Сесар Пелегрин]]
| align=center| {{Age|1979|3|5|1998|11|1}}
| {{знамеикона|URU}} {{Fb team Danubio}}
| align=center| 3 милј. лири
| align=center| конечно
|-
|
| align=&quot;center&quot; | {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)}}
| {{знамеикона|NED}} [[Едгар Давидс]]
| align=center| {{Age|1973|3|13|1998|11|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Milan}}
| align=center| 9 милј. лири
| align=center| конечно
|-
|
| align=&quot;center&quot; | {{sortname||НП|Напад (фудбал)}}
| {{знамеикона|URU}} [[Марсело Залајета]]
| align=center| {{Age|1978|12|5|1998|11|1}}
| {{знамеикона|URU}} {{Fb team Penarol}}
| align=center| 5 милј. лири
| align=center| конечно
|}

====Заминале====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! style=&quot;width:80px;&quot;| Дата
! style=&quot;width:20px;&quot;| {{tooltip|Поз.|Позиција}}
! style=&quot;width:190px;&quot;| Играч
! style=&quot;width:20px;&quot;| {{tooltip|Години|Години на денот на трансферот}}
! style=&quot;width:180px;&quot;| Во
! style=&quot;width:120px;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Сума
! style=&quot;width:250px;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Начин
|-
| 
| align=center| {{sortname||ГМ|Голман}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Давиде Фалчони]]
| align=center| {{Age|1975|5|19|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Treviso}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Масимилијано Нотари]]
| align=center| {{Age|1972|2|14|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Triestina}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Серџо Порини]]
| align=center| {{Age|1968|11|8|1998|7|1}}
| {{знамеикона|SCO}} {{Fb team Rangers}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Атилио Ломбардо]]
| align=center| {{Age|1968|11|8|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ENG}} {{Fb team Crystal Palace}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}}
| {{знамеикона|SCG}} [[Владимир Југовиќ]]
| align=center| {{Age|1969|8|30|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Lazio}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Ивано Трота]]
| align=center| {{Age|1977|10|12|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Fiorenzuola}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
| 
| align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)}}
| {{знамеикона|CRO}} [[Ален Бокшиќ]]
| align=center| {{Age|1970|1|21|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Lazio}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
| 
| align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Кристијан Виери]]
| align=center| {{Age|1973|7|12|1998|7|1}}
| {{знамеикона|ESP}} {{Fb team Atletico Madrid}}
| align=center| 30 милј. лири
| align=center| конечно
|-
| 
| align=center| {{sortname||ОД|Одбрана (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Марко Ѕамбони]]
| align=center| {{Age|1977|12|7|1998|11|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Napoli}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|
| align=center| {{sortname||СР|Среден ред (фудбал)|c}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Рафеле Аметрано]]
| align=center| {{Age|1973|2|15|1998|11|1}}
| {{знамеикона|ITA}} {{Fb team Empoli}}
| align=center| 
| align=center| позајмен
|-
| 
| align=center| {{sortname||НП|Напад (фудбал)}}
| {{знамеикона|ITA}} [[Микеле Падовано]]
| align=center| {{Age|1966|8|28|1998|11|1}}
| {{знамеикона|ESP}} {{Fb team Crystal Palace}}
| align=center| 
| align=center| конечно
|-
|}

==Натпреварувања во сезоната==
===Вкупно===
{{Fb overview
|c=4 
|c1=[[Серија А 1997-1998|Серија А]]                       |fm1=31 август 1997 |lm1=15 мај 1998 |sr1=Прво коло |fp1=Победник |w1=21|d1=11 |l1=2 |f1=67|a1=28
|c2=[[Фудбалски куп на Италија 1997–1998|Куп на Италија]] |fm2=4 септември 1997 |lm2=11 март 1998 |sr2=Второ коло |fp2=Полуфинале |w2=3 |d2=4 |l2=1 |f2=12 |a2=6
|c3=[[Суперкуп на Италија 1997|Суперкуп на Италија]]      |fm3=23 август 1997 |lm3=23 август 1997 |sr3=Финале |fp3=Победник |w3=1 |d3=0 |l3=0 |f3=3 |a3=0
|c4=[[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|Лига на шампиони]]    |fm4=17 септември 1997 |lm4=20 мај 1998 |sr4=Фаза по групи |fp4=Финале |w4=6 |d4=1 |l4=4 |f4=23|a4=15
|u=10 јуни 2020
|s=
}}

===Суперкуп на Италија===
{{Главна|Суперкуп на Италија 1997}}
{{football box collapsible
|date       = {{Start date|1997|8|23|df=y}}
|time       = 20:30 [[средноевропско време|ЦЕВ]]
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 3–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/en/supercoppa-tim/match-report/2018-19/FINAL/UNI/1/JUVMIL Извештај]
|team2      = {{Fb team Vicenza}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|{{0}}4}}, {{goal|10}} &lt;br /&gt; [[Антонио Конте|Конте]] {{goal|80}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]], [[Торино]]
|attendance = 16,157
|referee    = Ливио Бацоли
|result     = W
}}

===Серија А===
{{Главна|Серија А 1997-1998}}

==== Завршна табела ====
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 90%;&quot;
!width=7%|
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|Поз.|Позиција}}
! width=&quot;27%&quot; |Екипа
! width=&quot;10%&quot; |{{Abbr|Бод|Бодови}}
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|ОН|Одиграни натпревари}}
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|П|Победи}}
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|Н|Нерешени}}
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|И|Изгубени}}
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|ДГ|Дадени голови}} 
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|ПГ|Примени голови}} 
! width=&quot;7%&quot; |{{Abbr|ГР|Гол-разлика}}
|- style=background:#99CBFF; border:3px solid black
|{{симбол2|Scudetto.svg|15}} ||1.||style=&quot;text-align:left;&quot;|'''{{Fb team Juventus}}'''
||'''74'''||34||21||11||2|||67||28||+39
|- style=background:#AFEEEE;
| ||2.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Inter}}
||'''69'''||34||21||6||7||62||27||+35
|- style=background:#B0FFB0;
| ||3.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Udinese}}
||'''64'''||34||19||7||8||62||40||+22
|- style=background:#B0FFB0;
| ||4.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Roma}}
||'''59'''||34||16||11||7||67||42||+25
|- style=background:#B0FFB0;
| ||5.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Fiorentina}}
||'''57'''||34||15||12||7||65||36||+29
|- style=background:#B0FFB0;
| ||6.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Parma}}
||'''57'''||34||15||12||7||55||39||+16
|- style=background:#7FFFD4;
|&lt;ref&gt;Победник на [[Фудбалски куп на Италија 1997-1998|Купот на Италија]].&lt;/ref&gt;||7.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Lazio}}
||'''56'''||34||16||8||10||53||30||+23
|- style=background:#CCFFCC;
| ||8.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Bologna}}
||'''48'''||34||12||12||10||55||46||+9
|- style=background:#CCFFCC;
| ||9.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Sampdoria}}
||'''48'''||34||13||9||12||52||55||-3
|-
|||10.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Milan}}
||'''44'''||34||11||11||12||37||43||-6
|-
|||11.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Bari}}
||'''38'''||34||10||8||16||30||45||-15
|-
|||12.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Piacenza}}
||'''37'''||34||7||16||11||29||38||-9
|-
|||13.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Empoli}}
||'''37'''||34||10||7||17||50||58||-8
|-
|||14.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Vicenza}}
||'''36'''||34||9||9||16||36||61||-25
|- style=background:#FFCCCC;
|{{симбол2|1downarrow red.svg|15}}||15.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Brescia}}
||'''35'''||34||9||8||17||45||63||-18
|- style=background:#FFCCCC;
|{{симбол2|1downarrow red.svg|15}}||16.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Atalanta}}
||'''32'''||34||7||11||16||25||48||-23
|- style=background:#FFCCCC;
|{{симбол2|1downarrow red.svg|15}}||17.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Lecce}}
||'''26'''||34||6||8||20||32||72||-40
|- style=background:#FFCCCC;
|{{симбол2|1downarrow red.svg|15}}||18.||style=&quot;text-align:left;&quot;|{{Fb team Napoli}}
||'''14'''||34||2||8||24||25||76||-51
|}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:smaller&quot;&gt;
{{col-start}}
{{col-2}}
'''''Легенда:'''''
:&lt;span style=background-color:#99CBFF&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; '''Шампион на Италија''' и се квалификува за групната фаза на '''УЕФА Лигата на шампионите 1998-1999'''.
:&lt;span style=&quot;background-color:#AFEEEE;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; Се квалификува за второто квалификациско коло на [[УЕФА Лига на шампиони 1998/99|УЕФА Лигата на шампионите 1998-1999]].
:&lt;span style=&quot;background-color:#B0FFB0;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; Се квалификува за првото коло на [[Куп на УЕФА 1998-1999]].
:&lt;span style=&quot;background-color:#7FFFD4;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; Се квалификува за првото коло на [[УЕФА Куп на победниците на куповите 1998-1999]].
:&lt;span style=&quot;background-color:#CCFFCC;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; Се квалификува за [[УЕФА Интертото куп 1998]].
:&lt;span style=&quot;background-color:#FFCCCC;&quot;&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;/span&gt; Испаднале во [[Серија Б 1998-1999]].
{{col-2}}
'''''Нотес:'''''
: Три бода за победа, еден за нерешено, нула за пораз.
{{col-end}}
&lt;/div&gt;

====Натпревари====
{{football box collapsible
|round      = 1
|date       = 31 август 1997
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Lecce/4 Извештај]
|team2      = {{Fb team Lecce}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|84}}&lt;br&gt;[[Антонио Конте|Конте]] {{goal|90+4}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Џенаро Бориело
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 2
|date       = 14 септември 1997
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Roma}}
|score      = 0–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Roma-Juventus/17 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     =
|goals2     =
|stadium    = [[Стадион Олимпико|Олимпико]]
|location   = [[Рим]]
|attendance =
|referee    = Фјоренцо Треози
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 3
|date       = 21 септември 1997
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 4–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Brescia/22 Извештај]
|team2      = {{Fb team Brescia}}
|goals1     = [[Антонио Филипини|Филипини]] {{goal|{{0}}7|а.г.}}&lt;br&gt;[[Антонио Конте|Конте]] {{goal|36}}&lt;br&gt;[[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|38}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|56}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Масимо Де Сантис]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 4
|date       = 27 септември 1997
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Sampdoria}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Sampdoria-Juventus/36 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Анхел Моралес|Моралес]] {{goal|16}}
|goals2     = {{goal|90+2}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] 
|stadium    = [[Стадион Лујџи Ферарис|Лујџи Ферарис]]
|location   = [[Џенова]]
|attendance =
|referee    = Роберт Антони Боџи
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 5
|date       = 5 октомври 1997
|time       = 15:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Fiorentina/40 Извештај]
|team2      = {{Fb team Fiorentina}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|33}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|36}}
|goals2     = {{goal|24|а.г.}} [[Џанлука Песото|Песото]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Ливио Бацоли
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 6
|date       = 19 октомври 1997
|time       = 15:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Bari}}
|score      = 0–5
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Bari-Juventus/54 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     =
|goals2     = {{goal|45+2|а.г.}} [[Клас Ингесон|Ингесон]]&lt;br&gt;{{goal|63}}, {{goal|81}} [[Зинедин Зидан|Зидан]]&lt;br&gt;{{goal|88}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]]&lt;br&gt;{{goal|90|а.г.}} [[Лујџи Гарзија|Гарзија]] 
|stadium    = [[Стадион Сан Никола|Сан Никола]]
|location   = [[Бари]]
|attendance =
|referee    = [[Пјеро Чекарини]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 7
|date       = 1 ноември 1997
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 4–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Udinese/59 Извештај]
|team2      = {{Fb team Udinese}}
|goals1     = [[Антонио Конте|Конте]] {{goal|36}}&lt;br&gt;[[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|68}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|72|пен.}}&lt;br&gt;[[Никола Аморузо|Аморузо]] {{goal|89}}
|goals2     = {{goal|14}} [[Томас Локатели|Локатели]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Грацијано Чезари]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 8
|date       = 9 ноември 1997
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Napoli}}
|score      = 1–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Napoli-Juventus/68 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Клаудио Белучи|Белучи]] {{goal|58}}
|goals2     = {{goal|38}} [[Зинедин Зидан|Зидан]] &lt;br&gt;{{goal|88}} [[Даниел Фонсека|Фонсека]] 
|stadium    = [[Стадион Сан Паоло|Сан Паоло]]
|location   = [[Неапол]]
|attendance =
|referee    = [[Стефано Браски]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 9
|date       = 23 ноември 1997
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Parma/77 Извештај]
|team2      = {{Fb team Parma}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|43}}&lt;br&gt;[[Никола Аморузо|Аморузо]] {{goal|82}}
|goals2     = {{goal|34}} [[Енрико Кјеза|Кјеза]]&lt;br&gt;{{goal|45}} [[Ернан Креспо|Креспо]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Фјоренцо Треози
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 10
|date       = 30 ноември 1997
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Milan}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Milan-Juventus/86 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Чиро Ферара|Ферара]] {{goal|27|а.г.}}
|goals2     = {{goal|32}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] 
|stadium    = [[Сан Сиро]]
|location   = [[Милано]]
|attendance =
|referee    = [[Доменико Месина]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 11
|date       = 6 декември 1997
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Lazio/93 Извештај]
|team2      = {{Fb team Lazio}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|15}}, {{goal|34|пен.}}
|goals2     = {{goal|26|пен.}} [[Дарио Марколин|Марколин]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Роберт Антони Боџи
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 12
|date       = 14 декември 1997
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Piacenza}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Piacenza-Juventus/106 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Џанпјетро Пјовани|Пјовани]] {{goal|80}}
|goals2     = {{goal|78}} [[Даниел Фонсека|Фонсека]] 
|stadium    = [[Стадион Леонардо Гарили|Леонардо Гарили]]
|location   = [[Пјаченца]]
|attendance =
|referee    = [[Стефано Фарина]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 13
|date       = 21 декември 1997
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 5–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Empoli/111 Извештај]
|team2      = {{Fb team Empoli}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|15}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|16}}, {{goal|27}}, {{goal|55}}&lt;br&gt;[[Макс Тонето|Тонето]] {{goal|79|а.г.}}
|goals2     = {{goal|41}} [[Матјаж Флоријанчиќ|Флоријанчиќ]] &lt;br&gt;{{goal|74|пен.}} [[Кармине Еспозито|К. Еспозито]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Тарчизио Серена
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = [[Дерби д'Италија|14]]
|date       = 4 јануари 1998
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Inter}} 
|score      = 1–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Inter-Juventus/121 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Јури Џоркаеф|Џоркаеф]] {{goal|47}}
|goals2     =
|stadium    = [[Сан Сиро]]
|location   = [[Милано]]
|attendance =
|referee    = [[Стефано Браски]]
|result     = L
}}
{{football box collapsible
|round      = 15
|date       = 11 јануари 1998
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Vicenza/129 Извештај]
|team2      = {{Fb team Vicenza}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|27|пен.}}&lt;br&gt;[[Чиро Ферара|Ферара]] {{goal|76}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Даниеле Томболини
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 16
|date       = 18 јануари 1998
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Bologna}}
|score      = 1–3
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Bologna-Juventus/137 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Игор Коливанов|Коливанов]] {{goal|90+3}}
|goals2     = {{goal|10}}, {{goal|20}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] &lt;br&gt;{{goal|60}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] 
|stadium    = [[Стадион Ренато Дал'Ара|Ренато Дал'Ара]]
|location   = [[Болоња]]
|attendance =
|referee    = Ливио Бацоли
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 17
|date       = 25 јануари 1998
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 3–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Atalanta/147 Извештај]
|team2      = {{Fb team Atalanta}}
|goals1     = [[Антонио Конте|Конте]] {{goal|65}}&lt;br&gt;[[Зинедин Зидан|Зидан]] {{goal|72}}, {{goal|90+2}}
|goals2     = {{goal|71}} [[Никола Качија|Качија]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Козимо Болоњино]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 18
|date       = 1 февруари 1998
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Lecce}}
|score      = 0–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Lecce-Juventus/157 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     =
|goals2     = {{goal|45+2}} [[Марк Јулијано|Јулијано]]&lt;br&gt;{{goal|89}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] 
|stadium    = [[Стадион Виа дел Маре|Виа дел Маре]]
|location   = [[Лече]]
|attendance =
|referee    = [[Пјерлујџи Колина]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 19
|date       = 8 февруари 1998
|time       = 14:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 3–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Roma/166 Извештај]
|team2      = {{Fb team Roma}}
|goals1     = [[Зинедин Зидан|Зидан]] {{goal|45+2}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|49}}&lt;br&gt;[[Едгар Давидс|Давидс]] {{goal|65}}
|goals2     = {{goal|57}} [[Пауло Сержо]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Доменико Месина]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 20
|date       = 11 февруари 1998
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Brescia}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Brescia-Juventus/173 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Алберто Савино|Савино]] {{goal|73}}
|goals2     = {{goal|52}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] 
|stadium    = [[Стадион Марио Ригамонти|Марио Ригамонти]]
|location   = [[Бреша]]
|attendance =
|referee    = Роберто Бетин
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 21
|date       = 15 февруари 1998
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 3–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Sampdoria/184 Извештај]
|team2      = {{Fb team Sampdoria}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|{{0}}5}}&lt;br&gt;[[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|11}}&lt;br&gt;[[Даниел Фонсека|Фонсека]] {{goal|78}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Пасквале Родомонти
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 22
|date       = 22 февруари 1998
|time       = 15:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Fiorentina}}
|score      = 3–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Fiorentina-Juventus/192 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Алдо Фирикано|Фирикано]] {{goal|31}}&lt;br&gt;[[Луис Оливеира|Оливеира]] {{goal|34}}&lt;br&gt;[[Анселмо Робијати|Робијати]] {{goal|79}}
|goals2     =
|stadium    = [[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]]
|location   = [[Фиренца]]
|attendance =
|referee    = [[Грацијано Чезари]]
|result     = L
}}
{{football box collapsible
|round      = 23
|date       = 28 февруари 1998
|time       = 15:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 1–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Bari/203 Извештај]
|team2      = {{Fb team Bari}}
|goals1     = [[Рашид Некруз|Некруз]] {{goal|19|а.г.}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Масимо Де Сантис]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 24
|date       = 8 март 1998
|time       = 15:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Udinese}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Udinese-Juventus/214 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Џонатан Бакини|Бакини]] {{goal|76}}
|goals2     = {{goal|89}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] 
|stadium    = [[Стадион Фриули]]
|location   = [[Удине]]
|attendance =
|referee    = [[Пјеро Чекарини]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 25
|date       = 14 март 1998
|time       = 15:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Napoli/221 Извештај]
|team2      = {{Fb team Napoli}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|45+1}}&lt;br&gt;[[Марсело Залајета|Залајета]] {{goal|75}}
|goals2     = {{goal|69}} [[Франческо Турини|Турини]]&lt;br&gt;{{goal|90+2}} [[Игор Проти|Проти]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Салваторе Ракалбуто
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 26
|date       = 22 март 1998
|time       = 15:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Parma}}
|score      = 2–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Parma-Juventus/231 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Марио Станиќ|Станиќ]] {{goal|36}}&lt;br&gt;[[Масимо Крипа|Крипа]] {{goal|40}}
|goals2     = {{goal|55}} [[Алесио Такинарди|Такинарди]]&lt;br&gt;{{goal|60}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] 
|stadium    = [[Стадион Енио Тардини|Енио Тардини]]
|location   = [[Парма]]
|attendance =
|referee    = Роберт Антони Боџи
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 27
|date       = 28 март 1998
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 4–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Milan/238 Извештај]
|team2      = {{Fb team Milan}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|12|пен.}}, {{goal|39}}&lt;br&gt;[[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|60}}, {{goal|83}}
|goals2     = {{goal|33|пен.}} [[Звонимир Бобан|Бобан]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Стефано Браски]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 28
|date       = 5 април 1998
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Lazio}}
|score      = 0–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Lazio-Juventus/248 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     =
|goals2     = {{goal|60}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] 
|stadium    = [[Стадион Олимпико|Олимпико]]
|location   = [[Рим]]
|attendance =
|referee    = [[Пјерлујџи Колина]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 29
|date       = 11 април 1998
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Piacenza/255 Извештај]
|team2      = {{Fb team Piacenza}}
|goals1     = [[Зинедин Зидан|Зидан]] {{goal|53}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|81}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Џенаро Бориело
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 30
|date       = 19 април 1998
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Empoli}}
|score      = 0–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Empoli-Juventus/264 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     =
|goals2     = {{goal|70}} [[Фабио Пекија|Пекија]] 
|stadium    = [[Стадион Карло Кастелани|Карло Кастелани]]
|location   = [[Емполи]]
|attendance =
|referee    = Пасквале Родомонти
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 31
|date       = 26 април 1998
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 1–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Inter/273 Извештај]
|team2      = {{Fb team Inter}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|21}}
|goals2     =
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = [[Пјеро Чекарини]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 32
|date       = 3 мај 1998
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Vicenza}}
|score      = 0–0
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Vicenza-Juventus/288 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     =
|goals2     =
|stadium    = [[Стадион Ромео Менти|Ромео Менти]]
|location   = [[Виченца]]
|attendance =
|referee    = [[Грацијано Чезари]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = 33
|date       = 10 мај 1998
|time       = 16:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 3–2
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Juventus-Bologna/291 Извештај]
|team2      = {{Fb team Bologna}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|34}}, {{goal|50}}, {{goal|81}}
|goals2     = {{goal|11}} [[Игор Коливанов|Коливанов]]&lt;br&gt;{{goal|56}} [[Роберто Баџо|Р. Баџо]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance =
|referee    = Роберт Антони Боџи
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = 34
|date       = 15 мај 1998
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Atalanta}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Atalanta-Juventus/298 Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Никола Качија|Качија]] {{goal|45+3|пен.}}
|goals2     = {{goal|69}} [[Даниел Фонсека|Фонсека]] 
|stadium    = [[Стадион Атлети Аѕури д'Италија]]
|location   = [[Бергамо]]
|attendance =
|referee    = Ливио Бацоли
|result     = D
}}

===Куп на Италија===
{{Главна|Фудбалски куп на Италија 1997-1998}}
=====Второ коло=====
{{football box collapsible
|round      = Прв натпревар
|date       = 4 септември 1997
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Brescello}}
|score      = 1–1
|report     = 
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Арналдо Францини|Францини]] {{goal|42}}
|goals2     = {{goal|56}} [[Антонио Конте|Конте]]
|stadium    = [[Стадион Мапеи|Џиљо]]
|location   = [[Реџо Емилија]]
|attendance = 
|referee    = [[Роберто Бетин]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = Втор натпревар
|date       = 24 септември 1997
|time       = 17:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 4–0
|aggregatescore = 5–1
|report     = 
|team2      = {{Fb team Brescello}}
|goals1     = [[Алесио Делпјано|Делпјано]] {{goal|{{0}}6|а.г.}}&lt;br&gt;[[Никола Аморузо|Аморузо]] {{goal|47|пен.}}&lt;br&gt;[[Даниел Фонсека|Фонсека]] {{goal|68}}, {{goal|86}}
|goals2     = 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance = 
|referee    = [[Диего Прешерн]]
|result     = W
}}
=====Осминафинале=====
{{football box collapsible
|round      = Прв натпревар
|date       = 15 октомври 1997
|time       = 19:15 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 2–0
|report     = 
|team2      = {{Fb team Lecce}}
|goals1     = [[Никола Аморузо|Аморузо]] {{goal|32}}&lt;br&gt;[[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|54}}
|goals2     = 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance = 
|referee    = [[Козимо Болоњино]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = Втор натпревар
|date       = 19 ноември 1997
|time       = 20:30 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Lecce}}
|score      = 0–1
|aggregatescore = 0–3
|report     = 
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = 
|goals2     = {{goal|26}} [[Алесандро Бириндели|Бириндели]]
|stadium    = [[Стадион Виа дел Маре|Виа дел Маре]]
|location   = [[Лече]]
|attendance = 
|referee    = [[Тарчизио Серена]]
|result     = W
}}
=====Четвртфинале=====
{{football box collapsible
|round      = Прв натпревар
|date       = 7 јануари 1998
|time       = 18:00 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Fiorentina}}
|score      = 2–2
|report     = 
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Руи Кошта (фудбалер)|Руи Кошта]] {{goal|{{0}}5}}&lt;br&gt;[[Паоло Монтеро|Монтеро]] {{goal|43|авт.}}
|goals2     = {{goal|64}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]]&lt;br&gt;{{goal|73}} [[Зинедин Зидан|Зидан]] 
|stadium    = [[Стадион Артемио Франки|Артемио Франки]]
|location   = [[Фиренца]]
|attendance = 35.000
|referee    = [[Фјоренцо Треози]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = Втор натпревар
|date       = 21 јануари 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 0–0
|aggregatescore = 2–2[[Правило за гол во гости|гг]]
|report     = 
|team2      = {{Fb team Fiorentina}}
|goals1     = 
|goals2     = 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance = 7.866
|referee    = [[Пасквале Родомонти]]
|result     = D
}}
=====Полуфинале=====
{{football box collapsible
|round      = Втор натпревар
|date       = 19 февруари 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 0–1
|report     = 
|team2      = {{Fb team Lazio}}
|goals1     = 
|goals2     = {{goal|22}} [[Ален Бокшиќ]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]]
|attendance = 10.000
|referee    = [[Фјоренцо Треози]]
|result     = L
}}
{{football box collapsible
|round      = Втор натпревар
|date       = 11 март 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Lazio}}
|score      = 2–2
|aggregatescore = 3–2
|report     = 
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Павел Недвед|Недвед]] {{goal|62}}, {{goal|66}}
|goals2     = {{goal|35}} [[Даниел Фонсека|Фонсека]]&lt;br&gt;{{goal|90+3|авт.}} [[Џузепе Фавали|Фавали]] 
|stadium    = [[Стадион Олимпико|Олимпико]]
|location   = [[Рим]]
|attendance = 50.000
|referee    = [[Емилио Пелегрини]]
|result     = D
}}

===УЕФА Лига на шампиони===
{{Главна|УЕФА Лига на шампиони 1997/98}}
====Фаза по групи====
{{Главна|УЕФА Лига на шампиони 1997/98#Група Б}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|- 
! style=&quot;width:225px;&quot;|Табела
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| ОН | Одиграни натпревари}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| Поб. | Победа}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| Н| Нерешено}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| Пор. | Пораз}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| ДГ | Дадени голови}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| ПГ | Примени голови}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| ГР | Гол разлика}} 
!width=&quot;20&quot;|{{Tooltip| Бод. | Бодови}}
|-bgcolor=#ccffcc
|align=left| 1. {{flagsport|ENG}} '''{{Fb team Manchester United}}'''
|6||5||0||1||14||3||+11||15
|-bgcolor=#ccffcc
|align=left|2. {{flagsport|ITA}} '''{{Fb team Juventus}}'''
|6||4||0||2||12||8||+4||12
|-
|align=left|3. {{flagsport|NED}} {{Fb team Feyenoord}}
|6||3||0||3||8||10||-2||9
|-
|align=left|4. {{flagsport|SVK}} {{Fb team Kosice}}
|6||0||0||6||2||13||-11||0
|}

{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - фаза по групи#Јувентус - Валенсија|1]]
|date       = 17 септември 1997
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}} 
|score      = 5–1
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1141/match=54393/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Feyenoord}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|3|пен.}}, {{goal|11}}&lt;br&gt;[[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|34}}&lt;br&gt;[[Зинедин Зидан|Зидан]] {{goal|67}}&lt;br&gt;[[Алесандро Бириндели|Бириндели]] {{goal|81}}
|goals2     = {{goal|58|пен.}} [[Жан-Пол ван Гастел|Ван Гастел]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]], [[Италија]]
|attendance = 24,000
|referee    = {{flagsport|GER}} [[Бернд Хејнеман]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - фаза по групи#Манчестер Јунајтед - Јувентус|2]]
|date       = 1 октомври 1997
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Manchester United}}
|score      = 3–2
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1141/match=54405/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Теди Шерингам|Шерингам]] {{goal|37}}&lt;br&gt;[[Пол Сколс|Сколс]] {{goal|69}}&lt;br&gt;[[Рајан Гигс|Гигс]] {{goal|89}}
|goals2     = {{goal|{{0}}1}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]]&lt;br&gt;{{goal|90}} [[Зинедин Зидан|Зидан]] 
|stadium    = [[Олд Трафорд]]
|location   = [[Манчестер]], [[Англија]]
|attendance = 53,428
|referee    = {{flagsport|ESP}} [[Антонио Лопес Хесус Нието]]
|result     = L
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - фаза по групи#Кошице - Јувентус|3]]
|date       = 22 октомври 1997
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Kosice}}
|score      = 0–1
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1141/match=54429/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = 
|goals2     = {{goal|34}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]]
|stadium    = [[Вшешпортови ареал]]
|location   = [[Кошице]], [[Словачка]]
|attendance = 10,021
|referee    = {{flagsport|GER}} [[Едгар Штеинборн]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - фаза по групи#Јувентус - Кошице|4]]
|date       = 5 ноември 1997
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 3–2
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1141/match=54431/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Kosice}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|42}}&lt;br&gt;[[Никола Аморузо|Аморузо]] {{goal|59}}&lt;br&gt;[[Даниел Фонсека|Фонсека]] {{goal|60}}
|goals2     = {{goal|66}} [[Руслан Љубарски|Љубарски]]&lt;br&gt;{{goal|70|а.г.}} [[Чиро Ферара|Ферара]] 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]], [[Италија]]
|attendance = 3,500
|referee    = {{flagsport|ESP}} [[Хуан Ансуатеги Рока]] 
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - фаза по групи#Фејенорд - Јувентус|5]]
|date       = 26 ноември 1997
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Feyenoord}}
|score      = 2–0
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1141/match=54433/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Хулио Рикардо Крус|Крус]] {{goal|66}}, {{goal|87}}
|goals2     = 
|stadium    = [[Де Којп|Стадион Фејенорд]]
|location   = [[Ротердам]], [[Холандија]]
|attendance = 35,000
|referee    = {{flagsport|RUS}} [[Николај Левников]]
|result     = L
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - фаза по групи#Јувентус - Манчестер Јунајтед|6]]
|date       = 10 декември 1997
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 1–0
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1141/match=54435/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Manchester United}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|84}}
|goals2     = 
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]], [[Италија]]
|attendance = 47,786
|referee    = {{flagsport|FRA}} [[Жил Визир]]
|result     = W
}}

====Нокаут фаза====
=====Четвртфинале=====
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - нокаут фаза#Јувентус - Динамо Киев|Прв натпревар]]
|date       = 4 март 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 1–1
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1167/match=54564/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Dynamo Kyiv}}
|goals1     = [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]] {{goal|69}}
|goals2     = {{goal|56}} [[Андриј Гусин|Гусин]]
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]], [[Италија]]
|attendance = 40,723
|referee    = {{flagsport|ENG}} [[Пол Даркин]]
|result     = D
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - нокаут фаза#Динамо Киев - Јувентус|Втор натпревар]]
|date       = 18 март 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+01:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Dynamo Kyiv}}
|score      = 1–4
|aggregatescore = 2–5
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1167/match=54565/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Сергеј Ребров|Ребров]] {{goal|54}}
|goals2     = {{goal|29}}, {{goal|65}}, {{goal|73}} [[Филипо Инѕаги|Инѕаги]]&lt;br&gt;{{goal|88}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] 
|stadium    = [[Олимписки стадион (Киев)|Олимписки стадион]]
|location   = [[Киев]], [[Украина]]
|attendance = 120,000
|referee    = {{flagsport|FRA}} [[Марк Бата]]
|result     = W
}}

=====Полуфинале=====
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - нокаут фаза#Јувентус - Монако|Прв натпревар]]
|date       = 1 април 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 4–1
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1168/match=54817/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Monaco}}
|goals1     = [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]] {{goal|35}}, {{goal|45+3|пен.}}, {{goal|62|пен.}}&lt;br&gt;[[Зинедин Зидан|Зидан]] {{goal|87}}
|goals2     = {{goal|42}} [[Коштиња]]
|stadium    = [[Деле Алпи]]
|location   = [[Торино]], [[Италија]]
|attendance = 60,000
|referee    = {{flagsport|RUS}} [[Николај Левников]]
|result     = W
}}
{{football box collapsible
|round      = [[УЕФА Лига на шампиони 1997/98 - нокаут фаза#Динамо Киев - Јувентус|Втор натпревар]]
|date       = 15 април 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Monaco}}
|score      = 3–2
|aggregatescore = 4–6
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1168/match=54818/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Juventus}}
|goals1     = [[Филип Леонар|Леонар]] {{goal|38}}&lt;br&gt;[[Тјери Анри|Анри]] {{goal|50}}&lt;br&gt;[[Роберт Шпехар|Шпехар]] {{goal|83}}
|goals2     = {{goal|15}} [[Никола Аморузо|Аморузо]]&lt;br&gt;{{goal|74}} [[Алесандро Дел Пјеро|Дел Пјеро]]
|stadium    = [[Стадион Луј Втори|Луј Втори]]
|location   = [[Монако]]
|attendance = 15,000
|referee    = {{flagsport|SUI}} [[Урс Мејер]]
|result     = L
}}

=====Финале=====
{{Главна|Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година}}
{{football box collapsible
|round      = [[Финале на УЕФА Лигата на шампионите во 1998 година|Финале]]
|date       = 20 мај 1998
|time       = 20:45 [[Средноевропско време|СРЕ]] ([[UTC+02:00]])
|team1      = {{Fb-rt team Juventus}}
|score      = 0–1
|report     = [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1997/matches/round=1169/match=54859/index.html Извештај]
|team2      = {{Fb team Real Madrid}}
|goals1     = 
|goals2     = {{goal|66}} [[Предраг Мијатовиќ|Мијатовиќ]]
|stadium    = [[Амстердам арена]]
|location   = [[Амстердам]], [[Холандија]]
|attendance = 48,500
|referee    = {{flagsport|GER}} [[Халмут Круг]] 
|result     = L
}}

==Статистика==
===Настапи и голови===
{{Efs start|Серија А|Куп на Италија|Лига на шампиони|Суперкуп на Италија}}
|-
! colspan=14 style=background:#DCDCDC; text-align:center| Голмани
{{Efs player|no=1  |name=[[Анџело Перуци]]|pos=GK|nat=ITA                          |31   |-25 |1    |-1 |11   |-15 |1  |0 }}
{{Efs player|no=12 |name=[[Микеланџело Рампуља]]|pos=GK|nat=ITA                    |5    |-3  |7    |-5 |1    |0   |0  |0 }}
{{Efs player|no=17 |name=[[Морган Де Санктис]]|pos=GK|nat=ITA                      |0    |0   |0    |0  |0    |0   |0  |0 }}
{{Efs player|no=37 |name=[[Стефано Сорентино]]|pos=GK|nat=ITA                      |0    |0   |0    |0  |0    |0   |0  |0 }}
|-
! colspan=14 style=background:#DCDCDC; text-align:center| Одбрана 
{{Efs player|no=2 |name=[[Чиро Ферара]]|pos=DF|nat=ITA                             |17   |1   |2    |0  |5    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=3 |name=[[Морено Торичели]]|pos=DF|nat=ITA                         |20   |0   |6    |0  |7    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=4 |name=[[Паоло Монтеро]]|pos=DF|nat=URU                           |26   |0   |5    |0  |7    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=6 |name=[[Димаш Тешеира|Димаш]]|pos=DF|nat=POR                     |21   |0   |6    |0  |8    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=13 |name=[[Марк Јулијано]]|pos=DF|nat=ITA                          |25   |1   |7    |0  |10   |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=15 |name=[[Алесандро Бириндели]]|pos=DF|nat=ITA                    |29   |0   |7    |1  |10   |1   |1 |0 }}
{{Efs player|no=22 |name=[[Џанлука Песото]]|pos=DF|nat=POR                         |21   |0   |7    |0  |8    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=25 |name=[[Сесар Пелегрин]]|pos=DF|nat=URU                         |0    |0   |0    |0  |0    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=30 |name=[[Руди Николето]]|pos=DF|nat=ITA                          |0    |0   |0    |0  |0    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=31 |name=[[Салваторе Ароника]]|pos=DF|nat=ITA                      |1    |0   |0    |0  |0    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=33 |name=[[Масимилијано Ѕаѕета]]|pos=DF|nat=ITA                    |0    |0   |0    |0  |0    |0   |0 |0 }}
|-
! colspan=14 style=background:#DCDCDC; text-align:center| Среден ред
{{Efs player|no=5 |name=[[Фабио Пекија]]|pos=MF|nat=ITA                            |21   |1   |8    |0  |5    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=7 |name=[[Анџело Ди Ливио]]|pos=MF|nat=ITA                         |30   |0   |6    |0  |7    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=8 |name=[[Антонио Конте]]|pos=MF|nat=ITA                           |28   |4   |6    |1  |9    |0   |1 |1 }}
{{Efs player|no=14 |name=[[Дидје Дешан]]|pos=MF|nat=FRA                            |25   |0   |0    |0  |8    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=20 |name=[[Алесио Такинарди]]|pos=MF|nat=ITA                       |23   |1   |8    |0  |10   |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=21 |name=[[Зинедин Зидан]]|pos=MF|nat=FRA                          |32   |7   |4    |1  |11   |3   |1 |0 }}
{{Efs player|no=26 |name=[[Едгар Давидс]]|pos=MF|nat=NED                           |20   |1   |2    |0  |5    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=35 |name=[[Марко Ригони]]|pos=MF|nat=ITA                           |0    |0   |1    |0  |0    |0   |0 |0 }}
|-
! colspan=14 style=background:#DCDCDC; text-align:center| Напаѓачи
{{Efs player|no=9 |name=[[Филипо Инѕаги]]|pos=FW|nat=ITA                           |31   |18  |4    |1  |10   |6   |1 |2 }}
{{Efs player|no=10 |name=[[Алесандро Дел Пјеро]]|pos=FW|nat=ITA                    |32   |21  |4    |1  |10   |10  |1 |0 }}
{{Efs player|no=16 |name=[[Никола Аморузо]]|pos=FW|nat=ITA                         |10   |2   |4    |2  |4    |2   |0 |0 }}
{{Efs player|no=18 |name=[[Даниел Фонсека]]|pos=FW|nat=URU                         |15   |4   |8    |3  |6    |1   |0 |0 }}
{{Efs player|no=27 |name=[[Марсело Залајета]]|pos=FW|nat=URU                       |5    |1   |2    |0  |0    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=32 |name=[[Лујџи Џандоменико]]|pos=FW|nat=ITA                      |0    |0   |1    |0  |0    |0   |0 |0 }}
|-
! colspan=14 style=background:#DCDCDC; text-align:center| Играчи кој го напуштиле клубот во текот на сезоната
{{Efs player|no=11 |name=[[Микеле Падовано]]|pos=FW|nat=ITA                        |1    |0   |2    |0  |0    |0   |1 |0 }}
{{Efs player|no=23 |name=[[Марко Ѕамбони]]|pos=DF|nat=ITA                          |1    |0   |2    |0  |0    |0   |0 |0 }}
{{Efs player|no=24 |name=[[Рафаеле Аметрано]]|pos=MF|nat=ITA                       |0    |0   |1    |0  |0    |0   |0 |0 }}
{{Fb cs footer|u=8 јули 2020 |s=[[#Натпреварувања во сезоната|Натпреварувања]]|date=јуни 1998}}

===Список на стрелци===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!width=15|{{Tooltip|Ранг|Ранкинг}}
!width=15|{{Tooltip|Бр.|Број на дресот}}
!width=15|{{Tooltip|Поз.|Позиција}}
!width=15|{{Tooltip|Нац.|Националност}}
!width=165|Име
!width=80|[[Серија А 1997-1998|Серија А]]
!width=80|[[Суперкуп на Италија 1997|Суперкуп]]
!width=80|[[Фудбалски куп на Италија 1997–1998|Куп на Италија]]
!width=80|[[УЕФА Лига на шампиони 1997/98|УЕФА ЛШ]]
!width=80|Вкупно
|-
|'''1'''
|10
|[[Напад (фудбал)|НП]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Алесандро Дел Пјеро]]
|21
|0
|1
|10
|'''32'''
|-
|'''2'''
|9
|[[Напад (фудбал)|НП]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Филипо Инѕаги]]
|18
|2
|1
|6
|'''27'''
|-
|'''3'''
|21
|[[Среден ред (фудбал)|СР]]
|{{знамеикона|FRA}}
|align=left|[[Зинедин Зидан]]
|7
|0
|1
|3
|'''11'''
|-
|'''4'''
|18
|[[Напад (фудбал)|НП]]
|{{знамеикона|URU}}
|align=left|[[Даниел Фонсека]]
|4
|0
|3
|1
|'''8'''
|-
|rowspan=2|'''5'''
|8
|[[Среден ред (фудбал)|СР]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Антонио Конте]]
|4
|1
|1
|0
|'''6'''
|-
|16
|[[Напад (фудбал)|НП]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Никола Аморузо]]
|2
|0
|2
|2
|'''6'''
|-
|'''7'''
|15
|[[Одбрана (фудбал)|ОД]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Алесандро Бириндели]]
|0
|0
|1
|1
|'''2'''
|-
|rowspan=6|'''8'''
|2
|[[Одбрана (фудбал)|ОД]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Чиро Ферара]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|-
|5
|[[Среден ред (фудбал)|СР]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Фабио Пекија]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|-
|13
|[[Одбрана (фудбал)|ОД]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Марк Јулијано]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|-
|20
|[[Среден ред (фудбал)|СР]]
|{{знамеикона|ITA}}
|align=left|[[Алесио Такинарди]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|-
|26
|[[Среден ред (фудбал)|СР]]
|{{знамеикона|NED}}
|align=left|[[Едгар Давидс]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|-
|27
|[[Напад (фудбал)|НП]]
|{{знамеикона|URU}}
|align=left|[[Марсело Залајета]]
|1
|0
|0
|0
|'''1'''
|-
|colspan=5|'''Автогол'''
|5
|0
|2
|0
|'''7'''
|-
|colspan=5|'''Вкупно'''
|'''67'''
|'''3'''
|'''12'''
|'''23'''
|'''105'''
|}

&lt;small&gt;
Последно ажуририање: 8 јули 2020
&lt;/small&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.myjuve.it/stagione-1997-98-juventus/dettaglio-103.aspx Сезона 1997-1998] на myjuve.it

{{Сезони на ФК Јувентус}}
{{Шампионски тимови во Серија А}}

[[Категорија:Сезони на ФК Јувентус]]</text>
      <sha1>dcevuhujl9fr7xzb5wj825lxv6gqctu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јорупска митологија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1249365</id>
    <revision>
      <id>5569717</id>
      <parentid>5275087</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29280" sha1="g6muqds9e3160xt9ycqzhw40tcs0vcu" xml:space="preserve">[[Податотека:Nigeria Yoruba Area.png|мини|Подрачјето на етничката група Јоруба]]
'''Јорупска митологија''' — традиционалните религиозни и духовни концепти и практики на народот [[Јоруба]]. Нивната татковина е во денешна Југозападна [[Нигерија]] која ја сочинуваат Ојо, Огун, Осун, Ондо, Екити, како и државите Лагос и соседните делови на [[Бенин]] и [[Того]], попозната како Јорубаланд. Оваа религија дели некои паралели со [[вуду]]то кое го практикуваат соседните народи [[Фон (народ)|Фон]] и [[Еве (народ)|Еве]] на запад и со религијата на народот [[Едо (народ)|Едо]] на исток. Јорупската религијата е основа за многу религии во Новиот Свет, особено сантерија, убанда, тринидатската ориша, хаитското вуду и кандомбле.&lt;ref name=&quot;Culture&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Yoruba Culture: A Philosophical Account|last=Abimbola|first=Kola|publisher=Iroko Academics Publishers|year=2005|isbn=1-905388-00-4|edition=Paperback}}&lt;/ref&gt; Јорупските верски уверувања се комплекс на песни, приказни и други културни концепти како дел на општеството на Јоруба.&lt;ref name=&quot;YRM&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Yoruba Religion and Medicine in Ibadan|last=Ọlabimtan|first=Afọlabi|publisher=Ibadan University Press|others=Translated by George E. Simpson|year=1991|isbn=978-121-068-0|oclc=33249752}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Religion&quot;&gt;J. Olumide Lucas, ''The Religion of the Yorubas'', Athelia Henrietta PR, 1996. {{ISBN|0-9638787-8-6}}&lt;/ref&gt;

== Верувања ==
[[Податотека:Yemoja_Nigeria.jpg|мини|Приврзаничка од '''Јемоја''' во Нигерија]]
[[Јоруба]] развиле обемна космологија.&lt;ref name=&quot;Culture&quot;/&gt; Накратко, се тврди дека сите човечки суштества поседуваат „''ајанмо''“, односно, предодреденост или судбина.&lt;ref name=&quot;Fate&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Àyànmọ|last=Ọlabimtan|first=Afọlabi|publisher=Macmillan|year=1973|location=Lagos, Nigeria|oclc=33249752}}&lt;/ref&gt; На крајот секоја личност ќе се спои со духот на [[Олодумаре]] (познат и како Олорун, божествен творец и извор на целата енергија). Мислите и постапките на секоја личност во ''Аје'' (физичкиот домен) се поврзани со сите други живи суштества, вклучително и со самата Земја.&lt;ref name=&quot;YRM&quot;/&gt;

Секоја личност што живее на земјата се обидува да постигне совршенство и да ја пронајде својата судбина во духовната сфера. Нечие ''ори-ину'' (духовна свест во физичкиот домен) мора да расте со цел да постигне соединување со нечие „и''понри''“ (''Ори Орун'', духовното јас).&lt;ref name=&quot;Fate&quot;/&gt; Рамнотежа, медитативно рецитирање и искрено почитување се доволни за зајакнувањето на ''ори-ину'' кај личноста.&lt;ref name=&quot;YRM&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Fate&quot;/&gt;

Една од најважните човечки напори во книжевниот корпус на Јоруба е потрагата за подобрување на нечие „''ива''“ (карактер, однесување). На овој начин учењата ја надминуваат религиозната доктрина, советувајќи ја личноста да ги подобрува своите граѓански, социјални и интелектуални сфери на битието; секоја строфа на ''Оду Ифа''  (светата поезија ) има дел што ја покрива важноста на „''ива''“. Основата тука е правичноста, како поединечната така и колективната.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://ifaspeaks.blogspot.com/2011/02/odu-ifa-iwori-meji-ifa-speaks-on.html|title=Odù-Ifá Iwòrì Méjì; Ifá speaks on Righteousness|last=Ifaloju|date=February 2011|work=Ifa Speaks...|publisher=S.S. Popoola, Ifa Dida, Library, INC|accessdate=8 April 2012}}&lt;/ref&gt;

== Космологија ==
Јоруба боговите имаат човечки облик и доживуваат несовршени човечки емоции, како што се љубов и гнев.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://sites.google.com/a/asu.edu/mythology-of-africa/the-creation-of-the-universe-and-ife|title=The Creation of the Universe and Ife - Mythology of Africa|work=sites.google.com|accessdate=2020-08-21|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011153837/https://sites.google.com/a/asu.edu/mythology-of-africa/the-creation-of-the-universe-and-ife|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Врховни божества ===

* '''Олудумаре''' - Врховен творец; 
* '''Олорун''' - владетел на небесата; 
* '''Олофи''' - посредникот помеѓу Орн (Небото) и Аје (Земјата); 
* '''Нана Булуку''' - андрогинозен Врховен творец.

==== Олодумаре ====
'''Олодумаре''' е најбитната „состојба на постоење“.  Сметајќи дека е сеопфатно, не може да му се назначи пол. Оттука, вообичаено е да се слушнат наводи за „тоа“ или „тие“. Олодумаре му дал „''еми''“ (животен здив) на човештвото и се смета за врховен ентитет&lt;ref name=&quot;God&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Olódùmarè: God in Yoruba Belief|last=[[Bolaji Idowu]]|publisher=Longman|year=1982|isbn=0-582-60803-1|location=Ikeja, Nigeria}}&lt;/ref&gt; Олодумаре како врховен бог наречен се нарекува и Олорун.

=== Главни ликови меѓу боговите ===

* '''Олорун:''' Владетел на небото; творец на сонцето.
* '''Олокун:''' Владетел на морето.
* '''Обатала:''' Создател на луѓето и земјата на Земјата („омилениот“ на Олорун).
* '''Орунмила:''' Пророк Бога; најстариот син на Олорун.
* '''Ешу:''' Гласник и посредник меѓу луѓето и боговите.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Ориша ==
'''Ориша''' е ентитет кој поседува способност да рефлектира некои од манифестациите на Олодумаре и честопати се опишува како посредник помеѓу човечкото и натприродното. Терминот се преведува како „божество“.&lt;ref&gt;Cf.[http://organizations.uncfsu.edu/ncrsa/journal/v03/johnsonoyinade_yoruba.htm The Concept of God: The People of Yoruba] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200711141759/http://organizations.uncfsu.edu/ncrsa/journal/v03/johnsonoyinade_yoruba.htm |date=2020-07-11 }} for the acceptability of the translation&lt;/ref&gt; Секоја ориша во јорупската религија претставува посебни идеи, предмети или природни појави. Бројот на ориши според различни извори достигнува 40. Тука се претставени најпознатите седум&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legit.ng/1175618-yoruba-gods-goddesses.html|title=Top facts to know about Yoruba Gods and Goddesses|last=Konkwo|first=Rita|date=2018-06-18|work=Legit.ng - Nigeria news.|language=en|accessdate=2020-08-21}}&lt;/ref&gt;:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 12%;&quot; | Ориши
! Атрибути
|-
|'''Орумила'''
| Голем свештеник и извор на [[знаење]] за кој се верува дека го надгледува знаењето на човековата форма, чистота, лекувањето на заболувања и деформитетите. ''Бабалавос'' му се посветени на Орумила како свештеници и следбеници.
|-
|'''Ешу'''
| Често се смета за „ѓаволот“ или „злото суштество“. Ешу е „измамникот“, тој носи несреќа на оние што не нудат почит. Исто така, се смета за „божествен гласник“, главен преговарач помеѓу негативните и позитивните сили во телото и извршител на „законот на битието“. За него се вели дека помага во засилување на моќта добиена од лековити билки и други форми на езотерична технологија. Ешу е ''ориша'' на среќата, несреќата и непредвидливоста. Како гласник на Олорун и господар на јазиците, Ешу е одговорен за носење пораки и жртви од луѓето до небесниот Бог. Се вели дека Ешу демне по патиштата и на крстосницата, каде носи шанса и несреќа во животот на луѓето. Тој е познат по најразлични имиња, вклучително и ''Елегабара''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/talesofyorubagod00cour|title=Tales of Yoruba Gods and Heroes|last=Courlander|first=Harold|date=March 1973|publisher=Crown Pub|isbn=978-0517500637}}&lt;/ref&gt;
|-
|'''Огун'''
| Ориша на железото и [[металургија]]&lt;nowiki/&gt;[[металургија|та]], огнот и војната.
|-
|'''[[Јемаја]]'''
| Јемаја е ориша, односно божица на живиот Океан, што се смета за мајка на сите. Таа е извор на сите води, вклучително и на реките од западна Африка, особено на реката Огун. Нејзиното име е контракција на Јеј Омо Еја, што значи „Мајки чии деца се риби“. Како што се смета дека целиот живот започнал во морето, се смета дека целиот живот започнал со Јемаја. Таа е мајчинска и длабоко се грижи за сите нејзини деца, утешувајќи ги од тагата. За неа се вели дека може да излечи неплодност кај жените.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thaliatook.com/AMGG/yemaya.php|title=Yemaya, Mother Goddess of the Ocean|work=www.thaliatook.com|accessdate=2020-08-21}}&lt;/ref&gt; 
|-
|'''Ошун'''
| Јорупските свештеници ѝ припишуваат сензуалност, убавина и грациозност. Таа е поврзана со неколку моќи и претседава со љубовта, интимноста, убавината, богатството и дипломатијата.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|-
|'''Шанго'''
| Поврзан со машкоста, огнот, молњата, камења, воините и магнетизмот. За него се вели дека има способности да ги трансформира основните супстанции во оние кои се чисти и драгоцени.
|-
|'''Оја'''
| Ориша од реката Нигер; претставува ветер, молња, плодност, оган и магија.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
|}

=== Ирунмоле ===
'''Ирунмоле''' се субјекти испратени од Олорун да ги завршат зададените задачи, честопати дејствувајќи како врски помеѓу ''Орун'' (невидливиот свет) и ''Аје'' (физичкиот свет). 
== Митот за создавањето ==
Јоруба го сметаат [[Олодумаре]] за главен фактор во создавањето.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Opoku|first=Kofi Asare|title=African traditional religion: An enduring heritage|url=http://dx.doi.org/10.1515/9783110850079.67|journal=Religious Plurality in Africa|publisher=DE GRUYTER|isbn=978-3-11-085007-9|access-date=2020-05-24}}&lt;/ref&gt; Според едно предание за создавањето, во одредена фаза на процесот, „вистината“ била испратена за да потврди дали на планетите што биле новоформирани може да се живее. [[Земја (планета)|Земјата]], како една од овие, била посетена, но се сметала за премногу влажна за вообичаено живеење.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Halliday|first=William D.|date=2018-09-08|title=&quot;Half-Earth: Our Planet’s Fight for Life&quot; by Edward O. Wilson, 2017. [book review]|url=http://dx.doi.org/10.22621/cfn.v132i1.2129|journal=The Canadian Field-Naturalist|volume=132|issue=1|pages=78|doi=10.22621/cfn.v132i1.2129|issn=0008-3550|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; По некој временски период, голем број божества предводени од Обатала биле испратени да ја исполнат задачата да ѝ помогнат на земјата да ја развие својата кора и да стане погодна за живеење. Приказната е следна:&lt;blockquote&gt;[[Податотека:Aja yoruba.jpg|мини|Аја. Припаѓа на јоруба партенонот, како мала ориша]]На почетокот, имало само небо горе, а вода и мочуриште долу. Главниот бог Олорун управувал со небото, а божицата Олокун владеела со тоа што е долу. Обатала, еден друг бог, се осврнал на оваа состојба, а потоа отишол кај Олорун да му дозволи да создаде суво земјиште за сите видови на живи суштества што таму ќе ги насели. Му била дадена дозвола, па затоа побара совет од Орунмила, најстариот син на Олорун и бог на пророштвото. Му било кажано дека ќе му треба златен ланец доволно долг за да стигне долу, полжав полн со песок, бела кокошка, црна мачка и палмин орев, сето тоа требало да го носи во торба. Сите богови придонеле со златото што го имале, а Орунмила му ја наполнил торбата со потребните артикли. Кога сè било подготвено, Обатала го закачил ланецот на небото, ја ставил торбата на рамото и почнал да се симнува надолу. Кога стигнал до крајот на ланецот, видел дека сè уште е далеку. Слушнал како Орунмила од горе му вели да го истури песокот од полжавот, а потоа веднаш да ја ослободи белата кокошка. Тој сторил како што му кажале, при што кокошката што слетала на песокот почнала да ја гребе и да ја расфрла. Каде и да паднел песокот, се формирало суво земјиште, поголемите купови станувале ридови а помалите долини. Обатала скокнал на еден рид и местото го нарекол Ифе. Потоа ископал дупка, го засадил палминиот орев и пораснала палма. Зрелата палма фрлила повеќе палмини ореви на земјата, и пораснале повеќе палми. На Обатала друштво му правела мачката. Поминале многу месеци, а тој се досадувал. Решил да создаде суштества налик на себе за да има друштво.

Тој копал во песок и наскоро нашол глина со која обликувал фигури налик на себе но наскоро се уморил и реши да се одмори. Направил вино од палма и испил многу. Не сфаќајќи дека е пијан, Обатала се вратил на својата задача да ги обликува новите суштества но бидејќи бил пијан тој создал многу несовршени фигури. Несвесен за тоа, го повикал Олорун да го внесе животот во неговите суштества. Следниот ден сфатил што сторил, и се заколнал дека никогаш повеќе нема да се пие и ќе се грижи за оние што биле деформирани, со што станал заштитник на деформираните. Новите луѓе изградиле колиби а наскоро Ифе се развил и станал град. Сите богови биле среќни со она што го направил Обатала и честопати ја посетувале земјата, освен Олокун, владетелката на сите под небото. Таа му се налутила на Обатала дека узурпирал голем дел од нејзиното кралство.

Кога Обатала се вратил во својот дом на небото, Олокун ги повикала големите бранови на нејзините огромни океани и ги испратила да владеат низ целата земја. Земјата се поплавила и голем дел од луѓето се удавиле. Оние што избегале на највисоката земја го замолиле богот Ешу да се врати на небото и да извести што им се случува. Ешу побарал да се изврши жртва. Луѓето жртвувале кози, а Ешу се вратил на небото. Кога Орунмила ги слушнал вестите, по златниот ланец се спуштил на земјата и фрлил многу магии што предизвикале да се повлечат водите од поплавите и повторно да се појави сувата африканска земја. Така завршила големата поплава.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gateway-africa.com/stories/Yoruba_Creation_Myth.html|title=Yoruba Creation Myth {{!}} African Stories and Myths|work=www.gateway-africa.com|accessdate=2020-08-21}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

== Реинкарнација ==
Јоруба веруваат во ''Атунва'', [[реинкарнација]] во семејството. Имињата Бабантунде (таткото се враќа), Јетунде (мајката се враќа), Бабатунџи (таткото се буди уште еднаш) и Сотунде (мудриот човек се враќа) сите нудат живописни докази за ''ифа'' концептот за семејно или линеарно раѓање.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Omobola|first=Odejobi|date=|title=Influence of Yoruba Culture in Christian Religious Worship|url=|journal=International J. Soc. Sci. &amp; Education|volume=4|pages=586|via=}}&lt;/ref&gt;
== Влијание ==

=== Религии од африканската дијаспора ===
[[Податотека:The_Childrens_Museum_of_Indianapolis_-_Egungun_masquerade_dance_garment.jpg|десно|мини| Облека за танцување во постојаната колекција на Детскиот музеј на Индијанаполис]]
Според професорот С.А. Акинтој, Јоруба биле исклучителни државници кои се ширеле низ целиот свет на невиден начин.&lt;ref name=&quot;History&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A history of the Yoruba people|last=Akintoye|first=Prof S. A.|publisher=Amalion Publishing|year=2010|isbn=2-35926-005-7|id={{ASIN|2359260057|country=uk}}}}&lt;/ref&gt; досегот на нивната култура главно се должи на миграцијата - најновата миграција се случила со трговијата со робови во Атлантикот. Во овој период, многу Јоруба беа заробени и продадени како робови и биле однесени во [[Аргентина]], [[Бразил]], [[Куба]], [[Колумбија]], [[Доминиканска Република]], [[Порторико]], [[Тринидад и Тобаго]], [[Свети Винцент и Гренадини|Свети Винсент и Гренадини]], [[Уругвај]], [[Венецуела]] и други делови на Америка. Со нив, тие ги носеа своите верски убедувања.&lt;ref name=&quot;Santeria&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Santería Enthroned: Innovation in an Afro-Cuban Religion|last=Brown (Ph.D.)|first=David H.|publisher=University of Chicago Press|year=2003|isbn=0-226-07610-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://anthrocivitas.net/forum/showthread.php?t=9088|title=Anthropology: [Yoruba]|last=Oditous|year=2010|publisher=Anthrocivitas Online|accessdate=2011-03-27|archive-date=2012-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309020731/http://anthrocivitas.net/forum/showthread.php?t=9088|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Concept&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Handbook of Yoruba Religious Concepts|last=Karade|first=Baba Ifa|publisher=Weiser Books|year=1994|isbn=0-87728-789-9|location=York Beach, New York}}&lt;/ref&gt;

* Кандомбле ( [[Бразил]], [[Аргентина]], [[Уругвај]] )
* Сантерја ( [[Куба]], [[Порторико]], [[Доминиканска Република]] )
* Тринидатска Ориша ( [[Тринидад и Тобаго]] )
* Духовен Баптист ( [[Свети Винцент и Гренадини|Св. Винсент и Гренадини]] )
* Умбанда ( [[Бразил]], [[Аргентина]], [[Уругвај]] )

[[Вуду]]то кое потекнува од различна етничка група (народите што зборуваат во Гбе на денешните [[Бенин]], [[Того]] и [[Гана]] ), имало влијателни аспекти на африканската дијаспора во земји како [[Хаити]] и [[Куба]], како и во [[Њу Орлеанс]], [[Луизијана]] во [[Соединети Американски Држави|САД]] &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Fandrich|first=Ina J.|year=2007|title=Yorùbá Influences on Haitian Vodou and New Orleans Voodoo|journal=Journal of Black Studies|volume=37|issue=5 (May)|pages=775–791|doi=10.1177/0021934705280410|jstor=40034365}}&lt;/ref&gt;

Во [[Латинска Америка]], јорупската религија е во интензивен синкретизам со [[христијанство]]то, домородните религии и [[Спиритизам|спиритизмот]] уште од првото пристигнување на африканските имигранти.

== Наводи ==
{{Наводи|2}} '''Литература'''

* {{Наведена книга|title=Ricardo Alegría: Una Vida|last=Hernández|first=Carmen Dolores|date=2002|publisher=Centro de Estudios Avanzados del Caribe, Fundación Puertorriqueña de las Humanidades, Instituto de Cultura Puertorriqueña, Academia Puertorriqueña de Historia|isbn=1563282100|ref=harv}}

== Дополнителна литература ==

* Fayemi Fatunde Fakayode, &quot;Iwure, Efficacious Prayer to Olodumare, the Supreme Force&quot; {{ISBN|978-978-915-402-9}}
* Chief S. Solagbade Popoola &amp; Fakunle Oyesanya, [http://www.alawoye.com/Ifa_Orunmila_%3A_Alawoye/Book_News_%26_Reviews/Entries/2008/1/9_Ikunle_Abiyamo_-_It_is_on_Bent_Knees_that_I_Gave_Birth%2C_.html Ikunle Abiyamo: The ASE of Motherhood]{{Мртва врска|date=December 2017}} 2007. {{ISBN|978-0-9810013-0-2}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0-9810013-0-2|978-0-9810013-0-2]]
* Chief S. Solagbade Popoola Library, INC [https://archive.today/20080702201131/http://alawoye.com/Ifa_Orunmila_:_Alawoye/Ifa_Book_News_%26_Reviews/Entries/2008/6/1_Ifa_Didaa_-_Ifa_Consultation_for_the_Beginner_%26_Professional_.html Ifa Dida Volume One (EjiOgbe - Orangun Meji)] {{ISBN|978-0-9810013-1-9}}
* Chief S. Solagbade Popoola Library, INC [https://archive.today/20080702201131/http://alawoye.com/Ifa_Orunmila_:_Alawoye/Ifa_Book_News_%26_Reviews/Entries/2008/6/1_Ifa_Didaa_-_Ifa_Consultation_for_the_Beginner_%26_Professional_.html Ifa Dida Volume Three (OyekuOgbe - OyekuFun)] {{ISBN|978-1-926538-24-2}}
* [http://www.spiritualtools.org/The-Way-of-the-Orisa-p110.html The Way of the Orisha] by Philip John Neimark: Publisher HarperOne; 1st edition (May 28, 1993) {{ISBN|978-0-06-250557-6}}
* ''Olódùmarè : God in Yoruba Belief'' by Bolaji Idowu, Ikeja : Longman Nigeria (1982) {{ISBN|0-582-60803-1}}
* Dr.  Jonathan Olumide Lucas, &quot;The Religion of the Yorubas&quot;, Lagos 1948, C. M. S. Bookshop.
* {{Наведена книга|title=A Dictionary of Creation Myths|last=Leeming|first=David Adams|last2=Leeming|first2=Margaret Adams|publisher=Oxford University Press|year=2009|edition=Oxford Reference Online|ref=harv}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/latinbeatrhythms00mora_0|title=The Latin Beat|last=Morales, Ed|publisher=Da Capo Press|year=2003|isbn=0-306-81018-2}}, pg. 177
* Miguel A. De La Torre, ''Santería: The Beliefs and Rituals of a Growing Religion in America'', 2004, {{ISBN|0-8028-4973-3}}.
* Miguel R. Bances – Baba Eshu Onare, [http://www.tratadosifasanteria.com Tratado Enciclopedico de Ifa]. Los 16 Meyis y sus Omoluos u Odus o Signos de Ifa.
* {{Наведена книга|title=The cradle of Yoruba culture|last=Ológundúdú, Dayọ̀ ; foreword by Akinṣọla Akiwọwọ|publisher=Institute of Yoráubâa Culture ; Center for Spoken Words|year=2008|isbn=978-0-615-22063-5|edition=Rev.}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.photius.com/religion/yoruba.html Јорупска космологија и митологија] 
* [http://www.tratadosifasanteria.com Ifa Books / The 16 Mayis and Omoluos] 
* [http://www.gbawoniyi.com Западноафриканска Ориса традиција на Нигерија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20230226231127/https://gbawoniyi.com/ |date=2023-02-26 }}

[[Категорија:Религијата во Африка]]</text>
      <sha1>g6muqds9e3160xt9ycqzhw40tcs0vcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Традиционални африкански религии</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1249776</id>
    <revision>
      <id>5569721</id>
      <parentid>5300289</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36887" sha1="s3190tevdejfe2is9prmtsjifm0x95f" xml:space="preserve">{{Африкански религии|name=Африкански религии}}

'''Традиционалните африкански религии''' или традиционалните верувања и практики на африканскиот народ се збир на многу разновидни верувања што вклучуваат разни етнички религии.&lt;ref name=&quot;mol&quot;&gt;Encyclopedia of African Religion (Sage, 2009) [[Molefi Kete Asante]]&lt;/ref&gt; Општо, овие традиции не се пишувани туку се усно пренесувани од една генерација во друга преку народни приказни, песни и фестивали&lt;ref&gt;S. Mbiti, John (1991). Introduction to African religion. {{ISBN|0-435-94002-3}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Juergensmeyer, Mark (2006). ''The Oxford Handbook Of Global Religions''. {{ISBN|0-19-513798-1}}.&lt;/ref&gt; Тие вклучуваат верување во бројни повисоки и пониски богови, понекогаш вклучително и врховен творец, верување во духови, почит кон мртвите, примена на [[магија]] и на традиционалната африканска медицина. Повеќето религии можат да бидат опишани како [[Анимизам|анимистички]] со различни [[Многубоштво|политеистички]] и [[Пантеизам|пантеистички]] аспекти.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/index_section6.shtml An African Story] [[BBC]] [https://web.archive.org/web/20151102074637/http://www.bbc.co.uk/worldservice/africa/features/storyofafrica/index_section6.shtml Archived] November 2, 2015, at the [[Wayback Machine]].&lt;/ref&gt; Улогата на човештвото генерално се смета како една од хармонизациите на природата со натприродното.&lt;ref&gt;[https://hts.org.za/index.php/HTS/article/view/341/758#17 What is religion? An African understanding] [https://web.archive.org/web/20160521115514/http://www.hts.org.za/index.php/HTS/article/view/341/758#17 Archived] May 21, 2016, at the Wayback Machine.&lt;/ref&gt; Според авторот Лугира, „ова е единствената религија за која може да се тврди дека потекнува од Африка. Другите религии кои се наоѓаат во Африка имаат потекло од другите делови на светот.“&lt;ref name=&quot;Lugira&quot;&gt;Lugira, Aloysius M., ''African Traditional Religions'' (New York: Chealsea House, 2009), p. 36 [in] Varghese, Roy Abraham, ''Christ Connection: How the World Religions Prepared the Way for the Penomenon of Jesus'', Paraclete Press (2011), p. 1935, {{ISBN|9781557258397}} (Retrieved 24 March 2019)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sahistory.org.za/article/african-traditional-religion|title=African Traditional Religion {{!}} South African History Online|work=www.sahistory.org.za|accessdate=2019-10-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;news.harvard.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2015/10/the-spirituality-of-africa/|title=The spirituality of Africa|date=2015-10-06|work=Harvard Gazette|language=en-US|accessdate=2019-10-31}}&lt;/ref&gt;

== Ширење ==
Приврзаниците на традиционалните религии во [[Потсахарска Африка]] се наоѓаат во 43 земји и се проценува дека нивниот број е над 100 милиони.

Иако мнозинството Африканци денес се приврзаници на [[христијанство]]то или [[ислам]]от, Африканците честопати ја комбинираат практиката на своето традиционално верување со практиката на аврамските религии.&lt;ref name=&quot;googlemix&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4wL0y9fUEB8C&amp;pg=PA15#v=snippet&amp;q=%22often%20mix%22&amp;f=false|title=Introduction to African religion|last=Mbiti|first=John S|year=1992|isbn=9780435940027}}When Africans are converted to other religions, they often mix their traditional religion with the one to which they are converted. In this way they are not losing something valuable, but are gaining something from both religious customs&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=uTMOAQAAMAAJ&amp;dq=worldmark+encyclopedia+religions&amp;q=%22many+African+Christians%22#search_anchor|title=Worldmark Encyclopedia of Religious Practices: Religions and denominations|last=Riggs|first=Thomas|year=2006|isbn=9780787666125|page=1}}Although a large proportion of Africans have converted to Islam an Christianity, these two world religions have been assimilated into African culture, and many African Christians and Muslims maintain traditional spiritual beliefs&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=_LldeLvqQNsC&amp;pg=PA266#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=The Oxford handbook of religion and ecology|last=Gottlieb|first=Roger S|date=2006-11-09|isbn=9780195178722}}Even in the adopted religions of Islam and Christianity, which on the surface appear to have converted millions of Africans from their traditional religions, many aspect of traditional religions are still manifest&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hpKESvthJtQeyjk57vyzOnY5l9cg|title=US study sheds light on Africa's unique religious mix|publisher=AFP|accessdate=2020-08-29|archive-date=2010-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20100425190919/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hpKESvthJtQeyjk57vyzOnY5l9cg|url-status=dead}}t doesn't seem to be an either-or for many people. They can describe themselves primarily as Muslim or Christian and continue to practice many of the traditions that are characteristic of African traditional religion,&quot; Luis Lugo, executive director of the Pew Forum, told AFP.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-IDfqT6589kC&amp;pg=PA40#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=In Transitions and consolidation of democracy in Africa|last=Quainoo|first=Samuel Ebow|date=2000-01-01|isbn=9781586840402}}Even though the two religions are monotheistic, most African Christians and Muslims convert to them and still retain some aspects of their traditional religions&lt;/ref&gt;  Двете аврамски религии се широко распространети низ Африка, иако претежно се концентрирани во различни области. Тие ги замениле домородните африкански религии, но честопати се прилагодени на африканските културни контексти и системи на верувања.

Следбениците на традиционалните африкански религии се наоѓаат и ширум светот. Во последно време, традиционалните религии, како што е религијата [[јорупска митологија|јорупската]], се во пораст. Религијата на Јоруба наоѓа свои корени во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] меѓу [[Афроамериканци]]те и некои други.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.npr.org/2013/08/25/215298340/ancient-african-religion-finds-roots-in-america|title=Ancient African Religion Finds Roots In America|work=NPR.org|language=en|accessdate=2019-11-02}}&lt;/ref&gt;

== Основи ==
[[Податотека:Niger-Congo map with delimitation.png|мини|262x262пкс|Мапа на Африка со приказ на нигер-конгоанските култури и јазици]]
[[Анимизам|Анимизмот]] го гради основниот концепт на традиционалните африкански религии, ова вклучува обожавање на подучувачки божества, поклонување на природата, обожување предци и верба во [[Задгробен живот|задгробниот живот]]. Додека некои религии усвоиле [[Пантеизам|пантеистички]] светоглед, повеќето следат [[Многубоштво|политеистички]] систем со разни богови, духови и други натприродни суштества. Традиционалните африкански религии исто така имаат елементи на [[фетишизам]], [[шаманизам]] и почитување на моштите.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ajol.info/index.php/afrrev/article/download/91437/80924|title=The Need to Re-Conceptualize African Traditional Religion|last=Asukwo|date=2013|work=|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

Традиционалните африкански религии можат да се разделат во јазични културни групи, со вообичаени теми. Кај говорителите на [[Нигер-конгоански јазици|нигер-конгоанските јазици]] вербата во еден творец или повисоко божество некои ја сметаат за распространета и стара одлика на нигер-конгоанските култури,&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;''[https://books.google.com/books?id=0K0p8wCNKTQC&amp;dq=Christopher+Ehret+Niger+Congo+religion&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwix5JL8scvlAhWCTN8KHdYUB_8Q6AEwAHoECAAQAg The Civilizations of Africa: A History to 1800]'', by Christopher Ehret, James Currey, 2002&lt;/ref&gt;. Освен врховниот творец има и други поспецијализирани божества, духови предци, територијални духови, зло предизвикано од човечка лоша волја и запоставување на духовите на предците, и свештеници на територијалните духови.&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/?id=GtCL2OYsH6wC&amp;pg=RA1-PA185&amp;lpg=RA1-PA185&amp;dq=traditional+african+religions+polytheism#v=onepage&amp;q=traditional%20african%20religions%20polytheism&amp;f=false|title=Cultural Sociology of the Middle East, Asia, and Africa: An Encyclopedia|last=Stanton|first=Andrea L.|date=2012|publisher=SAGE|isbn=9781412981767|language=en}}&lt;/ref&gt; Новите религии во светот како што се [[сантерија]], [[Вуду|водун]] и [[кандомбле]], веројатно се изведени од овој свет.   
[[Податотека:Religion distribution Africa crop.png|мини|260x260пкс|Карта на Африка на која се прикажани поголемите религии дистрибуирани денес.]]
Меѓу говорниците на [[Нилосахарски јазици|нилосахарските јазици]] има верба во Божество; злото е предизвикано од божјиот суд и одмаздата; постојат пророци како посредници меѓу бог и човекот.

Кај [[Афроазиски јазици|афроазиските јазици]] има [[хенотеизам]], верба во сопствените богови, но прифаќање на постоење на други богови; злото тука е предизвикано од злонамерни духови.

Семитската [[Аврамски религии|аврамска религија]] на [[Јудаизам|јудаизмот]] е споредлива со подоцнежниот поглед на светот.&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Baldick, Julian (1997). [https://books.google.com/books?id=JBzGsr1bw6cC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=christianity+judaism+islam+afroasiatics&amp;source=bl&amp;ots=w_AOA-fbkt&amp;sig=Vee5ya1z2umJZ1iEi7TaqTDF1_E&amp;hl=en&amp;ei=-TzWS-3eCpKesgOG-fWlAg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CBkQ6AEwBA#v=onepage&amp;q&amp;f=false Black God: the Afroasiatic roots of the Jewish, Christian, and Muslim religions]. Syracuse University Press:{{ISBN|0-8156-0522-6}}&lt;/ref&gt; [[Сан религија]]та е нетеистичка, но вербата во Дух или моќ на егзистенција која може да се најде во танц на транс-исцелители.

Некои истражувачи, вклучително и историскиот етнолингвист [[Кристофер Ехрет]], сугерираат дека монотеистичките концепти, вклучително и верувањето во бог како творец или сила (заедно со  многу помали божества и духови) се стари и домородни верувања помеѓу народите на [[Нигер-конгоански јазици|етнолингвистичкото нигер-конгоанско семејство]] (голем дел од Западна Африка и Централна Африка) и датираат од почетокот на нивната историја, во форма значително различна од монотеизмот што се наоѓа во [[Аврамски религии|аврамските религии]]. Традиционалната религија во Нигер-Конго исто така вклучувала и [[Многубоштво|политеистички]] и анимистички елементи.&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;  [[Податотека:Igbo_medicine_man.jpg|десно|мини| Игбо исцелител во раните 20 век во [[Нигерија]], Западна Африка |254x254пкс]]Традиционалната африканска медицина е исто така директно е поврзана со традиционалните африкански религии. Според Клемонт Е. Вонстрес, различните религиозни традиции на Африка се обединети со основен [[анимизам]]. Според него, вербата во духови и во предци е најважниот елемент на африканските религии. Боговите биле или самосоздадени или еволуирале од духови или предци кои се поклонувале од народот. Тој исто така забележува дека повеќето современи африкански народни религии биле под силно влијание од неафриканските религии, претежно [[христијанство]]то и исламот и затоа можат да се разликуваат од старите форми.

== Церемонии ==
[[Податотека:Okuyi 3.jpg|мини|254x254пкс|Окуји]]
Религиозните практики на Западна и Централна Африка генерално се манифестираат во комунални церемонии или дивинаторски обреди во кои членовите на заедницата (со помош на ''сила'' или ''аш'', ''нијама'', итн.) до тој степен се возбудени што паѓаат во медитативен транс како одговор на ритам или чукање тапани или пеење. Една верска церемонија што се практикува во [[Габон]] и [[Камерун]] е О''куји'', што ја практикуваат неколку етнички групи [[Банту-народи|Банту]]. Во оваа состојба, во зависност од регионот, тапани или инструментален ритам се свири од почитувани музичари (секој од нив е единствен за дадено божество или предок) а учесниците отелотворуваат божество или предок, енергија или состојба на умот со изведување на посебни ритуални движења или танци кои дополнително ја зголемуваат нивната повисока свест.&lt;ref name=&quot;Karade, B. pages 39-46&quot;&gt;Karade, B. ''The Handbook of Yoruba Religious Concepts'', pages&amp;nbsp;39–46. Samuel Weiser Inc, 1994&lt;/ref&gt;

Вакви религиозни церемонии се применуваат за разни поводи, за раѓање, за погреби, за иницијации и други пригоди и ја олеснуваат подобрата контрола и трансформацијата на енергии во позитивно, културно соодветно однесување, мисла и говор. Исто така, овие практики може да обезбедат увид во соодветните насоки што заедницата (или поединецот) може да ги преземе за остварување на својата цел.&lt;ref&gt;Annemarie De Waal Malefijt (1968) ''Religion and Culture: an Introduction to Anthropology of Religion'', p.&amp;nbsp;220–249, Macmillan&lt;/ref&gt;

== Практики и обреди ==
[[Податотека:Masques_BaKongo.JPG|мини| Баконго маски од [[Централно Конго]] |254x254пкс]]
Постојат повеќе сличности отколку разлики во сите традиционални африкански религии.&lt;ref&gt;John S. Mbiti (1990) ''African Religions &amp; Philosophy'' 2nd Ed., p&amp;nbsp;100–101, Heinemann, {{ISBN|0-435-89591-5}}&lt;/ref&gt; Божествата и духовите се почестени преку ослободување или жртвување (на животни, зеленчук, зготвена храна, цвеќиња, полускапоцени камења и скапоцени метали). Волјата на боговите или духовите верникот ја бара и преку консултација со божества или [[Претскажување|дивинација]].&lt;ref&gt;John S. Mbiti (1992) ''Introduction to African Religion'' 2nd Ed., p. 68, Published by East African Publishers {{ISBN|9966-46-928-1}}&lt;/ref&gt; Традиционалните африкански религии ги прифаќаат природните појави - плима и осека, висока и ниска месечина, дожд и суша - и ритмичката шема на земјоделството. Според Готлиб и Мбати: &lt;blockquote&gt; Животната средина и природата се внесени во секој аспект на традиционалните африкански религии и култура. Ова е главно затоа што космологијата и верувањето се комплетно испреплетени со природните појави и околината. Сите аспекти на времето, грмотевици, гром, дожд, ден, месечина, сонце, ѕвезди и така натаму може да станат подложни за контрола преку космологијата на африканскиот народ. Природните појави се одговорни за обезбедување на луѓето со нивните дневни потреби.&lt;ref&gt;Roger S. Gottlieb (2006) ''The Oxford Handbook of Religion and Ecology'', p. 261, Oxford Handbooks Online {{ISBN|0-19-517872-6}}&lt;/ref&gt;  &lt;/blockquote&gt; На пример, во [[Серер религија]]та, една од најсветите ѕвезди во космосот се нарекува Јунир (ѕвездата [[Сириус]] ).&lt;ref&gt;Henry Gravrand (1990) ''La Civilisation Sereer Pangool'', PP 21, 152, Published by Les Nouvelles Editions Africaines du Sénégal, {{ISBN|2-7236-1055-1}}&lt;/ref&gt;  Со долга земјоделска традиција, серер високи свештеници и свештенички доставуваат годишни проповеди на церемонија (Xooy - дивинациска церемонија) во [[Фатих]] пред фазата Јунир, со цел да се предвидат зимските месеци и да им овозможат на земјоделците да почнат да садат.&lt;ref&gt;Simone Kalis (1997) ''Médecine Traditionnelle, Religion et Divination Chez les Seereer Siin du Sénégal: La Coonaissance de la Nuit'', L'Harmattan, {{ISBN|2-7384-5196-9}}&lt;/ref&gt;

== Духови ==
Следбениците на традиционалните африкански религии се молат на разни духови, како и на нивните предци.&lt;ref name=&quot;news.harvard.edu&quot;/&gt; Тука спаѓаат и природата, основните и животинските духови. Разликата помеѓу моќните духови и богови честопати е минимална. Повеќето африкански општества веруваат во неколку „високи богови“ и голем број на пониски богови и духови. Исто така, постојат религии со едно Врховно битие (Чукву, Њаме, Олодумаре, Нгаи, Роуг, итн.) )&lt;ref&gt;Willie F. Page (2001) ''Encyclopedia of African History and Culture'', Volume 1, p. 55. Published by Facts on File, {{ISBN|0-8160-4472-4}}&lt;/ref&gt; Некои препознаваат двоен бог и божица како што е Маву-Лиза.&lt;ref&gt;Peter C. Rogers (2009) ''Ultimate Truth'', Book 1, p100. Published by AuthorHouse, {{ISBN|1-4389-7968-1}}&lt;/ref&gt;

Традиционалните африкански религии генерално веруваат во [[Задгробен живот|задгробниот живот]], во еден или повеќе духовни светови, а славењето на предците е важен основен концепт во претежно сите африкански религии. Некои африкански религии усвоиле различни погледи преку влијанието на исламот па дури и [[Хиндуизам|хиндуизмот]]. [[Податотека:Sangoma_reading_the_Bones.jpg|мини|Традиционален исцелител од Јужна Африка врши дивинација читајќи ги коските |алт=]]
=== Дивинација ===
Бидејќи Африка е голем континент со многу етнички групи и култури, не постои само една техника на дивинација. Практиката може да се направи со мали предмети, како што се коски, лушпи, камења, ленти од кожа или рамни парчиња дрво. Во традиционалните африкански општества, нема забрани против практиката на дивинација.  
== Доблест и порок ==
Доблеста во традиционалната африканска религија честопати е поврзана со извршување на обврските од аспект на животот. Примерите вклучуваат социјално однесување, како што се почитта кон родителите и старешините, соодветно одгледување на децата, обезбедување гостопримство и да се биде искрен, доверлив и храбар. Во некои традиционални африкански религии, моралот е поврзан со послушност или непослушност кон Бог во однос на начинот на кој живее една личност или заедница. За [[Кикују]], според нивниот основен врховен творец, Нгаи, дејствувајќи преку помалите богови, се верува дека зборува и е способен да ја води доблесната личност како нечија совест. Во многу случаи, Африканците кои се преобратиле во други религии сè уште ги продолжиле своите традиционални обичаи, комбинирајќи ги на синкретичен начин.&lt;ref&gt;''Resolving the Prevailing Conflicts Between Christianity and African (Igbo) Traditional Religion Through Inculturation'', by Edwin Anaegboka Udoye&lt;/ref&gt;  
== Свети места ==
Некои свети локации за традиционалните религии меѓу другите ги вклучуваат и Сангомар, Јабојабо, Фатих, Ифе, Ојо, Дахомеј, Бенин Сити, Игбо-Укву и Тилвап Кипсигис и други.

== Традиции по регион ==
Овој список е ограничен на неколку добро познати традиции.

=== Централна Африка ===

* [[Банту митологија|Митологија на Банту]] (Централна, Југоисточна, Јужна Африка) 
**[[Бушонго митологија|Митологија на Бушонго]] (Конго)
** Религија во Конго (Конго)
**[[Лугбарска митологија|Митологија Лугбарска]] (Конго)
** Митологија на Балуба (Конго)
**[[Мбутска митологија]] (Конго)
* Религија [[Динка митологија|Динка]] (Јужен Судан)
* Хауса анимизам ( [[Чад]], [[Габон]] ) 
* Митологија на [[Лотуко митологија|Лотуко]] (Јужен Судан)

=== Источна Африка ===

* Митологија на Банту (Централна, Југоисточна, Јужна Африка) 
** [[Кикују|Гикују луѓе # Култура и верувања]] (Кенија) 
** [[Акамба|Митологија Акамба]] (Кенија) 
* Масаи митологија (Кенија, Танзанија)
* Митологија на Каленџин (Кенија, Уганда, Танзанија) 
* Дини Ја Мсамба ( Бунгома, Транс Нцоја, Кенија)

=== Рогот на Африка ===

* Вакфеана (Етиопија) 
* Вакизам (етиопско-сомалиски регион) 
* [[Арапска митологија|Арапски политеизам]] (Етиопија, Еритреја)

=== Јужна Африка ===

* [[Банту митологија|Митологија на Банту]] (Централна, Југоисточна, [[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]]) 
** Митологија на Лози (Замбија)
**[[Тумбука митологија|Митологија на Тумбука]] (Малави)
** Митологија на Оsaоса ([[Јужна Африка (регион)|Јужна Африка]])
**[[Зулу митологија|Митологија на Зулу]] (Јужна Африка)
* Сан религија (Јужна Африка) 
* Традиционални исцелители на Јужна Африка 
* Манџонјо исцелители на Читунгива од Зимбабве

=== Западна Африка ===

* [[Акан митологија|Аканска религија]] (Гана, Брегот на Слоновата Коска) 
* [[Дахомеј митологија|Дахомејска религија]] (Бенин, Того)
* [[Ефик митологија|Митологија Ефик]] (Нигерија, Камерун) 
* Едо религија (Бенинско кралство, Нигерија) 
* Хауса анимизам (Бенин, Буркина Фасо, Камерун, Брегот на Слоновата Коска, Гана, Нигер, Нигерија, Того) 
* [[Одинани]] (Игбо луѓе, [[Нигерија]] )
* Северна религија (Сенегал, Гамбија, Мавританија)
* [[Јорупска религија]] (Нигерија, Бенин, Того)
* [[Вуду|Западна Африка Водун]] (Гана, Бенин, Того, Нигерија) 
* Религија Дого (Мали)

=== Северна Африка ===

* [[Староегипетска митологија|Староегипетска религија]] (Египет, Судан) 
** Кеметизам
* Пунска религија (Тунис, Алжир, Либија) 
* Традиционална берберска религија (Мароко (вклучувајќи Западна Сахара), Алжир, Тунис, Либија, Египет, Мавританија, Мали, Нигер, Чад, Буркина Фасо) 
* Хауса анимизам ([[Судан]] )

=== Африканска дијаспора ===

* Религии на африканската дијаспора

== Наводи ==
{{Наводи|2}}

== Белешки ==

* Information presented here was gleaned from ''World Eras Encyclopaedia'', Volume 10, edited by Pierre-Damien Mvuyekure (New York: Thomson-Gale, 2003), in particular pp.&amp;nbsp;275–314.
* Baldick, J (1997) ''Black God: The Afroasiatic Roots of the Jewish, Christian, and Muslim Religions''. New York: Syracuse University Press.
* Doumbia, A. &amp; Doumbia, N (2004) ''The Way of the Elders: West African Spirituality &amp; Tradition''. Saint Paul, MN: Llewellyn Publications.
* Ehret, Christopher, (2002)  [https://books.google.com/books?id=ga7QqZw6VPYC&amp;dq=The+Civilizations+of+Africa:+a+History+to+1800&amp;printsec=frontcover&amp;source=bn&amp;hl=en&amp;ei=RUEUS9qJLYy7lAfB3ZyrAw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CBwQ6AEwBA#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ''The Civilizations of Africa: a History to 1800'']. Charlottesville: University Press of Virginia.
* Ehret, Christopher, ''An African Classical Age: Eastern and Southern Africa in World History, 1000 B.C. to A.D. 400'', page 159, University of Virginia Press, {{ISBN|0-8139-2057-4}}
* Karade, B (1994) ''The Handbook of Yoruba Religious Concepts''. York Beach, MA: Samuel Weiser Inc.
* P'Bitek, Okot. ''African Religions and Western Scholarship''. Kampala: East African Literature Bureau, 1970.
* [https://web.archive.org/web/20091007211758/http://www.princetonol.com/GROUPS/IAD/LESSONS/middle/history1.htm Princeton Online, ''History of Africa'']
* [https://web.archive.org/web/20000831203513/http://web.africa.ufl.edu/asq/v1/4/3.htm Wiredu, Kwasi ''Toward Decolonizing African Philosophy And Religion'' in ''African Studies Quarterly, The Online Journal for African Studies'', Volume 1, Issue 4, 1998]

== Литература ==

* Encyclopedia of African Religion, - Molefi Asante, Sage Publications, 2009 {{ISBN|1412936365}}
* Abimbola, Wade (ed. and trans., 1977). ''Ifa Divination Poetry'' NOK, New York).
* Baldick, Julian (1997). [https://books.google.com/books?id=JBzGsr1bw6cC ''Black God: the Afroasiatic roots of the Jewish, Christian, and Muslim religions'']. Syracuse University Press:{{ISBN|0-8156-0522-6}}
* Barnes, Sandra. ''Africa's Ogun: Old World and New'' (Bloomington: Indiana University Press, 1989).
* Beier, Ulli, ed. ''The Origins of Life and Death: African Creation Myths'' (London: Heinemann, 1966).
* Bowen, P.G. (1970). ''[https://books.google.com/books/about/The_sayings_of_the_ancient_one.html?id=HEgkAQAAIAAJ Sayings of the Ancient One - Wisdom from Ancient Africa].'' Theosophical Publishing House, U.S.
* Chidester, David. &quot;Religions of South Africa&quot; pp.&amp;nbsp;17–19
* Cole, Herbert Mbari. ''Art and Life among the Owerri Igbo'' (Bloomington: Indiana University press, 1982).
* Danquah, J. B., ''The Akan Doctrine of God: A Fragment of Gold Coast Ethics and Religion'', second edition (London: Cass, 1968).
* Gbadagesin, Segun. ''African Philosophy: Traditional Yoruba Philosophy and Contemporary African Realities'' (New York: Peter Lang, 1999).
* Gleason, Judith. ''Oya, in Praise of an African Goddess'' (Harper Collins, 1992).
* Griaule, Marcel; Dietterlen, Germaine. ''Le Mythe Cosmogonique'' (Paris: Institut d'Ethnologie, 1965).
* Idowu, Bolaji, ''God in Yoruba Belief'' (Plainview: Original Publications, rev. and enlarged ed., 1995)
* {{Наведена книга|url=http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/42448/rec/1|title=Art and oracle: African art and rituals of divination|last=LaGamma, Alisa|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=2000|isbn=978-0-87099-933-8|location=New York|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510100200/http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/42448/rec/1|archive-date=2013-05-10}}
* Lugira, Aloysius Muzzanganda. ''African traditional religion''. Infobase Publishing, 2009.
* Mbiti, John  ''African Religions and Philosophy'' (1969) African Writers Series, Heinemann {{ISBN|0-435-89591-5}}
* Opoku, Kofi Asare (1978). [https://www.amazon.com/dp/B0000EE0IT West African Traditional Religion] Kofi Asare Opoku | Publisher: FEP International Private Limited. ASIN: B0000EE0IT
* Parrinder, Geoffrey. ''African Traditional Religion'', Third ed. (London: Sheldon Press, 1974). {{ISBN|0-85969-014-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-85969-014-8|0-85969-014-8]] pbk.
* Parrinder, Geoffrey. &quot;Traditional Religion&quot;, in his ''Africa's Three Religions'', Second ed. (London: Sheldon Press, 1976, {{ISBN|0-85969-096-2}}), p. [15-96].
* Peavy, D., (2009).&quot;Kings, Magic &amp; Medicine&quot;. Raleigh, NC: SI.
* Peavy, D., (2016). The Benin Monarchy, Olokun &amp; Iha Ominigbon. Umewaen: Journal of Benin &amp; Edoid Studies: Osweego, NY.
* Popoola, S. Solagbade. ''Ikunle Abiyamo: It is on Bent Knees that I gave Birth'' (2007 Asefin Media Publication)
* Soyinka, Wole, ''Myth, Literature and the African World'' (Cambridge University Press, 1976).
* Alice Werner, ''Myths and Legends of the Bantu'' (1933). Available online at [http://www.sacred-texts.com/afr/mlb/index.htm sacred-texts.com]
* Umeasigbu, Rems Nna. ''The Way We Lived: Ibo Customs and Stories'' (London: Heinemann, 1969).

== Надворешни врски ==

*[http://www.africanbelief.com Африканско компаративно верување] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190601074021/http://www.africanbelief.com/ |date=2019-06-01 }}
* [http://www.afrikaworld.net/afrel/ Afrika world.net] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190601074020/http://www.afrikaworld.net/afrel/ |date=2019-06-01 }} Мрежно место со врски и информации за традиционалните африкански религии   
* [https://culture-exchange.blog/animism-modern-africa култура-exchange.blog/animism-modern-africa] Напис што ги објаснува паралелите меѓу традиционалните и модерните верски практики во Африка

[[Категорија:Религијата во Африка]]
[[Категорија:Потсахарска Африка]]</text>
      <sha1>s3190tevdejfe2is9prmtsjifm0x95f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Банту митологија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1249780</id>
    <revision>
      <id>5569714</id>
      <parentid>4440723</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13405" sha1="pyd2zb6cbnz3hqpnqw44yfc69e30tro" xml:space="preserve">[[Податотека:Bantu area.png|мини|Подрачјето на Банту]]
[[Податотека:Bantu women.jpg|мини|Банту жени]]
'''Верувањата кај Банту''' се [[Традиционални африкански религии|систем на]] верувања и [[Легенда|легенди]] на народите [[Банту-народи|Банту]] во [[Африка]]. Иако Банту народите имаат неколку стотици различни [[Етничка група|етнички групи]], постои голем степен на хомогеност во Банту културите и [[Царина|обичаите]], исто како и во [[Банту-јазици|банту јазиците]].&lt;ref&gt;See Wernehellooooor, chapt. 1&lt;/ref&gt; Фразата „митологија на Банту“ обично се однесува на вообичаените, повторливи теми што се наоѓаат во сите или во повеќето Банту култури.&lt;ref&gt;See Lynch, p. xi&lt;/ref&gt;

== Бог ==
Сите Банту традиционално веруваат во врховен [[Бог]]. Природата на Бог честопати е нејасно дефинирана, иако тој може да биде поврзан со [[Сонце]]то, или со најстариот од сите предци, или да има други спецификации. Според многу Банту традиции, Бог треба да живее на небото. Постојат и традиции кои го лоцираат Бог на некоја висока планина, на пример планината Кирињага - [[Кенија (планина)|планината Кенија]], за припадниците на народот [[Кикују]].

Постојат неколку митови на Банту кои имаат за цел да го објаснат растојанието помеѓу Бог и луѓето, т.е. небото и земјата. Во многу Банту митови за создавањето небото и земјата порано биле поблиску едни до други и биле разделени од Бог заради некои вознемирувања предизвикани од луѓето. На пример, постои еден мит дека Бог бил  вознемирен од [[Аван и толчник|аванот и толчникот]] на жените, и друг каде Бог е навреден од чадот на човечките пожари. Исто така, постојат митови за мажите што се обидуваат да се искачат на божјото место (на пр., на многу високо дрво или нагоре по некакво јаже).

Во традиционалните Банту религии, Бог е високо над земјата. Сите верски обичаи имаат за цел да му служат на Бог. Овој традиционален став на системите на верување Банту е изменет, на различни степени и на различни начини, со доаѓањето на [[христијанство]]то (или [[ислам]]от), бидејќи Богот на христијаните и муслиманите е изедначен со врховниот Бог на Банту. ''Така, Мунгу'' станал Бог што се грижи за човештвото и имало смисла да му се поклонуваат и да му се молат.&lt;ref&gt;''Mungu'' is in fact the standard translation of &quot;God&quot; used in [[Swahili language|Swahili]]; for example, in Swahili [[Bible]]. The [[anthem]] of [[Tanzania]] is ''[[Mungu ibariki Afrika]]'', &quot;God bless Africa&quot;.&lt;/ref&gt;

== Создавање ==
Во многу Банту митови, првиот човек е роден од [[Растенија|растение]] : на пример, тој потекнува од [[бамбус]] (трска) кај народите Зулу, или од дрво &quot;Омумборомбонга&quot; во Хереро митологија. Во други традиции пак првите луѓе излегуваат од [[пештера]] или од дупка во земјата. Луѓето кои главно живеат од одгледување на [[Домашно говедо|добиток]] обично веруваат дека луѓето и добитокот се појавиле на земјата заедно.

== Смрт ==
[[Податотека:Madagascar-Chameleon.jpg|десно|мини| Камелеонот е [[Хералд|предвесник]] на [[Бесмртност|вечниот живот]] во многу митологии на Банту ]]
Повеќето култури на Банту споделуваат еден заеднички мит за потеклото на [[смрт]]та, вклучувајќи [[камелеон]]. Според овој мит, Бог го испратил камелеонот да им објави на луѓето дека никогаш нема да умрат. Камелеонот отишол на својата мисија, но тој одел полека и застанал на патот за да јаде. Некое време откако ќе замине камелеон, [[Гуштери|гуштер]] отишол да им соопшти на луѓето дека ''ќе'' умрат. Бидејќи е многу побрз од камелеонот, гуштерот пристигнал прв, со што се утврдила смртната природа на човекот. Како последица на овој мит, и камелеоните и гуштерите честопати се сметаат за лоши предзнаци во културите Банту.

Во зависност од локалните традиции, постојат различни објаснувања за „двојната порака“ на камелеонот и гуштерот. Во некои случаи, Бог ги испраќа и камелеонот и гуштерот, со нивните околности. Во некои други случаи, гуштерот ги прислушува наредбите што Бог му ги дава на камелеонот и од завист одбира да ја донесе спротивната порака. Во други култури пак, откако го испратил камелеонот, Бог се предомислил како последица на лошото однесување на човештвото. Мисионерите честопати го прилагодувале митот за камелеонот за евангелизација на Банту Африканците; камелеонот, кој му носи добра вест за [[Бесмртност|вечен живот]] на човештвото, така се изедначува со [[Исус Христос]] .

== Духови ==
Во повеќето африкански култури, вклучително и култури Банту, почитувањето на мртвите игра значајна улога. Духовите на мртвите се верува дека се приближуваат и влијаат врз светот на живите. Ова духовно постоење обично не се смета за вечно; духовите на мртвите живеат сè додека има некој што ги памети. Како последица на тоа, кралевите и хероите, кои се слават со усна традиција, живеат со векови, додека духот на обичните луѓе може да исчезне за време од неколку генерации.

Мртвите комуницираат со живите на различни начини; на пример, тие разговараат со нив во [[сон]]ишта или можат да се обратат преку специјално надарени [[Претскажување|претскажувачи]]. Ако имаат видлива форма, тоа е често на некое животно (најверојатно [[змија]], [[Птици|птица]] или [[Богомолки|богомолка]]).

Живите, преку службеници и гатачи, може да им се обратат на мртвите за да добијат совет или да побараат услуги. Ако духот се навредил од нешто направено од живо лице, тој може да предизвика [[болест]] или несреќа кај тоа лице; во тој случај, службеникот може да му помогне на тоа лице да ја измени својата грешка и да го смири лутиот мртов. Катастрофи, како глад или [[војна]], може да бидат последица на лошото однесување на целата заедница.

Како што е случај со другите митологии, културите на Банту често го лоцираат светот на мртвите под земја. Многу култури Банту имаат митови и легенди за живи луѓе кои некако успеваат да влезат во светот на мртвите (''кузиму'' на [[Свахилски јазик|свахили]] ). Некои легенди се за херои кои спремно влегуваат во подземниот свет во некаква потрага ; примери се Мпобе (во митологијата на Баганда ) и Ункама ( Зулу митологија).

== Чудовишта ==
Митологиите на Банту често вклучуваат [[Чудовиште|чудовишта]]. Во [[Англиски јазик|англиските]] преводи на легендите на Банту, овие зборови честопати се преведуваат како „[[огар]]“, бидејќи една од најкарактеристичните црти на таквите чудовишта е дека јадат луѓе. Тие понекогаш можат да земат изглед на луѓе или животни (на пример, Чагата што живеат на [[Килиманџаро]] имаат приказни за чудовиште со изглед на [[Африкански леопард|леопард]]), а понекогаш може да фрли магии на луѓето и да ги претвори во животни. Специфичен вид чудовишта е оној на осакатени мртвовци (кои наликуваат на [[зомби]]те познати во западната култура), како што се ''умкову'' на зулу традицијата и ''ндондоча'' на народот Јао.

== Басни ==
Традиционалната култура на повеќето народи Банту вклучува неколку [[Басна|басни]] за персонифицирани, животни што зборуваат.

Најистакнатиот лик на басните Банту е зајакот, симбол на вештина и лукавство. Негов главен [[антагонист]] е [[хиена]]та. [[Лав]]от и [[Африкански слон|слонот]] обично претставуваат брутална сила. Уште поумна од зајакот е [[Желки|желката]], која ги победува своите непријатели со својата трпеливост и силна волја. Оваа симбологија е, секако, предмет на локални варијации. Во области каде што зајакот е непознат (на пример, по должината на [[Конго (река)|реката Конго]] ), неговата улога често ја презема антилопата.

== Поврзано ==

* Маасаи митологија 
* [[Зулу митологија]]

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

== Литература ==

* Patricia Ann Lynch, ''African Mythology A to Z'', Infobase Publishing.
* Alice Werner, ''Myths and Legends of the Bantu'' (1933). Available online here [http://www.sacred-texts.com/afr/mlb/index.htm].

[[Категорија:Религијата во Африка]]
[[Категорија:Африканска култура]]
[[Категорија:Африканска митологија]]</text>
      <sha1>pyd2zb6cbnz3hqpnqw44yfc69e30tro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Њаме</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1249810</id>
    <revision>
      <id>5569720</id>
      <parentid>5205643</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10957" sha1="9ldsj3t97ggewyietbjuhx5ppbcqz09" xml:space="preserve">{{Инфокутија Божество|image=Gye Nyame (Adinkra Symbol).svg|other_names=Њанкопон, Њаме, Брекирихунуанде, Одоманкома, Ананси Кокуроку|god_of=Бог творец на сите нешта|cult_center=|consort=Асасе Ја|children=Биа, Тано
понекогаш, Ананси|region=Гана, особено во регионот Ашанти|ethnic_group=Акан}}

'''Њаме''' (или '''Њанкопон)'''&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=1997-01-01|title=A Dictionary of World Mythology|url=http://dx.doi.org/10.1093/acref/9780192177476.001.0001|doi=10.1093/acref/9780192177476.001.0001}}&lt;/ref&gt; е врховен бог во [[Акан митологија|традиционална религија]] на народот Акан од [[Гана]] {{Sfn|Sykes|Kendall|2001}}. Тој е творец, сезнаен и семоќен бог.{{Sfn|Scheub|2000}}

Њаме, врховното битие, е вечен, бесконечен и творец на универзумот. Тој е оддалечен од луѓето и не го интересира нивниот секојдневен живот. Тој е еден од изворите на плодност и татко на помалите духови, или Абосом. Животна искра влегува во крвотокот на секој поединец од Њаме и така го оживува.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803100242714|title=Nyame and the Message of Death|work=Oxford Reference|language=en|doi=10.1093/oi/authority.20110803100242714|accessdate=2020-08-30}}&lt;/ref&gt; Човекот е потомството на Њаме, првиот член на тројното божество - Њаме, Одоманкома и Нијанкопон. Нијанкопон се смета за голем предок, извор на сета мудрост, давајќи му на секој човек своите уникатни таленти. Одоманкома е крајниот предок. Њаме е образец и парадигма, медијатор и примерок, на врховниот идеал. Човечкиот живот е еден континуиран поток што тече низ сите луѓе. Човекот мора да умре за да ја открие својата комплетност во безбожниот бог.

=== Митот за смртта ===
&lt;blockquote&gt;Во старо време, луѓето биле уморни од умирање и затоа решиле да испратат гласник до Њаме за да се пожалат. Тие избрале овца за да ја земе пораката. За да се уверат дека гласникот ја сфатил пораката правилно, тие испратиле второ животно; за таа цел, избрале куче. Кучето, знаејќи дека е многу побрз од овците, не заминало заедно со овците, ама задоцнил за некое време. Додека овците оделе по патот кон Њаме градот, тоа стигнало до живеалипштето на една стара жена. Таа открила дека дел од залихата со сол е оштетена од вода и не е можно да се исуши. Затоа ја фрлила солта во грмушките надвор од селото. Додека овците се движеле заедно, кучето ја јадело тревата каде што била фрлена солта, и тука останало долго време. Во меѓувреме, кучето дошло по истиот пат, но не ги видело овците. Тој побрзал и прв стигнал до селото Њаме. Тој му кажал на Њаме дека тој и овците биле испратени од луѓето за да му дадат порака. Кога Њаме прашал што е пораката, кучето му рекло дека луѓето рекле дека сакаат да останат мртви кога ќе умрат и да не се враќаат овде. Нијам рекол дека ќе биде како што бараат, а кучето се вратило. На патот, и сретнал овците и им кажал што сторил. Овците објасниле дека е направена грешка и двајцата се вратиле кај Њаме. Но, Њаме одбил да ја измени својата првична одлука, поради што луѓето умираат и не се враќаат повторно.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;/blockquote&gt;

== Функции ==
Њаме е сезнаен и семоќен бог на Акан {{Sfn|Scheub|2000}} . Тој е прикажан како добронамерен иако далечен бог, слично на другите фигури на „богот-творец“. Во [[Традиционални африкански религии|традиционалните африкански религии]], сличен на Њамбе е божеството на народот Баса од Камерун, Ама, кај боговите на народот Догон, Маву кај народот Еве, Олорун кај [[Јорупска митологија|Јоруба]] и Мулунгу, од [[Големи езера на Африка|регионот на Големите езера]] {{Sfn|Piault}} . . .

Првично, Њаме е &quot;змија предок&quot; од машки пол, придружен со женската &quot;змија предок“, ''Нгаме''. Под влијание на [[Ислам|исламот,]] а потоа и на [[христијанство]]то, Њаме постепено се прикажува налик на монотеистичкиот бог на муслиманите и христијаните. Првично, Њаме и Нгаме имале еднаква важност, но постепено за време на колонијалното време „машкото божество добило тенденција да преовладува над женското [[Асасе Ја|божество]], кое станало [[Асасе Ја]] {{Sfn|Muller|2013}}. Затоа таа понекогаш се опишува како сопруга на Њаме {{Sfn|Coulter|Turner|2013}} .

== Њаме и Ананси ==
[[Ананси]] пајакот, полубог, получовек е друга фигура поврзана со Њаме {{Sfn|Muller|2013}} ; тој е главниот јунак на западноафриканските приказни {{Sfn|Haase|2008}} .

Се вели дека Њаме е одговорен за поразот на питонот Онини, потоа Осебо, леопардот и, конечно, Мборо, стршленот, кој ги мачел луѓето Акан {{Sfn|Speaks|2017}}. Затоа е посредник помеѓу Бог и луѓето {{Sfn|Haase|2008}} и морална фигура {{Sfn|Britannica}} .

== Наводи ==

=== Наводи ===
{{Наводи}}

=== Библиографија ===

* {{Наведена мрежна страница|url=https://www.nofi.media/2017/01/anansi-araignee/33737|title=Anansi, la facétieuse araignée du folklore ouest-africain et caribéen|last=Makandal Speaks|date=5 janvier 2017|language=fr}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.fr/books?id=sEIngqiKOugC&amp;pg=PA354|title=Encyclopedia of Ancient Deities|last=Coulter|first=Charles Russell|last2=Turner|first2=Patricia|publisher=Routledge|year=2013|language=en}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.fr/books?id=T890Drkv9AoC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Religion+and+Chieftaincy+in+Ghana:+An+Explanation+of+the+Persistence+of+a+Traditional+Political+Institution+in+West+Africa&amp;hl=fr&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwjLw8-4n9riAhWC1eAKHRzfD1YQ6AEIKjAA#v=onepage&amp;q=Nyame&amp;f=false|title=Religion and Chieftaincy in Ghana: An Explanation of the Persistence of a Traditional Political Institution in West Africa|last=Louise Muller|publisher=LIT Verlag|year=2013|language=en}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.fr/books?id=Jdx2fhPM1XIC&amp;pg=PA31|title=The Greenwood Encyclopedia of Folktales and Fairy Tales|last=Donald Haase|publisher=Greenwood Publishing Group|year=2008|volume=1|language=en}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=xlRaVT1DOW8C&amp;pg=PA144|title=Who's who in non-classical mythology|last=Sykes|first=Egerton|last2=Kendall|first2=Alan|publisher=[[Routledge]]|year=2001|isbn=9780415260404|language=en}}
* {{Наведена книга|title=A Dictionary of African Mythology: The Mythmaker as Storyteller|last=Scheub|first=Harold|publisher=Oxford University Press|year=2000|language=en}}
* (en) Arthur Cotterell, « Nyame », dans A Dictionary of World Mythology, Oxford University Press, 1997
* {{Наведена книга|title=Dahomean Narrative: A Cross-Cultural Analysis|last=Herskovits|first=Melville J.|last2=Frances|first2=S.|publisher=Northwestern University Press|year=1958|language=en}}
* {{Наведена книга|url=https://content.taylorfrancis.com/books/download?dac=C2004-0-02065-X&amp;isbn=9781136971624&amp;format=googlePreviewPdf|title=The Akan doctrine of God: A fragment of Gold Coast ethics and religion|last=J. B. Danquah|publisher=Routledge|language=en|orig-year=1944}}{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* (en) Molefi Kete Asante, « Ananse », dans Encyclopædia Britannica, sans date (lire en ligne)
* {{Наведена мрежна страница|url=https://www.universalis.fr/encyclopedie/afrique-noire-culture-et-societe-religions/2-des-dieux-et-divinites-et-des-ancetres/|title=Afrique noire (Culture et société). Religions. Des dieux et divinités et des ancêtres|last=Marc Piault|year=sans date|publisher=Encyclopædia Universalis|language=fr|id=Piault}}

== Поврзано ==
* [[Акан митологија|Аканска религија]] 
* [[Асасе Ја]] 
* [[Ананси]]

== Надворешни врски ==

* [https://www.youtube.com/watch?v=JSivL9jpwSc Митот за богот на Ашанти - Њаме]

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Ниаме}}
[[Категорија:Религијата во Африка]]
[[Категорија:Африканска митологија]]</text>
      <sha1>9ldsj3t97ggewyietbjuhx5ppbcqz09</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Старогрчки јунаци</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1267405</id>
    <revision>
      <id>5569831</id>
      <parentid>5482031</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="251" sha1="n62ykxc488fvdplrv1lmtiw5ze61xeo" xml:space="preserve">{{рв|Greek mythological heroes}}

[[Категорија:Старогрчка религија|Јунаци]]
[[Категорија:Ликови од старогрчката митологија|Јунаци]]
[[Категорија:Јунаци]]</text>
      <sha1>n62ykxc488fvdplrv1lmtiw5ze61xeo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во ЈАР</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1269505</id>
    <redirect title="Религијата во Јужноафриканската Република" />
    <revision>
      <id>5570036</id>
      <parentid>4543333</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Јужноафриканската Република]]</comment>
      <origin>5570036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="ed46g0r5aigvtm01lrtsci3u89uof9h" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Јужноафриканската Република]]</text>
      <sha1>ed46g0r5aigvtm01lrtsci3u89uof9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Атина</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1270567</id>
    <revision>
      <id>5569762</id>
      <parentid>4549757</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Атина]] → [[Категорија:Религијата во Атина]]</comment>
      <origin>5569762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="jm2ruippu9z83l0lgz04xv3n82svgat" xml:space="preserve">{{Commons category|Religious buildings in Athens}}

[[Категорија:Верски објекти по град|Атина]]
[[Категорија:Верски објекти во Грција| Атина]]
[[Категорија:Згради и градби во Атина]]
[[Категорија:Религијата во Атина]]</text>
      <sha1>jm2ruippu9z83l0lgz04xv3n82svgat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Атина</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1270568</id>
    <revision>
      <id>5569761</id>
      <parentid>4549758</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Атина]] на [[Категорија:Религијата во Атина]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4549758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="hj6vxrejyi69h10rzmy2zyp5e4y1k59" xml:space="preserve">[[Категорија:Атина]]
[[Категорија:Религија во Грција по град|Атина]]</text>
      <sha1>hj6vxrejyi69h10rzmy2zyp5e4y1k59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569848</id>
      <parentid>5569761</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Грција по град]] → [[Категорија:Религијата во Грција по град]]</comment>
      <origin>5569848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124" sha1="89tybn8k069rc5lugluac8ltaw7nidf" xml:space="preserve">[[Категорија:Атина]]
[[Категорија:Религијата во Грција по град|Атина]]</text>
      <sha1>89tybn8k069rc5lugluac8ltaw7nidf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Цркви во Грција по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1270569</id>
    <revision>
      <id>5569847</id>
      <parentid>4549759</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:28:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Грција по град]] → [[Категорија:Религијата во Грција по град]]</comment>
      <origin>5569847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="301" sha1="bzw30hzfz9tvs5p9o9im7bupjyegh0z" xml:space="preserve">{{Commons category|Churches in Greece by city}}
[[Категорија:Цркви во Грција| град]]
[[Категорија:Згради и градби во Грција по град| Цркви ]]
[[Категорија:Религијата во Грција по град| Цркви ]]</text>
      <sha1>bzw30hzfz9tvs5p9o9im7bupjyegh0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Атина</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1270570</id>
    <revision>
      <id>5569764</id>
      <parentid>4738673</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Атина]] → [[Категорија:Религијата во Атина]]</comment>
      <origin>5569764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="224" sha1="qtb8ltknpptgsdu4e45e8q3tjtuxegs" xml:space="preserve">[[Категорија:Христијанството во Грција|+Атина]]
[[Категорија:Религијата во Атина]]
[[Категорија:Христијанство по град|Атина]]</text>
      <sha1>qtb8ltknpptgsdu4e45e8q3tjtuxegs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Верски објекти во Солун</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1270571</id>
    <revision>
      <id>5569767</id>
      <parentid>4549763</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Солун]] → [[Категорија:Религијата во Солун]]</comment>
      <origin>5569767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="58db4s9hgjawb5krczt2tceij5lp62v" xml:space="preserve">[[Категорија:Верски објекти по град|Солун]]
[[Категорија:Верски објекти во Грција| Солун]]
[[Категорија:Згради и градби во Солун]]
[[Категорија:Религијата во Солун]]</text>
      <sha1>58db4s9hgjawb5krczt2tceij5lp62v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Аргентина</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1271888</id>
    <revision>
      <id>5569747</id>
      <parentid>5569222</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Јужна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Јужна Америка]]</comment>
      <origin>5569747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="288" sha1="2p7ofcyio22u34a3ecolrkbr82142sc" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Religion in Argentina}}

[[Категорија:Религијата по земја|Аргентина]]
[[Категорија:Аргентинска култура]]
[[Категорија:Религијата во Јужна Америка|Аргентина]]</text>
      <sha1>2p7ofcyio22u34a3ecolrkbr82142sc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Јужна Америка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1271889</id>
    <revision>
      <id>5569746</id>
      <parentid>4564566</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Јужна Америка]] на [[Категорија:Религијата во Јужна Америка]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>4564566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="p8u7s7a0uwk0rpo0rck5q0f5kaipcar" xml:space="preserve">{{рв|Religion in South America}}

[[Категорија:Религија по континент|Јужна Америка]]
[[Категорија:Јужноамериканска култура]]</text>
      <sha1>p8u7s7a0uwk0rpo0rck5q0f5kaipcar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Едгар Дега</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1272104</id>
    <revision>
      <id>5570375</id>
      <parentid>4618732</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <origin>5570375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3122" sha1="5mxbm8ki0pmqrjzi6sdie0bumqbs9lm" xml:space="preserve">{{Navbox
|bodyclass=vcard
|name  = Едгар Дега
|title = [[Едгар Дега]]
|image = [[Податотека:Edgar Degas (1834-1917).jpg|80px]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|titleclass=fn
|group1 = Слики
|list1 =
* ''[[Автопортрет (Дега, Париз)|Автопортрет (Париз)]]'' (1855)
* ''[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)|Автопортрет (Лос Анџелес)]]'' (1858)
* ''[[Семејството Белели]]'' (1858–1867)
* ''[[Млади Спартанци]]'' (1860)
* ''[[Колекционер на графики (Едгар Дега)|Колекционер на графики]]'' (1866)
* ''[[Ентериер (Едгар Дега)|Ентериер]]'' (1868–69)
* ''[[Час по танц]]'' (1870)
* ''[[Грофот Лепик и неговите ќерки]]'' (1871)
* ''[[Биро за памук во Њу Орлеанс]]'' (1873)
* ''[[Час по танц (Дега, Метрополитен) |Час по танц]]'' (1874)
* ''[[Час по танц (Дега, Музеј Орсе)|Час по танц]]'' (1874)
* ''[[Плоштадот Конкорд (Едгар Дега)|Плоштадот Конкорд]]'' (1876)
* ''[[Апсинт (Едгар Дега)|Апсинт]]'' (1876)
* ''[[Час по танц (галерија Вашингтон)|Час по танц]]'' (1879)
* ''[[Госпоѓицата Ла Ла во циркусот Фернандо]]'' (1879)
* ''[[Портрети на берзата]]'' (1879)
* ''[[Продавница за шапки]]'' (1879–1886)
* ''[[Пред трка]]'' (1882–1884)
* ''[[Танчарки на сцена]]'' (1889)

|group2 = Пастели
|list2  =
* ''[[Кафе-концерт кај Амбасадорите]]'' (1877)
* ''[[Хористи]]'' (1877)
* ''[[Пејачка со ракавица]]'' (1878)
* ''[[Чекање (Едгар Дега)|Чекање]]'' (1880–1882)
* ''[[Млада жена во сино]]'' (1884)
* ''[[Корито (Едгар Дега)|Корито]]'' (1886)
* ''[[Жена во корито (Едгар Дега)|Жена во корито]]'' (1886)
* ''[[По капење, жена се брише]]'' (1890–1895)
* ''[[Сини танчарки]]'' (1897)

|group3 = Скулптури
|list3  =
* ''[[Малечката 14-годишна танчарка]]'' (1881)

|group4 = Модели
|list4 =
* [[Мари ван Гетам]]

|group5 = Дега како тема
|list5 =
* ''[[Импресионистите (ТВ-серија)|Импресионистите]]'' (серија од 2006 година)
* [[Линија (драма)|''Линија'' (драма од 2009)]]
* ''[[Малечката танчарка (мјузикл)|Малечката танчарка]]'' (мјузикл од 2014 година)

}}&lt;noinclude&gt;
{{расклоп}}
{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дега, Едгар}}
[[Категорија:Предлошки за сликари]]
[[Категорија:Предлошки за француски уметници]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5mxbm8ki0pmqrjzi6sdie0bumqbs9lm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Биргита Алквист</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1281687</id>
    <revision>
      <id>5570126</id>
      <parentid>4926768</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T23:01:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ollin Masa</username>
        <id>133247</id>
      </contributor>
      <comment>File</comment>
      <origin>5570126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="759" sha1="d8ryuqacjk4ggnrcyxtyaolzi79r8zr" xml:space="preserve">[[File:Birgitta Ahlqvist MEP 1994 (03).jpg|thumb|Birgitta Ahlqvist (1994)]]

'''Биргита Ахлквист''', родена 1948 година, е [[шведска]] социјалдемократска политичарка, таа била членка на Риксдагот од 1994 до 1995 година, а потоа повторно од 1998 до 2006 година.

== Надворешни врски ==

* [http://www.riksdagen.se/webbnav/index.aspx?nid=1111&amp;iid=061124537800 Биргита Ахлквист] на веб-страницата на Риксдаг (in Swedish)

[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1948 година]]
[[Категорија:Шведски политичари]]</text>
      <sha1>d8ryuqacjk4ggnrcyxtyaolzi79r8zr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Делчево</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1284325</id>
    <revision>
      <id>5569612</id>
      <parentid>5569512</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5569612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="171" sha1="9wycl6d2vfmhf4ih7abv332tpx9fto1" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Delčevo}}

[[Категорија:Делчево]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Делчево]]</text>
      <sha1>9wycl6d2vfmhf4ih7abv332tpx9fto1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Македонска Каменица</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1284539</id>
    <revision>
      <id>5569623</id>
      <parentid>5569541</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="bx7yoztziskezzpg1f1a4knk3kvqpcg" xml:space="preserve">{{рв|Religion in Makedonska Kamenica}}

[[Категорија:Македонска Каменица]]
[[Категорија:Религијата во Македонија по град|Македонска Каменица]]</text>
      <sha1>bx7yoztziskezzpg1f1a4knk3kvqpcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Дејан Давидовац</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1290351</id>
    <revision>
      <id>5570078</id>
      <parentid>5253436</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>48674</id>
      </contributor>
      <comment>Photo changed</comment>
      <origin>5570078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9197" sha1="6ljvqv58v47aqvw58bv0ovev3e1ygzq" xml:space="preserve">[[Податотека:Dejan Davidovac 7 KK Crvena zvezda EuroLeague 20241015 (2) (cropped).jpg|мини|Дејан Давидовац 7 КК Црвена звезда ]]
'''Дејан Давидовац''' (17 јануари 1995) е српски професионален [[кошарка]]р на [[КК Црвена Ѕвезда|Црвена звезда]] од Јадранската лига и Евролигата.

== Играчка кариера ==
Давидовац започнал да игра кошарка за Пролетер Нафтагас од неговиот роден град. Во сезоната 2011–12, тој ја одиграл својата прва сезона во Српската лига. Во 2012 година Давидовац потпишал за Вршац Свислион, а Давидовац потпишал за [[КК Црвена Ѕвезда|Црвена звезда]] и веднаш бил позајмен на ФМП во март 2015 година, непосредно пред почетокот на сезоната во српската Суперлига.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kkvrsac.rs/index.php/vesti-klub/347-apic-i-davidovac-novi-igraci-crvene-zvezde-telekom|title=Apić i Davidovac novi igrači Crvene zvezde Telekom|date=27 March 2015|publisher=KK Vršac Swisslion|language=sr|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150333/http://www.kkvrsac.rs/index.php/vesti-klub/347-apic-i-davidovac-novi-igraci-crvene-zvezde-telekom|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt; На 30 септември 2016 година, Давидовац го направил своето деби во Јадранската лига за ФМП во поразот од КК Задар со 78–76, постигнувајќи 7 поени, 7 скока и 3 асистенции.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/match.php?id=3&amp;lea=1&amp;sez=16&amp;tab=Boxscore|title=Round 1 - Zadar 78–76 FMP Beograd|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; На 11 февруари 2017 година, Давидовац постигнал рекорд во кариерата на Јадранот 28 поени за да помогне во поразот на Унион Олимпија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/match.php?id=154&amp;lea=1&amp;sez=16&amp;tab=Boxscore|title=FMP Beograd 89-79 Olimpija Ljubljana|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Преку 26 натпревари во Јадранската лига во сезоната 2016–17, Давидовац просечно постигнувал 10,0 поени, 5,1 скока и 2,5 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/player.php?id=2535&amp;sez=16&amp;lea=1|title=FMP - Dejan Davidovac 2016–17 season|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2017 година, Давидовац потпишал четиригодишен договор со [[КК Црвена Ѕвезда|Црвена звезда]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aba-liga.com/news.php?id=38648|title=Zvezda complete 3 more transfers - Lazarević, Apić &amp; Davidovac join the red &amp; white crew|date=13 September 2017|publisher=aba-liga.com|accessdate=5 August 2017}}&lt;/ref&gt; На 22 октомври 2017 година, Давидовац дебитирал за Црвена звезда во Јадранската лига против Цедевита, постигнувајќи 3 поени, 3 скока и 2 асистенции за 9 минути игра.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/match.php?id=27&amp;lea=1&amp;sez=17&amp;tab=Boxscore|title=Cedevita Zagreb 79-74 Crvena zvezda mts|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Два дена подоцна, на 24 октомври, Давидовац го направил своето деби во Евролигата против рускиот тим Химки, правејќи два обиди за 2 поени и скок за помалку од 6 минути игра.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euroleague.net/main/results/showgame?gamecode=18&amp;seasoncode=E2017#!boxscore|title=Khimki Moscow Region 85-78 Crvena Zvezda mts Belgrade|work=euroleague.net|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Преку 23 натпревари во сезоната 2016-17 Јадранот, тој имал просек од 5,6 поени, 3,1 скока и 1,9 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/player.php?id=2535&amp;sez=17&amp;lea=1|title=Dejan Davidovac 2016-17 ABA season|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; На 24 натпревари во Евролигата забележал 6,5 поени, 2,0 скока и 1,2 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euroleague.net/competition/teams/showteam?clubcode=RED&amp;seasoncode=E2017#!stats|title=EuroLeague 2017-18 - Crvena zvezda|work=euroleague.net|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Преку 17 натпревари во сезоната на српската Суперлига 2018, Давидовац имал просек од 7,9 поени, 3,9 скока, 1,6 асистенции и 1,4 украдени топки по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kls.rs/tim.php?teamId=4666103&amp;seasonId=102449#mbt:279-200$t&amp;0=3|title=2018 KK Crvena zvezda mts statistics|work=kls.rs|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Тој ја освоил српската Суперлига во сезоната 2017-18. Давидовац имал просек од 6,2 поени и 2,9 скока по натпревар во сезоната 2019-2020 АБА . На 8 септември 2020 година, Давидовац потпишал двегодишно продолжување на договорот со Ѕвезда.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/news/43753/crvena-zvezda-mts-extended-with-dobric-and-davidovac/|title=Crvena zvezda mts extended with Dobrić and Davidovac|work=aba-liga.com|accessdate=8 September 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euroleague.net/news/i/auqprpks5cy5jh3p/zvezda-extends-dobric-davidovac|title=Zvezda extends Dobric, Davidovac|work=euroleague.net|accessdate=8 September 2020}}&lt;/ref&gt;

== Репрезентативна кариера ==
Давидовац бил член на српската репрезентација до 18 години која се натпреварувала на Европското првенство за играчи до 18 години во 2013 година во [[Латвија|Летонија]]. Во текот на девет натпревари на турнирот, тој имал просек од 7,2 поени, 5,0 скока и 1,1 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/107576/pid2//sid/9420/tid/96799/tid2//_/2013_U18_European_Championship_Men_DIVISION_A/index.html|title=2013 Serbia 15 - Dejan Davidovac|work=archive.fiba.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Давидовац бил член на српската репрезентација до 20 години која го освои златниот медал на ФИБА Европа-првенството до 20 години во 2015 година во Лињано Сабијадоро и Латисана, Италија. Над десет натпревари на турнирот, тој имал просек од 8,7 поени, 4,7 скока и 1,1 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/107576/sid/11585/tid/96799/tid2//_/2015_U20_European_Championship_Men/index.html|title=2015 Serbia 11 - Dejan Davidovac|work=archive.fiba.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.euroleague.net/competition/players/showplayer?pcode=007960&amp;seasoncode=E2017 Профил] на euroleague.net
* [http://www.aba-liga.com/player.php?id=2535 Профил] на aba-liga.com
* [http://basketball.eurobasket.com/player/Dejan_Davidovac/240189 Профил] на eurobasket.com
* [http://www.fiba.com/pages/eng/fc/gamecent/p/pid/6056438/playerview.html Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160728075641/http://www.fiba.com/pages/eng/fc/gamecent/p/pid/6056438/playerview.html |date=2016-07-28 }} на fiba.com

[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1995 година]]
[[Категорија:Српски ватерполисти]]</text>
      <sha1>6ljvqv58v47aqvw58bv0ovev3e1ygzq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570092</id>
      <parentid>5570078</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zafer</username>
        <id>48674</id>
      </contributor>
      <comment>Photo changed</comment>
      <origin>5570092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9177" sha1="523k0rklgnfv0q06b9kwldszhqnfp2t" xml:space="preserve">[[Податотека:Dejan Davidovac 27 Serbia 20260302 (5) (cropped).jpg|мини|Дејан Давидовац 7 КК Црвена звезда ]]
'''Дејан Давидовац''' (17 јануари 1995) е српски професионален [[кошарка]]р на [[КК Црвена Ѕвезда|Црвена звезда]] од Јадранската лига и Евролигата.

== Играчка кариера ==
Давидовац започнал да игра кошарка за Пролетер Нафтагас од неговиот роден град. Во сезоната 2011–12, тој ја одиграл својата прва сезона во Српската лига. Во 2012 година Давидовац потпишал за Вршац Свислион, а Давидовац потпишал за [[КК Црвена Ѕвезда|Црвена звезда]] и веднаш бил позајмен на ФМП во март 2015 година, непосредно пред почетокот на сезоната во српската Суперлига.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kkvrsac.rs/index.php/vesti-klub/347-apic-i-davidovac-novi-igraci-crvene-zvezde-telekom|title=Apić i Davidovac novi igrači Crvene zvezde Telekom|date=27 March 2015|publisher=KK Vršac Swisslion|language=sr|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402150333/http://www.kkvrsac.rs/index.php/vesti-klub/347-apic-i-davidovac-novi-igraci-crvene-zvezde-telekom|archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt; На 30 септември 2016 година, Давидовац го направил своето деби во Јадранската лига за ФМП во поразот од КК Задар со 78–76, постигнувајќи 7 поени, 7 скока и 3 асистенции.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/match.php?id=3&amp;lea=1&amp;sez=16&amp;tab=Boxscore|title=Round 1 - Zadar 78–76 FMP Beograd|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; На 11 февруари 2017 година, Давидовац постигнал рекорд во кариерата на Јадранот 28 поени за да помогне во поразот на Унион Олимпија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/match.php?id=154&amp;lea=1&amp;sez=16&amp;tab=Boxscore|title=FMP Beograd 89-79 Olimpija Ljubljana|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Преку 26 натпревари во Јадранската лига во сезоната 2016–17, Давидовац просечно постигнувал 10,0 поени, 5,1 скока и 2,5 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/player.php?id=2535&amp;sez=16&amp;lea=1|title=FMP - Dejan Davidovac 2016–17 season|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt;

На 13 септември 2017 година, Давидовац потпишал четиригодишен договор со [[КК Црвена Ѕвезда|Црвена звезда]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.aba-liga.com/news.php?id=38648|title=Zvezda complete 3 more transfers - Lazarević, Apić &amp; Davidovac join the red &amp; white crew|date=13 September 2017|publisher=aba-liga.com|accessdate=5 August 2017}}&lt;/ref&gt; На 22 октомври 2017 година, Давидовац дебитирал за Црвена звезда во Јадранската лига против Цедевита, постигнувајќи 3 поени, 3 скока и 2 асистенции за 9 минути игра.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/match.php?id=27&amp;lea=1&amp;sez=17&amp;tab=Boxscore|title=Cedevita Zagreb 79-74 Crvena zvezda mts|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Два дена подоцна, на 24 октомври, Давидовац го направил своето деби во Евролигата против рускиот тим Химки, правејќи два обиди за 2 поени и скок за помалку од 6 минути игра.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euroleague.net/main/results/showgame?gamecode=18&amp;seasoncode=E2017#!boxscore|title=Khimki Moscow Region 85-78 Crvena Zvezda mts Belgrade|work=euroleague.net|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Преку 23 натпревари во сезоната 2016-17 Јадранот, тој имал просек од 5,6 поени, 3,1 скока и 1,9 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/player.php?id=2535&amp;sez=17&amp;lea=1|title=Dejan Davidovac 2016-17 ABA season|work=aba-liga.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; На 24 натпревари во Евролигата забележал 6,5 поени, 2,0 скока и 1,2 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euroleague.net/competition/teams/showteam?clubcode=RED&amp;seasoncode=E2017#!stats|title=EuroLeague 2017-18 - Crvena zvezda|work=euroleague.net|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Преку 17 натпревари во сезоната на српската Суперлига 2018, Давидовац имал просек од 7,9 поени, 3,9 скока, 1,6 асистенции и 1,4 украдени топки по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kls.rs/tim.php?teamId=4666103&amp;seasonId=102449#mbt:279-200$t&amp;0=3|title=2018 KK Crvena zvezda mts statistics|work=kls.rs|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Тој ја освоил српската Суперлига во сезоната 2017-18. Давидовац имал просек од 6,2 поени и 2,9 скока по натпревар во сезоната 2019-2020 АБА . На 8 септември 2020 година, Давидовац потпишал двегодишно продолжување на договорот со Ѕвезда.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.aba-liga.com/news/43753/crvena-zvezda-mts-extended-with-dobric-and-davidovac/|title=Crvena zvezda mts extended with Dobrić and Davidovac|work=aba-liga.com|accessdate=8 September 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euroleague.net/news/i/auqprpks5cy5jh3p/zvezda-extends-dobric-davidovac|title=Zvezda extends Dobric, Davidovac|work=euroleague.net|accessdate=8 September 2020}}&lt;/ref&gt;

== Репрезентативна кариера ==
Давидовац бил член на српската репрезентација до 18 години која се натпреварувала на Европското првенство за играчи до 18 години во 2013 година во [[Латвија|Летонија]]. Во текот на девет натпревари на турнирот, тој имал просек од 7,2 поени, 5,0 скока и 1,1 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/107576/pid2//sid/9420/tid/96799/tid2//_/2013_U18_European_Championship_Men_DIVISION_A/index.html|title=2013 Serbia 15 - Dejan Davidovac|work=archive.fiba.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt; Давидовац бил член на српската репрезентација до 20 години која го освои златниот медал на ФИБА Европа-првенството до 20 години во 2015 година во Лињано Сабијадоро и Латисана, Италија. Над десет натпревари на турнирот, тој имал просек од 8,7 поени, 4,7 скока и 1,1 асистенции по натпревар.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://archive.fiba.com/pages/eng/fa/player/p/pid/107576/sid/11585/tid/96799/tid2//_/2015_U20_European_Championship_Men/index.html|title=2015 Serbia 11 - Dejan Davidovac|work=archive.fiba.com|accessdate=24 March 2019}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.euroleague.net/competition/players/showplayer?pcode=007960&amp;seasoncode=E2017 Профил] на euroleague.net
* [http://www.aba-liga.com/player.php?id=2535 Профил] на aba-liga.com
* [http://basketball.eurobasket.com/player/Dejan_Davidovac/240189 Профил] на eurobasket.com
* [http://www.fiba.com/pages/eng/fc/gamecent/p/pid/6056438/playerview.html Профил] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160728075641/http://www.fiba.com/pages/eng/fc/gamecent/p/pid/6056438/playerview.html |date=2016-07-28 }} на fiba.com

[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Родени во 1995 година]]
[[Категорија:Српски ватерполисти]]</text>
      <sha1>523k0rklgnfv0q06b9kwldszhqnfp2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Христијанството во Баку</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1297694</id>
    <revision>
      <id>5569692</id>
      <parentid>4755491</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Баку]] → [[Категорија:Религијата во Баку]]</comment>
      <origin>5569692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="268" sha1="q56u06wvalqxhaaagc7ftyiknw1p1d0" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Christianity in Baku}}

[[Категорија:Религијата во Баку]]
[[Категорија:Христијанството во Азербејџан]]
[[Категорија:Христијанство по град|Баку]]</text>
      <sha1>q56u06wvalqxhaaagc7ftyiknw1p1d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Баку</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1297695</id>
    <revision>
      <id>5569686</id>
      <parentid>4755488</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Азербејџан по град]] → [[Категорија:Религијата во Азербејџан по град]]</comment>
      <origin>5569686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="8uggu93davon5m2gm79eol1xxpxhp2q" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Baku}}

[[Категорија:Религијата во Азербејџан по град|Баку]]
[[Категорија:Општество во Баку]]
[[Категорија:Култура на Баку]]</text>
      <sha1>8uggu93davon5m2gm79eol1xxpxhp2q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569691</id>
      <parentid>5569686</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Баку]] на [[Категорија:Религијата во Баку]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5569686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="254" sha1="8uggu93davon5m2gm79eol1xxpxhp2q" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Baku}}

[[Категорија:Религијата во Азербејџан по град|Баку]]
[[Категорија:Општество во Баку]]
[[Категорија:Култура на Баку]]</text>
      <sha1>8uggu93davon5m2gm79eol1xxpxhp2q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Религијата во Азербејџан по град</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1297701</id>
    <revision>
      <id>5569685</id>
      <parentid>5568593</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Категорија:Религија во Азербејџан по град]] на [[Категорија:Религијата во Азербејџан по град]] без да остави пренасочување:  (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5568593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="hipctm8xi5nxhw7kpt1fo3z3kxfno2l" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Religion in Azerbaijan by city}}

[[Категорија:Религија по град|*Азербејџан]]
[[Категорија:Религијата во Азербејџан| Град]]</text>
      <sha1>hipctm8xi5nxhw7kpt1fo3z3kxfno2l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Див пелин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1300163</id>
    <revision>
      <id>5570209</id>
      <parentid>5563743</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6932" sha1="t9izqdjgfdinnifmycspcfewqo56gqe" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox biota&quot; style=&quot;text-align: left; width: 200px; font-size: 100%&quot;
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |Див пелин
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |
|- style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |[[Таксономија|Научна класификација]]
|-
|Царство:
|&lt;div class=&quot;царство&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;[[Plantae]]&lt;/div&gt;
|-
|Дивизија:
|&lt;div class=&quot;дивизија&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;[[Magnoliophyta]]&lt;/div&gt;
|-
|Класа:
|&lt;div class=&quot;класа&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt; Mangnoliopsida (Eudicota)&lt;/div&gt;
|-
|Ред:
|&lt;div class=&quot;ред&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;[[Сложеноцветни]] (Asterales)&lt;/div&gt;
|-
|Семејство
|&lt;div class=&quot;породица&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;[[Главоцветни]] ()&lt;/div&gt;
|-
|Род:
|&lt;div class=&quot;род&quot; style=&quot;display:inline&quot;&gt;[[Пелин]] ()&lt;/div&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot; |[[Биномна номенклатура|Биномно име]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |'''''Artemisia vulgaris'''''&lt;div style=&quot;font-size: 85%;&quot;&gt;[[Карл Линеј|L.]]&lt;/div&gt;
|- style=&quot;text-align: center; background-color: rgb(180,250,180)&quot;
|
|}
'''Див пелин''' или '''горчлив пелин''' ( {{langx|la|Artemisia vulgaris}}), е диво растение од семејството [[главоцветни]] (''Asteraceae''), [[Ареал|космополит]] [[Умереноконтинентална клима|на умерената зона]].
[[Податотека:Artemisia vulgaris - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-016.jpg|мини|Див пелин]]
== Опис на растението ==
Повеќегодишен [[плевел]], висок 40–200&amp;nbsp;cm. Стебло со дрвенеста основа, исправено, густо разгрането и цврсто, со црвено-кафена боја. Алтернативни, пердувести [[Лист|лисја]] на горната страна темно зелени, голи, бели памучно влакнести долу (оваа одлика го разликува од другите пелини). Приземните листови немаат стебленца, додека горните листови се поставени на долги стебленца.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.plantea.com.hr/divlji-pelin/|title=Divlji pelin (Artemisia vulgaris)|date=2015-08-05|work=Plantea|language=hr|accessdate=2019-08-30}}&lt;/ref&gt; [[Цвет]]овите немаат ливчиња, групирани во долги и густи, кафеаво-жолти метлични соцвети. Цветовите се двополови. Главиците, долги 3–4&amp;nbsp;mm, широки 2–3&amp;nbsp;mm, паѓаат во текот на летото. Бројот на семиња е огромен, околу 700.000.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Цвета во текот [[Јули|на јули]], [[август]] и [[септември]].

== Ареал на распространетост ==
Расте автохтоно во Европа, Азија и Северна Африка.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Живеалиште ==
Расте насекаде по патишта, на обработливи површини, [[Ливада|ливади]], покрај границите и на запуштени места, од низините па сè до субалпскиот појас. Лековито е и ароматично, се користи и како [[зачин]]. Тоа е [[Алергени|алергенско]] растение.

== Употреба ==
Цвеќињата и листовите се користат како додаток на јадењата. Помагаат и при проблеми со исхраната, варењето, анксиозноста.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt; Употребата е ограничена поради токсичноста на состојката наречена тујон.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Artemisia sp.Asteraceae 02.jpg|''Artemisia vulgaris''
Податотека:Artemisia sp.Asteraceae 01.jpg|''Artemisia vulgaris''
&lt;/gallery&gt;

== Литература ==
* [http://www.theplantlist.org/ The Plant List] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190523171514/http://www.theplantlist.org/ |date=2019-05-23 }} (2013). Верзија 1.1. Кралски ботанички градини – Кју – Ботаничка градина во Мисури
* Младен Јосифовиќ, Милоје Р. Сариќ, ред. (1970—1992): Флора СР Србија, IX, Српска Академија наука и уметности, Белград.
* Академик ''Милоје Р. Сариќ'', уредник (1989): Лековити растенија на СР Србија, САНУ - Белград.
* Тринајстиќ Иво (скрипта): ''Систематика на растенијата'', Шумарски факултет во Загреб
* Љубиша Грлиќ (1980): Диви растенија за јадење, Просвјета, Загреб
* Ружица Игиќ, Драгана Вуков (2000): ''Практикум по Виша систематика на растенија'', Универзитет во Нови Сад, Природно-математички факултет. Нови Сад
* Татиќ Б., Блечиќ В., (2002): ''Систематика и филогенија на вишите растенија'', Институт за учебници и наставни помагала, Белград
* Проф. д-р Радиша Јанчиќ (2010): Речник ботанички морфолошки појмова, ''вансериско'' издание САНУ.
* ТГ Тутин, ед. (1964-1993): ''Флора Европа'', Универзитетот во Кембриџ.

== Наводи ==
{{рв|Artemisia vulgaris}}
{{наводи}}

{{Таксонска лента}}{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Статии со микроформати за вид]]
[[Категорија:Ботаника]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Србија]]
[[Категорија:Ѕвездовидни]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Билки]]</text>
      <sha1>t9izqdjgfdinnifmycspcfewqo56gqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пелин (род)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1300681</id>
    <revision>
      <id>5570196</id>
      <parentid>5368345</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:07:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15320" sha1="6fzmhqy7wzxqh9cii30cvwfyp5go2s3" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = Пелин
| image = Artemisia_cina_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-165.jpg
| image_caption = ''[[Artemisia cina]]'' (Levant wormseed)&lt;ref&gt;1897 illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen&lt;/ref&gt;
| display_parents = 2
| taxon = Artemisia
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| type_species = [[Обичен пелин]] (''Artemisia vulgaris'')
| type_species_authority = L.
| synonyms = *''Absinthium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Chamartemisia'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Oligosporus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
*''Artemisiastrum'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Artanacetum'' &lt;small&gt;(Rzazade) Rzazade&lt;/small&gt;
*''Abrotanum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Draconia'' &lt;small&gt;Heist. ex Fabr.&lt;/small&gt;
*''Artemisia'' subg. ''Seriphidium'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
*''Hydrophytum'' &lt;small&gt;Eschw.&lt;/small&gt;
*''Seriphidium'' &lt;small&gt;(Besser ex Less.) Fourr.&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;GCC&quot;&gt;{{cite web |title=Artemisia vulgaris |url=https://compositae.landcareresearch.co.nz/Default.aspx?Page=NameSearch&amp;searchText=Artemisia%20vulgaris |work=Global Compositae Checklist}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Пелин''' ({{науч|Artemisia}}) — род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]]. Во Европа, пелин најчесто се однесува на видот ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]''. Додека другите видови понекогаш се нарекуваат со поспецифични заеднички имиња, тие може да се наречат едноставно „пелин“ (Mugwort на англиски) во многу контексти.

== Видови ==
Видовите од родот ''Artemisia'' наречени пелин вклучуваат:

* ''[[Питом пелин|Artemisia absinthium]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — пелин, традиционално се користи во производството на абсинт.
* ''Artemisia argyi'' &lt;small&gt;H.Lév.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;&amp; Vaniot&lt;/small&gt; — Кинески пелин кој се користи во традиционалната кинеска медицина
* ''Artemisia douglasiana'' &lt;small&gt;Besser ex Besser&lt;/small&gt; — Даглас магворт или калифорниски магворт (пелин) потекнува западна Северна Америка
* ''Artemisia glacialis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — алпски пелин
* ''Artemisia indica'' &lt;small&gt;Wild.&lt;/small&gt; - Ориентален пелин
* ''Artemisia japonica'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt; - Јапонски пелин
* ''Artemisia lactiflora'' &lt;small&gt;Ѕид. ex DC.&lt;/small&gt; - бел пелин
* ''Artemisia norvegica'' &lt;small&gt;Fr.&lt;/small&gt; - Норвешки пелин
* ''Artemisia princeps'' &lt;small&gt;Pamp.&lt;/small&gt; — корејски пелин и јапонски пелин, кој се користат како кулинарска билка и во традиционалната кинеска медицина.
* ''Artemisia verlotiorum'' &lt;small&gt;Lamotte&lt;/small&gt; — кинески пелин
* ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — обичен пелин, која се користи како кулинарска билка и медицински ширум светот

== Користи ==
Маслото од пелин содржи тујон, кој е токсичен во големи количини или при продолжено внесување. Тујонот е присутен и во ''Thuja plicata'' (западен црвен кедар), од кој потекнува и името тујон. Нежните влакна на долната страна на листовите може да се изгребат и да се користат како делотворно средство за чистење. Сите делови на растението содржат есенцијални масла со сенаменски инсектицидни својства (особено при убивање на [[Ларва|ларви]] од инсекти).   Ова најдобро се користи во слаба инфузија, но не се препорачува да се користи на градинарските растенија, бидејќи исто така го намалува растот на растенијата.&lt;ref&gt;Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening.&lt;/ref&gt; Пелинот се користи терапевтски за ублажување на поспаност.

=== Храна ===
Ароматичните и малку горчливите лисја на пелинот може да се јадат сирови или варени, како и млади пролетни ластари. Листовите и пупките, најдобро собрани непосредно пред цветањето на пелинот во јули до септември, може да се користат како горчлив зачин за зачинување на масти, месо и риба.&lt;ref&gt;{{Google books|Vr2qnK_QOuAC}} in {{Наведена книга|title=The Cambridge World History of Food|year=2000|isbn=978-0-521-40215-6|pages=1711–1886|chapter=A Dictionary of the World's Plant Foods|doi=10.1017/CHOL9780521402156.060}}&lt;/ref&gt; Оваа билка често се вклучува во масните јадења бидејќи го поддржува варењето.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://herbamedicine.com/medicinal-benefits-of-mugwort/|title=11 Medicinal Benefits of Mugwort that Range from Malaria Treatment to Detoxification - Herba Medicine|date=24 October 2020|language=en-US|accessdate=2021-10-25}}&lt;/ref&gt; Пелинот се користел за ароматизирање на пивото пред воведувањето на хмељот.&lt;ref name=&quot;Stika2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Stika|first=Hans-Peter|date=March 2011|title=Early Iron Age and Late Mediaeval malt finds from Germany—attempts at reconstruction of early Celtic brewing and the taste of Celtic beer|journal=Archaeological and Anthropological Sciences|volume=3|issue=1|pages=41–48|doi=10.1007/s12520-010-0049-5}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Llewellyn's 2010 Herbal Almanac by Llewellyn&lt;/ref&gt;

=== Етерично масло ===
Составот на етеричното масло од пелин може да варира во зависност од родот на избраното растение, неговото живеалиште, како и делот од растението извлечен и сезоната на неговата жетва. Неговите главни компоненти може да вклучуваат камфор, [[Евкалиптол|цинеол]], тујон, борнеол и борнил ацетат, како и широк спектар на други [[фенол]]и, терпени и алифатични соединенија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Abad|first=María José|last2=Bedoya|first2=Luis Miguel|last3=Apaza|first3=Luis|last4=Bermejo|first4=Paulina|date=2 March 2012|title=The Artemisia L. Genus: A Review of Bioactive Essential Oils|journal=Molecules|volume=17|issue=3|pages=2542–2566|doi=10.3390/molecules17032542|pmc=6268508|pmid=22388966|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Средновековна Европа ===
Во европскиот среден век, пелинот се користел како магична заштитна билка. Го користеле за одбивање на инсекти - особено молци - од градините. Пелинот исто така се користел од античко време како лек против замор и за заштита на патниците од зли духови и диви животни. Римските војници ставале кантарион во сандалите за да ги заштитат стапалата од замор и грчеви.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=t0MtnKDvLLwC&amp;q=roman+soldiers+mugwort&amp;pg=PA144|title=Artemisia|last=Wright|first=Colin, Ed.|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2002|isbn=0-415-27212-2|location=London; New York|page=144}}&lt;/ref&gt; Пелинот е една од деветте билки наведени во паганскиот англосаксонски ''Nine Herbs Charm'', напишан во 10 век во Lacnunga.&lt;ref&gt;Stephen Pollington &quot;Leechcraft: Early English Charms, Plantlore and Healing&quot;&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
Постојат неколку референци за Кинезите кои користат мугворт во [[Кинеска кујна|кујната]]. Познатиот кинески поет Су Ши во 11 век го спомнал во една од неговите песни. Има уште постари песни и песни кои може да се следат до 3 п.н.е. Често се нарекувал {{Јаз|zh-latn-pinyin|lóuhāo}} ({{Јаз|zh|蒌蒿}}) или {{Јаз|zh-latn-pinyin|àicǎo}} ({{Јаз|zh|艾草}}) на мандарински. Пелинот се користи и како арома и боја за сезонско јадење со ориз.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|title=A Bite of China: The Story of Staple Food|work=[[YouTube]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508095409/https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|archive-date=2022-05-08|accessdate=20 February 2013|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Во традиционалната кинеска медицина, пелинот се користи во прашкаста и застарена форма - наречена ''{{Вовикиречник|moxa}}'' на англиски - за да се изврши моксибусција, односно да се изгори на одредени [[Акупунктура|акупунктурни]] точки на телото на пациентот за да се постигнат терапевтски ефекти.

=== Јапонија ===
Оризовите колачи од пелин или ''куса мочи'' се користат за јапонски слатки наречени ''даифуку'' (буквално „голема среќа“). За да ги направите, земете мала количина мочи и наполнете го или завиткајте го околу филот од овошје или засладена паста од аџуки (црвен грав). Традиционалните ''даифуку'' може да бидат бледо зелени, бели или бледо розови и се покриени со тенок слој од компир скроб за да се спречи лепење.

=== Кореја ===
И во [[Северна Кореја|Северна]] и [[Јужна Кореја|во Јужна Кореја]], мугворт – {{Трансл|ko|ssuk}} ({{Јаз|ko|쑥}}) – се користи во супи и салати. Традиционална супа која содржи кантарион и школки е {{Трансл|ko|ssukguk}} ( {{Јаз|ko|쑥국}} ), направена во пролет од младите растенија непосредно пред да процветаат. Друго јадење е наречено {{Трансл|ko|ssukbeomul}} ( {{Јаз|ko|쑥버물}} ), во која кантата се меша со оризово брашно, шеќер, сол и вода и потоа се вари на пареа.

Пелинот е честа состојка во чаеви, супи, палачинки и оризови колачи.

== Алерген ==
Поленот од пелин е еден од главните извори на [[Алергиски ринитис|поленска треска]] и алергиска [[астма]] во Северна Европа, Северна Америка и делови од Азија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Himly|first=M.|last2=Jahn-Schmid|first2=B.|last3=Dedic|first3=A.|last4=Kelemen|first4=P.|last5=Wopfner|first5=N.|last6=Altmann|first6=F.|last7=Van Ree|first7=R.|last8=Briza|first8=P.|last9=Richter|first9=K.|year=2003|title=Art v 1, the major allergen of mugwort pollen, is a modular glycoprotein with a defensin‐like and a hydroxyproline‐rich domain|journal=The FASEB Journal|volume=17|issue=1|pages=106–8|doi=10.1096/fj.02-0472fje|pmid=12475905|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|title=Архивиран примерок|work=Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309155119/http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|archive-date=9 March 2012|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Поленот обично патува помалку од 2.000 метри.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216232405/http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|archive-date=16 February 2009|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Познато е дека кинењето на пелинот го намалува ефектот на алергијата, бидејќи поленот лета само на кратко растојание.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot; /&gt; Исечете го цвеќето пред да цвета за да избегнете алергени и размножување на растението.

Пелинот се користи како лековита билка во многу земји и култури. Го користат за да лечи дигестивни проблеми, менструални проблеми и кашлица. Маст од пелин може да се искористи за да се излечат рани и модрици.

== Поврзано ==

* ''Dysphania ambrosioides'', растение со сличен профил на вкус што се користи во северно-американските кујни.
* ''Eucosma metzneriana'', молец кој се храни со ова растение
* Список на растенија познати како мугворт
* Ssukcha, традиционален корејски пијалак

== Наводи ==
{{Наводи}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Вештерство]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Билки]]
[[Категорија:Статии со текст на јапонски]]</text>
      <sha1>6fzmhqy7wzxqh9cii30cvwfyp5go2s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570197</id>
      <parentid>5570196</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Пелин (растение)]] на [[Пелин (род)]]</comment>
      <origin>5570196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15320" sha1="6fzmhqy7wzxqh9cii30cvwfyp5go2s3" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = Пелин
| image = Artemisia_cina_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-165.jpg
| image_caption = ''[[Artemisia cina]]'' (Levant wormseed)&lt;ref&gt;1897 illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen&lt;/ref&gt;
| display_parents = 2
| taxon = Artemisia
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| type_species = [[Обичен пелин]] (''Artemisia vulgaris'')
| type_species_authority = L.
| synonyms = *''Absinthium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Chamartemisia'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Oligosporus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
*''Artemisiastrum'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Artanacetum'' &lt;small&gt;(Rzazade) Rzazade&lt;/small&gt;
*''Abrotanum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Draconia'' &lt;small&gt;Heist. ex Fabr.&lt;/small&gt;
*''Artemisia'' subg. ''Seriphidium'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
*''Hydrophytum'' &lt;small&gt;Eschw.&lt;/small&gt;
*''Seriphidium'' &lt;small&gt;(Besser ex Less.) Fourr.&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;GCC&quot;&gt;{{cite web |title=Artemisia vulgaris |url=https://compositae.landcareresearch.co.nz/Default.aspx?Page=NameSearch&amp;searchText=Artemisia%20vulgaris |work=Global Compositae Checklist}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Пелин''' ({{науч|Artemisia}}) — род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]]. Во Европа, пелин најчесто се однесува на видот ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]''. Додека другите видови понекогаш се нарекуваат со поспецифични заеднички имиња, тие може да се наречат едноставно „пелин“ (Mugwort на англиски) во многу контексти.

== Видови ==
Видовите од родот ''Artemisia'' наречени пелин вклучуваат:

* ''[[Питом пелин|Artemisia absinthium]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — пелин, традиционално се користи во производството на абсинт.
* ''Artemisia argyi'' &lt;small&gt;H.Lév.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;&amp; Vaniot&lt;/small&gt; — Кинески пелин кој се користи во традиционалната кинеска медицина
* ''Artemisia douglasiana'' &lt;small&gt;Besser ex Besser&lt;/small&gt; — Даглас магворт или калифорниски магворт (пелин) потекнува западна Северна Америка
* ''Artemisia glacialis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — алпски пелин
* ''Artemisia indica'' &lt;small&gt;Wild.&lt;/small&gt; - Ориентален пелин
* ''Artemisia japonica'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt; - Јапонски пелин
* ''Artemisia lactiflora'' &lt;small&gt;Ѕид. ex DC.&lt;/small&gt; - бел пелин
* ''Artemisia norvegica'' &lt;small&gt;Fr.&lt;/small&gt; - Норвешки пелин
* ''Artemisia princeps'' &lt;small&gt;Pamp.&lt;/small&gt; — корејски пелин и јапонски пелин, кој се користат како кулинарска билка и во традиционалната кинеска медицина.
* ''Artemisia verlotiorum'' &lt;small&gt;Lamotte&lt;/small&gt; — кинески пелин
* ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — обичен пелин, која се користи како кулинарска билка и медицински ширум светот

== Користи ==
Маслото од пелин содржи тујон, кој е токсичен во големи количини или при продолжено внесување. Тујонот е присутен и во ''Thuja plicata'' (западен црвен кедар), од кој потекнува и името тујон. Нежните влакна на долната страна на листовите може да се изгребат и да се користат како делотворно средство за чистење. Сите делови на растението содржат есенцијални масла со сенаменски инсектицидни својства (особено при убивање на [[Ларва|ларви]] од инсекти).   Ова најдобро се користи во слаба инфузија, но не се препорачува да се користи на градинарските растенија, бидејќи исто така го намалува растот на растенијата.&lt;ref&gt;Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening.&lt;/ref&gt; Пелинот се користи терапевтски за ублажување на поспаност.

=== Храна ===
Ароматичните и малку горчливите лисја на пелинот може да се јадат сирови или варени, како и млади пролетни ластари. Листовите и пупките, најдобро собрани непосредно пред цветањето на пелинот во јули до септември, може да се користат како горчлив зачин за зачинување на масти, месо и риба.&lt;ref&gt;{{Google books|Vr2qnK_QOuAC}} in {{Наведена книга|title=The Cambridge World History of Food|year=2000|isbn=978-0-521-40215-6|pages=1711–1886|chapter=A Dictionary of the World's Plant Foods|doi=10.1017/CHOL9780521402156.060}}&lt;/ref&gt; Оваа билка често се вклучува во масните јадења бидејќи го поддржува варењето.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://herbamedicine.com/medicinal-benefits-of-mugwort/|title=11 Medicinal Benefits of Mugwort that Range from Malaria Treatment to Detoxification - Herba Medicine|date=24 October 2020|language=en-US|accessdate=2021-10-25}}&lt;/ref&gt; Пелинот се користел за ароматизирање на пивото пред воведувањето на хмељот.&lt;ref name=&quot;Stika2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Stika|first=Hans-Peter|date=March 2011|title=Early Iron Age and Late Mediaeval malt finds from Germany—attempts at reconstruction of early Celtic brewing and the taste of Celtic beer|journal=Archaeological and Anthropological Sciences|volume=3|issue=1|pages=41–48|doi=10.1007/s12520-010-0049-5}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Llewellyn's 2010 Herbal Almanac by Llewellyn&lt;/ref&gt;

=== Етерично масло ===
Составот на етеричното масло од пелин може да варира во зависност од родот на избраното растение, неговото живеалиште, како и делот од растението извлечен и сезоната на неговата жетва. Неговите главни компоненти може да вклучуваат камфор, [[Евкалиптол|цинеол]], тујон, борнеол и борнил ацетат, како и широк спектар на други [[фенол]]и, терпени и алифатични соединенија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Abad|first=María José|last2=Bedoya|first2=Luis Miguel|last3=Apaza|first3=Luis|last4=Bermejo|first4=Paulina|date=2 March 2012|title=The Artemisia L. Genus: A Review of Bioactive Essential Oils|journal=Molecules|volume=17|issue=3|pages=2542–2566|doi=10.3390/molecules17032542|pmc=6268508|pmid=22388966|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Средновековна Европа ===
Во европскиот среден век, пелинот се користел како магична заштитна билка. Го користеле за одбивање на инсекти - особено молци - од градините. Пелинот исто така се користел од античко време како лек против замор и за заштита на патниците од зли духови и диви животни. Римските војници ставале кантарион во сандалите за да ги заштитат стапалата од замор и грчеви.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=t0MtnKDvLLwC&amp;q=roman+soldiers+mugwort&amp;pg=PA144|title=Artemisia|last=Wright|first=Colin, Ed.|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2002|isbn=0-415-27212-2|location=London; New York|page=144}}&lt;/ref&gt; Пелинот е една од деветте билки наведени во паганскиот англосаксонски ''Nine Herbs Charm'', напишан во 10 век во Lacnunga.&lt;ref&gt;Stephen Pollington &quot;Leechcraft: Early English Charms, Plantlore and Healing&quot;&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
Постојат неколку референци за Кинезите кои користат мугворт во [[Кинеска кујна|кујната]]. Познатиот кинески поет Су Ши во 11 век го спомнал во една од неговите песни. Има уште постари песни и песни кои може да се следат до 3 п.н.е. Често се нарекувал {{Јаз|zh-latn-pinyin|lóuhāo}} ({{Јаз|zh|蒌蒿}}) или {{Јаз|zh-latn-pinyin|àicǎo}} ({{Јаз|zh|艾草}}) на мандарински. Пелинот се користи и како арома и боја за сезонско јадење со ориз.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|title=A Bite of China: The Story of Staple Food|work=[[YouTube]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508095409/https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|archive-date=2022-05-08|accessdate=20 February 2013|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Во традиционалната кинеска медицина, пелинот се користи во прашкаста и застарена форма - наречена ''{{Вовикиречник|moxa}}'' на англиски - за да се изврши моксибусција, односно да се изгори на одредени [[Акупунктура|акупунктурни]] точки на телото на пациентот за да се постигнат терапевтски ефекти.

=== Јапонија ===
Оризовите колачи од пелин или ''куса мочи'' се користат за јапонски слатки наречени ''даифуку'' (буквално „голема среќа“). За да ги направите, земете мала количина мочи и наполнете го или завиткајте го околу филот од овошје или засладена паста од аџуки (црвен грав). Традиционалните ''даифуку'' може да бидат бледо зелени, бели или бледо розови и се покриени со тенок слој од компир скроб за да се спречи лепење.

=== Кореја ===
И во [[Северна Кореја|Северна]] и [[Јужна Кореја|во Јужна Кореја]], мугворт – {{Трансл|ko|ssuk}} ({{Јаз|ko|쑥}}) – се користи во супи и салати. Традиционална супа која содржи кантарион и школки е {{Трансл|ko|ssukguk}} ( {{Јаз|ko|쑥국}} ), направена во пролет од младите растенија непосредно пред да процветаат. Друго јадење е наречено {{Трансл|ko|ssukbeomul}} ( {{Јаз|ko|쑥버물}} ), во која кантата се меша со оризово брашно, шеќер, сол и вода и потоа се вари на пареа.

Пелинот е честа состојка во чаеви, супи, палачинки и оризови колачи.

== Алерген ==
Поленот од пелин е еден од главните извори на [[Алергиски ринитис|поленска треска]] и алергиска [[астма]] во Северна Европа, Северна Америка и делови од Азија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Himly|first=M.|last2=Jahn-Schmid|first2=B.|last3=Dedic|first3=A.|last4=Kelemen|first4=P.|last5=Wopfner|first5=N.|last6=Altmann|first6=F.|last7=Van Ree|first7=R.|last8=Briza|first8=P.|last9=Richter|first9=K.|year=2003|title=Art v 1, the major allergen of mugwort pollen, is a modular glycoprotein with a defensin‐like and a hydroxyproline‐rich domain|journal=The FASEB Journal|volume=17|issue=1|pages=106–8|doi=10.1096/fj.02-0472fje|pmid=12475905|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|title=Архивиран примерок|work=Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309155119/http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|archive-date=9 March 2012|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Поленот обично патува помалку од 2.000 метри.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216232405/http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|archive-date=16 February 2009|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Познато е дека кинењето на пелинот го намалува ефектот на алергијата, бидејќи поленот лета само на кратко растојание.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot; /&gt; Исечете го цвеќето пред да цвета за да избегнете алергени и размножување на растението.

Пелинот се користи како лековита билка во многу земји и култури. Го користат за да лечи дигестивни проблеми, менструални проблеми и кашлица. Маст од пелин може да се искористи за да се излечат рани и модрици.

== Поврзано ==

* ''Dysphania ambrosioides'', растение со сличен профил на вкус што се користи во северно-американските кујни.
* ''Eucosma metzneriana'', молец кој се храни со ова растение
* Список на растенија познати како мугворт
* Ssukcha, традиционален корејски пијалак

== Наводи ==
{{Наводи}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Вештерство]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Билки]]
[[Категорија:Статии со текст на јапонски]]</text>
      <sha1>6fzmhqy7wzxqh9cii30cvwfyp5go2s3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570208</id>
      <parentid>5570197</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15201" sha1="ngqvcmwv7u0x77cz6c2wb049hrqm6nq" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = Пелин
| image = ArtemisiaVulgaris.jpg
| image_caption = Див пелин (''Artemisia cina'')
| display_parents = 2
| taxon = Artemisia
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| type_species = [[Обичен пелин]] (''Artemisia vulgaris'')
| type_species_authority = L.
| synonyms = *''Absinthium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Chamartemisia'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Oligosporus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
*''Artemisiastrum'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Artanacetum'' &lt;small&gt;(Rzazade) Rzazade&lt;/small&gt;
*''Abrotanum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Draconia'' &lt;small&gt;Heist. ex Fabr.&lt;/small&gt;
*''Artemisia'' subg. ''Seriphidium'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
*''Hydrophytum'' &lt;small&gt;Eschw.&lt;/small&gt;
*''Seriphidium'' &lt;small&gt;(Besser ex Less.) Fourr.&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;GCC&quot;&gt;{{cite web |title=Artemisia vulgaris |url=https://compositae.landcareresearch.co.nz/Default.aspx?Page=NameSearch&amp;searchText=Artemisia%20vulgaris |work=Global Compositae Checklist}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Пелин''' ({{науч|Artemisia}}) — род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]]. Во Европа, пелин најчесто се однесува на видот ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]''. Додека другите видови понекогаш се нарекуваат со поспецифични заеднички имиња, тие може да се наречат едноставно „пелин“ (Mugwort на англиски) во многу контексти.

== Видови ==
Видовите од родот ''Artemisia'' наречени пелин вклучуваат:

* ''[[Питом пелин|Artemisia absinthium]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — пелин, традиционално се користи во производството на абсинт.
* ''Artemisia argyi'' &lt;small&gt;H.Lév.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;&amp; Vaniot&lt;/small&gt; — Кинески пелин кој се користи во традиционалната кинеска медицина
* ''Artemisia douglasiana'' &lt;small&gt;Besser ex Besser&lt;/small&gt; — Даглас магворт или калифорниски магворт (пелин) потекнува западна Северна Америка
* ''Artemisia glacialis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — алпски пелин
* ''Artemisia indica'' &lt;small&gt;Wild.&lt;/small&gt; - Ориентален пелин
* ''Artemisia japonica'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt; - Јапонски пелин
* ''Artemisia lactiflora'' &lt;small&gt;Ѕид. ex DC.&lt;/small&gt; - бел пелин
* ''Artemisia norvegica'' &lt;small&gt;Fr.&lt;/small&gt; - Норвешки пелин
* ''Artemisia princeps'' &lt;small&gt;Pamp.&lt;/small&gt; — корејски пелин и јапонски пелин, кој се користат како кулинарска билка и во традиционалната кинеска медицина.
* ''Artemisia verlotiorum'' &lt;small&gt;Lamotte&lt;/small&gt; — кинески пелин
* ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — обичен пелин, која се користи како кулинарска билка и медицински ширум светот

== Користи ==
Маслото од пелин содржи тујон, кој е токсичен во големи количини или при продолжено внесување. Тујонот е присутен и во ''Thuja plicata'' (западен црвен кедар), од кој потекнува и името тујон. Нежните влакна на долната страна на листовите може да се изгребат и да се користат како делотворно средство за чистење. Сите делови на растението содржат есенцијални масла со сенаменски инсектицидни својства (особено при убивање на [[Ларва|ларви]] од инсекти).   Ова најдобро се користи во слаба инфузија, но не се препорачува да се користи на градинарските растенија, бидејќи исто така го намалува растот на растенијата.&lt;ref&gt;Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening.&lt;/ref&gt; Пелинот се користи терапевтски за ублажување на поспаност.

=== Храна ===
Ароматичните и малку горчливите лисја на пелинот може да се јадат сирови или варени, како и млади пролетни ластари. Листовите и пупките, најдобро собрани непосредно пред цветањето на пелинот во јули до септември, може да се користат како горчлив зачин за зачинување на масти, месо и риба.&lt;ref&gt;{{Google books|Vr2qnK_QOuAC}} in {{Наведена книга|title=The Cambridge World History of Food|year=2000|isbn=978-0-521-40215-6|pages=1711–1886|chapter=A Dictionary of the World's Plant Foods|doi=10.1017/CHOL9780521402156.060}}&lt;/ref&gt; Оваа билка често се вклучува во масните јадења бидејќи го поддржува варењето.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://herbamedicine.com/medicinal-benefits-of-mugwort/|title=11 Medicinal Benefits of Mugwort that Range from Malaria Treatment to Detoxification - Herba Medicine|date=24 October 2020|language=en-US|accessdate=2021-10-25}}&lt;/ref&gt; Пелинот се користел за ароматизирање на пивото пред воведувањето на хмељот.&lt;ref name=&quot;Stika2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Stika|first=Hans-Peter|date=March 2011|title=Early Iron Age and Late Mediaeval malt finds from Germany—attempts at reconstruction of early Celtic brewing and the taste of Celtic beer|journal=Archaeological and Anthropological Sciences|volume=3|issue=1|pages=41–48|doi=10.1007/s12520-010-0049-5}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Llewellyn's 2010 Herbal Almanac by Llewellyn&lt;/ref&gt;

=== Етерично масло ===
Составот на етеричното масло од пелин може да варира во зависност од родот на избраното растение, неговото живеалиште, како и делот од растението извлечен и сезоната на неговата жетва. Неговите главни компоненти може да вклучуваат камфор, [[Евкалиптол|цинеол]], тујон, борнеол и борнил ацетат, како и широк спектар на други [[фенол]]и, терпени и алифатични соединенија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Abad|first=María José|last2=Bedoya|first2=Luis Miguel|last3=Apaza|first3=Luis|last4=Bermejo|first4=Paulina|date=2 March 2012|title=The Artemisia L. Genus: A Review of Bioactive Essential Oils|journal=Molecules|volume=17|issue=3|pages=2542–2566|doi=10.3390/molecules17032542|pmc=6268508|pmid=22388966|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Средновековна Европа ===
Во европскиот среден век, пелинот се користел како магична заштитна билка. Го користеле за одбивање на инсекти - особено молци - од градините. Пелинот исто така се користел од античко време како лек против замор и за заштита на патниците од зли духови и диви животни. Римските војници ставале кантарион во сандалите за да ги заштитат стапалата од замор и грчеви.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=t0MtnKDvLLwC&amp;q=roman+soldiers+mugwort&amp;pg=PA144|title=Artemisia|last=Wright|first=Colin, Ed.|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2002|isbn=0-415-27212-2|location=London; New York|page=144}}&lt;/ref&gt; Пелинот е една од деветте билки наведени во паганскиот англосаксонски ''Nine Herbs Charm'', напишан во 10 век во Lacnunga.&lt;ref&gt;Stephen Pollington &quot;Leechcraft: Early English Charms, Plantlore and Healing&quot;&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
Постојат неколку референци за Кинезите кои користат мугворт во [[Кинеска кујна|кујната]]. Познатиот кинески поет Су Ши во 11 век го спомнал во една од неговите песни. Има уште постари песни и песни кои може да се следат до 3 п.н.е. Често се нарекувал {{Јаз|zh-latn-pinyin|lóuhāo}} ({{Јаз|zh|蒌蒿}}) или {{Јаз|zh-latn-pinyin|àicǎo}} ({{Јаз|zh|艾草}}) на мандарински. Пелинот се користи и како арома и боја за сезонско јадење со ориз.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|title=A Bite of China: The Story of Staple Food|work=[[YouTube]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508095409/https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|archive-date=2022-05-08|accessdate=20 February 2013|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Во традиционалната кинеска медицина, пелинот се користи во прашкаста и застарена форма - наречена ''{{Вовикиречник|moxa}}'' на англиски - за да се изврши моксибусција, односно да се изгори на одредени [[Акупунктура|акупунктурни]] точки на телото на пациентот за да се постигнат терапевтски ефекти.

=== Јапонија ===
Оризовите колачи од пелин или ''куса мочи'' се користат за јапонски слатки наречени ''даифуку'' (буквално „голема среќа“). За да ги направите, земете мала количина мочи и наполнете го или завиткајте го околу филот од овошје или засладена паста од аџуки (црвен грав). Традиционалните ''даифуку'' може да бидат бледо зелени, бели или бледо розови и се покриени со тенок слој од компир скроб за да се спречи лепење.

=== Кореја ===
И во [[Северна Кореја|Северна]] и [[Јужна Кореја|во Јужна Кореја]], мугворт – {{Трансл|ko|ssuk}} ({{Јаз|ko|쑥}}) – се користи во супи и салати. Традиционална супа која содржи кантарион и школки е {{Трансл|ko|ssukguk}} ( {{Јаз|ko|쑥국}} ), направена во пролет од младите растенија непосредно пред да процветаат. Друго јадење е наречено {{Трансл|ko|ssukbeomul}} ( {{Јаз|ko|쑥버물}} ), во која кантата се меша со оризово брашно, шеќер, сол и вода и потоа се вари на пареа.

Пелинот е честа состојка во чаеви, супи, палачинки и оризови колачи.

== Алерген ==
Поленот од пелин е еден од главните извори на [[Алергиски ринитис|поленска треска]] и алергиска [[астма]] во Северна Европа, Северна Америка и делови од Азија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Himly|first=M.|last2=Jahn-Schmid|first2=B.|last3=Dedic|first3=A.|last4=Kelemen|first4=P.|last5=Wopfner|first5=N.|last6=Altmann|first6=F.|last7=Van Ree|first7=R.|last8=Briza|first8=P.|last9=Richter|first9=K.|year=2003|title=Art v 1, the major allergen of mugwort pollen, is a modular glycoprotein with a defensin‐like and a hydroxyproline‐rich domain|journal=The FASEB Journal|volume=17|issue=1|pages=106–8|doi=10.1096/fj.02-0472fje|pmid=12475905|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|title=Архивиран примерок|work=Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309155119/http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|archive-date=9 March 2012|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Поленот обично патува помалку од 2.000 метри.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216232405/http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|archive-date=16 February 2009|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Познато е дека кинењето на пелинот го намалува ефектот на алергијата, бидејќи поленот лета само на кратко растојание.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot; /&gt; Исечете го цвеќето пред да цвета за да избегнете алергени и размножување на растението.

Пелинот се користи како лековита билка во многу земји и култури. Го користат за да лечи дигестивни проблеми, менструални проблеми и кашлица. Маст од пелин може да се искористи за да се излечат рани и модрици.

== Поврзано ==

* ''Dysphania ambrosioides'', растение со сличен профил на вкус што се користи во северно-американските кујни.
* ''Eucosma metzneriana'', молец кој се храни со ова растение
* Список на растенија познати како мугворт
* Ssukcha, традиционален корејски пијалак

== Наводи ==
{{Наводи}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Вештерство]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Билки]]
[[Категорија:Статии со текст на јапонски]]</text>
      <sha1>ngqvcmwv7u0x77cz6c2wb049hrqm6nq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570211</id>
      <parentid>5570208</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:18:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15205" sha1="6bvxx8rflzb7yq3juzgis5oagqmcxlr" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = Пелин
| image = ArtemisiaVulgaris.jpg
| image_caption = [[Див пелин]] (''Artemisia cina'')
| display_parents = 2
| taxon = Artemisia
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| type_species = [[Обичен пелин]] (''Artemisia vulgaris'')
| type_species_authority = L.
| synonyms = *''Absinthium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Chamartemisia'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Oligosporus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
*''Artemisiastrum'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Artanacetum'' &lt;small&gt;(Rzazade) Rzazade&lt;/small&gt;
*''Abrotanum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Draconia'' &lt;small&gt;Heist. ex Fabr.&lt;/small&gt;
*''Artemisia'' subg. ''Seriphidium'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
*''Hydrophytum'' &lt;small&gt;Eschw.&lt;/small&gt;
*''Seriphidium'' &lt;small&gt;(Besser ex Less.) Fourr.&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;GCC&quot;&gt;{{cite web |title=Artemisia vulgaris |url=https://compositae.landcareresearch.co.nz/Default.aspx?Page=NameSearch&amp;searchText=Artemisia%20vulgaris |work=Global Compositae Checklist}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Пелин''' ({{науч|Artemisia}}) — род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]]. Во Европа, пелин најчесто се однесува на видот ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]''. Додека другите видови понекогаш се нарекуваат со поспецифични заеднички имиња, тие може да се наречат едноставно „пелин“ (Mugwort на англиски) во многу контексти.

== Видови ==
Видовите од родот ''Artemisia'' наречени пелин вклучуваат:

* ''[[Питом пелин|Artemisia absinthium]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — пелин, традиционално се користи во производството на абсинт.
* ''Artemisia argyi'' &lt;small&gt;H.Lév.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;&amp; Vaniot&lt;/small&gt; — Кинески пелин кој се користи во традиционалната кинеска медицина
* ''Artemisia douglasiana'' &lt;small&gt;Besser ex Besser&lt;/small&gt; — Даглас магворт или калифорниски магворт (пелин) потекнува западна Северна Америка
* ''Artemisia glacialis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — алпски пелин
* ''Artemisia indica'' &lt;small&gt;Wild.&lt;/small&gt; - Ориентален пелин
* ''Artemisia japonica'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt; - Јапонски пелин
* ''Artemisia lactiflora'' &lt;small&gt;Ѕид. ex DC.&lt;/small&gt; - бел пелин
* ''Artemisia norvegica'' &lt;small&gt;Fr.&lt;/small&gt; - Норвешки пелин
* ''Artemisia princeps'' &lt;small&gt;Pamp.&lt;/small&gt; — корејски пелин и јапонски пелин, кој се користат како кулинарска билка и во традиционалната кинеска медицина.
* ''Artemisia verlotiorum'' &lt;small&gt;Lamotte&lt;/small&gt; — кинески пелин
* ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — обичен пелин, која се користи како кулинарска билка и медицински ширум светот

== Користи ==
Маслото од пелин содржи тујон, кој е токсичен во големи количини или при продолжено внесување. Тујонот е присутен и во ''Thuja plicata'' (западен црвен кедар), од кој потекнува и името тујон. Нежните влакна на долната страна на листовите може да се изгребат и да се користат како делотворно средство за чистење. Сите делови на растението содржат есенцијални масла со сенаменски инсектицидни својства (особено при убивање на [[Ларва|ларви]] од инсекти).   Ова најдобро се користи во слаба инфузија, но не се препорачува да се користи на градинарските растенија, бидејќи исто така го намалува растот на растенијата.&lt;ref&gt;Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening.&lt;/ref&gt; Пелинот се користи терапевтски за ублажување на поспаност.

=== Храна ===
Ароматичните и малку горчливите лисја на пелинот може да се јадат сирови или варени, како и млади пролетни ластари. Листовите и пупките, најдобро собрани непосредно пред цветањето на пелинот во јули до септември, може да се користат како горчлив зачин за зачинување на масти, месо и риба.&lt;ref&gt;{{Google books|Vr2qnK_QOuAC}} in {{Наведена книга|title=The Cambridge World History of Food|year=2000|isbn=978-0-521-40215-6|pages=1711–1886|chapter=A Dictionary of the World's Plant Foods|doi=10.1017/CHOL9780521402156.060}}&lt;/ref&gt; Оваа билка често се вклучува во масните јадења бидејќи го поддржува варењето.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://herbamedicine.com/medicinal-benefits-of-mugwort/|title=11 Medicinal Benefits of Mugwort that Range from Malaria Treatment to Detoxification - Herba Medicine|date=24 October 2020|language=en-US|accessdate=2021-10-25}}&lt;/ref&gt; Пелинот се користел за ароматизирање на пивото пред воведувањето на хмељот.&lt;ref name=&quot;Stika2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Stika|first=Hans-Peter|date=March 2011|title=Early Iron Age and Late Mediaeval malt finds from Germany—attempts at reconstruction of early Celtic brewing and the taste of Celtic beer|journal=Archaeological and Anthropological Sciences|volume=3|issue=1|pages=41–48|doi=10.1007/s12520-010-0049-5}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Llewellyn's 2010 Herbal Almanac by Llewellyn&lt;/ref&gt;

=== Етерично масло ===
Составот на етеричното масло од пелин може да варира во зависност од родот на избраното растение, неговото живеалиште, како и делот од растението извлечен и сезоната на неговата жетва. Неговите главни компоненти може да вклучуваат камфор, [[Евкалиптол|цинеол]], тујон, борнеол и борнил ацетат, како и широк спектар на други [[фенол]]и, терпени и алифатични соединенија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Abad|first=María José|last2=Bedoya|first2=Luis Miguel|last3=Apaza|first3=Luis|last4=Bermejo|first4=Paulina|date=2 March 2012|title=The Artemisia L. Genus: A Review of Bioactive Essential Oils|journal=Molecules|volume=17|issue=3|pages=2542–2566|doi=10.3390/molecules17032542|pmc=6268508|pmid=22388966|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Средновековна Европа ===
Во европскиот среден век, пелинот се користел како магична заштитна билка. Го користеле за одбивање на инсекти - особено молци - од градините. Пелинот исто така се користел од античко време како лек против замор и за заштита на патниците од зли духови и диви животни. Римските војници ставале кантарион во сандалите за да ги заштитат стапалата од замор и грчеви.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=t0MtnKDvLLwC&amp;q=roman+soldiers+mugwort&amp;pg=PA144|title=Artemisia|last=Wright|first=Colin, Ed.|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2002|isbn=0-415-27212-2|location=London; New York|page=144}}&lt;/ref&gt; Пелинот е една од деветте билки наведени во паганскиот англосаксонски ''Nine Herbs Charm'', напишан во 10 век во Lacnunga.&lt;ref&gt;Stephen Pollington &quot;Leechcraft: Early English Charms, Plantlore and Healing&quot;&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
Постојат неколку референци за Кинезите кои користат мугворт во [[Кинеска кујна|кујната]]. Познатиот кинески поет Су Ши во 11 век го спомнал во една од неговите песни. Има уште постари песни и песни кои може да се следат до 3 п.н.е. Често се нарекувал {{Јаз|zh-latn-pinyin|lóuhāo}} ({{Јаз|zh|蒌蒿}}) или {{Јаз|zh-latn-pinyin|àicǎo}} ({{Јаз|zh|艾草}}) на мандарински. Пелинот се користи и како арома и боја за сезонско јадење со ориз.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|title=A Bite of China: The Story of Staple Food|work=[[YouTube]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508095409/https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|archive-date=2022-05-08|accessdate=20 February 2013|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Во традиционалната кинеска медицина, пелинот се користи во прашкаста и застарена форма - наречена ''{{Вовикиречник|moxa}}'' на англиски - за да се изврши моксибусција, односно да се изгори на одредени [[Акупунктура|акупунктурни]] точки на телото на пациентот за да се постигнат терапевтски ефекти.

=== Јапонија ===
Оризовите колачи од пелин или ''куса мочи'' се користат за јапонски слатки наречени ''даифуку'' (буквално „голема среќа“). За да ги направите, земете мала количина мочи и наполнете го или завиткајте го околу филот од овошје или засладена паста од аџуки (црвен грав). Традиционалните ''даифуку'' може да бидат бледо зелени, бели или бледо розови и се покриени со тенок слој од компир скроб за да се спречи лепење.

=== Кореја ===
И во [[Северна Кореја|Северна]] и [[Јужна Кореја|во Јужна Кореја]], мугворт – {{Трансл|ko|ssuk}} ({{Јаз|ko|쑥}}) – се користи во супи и салати. Традиционална супа која содржи кантарион и школки е {{Трансл|ko|ssukguk}} ( {{Јаз|ko|쑥국}} ), направена во пролет од младите растенија непосредно пред да процветаат. Друго јадење е наречено {{Трансл|ko|ssukbeomul}} ( {{Јаз|ko|쑥버물}} ), во која кантата се меша со оризово брашно, шеќер, сол и вода и потоа се вари на пареа.

Пелинот е честа состојка во чаеви, супи, палачинки и оризови колачи.

== Алерген ==
Поленот од пелин е еден од главните извори на [[Алергиски ринитис|поленска треска]] и алергиска [[астма]] во Северна Европа, Северна Америка и делови од Азија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Himly|first=M.|last2=Jahn-Schmid|first2=B.|last3=Dedic|first3=A.|last4=Kelemen|first4=P.|last5=Wopfner|first5=N.|last6=Altmann|first6=F.|last7=Van Ree|first7=R.|last8=Briza|first8=P.|last9=Richter|first9=K.|year=2003|title=Art v 1, the major allergen of mugwort pollen, is a modular glycoprotein with a defensin‐like and a hydroxyproline‐rich domain|journal=The FASEB Journal|volume=17|issue=1|pages=106–8|doi=10.1096/fj.02-0472fje|pmid=12475905|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|title=Архивиран примерок|work=Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309155119/http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|archive-date=9 March 2012|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Поленот обично патува помалку од 2.000 метри.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216232405/http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|archive-date=16 February 2009|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Познато е дека кинењето на пелинот го намалува ефектот на алергијата, бидејќи поленот лета само на кратко растојание.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot; /&gt; Исечете го цвеќето пред да цвета за да избегнете алергени и размножување на растението.

Пелинот се користи како лековита билка во многу земји и култури. Го користат за да лечи дигестивни проблеми, менструални проблеми и кашлица. Маст од пелин може да се искористи за да се излечат рани и модрици.

== Поврзано ==

* ''Dysphania ambrosioides'', растение со сличен профил на вкус што се користи во северно-американските кујни.
* ''Eucosma metzneriana'', молец кој се храни со ова растение
* Список на растенија познати како мугворт
* Ssukcha, традиционален корејски пијалак

== Наводи ==
{{Наводи}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Вештерство]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Билки]]
[[Категорија:Статии со текст на јапонски]]</text>
      <sha1>6bvxx8rflzb7yq3juzgis5oagqmcxlr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570212</id>
      <parentid>5570211</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15209" sha1="t7phn2436icutikp0riih2ce7flpmfk" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
| name = Пелин
| image = ArtemisiaVulgaris.jpg
| image_caption = [[Див пелин]] (''Artemisia vulgaris'')
| display_parents = 2
| taxon = Artemisia
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| type_species = [[Обичен пелин]] (''Artemisia vulgaris'')
| type_species_authority = L.
| synonyms = *''Absinthium'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Chamartemisia'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Oligosporus'' &lt;small&gt;Cass.&lt;/small&gt;
*''Artemisiastrum'' &lt;small&gt;Rydb.&lt;/small&gt;
*''Artanacetum'' &lt;small&gt;(Rzazade) Rzazade&lt;/small&gt;
*''Abrotanum'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
*''Draconia'' &lt;small&gt;Heist. ex Fabr.&lt;/small&gt;
*''Artemisia'' subg. ''Seriphidium'' &lt;small&gt;Less.&lt;/small&gt;
*''Hydrophytum'' &lt;small&gt;Eschw.&lt;/small&gt;
*''Seriphidium'' &lt;small&gt;(Besser ex Less.) Fourr.&lt;/small&gt;
| synonyms_ref = &lt;ref name = &quot;GCC&quot;&gt;{{cite web |title=Artemisia vulgaris |url=https://compositae.landcareresearch.co.nz/Default.aspx?Page=NameSearch&amp;searchText=Artemisia%20vulgaris |work=Global Compositae Checklist}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Пелин''' ({{науч|Artemisia}}) — род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]]. Во Европа, пелин најчесто се однесува на видот ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]''. Додека другите видови понекогаш се нарекуваат со поспецифични заеднички имиња, тие може да се наречат едноставно „пелин“ (Mugwort на англиски) во многу контексти.

== Видови ==
Видовите од родот ''Artemisia'' наречени пелин вклучуваат:

* ''[[Питом пелин|Artemisia absinthium]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — пелин, традиционално се користи во производството на абсинт.
* ''Artemisia argyi'' &lt;small&gt;H.Lév.&lt;/small&gt; &lt;small&gt;&amp; Vaniot&lt;/small&gt; — Кинески пелин кој се користи во традиционалната кинеска медицина
* ''Artemisia douglasiana'' &lt;small&gt;Besser ex Besser&lt;/small&gt; — Даглас магворт или калифорниски магворт (пелин) потекнува западна Северна Америка
* ''Artemisia glacialis'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — алпски пелин
* ''Artemisia indica'' &lt;small&gt;Wild.&lt;/small&gt; - Ориентален пелин
* ''Artemisia japonica'' &lt;small&gt;Thunb.&lt;/small&gt; - Јапонски пелин
* ''Artemisia lactiflora'' &lt;small&gt;Ѕид. ex DC.&lt;/small&gt; - бел пелин
* ''Artemisia norvegica'' &lt;small&gt;Fr.&lt;/small&gt; - Норвешки пелин
* ''Artemisia princeps'' &lt;small&gt;Pamp.&lt;/small&gt; — корејски пелин и јапонски пелин, кој се користат како кулинарска билка и во традиционалната кинеска медицина.
* ''Artemisia verlotiorum'' &lt;small&gt;Lamotte&lt;/small&gt; — кинески пелин
* ''[[Див пелин|Artemisia vulgaris]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; — обичен пелин, која се користи како кулинарска билка и медицински ширум светот

== Користи ==
Маслото од пелин содржи тујон, кој е токсичен во големи количини или при продолжено внесување. Тујонот е присутен и во ''Thuja plicata'' (западен црвен кедар), од кој потекнува и името тујон. Нежните влакна на долната страна на листовите може да се изгребат и да се користат како делотворно средство за чистење. Сите делови на растението содржат есенцијални масла со сенаменски инсектицидни својства (особено при убивање на [[Ларва|ларви]] од инсекти).   Ова најдобро се користи во слаба инфузија, но не се препорачува да се користи на градинарските растенија, бидејќи исто така го намалува растот на растенијата.&lt;ref&gt;Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening.&lt;/ref&gt; Пелинот се користи терапевтски за ублажување на поспаност.

=== Храна ===
Ароматичните и малку горчливите лисја на пелинот може да се јадат сирови или варени, како и млади пролетни ластари. Листовите и пупките, најдобро собрани непосредно пред цветањето на пелинот во јули до септември, може да се користат како горчлив зачин за зачинување на масти, месо и риба.&lt;ref&gt;{{Google books|Vr2qnK_QOuAC}} in {{Наведена книга|title=The Cambridge World History of Food|year=2000|isbn=978-0-521-40215-6|pages=1711–1886|chapter=A Dictionary of the World's Plant Foods|doi=10.1017/CHOL9780521402156.060}}&lt;/ref&gt; Оваа билка често се вклучува во масните јадења бидејќи го поддржува варењето.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://herbamedicine.com/medicinal-benefits-of-mugwort/|title=11 Medicinal Benefits of Mugwort that Range from Malaria Treatment to Detoxification - Herba Medicine|date=24 October 2020|language=en-US|accessdate=2021-10-25}}&lt;/ref&gt; Пелинот се користел за ароматизирање на пивото пред воведувањето на хмељот.&lt;ref name=&quot;Stika2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Stika|first=Hans-Peter|date=March 2011|title=Early Iron Age and Late Mediaeval malt finds from Germany—attempts at reconstruction of early Celtic brewing and the taste of Celtic beer|journal=Archaeological and Anthropological Sciences|volume=3|issue=1|pages=41–48|doi=10.1007/s12520-010-0049-5}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Llewellyn's 2010 Herbal Almanac by Llewellyn&lt;/ref&gt;

=== Етерично масло ===
Составот на етеричното масло од пелин може да варира во зависност од родот на избраното растение, неговото живеалиште, како и делот од растението извлечен и сезоната на неговата жетва. Неговите главни компоненти може да вклучуваат камфор, [[Евкалиптол|цинеол]], тујон, борнеол и борнил ацетат, како и широк спектар на други [[фенол]]и, терпени и алифатични соединенија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Abad|first=María José|last2=Bedoya|first2=Luis Miguel|last3=Apaza|first3=Luis|last4=Bermejo|first4=Paulina|date=2 March 2012|title=The Artemisia L. Genus: A Review of Bioactive Essential Oils|journal=Molecules|volume=17|issue=3|pages=2542–2566|doi=10.3390/molecules17032542|pmc=6268508|pmid=22388966|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Средновековна Европа ===
Во европскиот среден век, пелинот се користел како магична заштитна билка. Го користеле за одбивање на инсекти - особено молци - од градините. Пелинот исто така се користел од античко време како лек против замор и за заштита на патниците од зли духови и диви животни. Римските војници ставале кантарион во сандалите за да ги заштитат стапалата од замор и грчеви.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=t0MtnKDvLLwC&amp;q=roman+soldiers+mugwort&amp;pg=PA144|title=Artemisia|last=Wright|first=Colin, Ed.|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2002|isbn=0-415-27212-2|location=London; New York|page=144}}&lt;/ref&gt; Пелинот е една од деветте билки наведени во паганскиот англосаксонски ''Nine Herbs Charm'', напишан во 10 век во Lacnunga.&lt;ref&gt;Stephen Pollington &quot;Leechcraft: Early English Charms, Plantlore and Healing&quot;&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
Постојат неколку референци за Кинезите кои користат мугворт во [[Кинеска кујна|кујната]]. Познатиот кинески поет Су Ши во 11 век го спомнал во една од неговите песни. Има уште постари песни и песни кои може да се следат до 3 п.н.е. Често се нарекувал {{Јаз|zh-latn-pinyin|lóuhāo}} ({{Јаз|zh|蒌蒿}}) или {{Јаз|zh-latn-pinyin|àicǎo}} ({{Јаз|zh|艾草}}) на мандарински. Пелинот се користи и како арома и боја за сезонско јадење со ориз.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|title=A Bite of China: The Story of Staple Food|work=[[YouTube]]|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20220508095409/https://www.youtube.com/watch?v=PCgYUKPNCug|archive-date=2022-05-08|accessdate=20 February 2013|url-status=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

Во традиционалната кинеска медицина, пелинот се користи во прашкаста и застарена форма - наречена ''{{Вовикиречник|moxa}}'' на англиски - за да се изврши моксибусција, односно да се изгори на одредени [[Акупунктура|акупунктурни]] точки на телото на пациентот за да се постигнат терапевтски ефекти.

=== Јапонија ===
Оризовите колачи од пелин или ''куса мочи'' се користат за јапонски слатки наречени ''даифуку'' (буквално „голема среќа“). За да ги направите, земете мала количина мочи и наполнете го или завиткајте го околу филот од овошје или засладена паста од аџуки (црвен грав). Традиционалните ''даифуку'' може да бидат бледо зелени, бели или бледо розови и се покриени со тенок слој од компир скроб за да се спречи лепење.

=== Кореја ===
И во [[Северна Кореја|Северна]] и [[Јужна Кореја|во Јужна Кореја]], мугворт – {{Трансл|ko|ssuk}} ({{Јаз|ko|쑥}}) – се користи во супи и салати. Традиционална супа која содржи кантарион и школки е {{Трансл|ko|ssukguk}} ( {{Јаз|ko|쑥국}} ), направена во пролет од младите растенија непосредно пред да процветаат. Друго јадење е наречено {{Трансл|ko|ssukbeomul}} ( {{Јаз|ko|쑥버물}} ), во која кантата се меша со оризово брашно, шеќер, сол и вода и потоа се вари на пареа.

Пелинот е честа состојка во чаеви, супи, палачинки и оризови колачи.

== Алерген ==
Поленот од пелин е еден од главните извори на [[Алергиски ринитис|поленска треска]] и алергиска [[астма]] во Северна Европа, Северна Америка и делови од Азија.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Himly|first=M.|last2=Jahn-Schmid|first2=B.|last3=Dedic|first3=A.|last4=Kelemen|first4=P.|last5=Wopfner|first5=N.|last6=Altmann|first6=F.|last7=Van Ree|first7=R.|last8=Briza|first8=P.|last9=Richter|first9=K.|year=2003|title=Art v 1, the major allergen of mugwort pollen, is a modular glycoprotein with a defensin‐like and a hydroxyproline‐rich domain|journal=The FASEB Journal|volume=17|issue=1|pages=106–8|doi=10.1096/fj.02-0472fje|pmid=12475905|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|title=Архивиран примерок|work=Weather Channel|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309155119/http://www.weather.com/outlook/health/allergies/common/allergens/AK-allergen-192?from=allergy_allergenstate_more|archive-date=9 March 2012|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Поленот обично патува помалку од 2.000 метри.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|title=Архивиран примерок|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216232405/http://www.allergia.com/index.phtml?s=849|archive-date=16 February 2009|accessdate=9 November 2012}}&lt;/ref&gt; Познато е дека кинењето на пелинот го намалува ефектот на алергијата, бидејќи поленот лета само на кратко растојание.&lt;ref name=&quot;allergia.com&quot; /&gt; Исечете го цвеќето пред да цвета за да избегнете алергени и размножување на растението.

Пелинот се користи како лековита билка во многу земји и култури. Го користат за да лечи дигестивни проблеми, менструални проблеми и кашлица. Маст од пелин може да се искористи за да се излечат рани и модрици.

== Поврзано ==

* ''Dysphania ambrosioides'', растение со сличен профил на вкус што се користи во северно-американските кујни.
* ''Eucosma metzneriana'', молец кој се храни со ова растение
* Список на растенија познати како мугворт
* Ssukcha, традиционален корејски пијалак

== Наводи ==
{{Наводи}}

[[Категорија:Пелин]]
[[Категорија:Вештерство]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Билки]]
[[Категорија:Статии со текст на јапонски]]</text>
      <sha1>t7phn2436icutikp0riih2ce7flpmfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nerium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1300767</id>
    <revision>
      <id>5569891</id>
      <parentid>5565785</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Флора на Лебанон]] → [[Категорија:Флора на Либан]]</comment>
      <origin>5569891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30497" sha1="lyjapgzlppktgf88d78uzwtbiu2hdio" xml:space="preserve">{{закосеннаслов}}
{{Taxobox|image=Nerium oleander flowers leaves.jpg|display_parents=3|regnum=[[Растенија]]|ordo=[[Линцуровидни]]|familia=Apocynaceae|genus='''Nerium'''|genus_authority=[[Карл Линеј|Л.]]|authority=L.|synonyms=}}

'''Леандер''' ([[Научна номенклатура|научно]]: ''Nerium'') ― [[Род (биологија)|род]] на  грмушесто или ниско дрвенесто растение кое се одгледува низ целиот свет во умерените и суптропските области како украсно растение. Во родот ''Nerium'' е класифициран само [[Вид (биологија)|видот]] [[зокум]] (''Nerium Oleander''), кој припаѓа на [[потсемејство]]то [[Apocynoideae]] од семејството [[кучешки чемери]] (Apocynaceae). Тој е толку широко одгледуван што не е идентификуван прецизен регион на потекло, иако обично е поврзуван со [[Средоземје]]то.

Леандерот расте 2 до 6 м висок. Најчесто се одгледува во својот природен облик на [[грмушка]], но може да се обликува како мало [[дрво]] со едно [[стебло]]. Тој е отпорен и на суша и на поплави, но не и на долга изложеност на мраз. Белите, розовите или црвените [[цвет]]ови се петчлени и формираат соцветија во текот на целата година, достигнувајќи врв во текот на летото. [[Плод]]от е изграден од две долги тесни капачиња, кои кога ќе созреат се одделуваат за да се ослободат голем број на [[семиња]].

Леандерот содржи неколку токсични соединенија поради тоа историски се сметало за [[отровно растение]]. Сепак, неговата горчина го прави непријатен за луѓето и за повеќето животни, така што случаите на труење се ретки, а општиот ризик за смртност кај луѓето е низок. Орално внесување на поголеми количини во организмот на човекот може да предизвика гадење, повраќање, прекумерна саливација, абдоминална болка, крвава дијареа и неправилен срцев ритам. Продолжениот контакт со неговиот секрет може да предизвика иритација на кожата, воспаление на очите и [[дерматит]].

== Опис ==
[[Податотека:Adelfa-est-gin-1.JPG|мини|Детал за круната на цветот во боја на праска.]]
[[Податотека:48. Влакна на лист од олеандер (Nerium oleander).ogg|мини|220п|Влакна на лист од [[зокум]] под [[микроскоп]].]]
Леандерот расте 2 до 6 м висок, со исправено стебло коe се разгранува нанадвор во текот на созревањето; едногодишните стебла имаат светло сива до сино зелена боја, додека зрелите стебла имаат сивкаста кора. Листовите се во парови или поставени спирано по три, дебели и кожести, темно зелени, тесни [[Облици на листови|ланцетни]], 5 до 21 см долги и 1 до 3.5 см широки, по рабовите исполнети со мрежа од стоми за вентилација која е типична за [[евдикоти]]те. Младите листовите се светло зелени и многу сјајни, пред да созреат добиваат темно зелена боја.

Цветовите растат во соцветија на крајот од секоја гранка; тие се бели, розови до црвени,&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;„Жолтиот леандер“ е ''[[Thevetia peruviana]]''&lt;/ref&gt; 2.5 до 5 см пречник, со длабоко петчлени прстенести венчиња околу централната венечна цевка. Тие се често, но не секогаш, со сладок мирис.&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Во минатото, миризливите растенија биле понекогаш третирани како различниот вид ''N. odorum'', но предметот е е постојан и не е повеќе сметан како посебен таксон.&lt;/ref&gt;.

== Етимологија ==
Потеклото на [[Таксономија|таксономското]] име ''Nerium oleander'', првпат доделено од [[Карл Линеј|Линеј]] во 1753 година, е спорно.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://florida.plantatlas.usf.edu/Genus.aspx?id=832|title=Nerium|publisher=Atlas of Florida Plants|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt; Името на родот ''Nerium'' е [[Латинизација на имињата|латинизиран]] облик на [[Старогрчки јазик|старогрчкото]] име за растението нерион (νήριον), кое пак потекнува од грчкиот јазик за [[вода]], нерос (νηρός), поради природното живеалиште на олеандерот покрај реките и потоците.

Зборот ''олеандер'' било појавено уште во првиот век од новата ера, кога [[Грци|грчкиот]] лекар [[Диоскорид|Педаниј Диоскорид]] го навел како еден од поимите што [[Римјани]]те го користеле за растението.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=De Materia Medica|last=Pedanius Dioscorides|page=V.42}}&lt;/ref&gt; Мериам-Вебстер верува дека зборот е средновековно латинско окупирање на доцнолатинските имиња за растението: ''arodandrum'' или ''lorandrum'', или поверојатно ''рододендрон'' (друго старогрчко име за растението), со додавање на ''olea'' поради површната сличност со [[Маслинка|маслиновото]] дрво (''Olea europea'')&lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt;Cf. [[oleaster]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/oleander|title=Oleander: Definition of Oleander|publisher=Merriam-Webster Dictionary|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=oleander|title=Oleander (n.)|publisher=Online Etymology Dictionary|accessdate=2017-06-25}}&lt;/ref&gt; Друга теорија е дека ''олеандер'' е латинизиран облик на грчка сложена именка: ''οllyo'' (ὀλλύω) „убивам“ и грчката именка за човек, ''aner'', генитив ''андрос'' (ἀνήρ, ἀνδρός).&lt;ref name=&quot;Jashemski&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=3xfjyTqqR7IC&amp;pg=PA133|title=The Natural History of Pompeii|last=Wilhelmina Feemster Jashemski|last2=Frederick G. Meyer|date=19 септември 2002|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80054-9|page=133}}&lt;/ref&gt; се припишува на токсичноста на олеандерот за луѓето.

Етимолошката поврзаност на олеандерот со [[лавор]]от продолжила и до денес, во [[Франција]] растението е познато како „лаворова роза“,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english-french/oleander|title=French translation of 'oleander'|publisher=Collinsdictionary.com|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt; додека шпанскиот поим „аделфа“ е потомок на првичното старогрчко име и за лаворот и олеандерот, ''дафне'', кои подоцна преминале во [[Арапски јазик|арапска]] употреба и оттаму во Шпанија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://dle.rae.es/?id=0iV3sx7|title=adelfa|publisher=Diccionario de le lengua española|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt;

Античкиот град Волубилис во денешно [[Мароко]] можеби го добил името од [[Берберски јазици|берберското]] име ''алили'' или ''уалилт'' за цветот.&lt;ref name=&quot;awhf&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.awhf.net/?p=573|title=Archaeological Site of Volubilis|publisher=African World Heritage Fund|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020180151/http://www.awhf.net/?p=573|archive-date=20 октомври 2013|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
[[Зокум]]от е единствениот [[Вид (биологија)|вид]] во моментов класифициран во [[Род (биологија)|родот]] ''Nerium''. Припаѓа на малото [[Племе (биологија)|племе]] Nerieae од [[потсемејство]]то Apocynoideae од [[Семејство (биологија)|семејството]] Apocynaceae. Така, најблиските родови ги вклучуваат подеднакво украсните (и подеднакво токсични) Adenium&lt;small&gt;G.Don&lt;/small&gt; и Strophanthus &lt;small&gt;DC.&lt;/small&gt; - и двете содржат (како Олеандер) силни [[Срцев гликозид|срцеви гликозиди]] поради што се користеле како до како отрови за стрели во [[Африка]].&lt;ref name=&quot;Gurib-Fakim&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7FJqgQ3_tnUC|title=Medicinal Plants|last=Schmelzer|first=G.H.|last2=A. Gurib-Fakim|publisher=Plant Resources of Tropical Africa|year=2008|isbn=978-90-5782-204-9|pages=43–49}}&lt;/ref&gt; Трите преостанати видови ''Alafia'' &lt;small&gt;Thouars&lt;/small&gt;, ''Farquharia'' &lt;small&gt;Stapf&lt;/small&gt; и ''Isonema'' &lt;small&gt;[[Роберт Браун|R.Br.]]&lt;/small&gt; се помалку познати во одгледувањето.

== Живеалиште и опсег ==
[[Податотека:A_wadi_west_of_Susa03.JPG|мини|Диворастечки леандер во една либиска долина.]]
Леандер или потекнува или е одомаќинет во широка област која се протега од северозападна [[Африка]] и [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] кон исток преку [[Средоземје|средоземниот регион]], до [[Арапскиот Полуостров]], [[јужна Азија]] и на исток до [[Јунан]] во јужните делови на [[Народна Република Кина|Кина]].&lt;ref name=&quot;Europa&quot;&gt;[http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&amp;GENUS_XREF=Nerium&amp;SPECIES_XREF=oleander&amp;TAXON_NAME_XREF=&amp;RANK= Pankhurst, R. (editor). ''Nerium oleander'' L. ''Flora Europaea''. Royal Botanic Garden Edinburgh.] Посетено на 9 мај 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;China&quot;&gt;[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&amp;taxon_id=200018424 Bingtao Li, Antony J. M. Leeuwenberg, and D. J. Middleton. &quot;''Nerium oleander'' L.&quot;, ''Flora of China''. Harvard University.] Посетено на 9 мај 2022.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inchem&quot;&gt;[http://www.inchem.org/documents/pims/plant/pim366.htm INCHEM (2005). ''Nerium oleander'' L. (PIM 366). International Programme on Chemical Safety: INCHEM. Посетено на 9 мај 2022.]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Huxley&quot;&gt;Huxley, A.; Griffiths, M.; Levy, M. (eds.) (1992). ''The New RHS Dictionary of Gardening''. Macmillan. {{ISBN|0-333-47494-5}}.&lt;/ref&gt; Обично се јавува околу коритата на [[Поток|потоците]] во речните долини, каде што алтернативно може да поднесе долги сушни периоди и поплави од зимски дождови.

Надвор од традиционалниот средоземни и [[Суптропски појас|суптропски]] опсег на олеандерот, растението може да се одгледува и во благи [[Океанска клима|океански клими]] со соодветни мерки на претпазливост. Се одгледува без заштита во јужна [[Англија]] и може да достигне големи димензии во [[Лондон]] и во помала мера во [[Париз]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.pariscotejardin.fr/tag/laurier-rose/|title=Paris côté jardin Archives de mots clés Laurier Rose|last=Alain Delavie|date=7 август 2016|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2021-11-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211130065057/https://www.pariscotejardin.fr/tag/laurier-rose/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; поради ефектот на урбан топлински остров.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/advice/profile?PID=810|title=Oleander|publisher=RHS Gardening|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2021-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211105052917/https://www.rhs.org.uk/advice/profile?pid=810|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/gardening/gardeningadvice/3350060/Gardening-advice-Thorny-problems.html|title=Gardening Advice: Thorny problems|last=Helen Yemm|date=19 септември 2008|access-date=9 мај 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/gardening/gardeningadvice/3350060/Gardening-advice-Thorny-problems.html|archive-date=12 јануари 2022|publisher=The Daily Telegraph}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.lefigaro.fr/jardin/2014/07/18/30008-20140718ARTFIG00057-au-jardin-ce-week-end-prolongez-vos-vacances-en-plantant-un-laurier-rose.php|title=Jardin: Prolongez vous vos vacances en plantant in laurier-rose|last=Marc Mennessier|date=24 ноември 2014|access-date=9 мај 2022|publisher=Le Figaro}}&lt;/ref&gt; Ова е случај и со [[Северна Америка|северноамериканските]] градови во северозападниот дел на [[Тихиот Океан]] како [[Портланд (Орегон)|Портланд]],&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.thedangergarden.com/2013/07/hey-check-out-that-parking-lot.html|title=Hey check out that parking lot!|last=Loree Bohl|date=22 јули 2013|access-date=9 мај 2022|publisher=Thedangergarden.com}}&lt;/ref&gt; [[Сиетл]] и [[Ванкувер]]. Растенијата може да претрпат оштетувања или да изумрат во такви гранични клими за време на силен зимски студ.

== Екологија ==
Познато е дека некои [[без'рбетници]] не се погодени од [[токсин]]ите од леандерот и може да се хранат со истиот. Гасениците на [[молец]]от                   (''Syntomeida epilais'') се хранат посебно со олеандри и преживуваат јадејќи ја само пулпата што ги опкружува жилите на листовите, избегнувајќи ги влакната. Ларвите на обичната вранска пеперутка (''Euploea core'') и јастебскиот молец (''Daphnis nerii'') исто така се хранат со леандри, и тие ги задржуваат или менуваат токсините, што ги прави непријатни за потенцијалните грабливци како птиците, но не и за другите без'рбетници како што се пајаците и оси.

На цветовите им се потребни инсекти за да се рашири семето и се чини дека се опрашуваат преку механизам за измама. Впечатливото венче делува како моќна реклама за привлекување опрашувачи од далечина, но цвеќињата се без нектар и не нудат никаква награда за нивните посетители. Затоа, тие добиваат многу малку посети, како што е типично за многу ненаградени цветни видови.&lt;ref name=&quot;Herrera1991&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Herrera|first=Javier|year=1991|title=The reproductive biology of a riparian Mediterranean shrub, Nerium oleander L. (Apocynaceae)|journal=Botanical Journal of the Linnean Society|volume=106|issue=2|pages=147–72|doi=10.1111/j.1095-8339.1991.tb02289.x}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shmida, A., Ivri, Y., and Cohen, D. The enigma of the oleander. Eretz VeTeva, January–February 1995 (in Hebrew).&lt;/ref&gt; Поради тоа, стравовите од контаминација на [[мед]] со токсичен нектар од олеандер се неосновани.

=== Листни изгореници ===
[[Податотека:OleanderLeafScorch.jpg|мини|Леандери заразени со ''Xylella fastidiosa'' во [[Феникс (сојузна држава)|Феникс]], [[Аризона]].]]
Бактериска болест, позната како листни изгореници станала крајно сериозна закана за грмушката откако првпат била забележана во Палм Спрингс, [[Калифорнија]], во 1992 година.&lt;ref name=&quot;scorch&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://ipm.ucanr.edu/PMG/PESTNOTES/pn7480.html|title=Oleander Leaf Scorch|date=April 2008|publisher=University of California Agriculture &amp; Natural Resources|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt; Оттогаш болеста уништувала стотици илјади грмушки главно во Јужна Калифорнија, но и во помал обем во [[Аризона]], [[Невада]] и [[Тексас]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://articles.latimes.com/1998/nov/21/home/hm-46038|title=How to Battle Oleander Leaf Scorch|last=U.C. Master Gardeners|date=21 ноември 1998|work=Los Angeles Times|access-date=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kathleen Norris Brenzel 2007&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sunset Western Garden Book|last=Kathleen Norris Brenzel|year=2007|page=495}}&lt;/ref&gt; Виновникот е бактеријата наречена ''Xylella fastidiosa'', која се шири преку [[инсекти]] (првенствено ''Homalodisca vitripennis'') кои се хранат со ткивото на олеандерите и ги шират бактериите. Ова ја инхибира циркулацијата на водата во ткивото на растението, предизвикувајќи поединечни гранки да умрат додека не се потроши целото растение.

Симптомите на инфекција со изгореници на листовите може бавно да се манифестираат, но станува очигледно кога делови од инаку здрави олеандери почнуваат да пожолтуваат и венеат, како да се изгорени од топлина или оган.  Болеста се разгорува во летните горештини додека грмушката активно расте, што им овозможува на бактериите да се шират низ [[ксилем]]от на растението. Како такво, на почетокот може да биде тешко да се идентификуваат бидејќи градинарите може да ги помешаат симптомите со оние на стресот од суша или недостаток на хранливи материи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cals.arizona.edu/mohave/master_gardeners/lake_havasu/articles/oleander.pdf|title=Oleanders under attack|last=Laura Murphy|date=27 септември 2007|publisher=UA College of Agricultural &amp; Life Sciences|accessdate=9 мај 2022|archive-date=2021-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20211205210346/https://cals.arizona.edu/mohave/master_gardeners/lake_havasu/articles/oleander.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Отстранувањето на погодените делови може да го забави напредокот на болеста, но не и да ја отстрани.&lt;ref name=&quot;scorch&quot;/&gt; Оваа болест може да продолжи неколку години додека растението целосно не умре - не постои познат лек.&lt;ref name=&quot;sandiegoreader_2009-02-05&quot;/&gt; Најдобар метод за спречување на понатамошно ширење на болеста е да се исечат инфицираните леандри веднаш откако ќе се забележи инфекцијата.

== Терапевтска ефикасност ==
Лековите добиени од ''N. oleander'' се испитувани како третман за [[Рак (болест)|рак]], но не успеале да покажат клиничка корист.&lt;ref name=&quot;Henary&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Henary|first=H. A|last2=Kurzrock|first2=R|last3=Falchook|first3=G. S|last4=Naing|first4=A|last5=Moulder|first5=S. L|last6=Wheler|first6=J. J|last7=Tsimberidou|first7=A. M|last8=Durand|first8=J|last9=Yang|first9=P|year=2011|title=Final results of a first-in-human phase I trial of PBI-05204, an inhibitor of AKT, FGF-2, NF-Kb, and p70S6K in advanced cancer patients|journal=Journal of Clinical Oncology|volume=29|issue=15_suppl|pages=3023|doi=10.1200/jco.2011.29.15_suppl.3023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Newman|first=R. A|last2=Yang|first2=P|last3=Pawlus|first3=A. D|last4=Block|first4=K. I|year=2008|title=Cardiac Glycosides as Novel Cancer Therapeutic Agents|journal=Molecular Interventions|volume=8|issue=1|pages=36–49|doi=10.1124/mi.8.1.8|pmid=18332483}}&lt;/ref&gt; Според [[Американско здружение за рак|Американското здружение за рак]], досега спроведените испитувања не дале докази за корист, додека пак тие предизвикале негативни несакани ефекти.&lt;ref name=&quot;Cancer&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/herbsvitaminsandminerals/oleander-leaf|title=Oleander Leaf|publisher=[[American Cancer Society]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130315175936/http://www.cancer.org/treatment/treatmentsandsideeffects/complementaryandalternativemedicine/herbsvitaminsandminerals/oleander-leaf|archive-date=15 март 2013|accessdate=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (2).jpg|''Nerium oleander'' во [[Ботаничка градина - Скопје|Ботаничката градина]] на [[ПМФ]] во [[Скопје]].
Податотека:Nerium oleander - Ботаничка градина Скопје (3).jpg|Лист на ''Nerium oleander'' во Ботаничката градина на ПМФ во Скопје.
Податотека:Nerium oleander peach.jpg|Во боја на праска
Податотека:Nerium Oleander (yellow, unusual--may be Sue Hawley Oakes).jpg|Невообичаена жолто-цветна сорта. Одгледан примерок, Галвстон, [[Тексас]]
Податотека:Original Oleander Planting in Galveston.jpg|Првото садење олеандер во Галвстон, Тексас]] (1841)
Податотека:Nerium Oleander(Red).jpg|Црвен цвет
Податотека:Oleander Capsule Opens.jpg|Фоликул што шири семиња
Податотека:Nerium oleander pink.jpg|Розови цвеќиња и лисја
Податотека:Nerium oleander Ouarzazate wild1.jpg|Мала грмушка
Податотека:RoscheiderhofHerbst2018H3a.jpg|Мало дрво
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==

* [[Список на неефикасни третмани за рак]]
* [[Список на растенија отровни за коњи]]
* [[Список на отровни растенија]]
* [[Планински ксерични шуми во Тибести-Џебел Увејнат]] 
* [[Жолт леандер]]

== Забелешки ==
{{Наводи|group=Note}}

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=&quot;sandiegoreader_2009-02-05&quot;&gt;
{{Cite news |last=Hamilton |first=Ron |date=5 февруари 2009 |title=Oleanders are Dying in San Diego |url=https://www.sandiegoreader.com/news/2009/feb/05/oleanders/ |work=San Diego Reader |access-date=9 мај 2022}}&lt;/ref&gt;}}

* [http://www.clemson.edu/extension/hgic/plants/landscape/shrubs/hgic1079.html Универзитет Клемсон: факти за Олеандер.] [http://www.clemson.edu/extension/hgic/plants/landscape/shrubs/hgic1079.html Преземено на 9 мај 2022.]
* [https://web.archive.org/web/20050305061850/http://www.oleander.org/toxic.html Меѓународно здружение за олеандер: Информации за токсичноста на олеандер.] [https://web.archive.org/web/20050305061850/http://www.oleander.org/toxic.html Преземено на 9 мај 2022.]
* [https://web.archive.org/web/20060614180746/http://www.jardibotanic.bcn.es/22_6_eng.htm Ботанички градини Барселона: Растенија од Северна Африка.] [https://web.archive.org/web/20060614180746/http://www.jardibotanic.bcn.es/22_6_eng.htm Преземено на 9 мај 2022 .]
* [https://web.archive.org/web/20060614112441/http://www.itg.be/itg/DistanceLearning/LectureNotesVandenEndenE/index.htm Ервин, Ван ден Енден. 2004 година.] [https://web.archive.org/web/20060614112441/http://www.itg.be/itg/DistanceLearning/LectureNotesVandenEndenE/index.htm Илустрирани белешки за предавање за тропска медицина.] [https://web.archive.org/web/20060614112441/http://www.itg.be/itg/DistanceLearning/LectureNotesVandenEndenE/index.htm Медицински проблеми предизвикани од растенијата: растителни токсини, срцеви гликозиди.] [https://web.archive.org/web/20060614112441/http://www.itg.be/itg/DistanceLearning/LectureNotesVandenEndenE/index.htm Институт за тропска медицина принц Леополд.] [https://web.archive.org/web/20060614112441/http://www.itg.be/itg/DistanceLearning/LectureNotesVandenEndenE/index.htm Преземено на 9 мај 2022.]
* [http://www.people.vcu.edu/~urdesai/car.htm#Cardiac%20Glycosides Десај, Умеш Р. Срцеви гликозиди.] [http://www.people.vcu.edu/~urdesai/car.htm#Cardiac%20Glycosides Универзитетот Вирџинија Комонвелт.] [http://www.people.vcu.edu/~urdesai/car.htm#Cardiac%20Glycosides Фармацевтско училиште.] [http://www.people.vcu.edu/~urdesai/car.htm#Cardiac%20Glycosides Преземено на 9 мај 2022.]
* [http://www.snopes.com/horrors/poison/oleander.htm Snopes: Легенда за труење со олеандер во камперски оган.] [http://www.snopes.com/horrors/poison/oleander.htm Преземено на 9 мај 2022.]
* [https://web.archive.org/web/20110720190443/http://kielo.luomus.fi/laji/?t=Nerium+oleander&amp;l=en Дистрибуција низ светот], Универзитетот во Хелсинки

[[Категорија:Грмушки]]
[[Категорија:Украсни дрва]]
[[Категорија:Лековити растенија]]
[[Категорија:Отровни растенија]]
[[Категорија:Флора на Либан]]
[[Категорија:Nerieae]]
[[Категорија:Градинарски растенија од Африка]]
[[Категорија:Градинарски растенија од Азија]]
[[Категорија:Флора на западна Азија]]
[[Категорија:Флора на северна Африка]]
[[Категорија:Дрва издржливи на суша]]
[[Категорија:Монотипичен род Apocynaceae]]</text>
      <sha1>lyjapgzlppktgf88d78uzwtbiu2hdio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Пелин (род)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1301321</id>
    <revision>
      <id>5570199</id>
      <parentid>4771765</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:07:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Пелин (растение)]] на [[Разговор:Пелин (род)]]</comment>
      <origin>4771765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="fmfd2stxmmu6bqaumz8yml8bh5zjn49" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{Вики Клуб}}</text>
      <sha1>fmfd2stxmmu6bqaumz8yml8bh5zjn49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Порфириј (српски патријарх)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1301731</id>
    <revision>
      <id>5569933</id>
      <parentid>5083416</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wienilin</username>
        <id>133757</id>
      </contributor>
      <origin>5569933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7468" sha1="iqlp9rp06zmg0scgwylrhxy4oze1kkr" xml:space="preserve">{{никулец}}
{{Infobox Patriarch
|name=          Патријарх Порфириј 
|patriarch_of=  Архиепископ пеќски, Митрополит белградско-карловачки и Патријарх српски г.г. Порфириј
|image=         Serbian Patriarch Porphyrius.jpg
|church=        [[Српска православна црква]]
|see=           [[Белград]]
|birth_name=    Првослав Периќ
|enthroned=     18 февруари 2021
|ended=          
|predecessor=   [[Иринеј (српски патријарх)|Патријарх Иринеј]]
|successor=     
|birth_date=    {{Birth date|1961|7|22|df=yes}}
|birth_place=   [[Бечеј]], [[Србија]]
|death_date=    
|death_place=   
|buried =       
|other=
|footnotes=
}}

'''Патријарх Порфириј''', роден како ''Првослав Периќ'' — патријарх на [[Српска православна црква|Српската православна црква]], ракоположен на 18 февруари 2021 година.

Роден е на {{роден на|22|јули|1961}} година во [[Бечеј]], [[Србија]]. Пораснал во селото [[Чуруг]], општина [[Жабаљ]], каде што завршил основно училиште, а гимназија во [[Нови Сад]]. Во 1986 година завршил Православен богословски факултет во [[Белград]], а една година претходно, во 1985, бил замонашен во манастирот во [[Високи Дечани|Дечани]] на [[Косово]]. По завршувањето на факултетот заминал на постдипломски студии во [[Атина]] каде што останал до 1990 година. На 14 мај 1999 бил избран за викарен епископ [[Егер|егерски]]. Во 2004 година на Богословскиот факултет при Националниот и Каподистриски универзитет во Атина одбранил докторска дисертација. На 24 мај 2014 бил избран за митрополит [[Загреб|загрепско]]-[[Љубљана|љубљански]].&lt;ref name=&quot;СПЦживотопис&quot;&gt;[http://www.spc.rs/sr/zhivotopis_arhiepiskopa_petshkog_mitropolita_beogradskokarlovachkog_patrijarha_srpskog_g_porfirija_p Животопис на Архиепископот пеќски, Митрополит белградско-карловачки и Патријарх српски г.г. Порфириј (Периќ)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210218210841/http://www.spc.rs/sr/zhivotopis_arhiepiskopa_petshkog_mitropolita_beogradskokarlovachkog_patrijarha_srpskog_g_porfirija_p |date=2021-02-18 }} {{sr}}&lt;/ref&gt;

== Библиографија ==

* ''Лице в Лице — Библиско-пастирски размисли за Бог, човекот и светот (Лицем к Лицу — Библијско-пастирска промишљања о Богу, човеку и свету)'', Белград—Загреб, 2015.&lt;ref name=&quot;СПЦживотопис&quot; /&gt;
* ''Премудрост во Тајната скриена — Ставови од Теологијата на апостол Павле (Премудрост у Тајни сакривена — Огледи из Теологије апостола Павла)'', Белград, 2020.&lt;ref name=&quot;СПЦживотопис&quot; /&gt;

==Награди и признанија==
* {{знаме|Шведска}}: Орден на Свети Игнатиј, доделен од Фондацијата на Свети Игнатиј, 2016 година&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Order of Sankt Ignatios |url=https://www.sanktignatios.org/the-order-of-sankt-ignatios/ |website=sanktignatios.org |access-date=2 March 2021 |archive-date=27 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027113400/https://www.sanktignatios.org/the-order-of-sankt-ignatios/ |url-status=live }} {{en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Metropolit Porfirije fick utmärkelse i Södertälje |url=https://www.lt.se/artikel/metropolit-porfirije-fick-utmarkelse-i-sodertalje |website=lt.se |access-date=2 March 2021 |archive-date=9 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809054710/https://www.lt.se/artikel/metropolit-porfirije-fick-utmarkelse-i-sodertalje |url-status=live }} {{sv}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Високо одликовање митрополиту Порфирију, Српска Православна Црква [Официјална страница]|url=http://spc.rs/sr/visoko_odlikovanje_mitropolitu_porfiriju|access-date=18 February 2021|website=spc.rs|language=sr|archive-date=2 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702193214/http://www.spc.rs/sr/visoko_odlikovanje_mitropolitu_porfiriju|url-status=live}} {{sr}}&lt;/ref&gt;
* {{знаме|Хрватска}}: Признание за унапредување на дијалогот меѓу религиите и општествата, доделено од Здружението за верски слободи во Република Хрватска, 2019 година&lt;ref&gt;{{cite web |title=&quot;Isus – prognanik i putnik&quot; – 25. godišnjica osnutka Udruge za |url=https://www.vaticannews.va/hr/crkva/news/2019-01/isus-prognanik-i-putnik-25-godisnjica-osnutka-udruge-za.html |website=vaticannews.va |access-date=22 February 2021}} {{hr}}&lt;/ref&gt;
* {{знаме|Македонија}}: [[Орден „Свети Климент Охридски“]] од прв ред, доделен од [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската Православна Црква — Охридска Архиепископија]], врачен од [[г.г. Стефан]], [[Охрид]], 5 јуни 2023 година&lt;ref&gt;{{cite web |title=Патријарху српском Порфирију највише одликовање Македонске Православне Цркве – Охридске Архиепископије |url=https://spc.rs/patrijarhu-srpskom-porfiriju-najvise-odlikovanje-makedonske-pravoslavne-crkve-ohridske-arhiepiskopije/ |website=spc.rs |access-date=5 June 2023}} {{sr}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Податотека:Vladika Porfirije crop.jpg|Епископ Порфириј, јануари 2012
Податотека:2. свјетлопис патријарха србског Порфиририја и надвладике охридског Стефана, 19.5.2022.jpg|[[Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Стефан|Архиепископот Стефан]] и патријархот Порфириј, мај 2022, Белград
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Поглавари на СПЦ}}
{{Нормативна контрола}}

{{DEFAULTSORT:Порфириј}}
[[Категорија:Христијански верски водачи]]
[[Категорија:Православни епископи од 21 век]]
[[Категорија:Српска православна црква]]
[[Категорија:Српски патријарси]]</text>
      <sha1>iqlp9rp06zmg0scgwylrhxy4oze1kkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Гробишта во Москва</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1303782</id>
    <revision>
      <id>5569702</id>
      <parentid>4786662</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Москва]] → [[Категорија:Религијата во Москва]]</comment>
      <origin>5569702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="0kseydtr7nm5rkdgwgxh41mzgvhyoqn" xml:space="preserve">{{рв|Cemeteries in Moscow}}

[[Категорија:Згради и градби во Москва]]
[[Категорија:Религијата во Москва]]
[[Категорија:Гробишта во Русија|Москва]]
[[Категорија:Знаменитости во Москва]]</text>
      <sha1>0kseydtr7nm5rkdgwgxh41mzgvhyoqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Манастир „Св. Теодора“ - Солун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1304476</id>
    <revision>
      <id>5569908</id>
      <parentid>5426122</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13192" sha1="qme4o2m8cir2inshtq16falrn6318e7" xml:space="preserve">{{Инфокутија Црква
| icon                   =
| icon_width             =
| icon_alt               =
| name                   = Света Теодора
| fullname               = 
| other name             = 
| native_name            = Αγίας Θεοδώρας
| native_name_lang       = el
| image                  = Saint Theodora Monastery in Thassaloniki Church.jpg
| image_size             = 
| alt                    = 
| caption                = Поглед на манастирската црква

| pushpin map            = 
| pushpin label position = 
| pushpin map alt        = 
| pushpin mapsize        = 
| relief                 = 
| map caption            = 
| coordinates            = {{coord|40|38|3|N|22|56|36|E|type:landmark_region:GR|display=inline,title}}
| osgraw                 = &lt;!--  TEXT --&gt;
| osgridref              = &lt;!-- {{gbmappingsmall| TEXT}} --&gt;
| location               = [[Солун]]
| country                = [[Егејска Македонија]], [[Грција]]

| denomination           = [[Цариградска патријаршија]]
| previous denomination  = 
| tradition              =
| religious institute    = &lt;!-- Can be substituted with 'religious order'--&gt;
| churchmanship          = 
| membership             = 
| attendance             = 
| website                =

| former name            = 
| bull date              = 
| founded date           = &lt;!-- {{start date|YYYY|MM|DD|df=y}} - but see note below --&gt;
| founder                = 
| dedication             = 
| dedicated date         = 
| consecrated date       = 
| cult                   = 
| relics                 = 
| events                 = 
| past bishop            =
| people                 =

| status                 = 
| functional status      = 
| heritage designation   = 
| designated date        = 
| architect              = 
| architectural type     = 
| style                  = 
| years built            = 
| groundbreaking         = 
| completed date         = 
| construction cost      = 
| closed date            = 
| demolished date        =

| capacity               = 
| length                 = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| width                  = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| width nave             = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| height                 = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| diameter               = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| other dimensions       = 
| floor count            = 
| floor area             = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome quantity          = 
| dome height outer      = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome height inner      = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome dia outer         = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| dome dia inner         = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| spire quantity         = 
| spire height           = &lt;!-- {{convert| }} --&gt;
| materials              = 
| bells                  = 
| bells hung             = 
| bell weight            = &lt;!-- {{long ton|0| }} --&gt;

| parish                 = 
| benefice               =
| deanery                = 
| archdeaconry           = 
| episcopalarea          = 
| archdiocese            = 
| metropolis             = 
| diocese                = [[Солунска епархија|Солунска]]
| province               = 
| presbytery             = 
| synod                  = 
| circuit                = 
| district               = 
| division               = 
| subdivision            =

| archbishop             = 
| bishop                 = 
| auxiliary bishop       =
| cardinal protector     =
| abbot                  = 
| prior                  = 
| subprior               = 
| exarch                 = 
| provost-rector         = 
| provost                = 
| viceprovost            = 
| rector                 = 
| vicar                  = 
| dean                   = 
| subdean                = 
| archpriest             = 
| precentor              = 
| succentor              = 
| chancellor             = 
| canonchancellor        = 
| canon                  = 
| canonpastor            = 
| canonmissioner         = 
| canontreasurer         = 
| prebendary             = 
| priestincharge         = 
| priest                 = 
| asstpriest             = 
| honpriest              = 
| curate                 = 
| asstcurate             = 
| nonstipendiaryminister =
| minister               = 
| assistant              = 
| seniorpastor           = 
| pastor                 = 
| chaplain               = 
| archdeacon             = 
| deacon                 = 
| deaconess              =

| reader                 = 
| student intern         = 
| organistdom            = 
| director               = 
| organist               = 
| organscholar           = 
| chapterclerk           = 
| laychapter             = 
| warden                 = 
| verger                 = 
| businessmgr            = 
| liturgycoord           = 
| reledu                 = 
| rcia                   = 
| youthmin               = 
| flowerguild            = 
| musicgroup             = 
| parishadmin            = 
| serversguild           = 
| sacristan              =

| logo                   = 
| logosize               = 
| logolink               = 
| logoalt                =

| embedded               = 
}}
[[Податотека:Saint Theodora Monastery in Thassaloniki Inscription 01.jpg|мини|десно|250п|Ктиторски натпис во манастирот со имињата на митрополитот Пантелејмон II и игуменот Јован]]

'''Света Теодора''' ({{langx|el|Ιερά Μονή Αγίας Θεοδώρας}}) — машки [[манастир]] во градот [[Солун]], [[Егејска Македонија]]. Влегува во состав на [[Солунска епархија|Солунската епархија]] на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Сместен е во самиот центар на градот, на улица „Ермис“ бр. 34.&lt;ref name=&quot;Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης&quot;&gt;{{нмс | url = http://www.imth.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=300 | title = Ιερά Μονή Αγίας Θεοδώρας - Ιστορικό | access-date = 17 октомври 2016 | publisher = Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης | archive-date = 2016-10-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161018225734/http://www.imth.gr/default.aspx?lang=el-GR&amp;loc=1&amp;page=300 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Τερμεντζόγλου 37&quot;&gt;{{наведена книга |title= Εγκαίνια νεότερων ναών της Θεσσαλονίκης (1912-2011) |last=Τερμεντζόγλου |first= Γεώργιος Κ |authorlink= |coauthors= |year=2013 |publisher=Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας |location=Θεσσαλονίκη |isbn= |pages=37 |url= http://ikee.lib.auth.gr/record/133958/files/GRI-2014-11988.pdf |accessdate= }}&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Првите податоци за манастирот ги наоѓаме во житието на [[Теодора Солунска|Света Теодора Солунска]]. Кога во 837 г. Теодора пребегала овде за да се замонаши, манастирот бил посветен на [[Свети Стефан]]. Според житието, во манастирот имало [[параклис]] „Пресв. Богородица“ во кој подоцна е погребата светицата, има гробишта, трапезарија, кујна, конаци, мелница и кладенец. Веројатно бил сличен на црквата „[[Црква „Св. Софија“ - Солун|Св. Софија]]“, но со помали димензии.&lt;ref name=&quot;Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης&quot;/&gt;

По пренесувањето на моштите на Света Теодора на ова место во август 893 г., манастирот е преименуван во нејзина чест. Една од монахињите во него била сестрата на солунския архиепископ од XIV век митрополитот Нил Кавасила и мајка на познатиот познатиот митрополит и [[богослов]] 
[[Никола Кавасила]]. Со потпаѓањето на Солун под османлиска власт во 1430 г. моштите на светицата се осквернавени, но манастирот не е претворен во џамија, останувајќи еден од трите активни солунски манастири со своите 200 монахињи. На турски се нарекувал Кизлар-манастир (''Kizlar Manastir''), т.е. ''Женски манастир''. Од нејасни причини во XVIII век престанал да биде манастир и станал парохиска црква. Цркватата настрадала од пожарот во 1890 г. и уште еднаш во [[Солунски пожар (1917)|големиот пожар]] од 1917 година, кога е наполно разурната. Единствено преживеала [[камбанарија]]та, изградена на крајот од XIX век.&lt;ref name=&quot;Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης&quot;/&gt; За чудо во пожарот преживеале и моштите на светицата, кои до неговата обнова биле префрлени во „[[Црква „Св. Софија“ - Солун|Св. Софија]]“.&lt;ref name=&quot;Τερμεντζόγλου 38&quot;&gt;{{наведена книга |title= Εγκαίνια νεότερων ναών της Θεσσαλονίκης (1912-2011) |last=Τερμεντζόγλου |first= Γεώργιος Κ |authorlink= |coauthors= |year=2013 |publisher=Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Θεολογική Σχολή, Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας |location=Θεσσαλονίκη |isbn= |pages=38 |url= http://ikee.lib.auth.gr/record/133958/files/GRI-2014-11988.pdf |accessdate= }}&lt;/ref&gt;

Новата црква почнала да се гради во 1935 г. во близина на старата. Отворена е на 9 мај 1954 г. од митрополитот Пантелејмон Солунски, а моштите на Света Теодора Солунска се пренесени во новиот храм.&lt;ref name=&quot;Τερμεντζόγλου 38&quot;/&gt; Во 1957 г. митрополитот Пантелејмон го отворил западното крило на манастирот, во кое има духовно училиште. Од 1974 г. работи како машки манастир, а во 1989 г. во него е основан Центар за хагиографски истражувања на Солунската митрополија. Со сопствени средства манастирот го финансира училиштето-интернат „Свети Антониј“ и издава книги.&lt;ref name=&quot;Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης&quot;/&gt;

== Метоси ==
Ова се храмовите во владение на манастирот „Св. Теодора“ како негови [[метох|метоси]]:&lt;ref name=&quot;Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;auto&quot;
|+ 
! Име !! Грчки
|-
|| црква „[[Црква „Св. Антониј“ - Солун|Св. Антониј]]“ || Αγίου Αντωνίου
|-
|| параклис „[[Црква „Св. Никола Транос“|Св. Никола Транос]]“ || Αγίου Νικολάου του Τρανού
|-
|| црква „[[Црква Св. Пантелејмон - Солун|Св. Пантелејмон]]“ || Αγίου Παντελεήμονος
|-
|| параклис „[[Црква „Пресвета Богородица Елеуса“ - Солун|Пресв. Богородица Елеуса]]“ || Παναγίας Ελεούσης 
|-
|| црква „[[Латомски манастир|Св. Давид Солунски]]“ || Οσίου Δαβίδ
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Солунска епархија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Saint Theodora Monastery, Thassaloniki}}

[[Категорија:Манастири во Солунската епархија|Теодора, Солун]]
[[Категорија:Цркви во Солун|Теодора]]
[[Категорија:Цркви во Солунската епархија|Теодора, Солун]]</text>
      <sha1>qme4o2m8cir2inshtq16falrn6318e7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Inaturalist-таксон</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1322858</id>
    <revision>
      <id>5570173</id>
      <parentid>4982911</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="695" sha1="fgi69qsnc84eryvr78ghg5t45xh3bi4" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if: {{{1|}}} {{#property:P3151}}

| [https://www.inaturalist.org/taxa/{{Trim|{{{1|{{#property:P3151}}}}}}} Ѓраѓански научни набљудувања за {{{2|{{PAGENAMEBASE}}}}}] на [[iNaturalist]]{{EditAtWikidata|pid=P3151|{{{1|}}}}}

| &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123; Предлошка [[Предлошка:Inaturalist taxon|Inaturalist taxon]] на која и недостига идентификаски број и не е присутна на Википодатоци.&lt;/span&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}
[[Категорија:Предлошки за надворешни врски за биологија]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fgi69qsnc84eryvr78ghg5t45xh3bi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570174</id>
      <parentid>5570173</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Inaturalist taxon]] на [[Предлошка:Inaturalist-таксон]]</comment>
      <origin>5570173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="695" sha1="fgi69qsnc84eryvr78ghg5t45xh3bi4" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if: {{{1|}}} {{#property:P3151}}

| [https://www.inaturalist.org/taxa/{{Trim|{{{1|{{#property:P3151}}}}}}} Ѓраѓански научни набљудувања за {{{2|{{PAGENAMEBASE}}}}}] на [[iNaturalist]]{{EditAtWikidata|pid=P3151|{{{1|}}}}}

| &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123; Предлошка [[Предлошка:Inaturalist taxon|Inaturalist taxon]] на која и недостига идентификаски број и не е присутна на Википодатоци.&lt;/span&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}
[[Категорија:Предлошки за надворешни врски за биологија]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fgi69qsnc84eryvr78ghg5t45xh3bi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570177</id>
      <parentid>5570174</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:23:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="694" sha1="qcw20wbh19x7yor26gfcevsmyira1hy" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if: {{{1|}}} {{#property:P3151}}

| [https://www.inaturalist.org/taxa/{{Trim|{{{1|{{#property:P3151}}}}}}} Ѓраѓансконаучни набљудувања за {{{2|{{PAGENAMEBASE}}}}}] на [[iNaturalist]]{{EditAtWikidata|pid=P3151|{{{1|}}}}}

| &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123; Предлошка [[Предлошка:Inaturalist taxon|Inaturalist taxon]] на која и недостига идентификаски број и не е присутна на Википодатоци.&lt;/span&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}
[[Категорија:Предлошки за надворешни врски за биологија]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qcw20wbh19x7yor26gfcevsmyira1hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570305</id>
      <parentid>5570177</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:51:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="694" sha1="5osfgpw3rinybzjwszhjsarzrhnun8u" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#if: {{{1|}}} {{#property:P3151}}

| [https://www.inaturalist.org/taxa/{{Trim|{{{1|{{#property:P3151}}}}}}} Граѓансконаучни набљудувања за {{{2|{{PAGENAMEBASE}}}}}] на [[iNaturalist]]{{EditAtWikidata|pid=P3151|{{{1|}}}}}

| &lt;span class=&quot;error&quot;&gt;&amp;#123;&amp;#123; Предлошка [[Предлошка:Inaturalist taxon|Inaturalist taxon]] на која и недостига идентификаски број и не е присутна на Википодатоци.&lt;/span&gt;

}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}
[[Категорија:Предлошки за надворешни врски за биологија]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5osfgpw3rinybzjwszhjsarzrhnun8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јасенов црцорец</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1330204</id>
    <revision>
      <id>5570331</id>
      <parentid>5558077</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:16:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Распостранетост */ Правописна исправка, replaced: блискиот Исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4432" sha1="c3ehqysqy9mxv4u9mb2lgntjuisrykt" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = tan
| name = Јасенов Црцорец
| image = Cicadidae_2017_Koroni 08.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Животни]]
| phylum = [[Членконоги]]
| classis = [[Инсекти]]
| ordo = [[Полутврдокрилци]]
| familia = [[Црцорци]]
| genus = ''[[Cicada]]''
| species = '''C. orni'''
| binomial = ''Cicada orni''
| binomial_authority = ([[Карл Лине|Linnaeus]], 1758)
}}

'''Јасеновиот црцорец''' ''(Cicada orni)'' е вид на црцорец во семејството [[Црцорци]] (Cicadidae).

Името на родот доаѓа од лат. ''„cicada“'' значејки &quot;дрвен штурец&quot;, а името на видот ''„оrni“'' веројатно доаѓа од [[Црн јасен|црниот јасен]] (''Fraxinus '''ornus'''''), каде ги снесува своите јајца во гранките.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Cicada_orni|title=Англиската страница за овој вид}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Возрасните растат до околу 25&amp;nbsp;mm должина, со [[распон на крилја]]та кој е 70&amp;nbsp;mm. Бојата на нивното тело варира од кафеава до сива. Абдоменот има црвеникави сегменти со свилена влакност. На главата имаат две големи очи одделени на страните, три помали очи на врвот на главата, многу кратки антени и долга цевчеста уста за хранење на соковите од дрвја. Мембрановидните крилја се проѕирни, со видливи вени и повеќе карактеристични црни дамки.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Распостранетост ==
Јасеновиот црцорец е распостранет во [[Јужна Европа|јужна]] и [[Средна Европа|централна]] Европа, во [[Близок Исток|Блискиот Исток]] и [[северна Африка]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Овој вид е најчесто пронајден и најраспостранет вид на црцорец во [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/publication/235345643_Fauna_of_singing_cicadas_Auchenorrhyncha_Cicadoidea_of_Macedonia_-_a_bioacoustic_survey/download|title=Fauna of singing cicadas (Auchenorrhyncha: Cicadoidea) of Macedonia - a bioacoustic survey}}&lt;/ref&gt;[[Податотека:Cicadidae - Cicada orni-4.JPG|мини|лево|Додворувањето на женката од мажјакот во [[Џенова]], [[Италија]]]]
== Биологија ==
Возрасните од овој вид се појавуваат во летото хранејки се на соковите од [[Дрво (растение)|дрвја]], со цевчеста уста прилагодена за прободување и шмукање.

Мажјаците се познати по нивната песна, создадена од контрахирање и релаксирање на стомачните мембрани. Оваа песна служи за зближување со женките. Често пеат во групи на сончеви гранки од дрвја. Кога ќе му се доближи женка, додворувањето се остварува преку галење и допирање на нивните нозе. На крајот се парат на истото место.

Јасеновите црцорци ги положуваат нивните јајца во летото, кои се испилуваат касно во летото или во есента. Иако возрасните живеат месец и пол за репродуктивни причини, ларвите живеат повеќе години под земја, хранејки се на сокови од растителни [[корен]]и.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Наводи ==
&lt;references /&gt;

[[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>c3ehqysqy9mxv4u9mb2lgntjuisrykt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сикизмот во Велс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1334170</id>
    <revision>
      <id>5569736</id>
      <parentid>5557869</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Велс]] → [[Категорија:Религијата во Велс]]</comment>
      <origin>5569736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3669" sha1="dlwehh7g4fc7fbx3gx5spk7cctcwron" xml:space="preserve">Пристигнувањето на '''сикизмот во [[Велс]]''' е релативно неодамнешно и на пописот 2021 година имало 4.048 [[Сики]] во земјата што претставуваат 0,1% од населението.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/culturalidentity/religion/bulletins/religionenglandandwales/census2021|title=Religion, England and Wales - Office for National Statistics|work=www.ons.gov.uk|accessdate=14 октомври 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-286262|title=2011 Census: KS209EW Religion, local authorities in England and Wales|publisher=ons.gov.uk|accessdate=14 октомври 2023|archive-date=2016-01-05|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20160105160709/http://www.ons.gov.uk/ons/publications/re-reference-tables.html?edition=tcm%3A77-286262|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==
{{Население низ историјата|[[Попис на населението во Обединетото Кралство (2001)|2001]]|2,015|[[Попис на населението во Обединетото Кралство (2011)|2011]]|2,962|[[Попис на населението во Обединетото Кралство (2021)|2021]]|4,048}}
Сиките се соочиле со некои тешкотии во [[Велс]]: во 2000 година, општопознат сик бил убиен во напад со расна основа во Порт Талбот.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/uk/2000/apr/17/race.world] guardian.co.uk, 17 април 2000&lt;/ref&gt; Прашањето за сикизмот во Велс повторно привлекол пошироко внимание во 2008 година кога единствената ученичка сик во женското училиште „Абердаре“ била забранета да влезе во училиштето затоа што одбила да ја отстрани нејзината кара (вид нараквица)&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/7463747.stm 'Bangle' girl begins ruling wait] BBC News, 19 јуни 2008&lt;/ref&gt; иако Високиот суд на крајот пресудил дека училиштето погрешно ја отстранило неа.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/education/2008/jul/30/schools.religion 'Proud to be Welsh and a Sikh'. Schoolgirl wins court battle to wear religious bangle] guardian.co.uk, 30 јули 2008&lt;/ref&gt;

Првата наменски изградена гурдвара (храм) на сиките била отворена во [[Кардиф]] во 1989 година.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/wales/religion/sites/timeline/pages/religion_in_wales_15.shtmlMmulticultural Wales]{{Мртва врска|date=May 2018}} [[BBC News]], пристапено на 14 октомври 2023&lt;/ref&gt;

== Значајни велшки Сики ==

* Банита Санду

== Поврзано ==

* [[Сикизмот во Англија]]
* [[Сикизмот во Шкотска]]
* [[Религија во Велс]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://sikhgurdwaracardiff.com/ Гурдвара во Кардиф]
{{Европа по тема|Сикизмот во}}
[[Категорија:Религијата во Велс]]
[[Категорија:Сикизам во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>dlwehh7g4fc7fbx3gx5spk7cctcwron</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гребенска епархија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1341316</id>
    <revision>
      <id>5569983</id>
      <parentid>5432417</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12270" sha1="ihrcal0i5nq98z5b5idzzmen3j52qmq" xml:space="preserve">{{Инфокутија Епархија
| titleoverride     = 
| archbishopric     = 
| bishopric         = 
| border            = 
| jurisdiction      = 
| name              = Гребенска епархија
| latin             = &lt;!-- Latin name of the diocese (or archdiocese) --&gt;
| local             = Ιερά Μητρόπολη Γρεβενών
| image             = Spilies Church.jpg
| image_size        = 
| image_alt         = 
| caption           = Манастирската црква „Успение на пресв. Богородица“ во [[Спилио]]
| coat              = &lt;!-- Coat of arms file name (excluding File: prefix) --&gt;
| coat_size         = 
| coat_alt          = 
| coat_caption      =
| flag              = &lt;!-- Flag file name (excluding File: prefix) --&gt;
| flag_size         = 
| flag_alt          = 
| incumbent         = 
| incumbent_note    = 
| style             = 
&lt;!---- Locations ----&gt;
| country           = [[Егејска Македонија]], [[Грција]]
| territory         = 
| province          = &lt;!-- Ecclesiastical province --&gt;
| residence         = 
| metropolitan      = Давид
| archdeaconries    = 
| deaneries         = 
| subdivisions      = 
| headquarters      = [[Гребен (град)|Гребен]]
| coordinates       = &lt;!-- Use {{coord}} --&gt;
&lt;!---- Statistics ----&gt;
| area_km2          = &lt;!-- Area in square kilometers, automatically converted --&gt;
| area_sqmi         = &lt;!-- Area in square miles, automatically converted --&gt;
| area_footnotes    = 
| population        = 
| population_as_of  = 
| catholics         = &lt;!-- Number of Catholics in the diocese --&gt;
| catholics_percent = 
| parishes          = &lt;!-- Number of parishes in the diocese --&gt;
| churches          = &lt;!-- Number of churches in the diocese --&gt;
| congregations     = &lt;!-- Number of congregations in the diocese --&gt;
| schools           = &lt;!-- Number of church supported schools in the diocese --&gt;
| members           = &lt;!-- Number of members in the diocese --&gt;
&lt;!---- Information ----&gt;
| first_incumbent   = 
| date              =
| denomination      = 
| sui_iuris_church  = &lt;!-- sui iuris Church, e.g., [[Latin Church]] or [[Ukrainian Greek Catholic Church]] or | particular_church = --&gt;
| rite              = &lt;!-- e.g., [[Roman Rite]] --&gt;
| established       = 
| dissolved         = 
| archdiocese       = 
| diocese           = 
| cathedral         = „[[Црква „Св. Ахил и Св. Благовештение“|Св. Ахил и Св. Благовештение]]“
| cocathedral       = 
| patron            = &lt;!-- Patron saint(s) of the diocese (or archdiocese) --&gt;
| patron_title      = &lt;!-- Use to override the default label &quot;Patron saint&quot; --&gt;
| priests           = &lt;!-- Number of secular priests in the diocese --&gt;
| language          = 
| calendar          = 
| music             = 
&lt;!---- Current leadership ----&gt;
| parent_church     = [[Цариградска патријаршија]]&lt;br&gt;(под управа на [[Грчка православна црква|Грчката православна црква]])
| governance        =
| pope              = 
| patriarch         = 
| major_archbishop  = 
| bishop            = &lt;!-- Name and title of the current ordinary of the diocese --&gt;
| bishop_title      = &lt;!-- Type of ordinary: i.e. Bishop or Archbishop. Default is Bishop --&gt;
| metro_archbishop  = &lt;!-- Name of the Metropolitan Archbishop of the Ecclesiastical Province --&gt;
| coadjutor         = 
| suffragans        = &lt;!-- List most senior first (usually reckoned by date of consecration); use | suffragan = for one --&gt;
| assistant_bishops = &lt;!-- Mutually exclusive with | suffragans = ; use | assistant_bishop = for one --&gt;
| auxiliary_bishops = &lt;!-- List most senior first (usually reckoned by date of consecration) --&gt;
| apostolic_admin   = 
| vicar_general     = 
| episcopal_vicar   =
| judicial_vicar    =
| dean              = 
| archdeacons       = &lt;!-- List most senior first (usually reckoned by date of first collation); use | archdeacon = for one--&gt;
| emeritus_bishops  = &lt;!-- List most senior first (usually reckoned by date of consecration) --&gt;
&lt;!---- Map ----&gt;
| map               = 
| map_size          = 
| map_alt           = 
| map_caption       = 
&lt;!---- Website ----&gt;
| website           = {{URL|https://imgre.gr/}}
| footnotes         = 
}}

'''Гребенска епархија''' ({{langx|el|Ιερά Μητρόπολη Γρεβενών}}) — [[епархија]] на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]], управувана од [[Грчка православна црква|Грчката православна црква]], со седиште во градот [[Гребен (град)|Гребен]], [[Егејска Македонија]].  Од 2014 г. епархијата ја возглавува митрополитот Давид.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ecclesia.gr/greek/dioceses/Grevenon/Grevenon.html |title=Εκκλησία της Ελλάδος. Ιερά Μητρόπολη Γρεβενών |accessdate=2024-01-24 |archive-date=2009-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427051843/http://www.ecclesia.gr/greek/dioceses/Grevenon/Grevenon.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Не е познато кога е основана Гребенската епископија, но се знае дека од самото создавање до 1767 г. била дел од [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]]. Епископијата не фигурира на списокот на епархиите од сигилот на царот [[Василиј II]] од 1020 г.&lt;ref name=&quot;Μακεδονικά 271&quot;&gt;{{cite book |title= Τα Γρεβενά. (Συμβολή στην ιστορία τους) |last= ΣΑΡΑΝΤΗΣ |first= ΘΕΟΔΩΡΟΣ Κ. Π |year= 1987–1988|publisher= „Μακεδονικά“, XXVI, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών|pages= 271 |url= http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_26/ekd_pemk_26_Sarantis.pdf |accessdate= 5 февруари 2015 |langx|hide= 1 |lang= el }}&lt;/ref&gt;

Во XV век Гребенската епископија е издигната во митрополија и јерарсите го зазеле седмото место во хиерархијата на [[Јустинијана Прима]].&lt;ref name=&quot;Μακεδονικά 274&quot;&gt;{{cite book |title= Τα Γρεβενά. (Συμβολή στην ιστορία τους) |last= ΣΑΡΑΝΤΗΣ |first= ΘΕΟΔΩΡΟΣ Κ. Π |year= 1987–1988|publisher= „Μακεδονικά“, XXVI, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών|pages= 274 |url= http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_26/ekd_pemk_26_Sarantis.pdf |accessdate= 5 февруари 2015 |langx|hide= 1 |lang= el }}&lt;/ref&gt; Подоцна во XVII век гребенските митрополити се издигнале на четврто место и ја добиле титулата „ипертим“, а подоцна и титулата „егзарх на Јужна Македонија“, која ја носат до денес.&lt;ref name=&quot;Μακεδονικά 275&quot;&gt;{{cite book |title= Τα Γρεβενά. (Συμβολή στην ιστορία τους) |last= ΣΑΡΑΝΤΗΣ |first= ΘΕΟΔΩΡΟΣ Κ. Π |year= 1987–1988|publisher= „Μακεδονικά“, XXVI, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών|pages= 275 |url= http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_26/ekd_pemk_26_Sarantis.pdf |accessdate= 5 февруари 2015 |langx|hide= 1 |lang= el }}&lt;/ref&gt;

== Јерарси ==
;Епископи&lt;ref&gt;{{cite book |title= Τα Γρεβενά. (Συμβολή στην ιστορία τους) |last= ΣΑΡΑΝΤΗΣ |first= ΘΕΟΔΩΡΟΣ Κ. Π |year= 1987–1988|publisher= „Μακεδονικά“, XXVI, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών|pages= 273–274 |url= http://media.ems.gr/ekdoseis/makedonika/makedonika_26/ekd_pemk_26_Sarantis.pdf |accessdate= 26 август 2014 |langx|hide= 1 |lang= el }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;auto&quot;
|+
! Име !! Години
|-
|| Јован Капсохирос || между 1108 и 1120
|-
|| Константин Гребенски || 1186 – 1187 или 1191 – 1192
|-
|| Неофит I Гребенски || ? – 1398
|-
|| Хрисостом Гребенски || ? – 1422
|-
|| Неофит Влахос || ? – 1481
|-
|}

;Митрополити на Охридската архиепископија
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;auto&quot;
|+
! Име !! Години
|-
|| Доротеј I Гребенски || в 1528
|-
|| Симеон Гребенски || в 1538
|-
|| Леонтиј Гребенски || в 1566
|-
|| Димитриј Гребенски || след 1566
|-
|| Калистрат Гребенски || в 1592
|-
|| Сергиј I Гребенски || 1615 – 1623
|-
|| Антим I Гребенски || 1623 – 1624
|-
|| Јоасаф Гребенски || 1624
|-
|| Даниил Гребенски || 1628 – 1630
|-
|| Гаврил I Гребенски || 1630 – в 1633
|-
|| Висарион Гребенски || в 1652
|-
|| Григориј I Гребенски || в 1668
|-
|| Кирил Јустинијанис || 1670 – 1677?
|-
|| Панкратиј Гребенски || в 1676
|-
|| [[Теофан (охридски архиепископ)|Теофан I Гребенски]] || 1676 – 1684
|-
|| Теофан II Гребенски || 1691 – 1719
|-
|| Хрисант Гребенски || в 1720 – в 1728
|-
|| Партениј Гребенски || в 1730 – 1743
|-
|| Прохор Гребенски || 1743 – 1749
|-
|| Макариј Гребенски || в 1749
|-
|| Серафим Гребенски || в 1753 и в 1756
|-
|| Григориј II Сјатистевс || 1767
|-
|}

;Митрополити на Вселенската патријаршија
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;auto&quot;
|+
! Име !! Години
|-
|| Генадиј I Гребенски || спомнат во 1778 г.
|-
|| Гаврил II Гребенски || спомнат во 1781 – 1791 г.
|-
|| Неофит II Гребенски || 1792
|-
|| Гаврил III Јанкас || 1792 – 1806?
|-
|| Григориј III Стамателу || ? – ?
|-
|| Вартоломеј Гребенски || 1803 – 1820
|-
|| Антим II Гребенски || 1827 – 1831
|-
|| Герасим Гребенски || 1831 – 1837
|-
|| Јоаникиј Гребенски || 1837 – 1849
|-
|| Агапиј Гребенски || 1849 – 1864&lt;ref&gt;{{нмс | url = http://greek_greek.enacademic.com/202519/%CE%91%CE%B3%CE%AC%CF%80%CE%B9%CE%BF%CF%82 | title = Αγάπιος | access-date = 28 јуни 2014 | publisher = Dictionary of Greek }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vakalopoulos 29&quot;&gt;{{Vakalopoulos|29}}&lt;/ref&gt;
|-
|| Генадиј Папарусис || 1864 – 1873
|-
|| Кирил II Гребенски || 1873 – 1888
|-
|| Климент Фолан || 1888 – 1896
|-
|| Доротеј Мамелис || 1896 – 1901
|-
|| Агатангел Константинидис || 1901 – 1910
|-
|| Емилијан I Лазаридис || 1910 – 1911
|-
|| Емилијан II Дангулас || 1911 – 1920 и 1922 – 1924
|-
|| Николај Папаниколау || 1924 – 1933
|-
|| Гервасиј Сумелидис || 1934 – 1943
|-
|| Теоклит Сфинас || 1943 – 1950
|-
|| Филип Цорвас || 1951 – 1958
|-
|| Хрисостом Папаигнатиу || 1960 – 1975
|-
|| Сергиј Сигалас || 1976 – 2014
|-
|| Давид Ѕјумакас || 2014
|-
|}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Metropolis of Grevena}}
* [https://imgre.gr/ Мрежно место на Гребенската епархија] {{el}}

{{Епархии во Егејска Македонија}}

[[Категорија:Гребенска епархија| ]]</text>
      <sha1>ihrcal0i5nq98z5b5idzzmen3j52qmq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Генетска историја на Европа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1341710</id>
    <revision>
      <id>5570332</id>
      <parentid>5564557</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:20:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Последен глацијален максимум */ Правописна исправка, replaced: блискиот исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166544" sha1="5zhcyybc3p1c2nlfvgsfceyiyxbvar3" xml:space="preserve">[[Податотека:European_genetic_structure_(based_on_SNPs)_PC_analysis.png|мини|399x399пкс|Европската генетска структура денес (врз основа на 273.464 SNPs). Прикажани се три нивоа на структура како што е откриено со PC анализа: А) интерконтинентална; Б) интра-континентална; и Ц) во една земја (Естонија), каде што се прикажани средните вредности на PC1&amp;2. Д) Европска карта што го илустрира потеклото на примерокот и големината на популацијата. ЦЕУ – жители на Јута со потекло од Северна и Западна Европа, ЦХБ – Хан Кинези од Пекинг, ЈПТ – Јапонци од Токио и ЈРИ – Јоруба од Ибадан, Нигерија.&lt;ref name=&quot;FleischerNelis20093&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|year=2009|title=Genetic structure of Europeans: a view from the North-East|journal=PLOS ONE|volume=4|issue=5|pages=e5472|bibcode=2009PLoSO...4.5472N|doi=10.1371/journal.pone.0005472|pmc=2675054|pmid=19424496|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;]]
'''Генетска историја на Европа''' — вклучува информации околу формирањето, [[етногенеза]]та и други информации специфични за [[ДНК]]-та за [[Домородни народи|домородните]] [[Populacija|популации]] или луѓето кои живеат во [[Европа]].

Најзначајното неодамнешно ширење на современите луѓе од [[Африка]] довело до недиференцирана „[[Неодамнешно африканско потекло|неафриканска]]“ лоза од околу 70-50 ка (пред 70-50.000 години). Околу 50–40 ка се појавила [[Евроазија|западноевроазиска]] лоза, како и посебна [[Источна Азија|источноевроазиска]] лоза.&lt;ref name=&quot;Seguin-Orlando20142&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2014|title=Paleogenomics. Genomic structure in Europeans dating back at least 36,200 years|url=https://escholarship.org/uc/item/6mb1d8p0|journal=Science|volume=346|issue=6213|pages=1113–1118|bibcode=2014Sci...346.1113S|doi=10.1126/science.aaa0114|pmid=25378462}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Posth&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 2016|title=Pleistocene Mitochondrial Genomes Suggest a Single Major Dispersal of Non-Africans and a Late Glacial Population Turnover in Europe|journal=Current Biology|volume=26|issue=6|pages=827–833|doi=10.1016/j.cub.2016.01.037|pmid=26853362|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Vai&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 2019|title=Ancestral mitochondrial N lineage from the Neolithic 'green' Sahara|journal=Scientific Reports|volume=9|issue=1|pages=3530|bibcode=2019NatSR...9.3530V|doi=10.1038/s41598-019-39802-1|pmc=6401177|pmid=30837540}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=August 2019|title=A Rare Deep-Rooting D0 African Y-Chromosomal Haplogroup and Its Implications for the Expansion of Modern Humans Out of Africa|journal=Genetics|volume=212|issue=4|pages=1421–1428|doi=10.1534/genetics.119.302368|pmc=6707464|pmid=31196864}}&lt;/ref&gt; И источните и западните Евроазијци се здобиле со [[неандерталска мешавина]] во Европа и [[Азија]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=January 2019|title=Multiple episodes of interbreeding between Neanderthal and modern humans|journal=Nature Ecology &amp; Evolution|volume=3|issue=1|pages=39–44|doi=10.1038/s41559-018-0735-8|pmc=6309227|pmid=30478305}}&lt;/ref&gt;

[[Европски рани модерни луѓе|Европските рани модерни луѓе]] (EРMЛ) лоза помеѓу 40 и 26 ка (Ауригнациан) сè уште биле дел од големата западноевроазиска „мета-популација“, поврзана со популациите од Централна и Западна Азија.&lt;ref name=&quot;Seguin-Orlando20142&quot;/&gt; Дивергенцијата во генетски различни под-популации во Западна Евроазија е резултат на зголемениот [[Неодамнешна човечка еволуција|притисок на селекција]] и [[Основачки ефект|ефектите на основачот]] за време на [[Последен леднички максимум|последниот глацијален максимум]] (ПГМ, Граветиан).&lt;ref name=&quot;LGMpressures3&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=January 2013|title=The timing of pigmentation lightening in Europeans|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=30|issue=1|pages=24–35|doi=10.1093/molbev/mss207|pmc=3525146|pmid=22923467}}&lt;/ref&gt; До крајот на ПГМ, по 20 ка, Западноевропската лоза, наречена [[Западноевропски ловец-собирач|Западноевропски Ловец-Собирач]] (ЗЛС) се појавила од [[Солутреан|Солутрескиот]] [[Последна глацијална максимална рефугија|рефугиум]] за време на [[Средно камено време|европскиот мезолит]].&lt;ref name=&quot;Jones20152&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2015|title=Upper Palaeolithic genomes reveal deep roots of modern Eurasians|journal=Nature Communications|volume=6|issue=1|pages=8912|bibcode=2015NatCo...6.8912J|doi=10.1038/ncomms9912|pmc=4660371|pmid=26567969}}&lt;/ref&gt; Овие мезолитски култури на ловци-собирачи последователно се заменети во [[Неолитска револуција|неолитската револуција]] како резултат на доаѓањето на лозата на [[Рани европски фармери|Раните европски фармери]] (РАФ) кои потекнуваат од мезолитските популации на Западна Азија ([[Мезолитска Анадолија|Анадолија]] и [[Мезолит Кавказ|Кавказ]]).&lt;ref&gt;Population replacement in the Neolithic, and again in the Bronze Age, was nearly complete in [[Праисториска Британија|Prehistoric Britain]], the Mesolithic WHG population accounting for just about 10% of the ancestry of the modern indigenous British population. {{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 2018|title=The Beaker phenomenon and the genomic transformation of northwest Europe|journal=Nature|volume=555|issue=7695|pages=190–196|bibcode=2018Natur.555..190O|doi=10.1038/nature25738|pmc=5973796|pmid=29466337}}&lt;/ref&gt; Во [[Европа од бронзеното доба|европското бронзено доба]], повторно имало значителни замени на населението во делови од Европа со навлегувањето на лозата на [[Западни степски сточари|Западните степски сточари]] (ЗСС) од [[Понтско-касписка Степа|Понтско-касписките степи]], кои биле длабоко поврзани со мезолитските европски ловци-собирачи. Овие замени на населението од бронзеното време се поврзани со културите на [[Култура на Bell Beaker|Ѕвонарски чаши]] и [[Култура со кабелска опрема|Линеарна керамика]] археолошки и со [[Индоевропска експанзија|индоевропската експанзија]] на лингвистички план.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Haak|first=Wolfgang|last2=Lazaridis|first2=Iosif|last3=Patterson|first3=Nick|last4=Rohland|first4=Nadin|last5=Mallick|first5=Swapan|last6=Llamas|first6=Bastien|last7=Brandt|first7=Guido|last8=Nordenfelt|first8=Susanne|last9=Harney|first9=Eadaoin|date=2015|title=Massive migration from the steppe was a source for Indo-European languages in Europe|journal=Nature|language=en|volume=522|issue=7555|pages=207–211|arxiv=1502.02783|bibcode=2015Natur.522..207H|doi=10.1038/nature14317|issn=1476-4687|pmc=5048219|pmid=25731166}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lazaridis2014&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=September 2014|title=Ancient human genomes suggest three ancestral populations for present-day Europeans|journal=Nature|volume=513|issue=7518|pages=409–413|arxiv=1312.6639|bibcode=2014Natur.513..409L|doi=10.1038/nature13673|pmc=4170574|pmid=25230663}}&lt;/ref&gt;

Како резултат на движењето на населението за време на мезолитот до бронзеното доба, модерните европски популации се одликувале со разлики во потеклото на ЗЛС, ЗСС и [[Античка северноевроазиска|античко северноевроазиско]] (АСЕ).&lt;ref&gt;Since Lazaridis et al. (2014), further studies have refined the picture of interbreeding between EEF and WHG. In a 2017 analysis of 180 ancient DNA datasets of the Chalcolithic and Neolithic periods from Hungary, Germany and Spain evidence was found of a prolonged period of EEF-WHG interbreeding. Admixture took place regionally, from local hunter-gatherer populations, so that populations from the three regions (Germany, Iberia and Hungary) were genetically distinguishable at all stages of the Neolithic period, with a gradually increasing ratio of WHG ancestry of farming populations over time. This suggests that after the initial expansion of early farmers, there were no further long-range migrations substantial enough to homogenize the farming population, and that farming and hunter-gatherer populations existed side by side for many centuries, with ongoing gradual admixture throughout the 5th to 4th millennia [[Наша ера|BCE]] (rather than a single admixture event on initial contact). {{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2017|title=Parallel palaeogenomic transects reveal complex genetic history of early European farmers|journal=Nature|volume=551|issue=7680|pages=368–372|bibcode=2017Natur.551..368L|doi=10.1038/nature24476|pmc=5973800|pmid=29144465}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ann&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.science.org/content/article/theres-no-such-thing-pure-european-or-anyone-else|title=There's no such thing as a 'pure' European—or anyone else|date=May 15, 2017|work=Science &amp;#124; AAAS}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Natgeo&quot;&gt;{{Наведен нестручен часопис}}&lt;/ref&gt; Стапките на мешање варираат географски; во доцниот неолит, потеклото на ЗЛС кај земјоделците во [[Унгарија]] било околу 10%, во [[Германија]] околу 25% и во [[Иберија]] дури 50%.&lt;ref&gt;Lipson et al. (2017), [https://www.researchgate.net/publication/320948082_Parallel_palaeogenomic_transects_reveal_complex_genetic_history_of_early_European_farmers Fig 2.]&lt;/ref&gt; Придонесот на ЗСС е позначаен во Средноземноморска Европа и опаѓа кон северна и североисточна Европа, каде што потеклото на ЗЛС е посилно; [[Сардинците]] се сметаат за најблиска европска група до населението на ЕЕФ.

Етногенезата на современите [[Етничките групи на Европа|етнички групи на Европа]] во [[Историја на Европа|историскиот период]] е поврзана со бројни примеси, пред се оние поврзани со [[Демографија на Римската империја|римскиот]] за време на [[Голема преселба на народите|миграцискиот период]] и [[Германски јазици|германската]], [[Викиншка експанзија|нордиската]], [[Стари Словени|словенската]] и [[Туркиски јазици|турската]] експанзија.

Истражувањето на генетската историја на Европа станало возможно во втората половина на 20 век, но не дало резултати со висока резолуција пред 1990-тите. Во 1990-тите, прелиминарните резултати станале можни, но тие останале главно ограничени на студии за [[Митохондриска ДНК|митохондријална]] и [[Y хромозом|Y-хромозомска]] лоза. [[Автосомна|Автосомната ДНК]] станала полесно достапна во 2000-тите, а од средината на 2010-тите, резултатите од претходно недостижна резолуција, многу од нив базирани на целосна геномска анализа на древна ДНК, биле објавени со забрзано темпо.&lt;ref name=&quot;Dutchen 2015&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hms.harvard.edu/news/farmings-their-dna|title=Farming's in Their DNA|date=November 23, 2015|publisher=[[Harvard Medical School]]|accessdate=25 November 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=June 2016|title=The genetic history of Ice Age Europe|journal=Nature|volume=534|issue=7606|pages=200–205|bibcode=2016Natur.534..200F|doi=10.1038/nature17993|pmc=4943878|pmid=27135931}}&lt;/ref&gt;

== Праисторија ==
[[Податотека:Neanderthal distribution.jpg|мини|370x370пкс|Дистрибуција на [[Неандерталец|Неандерталците]] и главните локации]]
Поради природната селекција, процентот на ДНК на неандерталците кај античките Европејци постепено се намалувал со текот на времето. Од 45.000 [[п.н.е.]] на 7.000 п.н.е., процентот паднал од околу 3–6% на 2%.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; Отстранувањето на алелите добиени од неандерталецот се случувало почесто околу гените отколку другите делови од геномот.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt;

=== Палеолит ===
[[Неандерталец|Неандерталците]] населувале голем дел од Европа и западна Азија уште пред 130.000 години. Тие постоеле во Европа дури пред 30.000 години. Тие на крајот биле заменети со [[Анатомски модерен човек|анатомски модерни луѓе]] (АМХ; понекогаш познати како [[Кромањон]]и), кои почнале да се појавуваат во Европа пред околу 40.000 години. Имајќи предвид дека двата вида хоминиди веројатно коегзистирале во Европа, антрополозите долго време се прашувале дали тие два вида имале интеракција.&lt;ref name=&quot;sciencemag1525&quot;&gt;Even before the advent of genetic studies, some anthropologists believed they had discovered skeletons representing Neanderthal-modern human 'hybrids'. These results were deemed 'ambiguous'. Archaeological evidence points to an abrupt change from Neanderthal artefacts to those related to AMH during the Upper Palaeolithic.{{Наведено списание|date=March 2003|title=Paleoanthropology. Whither the Neanderthals?|journal=Science|volume=299|issue=5612|pages=1525–1527|doi=10.1126/science.1082025|pmid=12624250}}&lt;/ref&gt; Прашањето било решено дури во 2010 година, кога било утврдено дека евроазиските популации покажуваат неандерталска мешавина, проценета на 1,5-2,1% во просек.&lt;ref name=&quot;pruf13comal&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=January 2014|orig-year=Online 2013|title=The complete genome sequence of a Neanderthal from the Altai Mountains|journal=Nature|volume=505|issue=7481|pages=43–49|bibcode=2014Natur.505...43P|doi=10.1038/nature12886|pmc=4031459|pmid=24352235}}&lt;/ref&gt; Сега прашањето било дали оваа мешавина се случила во Европа, или подобро кажано во [[Левантот]], пред миграцијата на АМХ во Европа.

Постоеле и шпекулации за наследување на специфични гени од неандерталците. На пример, еден [[Тау протеин|MAPT]] локус [[Хромозом 17 (човечки)|17q]] 21.3 кој е поделен на длабоки генетски линии H1 и H2. Бидејќи лозата H2 се чини ограничена на европските популации, неколку автори се расправале за наследување од неандерталците почнувајќи од 2005 година.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=August 2005|title=Evidence suggesting that Homo neanderthalensis contributed the H2 MAPT haplotype to Homo sapiens|journal=Biochemical Society Transactions|volume=33|issue=Pt 4|pages=582–585|doi=10.1042/bst0330582|pmid=16042549|quote=&quot;We suggest that the H2 haplotype is derived from Homo neanderthalensis and entered H. sapiens populations during the coexistence of these species in Europe from approx. 45 000 to 18 000 years ago and that the H2 haplotype has been under selection pressure since that time, possibly because of the role of this H1 haplotype in neurodegenerative disease.&quot;...&quot;The tau (MAPT ) locus is very unusual. Over a region of approx. 1.8 Mb, there are two haplotype clades in European populations, H1 and H2 [6,7]. In other populations, only the H1 occurs and shows a normal pattern of recombination&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=September 2006|title=Microdeletion encompassing MAPT at chromosome 17q21.3 is associated with developmental delay and learning disability|journal=Nature Genetics|volume=38|issue=9|pages=1032–1037|doi=10.1038/ng1858|pmid=16906163}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=September 2008|title=Evolutionary toggling of the MAPT 17q21.31 inversion region|journal=Nature Genetics|volume=40|issue=9|pages=1076–1083|doi=10.1038/ng.193|pmc=2684794|pmid=19165922}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Introgression]] and microcephalin FAQ [[John D. Hawks|John Hawks]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2008|title=H1 tau haplotype-related genomic variation at 17q21.3 as an Asian heritage of the European Gypsy population|journal=Heredity|volume=101|issue=5|pages=416–419|doi=10.1038/hdy.2008.70|pmid=18648385|quote=In this study, we examine the frequency of a 900 kb inversion at 17q21.3 in the Gypsy and Caucasian populations of Hungary, which may reflect the Asian origin of Gypsy populations. Of the two haplotypes (H1 and H2), H2 is thought to be exclusively of Caucasian origin, and its occurrence in other racial groups is likely to reflect admixture. In our sample, the H1 haplotype was significantly more frequent in the Gypsy population (89.8 vs 75.5%, P&lt;0.001) and was in Hardy–Weinberg disequilibrium (P=0.017). The 17q21.3 region includes the gene of microtubule-associated protein tau, and this result might imply higher sensitivity to H1 haplotype-related multifactorial tauopathies among Gypsies.|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Сепак, прелиминарните резултати од секвенционирањето на целосниот геном на неандерталецот во тоа време (2009), не успеале да откријат докази за вкрстување помеѓу неандерталците и современите луѓе.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=2009-12-02|title=Scientists in Germany Draft Neanderthal Genome|url=https://www.nytimes.com/2009/02/13/science/13neanderthal.html|access-date=2010-05-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=2009-12-02|title=Neanderthals 'distinct from us'|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/7886477.stm|journal=BBC}}&lt;/ref&gt; До 2010 година, наодите на [[Сванте Пебо]] (Институт за еволутивна антропологија Макс Планк во Лајпциг, Германија), Ричард Е. Грин (Универзитет во Калифорнија, Санта Круз) и [[Дејвид Рајх (генетичар)|Дејвид Рајх]] (Медицинско училиште Харвард), споредувајќи го генетскиот материјал од коските на тројца неандерталци со оние од пет современи луѓе, покажало врска помеѓу неандерталците и современите луѓе надвор од Африка.

==== Горен палеолит ====
[[Податотека:Expansion_of_early_modern_humans_from_Africa.jpg|мини|370x370пкс|Замена на неандерталците со раните модерни луѓе]]
Се смета дека современите луѓе почнале да ја населуваат Европа за време на горниот палеолит пред околу 40.000 години. Некои докази го покажуваат ширењето на културата на Аурињаци.&lt;ref name=&quot;Milisauskas_20024&quot;&gt;{{Наведена книга|title=European Prehistory: a survey|vauthors=Milisauskas S|publisher=[[Birkhauser]]|year=2002|isbn=978-0-306-46793-6}}&lt;/ref&gt;

Од чисто патрилинеална, [[Y-DNA хаплогрупа|Y-хромозомска]] перспектива, можно е старата [[Хаплогрупа C1a2 (Y-DNA)|Хаплогрупа C1a2]], [[Хаплогрупа F-M89|F]] и [[Хаплогрупа K2a (Y-DNA)|K2a]] да се оние со најстарото присуство во Европа. Тие се пронајдени во некои многу стари човечки остатоци во Европа. Меѓутоа, другите хаплогрупи се многу почести кај живите европски мажи поради подоцнежните демографски промени.

Моментално најстариот примерок на [[Хаплогрупа I-M170|Хаплогрупа I]] (M170), кој сега е релативно вообичаен и широко распространет во Европа, е откриен дека е Кремс WA3 од [[Долна Австрија]] кој датира од околу 30-31.000 п.н.е.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Teschler-Nicola|first=Maria|last2=Fernandes|first2=Daniel|last3=Händel|first3=Marc|last4=Einwögerer|first4=Thomas|last5=Simon|first5=Ulrich|last6=Neugebauer-Maresch|first6=Christine|last7=Tangl|first7=Stefan|last8=Heimel|first8=Patrick|last9=Dobsak|first9=Toni|date=2020-11-06|title=Ancient DNA reveals monozygotic newborn twins from the Upper Palaeolithic|journal=Communications Biology|language=en|volume=3|issue=1|page=650|doi=10.1038/s42003-020-01372-8|issn=2399-3642|pmc=7648643|pmid=33159107|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Отприлика во тоа време, се појавила и култура од горен палеолит, позната како [[Граветска култура|Граветијан]].&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2000|title=The genetic legacy of Paleolithic Homo sapiens sapiens in extant Europeans: a Y chromosome perspective|journal=Science|volume=290|issue=5494|pages=1155–1159|bibcode=2000Sci...290.1155S|doi=10.1126/science.290.5494.1155|pmid=11073453}} Note: Haplogroup names are different in this article. For example: [[Хаплогрупа I (Y-DNA)|Haplogroup I]] is referred as M170&lt;/ref&gt;

Претходното истражување на Y-ДНК наместо тоа било фокусирано на [[Хаплогрупа R1|хаплогрупата R1]] (M173): најнаселената лоза меѓу живите европски мажи; Исто така, се верувало дека R1 се појавил ~ 40.000 п.н.е. во [[Средна Азија|Средназија]].&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Wells_20012&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=August 2001|title=The Eurasian heartland: a continental perspective on Y-chromosome diversity|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=98|issue=18|pages=10244–10249|bibcode=2001PNAS...9810244W|doi=10.1073/pnas.171305098|pmc=56946|pmid=11526236|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Сепак, сега се проценува дека R1 се појавил значително неодамна: студија од 2008 година го датира најновиот заеднички предок на хаплогрупата IJ до 38.500 и хаплогрупата R1 до 18.000 п.н.е. Ова сугерирало дека колонистите од хаплогрупата IJ го формирале првиот бран, а хаплогрупата R1 пристигнала многу подоцна.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=May 2008|title=New binary polymorphisms reshape and increase resolution of the human Y chromosomal haplogroup tree|journal=Genome Research|volume=18|issue=5|pages=830–838|doi=10.1101/gr.7172008|pmc=2336805|pmid=18385274}}&lt;/ref&gt;

Така, генетските податоци сугерираат дека, барем од перспектива на патрилинеалното потекло, одделни групи современи луѓе тргнале на два правци во Европа: од [[Блискиот Исток]] преку [[Балканот]] и друг од Средназија преку [[Европазиска Степа|Евроазиската Степа]], на север од [[Црно Море|Црното Море]].

Мартин Ричардс открил дека 15-40% од постојните лоза на mtДНК потекнуваат од палеолитските миграции (во зависност од тоа дали некој дозволува повеќе настани на основачи).&lt;ref name=&quot;Richards_20004&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2000|title=Tracing European founder lineages in the Near Eastern mtDNA pool|journal=American Journal of Human Genetics|volume=67|issue=5|pages=1251–1276|doi=10.1016/S0002-9297(07)62954-1|pmc=1288566|pmid=11032788}}&lt;/ref&gt; MtДНК хаплогрупата U5, датирана од ~ 40–50 ка, пристигнала за време на првата раногорна палеолитска колонизација. Поединечно, таа претставува 5-15% од вкупните линии на mtДНК. Движењата во среден горен палеолит се означени со хаплогрупите HV, I и U4. HV се подели на Pre-V (стар околу 26.000 години) и на поголемата гранка H, од кои и двете се шират низ Европа, веројатно преку Граветовски контакти.&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=October 2001|title=A signal, from human mtDNA, of postglacial recolonization in Europe|journal=American Journal of Human Genetics|volume=69|issue=4|pages=844–852|doi=10.1086/323485|pmc=1226069|pmid=11517423}}&lt;/ref&gt;

[[Хаплогрупа H (mtDNA)|Хаплогрупата H]] опфаќа околу половина од генските линии во Европа, со многу подгрупи. Горенаведените лоза на mtДНК или нивните прекурсори најверојатно пристигнале во Европа преку Блискиот Исток. Ова е во спротивност со [[ДНК профилирање|доказите за Y-ДНК]], каде што над 50% машки лози се карактеризираат со суперсемејството R1, кое е од можно потекло од Средназија. Орнела Семино постулира дека овие разлики „може да се должат делумно на очигледната понова молекуларна старост на Y хромозомите во однос на другите локуси, што укажува на побрза замена на претходните Y хромозоми. Диференцијалните миграциски демографски однесувања засновани на пол, исто така, ќе влијаат набљудуваните модели на mtДНК и Y варијација“.
[[Податотека:Europe20000ya.png|мини|299x299пкс|Европски ЛГМ засолништа, 20 ка{{legend|#c54b00|Солутреински и прото-солутреински култури}}{{legend|#ca00b0|Епи-Граветова култура}}]]

==== Последен глацијален максимум ====
Последниот глацијален максимум („ПГМ“) започнал во 30 ка п.н.е., на крајот на [[Фаза на морски изотоп|МИС 3]], што довело до депопулација на Северна Европа. Според класичниот модел, луѓето се засолниле во климатски светилишта (или рефугии) на следниов начин:

* Северна Иберија и Југозападна [[Франција]], заедно го сочинуваат „франко-кантабрискиот“ рефугиум
* Балканот
* [[Украина]] и генерално северниот брег на Црното Море&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;
* Италија&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=June 2009|title=Mitochondrial haplogroup U5b3: a distant echo of the epipaleolithic in Italy and the legacy of the early Sardinians|journal=American Journal of Human Genetics|volume=84|issue=6|pages=814–821|doi=10.1016/j.ajhg.2009.05.004|pmc=2694970|pmid=19500771}}&lt;/ref&gt;

Овој настан ја намалиа севкупната генетска разновидност во Европа, „резултат на нанос, во согласност со заклученото тесно грло на населението за време на последниот глацијален максимум“.&lt;ref name=&quot;Wells_20012&quot;/&gt; Како што ледниците се повлекувале од пред околу 16.000-13.000 години, Европа почнала полека да се населува со луѓе од рефугија, оставајќи генетски потписи.&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;

Некои Y хаплогрупи I се чинело дека се оддалечиле од нивните родителски хаплогрупи некаде за време или набргу по ПГМ.&lt;ref name=&quot;rootsi&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=July 2004|title=Phylogeography of Y-chromosome haplogroup I reveals distinct domains of prehistoric gene flow in europe|url=http://www.familytreedna.com/pdf/DNA.RootsiHaplogroupISpread.pdf|journal=American Journal of Human Genetics|volume=75|issue=1|pages=128–137|doi=10.1086/422196|pmc=1181996|pmid=15162323|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624135411/http://www.familytreedna.com/pdf/DNA.RootsiHaplogroupISpread.pdf|archive-date=2009-06-24|access-date=2009-07-04}}&lt;/ref&gt;

Чиниоглу гледа докази за постоењето на засолниште во [[Анадолија]], во кое имало и Hg R1b1b2.&lt;ref&gt;Cinnioglu et al. ''Excavating Y-chromosome haplotype strata in Anatolia''. 2003&lt;/ref&gt; Денес, R1b доминира во пределот на хромозомот y на западна Европа, вклучувајќи ги и Британските острови, што укажува на тоа дека можело да има големи промени во составот на населението врз основа на миграциите по ПГМ.

Семино, Пасарино и Перичиќ го ставаат потеклото на хаплогрупата R1a во украинското засолниште од [[Ледено време|леденото доба]]. Неговата сегашна дистрибуција во источна Европа и делови од Скандинавија делумно е одраз на повторното населување на Европа од јужните руски/украински степи по [[Последен леднички максимум|доцниот глацијален максимум]].&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Peričic_20053&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=October 2005|title=High-resolution phylogenetic analysis of southeastern Europe traces major episodes of paternal gene flow among Slavic populations|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=22|issue=10|pages=1964–1975|doi=10.1093/molbev/msi185|pmid=15944443|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Passarino_2001&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=September 2001|title=The 49a,f haplotype 11 is a new marker of the EU19 lineage that traces migrations from northern regions of the Black Sea|journal=Human Immunology|volume=62|issue=9|pages=922–932|doi=10.1016/S0198-8859(01)00291-9|pmid=11543894}}&lt;/ref&gt;

Од перспектива на mtДНК, Ричардс покажал дека поголемиот дел од разновидноста на mtДНК во Европа се должи на пост-глацијалните повторни експанзии за време на доцниот горен палеолит/мезолит. „Регионалните анализи даваат одредена поддршка на сугестијата дека голем дел од западна и средна Европа била повторно населена главно од југозапад кога климата се подобрила. Вклучените лози вклучуваат голем дел од најчестите хаплогрупи, H, како и голем дел од K, T, W и X.&quot; Студијата не можела да утврди дали има нови миграции на лоза на mtДНК од Блискиот Исток во овој период; значителен придонес се сметал за неверојатен.&lt;ref name=&quot;Richards_20004&quot;/&gt;

За алтернативниот модел на повеќе бегалци дискутирал Билтон.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=July 1998|title=Mediterranean Europe as an area of endemism for small mammals rather than a source for northwards postglacial colonization|journal=Proceedings. Biological Sciences|volume=265|issue=1402|pages=1219–1226|doi=10.1098/rspb.1998.0423|pmc=1689182|pmid=9699314}}&lt;/ref&gt;

Од студија на 51 поединец, истражувачите биле во можност да идентификуваат пет одделни генетски кластери на антички Евроазијци за време на ПГМ: [[Долни Вестонице (археологија)|кластерот Вестонице]] (пред 34.000–26.000 години), поврзан со [[Граветска култура|Граветовата култура]]; кластерот Мал'та (24.000–17.000 години), поврзан со [[Култура на Малта-Бурет|културата Мал'та-Бурет]], [[Пештерата Ел Мирон|кластерот Ел Мирон]] (пред 19.000-14.000 години), поврзан со [[Магдалена култура|културата на Магдалена]]; [[Рипари Вилабруна|кластерот Вилабруна]] (пред 14.000–7.000 години) и [[Кавкаски ловец-собирач|кластерот Сатсурблија]] (пред 13.000 до 10.000 години).&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt;

Од пред околу 37.000 години, сите древни Европејци почнале да делат одредено потекло со современите Европејци.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; Оваа основачка популација е претставена со GoyetQ116-1, примерок стар 35.000 години од Белгија.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; Оваа лоза исчезнува од записот и не е пронајдена повторно до 19.000 п.н.е. во Шпанија во Ел Мирон, што покажува силни афинитети со GoyetQ116-1.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; За време на овој интервал, различниот кластер Вестонице е доминантен во Европа, дури и во [[Пештерите Гоје|Гоје]].&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; Повторното проширување на кластерот Ел Мирон се совпаднало со затоплувањето на температурите по повлекувањето на ледниците за време на [[Последен леднички максимум|последниот глацијален максимум]].&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; Од пред 37.000 до 14.000 години, населението на Европа се состоело од изолирано население кое потекнувало од основачкото население кое не се вкрстувало значително со другите популации.&lt;ref name=&quot;Dutchen 20162&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hms.harvard.edu/news/history-ice|title=History on Ice|date=May 2, 2016|publisher=[[Harvard Medical School]]|accessdate=11 May 2016}}&lt;/ref&gt;

=== Мезолит ===
[[Средно камено време|Мезолитските]] (пост-ПГМ) популации значително се разделиле поради нивната релативна изолација во текот на неколку милениуми, на суровите притисоци за селекција за време на ПГМ и на [[Основачки ефект|основоположните ефекти]] предизвикани од брзата експанзија од [[ЛГМ рефугија|ПГМ рефугија]] во почетокот на мезолитот.&lt;ref name=&quot;LGMpressures3&quot;/&gt; До крајот на ПГМ, околу 19 до 11 г., се појавиле познатите сорти на евроазиски фенотипови. Сепак, лозата на мезолитските ловци-собирачи од Западна Европа (ЗЛС) не опстојувале како мнозински придонес кај кое било современо население. Тие биле најверојатно сини очи и ја задржале темната пигментација на кожата на EРMЛ пред ПГМ.&lt;ref name=&quot;Mathieson 20153&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=December 2015|title=Genome-wide patterns of selection in 230 ancient Eurasians|journal=Nature|volume=528|issue=7583|pages=499–503|bibcode=2015Natur.528..499M|doi=10.1038/nature16152|pmc=4918750|pmid=26595274}}&lt;/ref&gt; Варијациите [[HERC2]] и [[OCA2]] за сини очи се изведени од лозата ЗЛС, исто така, пронајдени кај [[Јамна култура|народот Јамнаја]].&lt;ref name=&quot;Mathieson 20153&quot;/&gt;

Пред околу 14.000 години, [[Рипари Вилабруна|кластерот Вилабруна]] се оддалечил од афинитетот GoyetQ116-1 и почнал да покажува повеќе афинитети со Блискиот Исток, промена што се совпаднала со затоплувањето на температурите на меѓустадијалот [[Болинг-Алерод]].&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; Оваа генетска промена покажува дека популациите од Блискиот Исток веројатно веќе почнале да се движат во Европа за време на крајот на горниот палеолит, околу 6.000 години порано отколку што се претпоставувало претходно, пред воведувањето на земјоделството.&lt;ref name=&quot;Dutchen 20162&quot;/&gt; Неколку примероци од кластерот Вилабруна, исто така, покажувале генетски афинитети за источните Азијци кои потекнувале од протокот на гени.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Dutchen 20162&quot; /&gt; Варијацијата [[HERC2]] за сини очи првпат се појавува пред околу 13.000 до 14.000 години во Италија и Кавказ.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt; [[Светла кожа|Светлата пигментација на кожата]] карактеристична за современите Европејци се проценува дека се проширила низ Европа во „селективно чистење“ за време на мезолитот (19 до 11 ка). Поврзаните [[TYRP1]] [[SLC24A5]] и [[SLC45A2]] алели се појавуваат околу 19 ка, сè уште за време на ПГМ, најверојатно во Кавказ.&lt;ref name=&quot;LGMpressures3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Jones20152&quot;/&gt;

=== Неолит ===
[[Податотека:Simplified_model_for_the_recent_demographic_history_of_Europeans.jpg|мини|329x329пкс|Поедноставен модел за демографската историја на Европејците за време на [[Младо камено време|неолитскиот]] период во [[Неолитска револуција|воведувањето на земјоделството]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2014|title=Population genomic analysis of ancient and modern genomes yields new insights into the genetic ancestry of the Tyrolean Iceman and the genetic structure of Europe|journal=PLOS Genetics|volume=10|issue=5|pages=e1004353|doi=10.1371/journal.pgen.1004353|pmc=4014435|pmid=24809476|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;]]
[[Податотека:Genetic matrilineal distances between European Neolithic Linear Pottery Culture populations (5,500–4,900 calibrated BC) and modern Western Eurasian populations.jpg|мини|331x331пкс|Античките европски неолитски фармери биле генетски најблиску до модерните блискоисточни/анадолски популации. Генетски матрилинеални растојанија помеѓу популациите на европската неолитска линеарна грнчарска култура (5.500–4.900 калибрирани п.н.е.) и модерните западноевроазиски популации.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2010|title=Ancient DNA from European early neolithic farmers reveals their near eastern affinities|journal=PLOS Biology|volume=8|issue=11|pages=e1000536|doi=10.1371/journal.pbio.1000536|pmc=2976717|pmid=21085689|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;]]
Античките европски неолитски фармери биле генетски најблиску до модерните блискоисточни/анадолски популации. Генетски матрилинеални растојанија помеѓу популациите на европската неолитска линеарна грнчарска култура (5.500–4.900 калибрирани п.н.е.) и модерните западноевроазиски популации.

Поедноставен модел за демографската историја на Европејците за време на [[Младо камено време|неолитскиот]] период во [[Неолитска револуција|воведувањето на земјоделството]].

Големиот клин во генетските варијации што одамна е препознаен во Европа се чини дека покажува важни распрснувања од насоката на Блискиот Исток. Ова често се поврзува со ширењето на земјоделската технологија за време на неолитот, за која се тврди дека е еден од најважните периоди во одредувањето на модерната европска генетска разновидност.

Неолитот започнал со воведувањето на земјоделството, почнувајќи од Југоисточна Европа приближно 10.000–3000 п.н.е., а проширувајќи се во северозападна Европа помеѓу 4500 и 1700 п.н.е. Во текот на оваа ера, [[Неолитска револуција|неолитската револуција]] довела до драстични економски, како и социо-културни промени во Европа и се сметало дека тоа имало големо влијание врз генетската разновидност на Европа, особено во однос на генетските лози кои влегуваат во Европа од Блискиот Исток на Балканот. Постоеле неколку фази од овој период:

* Во една доцна европска мезолитска увертира на неолитот, се чини дека народите од Блискиот Исток од областите кои веќе имале земјоделство, а кои исто така имале технологија за поморство, имале минливо присуство во Грција (на пример во [[Пештерата Франчи|пештерата Франхти]]).&lt;ref&gt;Perlès C, Monthel G ( 2001) The Early Neolithic in Greece: The First Farming Communities in Europe. Cambridge University Press, Cambridge.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Runnels C (2003) The origins of the Greek Neolithic: a personal view, in Ammerman and Biagi (2003 eds).&lt;/ref&gt;
* Постои консензус дека [[Земјоделска механизација|земјоделската технологија]] и главните раси на животни и растенија кои се одгледуваат влегле во Европа од некаде во областа на [[Плодна Полумесечина|плодната полумесечина]] и конкретно од регионот на [[Левант]] од [[Синајски Полуостров|Синај]] до [[Мала Азија|Јужна Анадолија]].&lt;ref name=&quot;Milisauskas_20024&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=August 2008|title=Domestication and early agriculture in the Mediterranean Basin: Origins, diffusion, and impact|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=105|issue=33|pages=11597–11604|bibcode=2008PNAS..10511597Z|doi=10.1073/pnas.0801317105|pmc=2575338|pmid=18697943|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; (Помалку сигурно, понекогаш се тврди дека оваа [[Неолитска револуција|земјоделска револуција]] е делумно предизвикана од движењата на луѓе и технологијата што доаѓале низ Синај од Африка.)
* Подоцнежна фаза од неолитот, таканаречениот [[Младо камено време|Грнчарски неолит]], забележал воведување на [[Macedonija|керамика]] во Левантот, Балканот и Јужна Италија (таа била присутна во областа на современиот [[Судан]] некое време пред да се најде во [[Источен Медитеран|Источното Средоземноморје]], но се смета дека се развил независно), а ова можеби бил и период на културен трансфер од Левантот на Балканот.

Важно прашање во врска со генетското влијание на неолитските технологии во Европа е начинот на кој тие биле пренесени во Европа. Земјоделството било воведено со значителна миграција на фармери од Блискиот Исток (моделот на биолошка [[демична дифузија]] на Кавали-Сфорца) или „[[Транскултурна дифузија|културна дифузија]] “ или комбинација од двете, а [[Популациона генетика|популациските генетичари]] се обиделе да разјаснат дали некој генетски потпис од блискоисточно потекло кореспондираат со правците на експанзија што ги постулираат археолошките докази.&lt;ref name=&quot;Milisauskas_20024&quot;/&gt;

Мартин Ричардс проценил дека само 11% од европската mtДНК се должи на имиграцијата во овој период, што сугерирало дека земјоделството било распространето првенствено поради тоа што е усвоено од домородните мезолитски популации, наместо поради имиграцијата од Блискиот Исток. Протокот на гените од Југоисточна кон Северозападна Европа се чини дека продолжил во неолитот, процентот значително опаѓа кон Британските острови. [[Класична генетика|Класичната генетика,]] исто така, сугерирала дека најголемите примеси на европскиот палеолит/мезолит е резултат на [[Неолитска револуција|неолитската револуција]] од 7-ми до 5-ти милениум п.н.е.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The history and geography of human genes|vauthors=Piazza A, Cavalli-Sforza LL, Menozzi P|publisher=Princeton University Press|year=1994|isbn=978-0-691-08750-4|location=Princeton, N.J}}&lt;/ref&gt; Идентификувани се три главни mtДНК генски групи кои придонеле за неолитските учесници во Европа: J, T1 и U3 (по тој редослед на важност). Со други, тие изнесуваат околу 20% од [[Генетски фонд|генскиот базен]].&lt;ref name=&quot;Richards_20004&quot;/&gt;

Во 2000 година, студијата на Семино за Y ДНК открило присуство на хаплотипови кои припаѓале на големиот клад [[Хаплогрупа E1b1b (Y-DNA)|E1b1b1]] (E-M35). Овие биле претежно пронајдени во јужниот дел на Балканот, јужна Италија и делови од Иберија. Семино го поврзал овој образец, заедно со поткладите на хаплогрупата J, да биде Y-ДНК компонента на неолитската демиска дифузија на Кавали-Сфорца на земјоделците од Блискиот Исток.&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt; Росер напротив, го гледал како (директна) „северноафриканска компонента“ во европската генеалогија, иако не предложил тајминг и механизам за да се објасни тоа.&lt;ref name=&quot;Rosser_20005&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=December 2000|title=Y-chromosomal diversity in Europe is clinal and influenced primarily by geography, rather than by language|url=http://www.ajhg.org/AJHG/abstract/S0002-9297(07)63221-2|journal=American Journal of Human Genetics|volume=67|issue=6|pages=1526–1543|doi=10.1086/316890|pmc=1287948|pmid=11078479|archive-url=https://web.archive.org/web/20080506041100/http://www.ajhg.org/AJHG/abstract/S0002-9297(07)63221-2|archive-date=2008-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Underhill_2007&quot;&gt;{{Наведено списание|year=2007|title=Use of y chromosome and mitochondrial DNA population structure in tracing human migrations|journal=Annual Review of Genetics|volume=41|pages=539–564|doi=10.1146/annurev.genet.41.110306.130407|pmid=18076332}}&lt;/ref&gt; Исто така го опишал E1b1b како претставува [[Плеистоцен|доцноплеистоценска]] миграција од Африка во Европа преку [[Синајски Полуостров|Синајскиот Полуостров]] во [[Египет]], чии докази не се појавуваат во митохондријалната ДНК.&lt;ref&gt;Y chromosome data show a signal for a separate late-Pleistocene migration from Africa to Europe via Sinai as evidenced through the distribution of haplogroup E3b lineages, which is not manifested in mtDNA haplogroup distributions.&lt;/ref&gt;

Меѓутоа, во врска со тајмингот на дистрибуцијата и разновидноста на V13, Батаглија&lt;ref name=&quot;Battaglia_20082&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=June 2009|title=Y-chromosomal evidence of the cultural diffusion of agriculture in Southeast Europe|journal=European Journal of Human Genetics|volume=17|issue=6|pages=820–830|doi=10.1038/ejhg.2008.249|pmc=2947100|pmid=19107149}}&lt;/ref&gt; предложиле претходно движење со кое лозата E-M78*, која била предок на сите модерни мажи E-V13, брзо се преселила од јужноегипетската татковина и пристигнала во Европа само со [[Средно камено време|мезолитска]] технологија. Тие потоа сугерираат дека поткладот E-V13 на E-M78 се проширил последователно, бидејќи домашните балкански „хранувачи-земјоделци“ ги усвоиле неолитските технологии од Блискиот Исток. Тие предложиле дека првото големо распространување на E-V13 од Балканот можеби било во правец на [[Јадранско Море|Јадранското Море]] со [[Младо камено време|неолитската]] ''Импресо'' или [[Кардиумска керамика|Кардиал]] култура,&lt;ref name=&quot;Peričic_20053&quot;/&gt; наместо да предложат дека главниот пат на Е-V13 бил по системот „автопат“ на реките [[Вардар]]-[[Морава]]-[[Дунав]].

За разлика од Батаглија, Круцијани&lt;ref name=&quot;Cruciani_2007&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=June 2007|title=Tracing past human male movements in northern/eastern Africa and western Eurasia: new clues from Y-chromosomal haplogroups E-M78 and J-M12|url=http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/reprint/24/6/1300|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=24|issue=6|pages=1300–1311|doi=10.1093/molbev/msm049|pmid=17351267|archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171010093322/https://academic.oup.com/mbe/article/24/6/1300/984002/Tracing-Past-Human-Male-Movements-in-Northern|archive-date=2017-10-10|access-date=2009-07-22|doi-access=free}} Also see [https://archive.today/20121205040152/http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/msm049/DC1?maxtoshow=&amp;HITS=10&amp;hits=10&amp;RESULTFORMAT=&amp;fulltext=cruciani&amp;searchid=1&amp;FIRSTINDEX=0&amp;resourcetype=HWCIT Supplementary Data].&lt;/ref&gt; привремено предложил (i) различна точка каде што мутацијата V13 се случила на нејзиниот пат од Египет до Балканот преку Блискиот Исток, и (ii) подоцнежно време на распрснување. Авторите предложиле дека мутацијата V13 првпат се појавила во западна Азија, каде што била пронајдена на ниски, но значајни фреквенции, од каде што навлегла на Балканот некаде по 11 ка. Подоцна доживеало брзо растурање кое тој го датира пред околу 5300 години во Европа, што се совпаѓа со балканското бронзено време. Како Перичиќ и тие сметаат дека „дисперзијата на хаплогрупите E-V13 и J-M12 се чини дека главно ги следела речните водни патишта што го поврзуваат јужниот дел на Балканот со северно-средна Европа“.

Неодамна, Лакан&lt;ref name=&quot;Lacan_2011&quot;&gt;{{Наведено списание|date=June 2011|title=Ancient DNA reveals male diffusion through the Neolithic Mediterranean route|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=108|issue=24|pages=9788–91|bibcode=2011PNAS..108.9788L|doi=10.1073/pnas.1100723108|pmc=3116412|pmid=21628562|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; објавил дека скелет стар 7000 години во неолитски контекст во шпанска погребна пештера, е човек E-V13. (Другите примероци тестирани од истата локација билево [[Хаплогрупа G2a|хаплогрупата G2a]], која е пронајдена во неолитски контекст низ цела Европа.) Користејќи 7 STR маркери, овој примерок бил идентификуван како сличен на современите индивидуи тестирани во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина|Босна]], [[Грција]], [[Корзика]], и [[Прованса]]. Затоа, авторите предложиле дека, без разлика дали модерната дистрибуција на E-V13 денес е резултат на поновите настани или не, E-V13 веќе бил во Европа во рамките на неолитот, пренесен од раните фармери од Источото Средоземноморје до Западното Средоземноморје, многу порано од бронзеното време. Ова ги поддржувало предлозите на Батаглија наместо Круцијани барем што се однесувало до најраните европски растурања, но E-V13 можеби се распрснал повеќе од еднаш. Дури и поскоро од бронзеното доба, исто така е предложено дека модерната дистрибуција на модерната E-V13 во Европа е барем делумно предизвикана од движењата на луѓето од римската ера.&lt;ref name=&quot;Bird 20072&quot;&gt;{{Наведено списание|year=2007|title=Haplogroup E3b1a2 as a Possible Indicator of Settlement in Roman Britain by Soldiers of Balkan Origin|url=http://www.jogg.info/32/bird.htm|journal=Journal of Genetic Genealogy|volume=3|issue=2|access-date=2024-02-01|archive-date=2016-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20160422005652/http://www.jogg.info/32/bird.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Миграцијата на земјоделците од неолитот во Европа донел неколку нови адаптации.&lt;ref name=&quot;Mathieson 20153&quot;/&gt; Варијацијата за светла боја на кожа била воведена во Европа од [[Рани европски фармери|неолитските фармери]].&lt;ref name=&quot;Mathieson 20153&quot;/&gt; По доаѓањето на неолитските фармери, била избрана мутација за [[SLC22A4]], мутација која веројатно настанала за да се справи со дефицитот на [[ерготионеин]], но го зголемува ризикот од [[улцеративен колитис]], [[Целијакија|целијачна болест]] и [[Синдром на раздразливо црево|синдром на нервозно дебело црево]].

=== Бронзено доба ===
[[Бронзено време|Бронзеното доба]] го видело развојот на [[Трговија|трговските мрежи]] на долги растојанија, особено долж брегот на [[Атлантикот]] и во долината на Дунав. Во овој период имало миграција од [[Норвешка]] кон [[Оркниски Острови|Оркни]] и [[Шетландски Острови|Шетланд]] (и во помала мера кон копното на [[Шкотска]] и [[Ирска]]). Имало и миграција од Германија во источна Англија. Мартин Ричардс проценил дека имало околу 4% имиграција на mtДНК во Европа во бронзеното доба.
[[Податотека:IE_expansion.png|мини|330x330пкс|Шема на индоевропски миграции од околу. 4000 до 1000 п.н.е. според [[Курганска хипотеза|кургановата хипотеза]].]]
Друга теорија за потеклото на [[Индоевропски јазици|индо-европскиот јазик]] се центрира околу хипотетички [[Праиндоевропејци|прото-индо-европски]] народ, кој, според [[Курганска хипотеза|хипотезата на Курган]], може да се следи северно од Црното и Каспиското Море околу 4500 година п.н.е.&lt;ref name=&quot;Reich&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=June 2015|title=Massive migration from the steppe was a source for Indo-European languages in Europe|journal=Nature|volume=522|issue=7555|pages=207–211|arxiv=1502.02783|bibcode=2015Natur.522..207H|doi=10.1038/nature14317|pmc=5048219|pmid=25731166}}&lt;/ref&gt; Тие [[Припитомување на коњот|го припитомиле коњот]] и веројатно го измислиле дрвеното [[тркало]] и се смета дека ја рашириле нивната култура и гени низ Европа.&lt;ref name=&quot;Callaway&quot;&gt;{{Наведено списание|date=12 February 2015|title=European languages linked to migration from the east|journal=Nature|doi=10.1038/nature.2015.16919|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Y [[Хаплогрупа R1a|хаплогрупата R1a]] е предложен маркер на овие „Курганови“ гени, како што е и Y [[Хаплогрупа R1b|хаплогрупата R1b]], иако овие хаплогрупи како целина можеби се многу постари од јазичното семејство.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=April 2010|title=Separating the post-Glacial coancestry of European and Asian Y chromosomes within haplogroup R1a|journal=European Journal of Human Genetics|volume=18|issue=4|pages=479–484|doi=10.1038/ejhg.2009.194|pmc=2987245|pmid=19888303}}&lt;/ref&gt;

На далечниот север, носачите на [[Хаплогрупа N (Y-DNA)|Y-хаплогрупата N]] пристигнале во Европа од [[Сибир]], на крајот проширувајќи се до [[Финска]], иако специфичното време на нивното пристигнување е неизвесно. Најчестиот северноевропски потклад N1c1 се проценува дека е стара околу 8.000 години. Постојат докази за човечко населување во Финска, кое датира од 8500 година п.н.е., поврзано со [[Кунда култура|културата Кунда]] и нејзиниот наводен предок, [[Свидерска култура|швајдерската култура]], но се смета дека таа има европско потекло. Географското ширење на хаплогрупата N во Европа е добро усогласено со [[Чешлестокерамичка култура|култура на грнчарство со јама-чешел]], чиешто појавување вообичаено датира околу 4200 п.н.е., и со распространетоста на [[Уралски јазици|уралските јазици]]. Студиите на митохондријалната ДНК на [[Лапонци]]те, хаплогрупата [[Хаплогрупа U (mtDNA)|U5]] се во согласност со повеќекратните миграции во [[Скандинавија]] од регионот [[Волга]]-[[Урал (регион)|Урал]], почнувајќи од 6.000 до 7.000 п.н.е.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=January 2007|title=A recent genetic link between Sami and the Volga-Ural region of Russia|journal=European Journal of Human Genetics|volume=15|issue=1|pages=115–120|doi=10.1038/sj.ejhg.5201712|pmid=16985502|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Односот помеѓу улогите на европските и азиските колонисти во праисторијата на Финска е точка на некои расправии, а некои научници инсистираат дека Финците се „претежно источноевропски и составени од луѓе кои пешачеле на север од украинското засолниште за време на леденото доба“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A Man of Measure Festschrift in Honour of Fred Karlsson|vauthors=Wiik K|veditors=Suominen M, Arppe A, Airola A, Heinämäki O, Miestamo M, Määttä U, Niemi J, Pitkänen KK, Sinnemäki K|pages=97–108|chapter=Who Are the Finns?|author-link=Kalevi Wiik|access-date=2016-03-16|chapter-url=http://www.linguistics.fi/julkaisut/SKY2006_1/1FK60.1.9.WIIK.pdf|archive-date=2017-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170117022825/http://www.linguistics.fi/julkaisut/SKY2006_1/1FK60.1.9.WIIK.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Подалеку на исток, прашањето е помалку спорно. Носачите на хаплогрупата N сочинуваат значителен дел од сите несловенски етнички групи во северна [[Русија]], вклучувајќи 37% од [[Карелијци]]те, 35% од [[Луѓе од Коми|Комите]] (65% според друга студија&lt;ref name=&quot;Mirabal_20102&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=July 2010|title=Human Y-chromosome short tandem repeats: a tale of acculturation and migrations as mechanisms for the diffusion of agriculture in the Balkan Peninsula|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=142|issue=3|pages=380–390|doi=10.1002/ajpa.21235|pmid=20091845}}&lt;/ref&gt;), 67% од [[Маријци]]те, исто толку како 98% од [[Ненци|Ненеците]], 94% од [[Нгасани|Нганасаните]] и 86% до 94% од [[Јакути]]те.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=February 2007|title=A counter-clockwise northern route of the Y-chromosome haplogroup N from Southeast Asia towards Europe|journal=European Journal of Human Genetics|volume=15|issue=2|pages=204–211|doi=10.1038/sj.ejhg.5201748|pmid=17149388|doi-access=free}}, Supplemental table 1&lt;/ref&gt;

Компонентата Јамнаја содржи делумно потекло од античка северноевроазиска компонента, палеолитска сибирска лоза, но тесно поврзана со европските ловци-собирачи, првпат идентификувани во [[Култура на Малта-Бурет|Малта]].&lt;ref name=&quot;Jones 20152&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=November 2015|title=Upper Palaeolithic genomes reveal deep roots of modern Eurasians|journal=Nature Communications|volume=6|pages=8912|bibcode=2015NatCo...6.8912J|doi=10.1038/ncomms9912|pmc=4660371|pmid=26567969}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Yang|first=Melinda A.|date=2022-01-06|title=A genetic history of migration, diversification, and admixture in Asia|url=http://www.pivotscipub.com/hpgg/2/1/0001|journal=Human Population Genetics and Genomics|language=en|volume=2|issue=1|pages=1–32|doi=10.47248/hpgg2202010001|issn=2770-5005|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Според Јосиф Лазаридис, „античкото северноевроазиско потекло е пропорционално најмалата компонента насекаде во Европа, никогаш повеќе од 20 проценти, но ја наоѓаме во речиси секоја европска група што сме ја проучувале“.&lt;ref name=&quot;Dutchen 2014&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hms.harvard.edu/news/new-branch-added-european-family-tree|title=New Branch Added to European Family Tree|date=September 17, 2014|publisher=[[Harvard Medical School]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141001020113/http://hms.harvard.edu/news/new-branch-added-european-family-tree|archive-date=2014-10-01|accessdate=25 November 2015}}&lt;/ref&gt; Оваа генетска компонента не доаѓа директно од самата лоза Малта, туку поврзана лоза која се одвоила од лозата Малта.&lt;ref name=&quot;Fu 20166&quot;/&gt;

До половина од компонентата Јамнаја може да потекнува од [[кавкаски ловец-собирач]].&lt;ref name=&quot;Jones 20152&quot;/&gt; На 16 ноември 2015 година, во една студија објавена во списанието ''[[Природа комуникации|Nature Communications]]'',&lt;ref name=&quot;Jones 20152&quot; /&gt; генетичарите објавиле дека пронашле ново четврто „племе“ или „влакно“ на четвртиот предок што придонело за модерниот европски генски базен. Тие ги анализирале геномите на двајца ловци-собирачи од Грузија, стари 13.300 и 9.700 години и откриле дека овие кавкаски ловци-собирачи веројатно се извор на ДНК слична на фармерите во Јамна. Според коавторот д-р Андреа Маница од Универзитетот во Кембриџ: „Прашањето од каде потекнуваат Јамнаја беше нешто како мистерија до сега... сега можеме да одговориме на тоа бидејќи откривме дека нивниот генетски -up е мешавина од [[Источноевропски ловец-собирач|источноевропски ловци-собирачи]] и популација од овој џеб на кавкаски ловци-собирачи кои поминаа голем дел од последното ледено доба во очигледна изолација“.&lt;ref name=&quot;bbcnov16&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-34832781|title=Mystery ancestral 'tribe' revealed|date=16 November 2015|work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

Според Лазаридис (2016), популација поврзана со луѓето од [[Бакарно време|халколитскиот]] [[Иран]] придонела за приближно половина од потеклото на популациите Јамнаја од Понтско-касписката степа. Овие ирански халколитски луѓе биле мешавина од „неолитските луѓе од западен Иран, Левантот и Кавкаските ловџии“.&lt;ref&gt;{{cite bioRxiv|title=The genetic structure of the world's first farmers|biorxiv=10.1101/059311|vauthors=Lazaridis I, Nadel D, Rollefson G, Merrett DC, Rohland N, Mallick S, Fernandes D, Novak M, Gamarra B, Sirak K, Connell S|display-authors=6|year=2016}}&lt;/ref&gt;

Генетските варијации за [[упорност на лактаза]] и поголема висина се појавиле кај народот Јамнаја.&lt;ref name=&quot;Mathieson 20153&quot;/&gt; Изведениот алел на генот [[КИТЛГ|KITLG]] (SNP rs12821256) кој е поврзан со - и веројатно причина за - [[руса коса]] кај Европејците е пронајден во популации на ловци-собирачи со источно, но не и [[Западни ловци-собирачи|западно потекло]], што сугерира дека неговото потекло е во [[Античка северноевроазиска|Античко Северно Евроазиско]] (АСЕ) население и можеби е распространето во Европа од поединци со [[степско потекло]]. Во согласност со ова, најраниот познат поединец со изведениот алел е единка АСЕ од археолошкиот комплекс [[Афонтова Гора]] од доцниот горен палеолит во централен Сибир.&lt;ref name=&quot;pmid29466330&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 2018|title=The genomic history of southeastern Europe|journal=Nature|volume=555|issue=7695|pages=197–203|bibcode=2018Natur.555..197M|doi=10.1038/nature25778|pmc=6091220|pmid=29466330}}&lt;/ref&gt;

=== Понова историја ===
[[Податотека:Europe_DNA_01.jpg|мини|370x370пкс|Преглед на карта на неодамнешните (1 до 17 век н.е.) примеси во Европа.&lt;ref name=&quot;pmid263877122&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=October 2015|title=The Role of Recent Admixture in Forming the Contemporary West Eurasian Genomic Landscape|journal=Current Biology|volume=25|issue=19|pages=2518–2526|doi=10.1016/j.cub.2015.08.007|pmc=4714572|pmid=26387712}}&lt;/ref&gt;]]
Преглед на карта на неодамнешните (1 до 17 век н.е.) примеси во Европа.

За време на периодот на [[Римско Царство|Римското Царство]], историските извори покажуваат дека имало многу движења на луѓе низ Европа, и во и надвор од Царството. Историските извори понекогаш наведуваат примери на геноцид извршен од Римјаните врз бунтовничките провинциски племиња. Ако ова навистина се случило, ќе било ограничено со оглед на тоа што модерните популации покажуваат значителен генетски континуитет во нивните соодветни региони. Процесот на „[[Романизација (културна)|романизација]]“ се чини дека е постигнат со колонизација на провинциите од неколку администратори кои зборувале латински, [[Војник|воен персонал]], населени ветерани и приватни граѓани (трговци) кои потекнувале од различните региони на Царството (а не само од [[Италија (Римска империја)|римска Италија]]). Тие служеле како јадро за акултурација на локалните значајни личности.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Pannonia and Upper Moesia : a history of the middle Danube provinces of the Roman Empire|vauthors=Mócsy A|date=1974|publisher=Routledge &amp; Kegan Paul|isbn=978-0-7100-7714-1|location=London}}&lt;/ref&gt;

Со оглед на нивниот мал број и различно потекло, се чини дека романизацијата не оставила различни генетски потписи во Европа. Навистина, популациите што зборуваат романски на Балканот, како [[Романци]]те, [[Власи]]те, [[Молдавци]]те итн., било откриено дека генетски личат на соседните [[Грци|грчки]] и [[Јужни Словени|јужнословенски]] народи, а не на современите [[Италијанци]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 2004|title=Alu insertion polymorphisms in the Balkans and the origins of the Aromuns|journal=Annals of Human Genetics|volume=68|issue=Pt 2|pages=120–127|doi=10.1046/j.1529-8817.2003.00080.x|pmid=15008791}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=July 2006|title=Paternal and maternal lineages in the Balkans show a homogeneous landscape over linguistic barriers, except for the isolated Aromuns|journal=Annals of Human Genetics|volume=70|issue=Pt 4|pages=459–487|doi=10.1111/j.1469-1809.2005.00251.x|pmid=16759179}}&lt;/ref&gt; Стивен Бирд шпекулирал дека E1b1b1a бил распространет за време на [[Стар Рим|римската ера]] преку [[Тракијци|тракиските]] и [[Дакија|дакиските]] популации од Балканот во остатокот од Европа.&lt;ref name=&quot;Bird 20072&quot;/&gt;

Во врска со доцниот римски период на (не само) [[Германци|германскиот]] „''[[Голема преселба на народите|Völkerwanderung]]''“, дадени се некои предлози, барем за Британија, при што Y хаплогрупата I1a е поврзана со [[Англосаксонци|англосаксонската]] имиграција во источна Англија, а R1a е поврзана со нордиската имиграција во северна Шкотска.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2003|title=A Y chromosome census of the British Isles|journal=Current Biology|volume=13|issue=11|pages=979–984|doi=10.1016/S0960-9822(03)00373-7|pmid=12781138|doi-access=free|hdl-access=free}} also at {{Наведено списание|title=030705U491|url=http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/capelli-CB-03.pdf|access-date=2011-06-01|archive-date=2017-01-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170117022551/http://www.ucl.ac.uk/tcga/tcgapdf/capelli-CB-03.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Генетика на современите европски народи ==

=== Патрилинеални студии ===
Постојат четири главни [[Хаплогрупа|хаплогрупи]] на ДНК на Y-хромозомот кои го опфаќаат најголемиот дел од [[Патрилинеарност|патрилинеалното потекло]] на Европа.&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;

* Хаплогрупата [[Хаплогрупа R1b (Y-DNA)|R1b]] е честа појава во Европа, особено во [[Западна Европа]], при што [[Хаплогрупа R1b1a1a2|R1b1a1a2]] е најчеста кај западноевропејците.&lt;ref name=&quot;balaresque&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=January 2010|title=A predominantly neolithic origin for European paternal lineages|journal=PLOS Biology|volume=8|issue=1|pages=e1000285|doi=10.1371/journal.pbio.1000285|pmc=2799514|pmid=20087410|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Myres2010&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=January 2011|title=A major Y-chromosome haplogroup R1b Holocene era founder effect in Central and Western Europe|journal=European Journal of Human Genetics|volume=19|issue=1|pages=95–101|doi=10.1038/ejhg.2010.146|pmc=3039512|pmid=20736979}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Cruciani2010&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=June 2011|title=Strong intra- and inter-continental differentiation revealed by Y chromosome SNPs M269, U106 and U152|journal=Forensic Science International. Genetics|volume=5|issue=3|pages=e49–e52|doi=10.1016/j.fsigen.2010.07.006|pmid=20732840}}&lt;/ref&gt; Речиси сето ова R1b во Европа е во форма на поткладот R1b1a2 (2011) (R-M269), конкретно во под-кладата R-L23 додека R1b пронајден во [[Средна Азија|Средназија]], [[Југозападна Азија|западна Азија]] и [[Африка]] има тенденција да биде во други клади. Исто така, било истакнато дека [[Надворешно|надворешните]] типови се присутни во Европа и се особено забележливи во некои области како [[Сардинија]] и [[Ерменија]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|date=April 2010|title=A comparison of Y-chromosome variation in Sardinia and Anatolia is more consistent with cultural rather than demic diffusion of agriculture|journal=PLOS ONE|volume=5|issue=4|pages=e10419|bibcode=2010PLoSO...510419M|doi=10.1371/journal.pone.0010419|pmc=2861676|pmid=20454687|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Фреквенциите на хаплогрупата R1b варираат од највисоките во западна Европа во постојано опаѓање на клинина со растечко растојание од Атлантикот: 80-90% ([[велшани]], [[баскијци]], [[ирци]], [[шкотланѓани]], [[бретонци]]) околу 70-80% во Шпанија, Британија и Франција и околу 40-60% во делови од [[источна Германија]] и Северна Италија. Се намалува надвор од оваа област и е околу 30% или помалку во области како што се Јужна Италија, [[Полска]], Балканот и [[Кипар]]. R1b останува најчестиот клад додека се движи кон исток кон Германија, додека подалеку на исток, во Полска, R1a е почест (види подолу).&lt;ref name=&quot;Kayser_2005&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=September 2005|title=Significant genetic differentiation between Poland and Germany follows present-day political borders, as revealed by Y-chromosome analysis|journal=Human Genetics|volume=117|issue=5|pages=428–443|doi=10.1007/s00439-005-1333-9|pmid=15959808}} A copy can be found here {{Наведена мрежна страница|url=http://dirkschweitzer.net/E3b-papers/HG-05-428-Poland-Germany.pdf|title=Significant genetic differentiation between Poland and Germany follows present-day political borders, as revealed by Y-chromosome analysis|archive-url=https://web.archive.org/web/20090304100323/http://dirkschweitzer.net/E3b-papers/HG-05-428-Poland-Germany.pdf|archive-date=2009-03-04|accessdate=2008-11-02}}.&lt;/ref&gt; Во [[Југоисточна Европа]], R1b заостанува зад R1a во областа во и околу [[Унгарија]] и [[Србија]], но е почеста и на југ и на север од овој регион.&lt;ref name=&quot;Peričic_20053&quot;/&gt; R1b во Западна Европа е доминирана од најмалку две под-клади, R-U106, која е дистрибуирана од источната страна на [[Рајна]] во Северна и Средна Европа (со силно присуство во Англија) и R-P312, која е најчеста западно од Рајна, вклучувајќи ги и [[Британски Острови|Британските острови]].&lt;ref name=&quot;Myres2010&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Cruciani2010&quot; /&gt;
* Хаплогрупата [[R1a]], речиси целосно во поткладот R1a1a, е распространета во поголемиот дел од [[Источна Европа|Источна]] и [[Средна Европа]] (исто така во [[Јужна Азија|Јужна]] и [[Средна Азија]]). На пример, има нагло зголемување на R1a1 и намалување на R1b1b2 како што се оди на исток од Германија до Полска.&lt;ref name=&quot;Kayser_2005&quot; /&gt; Исто така, има значително присуство во [[Скандинавија]] (особено Норвешка).&lt;ref name=&quot;Bowden_2008&quot;&gt;{{Наведено списание|date=February 2008|title=Excavating past population structures by surname-based sampling: the genetic legacy of the Vikings in northwest England|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=25|issue=2|pages=301–9|doi=10.1093/molbev/msm255|pmc=2628767|pmid=18032405}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dupuy_2021&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 2021|title=Subdividing Y-chromosome haplogroup R1a1 reveals Norse Viking dispersal lineages in Britain|journal=European Journal of Human Genetics|volume=29|issue=3|pages=512–523|doi=10.1038/s41431-020-00747-z|pmc=7940619|pmid=33139852}}&lt;/ref&gt; Во балтичките земји фреквенциите R1a се намалуваат од [[Литванија]] (45%) до [[Естонија]] (околу 30%).&lt;ref name=&quot;Kasperaviciūte_2004&quot;&gt;{{Наведено списание|date=September 2004|title=Y chromosome and mitochondrial DNA variation in Lithuanians|journal=Annals of Human Genetics|volume=68|issue=Pt 5|pages=438–52|doi=10.1046/j.1529-8817.2003.00119.x|pmid=15469421}}&lt;/ref&gt;
* [[Хаплогрупа I (Y-DNA)|Хаплогрупата I]] се наоѓа во форма на различни потклади низ Европа и се наоѓа на највисоки фреквенции во [[Нордиски земји|нордиските земји]] како I1 ([[Норвешка]], [[Данска]], [[Шведска]], [[Финска]]) и на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]] како I2a ([[Босна и Херцеговина]] 65%,&lt;ref name=&quot;Mirabal_20102&quot;/&gt; [[Хрватска]] и [[Србија]]). I1 е исто така чест во [[Германија]], [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Холандија]], додека I2a е чест и во [[Сардинија]], [[Романија]], [[Молдавија]], [[Бугарија]] и [[Украина]]. Овој клад го има својот највисок израз досега во Европа и можеби бил таму уште пред [[Последен леднички максимум|ПГМ]].&lt;ref name=&quot;rootsi2&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=July 2004|title=Phylogeography of Y-chromosome haplogroup I reveals distinct domains of prehistoric gene flow in europe|url=http://www.familytreedna.com/pdf/DNA.RootsiHaplogroupISpread.pdf|journal=American Journal of Human Genetics|volume=75|issue=1|pages=128–137|doi=10.1086/422196|pmc=1181996|pmid=15162323|archive-url=https://web.archive.org/web/20090624135411/http://www.familytreedna.com/pdf/DNA.RootsiHaplogroupISpread.pdf|archive-date=2009-06-24|access-date=2009-07-04}}&lt;/ref&gt;
* Хаплогрупата [[E1b1b]] (порано позната како E3b) била дел од миграцијата на неолитските фармери од Блискиот Исток, која ја носела E1b1b на ниска до средна фреквенција и била воведена кај жителите на неолитот од Блискиот Исток низ генетскиот нанос од миграцијата од Африка на Блискиот Исток поврзана со [[Афроазиски јазици|афроазиските јазици]]. Се верува дека првпат се појавил во североисточна Африка пред приближно 26.000 години и се распрснал во Северна Африка и Блискиот Исток за време на доцниот палеолит и мезолитот. Лозите E1b1b се тесно поврзани со дифузијата на афроазиските јазици. Иако е присутен низ цела Европа, тој го достигнува својот врв во јужниот [[балкански регион]] меѓу [[Албанци]]те и нивните соседи. Тоа е исто така вообичаено во Италија и на Пиринејскиот полуостров со помала фреквенција. Хаплогрупата [[Хаплогрупа E1b1b (Y-DNA)|E1b1b1]], главно во форма на нејзиниот потклад E1b1b1a2 (E-V13), достигнува фреквенции над 47% низ областа на [[Република Косово|Косово]].&lt;ref name=&quot;Peričic_20053&quot; /&gt; Се смета дека овој клад пристигнал во Европа од западна Азија или во подоцнежниот мезолит,&lt;ref name=&quot;Battaglia_20082&quot;/&gt; или во неолитот.&lt;ref name=&quot;cruciani2004&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2004|title=Phylogeographic analysis of haplogroup E3b (E-M215) y chromosomes reveals multiple migratory events within and out of Africa|journal=American Journal of Human Genetics|volume=74|issue=5|pages=1014–1022|doi=10.1086/386294|pmc=1181964|pmid=15042509}}&lt;/ref&gt; Северноафриканскиот потклад E-M81 е присутен и во Сицилија и Андалузија.

Ако ги оставиме настрана малите енклави, постојат и неколку хаплогрупи освен горенаведените четири кои се помалку истакнати или најзастапени само во одредени области на Европа.

* [[Хаплогрупа G-M201|Хаплогрупата Г]], вообичаена хаплогрупа меѓу европските земјоделци од неолитот, е вообичаена во повеќето делови на Европа со ниска фреквенција, достигнувајќи врвови над 70% околу [[Грузија]] и меѓу [[Маџари]]те (иако живеат во Азија граничат со источниот периметар на Европа), до 10% во Сардинија, 12% во [[Корзика]] и [[Упсала]] (Шведска), 11% на Балканот и Португалија, 10% во Шпанија и 9% во европска Русија. Овој клад се наоѓа и на Блискиот Исток.
* [[Хаплогрупа N (Y-DNA)|Хаплогрупата N]], е вообичаена само во североисточниот дел на Европа и во форма на нејзиниот потклад N1c1 достигнува фреквенции од приближно 60% кај Финците и приближно 40% кај Естонците, Летонците и Литванците.
* [[Хаплогрупа Ј (Y-DNA)|Хаплогрупата J2]], во различни потклади (J2a, J2b), се наоѓа во нивоа од околу 15-30% на Балканот (особено [[Грција]] ) и [[Италија]]. Хаплогрупата Ј2 е честа во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Источен Медитеран|Источното]] [[Источен Медитеран|Средоземноморје]].&lt;ref name=&quot;Semino_2004&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2004|title=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area|journal=American Journal of Human Genetics|volume=74|issue=5|pages=1023–1034|doi=10.1086/386295|pmc=1181965|pmid=15069642}}&lt;/ref&gt;

=== Матрилинеални студии ===
Постојат голем број студии за [[Хаплогрупа на човечка митохондријална ДНК|митохондријалните ДНК хаплогрупи]] (mtДНК) во Европа. За разлика од Y ДНК хаплогрупите, mtДНК хаплогрупите не покажале толку географски шаблони, но биле порамномерно сеприсутни. Освен оддалечените Лапонци, сите Европејци се карактеризираат со доминација на хаплогрупите H, U и T. Недостатокот на забележлива географска структура на mtДНК може да се должи на социо-културни фактори, имено феномените на [[полигинија]] и [[Патрилокална резиденција|патрилокалитет]].&lt;ref name=&quot;Rosser_20005&quot;/&gt;

Генетските студии сугерираат проток на мајчински гени во Источна Европа од Источна Азија или Јужен Сибир 13.000–6.600 п.н.е.&lt;ref name=&quot;po2012dmd&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|year=2012|title=Complete mitochondrial DNA analysis of eastern Eurasian haplogroups rarely found in populations of northern Asia and eastern Europe|journal=PLOS ONE|volume=7|issue=2|pages=e32179|bibcode=2012PLoSO...732179D|doi=10.1371/journal.pone.0032179|pmc=3283723|pmid=22363811|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Анализата на неолитските скелети во [[Голема Унгарска Низина|Големата Унгарска Низина]] открила висока фреквенција на источноазиски mtДНК хаплогрупи, од кои некои преживуваат во современите источноевропски популации.&lt;ref name=&quot;po2012dmd&quot; /&gt; Протокот на мајчините гени во Европа од [[субсахарска Африка]] започнал уште 11.000 п.н.е., иако поголемиот дел од лозата, приближно 65%, се проценува дека пристигнале во поново време, вклучително и за време на периодот на романизација, арапските освојувања на јужна Европа и за време на трговијата со робови во Атлантикот.&lt;ref name=&quot;cerezo&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2012|title=Reconstructing ancient mitochondrial DNA links between Africa and Europe|journal=Genome Research|volume=22|issue=5|pages=821–826|doi=10.1101/gr.134452.111|pmc=3337428|pmid=22454235}}&lt;/ref&gt;

=== Европска потструктура на населението ===
Генетски, Европа е релативно хомогена, но откриени се различни подпопулациски шеми на различни типови на генетски маркери,&lt;ref name=&quot;Cavalli-Sforza_19934&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FrwNcwKaUKoC|title=The History and Geography of Human Genes|vauthors=Cavalli-Sforza LL, Menozzi P, Piazza A|publisher=Princeton University Press|year=1993|isbn=978-0-691-08750-4|author-link=Luigi Cavalli-Sforza|access-date=2009-07-22}}&lt;/ref&gt; особено по должината на линијата југоисток-северозапад.&lt;ref name=&quot;Lao_20082&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=August 2008|title=Correlation between genetic and geographic structure in Europe|journal=Current Biology|volume=18|issue=16|pages=1241–1248|doi=10.1016/j.cub.2008.07.049|pmid=18691889|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; На пример, анализите на главната компонента на Кавали-Сфорца откриле пет главни клинички обрасци низ Европа, а слични обрасци продолжиле да се среќаваат во поновите студии.&lt;ref name=&quot;Cavalli-Sforza_19934&quot;/&gt;

# Класа гени со највисоки фреквенции на [[Среден Исток|Блискиот Исток]], кои се шират на најниските нивоа северозападно. Кавали-Сфорца првично го опишале ова како верен одраз на ширењето на земјоделството во неолитот. Ова била општата тенденција во толкувањето на сите гени со оваа шема.
# Класа гени со највисоки фреквенции меѓу [[Финци]]те и [[Лапонци]]те на крајниот североисток и се шират до најниските фреквенции на југозапад.
# Група гени со највисоки фреквенции во областа на долните реки [[Дон (река)|Дон]] и [[Волга]] во [[Јужен федерален округ|Јужна Русија]] и се шират до најниските фреквенции во Шпанија, [[Јужна Италија]], [[Грција]] и областите населени со [[Лапонски јазици|говорници на Лапонските јазици]] на крајниот север на [[Скандинавија]]. Кавали-Сфорца го поврзал ова со ширењето на индоевропските јазици, што тој за возврат го поврзува со „секундарна експанзија“ по ширењето на земјоделството, поврзано со пасењето на животните.
# Класа гени со највисоки фреквенции на [[Балкански Полуостров|Балканот]] и Јужна Италија, кои се шират на најниско ниво во Британија и Баскија. Кавали-Сфорца го поврзува ова со „грчката експанзија, која го достигнала својот врв во историските времиња околу 1000 и 500 п.н.е., но која секако започнала порано“.
# Група гени со највисоки фреквенции во [[Баскиска земја|Баскија]] и пониски нивоа надвор од областа Иберија и [[Јужна Франција]]. Во можеби најпознатиот заклучок од Кавали-Сфорца, овој најслаб од петте обрасци бил опишан како изолирани остатоци од преднеолитското население во Европа, „кои барем делумно го издржале ширењето на култиваторите“. Тоа одговара приближно на географското ширење на [[Резус-фактор|резус негативните]] крвни групи. Конкретно, заклучокот дека Баскијците се генетски изолат станал нашироко дискутиран, но и контроверзен заклучок.

Тој, исто така, создал филогенетско дрво за да ги анализира внатрешните односи меѓу Европејците. Тој нашол четири главни „оддалечени“ - [[Баскијци]], [[Лапонци]], [[Сардинците|Сардинци]] и [[Исланѓани]];&lt;ref&gt;Cavalli-Sforza, Luca; Menozzi, Paolo; Piazza, Alberto (1994). ''The History and Geography of Human Genes''. Princeton University Press, p. 272&lt;/ref&gt; резултат што тој го припишува на нивната релативна изолација (забелешка: Исланѓаните и Сардинците зборуваат [[индоевропски јазици]], додека другите две групи не). [[Грци]]те и [[Југословени]]те претставуваат втора група на помалку екстремни оддалечени. Останатите популации се групираа во неколку групи: „[[Келтски народи|келтски]]“, „[[Германи|германски]]“, „југозападниевропејци“, „[[Скандинавија|скандинавци]]“ и „источноевропејци“.&lt;ref name=&quot;Cavalli-Sforza_19934&quot;/&gt;

Студијата спроведена во мај 2009 година&lt;ref&gt;[http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0005472#pone.0005472.s003 Genetic Structure of Europeans: A View from the North–East], Nelis et al. 2009&lt;/ref&gt; истражувајќи 19 популации од Европа користејќи 270.000 SNP ја истакнала генетската разновидност на европските популации што одговарале на градиентот од северозапад до југоисток и издвоиле „четири различни региони“ во Европа:

* Финска, покажувајќи го најголемото растојание до останатите Европејци.
* [[Балтички Регион|Балтички регион]] ([[Естонија]], [[Латвија]] и [[Литванија]]), западна [[Русија]] и источна [[Полска]].
* Средна и Западна Европа.
* [[Италија]], поради тоа што Алпите делуваат како голема генетска бариера.

Во оваа студија, анализата на бариерата открила „генетски бариери“ меѓу Финска, Италија и други земји и дека бариери може да се покажат и во Финска (помеѓу [[Хелсинки]] и Куусамо) и Италија (помеѓу северниот и јужниот дел, Fst=0,0050). Утврдено е дека Fst ([[индекс на фиксација]]) значително корелира со географските растојанија кои се движат од ≤0,0010 за соседните популации до 0,0200-0,0230 за Јужна Италија и Финска. За споредба, Fst од неевропски примероци во пар биле како што следува: Европејци–Африканци (Јоруба) 0,1530; Европејци–Кинези 0,1100; Африканци (Јоруба)–Кинези 0,1900.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|title=Pair-wise Fst between European samples|doi=10.1371/journal.pone.0005472.s003|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Студијата на Чао Тиан во август 2009 година ја проширила анализата на генетската структура на европската популација за да вклучи дополнителни јужноевропски групи и арапски популации ([[Палестинците|Палестинци]], [[Друзи]]...) од Блискиот Исток. Оваа студија утврдила автосомна Fst помеѓу 18 групи на население и заклучила дека, генерално, генетските растојанија одговарале на географските односи со помали вредности помеѓу групите на население со потекло од соседните земји/региони (на пример, [[Грци]]/[[Тоскана|Тосканци]]: Fst=0,0010, [[Грци]]/[[Палестинците|Палестинци]]: Fst=0,0057) во споредба со оние од многу различни региони во Европа (на пример [[Грци]]/[[Швеѓани]]: Fst=0,0087, [[Грци]]/[[Руси]]: Fst=0,0108).&lt;ref name=&quot;European population genetic substru&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|year=2009|title=European population genetic substructure: further definition of ancestry informative markers for distinguishing among diverse European ethnic groups|journal=Molecular Medicine|volume=15|issue=11–12|pages=371–383|doi=10.2119/molmed.2009.00094|pmc=2730349|pmid=19707526}}&lt;/ref&gt;

=== Автосомна ДНК ===
Селдин (2006) користел над 5.000 автосомни SNP. Покажал „конзистентна и репродуктивна разлика помеѓу „северните“ и „јужните“ [[Демографија на Европа|европски групи на население]]“. Повеќето поединечни учесници со [[Јужна Европа|јужноевропско]] потекло ([[Италијанци]], [[Грци]], [[Португалци]], [[Шпанци]]) и [[Ашкенази|Ашкенази Евреите]] имаат &gt;85% членство во јужното население; и повеќето северни, западни, средни и источни Европејци ([[Швеѓани]], [[Англичани]], [[Ирци]], [[Германци]] и [[Украинци]]) имаат &gt;90% во северната популациска група. Многу од учесниците во оваа студија биле американски граѓани кои се самоидентификувале со различни европски етникуми врз основа на самопријавеното семејно педигре.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=September 2006|title=European population substructure: clustering of northern and southern populations|journal=PLOS Genetics|volume=2|issue=9|pages=e143|doi=10.1371/journal.pgen.0020143|pmc=1564423|pmid=17044734|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Слична студија во 2007 година, користејќи примероци претежно од Европа, покажала дека најважната генетска диференцијација во Европа се јавува на линијата од север кон Југоисток ([[северна Европа]] до Балканот), со друга оска на диференцијација исток-запад низ Европа. Нејзините наоди биле во согласност со претходните резултати базирани на mtДНК и Y-хромозомската ДНК кои ја поддржувале теоријата дека современите Ибери (Шпанци и Португалци) го имаат најстарото европско генетско потекло, како и дека ги одвојуваат Баскијците и Лапонците од другите европски популации.&lt;ref name=&quot;sitesled20073&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2007|title=Measuring European population stratification with microarray genotype data|journal=American Journal of Human Genetics|volume=80|issue=5|pages=948–956|doi=10.1086/513477|pmc=1852743|pmid=17436249}}&lt;/ref&gt;

Тоа сугерирало дека [[Англичани]]те и Ирците се групираат со други северно-источни Европејци, како што се [[Германци]]те и [[Полјаци]]те, додека некои баскиски и италијански поединци, исто така, се групираат со северноевропејци. И покрај овие раслојувања, тој забележал дека „во Европа има ниска очигледна разновидност со примероци на целиот континент само маргинално повеќе дисперзирани од примероците од една популација на друго место во светот“.&lt;ref name=&quot;sitesled20073&quot;/&gt;

Во 2008 година, два меѓународни истражувачки тима објавиле анализи за генотипизација на големи размери на големи примероци на Европејци, користејќи над 300.000 автосомни SNP. Со исклучок на вообичаените изолати како [[Баскијци]]те, [[Финци]]те и [[Сардинците]], на европската популација му недостасувале остри дисконтинуитети (групирања) како што откриле претходните студии (види Селдин ''et al.'' 2006 и Баучет ''et al.'' 2007&lt;ref name=&quot;sitesled20073&quot;/&gt;), иако постоел забележлив наклон од југ кон север. Севкупно, тие откриле само ниско ниво на генетска диференцијација помеѓу подпопулациите, а разликите што постоеле се карактеризирале со силна корелација на целиот континент помеѓу географската и генетската оддалеченост. Дополнително, тие откриле дека различноста е најголема во јужна Европа поради поголемата ефективна големина на населението и/или [[Прираст на населението|проширување на населението]] од јужна кон северна Европа.&lt;ref name=&quot;Lao_20082&quot;/&gt; Истражувачите го земаат ова набљудување за да имплицираат дека генетски, Европејците не се дистрибуирани во дискретни популации.&lt;ref name=&quot;Lao_20082&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|first5=AR|first6=A|first7=A|first8=KS|first9=S|displayauthors=6|date=November 2008|title=Genes mirror geography within Europe|journal=Nature|volume=456|issue=7218|pages=98–101|bibcode=2008Natur.456...98N|doi=10.1038/nature07331|pmc=2735096|pmid=18758442}}&lt;/ref&gt;

Две целосни геномски студии на двете источноевропски популации во Украина ([[Украина|Украинци]] од [[Украина]]) и Русија ([[Русија|Руси]] од [[Русија]]) покажале дека геномската разновидност од овој регион не била претставена во претходните геномски истражувања, бидејќи студиите во Европа се главно пристрасни кон популации во западниот дел на континентот.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=January 2021|title=Genome diversity in Ukraine|journal=GigaScience|volume=10|issue=1|doi=10.1093/gigascience/giaa159|pmc=7804371|pmid=33438729|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=January 2020|title=Genome-wide sequence analyses of ethnic populations across Russia|journal=Genomics|volume=112|issue=1|pages=442–458|doi=10.1186/s13742-015-0095-0|pmc=4644275|pmid=30902755|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Во [[Русија]], [[Луѓе од Коми|Комите]] кои живеат во североисточниот дел на земјата и се дел од семејството на [[Уралски јазици|уралски]] јазици, во кое се вклучени и [[Финци]]те, формираат пол на генетска разновидност што се разликува од другите популации и се карактеризира со повисок европски ловец-собирач (ЗЛС) и античко северноевроазиско потекло.&lt;ref name=&quot;plosone130307&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=March 7, 2013|title=A genome-wide analysis of populations from European Russia reveals a new pole of genetic diversity in northern Europe|journal=PLOS ONE|volume=8|issue=3|pages=e58552|bibcode=2013PLoSO...858552K|doi=10.1371/journal.pone.0058552|pmc=3591355|pmid=23505534|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Arrival of Siberian Ancestry Co&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=May 2019|title=The Arrival of Siberian Ancestry Connecting the Eastern Baltic to Uralic Speakers further East|journal=Current Biology|volume=29|issue=10|pages=1701–1711.e16|doi=10.1016/j.cub.2019.04.026|pmc=6544527|pmid=31080083}}&lt;/ref&gt;

Според генетичарот [[Дејвид Рајх (генетичар)|Дејвид Рајх]], врз основа на [[Древна ДНК|древните човечки геноми]] што неговата лабораторија ги секвенционирала во 2016 година, Европејците потекнувале од мешавина на четири компоненти од западноевроазиските предци, имено ЗЛС (западни ловци-собирачи), ИЛС (источни ловци-собирачи), неолитски фармери од Левант/Анадолија како и од неолитските фармери од Иран (често сумирани како „РЕФ“; раноевропски фармери), во различни степени.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=August 2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|doi=10.1038/nature19310|pmc=5003663|pmid=27459054|quote=bottom-left: Western Hunter Gatherers (WHG), top-left: Eastern Hunter Gatherers (EHG), bottom-right: Neolithic Levant and Natufians, top-right: Neolithic Iran. This suggests the hypothesis that diverse ancient West Eurasians can be modelled as mixtures of as few as four streams of ancestry related to these population}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|displayauthors=6|date=October 2017|title=40,000-Year-Old Individual from Asia Provides Insight into Early Population Structure in Eurasia|journal=Current Biology|volume=27|issue=20|pages=3202–3208.e9|doi=10.1016/j.cub.2017.09.030|pmc=6592271|pmid=29033327|quote=}}&lt;/ref&gt;

Сибирскиот генетски тек се наоѓа меѓу неколку европски етнички групи кои зборуваат уралски јазици. Оваа сибирска компонента сама по себе е состав на античко северноевроазиско и источноазиско потекло од Источен Сибир, максимизирано меѓу [[Евенци|Евенките]] и [[Евени]]те или [[Нгасани|Нганасаните]]. Ширењето на ова потекло е поврзано од некои генетичари со распространувањето на [[Уралски јазици|уралските јазици]], други сепак тврдат дека уралските јазици се рашириле пред доаѓањето на сибирскиот генетски тек, кој е секундарен извор на разновидност во популациите што зборуваат уралски.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Lamnidis|first=Thiseas C.|last2=Majander|first2=Kerttu|last3=Jeong|first3=Choongwon|last4=Salmela|first4=Elina|last5=Wessman|first5=Anna|last6=Moiseyev|first6=Vyacheslav|last7=Khartanovich|first7=Valery|last8=Balanovsky|first8=Oleg|last9=Ongyerth|first9=Matthias|date=2018-11-27|title=Ancient Fennoscandian genomes reveal origin and spread of Siberian ancestry in Europe|journal=Nature Communications|volume=9|issue=1|pages=5018|bibcode=2018NatCo...9.5018L|doi=10.1038/s41467-018-07483-5|issn=2041-1723|pmc=6258758|pmid=30479341}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Santos|first=Patrícia|last2=Gonzàlez-Fortes|first2=Gloria|last3=Trucchi|first3=Emiliano|last4=Ceolin|first4=Andrea|last5=Cordoni|first5=Guido|last6=Guardiano|first6=Cristina|last7=Longobardi|first7=Giuseppe|last8=Barbujani|first8=Guido|date=December 2020|title=More Rule than Exception: Parallel Evidence of Ancient Migrations in Grammars and Genomes of Finno-Ugric Speakers|journal=Genes|language=en|volume=11|issue=12|pages=1491|doi=10.3390/genes11121491|issn=2073-4425|pmc=7763979|pmid=33322364|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Генетските податоци укажуваат на потеклото на [[Западен Сибир|западносибирски]] [[Ловци собирачи|ловци-собирачи]] на набљудуваниот сибирски ген тек меѓу групите што зборуваат уралски. Западносибирските ловци-собирачи се карактеризирале со високо [[Античка северноевроазиска|античко северноевроазиско]] потекло и помали количини на источносибирски примеси. Генетски податоци за [[Волшки Татари|Татарите од Волга]] или [[Чуваши]], пронајдени меѓу „''западно-турските говорители, како Чувашите и Волшките Татари, источноазиската компонента е откриена само во мали количини (~ 5%)''“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Wong|first=Emily H.M.|date=2015|title=Reconstructing genetic history of Siberian and Northeastern European populations|journal=Genome Research|volume=27|issue=1|pages=1–14|doi=10.1101/gr.202945.115|pmc=5204334|pmid=27965293}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Triska|first=Petr|last2=Chekanov|first2=Nikolay|last3=Stepanov|first3=Vadim|last4=Khusnutdinova|first4=Elza K.|last5=Kumar|first5=Ganesh Prasad Arun|last6=Akhmetova|first6=Vita|last7=Babalyan|first7=Konstantin|last8=Boulygina|first8=Eugenia|last9=Kharkov|first9=Vladimir|date=2017-12-28|title=Between Lake Baikal and the Baltic Sea: genomic history of the gateway to Europe|journal=BMC Genetics|volume=18|issue=1|pages=110|doi=10.1186/s12863-017-0578-3|issn=1471-2156|pmc=5751809|pmid=29297395|quote=Comparative analysis of modern and ancient genomes suggests that Western Siberians have more Ancient North European ancestry (represented by Mal’ta) than other populations of the Russian Federation.|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

[[Источна Азија|Источно-азиското]] потекло се среќава со мала фреквенција кај некои Европејци. Според една студија, [[Германци]]те, [[Французи]]те и [[Британци]]те носат некаде од 1% до 3,8%. Североисточните Руси и [[Финци]]те имаат значително поголема мешавина од Источна Азија, околу 13%. Источноазиското потекло било стекнато пред околу 1800 години кај Финците (2 век н.е.), додека примесите кај североисточните Руси се проследени до пред околу 1300 години (8 век н.е.).&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Qin|first=Pengfei|last2=Zhou|first2=Ying|last3=Lou|first3=Haiyi|last4=Lu|first4=Dongsheng|last5=Yang|first5=Xiong|last6=Wang|first6=Yuchen|last7=Jin|first7=Li|last8=Chung|first8=Yeun-Jun|last9=Xu|first9=Shuhua|date=2015-04-02|title=Quantitating and Dating Recent Gene Flow between European and East Asian Populations|journal=Scientific Reports|language=en|volume=5|issue=1|pages=9500|bibcode=2015NatSR...5E9500Q|doi=10.1038/srep09500|issn=2045-2322|pmc=4382708|pmid=25833680}} &quot;The gene flow from EAS to Finnish and Northeastern Russian populations could be dated back 64.2 ± 1.1 and 45.2 ± 1.3 generations, or 1,862 and 1,311 years, respectively.&quot;&lt;/ref&gt; [[Татари-Липки|Татарите од Липка]], [[Туркиски народи|турско малцинство]] во [[Белорусија]] имаат околу 30% источноевроазиско потекло.

Современите Европејци се генетски прилично хомогени и го црпат своето потекло - претежно до исклучиво - од најмногу пет западно-евроазиски лози, во различен степен. Современите Европејци покажувале афинитет и континуитет кон древните европски ловци-собирачи ([[западноевропски ловци-собирачи]], [[Скандинавски ловец-собирач|скандинавски ловци-собирачи]] и [[источноевропски ловци-собирачи]]), но сепак современите Европејци се значително поблиску до [[Генетска историја на Блискиот Исток|жителите на Блискиот Исток]] отколку античките, во голема мера објаснето преку повеќе неодамнешна [[Неолитска револуција|неолитска експанзија]] на земјоделците од Анадолија кон Европа. Европејците, во споредба со жителите на Блискиот Исток, имаат помалку „базално“ потекло (се претпоставува дека потеклото се разликувало пред разминувањето на мезолитските европски ловци-собирачи и древните северноевроазијци, што значи дека претставува длабока потструктура меѓу западноевроазијците), за кое се заклучува дека пристигнало со раните европски фармери (РЕФ). Напротив, Европејците имаат повисок антички северноевроазиски афинитет, за кој се претпоставува дека пристигнал со миграциите од бронзеното и железното време од Западен Сибир. Севкупно, Европејците тесно се групираат со популациите на Блискиот Исток и Средна Азија, проследени со северноафриканските и јужноазиските популации, додека се најоддалечени од популациите на субсахарска Африка (конкретно Средна/Западна Африка) и источноазиско население.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Arbuckle|first=Benjamin S.|last2=Schwandt|first2=Zoe|date=2022-08-26|title=Ancient genomes and West Eurasian history|url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.add9059|journal=Science|language=en|volume=377|issue=6609|pages=922–923|bibcode=2022Sci...377..922A|doi=10.1126/science.add9059|issn=0036-8075|pmid=36007032}}&lt;/ref&gt;

=== Автосомни генетски растојанија (Fst) врз основа на SNP (2009) ===
Генетското растојание помеѓу популациите често се мери со [[индекс на фиксација]] (Fst), врз основа на податоците за генетскиот полиморфизам, како што се [[Еднонуклеотиден полиморфизам|еднонуклеотидните полиморфизми (SNPs)]] или [[Микросателит (генетика)|микросателитите]]. Fst е посебен случај на [[F-статистика]], концепт развиен во 1920-тите од Сивол Рајт. Fst е едноставно корелација на случајно избраните алели во рамките на истата подпопулација во однос на онаа што се наоѓа во целата популација. Често се изразува како пропорција на генетска разновидност поради разликите во фреквенцијата на алелите меѓу популациите.

Вредностите се движат од 0 до 1. Нулта вредност имплицира дека двете популации се панмиктични, дека тие слободно се вкрстуваат. Вредноста на еден би значела дека двете популации се целосно одвоени. Колку е поголема вредноста на Fst, толку е поголемо генетското растојание. Во суштина, овие ниски вредности на Fst сугерираат дека поголемиот дел од генетските варијации се на ниво на индивидуи во иста популациона група (~ 85%); додека припаѓаат на различна популациона група во рамките на истата „раса“/континент, па дури и на различни расни/континентални групи додале многу помал степен на варијација (3–8%; 6–11%, соодветно).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:80%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; |
! scope=&quot;col&quot; |[[Италијански Американци]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Палестинци]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Швеѓани]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Друзи]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Шпанци]]
![[Германци]]
![[Руси]]
![[Ирци]]
![[Грчки Американци]]
![[Евреи|Ашкенази Евреи]]
![[Черкези]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Италијански Американци]]
|
|0.0064
|0.0064
|0.0057
|0.0010
|0.0029
|0.0088
|0.0048
|0.0000
|0.0040
|0.0067
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Палестинци]]
|0.0064
|
|0.0191
|0.0064
|0.0101
|0.0136
|0.0202
|0.0170
|0.0057
|0.0093
|0.0108
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Швеѓани]]
|0.0064
|0.0191
|
|0.0167
|0.0040
|0.0007
|0.0030
|0.0020
|0.0084
|0.0120
|0.0117
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Друзи]]
|0.0057
|0.0064
|0.0167
|
|0.0096
|0.0121
|0.0194
|0.0154
|0.0052
|0.0088
|0.0092
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Шпанци]]
|0.0010
|0.0101
|0.0040
|0.0096
|
|0.0015
|0.0070
|0.0037
|0.0035
|0.0056
|0.0090
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Германци]]
|0.0029
|0.0136
|0.0007
|0.0121
|0.0015
|
|0.0030
|0.0010
|0.0039
|0.0072
|0.0089
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Руси]]
|0.0088
|0.0202
|0.0030
|0.0194
|0.0070
|0.0030
|
|0.0038
|0.0108
|0.0137
|0.0120
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Ирци]]
|0.0048
|0.0170
|0.0020
|0.0154
|0.0037
|0.0010
|0.0038
|
|0.0067
|0.0109
|0.0110
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Грчки Американци]]
|0.0000
|0.0057
|0.0084
|0.0052
|0.0035
|0.0039
|0.0108
|0.0067
|
|0.0042
|0.0054
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Евреи|Ашкенази Евреи]]
|0.0040
|0.0093
|0.0120
|0.0088
|0.0056
|0.0072
|0.0137
|0.0109
|0.0042
|
|0.0107
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Черкези]]
|0.0067
|0.0108
|0.0117
|0.0092
|0.0090
|0.0089
|0.0120
|0.0110
|0.0054
|0.0107
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:80%;&quot;
! scope=&quot;col&quot; |
! scope=&quot;col&quot; |[[Австрија]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Бугарија]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Чешка]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Естонија]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Финска]] ([[Хелсинки]])
! scope=&quot;col&quot; |[[Финска]] ([[Кусамо]])
![[Франција]]
![[Северна Германија]]
![[Јужна Германија]]
![[Унгарија]]
![[Северна Италија]]
![[Јужна Италија]]
![[Латвија]]
![[Литванија]]
![[Полска]]
![[Русија]]
![[Шпанија]]
![[Шведска]]
![[Швајцарија]]
!ЦЕУ
!
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Австрија]]
|
|1.14
|1.08
|1.58
|2.24
|3.30
|1.16
|1.10
|1.04
|1.04
|1.49
|1.79
|1.85
|1.70
|1.19
|1.47
|1.41
|1.21
|1.19
|1.12
![[Австрија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Бугарија]]
|1.14
|
|1.21
|1.70
|2.19
|2.91
|1.22
|1.32
|1.19
|1.10
|1.32
|1.38
|1.86
|1.73
|1.29
|1.53
|1.30
|1.47
|1.13
|1.29
![[Бугарија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Чешка]]
|1.08
|1.21
|
|1.42
|2.20
|3.26
|1.35
|1.15
|1.16
|1.06
|1.69
|2.04
|1.62
|1.48
|1.09
|1.27
|1.63
|1.26
|1.37
|1.21
![[Чешка]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Естонија]]
|1.58
|1.70
|1.42
|
|1.71
|2.80
|2.08
|1.53
|1.70
|1.41
|2.42
|2.93
|1.24
|1.28
|1.17
|1.21
|2.54
|1.49
|2.16
|1.59
![[Естонија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Финска]] ([[Хелсинки]])
|2.24
|2.19
|2.20
|1.71
|
|1.86
|2.69
|2.17
|2.35
|1.87
|2.82
|3.37
|2.31
|2.33
|1.75
|2.10
|3.14
|1.89
|2.77
|1.99
![[Финска]] ([[Хелсинки|Хелсинк]])
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Финска]] ([[Кусамо]])
|3.30
|2.91
|3.26
|2.80
|1.86
|
|3.72
|3.27
|3.46
|2.68
|3.64
|4.18
|3.33
|3.37
|2.49
|3.16
|4.21
|2.87
|3.83
|2.89
![[Финска]] ([[Кусамо]])
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Франција]]
|1.16
|1.22
|1.35
|2.08
|2.69
|3.72
|
|1.25
|1.12
|1.16
|1.38
|1.68
|2.40
|2.20
|1.44
|1.94
|1.13
|1.38
|1.10
|1.13
![[Франција]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Северна Германија]]
|1.10
|1.32
|1.15
|1.53
|2.17
|3.27
|1.25
|
|1.08
|1.11
|1.72
|2.14
|1.84
|1.66
|1.18
|1.49
|1.62
|1.12
|1.36
|1.06
![[Северна Германија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Јужна Германија]]
|1.04
|1.19
|1.16
|1.70
|2.35
|3.46
|1.12
|1.08
|
|1.08
|1.53
|1.85
|1.20
|1.84
|1.23
|1.58
|1.40
|1.21
|1.17
|1.07
![[Јужна Германија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Унгарија]]
|1.04
|1.10
|1.06
|1.41
|1.87
|2.68
|1.16
|1.11
|1.08
|
|1.42
|1.63
|1.58
|1.46
|1.14
|1.28
|1.32
|1.22
|1.16
|1.13
![[Унгарија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Северна Италија]]
|1.49
|1.32
|1.69
|2.42
|2.82
|3.64
|1.38
|1.72
|1.53
|1.42
|
|1.54
|2.64
|2.48
|1.75
|2.24
|1.42
|1.86
|1.36
|1.56
![[Северна Италија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Јужна Италија]]
|1.79
|1.38
|2.04
|2.93
|3.37
|4.18
|1.68
|2.14
|1.85
|1.63
|1.54
|
|3.14
|2.96
|1.99
|2.68
|1.67
|2.28
|1.54
|1.84
![[Јужна Италија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Латвија]]
|1.85
|1.86
|1.62
|1.24
|2.31
|3.33
|2.40
|1.84
|1.20
|1.58
|2.64
|3.14
|
|1.20
|1.26
|1.84
|2.82
|1.89
|2.52
|1.87
![[Латвија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Литванија]]
|1.70
|1.73
|1.48
|1.28
|2.33
|3.37
|2.20
|1.66
|1.84
|1.46
|2.48
|2.96
|1.20
|
|1.20
|1.26
|2.62
|1.74
|2.29
|1.74
![[Литванија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Полска]]
|1.19
|1.29
|1.09
|1.17
|1.75
|2.49
|1.44
|1.18
|1.23
|1.14
|1.75
|1.99
|1.26
|1.20
|
|1.18
|1.66
|1.30
|1.46
|1.28
![[Полска]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Русија]]
|1.47
|1.53
|1.27
|1.21
|2.10
|3.16
|1.94
|1.49
|1.58
|1.28
|2.24
|2.68
|1.84
|1.26
|1.18
|
|2.32
|1.59
|1.20
|1.56
![[Русија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Шпанија]]
|1.41
|1.30
|1.63
|2.54
|3.14
|4.21
|1.13
|1.62
|1.40
|1.32
|1.42
|1.67
|2.82
|2.62
|1.66
|2.32
|
|1.73
|1.16
|1.34
![[Шпанија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Шведска]]
|1.21
|1.47
|1.26
|1.49
|1.89
|2.87
|1.38
|1.12
|1.21
|1.22
|1.86
|2.28
|1.89
|1.74
|1.30
|1.59
|1.73
|
|1.50
|1.09
![[Шведска]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |[[Швајцарија]]
|1.19
|1.13
|1.37
|2.16
|2.77
|3.83
|1.10
|1.36
|1.17
|1.16
|1.36
|1.54
|2.52
|2.29
|1.46
|1.20
|1.16
|1.50
|
|1.21
![[Швајцарија]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |ЦЕУ
|1.12
|1.29
|1.21
|1.59
|1.99
|2.89
|1.13
|1.06
|1.07
|1.13
|1.56
|1.84
|1.87
|1.74
|1.28
|1.56
|1.34
|1.09
|1.21
|
|ЦЕУ
|-
! scope=&quot;col&quot; |
! scope=&quot;col&quot; |[[Австрија]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Бугарија]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Чешка]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Естонија]]
! scope=&quot;col&quot; |[[Финска]] ([[Хелсинки|Хелсинк]])
! scope=&quot;col&quot; |[[Финска]] ([[Кусамо]])
![[Франција]]
![[Северна Германија]]
![[Јужна Германија]]
![[Унгарија]]
![[Северна Италија]]
![[Јужна Италија]]
![[Латвија]]
![[Литванија]]
![[Полска]]
![[Русија]]
![[Шпанија]]
![[Шведска]]
![[Швајцарија]]
!ЦЕУ
!
|}
ЦЕУ - Жители на Јута со потекло од Северна и Западна Европа.

== Историја на истражување ==

=== Класични генетски маркери (по прокси) ===
Еден од првите научници што извршил генетски студии бил [[Лујци Лука Кавали-Сфорца]]. Тој користел класични генетски маркери за да ја анализира ДНК по прокси. Овој метод ги проучува разликите во фреквенциите на одредени алелни особини, имено [[Полиморфизам (биологија)|полиморфизмите]] од протеините пронајдени во [[Крв|човечката крв]] (како што се [[АБО систем за крвна група|крвните групи АБО]], крвните антигени резус, [[Главен комплекс на хистокомпатибилност|ХЛА локусите]], [[Антитело|имуноглобулините]], [[изоензим]]ите [[G6PD]], меѓу другите). Последователно, неговиот тим пресметал [[генетско растојание]] помеѓу популациите, врз основа на принципот дека две популации кои споделуваат слични фреквенции на особина се потесно поврзани од популациите кои имаат повеќе дивергентни фреквенции на карактеристиката.&lt;ref name=&quot;Cavalli-Sforza_19934&quot;/&gt;

Од ова, тој конструирал [[Филогенетско дрво|филогенетски дрвја]] кои дијаграмски покажуваат генетски растојанија. Неговиот тим, исто така, извршил [[Анализа на главна компонента|анализи на главни компоненти]], што е добро во анализата на [[Мултиваријантна статистика|повеќеваријантни податоци]] со минимална загуба на информации. Информациите што се изгубени може делумно да се обноват со генерирање на втора главна компонента итн.&lt;ref name=&quot;Cavalli-Sforza_19934&quot;/&gt; За возврат, информациите од секоја поединечна главна компонента (ПК) може да се прикажат графички во ''синтетички карти''. Овие карти покажуваат врвови и корита, кои претставуваат популации чиишто [[Алелна честота|генски фреквенции]] имаат екстремни вредности во споредба со другите во проучуваната област.&lt;ref name=&quot;Cavalli-Sforza_19934&quot; /&gt;

Врвовите и коритата обично поврзани со мазни градиенти се нарекуваат [[Клајн (биологија)|клинови]]. Генетските клинови може да се генерираат со адаптација на околината ([[природна селекција]]), континуиран [[проток на гени]] помеѓу две првично различни популации или демографска експанзија во слабо населена средина, со мала почетна [[Генетска мешавина|мешавина]] со постојните популации.&lt;ref name=&quot;Arredi_2007&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Anthropological Genetics: Theory, Methods and Applications|vauthors=Arredi B, Poloni ES, Tyler-Smith C|publisher=Cambridge University Press|year=2007|isbn=978-0-521-54697-3|chapter=The Peopling of Europe}}&lt;/ref&gt; Кавали-Сфорца ги поврзале овие градиенти со постулирани праисториски движења на населението, засновани на археолошки и лингвистички теории. Меѓутоа, имајќи предвид дека временските длабочини на таквите обрасци не се познати, „поврзувањето со одредени демографски настани обично е шпекулативно“.&lt;ref name=&quot;Rosser_20005&quot;/&gt;

=== Директна ДНК анализа ===
Студиите кои користат директна ДНК анализа сега се во изобилство и може да користат [[Митохондриска ДНК|митохондријална ДНК (mtДНК)]], нерекомбинирачкиот дел од Y-хромозомот (NRY), па дури и автосомна ДНК. MtДНК и NRY ДНК споделуваат некои слични карактеристики, што ги направи особено корисни во генетската антропологија. Овие својства го вклучуваат директното, непроменето наследување на mtДНК и NRY ДНК од мајка на потомство и татко на син, соодветно, без „разбранувачки“ ефекти на [[Генетска рекомбинација|генетската рекомбинација]]. Ние, исто така, претпоставуваме дека овие генетски локуси не се засегнати од природната селекција и дека главниот процес одговорен за промените во [[Базен пар|базните парови]] е мутацијата (која може да се пресмета).&lt;ref name=&quot;Milisauskas_20024&quot;/&gt;

Помалата [[Ефективна големина на населението|ефективна големина на популацијата]] на NRY и mtДНК ги подобрува последиците од дрифтот и ефектот на основачот, во однос на автозомите, со што варијацијата на NRY и mtДНК е потенцијално чувствителен индекс на составот на популацијата.&lt;ref name=&quot;Semino_20009&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Richards_20004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Rosser_20005&quot;/&gt; Овие биолошки веродостојни претпоставки не се конкретни; Росер сугерира дека климатските услови може да влијаат на плодноста на одредени лоза.&lt;ref name=&quot;Rosser_20005&quot;/&gt;

Основната [[стапка на мутација]] што ја користат генетичарите е повеќе сомнителна. Тие често користат различни стапки на мутации и студиите честопати доаѓаат до многу различни заклучоци.&lt;ref name=&quot;Rosser_20005&quot;/&gt; NRY и mtДНК може да бидат толку подложни да лебдат што некои древни обрасци можеби станале заматени. Друга претпоставка е дека генеалогиите на населението се приближуваат со [[Алелна честота|алелските генеалогии]]. [[Гвидо Барбуџани|Гвидо Барбујани]] истакнува дека ова важи само ако групите на население се развијат од генетски мономорфен збир на основачи. Барбујани тврди дека нема причина да се верува дека Европа била колонизирана од мономорфни популации. Ова би резултирало со преценување на староста на хаплогрупата, со што лажно ќе се прошири демографската историја на Европа во [[Старо камено време|доцниот палеолит]], а не во [[Младо камено време|неолитската]] ера.&lt;ref name=&quot;Barbujani_2001&quot;&gt;{{Наведено списание|date=January 2001|title=Genetics and the population history of Europe|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=98|issue=1|pages=22–25|bibcode=2001PNAS...98...22B|doi=10.1073/pnas.98.1.22|pmc=33353|pmid=11136246|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Поголема сигурност за хронологијата може да се добие од студиите на древна ДНК, но досега тие биле релативно малку.

Додека [[Хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом|Y-ДНК]] и mtДНК хаплогрупите претставуваат само мала компонента на ДНК базенот на една личност, [[Автосом|автосомната ДНК]] ја има предноста што содржи стотици илјади генетски локуси што може да се испитаат, со што се дава поцелосна слика за генетскиот состав. Односите на потекло може да се утврдат само на статистичка основа, бидејќи автосомната ДНК се подложува на рекомбинација. Еден хромозом може да снима историја за секој ген. Автозомалните студии се многу посигурни за прикажување на односите помеѓу постојните популации, но не нудат можности за откривање на нивните истории на ист начин како што ветуваат студиите на mtДНК и NRY ДНК, и покрај нивните многубројни компликации.

Генетските студии работат на бројни претпоставки и страдаат од методолошки ограничувања, како што се [[Пристрасност при избор|пристрасноста на селекцијата]] и збунувачките феномени како [[Генетско поместување|генетскиот нанос]], ефектите од основата и тесно грло предизвикуваат големи грешки, особено во студиите на хаплогрупите. Колку и да е точна методологијата, заклучоците изведени од таквите студии се собираат врз основа на тоа како авторот предвидува дека нивните податоци се вклопуваат со воспоставените археолошки или лингвистички теории.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==
{{refbegin|2}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=December 2008|title=The genetic legacy of religious diversity and intolerance: paternal lineages of Christians, Jews, and Muslims in the Iberian Peninsula|journal=American Journal of Human Genetics|volume=83|issue=6|pages=725–736|doi=10.1016/j.ajhg.2008.11.007|pmc=2668061|pmid=19061982|vauthors=Adams SM, Bosch E, Balaresque PL, Ballereau SJ, Lee AC, Arroyo E, López-Parra AM, Aler M, Grifo MS, Brion M, Carracedo A, Lavinha J, Martínez-Jarreta B, Quintana-Murci L, Picornell A, Ramon M, Skorecki K, Behar DM, Calafell F, Jobling MA}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=August 2004|title=A predominantly neolithic origin for Y-chromosomal DNA variation in North Africa|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2004-08_75_2/page/338|journal=American Journal of Human Genetics|volume=75|issue=2|pages=338–345|doi=10.1086/423147|pmc=1216069|pmid=15202071|vauthors=Arredi B, Poloni ES, Paracchini S, Zerjal T, Fathallah DM, Makrelouf M, Pascali VL, Novelletto A, Tyler-Smith C}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=May 2009|title=Global distribution of genomic diversity underscores rich complex history of continental human populations|journal=Genome Research|volume=19|issue=5|pages=795–803|doi=10.1101/gr.088898.108|pmc=2675968|pmid=19218534|vauthors=Auton A, Bryc K, Boyko AR, Lohmueller KE, Novembre J, Reynolds A, Indap A, Wright MH, Degenhardt JD, Gutenkunst RN, King KS, Nelson MR, Bustamante CD}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=June 2009|title=Y-chromosomal evidence of the cultural diffusion of agriculture in Southeast Europe|journal=European Journal of Human Genetics|volume=17|issue=6|pages=820–830|doi=10.1038/ejhg.2008.249|pmc=2947100|pmid=19107149|vauthors=Battaglia V, Fornarino S, Al-Zahery N, Olivieri A, Pala M, Myres NM, King RJ, Rootsi S, Marjanovic D, Primorac D, Hadziselimovic R, Vidovic S, Drobnic K, Durmishi N, Torroni A, Santachiara-Benerecetti AS, Underhill PA, Semino O}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=May 2007|title=Measuring European population stratification with microarray genotype data|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2007-05_80_5/page/948|journal=American Journal of Human Genetics|volume=80|issue=5|pages=948–956|doi=10.1086/513477|pmc=1852743|pmid=17436249|vauthors=Bauchet M, McEvoy B, Pearson LN, Quillen EE, Sarkisian T, Hovhannesyan K, Deka R, Bradley DG, Shriver MD}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=March 2006|title=Micro-phylogeographic and demographic history of Portuguese male lineages|journal=Annals of Human Genetics|volume=70|issue=Pt 2|pages=181–194|doi=10.1111/j.1529-8817.2005.00221.x|pmid=16626329|vauthors=Beleza S, Gusmão L, Lopes A, Alves C, Gomes I, Giouzeli M, Calafell F, Carracedo A, Amorim A|s2cid=4652154}}{{dead link|date=May 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal|date=April 2001|title=High-resolution analysis of human Y-chromosome variation shows a sharp discontinuity and limited gene flow between northwestern Africa and the Iberian Peninsula|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2001-04_68_4/page/1019|journal=American Journal of Human Genetics|volume=68|issue=4|pages=1019–1029|doi=10.1086/319521|pmc=1275654|pmid=11254456|vauthors=Bosch E, Calafell F, Comas D, Oefner PJ, Underhill PA, Bertranpetit J}}
* {{cite journal|date=January 2006|title=The questionable contribution of the Neolithic and the Bronze Age to European craniofacial form|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=103|issue=1|pages=242–247|bibcode=2006PNAS..103..242B|doi=10.1073/pnas.0509801102|pmc=1325007|pmid=16371462|doi-access=free|vauthors=Brace CL, Seguchi N, Quintyn CB, Fox SC, Nelson AR, Manolis SK, Qifeng P}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=June 2009|title=Moors and Saracens in Europe: estimating the medieval North African male legacy in southern Europe|journal=European Journal of Human Genetics|volume=17|issue=6|pages=848–852|doi=10.1038/ejhg.2008.258|pmc=2947089|pmid=19156170|vauthors=Capelli C, Onofri V, Brisighelli F, Boschi I, Scarnicci F, Masullo M, Ferri G, Tofanelli S, Tagliabracci A, Gusmao L, Amorim A, Gatto F, Kirin M, Merlitti D, Brion M, Verea AB, Romano V, Cali F, Pascali V}}
* {{cite journal|author-link=Luigi Cavalli-Sforza|date=July 1997|title=Genes, peoples, and languages|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|volume=94|issue=15|pages=7719–7724|bibcode=1997PNAS...94.7719C|doi=10.1073/pnas.94.15.7719|pmc=33682|pmid=9223254|doi-access=free|vauthors=Cavalli-Sforza LL}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=May 2002|title=A back migration from Asia to sub-Saharan Africa is supported by high-resolution analysis of human Y-chromosome haplotypes|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2002-05_70_5/page/1197|journal=American Journal of Human Genetics|volume=70|issue=5|pages=1197–1214|doi=10.1086/340257|pmc=447595|pmid=11910562|vauthors=Cruciani F, Santolamazza P, Shen P, Macaulay V, Moral P, Olckers A, Modiano D, Holmes S, Destro-Bisol G, Coia V, Wallace DC, Oefner PJ, Torroni A, Cavalli-Sforza LL, Scozzari R, Underhill PA}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=May 2004|title=Phylogeographic analysis of haplogroup E3b (E-M215) y chromosomes reveals multiple migratory events within and out of Africa|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2004-05_74_5/page/1014|journal=American Journal of Human Genetics|volume=74|issue=5|pages=1014–1022|doi=10.1086/386294|pmc=1181964|pmid=15042509|vauthors=Cruciani F, La Fratta R, Santolamazza P, Sellitto D, Pascone R, Moral P, Watson E, Guida V, Colomb EB, Zaharova B, Lavinha J, Vona G, Aman R, Cali F, Akar N, Richards M, Torroni A, Novelletto A, Scozzari R}}
* {{cite journal|date=August 2006|title=Molecular dissection of the Y chromosome haplogroup E-M78 (E3b1a): a posteriori evaluation of a microsatellite-network-based approach through six new biallelic markers|journal=Human Mutation|volume=27|issue=8|pages=831–832|doi=10.1002/humu.9445|pmid=16835895|doi-access=free|vauthors=Cruciani F, La Fratta R, Torroni A, Underhill PA, Scozzari R|s2cid=26886757}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=January 2009|title=Differential Greek and northern African migrations to Sicily are supported by genetic evidence from the Y chromosome|journal=European Journal of Human Genetics|volume=17|issue=1|pages=91–99|doi=10.1038/ejhg.2008.120|pmc=2985948|pmid=18685561|vauthors=Di Gaetano C, Cerutti N, Crobu F, Robino C, Inturri S, Gino S, Guarrera S, Underhill PA, King RJ, Romano V, Cali F, Gasparini M, Matullo G, Salerno A, Torre C, Piazza A}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=October 2004|title=Reduced genetic structure of the Iberian peninsula revealed by Y-chromosome analysis: implications for population demography|journal=European Journal of Human Genetics|volume=12|issue=10|pages=855–863|doi=10.1038/sj.ejhg.5201225|pmid=15280900|doi-access=free|vauthors=Flores C, Maca-Meyer N, González AM, Oefner PJ, Shen P, Pérez JA, Rojas A, Larruga JM, Underhill PA|s2cid=16765118}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=July 2003|title=Peopling of three Mediterranean islands (Corsica, Sardinia, and Sicily) inferred by Y-chromosome biallelic variability|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-physical-anthropology_2003-07_121_3/page/270|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=121|issue=3|pages=270–279|doi=10.1002/ajpa.10265|pmid=12772214|vauthors=Francalacci P, Morelli L, Underhill PA, Lillie AS, Passarino G, Useli A, Madeddu R, Paoli G, Tofanelli S, Calò CM, Ghiani ME, Varesi L, Memmi M, Vona G, Lin AA, Oefner P, Cavalli-Sforza LL}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=July 2005|title=Y-chromosome lineages from Portugal, Madeira and Açores record elements of Sephardim and Berber ancestry|journal=Annals of Human Genetics|volume=69|issue=Pt 4|pages=443–454|doi=10.1111/j.1529-8817.2005.00161.x|pmid=15996172|hdl-access=free|vauthors=Gonçalves R, Freitas A, Branco M, Rosa A, Fernandes AT, Zhivotovsky LA, Underhill PA, Kivisild T, Brehm A|hdl=10400.13/3018|s2cid=3229760}}{{dead link|date=May 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal|date=May 2008|title=A panel of ancestry informative markers for estimating individual biogeographical ancestry and admixture from four continents: utility and applications|journal=Human Mutation|volume=29|issue=5|pages=648–658|doi=10.1002/humu.20695|pmid=18286470|doi-access=free|vauthors=Halder I, Shriver M, Thomas M, Fernandez JR, Frudakis T|s2cid=12489449}}
* {{cite journal|year=2002|title=Congruent distribution of Neolithic painted pottery and ceramic figurines with Y-chromosome lineages|url=https://archive.org/details/sim_antiquity_2002-09_76_293/page/707|journal=[[Antiquity (journal)|Antiquity]]|volume=76|issue=293|pages=707–14|doi=10.1017/s0003598x00091158|vauthors=King R, Underhill PA|s2cid=160359661}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=August 2008|title=Correlation between genetic and geographic structure in Europe|journal=Current Biology|volume=18|issue=16|pages=1241–1248|doi=10.1016/j.cub.2008.07.049|pmid=18691889|doi-access=free|vauthors=Lao O, Lu TT, Nothnagel M, Junge O, Freitag-Wolf S, Caliebe A, Balascakova M, Bertranpetit J, Bindoff LA, Comas D, Holmlund G, Kouvatsi A, Macek M, Mollet I, Parson W, Palo J, Ploski R, Sajantila A, Tagliabracci A, Gether U, Werge T, Rivadeneira F, Hofman A, Uitterlinden AG, Gieger C, Wichmann HE, Rüther A, Schreiber S, Becker C, Nürnberg P, Nelson MR, Krawczak M, Kayser M|s2cid=16945780}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=October 2005|title=High-resolution phylogenetic analysis of southeastern Europe traces major episodes of paternal gene flow among Slavic populations|url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_2005-10_22_10/page/1964|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=22|issue=10|pages=1964–1975|doi=10.1093/molbev/msi185|pmid=15944443|doi-access=free|vauthors=Pericić M, Lauc LB, Klarić IM, Rootsi S, Janićijevic B, Rudan I, Terzić R, Colak I, Kvesić A, Popović D, Sijacki A, Behluli I, Dordevic D, Efremovska L, Bajec DD, Stefanović BD, Villems R, Rudan P}}{{dead link|date=May 2021|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}
* {{cite journal|date=October 2008|title=Cranial discrete traits in a Byzantine population and eastern Mediterranean population movements|url=https://archive.org/details/sim_human-biology_2008-10_80_5/page/535|journal=Human Biology|volume=80|issue=5|pages=535–564|doi=10.3378/1534-6617-80.5.535|pmid=19341322|vauthors=Ricaut FX, Waelkens M|s2cid=25142338}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=September 2001|title=Human Y-chromosome variation in the western Mediterranean area: implications for the peopling of the region|journal=Human Immunology|volume=62|issue=9|pages=871–884|citeseerx=10.1.1.408.4857|doi=10.1016/S0198-8859(01)00286-5|pmid=11543889|vauthors=Scozzari R, Cruciani F, Pangrazio A, Santolamazza P, Vona G, Moral P, Latini V, Varesi L, Memmi MM, Romano V, De Leo G, Gennarelli M, Jaruzelska J, Villems R, Parik J, Macaulay V, Torroni A}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=November 2000|title=The genetic legacy of Paleolithic Homo sapiens sapiens in extant Europeans: a Y chromosome perspective|url=http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf|journal=Science|volume=290|issue=5494|pages=1155–1159|bibcode=2000Sci...290.1155S|doi=10.1126/science.290.5494.1155|pmid=11073453|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307035541/http://hpgl.stanford.edu/publications/Science_2000_v290_p1155.pdf|archive-date=2008-03-07|access-date=2009-07-22|vauthors=Semino O, Passarino G, Oefner PJ, Lin AA, Arbuzova S, Beckman LE, De Benedictis G, Francalacci P, Kouvatsi A, Limborska S, Marcikiae M, Mika A, Mika B, Primorac D, Santachiara-Benerecetti AS, Cavalli-Sforza LL, Underhill PA|url-status=dead}}.
* {{cite journal|date=January 2002|title=Ethiopians and Khoisan share the deepest clades of the human Y-chromosome phylogeny|url=http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2002_v70_p265-268.pdf|journal=American Journal of Human Genetics|volume=70|issue=1|pages=265–268|doi=10.1086/338306|pmc=384897|pmid=11719903|archive-url=https://web.archive.org/web/20060315210510/http://hpgl.stanford.edu/publications/AJHG_2002_v70_p265-268.pdf|archive-date=2006-03-15|access-date=2009-07-22|vauthors=Semino O, Santachiara-Benerecetti AS, Falaschi F, Cavalli-Sforza LL, Underhill PA|url-status=dead}}
* {{cite book|url=https://books.google.com/books?id=tJkyAAAACAAJ&amp;q=%22Blood+of+the+Isles%22|title=Blood of the Isles: Exploring the Genetic Roots of Our Tribal History|vauthors=Sykes B|publisher=Bantam|year=2006|isbn=978-0-593-05652-3|access-date=2009-07-22}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=November 2000|title=Y chromosome sequence variation and the history of human populations|journal=Nature Genetics|volume=26|issue=3|pages=358–361|doi=10.1038/81685|pmid=11062480|vauthors=Underhill PA, Shen P, Lin AA, Jin L, Passarino G, Yang WH, Kauffman E, Bonné-Tamir B, Bertranpetit J, Francalacci P, Ibrahim M, Jenkins T, Kidd JR, Mehdi SQ, Seielstad MT, Wells RS, Piazza A, Davis RW, Feldman MW, Cavalli-Sforza LL, Oefner PJ|s2cid=12893406}}
* {{cite journal|display-authors=6|date=January 2001|title=The phylogeography of Y chromosome binary haplotypes and the origins of modern human populations|journal=Annals of Human Genetics|volume=65|issue=Pt 1|pages=43–62|doi=10.1046/j.1469-1809.2001.6510043.x|pmid=11415522|doi-access=free|vauthors=Underhill PA, Passarino G, Lin AA, Shen P, Mirazón Lahr M, Foley RA, Oefner PJ, Cavalli-Sforza LL|s2cid=9441236}}
* {{Cite book|title=Examining the farming/language dispersal hypothesis, McDonald Institute for Archaeological Research|url=https://archive.org/details/examiningfarming0000unse|vauthors=Underhill PA|publisher=McDonald Institute for Archaeological Research|year=2002|isbn=978-1-902937-20-5|editor=Bellwood and Renfrew|location=Cambridge|chapter=Inference of Neolithic Population Histories using Y-chromosome Haplotypes}}
* Perlès C, Monthel G ( 2001) The Early Neolithic in Greece: The First Farming Communities in Europe. Cambridge University Press, Cambridge.
* Runnels C (2003) The origins of the Greek Neolithic: a personal view, in Ammerman and Biagi (2003 eds).
{{refend}}

== Дополнителна литература ==

* Родригез-Варела, Рикардо и сор. „Генетската историја на Скандинавија од римското железно време до денес“. Во: ''Ќелија''. Том 186, број 1, 5 јануари 2023 година, страници 32–46.е19.{{doi|10.1016/j.cell.2022.11.024}}[[Doi (identifier)|doi]] &lt;span&gt;:&lt;/span&gt; [[doi:10.1016/j.cell.2022.11.024|10.1016/j.cell.2022.11.024]]
* Skourtanioti, E., Ringbauer, H., Gnecchi Ruscone, GA et al. „Древна ДНК открива мешавина од историја и ендогамија во праисторискиот Егеј“. Во: ''Nature Ecology &amp; Evolution'' (2023). https://doi.org/10.1038/s41559-022-01952-3

== Надворешни врски ==

* {{Наведена мрежна страница|url=http://admixturemap.paintmychromosomes.com/|title=A genetic atlas of human admixture history|year=2014}}
{{Човечка генетика}}

[[Категорија:Генетска историја на Европа]]</text>
      <sha1>5zhcyybc3p1c2nlfvgsfceyiyxbvar3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хаплогрупа T-L206</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1342216</id>
    <revision>
      <id>5570340</id>
      <parentid>5445203</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* T1a (M70) */ Правописна исправка, replaced: блискиот исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="97017" sha1="dlhyprpigwx6k7yzlu6bzopbfbam342" xml:space="preserve">{{Инфокутија Хаплогрупа|name=T-L206|map=|origin-date=26,800 пред сегашноста&lt;ref name=&quot;YFull-T-L206&quot;&gt;{{Cite web | url=https://www.yfull.com/tree/T-L206/ | title=T-L206 YTree}}&lt;/ref&gt;|origin-place=[[Западна Азија]]&lt;ref name=&quot;Herrera 2011&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Herrera | first1 = Kristian J | display-authors = etal   | year = 2011 | title = Neolithic patrilineal signals indicate that the Armenian plateau was repopulated by agriculturalists | journal = European Journal of Human Genetics | volume =  20| issue = 3| pages = 313–320| doi=10.1038/ejhg.2011.192 | pmid=22085901 | pmc=3286660}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hallast2014&quot;&gt;{{cite thesis |author=Hallast |title=The Y-chromosome tree bursts into leaf: 13,000 high-confidence SNPs covering the majority of known clades |url=http://mbe.oxfordjournals.org/content/early/2014/11/26/molbev.msu327.abstract |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110012328/http://mbe.oxfordjournals.org/content/early/2014/11/26/molbev.msu327.abstract |url-status=dead |archive-date=2015-01-10 |date=Nov 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;FTDNA16&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.familytreedna.com/public/Y-Haplogroup-K2|title=The Y-DNA Haplogroup T (former K2) Project|access-date=2016-10-06|archive-date=2016-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20161001174344/https://www.familytreedna.com/public/Y%2DHaplogroup%2DK2/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|ancestor=[[Хаплогрупа T (Y-ДНК)|T]] (T-M184)|descendants=[[Хаплогрупа T-M70 (Y-ДНК)|T1a]] (T-M70)|mutations=|members=}}

'''Хаплогрупата T-L206''', позната и како '''хаплогрупа Т1''' — хаплогрупа на ДНК на човечки Y-хромозом. Еднонуклеотидниот полиморфизам кој го дефинира кладот T1 е L206. Хаплогрупата е една од двете примарни гранки на T (T-M184), а другиот потклад е T2 (T-PH110).

Т1 е најчестиот потомок на хаплогрупата Т-М184, што е лоза на повеќе од 95% од сите членови на Т-М184 во [[Африка]] и [[Евроазија]] (како и земјите во кои тие населенија мигрирале во современо време, во Америка и Австралија). Т1 лоза денес се наоѓа на високи честоти помеѓу клановите Дири и Исак [[Сомалиленд]]. Се претпоставува дека T1* (ако не и некои од нејзини поткладови) потекнува од [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и се проширила во [[Европа]] и [[Северна Африка]] со пред-грнчарската неолитска Б култура (PPNB).

Базалниот клад Т1* е редок, но бил пронајден кај најмалку тројца мажи од широко одвоени региони: [[Бербери|Бербер]] од [[Тунис]], [[Сиријци|Сириец]] и [[Македонија|Македонец]].&lt;ref name=&quot;Frigi2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Frigi|first=Sabeh|displayauthors=etal|year=2005|title=Data for Y-chromosome haplotypes defined by 17 STRs (AmpFLSTR1 YfilerTM) in two Tunisian Berber communities|journal=International Journal of Legal Medicine|volume=160|issue=1|pages=80–83|doi=10.1016/j.forsciint.2005.05.007|pmid=16005592}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Mendez2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Mendez|first=Fernando L.|last2=Karafet|first2=Tatiana M.|last3=Krahn|first3=Thomas|last4=Ostrer|first4=Harry|last5=Soodyall|first5=Himla|last6=Hammer|first6=Michael F.|year=2011|title=Increased Resolution of Y Chromosome Haplogroup T Defines Relationships among Populations of the Near East, Europe, and Africa|journal=Human Biology|volume=83|issue=1|pages=39–53|doi=10.3378/027.083.0103|pmid=21453003|quote=Estimates of the timing of the branching events within haplogroup T, along with a comprehensive geographic survey of the major T subclades, suggest that this haplogroup began to diversify in the Near East ~25 kya. Our survey also points to a complex history of dispersal of this rare and informative haplogroup within the Near East and from the Near East to Europe and West, East and Southern Africa.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jakovski11&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Jakovski|first=Z.|displayauthors=etal|year=2011|title=Genetic data for 17 Y-chromosomal STR loci in Macedonians in the Republic of Macedonia|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=5|issue=4|pages=e108–e111|doi=10.1016/j.fsigen.2011.04.005|pmid=21549657}}&lt;/ref&gt;

Единствената примарна гранка на T-L206, T1a (M70), се верува дека потекнува околу 15.900 – 23.900 години пред сегашноста,&lt;ref name=&quot;YFull-T-M70&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yfull.com/arch-4.02/tree/T-M70/|title=T-M70 YTree}}&lt;/ref&gt; во Левант. Се смета дека одреден број поединци со Т-М70 подоцна мигрирале на југ во Африка.&lt;ref&gt;Underhill et al. 2000; Cruciani et al. 2002; Semino et al. 2002.&lt;/ref&gt;

== Структура ==
[[Податотека:Phylogenetic_T-M184_tree.png|мини|Филогенетско дрво T-M184]]

* '''T1''' (L206, L490) Пронајден во Сирија.
** '''T1a''' (M70/Page46/PF5662, PAGES78) Пронајден во скелет од раниот неолит пронајден во [[Карсдорф]], Германија, стар 7200 години. Исто така во Иран, Ирак, Саудиска Арабија, Осетија, Англија, Италија и Португалија.
*** '''T1a1''' (L162/Page21, L299, L453/PF5617, L454) Пронајден во северна Анадолија и Германија.
**** '''T1a1a''' (L208/Page2, L905) Најмногу се среќава во Горен Египет, Африканскиот Рог, Западна Европа, Источна Анадолија, Иран и Арапскиот Полуостров. Некои места во западно Мароко.
***** '''T1a1a1''' (P77, CTS8512) Најмногу се наоѓа во Блискиот Исток, Западна Европа и кај Ашкенашките Евреите.
***** '''T1a1a2''' (P321) Пронајдена во Сирија и Ашкенашките Евреите.
****** '''T1a1a2a''' (P317) Пронајдена во Сирија, кај италијански Евреи и Ашкенашките Евреите.
*** '''T1a2''' (L131) Најмногу се среќава во северна Европа, источна Европа, југоисточна Европа и Анадолија. Исто така пронајдена во Ксинџијанг, Лембите, Тунис, јужниот и источниот Пиринејски Полуостров.
**** '''T1a2a''' (P322, P328) Пронајдена во Скандинавија, Данска, Германија и Холандија. Некои места во Јеменските Евреи и Палестина (P327).
**** '''T1a2b''' (L446) Пронајдена во северозападна Европа и во источните Алпи.
*** '''T1a3''' (L1255) Пронајдена во Кувајт.

== Распространетост на поткладот ==

=== T1* (T-L206*) ===
Оваа лоза можела да стигне во [[Левант]] преку проширувањето на PPNB од североисточна [[Мала Азија|Анадолија]].
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width: 45%; align=&quot;
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Население'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Јазик'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Местоположба'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Број на примероци'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Процент'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Извори'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Забелешки'''
|- style=&quot;background:White; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Бербери]]
|Сиви ([[Берберски јазици|берберски]])
|Сеџенане
|1/47
|2.1%
|&lt;ref name=&quot;Frigi2005&quot;/&gt;
|
|- style=&quot;background:White; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Сирија|Сиријци]]
|Неодредено
|[[Сирија]]
|1/95
|1.1%
|&lt;ref name=&quot;Mendez2011&quot;/&gt;
|
|- style=&quot;background:White; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Македонци]]
|[[Македонски јазик|македонски]]&lt;br /&gt;&lt;br /&gt; ([[Балтословенски јазици|Балтословенски]])
|[[Македонија (регион)|Македонија]]
|1/201
|0.5%
|&lt;ref name=&quot;Jakovski11&quot;/&gt;
|Orthodox Christians of Macedonian ethnicity
|}
{{Цитат во кутија|class=&lt;!-- Advanced users only.  See the &quot;Custom classes&quot; section below. --&gt;|title=Почетно истражување на T1a-M70 (претходно K2)|quote=&lt;small&gt;Се верува дека M70 потекнува од Азија по појавата на K-M9 полиморфизмот (45-30 ky) (Андерхил и сор.). Како што е заклучено од колективните податоци (Андерхил и сор. 2000; Круцијани и соработниците, 2002; Семино и соработниците, 2002, поединците K2-M70, во некој подоцнежен момент, продолжиле на југ кон Африка. Додека овие хромозоми се забележани на релативно високи честоти во Египет, Оман, Танзанија, Етиопија, тие се особено истакнати кај [[Фула (народ)|Фулите]] 18% (Скоцани и неговите соработници) &lt;/small&gt;|author=Џ. Р. Луј, 2004|source=&lt;ref name = &quot;Luis2004&quot;&gt;{{cite journal  |vauthors=Luis JR, Rowold DJ, Regueiro M, etal |title=The Levant versus the Horn of Africa: evidence for bidirectional corridors of human migrations |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2004-03_74_3/page/532 |journal=Am. J. Hum. Genet. |volume=74 |issue=3 |pages=532–44 |date=March 2004 |pmid=14973781 |pmc=1182266 |doi=10.1086/382286}}&lt;/ref&gt;|align=right|width=45%|border=|fontsize=3|bgcolor=|style=|title_bg=|title_fnt=Black|tstyle=|qalign=left|qstyle=|quoted=1|salign=right|sstyle=}}

=== T1a (M70) ===
{{Цитат во кутија|class=&lt;!-- Advanced users only.  See the &quot;Custom classes&quot; section below. --&gt;|title=Три генетски различни населенија на Балеарските Острови, Каталонија, Шпанија|quote=&lt;small&gt;Населението на островите Питјушик навистина претставува јасна генетска раздвоеност во однос на населенијата на Мајорка и Менорка. Ниту [не покажува] слив со каталонското и валенсиското население ...
[Т]податоците обезбедени од населението на Питиусиќ [во споредба] со другите населенија на околните медитерански населенија изненадуваат што практично нема конвергенција со ниту една од овие населенија, дури ни со ... северноафриканските населенија. Случајот Питјушик е парадигматичен: ... некои маркери покажуваат афинитети со [Блискиот Исток] ... мтДНК променливи ... но [населението на Питјушик] се разликува од овие населенија кога се разгледуваат други маркери. [Тоа] е посебен случај, остров, не [само] во географска смисла туку [исто така] генетски [остров].&lt;/small&gt;|author=Мизерикордија Рамон и соработниците|source=1998-2004|align=right|width=50%|border=|fontsize=3|bgcolor=|style=|title_bg=|title_fnt=Black|tstyle=|qalign=right|qstyle=|quoted=1|salign=right|sstyle=}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:50%&quot; align=&quot;right&quot;
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Население'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Јазик'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Местоположба'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Број на примероци'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Процент'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Извори'''
| style=&quot;background:Tan; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Забелешки'''
|- style=&quot;background:Honeydew; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Питиуски острови
|Ибицијански ([[Романски јазици|романски]])
|[[Ибица]], [[Балеарски Острови]], [[Каталонија]], [[Шпанија]]
|9/54
|16.7%
|&lt;ref name=&quot;ZallouaPhoenicians&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zalloua|first=Pierre A.|last2=Platt|first2=Daniel E.|last3=El Sibai|first3=Mirvat|last4=Khalife|first4=Jade|last5=Makhoul|first5=Nadine|last6=Haber|first6=Marc|last7=Xue|first7=Yali|last8=Izaabel|first8=Hassan|last9=Bosch|first9=Elena|displayauthors=8|year=2008|title=Identifying Genetic Traces of Historical Expansions: Phoenician Footprints in the Mediterranean|journal=The American Journal of Human Genetics|volume=83|issue=5|pages=633–42|doi=10.1016/j.ajhg.2008.10.012|pmc=2668035|pmid=18976729}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Adams08&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=etal|year=2008|title=The Genetic Legacy of Religious Diversity and Intolerance: Paternal Lineages of Christians, Jews, and Muslims in the Iberian Peninsula|journal=The American Journal of Human Genetics|volume=83|issue=6|pages=725–736|doi=10.1016/j.ajhg.2008.11.007|pmc=2668061|pmid=19061982}}&lt;/ref&gt;
|&lt;small&gt;L454+. Сите поединци носат типични презимиња од Ибица и имале дедовци по татко родени во Ибица.&lt;/small&gt;
|- style=&quot;background:Honeydew; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Питиуски острови
|Ибицијански ([[Романски јазици|романски]])
|Ибица
|7/96
|7.3%
|&lt;ref name=&quot;Rodriguez2008&quot;&gt;{{Наведено списание|date=March 2009|title=Genetic sub-structure in western Mediterranean populations revealed by 12 Y-chromosome STR loci|journal=Int. J. Legal Med.|volume=123|issue=2|pages=137–41|doi=10.1007/s00414-008-0302-y|pmid=19066931}}&lt;/ref&gt;
|L454+
|- style=&quot;background:Honeydew; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Питиуски острови
|Ибицијански ([[Романски јазици|романски]])
|Ибица
|3/45
|6.7%
|&lt;ref name=&quot;Tomas06&quot;&gt;{{Наведено списание|displayauthors=etal|year=2006|title=Differential Maternal and Paternal Contributions to the Genetic Pool of Ibiza Island, Balearic Archipelago|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=129|issue=2|pages=268–278|doi=10.1002/ajpa.20273|pmid=16323196}}&lt;/ref&gt;
|L454+
|}

=== T1a1 (L162; xL208) ===
T1a1 се образувал пред 17.400-14.600 години пред сегашноста. Таа е најголемата лоза низводно од T1a-M70 и станала широко распространета низ Евроазија и Африка пред современото време.

Овој исклучително редок потклад бил пронајден кај жителите на островот [[Ибица]] (Ејвисан) и Понтиските Грци од Гиресун. Првиот хаплотип Y-STR што припаѓа на оваа лоза се појавил во трудот на Томас и неговите соработници во 2006 година меѓу примерок од поединци од Ибица, но дури во август 2009 година првиот T1a1-L162 (xL208) поединец бил пријавен во 23andMe со понтичко грчко потекло и презиме Метаксопулос.

Понтските Грци од Гиресун потекнуваат од Синопските колонисти и Синопа била колонизирана од Јонците од [[Милет]]. Интересно е да се забележи дека постоела јонска колонија позната како Питуса, исто како познатото грчко име за Евиса Питуса. Во Евиса, археолошките наоди ја вклучуваат познатата биста на [[Деметра]] која со децении се меша со [[божица]]та Танит. Бистата на Деметра била анализирана и било откриено дека содржи црни честички од вулкански песок, кои потекнуваат од [[Етна|планината Етна]]. Се смета дека бистата била направена на [[Сицилија]], со црвени глини типични за источна [[Сицилија|Тринакрија]], која била колонизирана од Јонците. Јонците можеби пристигнале на Ибица во околу 2700 пред сегашноста. Оваа лоза може да биде јонски маркер. T1a1 се образувала 17.400-14.600 п.с., и е најголемата лоза низводно од T1a-M70 и станала широко распространета низ Евроазија и Африка пред современото време.

=== T1a1a (L208) ===
Оваа лоза, образувана 14.200-11.000 п.с., е најголемата гранка на T1a1-L162. Најпрвин била откриена и пријавена во август 2009 година кај клиент на 23andMe од ибериско потекло кој учествувал во јавниот проект за споредба на геномот на Y-хромозомот на Сквеко и се појавува таму како „Аливес“ и како „АлпАстур“ во 23andMe. Именувана како „L208“ во ноември 2009 година.

=== T1a1a1a1b1a1 (Y3782; xY3836) ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Население'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Јазик'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Местоположба'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Број на примерок'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Процент'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Извор'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Забелешка'''
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Сардинци
|[[Кампидански дијалект|Кампидански]] ([[Романски јазици]])
|1/187
|0.5%
|&lt;ref name=&quot;Contu08&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Morelli|first=Laura|last2=Contu|first2=Daniela|last3=Santoni|first3=Federico|last4=Foster|first4=Jamie W.|last5=Francalacci|first5=Paolo|last6=Cucca|first6=Francesco|year=2008|editor-last=Hawks|editor-first=John|title=Y-Chromosome Based Evidence for Pre-Neolithic Origin of the Genetically Homogeneous but Diverse Sardinian Population: Inference for Association Scans|journal=PLOS ONE|volume=3|issue=1|pages=e1430|bibcode=2008PLoSO...3.1430C|doi=10.1371/journal.pone.0001430|pmc=2174525|pmid=18183308|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
|
|}

=== T1a1a1a1b1a1a (Y3836) ===
Оваа лоза најчесто се среќава кај поединци од Пиринејскиот Полуостров, каде што се среќава нивната најголема разновидност. Првиот Y-STR хаплотип од оваа лоза, карактеризиран со DYS437=13, бил пронајден во јавниот проект FTDNA Y-ДНК хаплогрупа T, кој се појавил таму во април 2009 година како E8011. Сепак, дури во јуни 2014 година, кога Y-SNP Y3836 бил откриен во јавниот проект YFULL меѓу двајца нивни учесници од иберско потекло, појавувајќи се таму како YF01637 и YF01665.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Население'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Јазик'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Местоположба'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Број на примерок'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Процент'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Извор'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Забелешка'''
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Панама|Панамци]]
|Панамски ([[Романски јазици]])
|Провинција Лос Сантос
|1/30
|3.3%
|&lt;ref name=&quot;Grugni15&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Grugni|first=Viola|last2=Battaglia|first2=Vincenza|last3=Perego|first3=Ugo Alessandro|last4=Raveane|first4=Alessandro|year=2015|title=Exploring the Y Chromosomal Ancestry of Modern Panamanians|journal=PLOS ONE|volume=10|issue=12|pages=e0144223|bibcode=2015PLoSO..1044223G|doi=10.1371/journal.pone.0144223|pmc=4670172|pmid=26636572|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Колумбијци
|Колумбиски ([[Романски јазици]])
|Калдас
|2/75
|2.7%
|YHRD
|Местицо поединци
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Панама|Панамци]]
|Панамски ([[Романски јазици]])
|Провинција Панама
|1/43
|2.3%
|&lt;ref name=&quot;Grugni15&quot; /&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Северозападни Аргентинци
|Аргентински ([[Романски јазици]])
|Планински регион на [[Хухуј (покраина)|Хухуј]]
|1/50
|2%
|&lt;ref name=&quot;Toscanini16-2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=González-Toscanini|first=Ulises|displayauthors=etal|year=2016|title=A comprehensive Y-STR portrait of Argentinean populations|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=20|pages=1–5|doi=10.1016/j.fsigen.2015.09.002|pmid=26433179}}&lt;/ref&gt; YHRD
|Admixed population
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Порторико|Порториканци
|Порторикански
| [[Порторико]]
|2/110
|1.8%
|&lt;ref name=&quot;Vilar14&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Vilar|first=Miguel G.|displayauthors=etal|year=2014|title=Genetic diversity in Puerto Rico and its implications for the peopling of the Island and the West Indies|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=155|issue=3|pages=352–368|doi=10.1002/ajpa.22569|pmid=25043798}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:AliceBlue; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Североисточни португалски Евреи
|[[Јудеопортугалски јазик]] ([[Романски јазици]])
|Браганса, Аргозело, [[Карсао]], Могадуро и [[Виларињо дос Галегос]]
|1/57
|1.8%
|&lt;ref name=&quot;Nogueiro10&quot;&gt;{{Наведено списание|date=March 2010|title=Phylogeographic analysis of paternal lineages in NE Portuguese Jewish communities|journal=Am. J. Phys. Anthropol.|volume=141|issue=3|pages=373–81|doi=10.1002/ajpa.21154|pmid=19918998|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nogueiro15&quot;&gt;{{Наведено списание|date=Feb 2015|title=Portuguese crypto-Jews: the genetic heritage of a complex history|journal=Frontiers in Genetics|volume=6|pages=12|doi=10.3389/fgene.2015.00012|pmc=4313780|pmid=25699075|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Marcus15&quot;&gt;{{Наведено списание|date=Aug 2015|title=Commentary: Portuguese crypto-Jews: the genetic heritage of a complex history|journal=Frontiers in Genetics|volume=6|pages=261|doi=10.3389/fgene.2015.00261|pmc=4528994|pmid=26300912|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Мирандски јазик|Миранди]]
|[[Мирандски јазик]] ([[Романски јазици]])
|Миранда де Дуро
|1/58
|1.7%
|&lt;ref name=&quot;Monteiro16&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Monteiro|first=Sofia L. Marques|displayauthors=etal|year=2016|title=Y chromosome diversity in a linguistic isolate (Mirandese, NE Portugal)|journal=American Journal of Human Biology|volume=28|issue=5|pages=671–80|doi=10.1002/ajhb.22849|pmid=26990174|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Доминиканци
|Доминикански ([[Романски јазици]])
|[[Доминиканска Република]]
|4/261
|1.5%
|&lt;ref name=&quot;Díaz08&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Díaz|first=Vilma|displayauthors=etal|year=2008|title=The distribution of Y-chromosome STRs in Dominican population|journal=Forensic Science International: Genetics Supplement Series|volume=1|pages=195–197|doi=10.1016/j.fsigss.2007.10.163|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Панама|Панамци]]
|Панамски ([[Романски јазици]])
|Чирики
|1/92
|1.1%
|&lt;ref name=&quot;Grugni15&quot; /&gt;
|
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Мекленбург]]
|Источна Долна Саксонија ([[Западногермански јазици]])
|[[Росток|Rostock]]
|2/200
|1%
|&lt;ref name=&quot;Seiberling2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Seiberling|first=Susann|displayauthors=etal|year=2005|title=Allelverteilung Y-chromosomaler Short TandemRepeats in Vorpommern|journal=Greifswald, Institut für Medizinische Mikrobiologie}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Колумбијци
|Колумбиски ([[Романски јазици ]])
|[[Богота]]
|2/195
|1%
|YHRD
|Mestizo individuals
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Колумбијци
|Колумбиски ([[Романски јазици ]])
|Вале дел Каука
|1%
|YHRD
|Mestizo individuals
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Венецуелци
|Венецуелски ([[Романски јазици]])
|Маракаибо
|1/111
|0.9%
|&lt;ref name=&quot;Borjas08&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Borjas|first=Lisbeth|displayauthors=etal|year=2008|title=Usefulness of 12 Y-STRs for forensic genetics evaluation in two populations from Venezuela|journal=Legal Medicine|volume=10|issue=2|pages=107–112|doi=10.1016/j.legalmed.2007.08.005|pmid=17981491}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Венецуелци
|Венецуелски ([[Романски јазици]])
|Централен Регион
|1/115
|0.9%
|&lt;ref name=&quot;Alvarez09&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Alvarez|first=Maritza|displayauthors=etal|year=2009|title=Y-chromosome haplotype database in Venezuelan central region and its comparison with other Venezuelan populations|journal=Forensic Science International: Genetics Supplement Series|volume=2|pages=407–408|doi=10.1016/j.fsigss.2009.08.100}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Европејци
|[[Бразилски португалски јазик]] ([[Романски јазици]])
|[[Саун Пауло]]
|1/120
|0.8
|YHRD
|европско потекло
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Еквадорци
|Еквадорски ([[Романски јазици]])
|[[Кито]]
|1/120
|0.8%
|&lt;ref name=&quot;Baeza07&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Baeza|first=Carlos|displayauthors=etal|year=2007|title=Population data for 15 Y-chromosome STRs in a population sample from Quito (Ecuador)|journal=Forensic Science International|volume=173|issue=2–3|pages=214–9|doi=10.1016/j.forsciint.2006.09.011|pmid=17320323}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Колумбијци
|Колумбиски ([[Романски јазици ]])
|Антиокија
|6/777
|0.7%
|&lt;ref name=&quot;Builes05&quot;&gt;{{Наведено списание|last=José Builes|first=Juan|displayauthors=etal|year=2005|title=Y-chromosome STRs in an Antioquian (Colombia) population sample|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=164|issue=1|pages=79–86|doi=10.1016/j.forsciint.2005.10.005|pmid=16289613}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Мексико|Мексиканци]]
|Мексикански ([[Романски јазици]])
|Тукстла Гутијерез
|1/154
|0.7
|YHRD
|Mestizo individuals
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Мексико|Мексиканци]]
|Мексикански ([[Романски јазици]])
|[[Мерида (Мексико)|Мерида]]
|1/159
|0.6%
|YHRD
|Mestizo individuals
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Источни Андалузијци
|Андалусиски ([[Романски јазици]])
|[[Гранада]]
|1/180
|0.6%
|&lt;ref name=&quot;Ambrosio2011&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ambrosio|first=B.|displayauthors=etal|year=2011|title='Y-STR genetic diversity in autochthonous Andalusians from Huelva and Granada provinces (Spain)|journal=Forensic Science International. Genetics|volume=6|issue=2|pages=e66–e71|doi=10.1016/j.fsigen.2011.05.007|pmid=21664894}}&lt;/ref&gt;
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Колумбијци
|Колумбиски ([[Романски јазици ]])
|Сантандер
|1/193
|0.5%
|YHRD
|Mestizo individuals
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Чиле]]анци
|Чилеански ([[Романски јазици]])
|[[Консепсион (Чиле)|Консепсион]]
|1/198
|0.5%
|YHRD
|
|- style=&quot;background:LightCyan; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|[[Мексико|Мексиканци]]
|Мексиканско шпански ([[Романски јазици]])
|[[Гвадалахара]]
|1/246
|0.4%
|YHRD
|Mestizo individuals
|- style=&quot;background:PeachPuff; color:*000*;&quot; align=&quot;center&quot;
|Europeans
|[[Бразилски португалски јазик]] ([[Романски јазици]])
|[[Рио Гранде ду Сул]]
|1/255
|0.4%
|&lt;ref name=&quot;Schwengber09&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Schwengber|first=Solange P.|displayauthors=etal|year=2009|title=Population data of 17 Y-STR loci from Rio Grande do Sul state (South Brazil)|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=4|issue=1|pages=e31–e33|doi=10.1016/j.fsigen.2009.02.001|pmid=19948319}}&lt;/ref&gt;
|
|}

== Географска распространетост ==

=== Европа ===
Критските Грци од Ласити поседуваат Хаплогрупа Т, речиси сигурно T1a (M70), на ниво од 18% (9/50).&lt;ref&gt;Giacomo 2003; Martinez2007.&lt;/ref&gt;

Непотврдено, но веројатно Т-М70+ : 14% (3/23) од [[Руси]]те во [[Јарославска област|Јарослав]],&lt;ref name=&quot;Malyarchuk2005&quot;&gt;{{Наведено списание|date=December 2004|title=Differentiation of mitochondrial DNA and Y chromosomes in Russian populations|url=http://digitalcommons.wayne.edu/humbiol/vol76/iss6/7/|journal=Hum. Biol.|volume=76|issue=6|pages=877–900|doi=10.1353/hub.2005.0021|pmid=15974299}}&lt;/ref&gt; 12,5% (3/24) од [[Италијанци]]те во Матера,&lt;ref name=&quot;Giacomo 2003&quot;&gt;{{Наведено списание|last=F. Di Giacomo|date=2003|title=Clinal patterns of human Y chromosomal diversity in continental Italy and Greece are dominated by drift and founder effects|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=28|issue=3|pages=387–95|doi=10.1016/S1055-7903(03)00016-2|pmid=12927125}}&lt;/ref&gt; 10,3% (3/29) од [[Италијанци]]те во Авезано, 10% (3 /30) од Тиролците во Нонстал, 10% (2/20) од [[Италијанци]]те во [[Пескара]], 8,7% (4/46) од [[Италијанци]]те во [[Беневенто]], 7,8% (4/51) од [[Италијанци]]те во Латиум,&lt;ref name=&quot;Capelli 2006&quot;&gt;{{Наведено списание|date=July 2007|title=Y chromosome genetic variation in the Italian peninsula is clinal and supports an admixture model for the Mesolithic-Neolithic encounter|journal=Mol. Phylogenet. Evol.|volume=44|issue=1|pages=228–39|doi=10.1016/j.ympev.2006.11.030|pmid=17275346}}&lt;/ref&gt; 7,4% (2/27) од [[Италијанци]]те во Паола, 7,3% (11/150) од [[Италијанци]]те во Централна-Јужна [[Италија]],&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Rapone|first=Cesare|last2=Geraci|first2=Antonio|last3=Capelli|first3=Cristian|last4=De Meo|first4=Adolfo|last5=d’Errico|first5=Giancarlo|last6=Barni|first6=Filippo|last7=Berti|first7=Andrea|last8=Lago|first8=Giampietro|year=2007|title=Y chromosome haplotypes in Central-South Italy: Implication for reference database|journal=Forensic Science International|volume=172|issue=1|pages=67–71|doi=10.1016/j.forsciint.2006.06.072|pmid=16884881}}&lt;/ref&gt; 7,1% (8/113) од [[Срби]]те во [[Србија]],&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Pericic|first=M.|last2=Lauc|first2=LB|last3=Klarić|first3=IM|last4=Rootsi|first4=S|last5=Janićijevic|first5=B|last6=Rudan|first6=I|last7=Terzić|first7=R|last8=Colak|first8=I|last9=Kvesić|first9=A|displayauthors=8|year=2005|title=High-Resolution Phylogenetic Analysis of Southeastern Europe Traces Major Episodes of Paternal Gene Flow Among Slavic Populations|journal=Molecular Biology and Evolution|volume=22|issue=10|pages=1964–75|doi=10.1093/molbev/msi185|pmid=15944443|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 4,7% (2/42) од [[Власи|Ароманците]] во [[Романија]],&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Mendizabal|first=Isabel|last2=Sandoval|first2=Karla|last3=Berniell-Lee|first3=Gemma|last4=Calafell|first4=Francesc|last5=Salas|first5=Antonio|last6=Martinez-Fuentes|first6=Antonio|last7=Comas|first7=David|year=2008|title=Genetic origin, admixture, and asymmetry in maternal and paternal human lineages in Cuba|journal=BMC Evolutionary Biology|volume=8|pages=213|doi=10.1186/1471-2148-8-213|pmc=2492877|pmid=18644108|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 3,7 % (3/82) од Италијанците во Биела,&lt;ref name=&quot;Cerutti2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Cerutti|first=N.|last2=Marin|first2=A.|last3=Di Gaetano|first3=C.|last4=Pappi|first4=P.|last5=Crobu|first5=F.|last6=Riccardino|first6=F.|last7=Matullo|first7=G.|last8=Piazza|first8=A.|year=2006|title=Population data for Y-chromosome STR haplotypes from Piedmont (Italy)|journal=Forensic Science International|volume=158|issue=2–3|pages=238–43|doi=10.1016/j.forsciint.2005.07.002|pmid=16111847}}&lt;/ref&gt; 3,7 % (1/27) од Андалузијците во [[Кордоба (шпанска покраина)|Кордоба]],&lt;ref name=&quot;Flores2004&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Flores|first=Carlos|last2=Maca-Meyer|first2=Nicole|last3=González|first3=Ana M|last4=Oefner|first4=Peter J|last5=Shen|first5=Peidong|last6=Pérez|first6=Jose A|last7=Rojas|first7=Antonio|last8=Larruga|first8=Jose M|last9=Underhill|first9=Peter A|year=2004|title=Reduced genetic structure of the Iberian peninsula revealed by Y-chromosome analysis: implications for population demography|journal=European Journal of Human Genetics|volume=12|issue=10|pages=855–863|doi=10.1038/sj.ejhg.5201225|pmid=15280900|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 3,3% (2/60) од Леонезите во [[Леон (покраина)|Леон]], 3,2% (1/31) од Италијанците во Постуа, 3,2% (1/31) од Италијанците во Каваља, 3,1% (3/ 97) од Калабријците во [[Реџо Калабрија]],&lt;ref name=&quot;V.Rodríguez2008&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rodríguez|first=V.|displayauthors=etal|year=2008|title=Genetic sub-structure in western Mediterranean populations revealed by 12 Y-chromosome STR loci|journal=J Legal Med|volume=123|issue=2|pages=137–41|doi=10.1007/s00414-008-0302-y|pmid=19066931}}&lt;/ref&gt; 2,8% (1/36) од [[Руси]]те во [[Рјазањска област|Рјазањската област]],&lt;ref name=&quot;Fechner2008&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Fechner|first=Angela|year=2008|title=Boundaries and Clines in the West Eurasian Y-Chromosome Landscape: Insights From the European Part of Russia|journal=American Journal of Physical Anthropology|volume=137|issue=1|pages=41–47|doi=10.1002/ajpa.20838|pmid=18470899}}&lt;/ref&gt; 2,8% (2/72) од [[Италијанци]]те во Јужна [[Апулија]],&lt;ref name=&quot;C.Capelli2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Capelli|first=Cristian|displayauthors=etal|year=2005|title=A 9-loci Y chromosome haplotype in three Italian populations|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=159|issue=1|pages=64–70|doi=10.1016/j.forsciint.2005.05.026|pmid=15998574}}&lt;/ref&gt; 2,7% (1/37) Калабријците во Козенца, 2,6% (3/114) од [[Срби]]те во [[Белград]],&lt;ref name=&quot;Lauc2004&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Barac Lauc|first=Lovorka|displayauthors=etal|year=2004|title=Y chromosome STR polymorphisms in a Serbian population sample|journal=Forensic Science International|volume=150|issue=1|pages=97–101|doi=10.1016/j.forsciint.2004.07.022|pmid=15837014}}&lt;/ref&gt; 2,5 % (1/40) од [[Руси]]те во [[Псков]], 2,4 % (1/42) од [[Руси]]те во Калуга, 2,2% (2/89) од [[Трансилванија|Трансилванците]] во [[Мијеркуреја Чук]],&lt;ref name=&quot;Egyed2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Egyed|first=Balazs|year=2005|title=Population genetic study in two Transylvanian populations using forensically informative autosomal and Y-chromosomal STR markers|journal=Forensic Science International|volume=164|issue=2–3|pages=257–265|doi=10.1016/j.forsciint.2005.10.020|pmid=16314060}}&lt;/ref&gt; 2,2% (2/92) од Италијанците во Трино Верчелезе, 1,9% (2/104) од Италијанците во [[Бреша]],&lt;ref name=&quot;Cerri2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Cerri|first=Nicoletta|displayauthors=etal|year=2005|title=Population data for 12 Y-chromosome STRs in a sample from Brescia (northern Italy)|journal=Forensic Science International|volume=152|issue=1|pages=83–87|doi=10.1016/j.forsciint.2005.02.006|pmid=15939179}}&lt;/ref&gt; 1,9% (2/104) од [[Романци]]те во [[Романија]],&lt;ref name=&quot;Barbarii2003&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Elena Barbarii|first=Ligia|displayauthors=etal|year=2003|title=Y-chromosomal STR haplotypes in a Romanian population sample|journal=International Journal of Legal Medicine|volume=117|issue=5|pages=312–315|doi=10.1007/s00414-003-0397-0|pmid=12904972}}&lt;/ref&gt; 1,7% (4/237) од [[Срби]]те и [[Црногорци]]те во [[Србија]] и [[Црна Гора]],&lt;ref name=&quot;Stevanovic2006&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Stevanovic|first=Miljana|year=2006|title=Human Y-specific STR haplotypes in population of Serbia and Montenegro|journal=Forensic Science International|volume=171|issue=2–3|pages=216–221|doi=10.1016/j.forsciint.2006.05.038|pmid=16806776}}&lt;/ref&gt; 1,7% (1/59) од [[Италијанци]]те во [[Марке]], 1,7 % (1/59) од Калабријците во [[Катанѕаро|Катанзаро]], 1,6% (3/183) од [[Грци]]те во Северна [[Грција]],&lt;ref name=&quot;Kovatsi2009&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Kovatsi|first=Leda|displayauthors=etal|year=2009|title=Population genetics of Y-chromosome STRs in a population of Northern Greeks|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=4|issue=1|pages=e21–e22|doi=10.1016/j.fsigen.2009.01.001|pmid=19948315}}&lt;/ref&gt; 1,3% (2/150) од швајцарските Германци во областа [[Цирих]],&lt;ref name=&quot;Haas2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Haas|first=C.|displayauthors=etal|year=2005|title=Y-chromosome STR haplotypes in a population sample from Switzerland (Zurich area)|journal=Forensic Science International|volume=158|issue=2–3|pages=213–218|doi=10.1016/j.forsciint.2005.04.036|pmid=15964729}}&lt;/ref&gt; 1,3% ( 1/79) од [[Италијанци]]те во Јужна [[Тоскана]] и Северен Лациум, 1,1% (1/92) од Холанѓаните во [[Лајден]],&lt;ref name=&quot;Rodig2007&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rodig|first=Heike|displayauthors=etal|year=2007|title=Evaluation of haplotype discrimination capacity of 35 Y-chromosomal STR loci|journal=Forensic Science International|volume=174|issue=2–3|pages=182–188|doi=10.1016/j.forsciint.2007.04.223|pmid=17543484}}&lt;/ref&gt; 0,5% (1/185) од [[Срби]]те во [[Нови Сад]] ( [[Војводина]] ),&lt;ref name=&quot;Veselinovic2007&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Veselinovic|first=Igor S.|displayauthors=etal|year=2007|title=Allele frequencies and population data for 17 Y-chromosome STR loci in a Serbian population sample from Vojvodina province|journal=Forensic Science International|volume=176|issue=2–3|pages=e23–e28|doi=10.1016/j.forsciint.2007.04.003|pmid=17482396}}&lt;/ref&gt; 0,5% (1/186) [[Полска|Полјаците]] во Подласие &lt;ref name=&quot;Pepinski2004&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Pepinski|first=Witold|displayauthors=etal|year=2004|title=Population genetics of Y-chromosome STRs in a population of Podlasie, northeastern Poland|journal=International Journal of Legal Medicine|volume=144|issue=1|pages=77–82|doi=10.1016/j.forsciint.2004.02.024|pmid=15240025}}&lt;/ref&gt;

=== Близок Исток и Кавказ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Население'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Јазик'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Местоположба'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Број на примерок'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Процент'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Извор'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Забелешка'''
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| ирачки Евреи
| [[Јудеоирачки арапски јазик|Јудео-ирачки арапски]] (централно семитски)
| [[Ирак]]
| 7/32
| 21,9%
| &lt;ref name=&quot;Mendez2011&quot;/&gt;
| 12,5% T1a1a1a1a1a1-P77 и 9,4% T1a3-Y11151
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| Ерменски Сасунци
| Западно ерменски дијалект, куманџиски и [[Зазански јазик]] (северозападно ирански) јазици
| Сасун
| 21/104
| 20,2%
| &lt;ref name=&quot;Herrera 2011&quot; /&gt;
| T1a1 и T1a2 поткладови
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| Курдски Евреи
| [[Јудеоарамејски јазик|јудео-арамејски]] (централно семитски)
| [[Курдистан]]
| 9/50
| 18%
| &lt;ref name=&quot;Mendez2011&quot; /&gt;
| 10% T1a1a1a1a1a1-P77 и 8% T1a1-L162
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| Ирански Евреи
| Јудео-ирански (југозападен ирански)
| [[Иран]]
| 3/22
| 13,6%
| &lt;ref name=&quot;Mendez2011&quot; /&gt;
| 4,5% T1a1a1a1a1a1-P77 и 9,1% T1a3-Y11151
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| планински Евреи
| Јудео-Татски (Југозападен Иран)
| Округ Дербентски
| 2/17
| 11,8%
| &lt;ref name=&quot;Karafet16&quot;&gt;Tatiana M Karafet et al., &quot;Coevolution of genes and languages and high levels of population structure among the highland populations of Daghestan,&quot; &quot; ''Journal of Human Genetics'' &quot; (2016),&lt;/ref&gt;
| Сите припаѓаат на T1a1a1a1a1a1-P77
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| Не е одредено
| Не е одредено
| Бирјанд
| 1/27
| 3,7%
| &lt;ref name=&quot;Tabrizi14&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Tabrizi|first=Arash Alipour|displayauthors=etal|year=2014|title=Genetic profile of 17 Y-chromosome STR haplotypes in East of Iran|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=14|pages=e6–e7|doi=10.1016/j.fsigen.2014.10.010|pmid=25458927}}&lt;/ref&gt;
| Сите T1a3-Y12871
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Ivory; color:*000*;&quot;
| Не е одредено
| Не е одредено
| Машхад
| 2/129
| 1,6%
| &lt;ref name=&quot;Tabrizi14&quot; /&gt;
| 0,8% T1a3-Y11151 (xY8614)
|}
Непотврдено, но веројатно Т-М70+ : 28% (7/25) од Лезгинците во [[Дагестан]],&lt;ref name=&quot;Nasidze 2004&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Nasidze|displayauthors=etal|year=2004|title=Mitochondrial DNA and Y-Chromosome Variation in the Caucasus|journal=Annals of Human Genetics|volume=68|issue=3|pages=205–221|doi=10.1046/j.1529-8817.2004.00092.x|pmid=15180701|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 21,7 % (5/23) од [[Осети]]те во [[Zamankul|Заманкул]],&lt;ref name=&quot;I. Nasidze 2004&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Nasidze|displayauthors=etal|year=2004|title=Genetic Evidence Concerning the Origins of South and North Ossetians|journal=Annals of Human Genetics|volume=68|issue=6|pages=588–599|doi=10.1046/j.1529-8817.2004.00131.x|pmid=15598217}}&lt;/ref&gt; 14 % (7/50) од [[Иран]]ците во [[Исфахан]], 13% (3 /23) Осетите од [[Zil'ga|Зилга]], 12,6% (11/87) од Курманџиите во [[Источна Анадолија|Источна Турција]],&lt;ref name=&quot;I. Nasidze 2005&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Nasidze|displayauthors=etal|year=2005|title=MtDNA and Y-chromosome Variation in Kurdish Groups|journal=Annals of Human Genetics|volume=69|issue=4|pages=401–412|doi=10.1046/j.1529-8817.2005.00174.x|pmid=15996169}}&lt;/ref&gt; 11,8% [[Курди|(]]2/17) од палестинските Арапи во [[Палестина (регион)|Палестина]],&lt;ref name=&quot;Elise M. S. Belle&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Belle|first=Elise M. S.|displayauthors=etal|year=2010|title=Y chromosomes of self-identified Syeds from the Indian subcontinent show evidence of elevated Arab ancestry but not of a recent common patrilineal origin|journal=Archaeological and Anthropological Sciences|volume=2|issue=3|pages=217–224|doi=10.1007/s12520-010-0040-1}}&lt;/ref&gt; 8,3% (1 /12) од [[Иран]]ците во Шираз,&lt;ref name=&quot;Wells2001&quot;&gt;R. Spencer Wells ''et al.'', &quot;The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity,&quot; ''The National Academy of Sciences'', 2001&lt;/ref&gt; 8,3% (2/24) од [[Осети]]те во Алагир, 8% (2/25) од Курманџиите во [[Грузија]], 7,5% [[Курди|(]] 6/80) од [[Иран]]ците во [[Техеран]],&lt;ref name=&quot;Nasidze 2003&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Nasidze|displayauthors=etal|year=2003|title=Haplotypes from the Caucasus, Turkey and Iran for nine Y-STR loci|journal=Forensic Science International|volume=137|issue=1|pages=85–93|doi=10.1016/s0379-0738(03)00272-x|pmid=14550619}}&lt;/ref&gt; 7,4% (10/135) од палестинските Арапи во Израелско Село, 7% (10/143) од палестинските Арапи во [[Израел]] и [[Палестина (регион)|Палестина]], 5% (1/ 19) од [[Чеченци]]те во [[Чеченија]],&lt;ref name=&quot;Nasidze 2003&quot; /&gt; 4,2% (3/72) од [[Азербејџан]]ците во [[Азербејџан]], 4,1% (2/48) од [[Иран]]ците во [[Исфахан]], 4% (4 /100) од [[Ерменија|Ерменците]] во [[Ерменија]], 4% (1/24) од бедуините во [[Израел]] и 2,6% (1/39) од [[Турци]]те во [[Анкара]].

=== Северна и Источна Азија ===
Баргите Монголци од различни наоѓалишта на Хулун Буир Ајмак имаат T1a (M70) на ниво од 1,3% (1/76).&lt;ref name=&quot;Malyarchuk16&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Malyarchuk|first=Boris A|year=2011|title=Y chromosome haplotype diversity in Mongolic-speaking populations and gene conversion at the duplicated STR DYS385a,b in haplogroup C3-M407|journal=Journal of Human Genetics|volume=61|issue=6|pages=491–496|doi=10.1038/jhg.2016.14|pmid=26911356|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Во 12-13 век, Монголите Баргути се појавиле како племиња во близина на Бајкалското Езеро, наречено Баргујини.

Непотврдено, но веројатно T-M70+: 2% (4/204) од Хуеите во провинцијата Лиаонинг,&lt;ref name=&quot;Rufeng Bai2008&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Bai|first=Rufeng|displayauthors=etal|year=2008|title=Y-chromosomal STRs haplotypes in Chinese Hui ethnic group samples|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=3|issue=1|pages=e17–e19|doi=10.1016/j.fsigen.2008.03.004|pmid=19083856}}&lt;/ref&gt; и 0,9% (1/113) од Бидајух во [[Саравак]].&lt;ref name=&quot;Yuet Meng Chang 2008&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Meng Chang|first=Yuet|displayauthors=etal|year=2008|title=Haplotype diversity of 17 Y-chromosomal STRs in three native Sarawak populations (Iban, Bidayuh and Melanau) in East Malaysia|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=3|issue=3|pages=e77–e80|doi=10.1016/j.fsigen.2008.07.007|pmid=19414156}}&lt;/ref&gt;

=== Јужна Азија ===
Хаплогрупата Т1а-М70 во Јужна Азија се смета дека има западноевроазиско потекло.&lt;ref name=&quot;Negi16&quot;&gt;Neetu Negi et al., [Human Genetics &quot;The paternal ancestry of Uttarakhand does not imitate the classical caste system of India&quot;]&lt;/ref&gt;

Се смета дека народот Гаро од округот Тангаил поседуваат T-P77 (T1a1a1b2b2b1a) со стапка од 0,8% (1/120).&lt;ref name=&quot;Hasan2014&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Hasan|first=Mahamud|year=2014|title=Population genetics of 17 Y-chromosomal STRs loci in Garo and Santal tribal populations in Bangladesh|journal=International Journal of Legal Medicine|volume=129|issue=2|pages=251–252|doi=10.1007/s00414-014-0981-5|pmid=24577712}}&lt;/ref&gt; ||Најверојатно +

Непотврдено, но веројатно Т-М70+ : 56,6% (30/53) од Кунабите во Утар Канада,&lt;ref name=&quot;K. Thangaraj&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Thangaraj|first=Kumarasamy|last2=Chaubey|first2=Gyaneshwer|last3=Singh|first3=Vijay Kumar|last4=Reddy|first4=Alla G.|last5=Chauhan|first5=Pallavi|last6=Malvee|first6=Rashmi|last7=Pavate|first7=P. P.|last8=Singh|first8=Lalji|year=2007|title=Y-Chromosomal STR Haplotypes in Two Endogamous Tribal Populations of Karnataka, India|journal=Journal of Forensic Sciences|volume=52|issue=3|pages=751–3|doi=10.1111/j.1556-4029.2007.00443.x|pmid=17456116}}&lt;/ref&gt; 32,5 % (13/40) од Камасите во [[Андра Прадеш]],&lt;ref name=&quot;Ramana2001&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Ramana|first=Gutala Venkata|last2=Su|first2=Bing|last3=Jin|first3=Li|last4=Singh|first4=Lalji|last5=Wang|first5=Ning|last6=Underhill|first6=Peter|last7=Chakraborty|first7=Ranajit|year=2001|title=Y-chromosome SNP haplotypes suggest evidence of gene flow among caste, tribe, and the migrant Siddi populations of Andhra Pradesh, South India|journal=European Journal of Human Genetics|volume=9|issue=9|pages=695–700|doi=10.1038/sj.ejhg.5200708|pmid=11571559|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 26,8 % (11/41) од Браманите во Висахапатнам,&lt;ref name=&quot;Ramana2001&quot; /&gt; 25% (1/4) од Катунаикените во Јужна Индија,&lt;ref name=&quot;R. Cordaux&quot;&gt;R. Cordaux et al. &quot;Independent Origins of Indian Caste and Tribal Paternal Lineages&quot;&lt;/ref&gt; 22,4% (11/49) од Телугугите во [[Андра Прадеш]],&lt;ref name=&quot;I. Thanseem&quot;&gt;{{Наведено списание|year=2006|title=Genetic affinities among the lower castes and tribal groups of India: inference from Y chromosome and mitochondrial DNA|journal=BMC Genet.|volume=7|pages=42|doi=10.1186/1471-2156-7-42|pmc=1569435|pmid=16893451|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 20% (1/5) од Ансарите во [[Јужна Азија]], (2/20) од [[Андра Прадеш|Пороја]] во [[Андра Прадеш]], 9,8% (5/51) од кашмирските пандити во [[Кашмир]],&lt;ref name=&quot;S. Sharma&quot;&gt;{{Наведено списание|date=January 2009|title=The Indian origin of paternal haplogroup R1a1* substantiates the autochthonous origin of Brahmins and the caste system|journal=J. Hum. Genet.|volume=54|issue=1|pages=47–55|doi=10.1038/jhg.2008.2|pmid=19158816|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 8,2% (4/49) од Гуџарите во [[Кашмир]], 7,7% (1/13) од Сидисите (мигранти од [[Етиопија]]) во [[Андра Прадеш]], 5,5 % (3/55) од Адите во североисточна Индија,&lt;ref name=&quot;Cordaux2004&quot;&gt;{{Наведено списание|date=August 2004|title=The northeast Indian passageway: a barrier or corridor for human migrations?|journal=Mol. Biol. Evol.|volume=21|issue=8|pages=1525–33|doi=10.1093/molbev/msh151|pmid=15128876|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; 5,5 % (7/128) од Пардханите во Адилабад, 5,3 % (2/38) од Браманите во [[Бихар]], 4,3% (1/23) од Багатите во [[Андра Прадеш]], 4,2 % (1/24) од Валмики во [[Андра Прадеш]], (1/32) од Браманите во [[Махараштра]], 3,1% (2/64) од Браманите во [[Гуџарат]], 2,9% (1/35) од Раџпутите во [[Утар Прадеш]],&lt;ref name=&quot;P. Majumder&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Majumder|first=P.|displayauthors=etal|year=2001|title=Ethnic populations of India as seen from an evolutionary perspective|journal=Journal of Biosciences|volume=26|issue=4|pages=533–545|citeseerx=10.1.1.731.1630|doi=10.1007/bf02704750|pmid=11779963}}&lt;/ref&gt; 2,3% (1/44) од Браманите во Перу, и 1,7% ( 1/59) од Мангите во [[Махараштра]].

Исто така во Десаст-Брамини во [[Махараштра]] (1/19 или 5,3%) и Читпаван-Брамини во Конкан (1/21 или 4,8%), Читпаван-Брамини во Конкан (2/66 или 3%).

=== Африка ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Население'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Јазик'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Местоположба'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Број на примерок'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Процент'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Извор'''
| style=&quot;background:White; color:FireBrick;&quot; align=&quot;center&quot; |'''Забелешка'''
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;background:Lavender; color:#*000*;&quot;
|-
| [[Сомалиленд]] (Дир (клан))
| [[Сомалиски јазик|сомалиски]] (источно [[Кушитски јазици|кушитски]] )
| [[Џибути]]
| 24/24
| 100%
| &lt;ref name=&quot;Iacovacci16&quot;&gt;Giuseppe Iacovacci ''et al.'', &quot;Forensic data and microvariant sequence characterization of 27 Y-STR loci analyzed in four Eastern African countries,&quot; ''^Forensic Science International: Genetics'', 2016&lt;/ref&gt;
| Главните подкланови на кланот Дир во Џибути се Иса и Гадабуурси.
|-
| [[Етио-сомалиски]] (Дире Дава)
| [[Сомалиски јазик|сомалиски]] (источно [[Кушитски јазици|кушитски]] )
| Страшна Дава
| 14/17
| 82,4%
| &lt;ref name=&quot;Plaster11&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Plaster|displayauthors=et al.|year=2011|title=Variation in Y chromosome, mitochondrial DNA and labels of identity on Ethiopia|url=http://discovery.ucl.ac.uk/1331901/3/1331901_CP_Thesis-SUBMITTED-DRAFT-POST-VIVA.pdf|journal=UCL Discovery}}&lt;/ref&gt;
| Дирски подкланови на Дире Дава се Иса, Гугура и Гадабуурси.
|-
| Антеониј
| [[Малгашки јазик|Антеморо]] (малгашки плато)
| [[Демографија на Мадагаскар|старото кралство Антеморо]]
| 22/37
| 59,5%
| &lt;ref name=&quot;Capredon2013&quot;&gt;Mélanie Capredon ''et al.'', &quot;Tracing Arab-Islamic Inheritance in Madagascar: Study of the Y-chromosome and Mitochondrial DNA in the Antemoro,&quot; ''^PLOS ONE'', 2013&lt;/ref&gt;
| Антеоните се потомци на аристократи, од кои е избран кралот Антеморо. Може да се групираат во Силамо, бидејќи тие имаат право да преземат ритуално колење на животни (Сомбили)
|-
| Џибути (Дир) и Афарс
| [[Сомалиски јазик|Сомалиски]] и [[Афарски јазик|Афар]] (Источен [[Кушитски јазици|Кушит]] )
| [[Џибути]]
| 30/54
| 56,6%
| &lt;ref name=&quot;Berti16&quot;&gt;Andrea Berti ''et al.'', &quot;YHRD Contribution,&quot; ''^YHRD'', 2016&lt;/ref&gt;
| Мешан примерок од сомалиски и афарски поединци. &lt;/link&gt;&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[Википедија:Проверливост|&lt;span title=&quot;The material near this tag failed verification of its source citation(s). (July 2017)&quot;&gt;неуспешна верификација&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
|-
| [[Етио-сомалиски]] (Етиопија)
| [[Сомалиски јазик|сомалиски]] (источно [[Кушитски јазици|кушитски]] )
| Шилаво (вореда) (Огаден)
| 5/10
| 50%
| &lt;ref name=&quot;Iacovacci16&quot; /&gt;
| Географската локација на овој примерок од Етиопија како што се гледа на Сл.1.
|-
| [[Сомалиленд]]ичани (Исак)
| [[Сомалиски јазик|сомалиски]] (источно [[Кушитски јазици|кушитски]] )
| [[Сомалиленд]]
| 4/4
| 100%
| &lt;ref name=&quot;Iacovacci16222&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.yfull.com/tree/T-Y16897/|title=T-Y16897 YTree}}&lt;/ref&gt;
| Сите што припаѓаат на поткладот T1a-Y16897
|-
| Тубу
| Тубу
| [[Чад]]
|
| 31%
| &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Haber, Marc|displayauthors=etal|date=2016|title=Chad Genetic Diversity Reveals an African History Marked by Multiple Holocene Eurasian Migrations|journal=American Journal of Human Genetics|volume=99|issue=6|pages=1316–1324|doi=10.1016/j.ajhg.2016.10.012|pmc=5142112|pmid=27889059}} - Y-chromosomal haplogroup frequencies on [http://www.sciencedirect.com/sdfe/arp/media/1-s2.0-S0002929716304487-mmc1.pdf Table S.4]&lt;/ref&gt;
| Сите припаѓаат на поткладот T1a-PF5662
|-
| [[Лемба]]
| [[Венда (јазик)|Венда]] и [[Шонски јазик|Шона]] ( [[Банту-јазици|Банту]] )
| [[Зимбабве]] / [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]]
| 6/34
| 17,6%
| &lt;ref name=&quot;Mendez2011&quot;/&gt;
| Исклучиво припаѓаат на T1a2* (стариот T1b*). Можен неодамнешен основачки ефект. Ниска честота на T1a2 е забележана кај бугарските Евреи и Турци, но не е пронајдена во другите еврејски заедници. Y-str Хаплотипови блиски до некои T1a2 Ерменци.
|-
| Барибас
| Батонум ( [[Нигер-конгоански јазици|Нигер-Конго]] )
| [[Бенин]]
| 1/57
| 1,8%
| &lt;ref name=&quot;Fortes-Lima15&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Fortes-Lima|first=Cesar|displayauthors=etal|year=2015|title=Genetic population study of Y-chromosome markers in Benin and Ivory Coast ethnic groups|journal=Forensic Science International: Genetics|volume=19|pages=232–237|doi=10.1016/j.fsigen.2015.07.021|pmid=26275614}}&lt;/ref&gt;
| T1a-M70(xT1a2-L131)
|}

== Древна ДНК ==

=== „Аин Газал, 9.573 БП ===
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;font-size:75%&quot; width=&quot;49%&quot;
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#636; color:#CFF;&quot; |'''Ајн Газал Т-М184'''
| align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#CC9; color:*000*;&quot; | '''Газал-И'''
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | ИД
| I1707 AG83_5 Поз-81097
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Y ДНК
| T1-PF5610 (xT1a1-Z526, T1a1a-CTS9163, T1a1a-CTS2607, T1a2-S11611, T1a2-Y6031, T1a2a1-P322, T1a3a-Y9189)
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Население
| Неолитски земјоделци
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Јазик
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Култура
| Доцна средна PPNB
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Датум (YBP)
| 9573 ± 39
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Семејство / Местоположба
| Аин Газал
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Членови / Големина на примерок
| 1/2
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Процент
| 50%
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | мтДНК
| R0a
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Изотоп Ср
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Боја на очите
| Најверојатно не-темно
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Боја на коса
| Најверојатно не-темно
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Пигментација на кожата
| Светлина
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Крвна група АБО
| Најверојатно О или Б
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Исхрана (d13C%0 / d15N%0)
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Активност на FADS
| rs174551 (T), rs174553 (G), rs174576 (A)
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Упорност на лактаза
| Најверојатно нетолерантен на лактоза
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Oase-1 Заедничка ДНК
| 14,2%
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Ostuni1 Заедничка ДНК
| 6,7%
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Неандерталец Vi33.26 Споделена ДНК
| 0,93%
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Неандерталец Vi33.25 Споделена ДНК
| 1,2%
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Неандерталец Vi33.16 Заедничка ДНК
| 0,3%
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Компоненти на предците (AC)
| &lt;small&gt;Неолитска Анадолија/Југоисточна Европа: 56,82%, Палеолитски Левант (Натуфијци): 24,09%, Кавкашски ловец / Раноевропски земјоделец: 12,51%, скандинавски / западноевропски ловец: 4,16%, потсахарски: 2,04%, ловец од источна Европа 7%:&lt;/small&gt;
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | puntDNAL K12 Древна
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Додекад [dv3]
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Евроген [K=36]
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Додекад [Globe13]
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Генетско растојание
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Родителска сродство
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Возраст при смрт
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Позиција на смртта
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | СНП
| 152.234
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Читајте парови
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Пример
|
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Извор
| &lt;ref name=&quot;Lazaridis16&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Lazaridis|first=Iosif|displayauthors=etal|year=2016|title=Genomic insights into the origin of farming in the ancient Near East|journal=Nature|volume=536|issue=7617|pages=419–424|bibcode=2016Natur.536..419L|biorxiv=10.1101/059311|doi=10.1038/nature19310|pmc=5003663|pmid=27459054}}&lt;/ref&gt;
|- align=&quot;center&quot; style=&quot;border-color:black;background:; color:#*000*;&quot;
| style=&quot;background-color:#336;color:#FF9;&quot; | Белешки
| Доказ за северно потекло на ова население, што веројатно укажува на прилив од регионот на североисточна Анадолија.
|}
Хаплогрупата Т била пронајдена кај подоцнежните жители на средно предгрнчарскиот неолит Б (СПГН) од археолошкото наоѓалиште Ајн Газал (во денешен Јордан). Не била пронајдена кај раните и средните населенија на СПГН. Се смета дека предгрнчарското неолитско население Б е претежно составено од две различни населенија: припадници на раната натуфиска цивилизација и население што произлегува од ипреселбата од север, односно североисточна [[Мала Азија|Анадолија]]. Како и да е, откриено е дека Натуфијаните најчесто припаѓаат на лозата E1b1b1b2 - која се среќава кај 60% од целото население СПГН и 75% од населението „Ајн Газал“, присутна во сите три фази на СПГН.

Подоцна, населенијата на СПГН во Јужен Левант веќе биле сведоци на сериозни промени во климата кои би биле влошени од големите барања на населението од локалните ресурси. Почнувајќи од 8,9 cal, започнало значително намалување на населението во висорамнината Јордан, што на крајот довело до целосно напуштање на речиси сите централни населби во овој регион.&lt;ref name=&quot;Zielhofer12&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Zielhofer|first=Christoph|displayauthors=etal|year=2012|title=The decline of the early Neolithic population center of 'Ain Ghazal and corresponding earth-surface processes, Jordan Rift Valley|journal=Quaternary Research|volume=78|issue=3|pages=427–441|bibcode=2012QuRes..78..427Z|doi=10.1016/j.yqres.2012.08.006}}&lt;/ref&gt;

Периодот од 9-тиот милениум пред Грнчарскиот неолитски Б (СПГН) во Левант претставува голема трансформација во праисторискиот начин на живот од мали бендови мобилни ловци-собирачи до големи населени земјоделски и овчарски села во медитеранската зона, а процесот е започнат околу 2- 3 милениуми порано.

Ајн Газал („Изворот на газелите“) се наоѓа во релативно богат еколошки амбиент веднаш во непосредна близина на Вади Зарка, најдолгиот систем за одводнување во висорамнината Јордан. Сместено е на надморска височина од околу 720 метри во екотонот помеѓу шумите на дабот-парк на запад и отворената степска пустина на исток.

Доказите добиени од ископувањата сугерираат дека голем дел од околните села биле пошумени и им понудиле на жителите широк спектар на економски ресурси. Обработливото земјиште е изобилно во непосредната околина на локацијата. Овие варијабли се нетипични за многу главни неолитски наоѓалишта на Блискиот Исток, од кои неколку се наоѓаат во маргинални средини. Сепак, и покрај неговото очигледно богатство, областа 'Ајн Газал е климатски и еколошки чувствителна поради нејзината близина низ холоценот до флуктуирачката граница на степско-шумите.

Населбата Ајн Газал првпат се појавува во СПГН и е поделена на две СПГН фази. Фаза 1 започнува 10300 п.с. и завршува 9950 п.с., фаза 2 завршува 9550 п.с.

Проценетото население на локацијата СПГН од 'Ајн Газал е од 259-1.349 лица со површина од 3,01-4,7 ha. Се смета дека при неговото основање на почетокот на СПГН 'Ајн Газал најверојатно бил со големина од 2 ha и пораснал на 5 ha до крајот на СПГН. Во овој момент, нивното проценето население било 600-750 луѓе или 125-150 луѓе по хектар.

=== Пештерата Пекин Израел ===
За време на халколитскиот период („бакарно доба“) во северниот [[Галилеја|галилејски]] град Пекин, пронајдена е гробната пештера која датира од пред повеќе од 6.500 години. Пештерата е најголемата позната во [[Израел]] и содржи богатство од древни артефакти: украсени костурници за кои некои тврдат дека е прото израелско [[Закоп|погребување]], погребни дарови, тегли, камени алатки. Било откриено дека поединците закопани во пештерата претставуваат релативно генетски хомогено население. Оваа хомогеност е очигледна не само во анализите ширум геномот, туку и во фактот дека повеќето од машките поединци (девет од десет) припаѓаат на [[Y хромозом|Y-ДНК]] хаплогрупата Т, лоза за која се смета дека е диверзифицирана на [[Близок Исток|Блискиот Исток]]. 2x T-L208 Пекин 1155,1160, 1x T-FT13419 Пекин 1165, 4x T-Y4119 Пекин 1166,1170,1172,1178, 2x T-L454, изразувајќи го потокот нагоре, 11 низводно разновидноста на Хаплогрупата Т-М184 во Западна Азија е најверојатно точка на дивергенција.

=== Кулубнартски Нубиски христијанин ===
Кулубнарт 6340 бил 18-месечно машко бебе кое живеело помеѓу 770-960 н.е. Кулубнарти 6328 било 7 [[Христијани|-]] годишно момче кое живеело помеѓу [[Северна Африка|700-990]] г. во Кулубнарти, [[Судан]]. Тие биле поврзани со културната група Кулубнарти Нубијци [[Y хромозом|, Y-ДНК]] била T-Y31479 и T-FT338883 тие заедно сохаплогрупата_LT биле 3-те оддалечени меѓу нубијската R гробишта.

== Забележителни членови ==

=== Елитни тркачи на издржливост ===
Можните модели помеѓу Y-хромозомот и елитните тркачи на издржливост биле проучувани во обид да се најде генетско објаснување за успехот на трчањето на издржливост во Етиопија. Со оглед на супериорноста на источноафриканските спортисти во трчање на меѓународно растојание во последните четири децении, се шпекулира дека тие имаат генетски предности. Елитните маратонци од Етиопија биле анализирани за K*(xP) што според претходно објавените етиопски проучувања се припишува на хаплогрупата Т &lt;ref name=&quot;Semino2002&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Semino|first=Ornella|last2=Santachiara-Benerecetti|first2=A. Silvana|last3=Falaschi|first3=Francesco|last4=Cavalli-Sforza|first4=L. Luca|last5=Underhill|first5=Peter A.|year=2002|title=Ethiopians and Khoisan Share the Deepest Clades of the Human Y-Chromosome Phylogeny|journal=The American Journal of Human Genetics|volume=70|issue=1|pages=265–8|doi=10.1086/338306|pmc=384897|pmid=11719903}}&lt;/ref&gt;

Според понатамошни проучувања,  T1a1a* (L208) било откриено дека е пропорционално почеста кај примерокот на елитните маратонци отколку во контролните примероци од која било друга хаплогрупа, затоа овој y-хромозом може да игра значајна улога во одредувањето на издржливоста на етиопските спортисти. Хаплогрупата T1a1a* била пронајдена кај 14% од примерокот на елитните маратонци од кои 43% од овој примерок се од провинцијата Арси. Дополнително, хаплогрупата T1a1a* била пронајдена во само 4% од контролниот примерок во Етиопија и само 1% од контролниот примерок на провинцијата Арси. T1a1a* е позитивно поврзана со аспектите на трчањето на издржливост, додека E1b1b1 (стариот E3b1) е негативно поврзана.&lt;ref name=&quot;Moran2004&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Moran|first=Colin N.|last2=Scott|first2=Robert A.|last3=Adams|first3=Susan M.|last4=Warrington|first4=Samantha J.|last5=Jobling|first5=Mark A.|last6=Wilson|first6=Richard H.|last7=Goodwin|first7=William H.|last8=Georgiades|first8=Evelina|last9=Wolde|first9=Bezabhe|displayauthors=8|year=2004|title=Y chromosome haplogroups of elite Ethiopian endurance runners|journal=Human Genetics|volume=115|issue=6|pages=492–7|doi=10.1007/s00439-004-1202-y|pmid=15503146}}&lt;/ref&gt;

=== Кралската куќа на Калифа ===
Домот на Калифа ([[Арапски јазик|арапски]]: آل خليفة) е владејачко семејство на [[Бахреин|Кралството Бахреин]]. Калифа го исповедуваат сунитскиот [[ислам]] и припаѓаат на племето Аниза, некои членови на ова племе се приклучиле на [[сојузот Утуб]] кој мигрирал од Централна [[Арапски Полуостров|Арабија]] во [[Кувајт]], потоа владеел со цел [[Катар]], поконкретно [[Зубара]], кој го изградиле и владееле пред да се населат во Бахреин на почетокот на 17 век. Сегашната глава на семејството е Хамад бин Иса Ал Калифа, кој станал емир на [[Бахреин]] во 1999 година и се прогласил себеси за крал на Бахреин во 2002 година, всушност станувајќи уставен монарх.

=== Томас Џеферсон ===
{{Цитат во кутија|title=Томас Џеферсон|quote=Анализата на филогенетската мрежа на нејзиниот хаплотип Y-STR (кратко тандемско повторување) покажува дека тој е најтесно поврзан со египетскиот хаплотип K2 [денес T/K1a], но присуството на расеани и разновидни европски хаплотипови во мрежата е сепак во согласност со џеферсононовото патрилонско потекло кое припаѓа на древни и редок автохтон европски тип. Ова е поддржано од набљудувањето дека двајца од 85 неповрзани Британци кои го делат презимето Џеферсон, исто така, го делат хаплотипот на претседателот Y-STR во хаплогрупата К2.|author=Тури E. Кинг|source=&lt;ref&gt;{{cite journal |vauthors=King TE, Bowden GR, Balaresque PL, Adams SM, Shanks ME, Jobling MA |title=Thomas Jefferson's Y chromosome belongs to a rare European lineage |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-physical-anthropology_2007-04_132_4/page/584 |journal=Am. J. Phys. Anthropol. |volume=132 |issue=4 |pages=584–9 |date=April 2007 |pmid=17274013 |doi=10.1002/ajpa.20557}}&lt;/ref&gt;|align=right|width=30%|border=|fontsize=3|bgcolor=|style=|title_bg=|title_fnt=Black|tstyle=|qalign=left|qstyle=|quoted=|salign=right|sstyle=}}
Значаен член на хаплогрупата Т-М184 е третиот претседател на САД, [[Томас Џеферсон]]. Тој, наводно, припаѓа на поткладот на Т-М184 која најчесто се наоѓа и на [[Пиринејски Полуостров|Пиринејскиот Полуостров]] (на пр. Шпанија) и [[Египет]]. Неговиот најдалечен познат предок е Семјуел Џефрисон, роден на 11 октомври 1607 година во Петистри, Сафолк, Англија, иако исто така постои широко распространето верување дека претседателот имал [[Велшани|велшко]] потекло. Иако сите поткладови на Т-М184 се ретки во Британија, некои британски мажи со презиме Џеферсон, наводно, го носат и Т-М184, засилувајќи ја идејата дека непосредното татковско потекло на Томас Џеферсон било британско и може да потекнува од сефардски (шпански) еврејски населенија, кои имаат крајно потекло од Блискиот Исток.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/03/070328111115.htm|title=Could Thomas Jefferson's DNA Trail Reveal Middle-Eastern Origins?}}&lt;/ref&gt;

Скоро два века постоеле контроверзии во врска со наводите дека Томас Џеферсон ги добил децата на својата [[Ропство|робинка]] Сали Хемингс. Усна традиција во семејството Хемингс и други историски докази биле спротивставени на почетокот на 19 век од некои внуци на Џеферсон, кои тврделе дека синот на сестрата на Томас Џеферсон, по име Кар, бил татко на децата на Хемингс. Меѓутоа, едно проучување од 1998 година за ДНК од машка линија на Џеферсон покажало дека се совпаѓа со онаа на потомокот на најмладиот син на Сали Хемингс, Естон Хемингс. Повеќето историчари сега веруваат дека Џеферсон имал врска со Хемингс 38 години, а веројатно и ги добил нејзините шест познати деца, од кои четири доживеале полнолетство. Дополнително, тестирањето дефинитивно ја отфрлило секоја врска помеѓу потомокот Хемингс и машката линија Кар.

== Филогенетска историја ==
Пред 2002 година, во академската литература постоеле најмалку седум системи за именување на филогенетското дрво на Y-хромозомот. Ова довело до значителна конфузија. Во 2002 година, главните истражувачки групи се собрале и го образувале Y-хромозомот конзорциум (YCC). Тие објавиле заеднички труд кој создал единствено ново дрво кое сите се согласиле да го користат. Подоцна, група граѓански научници со интерес за популациската генетика и генетската генеалогија образувале работна група за да се создаде аматерско дрво со цел да биде пред сè навремено. Табелата подолу ги обединува сите овие дела на точката на знаменитото дрво на YCC од 2002 година. Ова му овозможува на истражувачот што прегледува постара објавена литература брзо да се движи помеѓу номенклатурите.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! style=&quot;background:#c63;&quot; align=&quot;center&quot; |'''МКЦ 2002/2008 (стенограф)'''
! style=&quot;background:#f96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''(α)'''
! style=&quot;background:#f96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''(β)'''
! style=&quot;background:#f96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''(γ)'''
| style=&quot;background:#f96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''(δ)'''
| style=&quot;background:#f96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''(ε)'''
| style=&quot;background:#f96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''(ζ)'''
| style=&quot;background:#f96&quot; align=&quot;center&quot; | '''(η)'''
| style=&quot;background:#f96&quot; align=&quot;center&quot; | '''YCC  2002 година'''
| style=&quot;background:#c96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''YCC  2005 година'''
| style=&quot;background:#c96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''YCC  2008 година'''
| style=&quot;background:#c96;&quot; align=&quot;center&quot; | '''YCC  2010r'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2006 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2007 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2008 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2009 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2010 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2011 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2012 година'''
| style=&quot;background:#ff9;&quot; align=&quot;center&quot; | '''ISOGG 2013 година'''
|-
| Т-М184
| 26
| VIII
| 1U
| 25
| ЕУ16
| Н5
| Ф
| К*
| К
| Т
| Т
| К2
| К2
| Т
| Т
| Т
| Т
| Т
| Т
|
|-
| К-М70/Т-М70
| 26
| VIII
| 1U
| 25
| ЕУ15
| Н5
| Ф
| К2
| К2
| Т
| Т1
| К2
| К2
| Т
| Т
| Т
| Т1
| Т1а
| Т1а
|
|-
| Т-П77
| 26
| VIII
| 1U
| 25
| ЕУ15
| Н5
| Ф
| К2
| К2
| Т2
| T1a2
| К2
| К2
| Т2
| Т2
| T2a1
| T1a1b
| T1a1a1
| T1a1a1
|
|-
|}

==== Истражувачки публикации ====
Следниве истражувачки тимови по нивните публикации биле претставени во создавањето на дрвото.
{{Столбови-список|* '''α''' {{harvnb|Џоблинг и Тајлер-Смит|2000}} и {{harvnb|Калаџиева|2001}}
* '''β''' {{harvnb|Ундерхил|2000}}
* '''γ''' {{harvnb|Хамер|2001}}
* '''δ''' {{harvnb|Карафет|2001}}
* '''ε''' {{harvnb|Семино|2000}}
* '''ζ''' {{harvnb|Су|1999}}
* '''η''' {{harvnb|Капели|2001}}}}

== Наводи ==
{{наводи}}

=== Извори ===
{{refbegin|2}}
* {{cite journal |last1=Capelli |first1=Cristian |last2=Wilson |first2=James F. |last3=Richards |first3=Martin |last4=Stumpf |first4=Michael P.H. |last5=Gratrix |first5=Fiona |display-authors=4 |title=A Predominantly Indigenous Paternal Heritage for the Austronesian-Speaking Peoples of Insular Southeast Asia and Oceania |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2001-02_68_2/page/432 |journal=The American Journal of Human Genetics |date=February 2001 |volume=68 |issue=2 |pages=432–443 |doi=10.1086/318205 |pmid=11170891 |pmc=1235276 |ref={{harvid|Capelli|2001}}|doi-access=free }}
* {{cite journal |last1=Hammer |first1=Michael F. |last2=Karafet |first2=Tatiana M. |last3=Redd |first3=Alan J. |last4=Jarjanazi |first4=Hamdi |last5=Santachiara-Benerecetti |first5=Silvana |display-authors=4 |title=Hierarchical Patterns of Global Human Y-Chromosome Diversity |url=https://archive.org/details/sim_molecular-biology-and-evolution_2001-07_18_7/page/1189 |journal=Molecular Biology and Evolution |date=1 July 2001 |volume=18 |issue=7 |pages=1189–1203 |doi=10.1093/oxfordjournals.molbev.a003906 |pmid=11420360 |ref={{harvid|Hammer|2001}}|doi-access=free }}
*{{citation |last1=Jobling |year=2000 |doi=10.1016/S0168-9525(00)02057-6 |title=New uses for new haplotypes |first1=Mark A. |last2=Tyler-Smith |first2=Chris |journal=Trends in Genetics |volume=16 |issue=8 |pages=356–62 |pmid=10904265 |ref={{harvid|Jobling and Tyler-Smith|2000}}}}
* {{cite journal |last1=Kaladjieva |first1=Luba |last2=Calafell |first2=Francesc |last3=Jobling |first3=Mark A |last4=Angelicheva |first4=Dora |last5=de Knijff |first5=Peter |display-authors=4 |title=Patterns of inter- and intra-group genetic diversity in the Vlax Roma as revealed by Y chromosome and mitochondrial DNA lineages |journal=European Journal of Human Genetics |date=February 2001 |volume=9 |issue=2 |pages=97–104 |doi=10.1038/sj.ejhg.5200597 |pmid=11313742 |ref={{harvid|Kaladjieva|2001}}|doi-access=free }}
* {{cite journal |last1=Karafet |first1=Tatiana |last2=Xu |first2=Liping |last3=Du |first3=Ruofu |last4=Wang |first4=William |last5=Feng |first5=Shi |display-authors=4 |title=Paternal Population History of East Asia: Sources, Patterns, and Microevolutionary Processes |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2001-09_69_3/page/615 |journal=The American Journal of Human Genetics |date=September 2001 |volume=69 |issue=3 |pages=615–628 |doi=10.1086/323299 |pmid=11481588 |pmc=1235490 |ref={{harvid|Karafet|2001}}|doi-access=free }}
* {{citation |last1=Semino |year=2000 |doi=10.1126/science.290.5494.1155  |title=The Genetic Legacy of Paleolithic Homo sapiens sapiens in Extant Europeans: A Y Chromosome Perspective |first1=O. |journal=Science |volume=290 |issue=5494 |pages=1155–9 |pmid=11073453 |last2=Passarino |first2=G |last3=Oefner |first3=PJ |last4=Lin |first4=AA |last5=Arbuzova |first5=S |display-authors=4 |last6=Beckman |bibcode=2000Sci...290.1155S |ref={{harvid|Semino|2000}}}}
* {{cite journal |last1=Su |first1=Bing |last2=Xiao |first2=Junhua |last3=Underhill |first3=Peter |last4=Deka |first4=Ranjan |last5=Zhang |first5=Weiling |display-authors=4 |title=Y-Chromosome Evidence for a Northward Migration of Modern Humans into Eastern Asia during the Last Ice Age |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_1999-12_65_6/page/1718 |journal=The American Journal of Human Genetics |date=December 1999 |volume=65 |issue=6 |pages=1718–1724 |doi=10.1086/302680 |pmid=10577926 |pmc=1288383 |ref={{harvid|Su|1999}}|doi-access=free }}
* {{cite journal |last1=Underhill |first1=Peter A. |last2=Shen |first2=Peidong |last3=Lin |first3=Alice A. |last4=Jin |first4=Li |last5=Passarino |first5=Giuseppe |display-authors=4 |title=Y chromosome sequence variation and the history of human populations |journal=Nature Genetics |date=November 2000 |volume=26 |issue=3 |pages=358–361 |doi=10.1038/81685 |pmid=11062480 |s2cid=12893406 |ref={{harvid|Underhill|2000}}}}
* {{cite web |ref={{harvid|ISOGG|2015}} |title=ISOGG 2018 Y-DNA Haplogroup T |url=http://isogg.org/tree/ISOGG_HapgrpT.html |website=isogg.org}}
{{refend}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.familytreedna.com/public/Y%2DHaplogroup%2DK2/ Проектот Y-DNA Haplogroup T]
* [https://www.yfull.com/tree/T/ YFull T YTree]
* [https://www.oagr.org.au/source/I0795/ Скелет T1a-M70, Германија I0795_390K] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170221135154/https://www.oagr.org.au/source/I0795/ |date=2017-02-21 }} Archived  &lt;/link&gt;
* [http://www.ebi.ac.uk/ena/data/view/ERR1136430 Скелет T1a-M70, Германија I0795_1240K]
* [http://www.ebi.ac.uk/ena/data/view/ERR1136431 Скелет T1a-M70, Германија I0797_1240K]
* [http://britishacademy.universitypressscholarship.com/view/10.5871/bacad/9780197265758.001.0001/upso-9780197265758-chapter-6 Погреби на населби на локацијата Карсдорф ЛБК, Саксонија-Анхалт, Германија]
* [http://s23.postimg.org/uuwn0csjv/Karsdorf_Burial_settlement_T1a.png Карта на 7100ybp T1a населба Карсдорф] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170118032725/http://s23.postimg.org/uuwn0csjv/Karsdorf_Burial_settlement_T1a.png |date=2017-01-18 }} Archived  &lt;/link&gt;
* [https://www.youtube.com/watch?v=2hi9RZVlF-c Видео: соседната паганска структура на Карсдорф за племенски ритуали]
* [https://www.youtube.com/watch?v=JQuAV5Jc_CY Видео: Племенската култура истовремена со T1a и нивната соседна паганска структура]
* [https://daahl.ucsd.edu/DAAHL/SitesRecordView.php?SiteNo=353100107 Дигитален археолошки атлас на населбата Аин Газал] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240417200547/https://daahl.ucsd.edu/DAAHL/SitesRecordView.php?SiteNo=353100107 |date=2024-04-17 }}
* [http://context-database.uni-koeln.de/c14.php?c14M=1&amp;AN=1 C14 radiocarbon CONTEXT база на податоци] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160309170207/http://context-database.uni-koeln.de/c14.php?c14M=1&amp;AN=1 |date=2016-03-09 }} Archived  &lt;/link&gt;

[[Категорија:Деметра]]
[[Категорија:Човечки Y-ДНК хаплогрупи]]</text>
      <sha1>dlhyprpigwx6k7yzlu6bzopbfbam342</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рикардо Са Пинто</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1344381</id>
    <revision>
      <id>5570337</id>
      <parentid>5457798</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Тренерска кариера */ Правописна исправка, replaced: блискиот исток → Блискиот Исток</comment>
      <origin>5570337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80412" sha1="5du2stsdd9s6r4zycbu1jzz6zgnx94r" xml:space="preserve">{{Infobox football biography-retired
 | playername           = Рикардо Са Пинто
 | image                = [[Податотека:Ricardo Sá Pinto 2022 (cropped).jpeg|200px]]
 | fullname             = Рикардо Мануел Силва Са Пинто
 | height               = {{height|m=1.88}}
 | dateofbirth          = {{birth date and age|df=yes|1972|10|10}}
 | cityofbirth          = {{роден во|Порто|}} 
 | countryofbirth       = [[Португалија]]
 | nationality          = {{flagsport|POR}} [[Португалија]]
 | position             = [[Напад (фудбал)|напаѓач]]
 | currentclub          = {{Fb team Raja Casablanca}} (тренер)
 | clubnumber           = 
 | retired              = 2007 &lt;small&gt;(34 г.)&lt;/small&gt;
 | youthyears1   =  | youthclubs1   = {{Fb team Porto}}
 | youthyears2   =  | youthclubs2   = {{Fb team Salgueiros}}
 | years1   = 1992-1994  | caps1   =  57  | goals1   = 17  | clubs1   = {{Fb team Salgueiros}}
 | years2   = 1994-1997  | caps2   =  77  | goals2   = 20  | clubs2   = {{Fb team Sporting Lisboa}}
 | years3   = 1997-2000  | caps3   =  70  | goals3   =  6  | clubs3   = {{Fb team Real Sociedad}}
 | years4   = 2000-2006  | caps4   =  97  | goals4   = 14  | clubs4   = {{Fb team Sporting Lisboa}}
 | years5   = 2006-2007  | caps5   =  21  | goals5   =  2  | clubs5   = {{Fb team Standard Liege}}
 | nationalyears1   = 1992-1994  | nationalcaps1   = 10  | nationalgoals1   =  0  | nationalteam1   = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]]
 | nationalyears2   = 1994-2001  | nationalcaps2   = 45  | nationalgoals2   = 10  | nationalteam2   = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]]
 | manageryears1    = 2012       | managerclubs1   = {{Fb team Sporting Lisboa}}
 | manageryears2    = 2013       | managerclubs2   = {{Fb team Crvena Zvezda}}
 | manageryears3    = 2013-2014  | managerclubs3   = {{Fb team OFI}}
 | manageryears4    = 2014-2015  | managerclubs4   = {{Fb team Atromitos}}
 | manageryears5    = 2015       | managerclubs5   = {{Fb team Belenenses}}
 | manageryears6    = 2016       | managerclubs6   = {{Fb team Al Fateh}}
 | manageryears7    = 2017       | managerclubs7   = {{Fb team Atromitos}}
 | manageryears8    = 2017-2018  | managerclubs8   = {{Fb team Standard Liege}}
 | manageryears9    = 2018-2019  | managerclubs9   = {{Fb team Legia Warsaw}}
 | manageryears10   = 2019       | managerclubs10  = {{Fb team Braga}}
 | manageryears11   = 2020       | managerclubs11  = {{Fb team Vasco da Gama}}
 | manageryears12   = 2021       | managerclubs12  = {{Fb team Gaziantepspor}}
 | manageryears13   = 2022       | managerclubs13  = {{Fb team Moreirense}}
 | manageryears14   = 2022-2023  | managerclubs14  = {{Fb team Esteghlal}}
 | manageryears15   = 2023-2024  | managerclubs15  = {{Fb team APOEL}}
 | manageryears16   = 2024-      | managerclubs16  = {{Fb team Raja Casablanca}}
}}

'''Рикардо Мануел Силва Са Пинто''' (роден на [[10 октомври]] [[1972]], во [[Порто]]) — [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ски [[тренер]], и поранешен фудбалер, [[Напад (фудбал)|напаѓач]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК АПОЕЛ|АПОЕЛ]].

Најголемиот дел од својата играчка кариера го поминал играјќи за [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], со кој ги освоил сите натпреварувања во Португалија. Бил познат по неговиот борбен дух, поради кој бил наречен ''Лавовско срце'' од страна на навивачите.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; Освен во својата татковина, тој играл и за [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]] во [[Шпанија]], како и за [[Белгија|белгискиот]] [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]] во кој ја завршил кариерата во 2007 година.

Бил и репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]] во периодот 1994-2001, претставувавјќи ја на две [[Европско првенство во фудбал|Европски првенства]], во [[Европско првенство во фудбал 1996|1996]] и [[Европско првенство во фудбал 2000|2000]].

По завршувањето на играчката кариера, тој станал тренер, а првиот клуб кој го водел бил токму Спортинг во 2012 година. Потоа тој водел уште многу екипи, работејќи во 11 различни земји: Португалија, Србија, Грција, Саудиска Арабија, Белгија, Полска, Бразил, Турција, Иран, Кипар и Мароко.

==Биографија==
На 15 јуни 1995 година, Са Пинто се оженил со Фредерика Тавареш да Роча, со која е во брак и денес.&lt;ref name=&quot;Семејство&quot;&gt;{{cite web|url=https://extra.globo.com/famosos/retratos-da-bola/novo-tecnico-do-vasco-ricardo-sa-pinto-casado-ha-25-anos-superpai-amante-de-churrasco-24692797.html|title=Novo técnico do Vasco, Ricardo Sá Pinto é casado há 25 anos, superpai e amante de churrasco|language=pt|date=31 март 2024|access-date=31 март 2024}}&lt;/ref&gt; Двојката има две деца, ќерките Леонор (родена 1997) и Констанса (2002).&lt;ref name=&quot;Семејство&quot;/&gt;

==Клупска кариера==
===Салгеирош===
Роден во [[Порто]], Са Пинто ја започнал својата кариера во [[ФК Порто|истоимениот клуб]] на возраст од 10 години. Сепак, пет години подоцна, тој се преселил во помалиот локален клуб, [[СК Салгеирош|Салгеирош]], каде во [[Примеира Дивисао 1992-1993|сезоната 1992-1993]] под водството на тренерот [[Зоран Филиповиќ]] го направил своето деби во [[Примеира лига|португалското првенство]] во натпреварот против [[ФК Фаренсе|Фаренсе]].&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.zerozero.pt/historia/ricardo-sa-pinto-coracao-de-leao/12065|title=Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão|publisher=zerozero|author=|Ricardo Lestre|language=pt|date=5 април 2020|access-date=22 март 2024}}&lt;/ref&gt; Својот прв погодок во кариерата го постигнал на 19 септември 1992 година, во поразот со 4-1 од Порто,&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; клубот во кој ја започнал фудбалската кариера и чиј навивач бил како дете.&lt;ref name=&quot;Porto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/fc-porto/detalhe/pinto-da-costa-se-sa-pinto-saisse-era-nosso|title=Pinto da Costa: «Se Sá Pinto saísse, era nosso»|publisher=record|language=pt|date=30 јуни 1999|access-date=22 март 2024}}&lt;/ref&gt; Неколку месеци подоцна, тој постигнал погодок против уште еден од гигантите во португалскиот фудбал, [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], гол со кој го шокирал целиот [[Стадион „Жозе Алваладе“|Жозе Алваладе]] во изненадувачката победа на Салгеирош со 1-0 на 30 јануари 1993 година.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt;

Следната сезона, под водството на новиот тренер [[Марио Реис]], Са Пинто се докажал како врвен стрелец постигнувајќи 11 голови во [[Примеира Дивисао 1993-1994]]. Сепак, посебно ќе остане запаметен оној над подоцнежниот шампион [[ФК Бенфика|Бенфика]], во победата на Салегирош со 1-0, нанесувајќи и на Бенфика само еден од трите порази таа сезона.&lt;ref name=&quot;Salgueiros-Benfica1994&quot;/&gt; Подоцна, самиот Са Пинто признал дека во тој натпревар играл со посебна мотивација, бидејќи веќе имал потпишано договор со Спортинг Лисабон за наредната сезона и сакал да му помогне на својот иден клуб во борбата за титулата против нивните градски ривали.&lt;ref name=&quot;Salgueiros-Benfica1994&quot;&gt;{{cite web|url=http://tovarfc.pt/2020/04/16/sa-pinto-so-havia-um-sanitario-no-nosso-balneario-ainda-por-cima-sem-tampa/|title=Sá Pinto. &quot;Só havia um sanitário no nosso balneário, ainda por cima sem tampa&quot;|publisher=tovar f.c.|language=pt|date=16 април 2020|access-date=22 март 2024}}&lt;/ref&gt; Со добрите игри во Салгеирош, тој станал дел од [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|португалската репрезентација под 21 година]], со која стигнал до финалето на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1994|Европското првенство 1994]].&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt;

===Спортинг Лисабон===
Пред почетокот на сезоната 1994-1995, Са Пинто се преселил во Спортинг Лисабон, заедно со соиграчот од Салгеирош, [[Луис Педроса]],&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; со кој како блиски пријатели си помагаат меѓусебно брзо да се адаптираат во Лисабон.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tribuna.expresso.pt/a-casa-as-costas/2017-06-25-Sa-Pinto-e-a-casa-as-costas-Nunca-tive-uma-despedida-dos-adeptos-no-Sporting.-E-uma-magoa-que-guardo|title= Sá Pinto e a casa às costas: &quot;Nunca tive uma despedida dos adeptos no Sporting. É uma mágoa que guardo&quot;|publisher=expresso|language=pt|date=25 јуни 2017|access-date=22 март 2024}}&lt;/ref&gt; Дебитирал за ''лавовите'' на 20 август 1994, постигнувајќи го вториот гол за Спортинг во победата со 2-0 над Фаренсе.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; На 27 септември 1994, постигнал гол во победата со 2-1 над [[ФК Реал Мадрид|Реал Мадрид]] во [[Куп на УЕФА 1994-1995|Купот на УЕФА]], во неговиот втор настап во европските натпреварувања (првиот, бил против истиот противник во првиот натпревар во Мадрид).&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/conheca-os-10-capitulos-do-unico-triunfo-com-o-real-madrid|title=Conheça os 10 capítulos... do único triunfo com o Real Madrid|publisher=Record|language=pt|date=20 ноември 2016|access-date=31 март 2024}}&lt;/ref&gt; Првата сезона, ја завршил со 27 настапи и 5 гола во [[Примеира Дивисао 1993-1994|првенството]]. Покрај тоа ги одиграл сите шест натпревари во [[Фудбалски куп на Португалија 1993-1994|Купот на Португалија]], помагајќи им на ''лавовите'' да ја освојат титулата во ова натпреварување после 13 години.

[[ФК Спортинг Лисабон сезона 1995-1996|Следната сезона]], по заминувањето на [[Луис Фиго]] и [[Красимир Балаков]], Са Пинто се пробил во стартната постава како една од ѕвездите на тимот и ги освоил симпатиите на навивачите кои го нарекле ''Coração de Leão'' (Лавовско срце).&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; Тој постигнал 13 голови во текот на сезоната, запишувајќи се во листата на стрелците во секое од четирите различни натпреварувања во кои Спортинг се натпреварувале. Меѓу најважните голови кои ги постигнал биле двата за освојувањето на [[Суперкуп на Португалија 1995|Суперкупот на Португалија]] во победата со 3-0 над Порто на [[Паркот на принцовите]] во [[Париз]], како и голот за победа во судиското продолжение против [[СК Ољаненсе|Ољаненсе]] во четвртфиналето на Купот на Португалија, кој на ''лавовите'' им го отворил патот кон ново финале во натпреварувањето, втора година по ред, но таму овојпат биле поразени од Бенфика со 3-1. На крајот од сезоната ја добил наградата ''Стромп'', за најдобар играч на Спортинг за сезоната.

Сепак, врелата крв во него и неговиот темперамент кој понекогаш во кариерата тешко го контролирал излегле на површината во 1997 година, кога Са Пинто бил учесник во еден инцидент кој ќе му ја оцрни кариерата: нападот на тогашниот селектор на репрезентацијата [[Артур Жорже (фудбалер 1946)|Артур Жорже]], поради што добил суспензија од една година неиграње во сите национални и меѓународни натпреварувања.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; Поради оваа причина, тој го напуштил Спортинг по три години поминати во клубот во летото 1997 година, селејќи се надвор и од родната Португалија за да ја започне својата прва авантура во странство, но сепак ниту таму не успеал да ја избегне казната.

===Реал Сосиедад===
Во јули 1997 година, Са Пинто потпишал за [[Шпанија|шпанскиот]] [[ФК Реал Сосиедад|Реал Сосиедад]], кој платил 400 милиони [[Шпанска пезета|пезети]] обесштетување за неговиот транфер. Сепак, поради инцидентот со португалскиот селектор, неговата суспензија била потврдена и од страна на [[ФИФА]], така што тој не можел да дебитира до почетокот на сезоната 1998-1999.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://elpais.com/diario/1997/07/02/deportes/867794422_850215.html|title=Sa Pinto, a la Real Sociedad.|trans-title=Sá Pinto, to Real Sociedad.|newspaper=[[El País]]|language=es|date=1 July 1997|access-date=31 May 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://elpais.com/diario/1997/08/02/deportes/870472812_850215.html|title=La Real se queda sin Sá Pinto, suspendido un año|trans-title=Real lose Sá Pinto, suspended for a year|newspaper=El País|first=Mikel|last=Ormazabal|language=es|date=1 August 1997|access-date=31 May 2022}}&lt;/ref&gt;

Својот прв натпревар за неговиот нов клуб, го имал 30 август 1998 година, притоа постигнувајќи и погодок во ремито 3–3 на домашен терен со [[Реал Овиедо]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1998/08/31/063.html|title=Festival anotador entre la Real Sociedad y el Oviedo|trans-title=Scoring festival between Real Sociedad and Oviedo|newspaper=[[ABC (newspaper)|ABC]]|first=Óscar|last=Parrondo|language=es|date=31 August 1998|access-date=27 March 2014}}&lt;/ref&gt; Сепак, шпанското првенство ќе се покаже како многу потешко за него, а и годината без фудбал исто така оставила трага, поради што ефикасноста на Са Пинто пред противничките голови започнала да опаѓа: во двете сезони поминати во Реал Сосиедад, тој постигнал само 6 голови во 77 одиграни натпревари.

===Враќање во Спортинг Лисабон===
Во летото 2000 година, Са Пинто ја најавил својата желба за враќање во татковината. Покрај големиот интерес од Порто,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/fc-porto/detalhe/sporting-e-fc-porto-querem-contratar-ricardo-sa-pinto|title=Sporting e FC Porto querem contratar Ricardo Sá Pinto|publisher=record|language=pt|date=21 март 2000|access-date=23 март 2024}}&lt;/ref&gt; тој се одлучил за враќање на стадионот Жозе Алваладе, каде ги поминал најдобрите години во дотогашната кариера и каде бил миленик на навивачите на клубот.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/sa-pinto-anseia-regresso-ao-sporting|title=Sá Pinto anseia regresso ao Sporting|publisher=record|language=pt|date=28 јули 2000|access-date=23 март 2024}}&lt;/ref&gt; Иако ќе остане во Спортинг цели шест години, вториот негов престој во клубот на индивидуален план нема да се покаже ни близу успешен како првиот, главно како резултат на повредите кој константно се појавувале и го измачувале од сезона во сезона.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=15552.html|title=Sá Pinto's misery continues|publisher=UEFA|date=19 January 2002|access-date=31 May 2010}}&lt;/ref&gt; И покрај тоа, тој сепак можел да ужива во неколку успеси и незаборавни моменти со клубот во кој како што самиот рекол &quot;се чувствувал како дома&quot;.   
[[Податотека:Sa Pinto 2002.jpeg|thumb|225px|right|Са Пинто играјќи за Спортинг Лисабон во 2002 година.]]

Повратничката сезона во дресот на Спортинг, Са Пинто ја започнал добро соработувајќи одлично во нападот со [[Алберто Акоста]] и [[Жоао Пинто]]. Во месец септември, тој постигнал гол во секој од првите три натпревари на ''лавовите'' во групната фаза на [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|Лигата на шампионите]], против екипи како Реал Мадрид, [[ФК Бајер Леверкузен|Бајер Леверкузен]] и [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]], дополнувајќи го ова со првиот гол во португалското првенство кој го пронашол на 22 септември во победата со 2-0 на гостувањето кај [[ФК Жил Висенте|Жил Висенте]]. Сепак, на 8 декември 2000, во победата над Белененсеш со 2-1 на домашен терен, тој ја доживеал првата потешка повреда од неколкуте кои ќе го снајдат во следните години: кинење на лигаментите на десното колено,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://tvi.iol.pt/noticias/geral/20-12-2000/sa-pinto-explica-o-momento-da-grave-lesao|title=Sá Pinto explica o momento da grave lesão|publisher=tvi|language=pt|date=20 декември 2000|access-date=23 март 2024}}&lt;/ref&gt; повреда која го оддалечила од теренот пет месеци. Сепак, тој се опоравил навреме и се вратил во акција пред крајот на сезоната. На 28 април 2001, одиграл солиден натпревар во убедливата победа со 3-0 над градскиот ривал Бенфика. Исто така, играл во одлучувачкиот трет натпревар од [[Суперкуп на Португалија 2000|Суперкупот на Португалија]], победата со 1-0 над Порто на 16 мај, помагајќи за освојувањето на четвртиот суперкуп во клупската историја на зелено-белите.

Во [[Примеира лига 2001-2002|шампионската кампања]] на Спортинг во португалското првенство, Са Пинто одиграл само 7 натпревари, и постигнал еден погодок на 26 октомври против [[ФК Пасош де Фереира|Пасош де Фереира]] во победата со 6-0.&lt;ref name=&quot;2001-2002&quot;&gt;{{cite web|title=Sporting: A ausência dos dínamos|publisher=record|language=pt|date=17 април 2002|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/benfica/detalhe/sporting-a-ausencia-dos-dinamos |access-date=23 март 2024}}&lt;/ref&gt; Само неколку дена подоцна, тој претрпел нова повреда на десното колено во натпреварот против [[Шведска|шведскиот]] [[ФК Халмштад|Халмштад]], во [[Куп на УЕФА 2001-2002|Купот на УЕФА]].&lt;ref name=&quot;2001-2002&quot;/&gt; И покрај напорите да не оди на нова операција, сепак тоа било неизбежно и откако во март бил опериран во [[Мадрид]] морал предвреме да ја заврши сезоната.&lt;ref name=&quot;2001-2002&quot;/&gt;

Во сезоната 2004-2005, тој бил дел од тимот предводен од тренерот [[Жозе Песеиро]] кој играл во [[Финале на Купот на УЕФА во 2005 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2004-2005|Купот на УЕФА]], започнувајќи го натпреварот за титулата против [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] загубен со 3-1.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/80814--sporting-cp-vs-cska-moskva/|title=History:Sporting CP-CSKA Moskva|publisher=UEFA|access-date=24 март 2024}}&lt;/ref&gt; Самиот тој, поразот го опишал како „најтажната ноќ од неговата кариера како играч“.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; Во сезоната 2005-2006, неговата последна во Спортинг, тој бил назначен за [[капитен]] на тимот, по заминувањето на [[Роберто Северо|Бето]] во јануари 2006 година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wikisporting.com/index.php?title=2005/06|title=2005/06: O início do ciclo de Paulo Bento|language=pt|access-date=24 март 2024}}&lt;/ref&gt;

Са Пинто го напуштил Спортинг во летото 2006 година, после вкупно 228 настапи и 50 голови за клубот.

===Стандард===
Откако му истекол договорот со Спортинг, во летото 2006, Са Пинто како слободен играч му се приклучил на [[Белгија|белгискиот]] клуб [[ФК Стандард Лиеж|Стандард]], каде што играл неговиот сонародник и поранешен колега од репрезентацијата [[Сержо Консеисао]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.eurosport.com/football/european-leagues/2006-2007/sa-pinto-joins-standard_sto935502/story.shtml|title=Sa Pinto joins Standard|publisher=eurosport|date=31 јули 2005|access-date=24 март 2024}}&lt;/ref&gt; Дебитирал во [[Белгиска Про лига|белгиското првенство]] на 4 август 2006, во поразот со 1-2 на домашен терен од [[Ројал Шарлероа Спортинг клуб|Шарлероа]], а својот прв гол за клубот го постигнал на 9 септември во победата со 3-1 на гостувањето кај [[ФК Лирс|Лирс]].

По завршувањето на сезоната 2006-2007, во која одиграл 26 натпревари и постигнал 2 гола, Са Пинто ја завршил својата играчка кариера на возраст од 34 години.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/fc-porto/detalhe/adeus-amargo-de-baia-e-sa-pinto|title=Adeus amargo de Baía e Sá Pinto|publisher=record|language=pt|date=11 јуни 2007|access-date=24 март 2024}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентативна кариера==
Са Пинто бил дел од [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|португалската репрезентација под 21 година]], која стигнала до финалето на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 1994|Европското првенство 1994]], каде загубиле од [[Фудбалска репрезентација на Италија под 21 година|Италија]] со 1-0.

Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Португалија|сениорската репрезентација]] го направил на 7 септември 1994 година, во победата со 2-1 над Северна Ирска во Белфаст во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал 1996|Европското првенство 1996]]. Откако португалците се пласирале на првенството, Са Пинто бил повикан во составот од 22 играчи кои отпатувале за [[Англија]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/the-rising-force-in-europe-counting-on-their-foreign-legion-championship-countdown-no-9-portugal-1334961.html|title=The rising force in Europe counting on their foreign legion; CHAMPIONSHIP COUNTDOWN: No 9 Portugal|newspaper=The Independent|first=Guy|last=Hodgson|date=1 June 1996|access-date=27 April 2020}}&lt;/ref&gt; Тој ги започнал сите четири натпревари за својата земја на патот до четвртфиналето каде биле елиминирани од [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешка]], а постигнал и еден гол против [[Фудбалска репрезентација на Данска|Данска]] (1-1).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uefa.com/uefaeuro/season=1996/matches/round=227/match=52512/postmatch/report/index.html|title=Holders Denmark draw with Portugal|publisher=UEFA|date=6 October 2003|access-date=31 March 2017}}&lt;/ref&gt;

Утрото на 26 март 1997 година, Са Пинто физички го нападнал селекторот на репрезентацијата Артур Жорже, откако ја слушнал веста дека нема да биде повикан за натпреварот на својата земја против Северна Ирска во Белфаст, во рамките на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2002|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 1998|Светското првенство 1998]].&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.irishtimes.com/sport/player-attacks-coach-1.56467|title=Player attacks coach|publisher=The Irish Times|date=27 март 1997|access-date=23 март 2024}}&lt;/ref&gt; Селекторот својот потег да го изостави го правдал со наводни дела на недисциплина од страна на играчот за време на пријателските натпревари против {{NazNB|FUrep|FRA}} и {{NazNB|FUrep|GRE}}.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; Тоа го разлутило Са Пинто, кој отпатувал на [[Национален стадион во Лисабон|Националниот стадион]] во [[Лисабон]] каде што репрезентацијата тренирала, и го удрил селекторот со тупаница во лицето притоа навредувајќи го пред новинарите во комплексот што резултирало сликите од инцидентот да станат вирални.&lt;ref name=&quot;Ricardo Sá Pinto: Coração de Leão&quot;/&gt; Поради оваа своја постапка, тој добил суспензија од [[Фудбалска федерација на Португалија|португалската фудбалска федерација]] за една година неиграње во сите национални и меѓународни натпреварувања.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/international-football/album/2019/04/11/5caf66fd268e3eac7c8b45ca_16.html|title=Images of the lengthiest suspensions in football|publisher=Marca|language=en|date=4 ноември 2019|access-date=23 март 2024}}&lt;/ref&gt;

По отслужувањето на казната, Са Пинто се вратил во репрезентацијата откако бил повикан од новиот селектор [[Умберто Коељо]]. Тој одиграл одлично во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2000|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2000|Европско првенство 2000]], постигнувајќи вкупно шест гола со кои и помогнал на неговата земја да се квалификува. Постигнал два гола против {{NazNB|FUrep|HUN}} во победата со 3-1, што бил неговиот прв натпревар за репрезентацијата по суспензијата. Во продолжение, тој постигнал и [[хет-трик]] против {{NazNB|FUrep|LIE}} во победата со 8-0 во [[Коимбра]] на 9 јуни 1999. По импресивните настапи во квалификациите, тој бил повикан и за завршниот турнир во [[Белгија]] и [[Холандија]] каде португалците стигнале до полуфиналето, а тој одиграл три натпревари.

Последниот настап за репрезентацијата го имал на 6 јуни 2001 година, во победата со 6–0 над [[Фудбалска репрезентација на Кипар|Кипар]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2002|квалификациите]] за [[Светско првенство во фудбал 2002|Светското првенство 2002]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.record.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/detalhe/portugal-chipre-6-0-pauleta-37m-e-72m-pedro-barbosa-55m-e-60m-e-joao-pinto-78m-e-82m.html|title=Portugal-Chipre, 6–0 (Pauleta 37m e 72m, Pedro Barbosa 55m e 60m, e João Pinto 78m e 82m)|trans-title=Portugal-Cyprus, 6–0 (Pauleta 37m and 72m, Pedro Barbosa 55m and 60m, e João Pinto 78m and 82m)|newspaper=Record|language=pt|date=6 June 2001|access-date=14 February 2018|archive-date=2018-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214142220/http://www.record.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/detalhe/portugal-chipre-6-0-pauleta-37m-e-72m-pedro-barbosa-55m-e-60m-e-joao-pinto-78m-e-82m.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Поради повреда тој не можел да настапи на мундијалот во [[Јапонија]] и [[Јужна Кореја]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.publico.pt/2002/05/14/jornal/operacao-mundial-comecou-ontem-sem-grandes-surpresas-170478|title=Operação Mundial começou ontem sem grandes surpresas|trans-title=Operation World Cup started off with no major surprises|newspaper=[[Público (Portugal)|Público]]|first=José J.|last=Mateus|language=pt|date=14 May 2002|access-date=14 February 2018}}&lt;/ref&gt;

Вкупно за португалската репрезентација одиграл 45 натпревари (25 како играч на Спортинг и 20 како играч на Реал Сосиедад) и постигнал 10 голови.

===Хонологија на репрезентативните настапи===
{{Репрезентативни настапи|PRT}}
{{Cronopar|7-9-1994|Белфаст|NIR|1|2|PRT|-|Квал. за ЕП|1996|13={{yel|55}} {{suboff|80}}}}
{{Cronopar|13-11-1994|Лисабон|PRT|1|0|AUT|-|Квал. за ЕП|1996|13={{yel|50}} {{suboff|71}}}}
{{Cronopar|26-1-1995|Торонто|CAN|1|1|PRT|-|Пријателска|13={{yel|79}} {{suboff|89}}}}
{{Cronopar|22-2-1995|Торонто|DNK|0|1|PRT|-|Пријателска|13={{subon|56}}}}
{{Cronopar|15-8-1995|Вадуц|LIE|0|7|PRT|-|Квал. за ЕП|1996|13={{subon|46}} {{yel|84}}}}
{{Cronopar|11-10-1995|Виена|AUT|1|1|PRT|-|Квал. за ЕП|1996|13={{subon|58}} {{yel|69}}}}
{{Cronopar|12-12-1995|Лисабон|PRT|1|1|ENG|-|Квал. за ЕП|1996}}
{{Cronopar|21-2-1996|Порто|PRT|1|2|DEU|-|Пријателска}}
{{Cronopar|27-3-1996|Лисабон|PRT|1|0|GRC|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}}
{{Cronopar|29-5-1996|Даблин|IRL|1|1|PRT|-|Пријателска|13={{subon|46}}}}
{{Cronopar|9-6-1996|Шефилд|DNK|1|1|PRT|1|Евро|1996|Прва фаза|13={{yel|43}}}}
{{Cronopar|14-6-1996|Нотингем|PRT|1|0|TUR|-|Евро|1996|Прва фаза|13={{suboff|66}}}}
{{Cronopar|19-6-1996|Нотингем|HRV|0|3|PRT|-|Евро|1996|Прва фаза|13={{suboff|46}}}}
{{Cronopar|23-6-1996|Бирмингем|CZE|1|0|PRT|-|Евро|1996|Четвртфинале|13={{yel|40}} {{suboff|46}}}}
{{Cronopar|31-8-1996|Ереван|ARM|0|0|PRT|-|Квал. за СП|1998|13={{yel|85}}}}
{{Cronopar|5-10-1996|Киев|UKR|2|1|PRT|-|Квал. за СП|1998|13={{suboff|64}}}}
{{Cronopar|9-10-1996|Тирана|ALB|0|3|PRT|-|Квал. за СП|1998}}
{{Cronopar|9-11-1996|Порто|PRT|1|0|UKR|-|Квал. за СП|1998|13={{yel|71}} {{suboff|76}}}}
{{Cronopar|22-1-1997|Брага|PRT|0|2|FRA|-|Пријателска|13={{subon|46}}}}
{{Cronopar|19-2-1997|Атина|GRC|0|0|PRT|-|Пријателска|13={{yel}} {{suboff|58}}}}
{{Cronopar|6-9-1998|Будимпешта|HUN|1|3|PRT|2|Квал. за ЕП|2000}}
{{Cronopar|10-10-1998|Порто|PRT|0|1|ROU|-|Квал. за ЕП|2000}}
{{Cronopar|14-10-1998|Братислава|SVK|0|3|PRT|-|Квал. за ЕП|2000}}
{{Cronopar|18-11-1998|Сетубал|PRT|2|0|ISR|-|Пријателска}}
{{Cronopar|10-2-1999|Париз|NLD|0|0|PRT|-|Пријателска|13={{suboff|89}}}}
{{Cronopar|26-3-1999|Гимараеш|PRT|7|0|AZE|1|Квал. за ЕП|2000}}
{{Cronopar|31-3-1999|Вадуц|LIE|0|5|PRT|-|Квал. за ЕП|2000|13={{suboff|60}}}}
{{Cronopar|5-6-1999|Лисабон|PRT|1|0|SVK|-|Квал. за ЕП|2000|13={{yel|89}}}}
{{Cronopar|9-6-1999|Коимбра|PRT|8|0|LIE|3|Квал. за ЕП|2000}}
{{Cronopar|18-8-1999|Лисабон|PRT|4|0|AND|-|Пријателска|13={{suboff|60}}}}
{{Cronopar|4-9-1999|Баку|AZE|1|1|PRT|-|Квал. за ЕП|2000|13={{suboff|46}}}}
{{Cronopar|8-9-1999|Букурешт|ROU|1|1|PRT|-|Квал. за ЕП|2000}}
{{Cronopar|9-10-1999|Лисабон|PRT|3|0|HUN|-|Квал. за ЕП|2000|13={{subon|89}}}}
{{Cronopar|23-2-2000|Шарлероа|BEL|1|1|PRT|1|Пријателска|13={{subon|63}}}}
{{Cronopar|29-3-2000|Леирија|PRT|2|1|DNK|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}}
{{Cronopar|26-4-2000|Реџо Калабрија|ITA|2|0|PRT|-|Пријателска|13={{subon|60}}}}
{{Cronopar|2-6-2000|Шавеш|PRT|3|0|WAL|1|Пријателска|13={{suboff|60}}}}
{{Cronopar|17-6-2000|Арнхем|ROU|0|1|PRT|-|Евро|2000|Прва фаза|13={{subon|56}}}}
{{Cronopar|20-6-2000|Ротердам|PRT|3|0|DEU|-|Евро|2000|Прва фаза}}
{{Cronopar|24-6-2000|Амстердам|TUR|0|2|PRT|-|Евро|2000|Четвртфинале|13={{subon|74}}}}
{{Cronopar|16-8-2000|Визеу|PRT|5|1|LTU (1989-2004)|-|Пријателска}}
{{Cronopar|3-9-2000|Талин|EST|1|3|PRT|1|Квал. за СП|2002}}
{{Cronopar|7-10-2000|Лисабон|PRT|1|1|IRL|-|Квал. за СП|2002|13={{suboff|77}}}}
{{Cronopar|11-10-2000|Ротердам|NLD|0|2|PRT|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|87}}}}
{{Cronopar|6-6-2001|Лисабон|PRT|6|0|CYP|-|Квал. за СП|2002|13={{subon|72}}}}
{{Cronofin|45|10}}

==Тренерска кариера==
На почетокот на ноември 2009 година, Са Пинто се вратил во Спортинг, заменувајќи го поранешниот соиграч [[Педро Барбоса]] во улогата на [[спортски директор]]. На 21 јануари 2010 година, по физичката пресметка во соблекувалната со играчот на клубот [[Лидсон]] (со кој биле и соиграчи од неговите играчки денови) после победата со 4–3 против [[КД Мафра|Мафра]] во [[Фудбалски куп на Португалија 2009-2010|Купот на Португалија]], тој веднаш поднел оставка.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/2010-01-21-1098776383_x.htm|title=Sporting director quits after reported fracas|newspaper=[[USA Today]]|date=21 January 2010|access-date=20 April 2011}}&lt;/ref&gt;

Своето прво тренерско искуство, Са Пинто го имал во 2010 година, кога бил именуван за асистент на [[Педро Каиксиња]] во [[ФК Леирија|Леирија]], пред да се врати во Спортинг и да го води младиот тим под 19 години.

[[File:Ricardo Sá Pinto.jpg|thumb|upright|Са Пинто како тренер на Спортинг во април 2012]]
На 13 февруари 2012 година, тој бил назначен за тренер на првиот тим на Спортинг, заменувајќи го отпуштениот [[Домингош Пасиенсија]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.portugoal.net/index.php/more-sporting-news/31220-report-domingos-out-sa-pinto-in|title=Sporting: Domingos out, Sa Pinto in|publisher=PortuGOAL|date=13 February 2012|access-date=13 February 2012|archive-date=2012-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614182144/http://www.portugoal.net/index.php/more-sporting-news/31220-report-domingos-out-sa-pinto-in|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; На 25 мај 2012 година, иако Спортинг завршил само на четвртото место во [[Примеира лига 2011–2012|лигата]] и го загубил финалето на [[Фудбалски куп на Португалија 2011-2012|домашниот куп]],&lt;ref name=PC&gt;{{cite web|url=http://relvado.aeiou.pt/academica/academica-sporting-marinho-entrega-taca-ao-primeiro-vencedor-409701|title=Académica-Sporting: Marinho devolve a Taça ao primeiro vencedor|trans-title=Académica-Sporting: Marinho returns Cup to its first winners|publisher=Relvado|first=Susana|last=Valente|language=pt|date=20 May 2012|access-date=3 November 2022|archive-date=2022-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221103153935/http://relvado.aeiou.pt/academica/academica-sporting-marinho-entrega-taca-ao-primeiro-vencedor-409701|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; на Са Пинто му бил понуден нов договор, потпишувајќи на две години со „лавовите“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuttomercatoweb.com/?action=read&amp;id=355215|title=Ufficiale: Sporting Lisbona, rinnova il tecnico Sa Pinto|trans-title=Official: Sporting Lisbon, coach Sa Pinto renews|publisher=Tutto Mercato Web|first=Simone|last=Bernabei|language=it|date=25 May 2012|access-date=25 May 2015}}&lt;/ref&gt; Сепак, веќе на почетокот од следната сезона, на 4 октомври, по поразот од 3–0 во [[УЕФА Лига Европа|Лигата на Европа]] на гостувањето кај [[Унгарија|унгарскиот]] [[ФК Видеотон|Видеотон]] – предводен од поранешниот соиграч на Са Пинто од репрезентацијата, [[Пауло Соуса]] –  тој бил разрешен од функцијата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.portugoal.net/index.php/more-sporting-news/36961-sa-pinto-resigns-reports|title=Official – Sá Pinto relieved of his duties; Oceano appointed caretaker coach|publisher=PortuGOAL|date=4 October 2012|access-date=5 October 2012|archive-date=2021-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20210128010328/https://portugoal.net/index.php/more-sporting-news/36961-sa-pinto-resigns-reports|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На 18 март 2013 година, Са Пинто бил претставен како нов тренер на [[Србија|српската]] екипа [[ФК Црвена ѕвезда|Црвене ѕвезда]],&lt;ref name=&quot;fkczv&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.crvenazvezdafk.com/vesti/najvaznije/7053/Rikardo+Sa+Pinto+je+novi+trener+Crvene+zvezde.html | title = Рикардо Са Пинто је нови тренер Црвене звезде | format =  | work = crvenazvezdafk.com | date = 18. 3. 2013 | accessdate =  | archive-url = https://web.archive.org/web/20130321025312/http://www.crvenazvezdafk.com/vesti/najvaznije/7053/Rikardo+Sa+Pinto+je+novi+trener+Crvene+zvezde.html | archive-date = 21. 03. 2013. |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; потпишувајќи договор на една година и три месеци со можност за продолжување на соработката за уште една година.&lt;ref name=&quot;fkczv&quot;/&gt; Во [[Белград]], тој го наследил [[Александар Јанковиќ]], во момент кога екипата заостанувала 11 бода зад [[ФК Партизан|Партизан]].&lt;ref name=&quot;rts&quot;/&gt; Под неговото водство клубот &quot;врзал&quot; осум победи во низа и дошол на само два бода заостаток во однос на вечниот ривал.&lt;ref name=&quot;rts&quot;/&gt; Сепак, на 18 мај 2013, во [[Вечно дерби (Србија)|вечното дерби]], натпреварот кој директно одлучувал за титулата Црвена ѕвезда загубила од Партизан со 1-0 после што и шестта година по ред останала без титулата државен шампион. На 13 јуни 2013, Са Пинто поднел оставка од функцијата.&lt;ref name=&quot;rts&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.rts.rs/page/sport/ci/story/31/fudbal/1345556/sa-pinto-napustio-zvezdu.html |title = Са Пинто напустио Звезду! |work = Радио телевизија Србије |date = 19. 6. 2013. |accessdate = 15. 1. 2021.}}&lt;/ref&gt;

Од октомври 2013 до февруари 2015 година, тој работел во [[Суперлига на Грција|Суперлигата на Грција]] водејќи ги екипите на [[ФК ОФИ|ОФИ]] и [[ФК Атромитос|Атромитос]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fifa.com/world-match-centre/nationalleagues/nationalleague=greece-super-league-2000000044/news/newsid/252/119/2/|title=Sa Pinto resigns as Atromitos coach|publisher=FIFA|date=5 February 2015|access-date=27 February 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150227184407/http://www.fifa.com/world-match-centre/nationalleagues/nationalleague=greece-super-league-2000000044/news/newsid/252/119/2/|archive-date=27 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.record.pt/internacional/detalhe/sa-pinto-deixa-atromitos-devido-a-motivos-pessoais-929514.html|title=Sá Pinto deixa Atromitos devido a motivos pessoais|trans-title=Sá Pinto leaves Atromitos due to personal reasons|newspaper=Record|language=pt|date=5 February 2015|access-date=14 February 2018|archive-date=2018-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214142425/http://www.record.pt/internacional/detalhe/sa-pinto-deixa-atromitos-devido-a-motivos-pessoais-929514.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Са Пинто се вратил во Португалија и нејзиниот главен град во јуни 2015 година, откако се согласил да седне на клупата на [[ФК Белененсес|Белененсес]], потпишувајќи двегодишен договор.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/sa-pinto-oficializado-no-restelo-954311.html|title=Sá Pinto oficializado no Restelo|trans-title=Sá Pinto made official at the Restelo|newspaper=Record|language=pt|date=9 June 2015|access-date=14 February 2018|archive-date=2018-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143533/http://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/sa-pinto-oficializado-no-restelo-954311.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Меѓутоа, на 15 декември, по поразот со 4–3 на гостувањето против [[ФК Академика де Коимбра|Академија Коимбра]] и неуспехот да се квалификува во [[УЕФА Лига Европа 2015-2016|групната фаза на Лига Европа]], тој поднел оставка од неговата позиција.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.record.xl.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/sa-pinto-deixa-restelo.html|title=Sá Pinto deixa Restelo|newspaper=Record|first=Marta|last=Correia Azevedo|language=pt|date=15 December 2015|access-date=16 December 2015|archive-date=2015-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218060155/http://www.record.xl.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/belenenses/detalhe/sa-pinto-deixa-restelo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

На 29 мај 2016 година, Са Пинто добил нова работа, станувајќи тренер на [[ФК Ал Фатех|Ал Фатех]] во [[Саудиска Арабија]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fatehclub.com/index.php?act=showNews&amp;module=news&amp;id=3157|script-title=ar:الفتح يتعاقد رسمياً مع البرتغالي ريكاردو سابينتو|trans-title=Al Fateh signed a contract with Ricardo Sá Pinto|publisher=Al-Fateh SC|language=ar|date=29 May 2016|access-date=30 May 2016}}{{Мртва_врска|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/internacional/artigo/2016/05/29/ricardo-sa-pinto-vai-treinar-al-fateh-na-arabia-saudita|title=Ricardo Sá Pinto vai treinar o Al-Fateh da Arábia Saudita|trans-title=Ricardo Sá Pinto will coach Saudi Arabia's Al-Fateh|publisher=SAPO|language=pt|date=29 May 2016|access-date=30 May 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160924200517/http://desporto.sapo.pt/futebol/internacional/artigo/2016/05/29/ricardo-sa-pinto-vai-treinar-al-fateh-na-arabia-saudita|archive-date=24 September 2016}}&lt;/ref&gt; Сепак, бидејќи неговото искуство на Блискиот Исток траело кратко - само пет натпревари - во февруари 2017 година, тој се вратил во Атромитос за вториот мандат во клубот водејќи ја екипата до [[Суперлига на Грција 2016–2017|осмото место]] во првенството, по што бил награден со нов договор.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/made-in/grecia/oficial-sa-pinto-mais-um-ano-no-atromitos|title=OFICIAL: Sá Pinto mais um ano no Atromitos|trans-title=OFFICIAL: Sá Pinto another year in Atromitos|publisher=Mais Futebol|language=pt|date=4 May 2017|access-date=14 February 2018}}&lt;/ref&gt;
 
Сепак и покрај тоа што потшишал нов договор со Атромитос, на 11 јуни 2017 година, тој одлучил да ја напушти Грција и да ја преземе тренерската функција во Стандард, клубот во кој ја завршил својата играчка кариера.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.dn.pt/desporto/interior/sa-pinto-deixa-atromitos-para-treinar-belgas-do-standard-liege-8555884.html|title=Sá Pinto deixa Atromitos para treinar Standard Liége|trans-title=Sá Pinto leaves Atromitos to coach Standard Liége|newspaper=[[Diário de Notícias]]|language=pt|date=11 June 2017|access-date=14 February 2018}}&lt;/ref&gt; И покрај тоа што првично имал слаби резултати во белгиското првенство,&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rtp.pt/noticias/futebol-internacional/sa-pinto-sofre-nova-goleada-com-o-standard-na-belgica_d1023486|title=Sá Pinto sofre nova goleada com o Standard na Bélgica|trans-title=Sá Pinto suffers new rout with Standard in Belgium|publisher=[[Rádio e Televisão de Portugal]]|language=pt|date=27 August 2017|access-date=14 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.record.pt/internacional/detalhe/belgica-standard-liege-de-sa-pinto-cede-novo-empate.html|title=Bélgica: Standard Liège de Sá Pinto cede novo empate|trans-title=Belgium: Sá Pinto's Standard Liège allow new draw|newspaper=Record|language=pt|date=23 December 2017|access-date=14 February 2018|archive-date=2018-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20180214142239/http://www.record.pt/internacional/detalhe/belgica-standard-liege-de-sa-pinto-cede-novo-empate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; тој го предводел својот тим до [[Фудбалски куп на Белгија 2017-2018|освојувањето]] на [[Фудбалски куп на Белгија|домашниот куп]] во неговата прва година&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://clubbrugge.be/en/news/3-2-not-enough-overcome-standard|title=3–2 not enough to overcome Standard|publisher=Club Brugge KV|date=8 February 2018|access-date=14 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=CUP&gt;{{cite news|url=https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20180318_03414881|title=Circus Sa Pinto haalt de beker binnen: Standard-coach was al crazy, nu is hij nog zotter|trans-title=Circus Sa Pinto scoops the cup: Standard coach was already crazy, now he is even more foolish|newspaper=[[Het Nieuwsblad]]|first=Jürgen|last=Geril|language=nl|date=18 March 2018|access-date=26 March 2018}}&lt;/ref&gt; како и до [[Белгиска Про лига 2017-2018|второто место]] во првенството.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://maisfutebol.iol.pt/made-in/internacional/belgica-standard-liege-de-sa-pinto-conquista-segundo-lugar|title=Bélgica: Standard Liège de Sá Pinto conquista segundo lugar|publisher=Mais Futebol|language=pt|date=20 May 2018|access-date=31 December 2018}}&lt;/ref&gt; Сепак, иако постигнал солидни резултати, на 20 мај 2018 година, тој го напуштил Стандард поради несогласувања со раководството.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://nl.metrotime.be/2018/05/20/news/jupiler-pro-league-ricardo-sa-pinto-bevestigt-vertrek-bij-standard-luik/|title=Jupiler Pro League – Ricardo Sa Pinto bevestigt vertrek bij Standard Luik|newspaper=[[Metro (Dutch newspaper)|Metro]]|language=nl|date=20 May 2018|access-date=3 June 2018}}&lt;/ref&gt;

Во август 2018 година, Са Пинто бил назначен за нов тренер на [[полска]]та [[ФК Легија Варшава|Легија Варшава]], откако потпишал тригодишен договор со клубот од [[Екстракласа]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.record.pt/internacional/detalhe/sa-pinto-confirmado-no-legia-varsovia|title=Sá Pinto confirmado no Légia Varsóvia|trans-title=Sá Pinto confirmed at Legia Warsaw|newspaper=Record|language=pt|date=13 August 2018|access-date=13 August 2018}}&lt;/ref&gt; Тој бил отпуштен во април следната година, во момент кога тимот се наоѓал на второто место на табелата, со пет бода заостаток зад [[ФК Лехија Гдањск|Лехија Гдањск]] на три кола до крајот на првенството.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://observador.pt/2019/04/02/legia-varsovia-confirma-saida-de-sa-pinto/|title=Legia Varsóvia confirma saída de Sá Pinto|trans-title=Legia Warsaw confirm exit of Sá Pinto|newspaper=[[Observador]]|language=pt|date=2 April 2019|access-date=21 August 2019}}&lt;/ref&gt;

На 3 јули 2019 година, Са Пинто се вратил во својата родна земја за прв пат по четири години, преземајќи ја [[Спортинг Брага|Брага]] согласувајќи се на двегодишен договор со клубот.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://observador.pt/2019/07/03/treinador-ricardo-sa-pinto-assina-por-dois-anos-com-o-sporting-de-braga/|title=Treinador Ricardo Sá Pinto assina por dois anos com o Sporting de Braga|trans-title=Manager Ricardo Sá Pinto signs for two years with Sporting de Braga|newspaper=Observador|language=pt|date=3 July 2019|access-date=21 August 2019}}&lt;/ref&gt; Сепак, ниту тука не се задржал подолго, бил отпуштен на 23 декември бидејќи клубот се наоѓал само на осмото место во лигата, и покрај тоа што претходно ја минале [[УЕФА Лига Европа 2019–2020|групната фаза во Лига Европа]] како победник во групата.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50897459|title=Ricardo Sa Pinto: Rangers' Europa League opponents Braga sack manager|publisher=[[BBC Sport]]|date=23 December 2019|access-date=23 December 2019}}&lt;/ref&gt;

На 13 октомври 2020 година, португалецот бил назначен за тренер на бразилскиот клуб [[ФК Васко да Гама|Васко да Гама]], потпишувајќи договор до крајот на [[Кампеонато Бразилеиро Серија А 2020|сезоната]] во бразилската [[Кампеонато Бразилеиро Серија А|Серија А]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vasco.com.br/site/noticia/detalhe/20556|title=Ricardo Sá Pinto é o novo técnico do Vasco da Gama|trans-title=Ricardo Sá Pinto is the new manager of Vasco da Gama|publisher=CR Vasco da Gama|language=pt|date=13 October 2020|access-date=14 October 2020|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018125732/https://www.vasco.com.br/site/noticia/detalhe/20556|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Сепак, откако остварил само три победи во 15 натпревари на клупата на Васко, клубот му бил врачил отказ на 29 декември истата година.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vasco.com.br/nota-oficial-10/|title=Nota oficial|trans-title=Official note|publisher=CR Vasco da Gama|language=pt|date=29 December 2020|access-date=29 December 2020|archive-date=2020-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201229153047/https://vasco.com.br/nota-oficial-10/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Пред неговото доаѓање Васко да Гама се наоѓал на 13-тото место на табелата, а по неговото заминување биле на 17-тото место на првенствената табела.

После помалку од месец дена, Са Пинто пронашол нов ангажман, седнувајќи на клупата на турскиот [[Газиантепспор]] на 20 јануари 2021.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/artigos/oficial-ricardo-sa-pinto-oficializado-como-novo-treinador-do-gaziantep|title=Oficial: Ricardo Sá Pinto oficializado como novo treinador do Gaziantep|trans-title=Официјално: Рикардо Са Пинто е потврден како нов тренер на Газиантепспор|publisher=SAPO|language=pt|date=20 January 2021|access-date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt; Под неговото водство Газиантеп завршил на 9-тото место во [[Суперлига на Турција 2020–2021|Суперлигата на Турција]]. Тој заминал во мај, по завршувањето на сезоната, критикувајќи ги своите играчи, претседателот на клубот и неговиот претходник [[Мариуш Шумудика]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.olaymedya.com/haber/7182817/sumudica-rahat-durmuyor|title=Sumudica rahat durmuyor|trans-title=Șumudică doesn't hold back|publisher=Olay Medya|language=tr|date=17 May 2021|access-date=11 June 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sporx.com/ricardo-sa-pinto-turkiye-de-futbolu-yonetenler-isi-bilmiyor-SXHBQ926935SXQ|title=Ricardo Sa Pinto: 'Türkiye'de futbolu yönetenler işi bilmiyor'|trans-title=Ricardo Sá Pinto: 'Those who manage football in Turkey don't know the job'|publisher=Sporx|language=tr|date=18 May 2021|access-date=11 June 2021}}&lt;/ref&gt;

На 7 јануари 2022 година, Са Пинто станал трет тренер на [[ФК Мореиренсе|Мореиренсе]] за [[ФК Мореиренсе сезона 2021–2022|сезоната]] на 7 јануари 2022 година, по отпуштањата на [[Жоао Енрикес (фудбалски тренер)|Жоао Енрикес]] и [[Лито Видигал]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/ricardo-sa-pinto-rende-lito-vidigal-no-comando-tecnico-do-moreirense|title=Ricardo Sá Pinto rende Lito Vidigal no comando técnico do Moreirense|trans-title=Ricardo Sá Pinto takes over from Lito Vidigal at the helm of Moreirense|publisher=SAPO|language=pt|date=7 January 2022|access-date=7 January 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го предводел тимот до 16-тото место на табелата по победата со 4–1 над [[ФК Визела|Визела]] во последното коло, спасувајќи го од директно испаѓање, испраќајќи ја таму [[ФК Тондела|Тондела]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://portugoal.net/club-news/2585-moreirense-get-a-dramatic-lifeline-tondela-go-down-and-porto-smash-points-record|title=Moreirense get a dramatic lifeline, Tondela go down and Porto smash points record|publisher=PortuGOAL|first=Tom|last=Kundert|date=15 May 2022|access-date=30 May 2022}}&lt;/ref&gt; но сепак испаднале по [[Испаѓање и промоција|баражот промоција/испаѓање]] во кој биле поразени со вкупен реултат 2–1 од [[ГД Шавеш|Шавеш]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rtp.pt/noticias/futebol-nacional/desportivo-chaves-regressa-a-i-liga-moreirense-cai-na-liga-2_d1408666|title=Desportivo Chaves regressa à I Liga, Moreirense cai na Liga 2|trans-title=Desportivo Chaves return to I League, Moreirense fall in League 2|publisher=Rádio e Televisão de Portugal|first=Marcos|last=Celso|language=pt|date=29 May 2022|access-date=30 May 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го пропуштил плејофот добивајќи 15-дневна суспензија и парична казна од 2.805 евра за провокација на противничките навивачи по натпреварот со Визела, а потоа ги повикал приврзаниците на неговиот клуб да се побунат против капетанот на локалната [[Национална републиканска гарда (Португалија)|Национална републиканска гарда]];&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/moreirense/noticias/sa-pinto-com-as-suas-palavras-de-odio-pretende-incentivar-a-desordem-publica-14901610.html|title=&quot;Sá Pinto, com as suas palavras de ódio, pretende incentivar à desordem pública&quot;|trans-title=&quot;Sá Pinto, with his hate speech, intends to incite public disorder&quot;|newspaper=[[O Jogo]]|language=pt|date=30 May 2022|access-date=30 May 2022|archive-date=2022-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530170043/https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/moreirense/noticias/sa-pinto-com-as-suas-palavras-de-odio-pretende-incentivar-a-desordem-publica-14901610.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; силите против него покренале кривична постапка за оваа изјава.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cmjornal.pt/portugal/detalhe/gnr-participa-criminalmente-contra-ricardo-sa-pinto-pelas-criticas-a-comandante?ref=Tecnologia_CmaoMinuto|title=GNR participa criminalmente contra Ricardo Sá Pinto pelas críticas a comandante|trans-title=GNR launches criminal proceedings against Ricardo Sá Pinto for his criticism of the commander|newspaper=[[Correio da Manhã (Portugal)|Correio da Manhã]]|language=pt|date=30 May 2022|access-date=30 May 2022}}&lt;/ref&gt; Неколку дена подоцна, неговиот договор со клубот истекол и не бил обновен.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.publico.pt/2022/06/01/desporto/noticia/sa-pinto-deixa-comando-tecnico-moreirense-2008540|title=Sá Pinto deixa comando técnico do Moreirense|trans-title=Sá Pinto leaves the helm of Moreirense|newspaper=Público|language=pt|date=1 June 2022|access-date=1 June 2022}}&lt;/ref&gt;

[[File:Ricardo Sá Pinto Introductory Press Conferences, 22 June 2022 - 22.jpg|thumb|Са Пинто на претставувањето за тренер на [[ФК Естеглал|Естеглал]] во јуни 2022]]
На 21 јуни 2022 година, Са Пинто бил назначен за тренер на иранскиот клуб [[ФК Естеглал|Естеглал]], потпишувајќи двегодишен договор.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.farsnews.ir/news/14010331000922|title=ساپینتو سرمربى استقلال شد.|trans-title=Sá Pinto became Esteghlal's manager / Blues welcomed Portuguese man + photo|publisher=[[Fars News Agency]]|language=fa|date=21 June 2022|access-date=21 June 2022}}&lt;/ref&gt; Тој го освоил [[Суперкуп на Иран 2022|Суперкупот на Иран]] на 2 ноември, совладувајќи го [[ФК Насаџи Мазандаран|Насаџи Мазандаран]] со 1–0, благодарение на голот на [[Арсалан Мотахари]] во 51-вата минута.&lt;ref name=ISC&gt;{{cite news|url=https://www.jn.pt/desporto/sa-pinto-conquista-supertaca-e-dedica-trofeu-a-mulheres-e-homens-do-irao-que-estao-a-sofrer-15312289.html|title=Sá Pinto conquista Supertaça e dedica troféu a &quot;mulheres e homens do Irão que estão a sofrer&quot;|newspaper=[[Jornal de Notícias]]|language=pt|date=2 November 2022|access-date=3 November 2022}}&lt;/ref&gt; Во продолжение од сезоната, Са Пинто го предводел Естеглал до третото место во иранското првенство, како и до финалето на [[Фудбалски куп на Иран 2022–2023|Купот на Иран]], каде што неговата екипа загубила со 2–1 од [[ФК Персеполис|Персеполис]] во натпревар во кој тој бил [[Картон за дисциплина#Црвен картон|исклучен]].&lt;ref name=HC&gt;{{cite news|url=https://www.abola.pt/nnh/2023-05-31/esteghlal-de-sa-pinto-derrotado-na-final-da-taca/990070|title=Esteghlal de Sá Pinto derrotado na final da Taça|trans-title=Sá Pinto's Esteghlal defeated in Cup final|newspaper=[[A Bola]]|language=pt|date=31 May 2023|access-date=6 June 2023|archive-date=2023-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606113428/https://www.abola.pt/nnh/2023-05-31/esteghlal-de-sa-pinto-derrotado-na-final-da-taca/990070|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Тој ја добил наградата за Тренер на годината во Иран освојувајќи 54% од гласовите.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.record.pt/internacional/detalhe/sa-pinto-eleito-treinador-do-ano-no-irao|title=Sá Pinto eleito treinador do ano no Irão|newspaper=Record|language=pt|date=1 April 2023|access-date=6 June 2023}}&lt;/ref&gt;

На 8 јуни 2023 година, Са Пинто бил потврден за тренер на [[ФК АПОЕЛ|АПОЕЛ]], најуспешниот клуб во [[Прва дивизија на Кипар|Првата дивизија на Кипар]]. Како негови помошници со него во [[Никозија]] пристигнале и [[Хосе Домингес]] (кој работел со него во Газиантеп) и [[Нуно Мораиш]] (кој играл во клубот повеќе од една деценија).&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.publico.pt/2023/06/08/desporto/noticia/sa-pinto-vai-treinar-apoel-proxima-epoca-2052712|title=Sá Pinto vai treinar o APOEL na próxima época|trans-title=Sá Pinto will manage APOEL next season|newspaper=Público|language=pt|date=8 June 2023|access-date=9 June 2023}}&lt;/ref&gt; Тој го освоил првенството во својата [[Прва дивизија на Кипар 2023–2024|прва и единствена сезона]] во АПОЕЛ.&lt;ref name=CFD&gt;{{cite news|url=https://www.abola.pt/futebol/noticias/sa-pinto-conduz-apoel-ao-29o-titulo-no-chipre-video-2024051118405865267|title=Sá Pinto conduz APOEL ao 29.º título no Chipre (vídeo)|trans-title=Sá Pinto leads APOEL to 29th title in Cyprus (video)|newspaper=A Bola|language=pt|date=11 May 2024|access-date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;

==Играчка статистика==
===Клупска статистика===
''Статистиката е ажурирана на 30 март 2024.''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;width:99%;text-align:center;&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; | Сезона
! rowspan=&quot;2&quot; | Клуб
! colspan=&quot;3&quot; | Првенство
! colspan=&quot;3&quot; | Национален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Континентален куп
! colspan=&quot;3&quot; | Останати купови
! colspan=&quot;2&quot; | Вкупно
|-
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Лига
! Наст
! Гол
! Наст
! Гол

|-
|| 1992-1993 || rowspan=2|{{flagsport|POR}} [[СК Салгеирош|Салгеирош]] || [[Примеира Дивисао 1992-1993|ПД]] || 29 || 6 || [[Фудбалски куп на Португалија 1992-1993|КП]] || 1 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 6

|-
|| 1993-1994 || [[Примеира Дивисао 1993-1994|ПД]] || 28 || 11 || [[Фудбалски куп на Португалија 1993-1994|КП]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 30 || 11

|-
!colspan=&quot;3&quot;|Вкупно Салгеирош|| 57 || 17 ||  || 3 || 0 ||  || - || - ||  || - || - || 60 || 17

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 1994-1995|1994-1995]] || rowspan=3|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa}} || [[Примеира Дивисао 1994-1995|ПД]] || 27 || 5 || [[Фудбалски куп на Португалија 1994-1995|КП]] || 6 || 0 || [[Куп на УЕФА 1994-1995|КУ]] || 2 || 1 || - || - || - || 35 || 6

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 1995-1996|1995-1996]] || [[Примеира Дивисао 1995-1996|ПД]] || 26 || 9 || [[Фудбалски куп на Португалија 1995-1996|КП]] || 6 || 1 || [[Куп на УЕФА 1995-1996|КУ]] || 4 || 1 || [[Суперкуп на Португалија 1995|СП]] || 2 || 2 || 38 || 13

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 1996-1997|1996-1997]] || [[Примеира Дивисао 1996-1997|ПД]] || 24 || 6 || [[Фудбалски куп на Португалија 1996-1997|КП]] || 2 || 0 || [[Куп на УЕФА 1996-1997|КУ]] || 3 || 2 || - || - || - || 29 || 8

|-
|| [[ФК Реал Сосиедад сезона 1997-1998|1997-1998]] || rowspan=3|{{flagsport|ESP}} {{Fb team (N) Real Sociedad}} || [[Примера Дивисион (Шпанија) 1997-1998|ПД]] || 0 || 0 || [[Фудбалски куп на Португалија 1997-1998|КШ]] || 0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 0 || 0

|-
|| [[ФК Реал Сосиедад сезона 1998-1999|1998-1999]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 1998-1999|ПД]] || 36 || 4 || [[Фудбалски куп на Шпанија 1998-1999|КШ]] || 0 || 0 || [[Куп на УЕФА 1998-1999|КУ]] || 5 || 0 || [[Суперкуп на Италија 2001|СИ]] || 0 || 0 || 41 || 4

|-
|| [[ФК Реал Сосиедад сезона 1999-2000|1999-2000]] || [[Примера Дивисион (Шпанија) 1999-2000|ПД]] || 34 || 2 || [[Фудбалски куп на Шпанија 1999-2000|КШ]] || 2 || 0 || - || - || - || - || - || - || 36 || 2

|-
!colspan=&quot;3&quot;|Вкупно Реал Сосиедад|| 70 || 6 ||  || 2 || 0 ||  || 5 || 0 ||  || - || - || 77 || 6

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2000-2001|2000-2001]] || rowspan=6|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa}} || [[Примеира лига 2000-2001|ПЛ]] || 19 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија 2000-2001|КП]] || 0 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2000/01|ЛШ]] || 5 || 3 || [[Суперкуп на Португалија 2000|СП]] || 1 || 0 || 25 || 5

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2001-2002|2001-2002]] || [[Примеира лига 2001-2002|ПЛ]] || 7 || 1 || [[Фудбалски куп на Португалија 2001-2002|КП]] || 0 || 0 || [[Куп на УЕФА 2001-2002|КУ]] || 3 || 0 || - || - || - || 10 || 1

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2002-2003|2002-2003]] || [[Примеира лига 2002-2003|ПЛ]] || 13 || 1 || [[Фудбалски куп на Португалија 2002-2003|КП]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2002/03|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2002-2003|КУ]] || 0+0 || 0 || [[Суперкуп на Португалија 2000|СП]] || 0 || 0 || 16 || 1

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2003-2004|2003-2004]] || [[Примеира лига 2003-2004|ПЛ]] || 12 || 3 || [[Фудбалски куп на Португалија|КП]] || 1 || 0 || [[Куп на УЕФА 2003-2004|КУ]] || 0 || 0 || - || - || - || 13 || 3

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2004-2005|2004-2005]] || [[Примеира лига 2004-2005|ПЛ]] || 19 || 5 || [[Фудбалски куп на Португалија|КП]] || 2 || 2 || [[Куп на УЕФА 2006-2007|КУ]] || 9 || 1 || - || - || - || 30 || 8

|-
|| [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2005-2006|2005-2006]] || [[Примеира лига 2005-2006|ПЛ]] || 27 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија|КП]] || 3 || 2 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006/07|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2006-2007|КУ]] || 2&lt;ref name=presenze&gt;2 настапи во квалификациските кола.&lt;/ref&gt;+0 || 0+0 || - || - || - || 32 || 4

|-
!colspan=&quot;3&quot;|Вкупно Спортинг Лисабон|| 174 || 34 ||  || 23 || 5 ||  || 28 || 8 ||  || 3 || 2 || 228 || 49

|-
|| [[ФК Стандард Лиеж сезона 2006-2007|2006-2007]] || {{flagsport|BEL}} {{Fb team (N) Standard Liege}} || [[Дивисион I (Белгија) 2006-2007|ДI]] || 21 || 2 || [[Фудбалски куп на Белгија 2006-2007|КБ]] || 3 || 0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2006/07|ЛШ]]+[[Куп на УЕФА 2006-2007|КУ]] || 2&lt;ref name=presenze/&gt;+0 || 0+0 || - || - || - || 26 || 2

|-
!colspan=&quot;3&quot;|Вкупно кариера|| 322 || 59 ||  || 31 || 5 ||  || 35 || 8 ||  || 3 || 2 || 391 || 74
|}

===Репрезентативна статистика===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! colspan=3 | {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија|Португалија]]
|-
!Година!!Настапи!!Голови
|-
|1994||2||0
|-
|1995||5||0
|-
|1996||11||1
|-
|1997||2||0
|-
|1998||4||2
|-
|1999||9||4
|-
|2000||11||3
|-
|2001||1||0
|-
! colspan=1|Вкупно||45||10
|}

==Тренерска статистика==

==Титули==
{{Col-begin|width=100%}}
{{col-2}}
===Играч===
====Клупски====
====={{flagsport|POR}} Спортинг Лисабон=====
*'''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]''' : 1 
: 2001–2002
* '''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]''' : 1
: 1994-1995, 2001-2002
*'''{{Трофеј-Суперкуп на Португалија}} [[Суперкуп на Португалија]]''' : 3
: 1995, 2000, 2002

====Идивидуални====
*[[ФК Спортинг Лисабон#Играч на сезоната|Играч на сезоната на Спортинг Лисабон]] :
: 1995-1996 
{{col-2}}
===Тренер===
====Клупски====
====={{flagsport|BEL}} Стандард=====
* '''[[Фудбалски куп на Белгија|Куп на Белгија]]''' : 1
: 2017–2018

====={{flagsport|IRN}} Естеглал=====
*'''[[Суперкуп на Иран]]''' : 1
: 2022

====={{flagsport|CYP}} АПОЕЛ=====
*'''[[Прва Дивизија на Кипар|Прва Дивизија]]''' : 1
: 2023-2024
{{col-end}}

==Наводи==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
{{Порталкутија
|right=yes
|boxwidth=200px
|marign=0px
|name1=Биографија
|image1=P vip.svg
|name2=Фудбал
|image2=Soccer ball.svg
|name3=Португалија
|image3=Flag of Portugal.svg
}}
* [https://www.transfermarkt.com/ricardo-sa-pinto/profil/trainer/12110 Рикардо Са Пинто на transfermarkt] 
* [https://int.soccerway.com/coaches/ricardo-manuel-andrade-silva-sa-pinto/229911/ Рикардо Са Пинто на soccerway] 
* [https://www.espn.com/soccer/player/stats/_/id/15910/ricardo-sa-pinto Рикардо Са Пинто на espn]
* [https://www.whoscored.com/Players/12872/Show/Ricardo-Sa-Pinto Рикардо Са Пинто на whoscored]
* [https://www.zerozero.pt/jogador/sa-pinto/296 Рикардо Са Пинто на zerozero]
* [https://www.worldfootball.net/player_summary/sa-pinto/ Рикардо Са Пинто на worldfootball.net]

{{Состав на Португалија на ЕП фудбал 2000}}
{{Играч на сезоната на ФК Спортинг Лисабон}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Са Пинто, Рикардо}}
[[Категорија:Живи луѓе]]
[[Категорија:Португалски фудбалери]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон]]
[[Категорија:Фудбалери на ФК Реал Сосиедад]]
[[Категорија:Фудбалери на Стандард]]
[[Категорија:Португалски фудбалски тренери]]
[[Категорија:Тренери на ФК Спортинг Лисабон]]
[[Категорија:Тренери на ФК Црвена Ѕвезда]]
[[Категорија:Тренери на ФК Легија Варшава]]
[[Категорија:Тренери на ФК Васко да Гама]]
[[Категорија:Тренери на ФК Брага]]
[[Категорија:Тренери на ФК Естеглал]]
[[Категорија:Тренери на ФК АПОЕЛ]]
[[Категорија:Родени во 1972 година]]</text>
      <sha1>5du2stsdd9s6r4zycbu1jzz6zgnx94r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Еврејската заедница во Виена</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1346197</id>
    <revision>
      <id>5569771</id>
      <parentid>5223968</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Виена]] → [[Категорија:Религијата во Виена]]</comment>
      <origin>5569771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12702" sha1="c2bivqxf4z7kye9auy880uysz1g0on6" xml:space="preserve">
[[Податотека:Stadttempel_Vienna_September_2006_013.jpg|мини| Главната зграда на ИКГ ]]
[[Податотека:Stadttempel_Vienna_September_2006_015.jpg|мини| Главниот влез]]
'''Еврејската заедница во Виена''' ('''Israelitische Kultusgemeinde Wien''' или '''ИКГ''') е телото што ја претставува [[Виена|виенската]] ортодоксна еврејска заедница. Денес, ИКГ има околу 10.000 членови. Низ историјата, ги претставувала поголемиот број на австриските Евреи, чиј број е доволен за формирање заедници во само неколку други градови во Австрија.

== Организација ==
ИКГ им обезбедува на своите членови низа услуги во социјални, религиозни и образовни прашања. Го објавува официјалниот весник (''Die Gemeinde'') двапати месечно. ''Контактната точка за еврејски жртви на национал-социјалистичко прогонство во и од Австрија'' ги поддржува и советува засегнатите поединци и нивните семејства во однос на репарациите и компензациите. Оскар Дојч е сегашниот претседател на ИКГ е, кој е на функцијата од 2012 година. Џарон Енгелмајер бил назначен за главен рабин на Виена во август 2020 година.

== Историја ==
Историјата на еврејското население во Виена датира од времето на [[Римско Царство|Римската империја]], но долго време, виенските Евреи биле спречени да формираат организација за да се претстават себеси, како резултат на правна и социјална дискриминација. Оваа ситуација првпат почнала да се менува со Едиктот за толеранција на императорот [[Јосиф II (Свето Римско Царство)|Јосиф II]] од 1782 година.

Еманципацијата на еврејското население во Виена започнала во 1848 година. Во говорот одржан на 3 април 1849 година, младиот император, [[Франц Јосиф|Франц Јосиф I]], за прв пат ја употребил реченицата „''Израелска заедница во Виена''“; три години подоцна, бил донесен привремен устав за заедницата, и затоа 1852 година се смета за година во која е основан виенскиот Култусгемеинде. Канцелариите на заедницата биле основани во Статтемпел во Сеитенстеттенгассе.

Еврејската заедница во Виена имала околу 185.000 членови во времето на австрискиот „[[Аншлус]]“ со „[[Трет Рајх|Третиот Рајх]]“ во 1938 година. Истата година, нацистите го затвориле ИКГ. Повторно било отворено во мај 1938 година како „Виенската еврејска заедница“, со задача да дејствува како бафер организација помеѓу нацистите и виенското еврејско население. Ова тело исто така било принудено да ја организира емиграцијата, а подоцна и депортацијата на виенските Евреи за Централната канцеларија за еврејска емиграција. Насловот Еврејската заедница во Виена ([[Германски јазик|гер]]: Israelitische Kultusgemeinde Wien) повторно бил во употреба од 1945 година.

На 29 август 1981 година, бил извршен терористички напад врз синагогата во Сејтенстетенгасе, користејќи рачни гранати и огнено оружје. Во нападот загинале две лица, а уште 21 биле повредени. Нападот се припишува на палестинската екстремистичка организација Абу Нидал. Оттогаш, на влезот во синагогата има строго обезбедување, додека Сеитенстеттенгассе е чувано од полиција.&lt;ref&gt;[http://www.hagalil.com/austria/gemeinde/artikel/2001/terror.htm hagalil.com | Der Terroranschlag auf eine Wiener Synagoge] {{In lang|de}}&lt;/ref&gt;

Во јануари 2022 година била започната меѓународна кампања со која се повикува претседателот на ИКГ, Оскар Дојч, да интервенира во случајот на Бет Александар, на која и бил забранет пристапот до нејзините синови близнаци&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jewishnews.co.uk/campaign-launched-to-support-mothers-bid-to-be-reunited-with-twin-sons/|title=Campaign launched to support mother's bid to be reunited with twin sons|last=Frazer|first=Jenni|work=www.jewishnews.co.uk|language=en-US|accessdate=2022-02-03}}&lt;/ref&gt; по битката за старателство во австриските судови неколку години претходно.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2014/01/17/beth-schlesinger-austria-_n_4616161.html|title=MPS Call Austrian Courts 'Corrupt' and 'Kafkaesque' over Tug-Of-Love Case|date=17 January 2014|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== Претседатели на ИКГ од 1853 година ===

* Леополд Едлер фон Вертхајмштајн (1853−1863)
* Јозеф Ритер фон Вертхајмер (1864−1867)
* Јонас Фрајхер фон Кенигсвартер (1868−1871)
* Игназ Куранда (1872−1884)
* Мориц Ритер фон Боркенау (1884−1885)
* Арминио Кон (1886-1890)
* Вилхелм Ритер фон Гутман (1891-1892)
* ''1893 − 1896 празен''
* Густав Симон (1896-1897)
* Хајнрих Клингер (1897-1903)
* Алфред Стерн (1904-1918)
* Алоис Пик (1920−1932, нови избори, прва употреба на пропорционално гласање)
* Десајдер Фридман (убиен во [[Аушвиц|концентрациониот логор Аушвиц]]) (од 1933 година)
* Дејвид Брил (1946-1948)
* Курт Хајтлер (од септември 1950 до мај 1951 година)
* Дејвид Шапира (1948-1952)
* Емил Маурер (1952-1963)
* Ернст Фелдсберг (1963-1970)
* Антон Пик (1970-1981)
* Иван Хакер (1982-1987)
* Пол Грос (1987-1998)
* Ариел Музикант (1998-2012)
* Оскар Дојч (од 2012 година)

=== Рабини на ИКГ од 1824 година ===

* Исак Ное Манхајмер (1824-1865)
* Адолф Јелинек (1865-1893)
* Мориц Гидеман (1894−1918)
* Цви Перез Чајес (1918−1927)
* Дејвид Фојхтванг - главен рабин (1933-1936)
* Израел Таглихт - привремен главен рабин (1936)
* Исидор Олер - Проповедник во Стадтемпел (1946)
* Акиба Ајзенберг – главен рабин (1948–1983)
* Паул Чаим Ајсенберг|ге – Главен рабин (1983–2016)
* Арие Фолгер|ге – Главен рабин ''(назначен)''

=== Канторати ===

* Шмуел Барзилаи, главен кантор
* Салман Клар, до 1938 година

== Архивата на ИКГ ==
Архивата на ИКГ е единствената архива на еврејската заедница за која е познато дека се одржала во целост од основањето на заедницата до времето по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], и затоа е една од најважните архиви во Европа во која се зборува германски јазик. Содржи записници, декрети, протоколи, извештаи, писма, документи за емиграција и финансии, списоци на депортирани, индекси, книги, фотографии, планови и постери кои сведочат за историјата на ИКГ и нејзините членови. Најстарите документи имаат потекло од 16 век. Архивата постои од 1816 година; сè попрофесионална од средината на 19 век.

Индексите и досиејата што биле произведени помеѓу 1938 и 1945 година биле основа за нацистичкото управување со еврејската емиграција и депортација. Денес, овие документи се запис за судбината на прогонетите и убиените Евреи, и се користат за да им помогнат на барањата на преживеаните за компензација.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2007/06/04/arts/04iht-archive.1.5987074.html|title=Vienna cache is one of largest Holocaust archives|last=Backman|first=Marjorie|date=June 5, 2007|work=New York Times}}&lt;/ref&gt;

Во 1995 година, биле откриени архивски докази за Дојч Шутзен масакрот во 1945 година, што довело до гонење во 2009 година.&lt;ref name=&quot;rising2009&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2009-11-17-nazi-crimes_N.htm|title=90-year-old charged in Germany for Nazi-era crimes|last=Rising|first=David|date=November 17, 2009|publisher=USA Today}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Литература ==

* Дорон Рабиновичи, ''Евреите на Ајхман: Еврејската управа на холокаустот Виена, 1938-1945 година''. Преведено од Ник Сомерс. (Кембриџ, ОК: Polity Press, 2011){{ISBN|978-0-7456-4682-4}}
* Фелиситас Хајман-Јелинек, [[Lothar Hölbling|Лотар Холблинг]] и Инго Зехнер: ''Орден muss sein - Das Archiv der Israelitischen Kultusgemeinde Wien.'' Jüdisches Museum Виена, Виена 2007 година. {{In lang|de}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.ikg-wien.at/ Веб-страница der IKG Wien] {{In lang|de}} ; истата официјална страница: [https://www.ikg-wien.at/?lang=en Еврејска заедница во Виена] {{In lang|en}}
* [http://www.restitution.or.at Anlaufstelle der IKG Wien für jüdische NS-Verfolgte in und aus Österreich] {{In lang|de}} ; истиот официјален сајт: [http://www.restitution.or.at/index_e.html IKG Оддел за реституција] {{In lang|en}}
* [https://web.archive.org/web/20071029113131/http://www.jmw.at/de/ordnung_muss_sein.html Ordnung muss sein. Das Archiv der Israelitischen Kultusgemeinde Wien] Ausstellung im Jüdischen Museum Wien (4. јули 2007 - 21. октомври 2007) {{In lang|de}}
{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Историја на Евреите во Австрија]]
[[Категорија:Религијата во Виена]]</text>
      <sha1>c2bivqxf4z7kye9auy880uysz1g0on6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Љагуна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1349774</id>
    <revision>
      <id>5570355</id>
      <parentid>5434785</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2837" sha1="r0hvick6rip4ltlb2iref3zqa1o7oos" xml:space="preserve">{{Инфокутија Планина
| name = Љагуна
| native_name  = Λιάγκουνα
| native_name_lang = el
| photo = 
| photo_caption = 
| elevation_m   = 1.526
| elevation_ref = 
| prominence_m  =
| prominence_ref=
| range = 
| location = [[Гребенско]], [[Егејска Македонија]]
|ap = 
| range_coordinates = 
| label_position = 
| coordinates   = {{coord|39.9856|21.1954|type:mountain_region:GR_scale:100000|display=inline,title}}
| coordinates_ref = 
| topo = 
| type = 
| age =
| embedded = 
}}

'''Љагуна''', '''Љагано''' или '''Копанес''' ({{langx|el|Λιάγκουνα}}, ''Λιάγκανο'', ''Κοπάνες'') — [[планина]] во [[Гребенско]], [[Егејска Македонија]].&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;&gt;{{Незис|2|415}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Планината се наоѓа во западниот дел на Гребенско, дел од венецот [[Пинд|Северен Пинд]]. На север се спојува со масивот на [[Орљачка Планина]] со билото Егзархос (1.300&amp;nbsp;м). Ја заобиколува реката [[Венетик]] на исток и притоката на Аспропотамос на југ и запад, која ја образува границата што ја двои од планинскиот комплекс [[Василица (планина)|Василица]]. Некои карти погрешно ја претставуваат како дел од [[Лигос]].&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt;

Карпите се [[офиолит]]и.&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt;

До врвот се стасува од билото Егзархос, каде што минува планинскиот пат кој ги поврзува селата [[Тиста]] (900&amp;nbsp;м) и [[Лавда]] (1.040&amp;nbsp;м) за околу час и половина.&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;auto&quot;
|+ Врвови
! Име !! Грчки !! Висина (м) !! Местоположба
|-
|| Љагуна, Копанес || Λιάγκουνα, Κοπάνες|| 1.526&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt; || 
|-
|| Агриомилија || Αγριομηλιά || 1.240 – 1.100&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt; || 
|-
|| Кукос || Κούκκος || 1.160&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt; || 
|-
|| Милеос || Μηλεός || 1.160&lt;ref name=&quot;Незис 415&quot;/&gt; || 
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Орљачка Планина]]
* [[Пинд]]

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Планини во Егејска Македонија}}

[[Категорија:Планини во Егејска Македонија]]
[[Категорија:Гребен (општина)]]
[[Категорија:Пинд]]</text>
      <sha1>r0hvick6rip4ltlb2iref3zqa1o7oos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корисник:SpectralWiz/Песок</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1355595</id>
    <revision>
      <id>5569961</id>
      <parentid>5558656</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:29:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <origin>5569961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6483" sha1="0gunzvik3hdggpn9an8dvrq7eg195it" xml:space="preserve">{{Инфокутија Уметничка школа|назив=Линотопска школа|средиште=[[Линотопи]], [[Нестрамско]]|држава=[[Отоманско Царство]]|вид=[[иконопис]], [[живопис]], [[резбарство]], [[Кујунџија|златарство]]|опис=Фреска на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитриј]] од [[Црква „Св. Димитриј“ - Палатица (Берско)|истоимената црква]] во [[Палатица (Берско)|Палатица]], дело на зографот Никола од [[Линотопи]], 1570 г.|период=XVI–XIX век|слика=Palatitsia St Demetrios Church Fresco 1570.jpg|претставници-група2=[[Георги Писка]]|претставници-вид2=Златари|претставници-вид1=Зографи|претставници-група1=[[Јон Зограф|Јон]], [[Никола Линотопски (XVI век)|Никола]], [[Теолог Линотопски|Теолог]]}}'''Линотопска школа''' — уметничка школа која се развила во периодот од XVI до XIX век во [[Власи|влашкото]] гратче [[Линотопи]], [[Егејска Македонија]], уништено во 1769 г. од страна на албански разбојници. Линотопските мајстори биле познати [[Зограф|зографи]], [[Иконопис|иконописци]], [[Златарски занает|златари]], [[Резбар|резбари]] (теладури) и [[Бакропис|гравери]].

== Историја ==

=== XVI век ===
Првото спомeнување на мајстор од Линотопи се среќава кај зографскиот натпис во црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Палатица (Берско)|Св. Димитриј]]“ во [[Палатица (Берско)|Палатица]], [[Берско]] од 1570 г. Според натписот, фреските се дело на зограф „[[Никола Линотопски (XVI век)|Никола]] од Линотопи“.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|title=Το Λινοτόπι και οι ζωγράφοι του|last=Σιώκης|first=Νικόλαος|date=5 април 2012|work=Βλάχοι.net|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408095136/http://vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|archive-date=8 април 2016}}&lt;/ref&gt;

Во 1589 г. зографите Михаил и неговиот син Константин (Коста) го живописале манастирот „[[Манастир „Рождество на Пресвета Богородица Фотму“|Рождество на Пресв. Богородица Фотму]]“ во [[Етолија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Во 1599 г. Михаил Зограф и неговиот помошник Никола заедно ги изработиле фреските на манастирот „[[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Долно Лавдани|Успение на Пресв. Богородица Макриалекси]]“ во с. [[Долно Лавдани]], [[Погон (Епир)|Погон]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== XVII век ===
[[Податотека:Transfiguration_of_Jesus_Monastery_in_Driovouno_Drianovo,_Unknown_Saint_Fresco,_1652.jpg|лево|мини|Фреска на непознат светец од манастирот „[[Манастир „Св. Преображение“ - Дреново (Населичко)|Св. Преображение]]“ во [[Дреново (Населичко)|Дреново]], [[Никола Линотопски (XVII век)|Никола Линотопски]], 1652 г.]]
Фреските во црквата „[[Црква „Св. Захариј“ - Загар|Св. Захариј]]“ во [[Грамошта|грамошкото]] село [[Загар (село)|Загар]], датирани од крајот на XVI – почетокот на ΧVII век, се припишуваат на линотопски зографи.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Иако непотпишани, во стилот на Линотопската школа се живописите во: „[[Црква „Вознесение Христово“ - Ново Село (Штип)|Вознесение Христово]]“ во [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Штип]] (1610); „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Зервати|Успение на Пресв. Богородица]]“ во [[Зервати]], [[Дропул]] (1605/6); „[[Црква „Св. Никола“ - Литоњавишта|Св. Никола]]“ во [[Литоњавишта]], [[Коничко]] (1620–1622/3); „[[Црква „Св. Архангели Позерски“|Св. Архангели Позерски]]“ во гр. [[Костур (град)|Костур]] (1622); [[Патерскиот манастир]] во [[Зица]], [[Јанинско]] (1631) и манастирот „[[Манастир „Пресвета Богородица Неволјанска“|Пресв. Богородица Неволјанска]]“ (1638/9) во [[Неволјани (Тесалија)|Неволјани]], [[Тесалија]], веројатно дело на Никола Зограф.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Живописот на [[Домовишки манастир|Домовишкиот манастир „Св. Петка“]] во [[Населичко]], кој потекнува од почетокот на XVII век, е исто така дело на линотопски зографи.

=== XVIII век ===

=== XIX век ===
Линотопските мајстори и градители продолжиле да работат по џамии и бегови куќи во XIX век.

== Галерија ==

== Поврзано ==

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==</text>
      <sha1>0gunzvik3hdggpn9an8dvrq7eg195it</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569962</id>
      <parentid>5569961</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6570" sha1="3a8ogomm04w5ezgzycsc94cr12q72b8" xml:space="preserve">{{Инфокутија Уметничка школа|назив=Линотопска школа|средиште=[[Линотопи]], [[Нестрамско]]|држава=[[Отоманско Царство]]|вид=[[иконопис]], [[живопис]], [[резбарство]], [[Кујунџија|златарство]], [[Архитектура|градителство]]|опис=Фреска на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитриј]] од [[Црква „Св. Димитриј“ - Палатица (Берско)|истоимената црква]] во [[Палатица (Берско)|Палатица]], дело на зографот Никола од [[Линотопи]], 1570 г.|период=XVI–XIX век|слика=Palatitsia St Demetrios Church Fresco 1570.jpg|претставници-група2=[[Георги Писка]]|претставници-вид2=Златари|претставници-вид1=Зографи|претставници-група1=[[Јон Зограф|Јон]], [[Никола Линотопски (XVI век)|Никола]], [[Теолог Линотопски|Теолог]]}}'''Линотопска школа''' — уметничка школа која се развила во периодот од XVI до XIX век во [[Власи|влашкото]] гратче [[Линотопи]], [[Егејска Македонија]], уништено во 1769 г. од страна на албански разбојници. Линотопските мајстори биле познати [[Зограф|зографи]], [[Иконопис|иконописци]], [[Златарски занает|златари]], [[Резбар|резбари]] (теладури) и [[Бакропис|гравери]].

== Историја ==

=== XVI век ===
Првото спомeнување на мајстор од Линотопи се среќава кај зографскиот натпис во црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Палатица (Берско)|Св. Димитриј]]“ во [[Палатица (Берско)|Палатица]], [[Берско]] од 1570 г. Според натписот, фреските се дело на зограф „[[Никола Линотопски (XVI век)|Никола]] од Линотопи“.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|title=Το Λινοτόπι και οι ζωγράφοι του|last=Σιώκης|first=Νικόλαος|date=5 април 2012|work=Βλάχοι.net|language=el|archive-url=https://web.archive.org/web/20160408095136/http://vlahoi.net/politismos/to-linotopi-kai-oi-zografoi-tou.html|archive-date=8 април 2016}}&lt;/ref&gt;

Во 1589 г. зографите Михаил и неговиот син Константин (Коста) го живописале манастирот „[[Манастир „Рождество на Пресвета Богородица Фотму“|Рождество на Пресв. Богородица Фотму]]“ во [[Етолија]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Во 1599 г. Михаил Зограф и неговиот помошник Никола заедно ги изработиле фреските на манастирот „[[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Долно Лавдани|Успение на Пресв. Богородица Макриалекси]]“ во с. [[Долно Лавдани]], [[Погон (Епир)|Погон]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== XVII век ===
[[Податотека:Transfiguration_of_Jesus_Monastery_in_Driovouno_Drianovo,_Unknown_Saint_Fresco,_1652.jpg|лево|мини|Фреска на непознат светец од манастирот „[[Манастир „Св. Преображение“ - Дреново (Населичко)|Св. Преображение]]“ во [[Дреново (Населичко)|Дреново]], [[Никола Линотопски (XVII век)|Никола Линотопски]], 1652 г.]]
Фреските во црквата „[[Црква „Св. Захариј“ - Загар|Св. Захариј]]“ во [[Грамошта|грамошкото]] село [[Загар (село)|Загар]], датирани од крајот на XVI – почетокот на ΧVII век, се припишуваат на линотопски зографи.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Иако непотпишани, во стилот на Линотопската школа се живописите во: „[[Црква „Вознесение Христово“ - Ново Село (Штип)|Вознесение Христово]]“ во [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Штип]] (1610); „[[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Зервати|Успение на Пресв. Богородица]]“ во [[Зервати]], [[Дропул]] (1605/6); „[[Црква „Св. Никола“ - Литоњавишта|Св. Никола]]“ во [[Литоњавишта]], [[Коничко]] (1620–1622/3); „[[Црква „Св. Архангели Позерски“|Св. Архангели Позерски]]“ во гр. [[Костур (град)|Костур]] (1622); [[Патерски манастир|Патерскиот манастир]] во [[Зица]], [[Јанинско]] (1631) и манастирот „[[Манастир „Пресвета Богородица Неволјанска“|Пресв. Богородица Неволјанска]]“ (1638/9) во [[Неволјани (Тесалија)|Неволјани]], [[Тесалија]], веројатно дело на Никола Зограф.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Живописот на [[Домовишки манастир|Домовишкиот манастир „Св. Петка“]] во [[Населичко]], кој потекнува од почетокот на XVII век, е исто така дело на линотопски зографи.

=== XVIII век ===

=== XIX век ===
Линотопските мајстори и градители продолжиле да работат по џамии и бегови куќи во XIX век.

== Галерија ==

== Поврзано ==

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==</text>
      <sha1>3a8ogomm04w5ezgzycsc94cr12q72b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иконографија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1357193</id>
    <revision>
      <id>5570272</id>
      <parentid>5522384</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50479" sha1="qd28o0zp0ydb5dbav78lco4337cnj5w" xml:space="preserve">{{Разликување|Иконологија}}
[[Податотека:Hans_Holbein_the_Younger_-_The_Ambassadors_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''[[Амбасадорите (Холбајн)|Амбасадорите]]'' на [[Ханс Холбајн Помладиот|Холбајн]] (1533) е сложено дело чија иконографија останува предмет на расправа.]]
'''Иконографија'''&lt;ref&gt;{{ДРМЈ|иконографија}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ОДРМЈ|иконографија}}&lt;/ref&gt; — гранка на [[Историја на уметноста|историјата на уметноста]] што ја проучува идентификацијата, описот и толкувањето на содржината на сликите: прикажаните субјекти, конкретните композиции и поединости што се користат за тоа и други елементи што се разликуваат од [[Стил (уметност)|уметничкиот стил]]. Зборот ''иконографија'' доаѓа од [[Старогрчки јазик|грчкиот]] {{Јаз|grc|εἰκών}} („слика“) и {{Јаз|grc|γράφειν}} („пишува“ или ''црта'').

Второто значење (засновано на нестандарден превод на грчките и руските еквивалентни поими) е изработка или проучување на верски слики, наречени „[[Икона|икони]]“, во [[Византиска уметност|византиската]] и [[Православна црква|православната христијанска]] традиција. Оваа употреба најчесто се среќава во дела преведени од јазици како грчки или руски, при што точниот поим е „[[иконопис]]“.

Во [[Историја на уметноста|историјата на уметноста]], „иконографија“ може да значи и одреден приказ на тема во однос на содржината на сликата, како што е бројот на употребени ликови, нивната положба и гестови. Поимот исто така се користи во многу академски области, освен историјата на уметноста, на пример, [[семиотика]]та, медиумските студии и [[археологија]]та,&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.30861/9781407360713|title=Picturing Roman Belief Systems: The iconography of coins in the Republic and Empire|last=Eiland|first=Murray|date=2023-04-30|publisher=British Archaeological Reports (Oxford) Ltd|isbn=978-1-4073-6071-3|doi=10.30861/9781407360713}}&lt;/ref&gt; и во општа употреба, за содржината на сликите, вообичаеното прикажување во сликите на темата и сродните сетила.

Понекогаш не се прави разлика помеѓу ''иконологија'' и ''иконографија'',&lt;ref&gt;[http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780195399301/obo-9780195399301-0161.xml Oxford Bibliographies: Paul Taylor, &quot;Iconology and Iconography&quot;]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://tems.umn.edu/pdf/Panofsky_iconology2.pdf Erwin Panofsky, ''Studies in Iconology: Humanistic Themes in the Art of the Renaissance''. Oxford 1939.]&lt;/ref&gt; заради дефинициите кои варираат. Кога се зборува за филмови, жанровите веднаш се препознаваат преку нивната иконографија, мотиви кои преку повторување се поврзуваат со одреден жанр.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Understanding Movies|last=Giannetti|first=Louis|publisher=Person Prentice Hall|year=2008|location=Toronto|page=52}}
&lt;/ref&gt;

== Историја ==

=== Основи ===
Во раните западни писатели кои ја бележеле содржината на сликите спаѓа [[Џорџо Вазари]], чиј ''Рагионаменти'' ги толкувал сликите во [[Палацо Векио]] во [[Фиренца]]. ''Рагионаменти'' покажува дека таквите дела биле тешко разбирливи дури и за добро информираните современици. Помалку позната, иако им служела на поетите, сликарите и скулпторите повеќе од два века по нејзиното објавување во 1593 година, била амблемната книга на [[Чезаре Рипа]] ''Иконологија''.&lt;ref&gt;Ripa's full title, rarely used, was ''Iconologia overo Descrittione Dell’imagini Universali cavate dall’Antichità et da altri luoghi''; [http://www.dbnl.org/tekst/_zev001199501_01/_zev001199501_01_0003.php English Translations and Adaptations of Cesare Ripa's ''Iconologia'': From the 17th to the 19th Century by Hans-Joachim Zimmermann]&lt;/ref&gt; [[Џовани Пјетро Белори]], биограф на уметници од неговото време од 17 век, опишува и анализира, не секогаш правилно, многу дела. Трудот на [[Готхолд Ефрајм Лесинг|Лесинг]] (1796) за класичната фигура [[Купидон|Амор]] со превртен факел бил ран обид да се искористи трудот за еден вид слика за да се објасни културата од која потекнува, наместо обратно.&lt;ref name=&quot;Białostocki:535&quot;&gt;Białostocki:535&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Hans_Memling_056.jpg|мини| Слика со сложена иконографија: т.н. [[Седумте радости на Богородица]] на [[Ханс Мемлинг]] – всушност ова е подоцнежен наслов за циклусот ''[[Животот на Богородица (Мемлинг)|Животот на Богородица]]'' на еден панел. Прикажани се вкупно 25 сцени, не сите со Богородица. 1480, [[Стара пинакотека]], Минхен.&lt;ref&gt;Alte Pinakotek, Munich; (Summary Catalogue – various authors), pp. 348-51, 1986, Edition Lipp, {{ISBN|3-87490-701-5}}&lt;/ref&gt;]]
Иконографијата како академска уметничка историска дисциплина се развила во деветнаесеттиот век во делата на научниците како [[Адолф Наполеон Дидрон]] (1806–1867), [[Антон Хајнрих Спрингер]] (1825–1891) и [[Емил Мал]] (1862–1954)&lt;ref name=&quot;kleinbauer&quot;&gt;W. Eugene Kleinbauer and Thomas P. Slavens, ''Research Guide to the History of Western Art'', Sources of information in the humanities, no. 2. Chicago: [[American Library Association]] (1982): 60-72.&lt;/ref&gt;, сите стручњаци за христијанската верска уметност, која била главниот фокус на проучувањето во ова раздобје, во кој особено биле истакнати француските научници.&lt;ref name=&quot;Białostocki:535&quot;&gt;Białostocki:535&lt;/ref&gt; Тие се навраќале на претходните обиди да се класифицираат и енциклопедиски да се организираат теми како Чезаре Рипа и делото на Ан Клод Филип де Кајлус, ''Recueil d'antiquités égyptiennes, étrusques, grècques, romaines et gauloises'' како водичи за разбирање на уметничките световни и верски дела на понаучен начин од популарниот [[Естетика|естетски]] пристап од тоа време.&lt;ref name=&quot;kleinbauer&quot; /&gt; Овие рани прилози го отвориле патот за [[Енциклопедија|енциклопедии]], прирачници и други изданија корисни за идентификување на содржината на уметноста. Делото на Мал, ''l'Art religieux du XIIIe siècle en France'' (изворно 1899 година, со ревидирани изданија), преведено како ''Готска слика, Религиозната уметност во Франција од тринаесеттиот век'' постојано се печати.

=== Дваесетти век ===
Во [[Германија]] на почетокот на дваесеттиот век, [[Аби Варбург]] (1866-1929) и неговите следбеници [[Фриц Саксл]] (1890-1948) и [[Ервин Панофски]] (1892-1968) ја обработиле практиката на идентификација и класификација на мотивите во сликите за да ја користат иконографијата како средство за разбирање на значењето.&lt;ref name=&quot;kleinbauer&quot;/&gt; Панофски кодификувал влијателен пристап кон иконографијата во неговите ''Проучување во иконологијата'' од 1939 година, каде што истата ја определил како „гранка на историјата на уметноста што се занимава со темата или значењето на уметничките дела, наспроти обликот“&lt;ref name=&quot;kleinbauer&quot; /&gt; иако разликата што тој и другите научници ја направиле помеѓу одредени дефиниции за „иконографија“ (едноставно кажано, идентификација на визуелната содржина) и „иконологија“ (анализа на значењето на таа содржина), не е општо прифатена, сè уште се користи од некои писатели.&lt;ref&gt;For example by [[Anne D'Alleva]] in her ''Methods and Theories of Art History'', pp. 20-28, 2005, Laurence King Publishing, {{ISBN|1-85669-417-8}}&lt;/ref&gt;

Во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], во кои Панофски се иселил во 1931 година, студенти како [[Фредерик Харт]] и [[Мајер Шапиро]] продолжиле да работат под негово влијание во дисциплината.&lt;ref name=&quot;kleinbauer&quot;/&gt; Во една влијателна статија од 1942 година, ''Вовед во „Иконографијата на средновековната архитектура“'',&lt;ref&gt;Richard Krautheimer, Introduction to an &quot;Iconography of Mediaeval Architecture&quot;, Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, Vol. 5. (1942), pp. 1-33.[http://aar.iec.cat/institucio/societats/AmicsArtRomanic/activitats/textosesp/espanol04.pdf Online text] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080408194332/http://aar.iec.cat/institucio/societats/AmicsArtRomanic/activitats/textosesp/espanol04.pdf|date=April 8, 2008}}&lt;/ref&gt; [[Ричард Краутхајмер]], стручњак за раните средновековни цркви, исто така германски иселеник, ја проширил иконографската анализа на [[Архитектура|архитектонските облици]].

Раздобјето од 1940 година може да се гледа како раздобје кога иконографијата била особено истакната во историјата на уметноста.&lt;ref&gt;Białostocki:537&lt;/ref&gt; Додека повеќето иконографски трудови останале многу стручни, некои анализи почнале да привлекуваат многу поширока публика, на пример теоријата на [[Ервин Панофски|Панофски]] (сега генерално не наклонета на стручњаците на таа слика) дека пишувањето на задниот ѕид во ''[[Портрет на Арнолфиниеви|Портретот на Арнолфиниеви]]'' од [[Јан ван Ејк]] ја претворил сликата во запис за брачен договор. ''[[Амбасадорите (Холбајн)|Амбасадорите]]'' на [[Ханс Холбајн Помладиот|Холбејн]] била предмет на книги за широк пазар со нови теории за неговата иконографија,&lt;ref&gt;Most recently: North, John (September, 2004). The Ambassador's Secret: Holbein and the World of the Renaissance. Orion Books&lt;/ref&gt; а [[бестселер]]ите на [[Ден Браун]] вклучуваат теории за иконографијата на делата на [[Леонардо да Винчи]] кои повеќето историчари на уметноста ги отфрлиле.

Методот на [[иконологија]], кој се развил по публикациите на Ервин Панофски, бил предмет на критички расправи од средината на 1950-тите, од некои и силно критикуван (Ото Пахт, Светлана Алперс). Сепак, меѓу критичарите, никој не нашол модел на толкување што би можел целосно да го замени оној на Панофски.&lt;ref&gt;Dieter Wuttke (2017), &quot;Erwin Panofsky (1892-1968)&quot;, in: The Routledge Companion to Medieval Iconography, ed. by Colum Hourihane, London and New York, pp. 105-122, here p. 119).&lt;/ref&gt;

Што се однесува до толкувањето на [[Христијанска уметност|христијанската уметност]], која Панофски ја истражувал во текот на својот живот, останува важен иконографскиот интерес за текстовите како можни извори, бидејќи значењето на [[Католичка уметност|христијанските слики]] и [[Црковна архитектура|архитектура]] е тесно поврзано со содржината на [[Библија|библиските]], [[Богослужбена книга|литургиските]] и [[Теологија|теолошките]] текстови, кои вообичаено биле сметани за сигурни од повеќето покровители, уметници и гледачи.&lt;ref&gt;[[Ralf van Bühren]] and Maciej Jan Jasiński (2024), [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23753234.2024.2322546 The invisible divine in the history of art. Is Erwin Panofsky (1892–1968) still relevant for decoding Christian iconography?], in ''Church, Communication and Culture'' 9, pp. 1-36, here pp. 1-4, 9, 23, 28.&lt;/ref&gt;

Технолошкиот напредок овозможил да се градат огромни збирки фотографии, со иконографски распоред или показател, кои ги вклучуваат оние на [[Институт Варбург|Институтот Варбург]] и Индексот на средновековна уметност&lt;ref&gt;[https://ima.princeton.edu/ Index of Medieval Art] website&lt;/ref&gt; (поранешен Индекс на христијанската уметност) во [[Принстонски универзитет|Принстон]] (кој направил специјализација на иконографијата уште од нејзините рани денови во Америка).&lt;ref&gt;Białostocki:538-39&lt;/ref&gt; Тие сега се дигитализираат и се достапни на семрежјето, обично на ограничена основа.

Со доаѓањето на [[сметач]]ите, системот Iconclass, високо сложен систем за класификација на содржината на сликите, со 40.000+ типови на класификација и 84.000 (14.000 уникатни) клучни зборови, бил развиен во Холандија како стандардна класификација за означување на збирките со идејата за составување огромни бази на податоци кои ќе овозможат враќање на слики со одредени поединости, предмети или други заеднички чинители. На пример, шифрата на Iconclass „71H7131“ е за темата „Ватсавеа (само) со Давидовото писмо“, додека „71“ е целиот „[[Стар завет]]“ и „71H“ „приказната за [[Давид]]“. Голем број збирки од различни типови се класифицирани со користење на Iconclass, особено многу типови на [[Графика на стар мајстор|графики на старите мајстори]], збирките на Gemäldegalerie, Берлин и германскиот Marburger Index. Овие се достапни, обично онлајн или на [[Дигитален видеодиск|ДВД]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iconclass.nl/|title=Iconclass website|publisher=Iconclass.nl|accessdate=2014-03-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.kb.nl/manuscripts/browser/index.html Illuminated manuscripts from the Dutch royal Library, browsable by ICONCLASS classification] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080220200839/http://www.kb.nl/manuscripts/browser/index.html|date=2008-02-20}} and [http://www.rosspub.com/iconclass.htm Ross Publishing - examples of databases for sale]&lt;/ref&gt; Системот може да се користи и вон чистата историја на уметност, на пример на сајтови како Flickr.&lt;ref&gt;[http://www.iconclass.org/flickr website Iconclass for Flickr]&lt;/ref&gt;

== Краток преглед на иконографијата ==
[[Податотека:17th_century_Central_Tibeten_thanka_of_Guhyasamaja_Akshobhyavajra,_Rubin_Museum_of_Art.jpg|десно|мини| [[Тибет|Среднотибетска]] [[Танка (живопис)|танка]] (живопис) од 17 век на [[Гухјасамаја тантра|Гухасамаја Акшобхиавајра]].]]
До одреден степен [[Религиозни слики|религиозните слики]] се користат од сите главни религии, вклучително и индиската и [[Аврамски религии|аврамската]] вера, и често содржат многу сложена иконографија, која ја одразува вековната насобрана традиција. Подоцна, секуларната западна иконографија се потпирала на овие теми.

=== Индиска религиозна иконографија ===
Средишно место во иконографијата и [[хагиографија]]та на [[Индиски религии|индиските религии]] се [[Мудра|мудрите]] или гестовите со посебни значења. Други особености вклучуваат ауреола и ореол, исто така пронајдени во христијанската и исламската уметност и божествените квалитети и атрибути претставени со асани и ритуални алатки како што се [[дармачакра]], [[Вајра|ваџра]], [[чатра]], [[Свастика|савастика]], [[фурба]] и [[данда]]. Симболичната употреба на бојата за означување на класичните елементи или махабхута и буквите и биџа слогови од светите азбучни скрипти се други особености. Под влијание на [[тантра]] уметноста се развиле езотерични значења, достапни само за соодветните основоположници. Ова е особено силна особеност на [[Тибетска уметност|тибетската уметност]]. Уметноста на индиските религии, особено хиндуската во своите бројни секторски поделби, се управувани од свети текстови наречени [[Aagama|агами]] кои го опишуваат односот и соодносот на иконата, наречена ''таалмаана'', како и расположението на средишниот лик во контекстот. На пример, Нарасимха, отелотворение на [[Вишну]], иако се смета за гневно божество, во неколку контексти е прикажано во смирено расположение.

Иако иконските прикази или сосредоточувањето на еден лик преовладуваат на [[Будизам|будистичката]] слика, големи камени [[Релјеф (вајарство)|релјефи]] или [[фрескопис]]ни наративни циклуси за ''Животот на Буда'', или приказни за неговите претходни животи, се најдени во поголемите наоѓалишта како Сарнат, Ајанта и Боробудор, особено во претходните раздобја. Спротивно на тоа, во [[Хиндуизам|хиндуистичката]] уметност, наративните сцени станале прилично почести во последниве векови, особено во минијатурните слики од животот на [[Кришна]] и [[Рама]].

=== Христијанска иконографија ===
[[Христијанска уметност|Христијанската уметност]] ја одликува христијанската иконографија, видно развиена во [[Средновековна уметност|средновековната]] ера и [[Раноренесансно сликарство|ренесансата]], и е истакнат аспект на [[Христијански медиуми|христијанските медиуми]].&lt;ref name=&quot;Freeman&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://smarthistory.org/standard-scenes-from-the-life-of-christ-in-art/|title=The life of Christ in medieval and Renaissance art – Smarthistory|last=Freeman|first=Evan|work=Smarthistory – art history|accessdate=March 2, 2022}}{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taylor 2013&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thegospelcoalition.org/blogs/justin-taylor/all-the-known-audio-of-c-s-lewis-speaking/|title=All the Known Audio of C.S. Lewis Speaking|last=Taylor|first=Justin|date=July 18, 2013|work=The Gospel Coalition|accessdate=March 2, 2022}}&lt;/ref&gt; [[Аниконизмот во христијанството|Аниконизмот]] бил отфрлен во [[Христијанска теологија|христијанската теологија]] од самиот почеток, а развојот на раната христијанска уметност и архитектура се случил во првите седум века по [[Исус Христос|Исус]].&lt;ref&gt;[[Ernst Kitzinger|Kitzinger, Ernst]], &quot;The Cult of Images in the Age before Iconoclasm&quot;, ''Dumbarton Oaks Papers'', Vol. 8, (1954), pp.&amp;nbsp;83–150, Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University, [https://www.jstor.org/stable/1291064 JSTOR]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Westminster theological journal pp. 35–47&quot;&gt;{{Наведено списание|title=The Early Church on the Aniconic Spectrum|url=https://ixtheo.de/Record/1765247462|journal=The Westminster Theological Journal|volume=83|issue=1|pages=35–47|issn=0043-4388|access-date=March 2, 2022}}&lt;/ref&gt; Малите слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]] покажуваат [[Оранта|оранти]], портрети на Христос и некои светци и ограничен број „скратени претстави“ на библиски епизоди кои го нагласуваат избавувањето. Почнувајќи од [[Константин Велики|Константиновото]] раздобје, споменичната уметност позајмувала мотиви од римските царски слики, класичната грчка и римска религија и популарната уметност. Мотивот на Христос во величественост им должи по нешто и на царските портрети и на приказите на [[Зевс]]. Иконографијата почнала да се стандардизира и поблиску да се поврзува со [[Библија|библиските]] текстови во [[Доцна антика|доцноантичкото]] раздобје, иако многу празнини во [[Евангелие|канонските евангелски]] наративи биле покриени со материја од апокрифните евангелија. На крајот, Црквата ќе успее да ги исчисти повеќето од нив, но некои остануваат, како волот и магарето во [[Рождеството Исусово во уметноста|Рождеството Христово]].
[[Податотека:Tikhvinskaya.jpg|мини| Богородица од [[Тихвин]], {{Околу|1300}}, пример за типот Одигитриа на [[Богородица (уметност)|Богородица и Младенецот]].]]
Иконографската иновација во Источната црква се сметала за нездрава по [[Византиско иконоборство|раздобјето на византиското иконоборство,]] дури и еретична, иако сè уште продолжила да се развива, но многу споро. Повеќе отколку на Запад, традиционалните прикази често се сметале дека имаат автентично или чудесно потекло, а работата на уметникот била да ги подражава со што е можно помало отстапување. Источната црква, исто така, никогаш не прифатила употреба на [[Релјеф (вајарство)|високорелјефен]] приказ или самостојна [[скулптура]], за која сметала дека премногу потсетува на [[паганство]]то. Повеќето современи [[Православие|источноправославни]] [[Икона|икони]] се многу блиски до нивните претходници од пред илјада години, иако се случил одреден развој и некои промени во значењето. На пример, старецот облечен во руно во разговор со [[Свети Јосиф]] што вообичаено е претставен на православните рождества изгледа дека почнал како еден од пастирите, или пророкот [[Исаија]], но денес обично се сфаќа како „искушувач“ ([[сатана]]).&lt;ref&gt;Schiller:66&lt;/ref&gt;

И на Исток и на Запад, биле развиени бројни иконски типови на [[Исус Христос|Христос]], [[Богородица|Марија]] и светци и други теми. Бројот на именуваните типови на икони на Марија, со или без младенецот Христос, бил особено голем на Исток, додека [[Седржител|Христос Пантократор]] бил најчестиот лик на Христос. Посебно важните претстави на Марија ги вклучуваат типовите [[Патеводителка|Одигитрија]] и Панагија. Традиционалните модели еволуирале за наративни слики, вклучувајќи големи циклуси кои ги покриваат настаните од Животот на Христос, Животот на Богородица, делови од [[Стариот завет]] и, сè повеќе, [[Житие|житијата]] на популарните [[Светец|светци]]. Особено на Запад, развиен е систем на [[Амблем|атрибути]] за [[Симболи на светците|идентификување на поединечни]] ликови на светци по стандарден изглед и симболични предмети што ги држат. На Исток, било поверојатно тие да се идентификуваат со текстуални етикети.

Од [[Романескна уметност|романескното]] раздобје, [[Скулптура|скулптурите]] на црквите станале сè поважни во западната уметност, а веројатно делумно и поради недостатокот на византиски модели, станала место на многу иконографски новини, заедно со [[Илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]], кој веќе зазел решително поинаков правец од византиските еквиваленти, под влијание на островската уметност и други чинители. Случувањата во теологијата и побожната практика произвеле новини како темата на [[Крунисување на Богородица|Крунисувањето на Богородица]] и [[Успение на Пресвета Богородица|Успение]], и двете поврзани со [[францисканци]]те, како и многу други случувања. Повеќето сликари останале задоволни со копирање и мали промени на делата на другите, и јасно е дека свештенството, од кого или за чии цркви е нарачано најголемиот дел од уметноста, честопати наведувале во многу поединости што сакаат да биде прикажано.

Теоријата на [[Типологија (теологија)|типологија]], според која значењето на повеќето настани од [[Стар завет|Стариот завет]] се сфаќало како „тип“ или предфигурирање на настан во животот или аспект на Христос или Марија, честопати се одразувала во уметноста. Следствено на тоа, во западната христијанска уметност, во подоцнежниот [[среден век]], преовладува во изборот на старозаветните сцени.
[[Податотека:Robert_Campin_-_L'_Annonciation_-_1425.jpg|мини| [[Олтар Мерод|Олтарот Мерод]] на [[Робер Кампен]] од 1425-1428 година има многу сложена иконографија за која сè уште се дебатира. Дали [[Свети Јосиф|Јосиф]] прави стапица за глувци, одразувајќи ја забелешката на Свети [[Свети Августин|Августин]] дека Христовото овоплотување е стапица за фаќање на душите на луѓето?]]
Со оглед на тоа што во [[Романескна уметност|романескното]] и [[Готска уметност|готското]] раздобје, големото мноштво на религиозна уметност имало за цел да ги пренесе често сложените религиозни пораки што е можно појасно, со доаѓањето на [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] иконографијата станала многу софистицирана и во многу случаи се чини дека била намерно загадочна, дури и за добро образован современик. Суптилните слоеви на значење откриени со модерното иконографско истражување во делата на [[Робер Кампен]], како што е [[Олтар Мерод|Олтарот Мерод]], и на [[Јан ван Ејк]], како што се [[Мадона на канцеларот Ролен]] и [[Благовештение (Ван Ејк, Вашингтон)|Благовештението во Вашингтон,]] лежат во мали поединости кои на прв поглед се многу конвенционални претстави. Кога италијанското сликарство развило вкус за загадочност, значително подоцна, тоа најчесто се покажувало во световни композиции под влијание на [[Платонизмот во ренесансата|ренесансниот неоплатонизам]].

Од 15 век, религиозното сликарство постепено се ослободува од навиката да ги следи претходните композициски модели, а до 16 век се очекувало амбициозните уметници да најдат нови композиции за секоја тема, а непосредни позајмици од претходни уметници биле почести за положбите на поединечните ликови, отколку за цели композиции. [[Реформација]]та наскоро го ограничила најголемиот дел од [[Протестантство|протестантското]] религиозно сликарство на библиски сцени замислени по линијата на историското сликарство, а по неколку десетлетија католичкиот [[Трентски собор|Трентски совет]] донекаде ја ограничил слободата на католичките уметници.
[[Податотека:Inspiration_Chretienne,_ca._1887-1888.jpg|мини| Римокатоличките [[Монах|монаси]] сликаат икони на ѕидовите на опатија во Франција.]]

=== Секуларна западна иконографија ===
Секуларното сликарство станало многу повообичаено на Запад од ренесансата и развило свои традиции и конвенции на иконографијата, во историското сликарство, кое вклучува [[мит]]ологии, [[Портретно сликарство|портрети]], жанровски сцени, па дури и [[Пределно сликарство|предели]], а да не ги спомнуваме модерните медиуми и жанровите како [[фотографија]]та, [[филм]]от, [[политичка карикатура]], [[стрип]]ови.

Ренесансното митолошко сликарство теоретски ја оживеало иконографијата на својата [[Антика|класична антика]], но во пракса темите како [[Леда и лебедот]] се развиле главно на изворни линии и за различни цели. Личните иконографии, каде делата се чини дека имаат значајни значења поединечно и можеби достапни само за уметникот, се враќаат барем до [[Јероним Бос|Хиеронимус Бош]], но стануваат сè позначајни со уметниците како [[Франсиско Гоја|Гоја]], [[Вилијам Блејк]], [[Пол Гоген|Гоген]], [[Пабло Пикасо|Пикасо]], [[Фрида Кало]] и [[Јозеф Бојс]].

== Во други дисциплини освен историјата на уметноста ==
Иконографијата, честопати од аспекти на [[Популарна култура|популарната култура]], се однесува за други [[Научна дисциплина|академски дисциплини,]] вклучувајќи ги [[семиотика]]та, [[антропологија]]та, [[социологија]]та, медиумските студии, комуникациските студии и културните студии. Овие анализи за возврат влијаеле на конвенционалната историја на уметноста, особено на концептите како што се [[Знак (семиотика)|знаците во семиотиката]]. Расправите за сликите како иконографија на овој начин подразбира критичко „читање“ на сликите кое често се обидува да ги истражи социјалните и културните вредности. Иконографијата се користи и во [[Филмска теорија|филмските проучувања]] за да се опише [[Визуелен јазик|визуелниот јазик]] на кинематографијата, особено во областа на [[Филмски жанр|жанровската критика]].&lt;ref name=&quot;film&quot;&gt;Cook and Bernink (1999, 138-140).&lt;/ref&gt; Во ерата на [[семрежјето]], новата глобална историја на визуелната продукција на човештвото (Histiconologia&lt;ref&gt;The first World Dictionary of Images: Laurent Gervereau (ed.), &quot;Dictionnaire mondial des images&quot;, Paris, Nouveau monde, 2006, 1120p, {{ISBN|978-2-84736-185-8}}. (with 275 specialists from all continents, all specialities, all periods from Prehistory to nowadays); Laurent Gervereau, &quot;Images, une histoire mondiale&quot;, Paris, Nouveau monde, 2008, 272p., {{ISBN|978-2-84736-362-3}}&lt;/ref&gt;) ги вклучува историјата на уметноста и историјата на сите видови слики или медиуми.

Современото истражување на иконографијата честопати се потпира на теории за визуелно кадрирање за да се осврне на различни прашања како што е иконографијата на климатските промени создадена од различни засегнати страни,&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1226584969|title=Research Handbook on Communicating Climate Change|last=Wozniak|first=Antal|publisher=[[Edward Elgar Publishing]]|year=2020|isbn=978-1-78990-040-8|editor-last=Holmes|editor-first=David C.|location=Cheltenham, Gloucestershire|pages=131–143|chapter=Stakeholders Visual Representations of Climate Change|oclc=1226584969|editor-last2=Richardson|editor-first2=Lucy M.}}&lt;/ref&gt; иконографијата што меѓународните организации ја создаваат за природните катастрофи,&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/1153066230|title=Disasterland|last=Revet|first=Sandrine|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2020|isbn=978-3-030-41581-5|location=Cham|pages=53–80|chapter=Disaster Iconography: Victims, Rescue Workers, and Hazards|doi=10.1007/978-3-030-41582-2_3|oclc=1153066230}}&lt;/ref&gt; иконографијата на [[епидемии]] распространети во печатот,&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/904372902|title=Empires of Panic: Epidemics and Colonial Anxieties|last=King|first=Nicholas B.|publisher=[[Hong Kong University Press]]|year=2015|isbn=978-988-8208-44-9|editor-last=Peckham|editor-first=Robert|location=Hong Kong|pages=181–203|chapter=Mediating Panic: The Iconography of New Infectious Threats, 1936-2009|oclc=904372902}}&lt;/ref&gt; и иконографијата на страдањето што постои на социјалните мрежи.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/902846595|title=World Suffering and Quality of Life|last=Johansson|first=Anna|last2=Sternudd|first2=Hans T.|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|year=2015|isbn=978-94-017-9670-5|editor-last=Anderson|editor-first=R.|series=Social Indicators Research Series|volume=56|location=Dordrecht|pages=341–355|chapter=Iconography of Suffering in Social Media: Images of Sitting Girls|doi=10.1007/978-94-017-9670-5_26|oclc=902846595}}&lt;/ref&gt;

Проучување за иконографијата во [[Студии за комуникација|комуникациската наука]] ги анализира фотографиите што се користат во известувањето во печатот за да се прикаже социјалното прашање на сексуалната злоупотреба на деца.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Döring|first=Nicola|last2=Walter|first2=Roberto|date=2021|title=Ikonografien des sexuellen Kindesmissbrauchs: Symbolbilder in Presseartikeln und Präventionsmaterialien|journal=Studies in Communication and Media|volume=10|issue=3|pages=362–405|doi=10.5771/2192-4007-2021-3-362|issn=2192-4007|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Врз основа на примерок од N=1.437 написи во печатот на семрежјето за сексуална злоупотреба на деца (СЗД), кои вклучувале 419 фотографии, била откриена иконографијата на СЗД (т.е. збир на типични мотиви на слики за тема) кои се однесуваат на криминално пријавување: Иконографијата на СЗД визуелизира 1. криминални контексти, 2. текот на делото и вклучените лица и 3. последиците од кривичното дело за вклучените лица (на пример, мотив на сликата: сторителот со лисици).

== Статии со иконографска анализа на поединечни дела ==

* Фрески во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]]
* ''[[Бичување на Христос (Пјеро дела Франческа)|Бичување на Христос]]'' од [[Пјеро дела Франческа]]
* [[Вилтонов диптих]]
* [[Олтар Мерод|Олтарниот дел на Мерод]] од [[Робер Кампен]]
* ''[[Мадона на канцеларот Ролен]]'', ''[[Портрет на Арнолфиниеви]]'', ''[[Благовештение (Ван Ејк, Вашингтон)|Благовештение]]'', сите од [[Јан ван Ејк]]
* ''[[Богородица и Младенецот устоличени (Ван дер Вејден)|Богородица и Младенецот устоличени]]'' од [[Рожие ван дер Вајден]]
* ''Магдалено читање'' од Рожие ван дер Вајден
* ''Свети Џером во неговата студија'' од Антонело да Месина
* ''[[Две венецијански дами]]'' и ''Свети Августин во неговата студија'' од [[Виторе Карпачо]]
* ''[[Меланхолија I]]'' од [[Албрехт Дирер]]
* Циклус „Мари де Медичи“ од [[Петер Паул Рубенс|Рубенс]]
* [[Иван Руткович]]

== Примери ==
* [[Хинду иконографија]]
* [[Урбана иконографија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

=== Литература ===
* Alunno, Marco. [http://mediamusic-journal.com/Issues/2_2.html ''Iconography and Gesamtkunstwerk in Parsifal's Two Cinematic Settings''] in ESM Mediamusic. No. 2 (2013)
* Białostocki, Jan, [https://web.archive.org/web/20070314231458/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv2-57 ''Iconography''],  ''Dictionary of The History of Ideas'', Online version, University of Virginia Library, Gale Group, 2003 
* [[Ralf van Bühren|Bühren, Ralf van]] and Maciej Jan Jasiński, ''[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23753234.2024.2322546 The invisible divine in the history of art. Is Erwin Panofsky (1892–1968) still relevant for decoding Christian iconography?]'', in ''Church, Communication and Culture'' 9 (2024), pp.&amp;nbsp;1–36. DOI: 10.1080/23753234.2024.2322546
* Cook, Pam and Mieke Bernink, eds. 1999. ''The Cinema Book''. 2nd ed. London: BFI Publishing. {{ISBN|0-85170-726-2}}.
* [[Gertrud Schiller|Schiller, Gertrud]]. ''Iconography of Christian Art, Vol. I'',1971 (English trans from German), Lund Humphries, London, {{ISBN|0-85331-270-2}}
* ''[[Lexicon Iconographicum Mythologiae Classicae]]'' (''LIMC''), Artemis Verlag, 1981-2009 [iconography of ancient mythology]

== Надворешни врски ==
* [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/home/ Иконографска база на податоци на Институтот Варбург]
* [https://web.archive.org/web/20070530201114/http://www.religionswissenschaft.unizh.ch/idd/ Иконографија на божества и демони на античкиот Близок Исток (Проект на Швајцарската национална научна фондација на универзитетите во Цирих и Фрибург)]
* [http://www.sacrimonti.net/User/index.php?PAGE=Sito_en/app_storia_1 Веб-страница за европски свети планини, голгота и побожни комплекси]
* [https://web.archive.org/web/20110715222433/http://www.sacredvulva.com/order.html Светите икони во модерната ера] [http://www.sacredvulva.com/SV_Project.html за култот на големата мајка]{{Мртва_врска|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.limc-france.fr/ LIMC-Франција] — иконографија на античката митологија.
* [http://www.christianiconography.info/ Христијанска иконографија]
* [http://mnemosyne.org/iconography/practice/apollo/#top Што прават иконографите - студија на случај] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050827162949/http://www.mnemosyne.org/iconography/practice/apollo#top|date=2005-08-27}} 
* [https://books.google.com/books?id=DkqW4aAnl8AC „Семиотика и иконографија“ од Прирачникот за визуелна анализа]

{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Иконографија]]
[[Категорија:Историја на уметноста]]
[[Категорија:Грцизми]]</text>
      <sha1>qd28o0zp0ydb5dbav78lco4337cnj5w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бишонен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1358702</id>
    <revision>
      <id>5569934</id>
      <parentid>5436289</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:38:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanScrooge98</username>
        <id>58435</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ +pron</comment>
      <origin>5569934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="chjb6hfte95tujvjlzfs22escar8yc8" xml:space="preserve">[[Податотека:Bishounen Oranges.jpeg|мини|332x332пкс|Бишонен]]
'''Бишонен''' ({{langx|ja|美少年}} {{audio|ja-bishonen.ogg|}}) — јапонски [[збор]] што означува женствени, естетски убави машки младежи. Надвор од [[Јапонија]], [[отаку]]то најчесто се користи за да се однесува на стереотипниот шаблон на машки ликови во [[манга]] и [[аниме]], кој се користи првенствено во жанровите [[шоџо]], шонен-аи или јаои.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mania.com/scratching-your-hitch_article_53858.html|title=Scratching Your H-Itch|last=Houck|first=Janet.|date=2007-03-08|publisher=Mania.com|archive-url=https://www.webcitation.org/60qkwwMUo?url=http://www.mania.com/scratching-your-hitch_article_53858.html|archive-date=2011-08-11|lang=en|access-date=2010-02-13}}&lt;/ref&gt; Во некои дела, сите машки ликови можат да бидат бишонен, и во повеќето случаи се појавуваат во дела на шоџо или јаои. Многу поретко во творбите на [[сеинен]], обично за привлекување женска публика.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;''Thompson, Jason.'' Manga: The Complete Guide (англ.). — Del Rey, 2007. — P. 417. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0-345-48590-4&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;

== Претстава ==
Бишоненот не е само вид лик, туку и [[Уметност|уметнички]] стил. Овие ликови често се прикажуваат како отмени, женствени машки младежи со долги екстремитети, пуштена коса во необични бои и големи, издолжени очи со долги трепки.&lt;ref&gt;Short anime glossary [Краткий анимешно-русский разговорник] // anime*magazine. — 2004. — № 3. — С. 36. — ISSN 1810–8644.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Thompson J.'' Manga: The Complete Guide. — New York: Del Rey Books, 2007. — P. 496. — 556 p. — &lt;nowiki&gt;ISBN 978-0-345-48590-8&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; Нивната привлечност често се истакнува со телесни слики на целата страница.&lt;ref&gt;''Pflugfelder, Gregory M.'' Cartographies of desire: male-male sexuality in Japanese discourse, 1600-1950 (англ.). — University of California Press, 1999. — P. 221—234. — &lt;nowiki&gt;ISBN 0-520-20909-5&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;

Бишоненот обично нема истакнати [[мускул]]и, бидејќи мускулестиот изглед се смета за премногу машки. Целата [[манга]], како на пример ''Saint Seiya'', може да содржи ликови на бишонен. Овој стил е вообичаен во [[шоџо]]- и јаои-мангата, но понекогаш се користи во [[шонен]]-мангата за да привлече женски читатели.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20150721000737/http://www.imageandnarrative.be/index.php/imagenarrative/article/viewFile/130/101&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.cbr.com/greatest-bishonen-anime-characters/ 15 најдобри бишонен-ликови во аниме] (англ.)

__СОСОДРЖИНА__
__ИНДЕКС__

[[Категорија:Поими во аниме и манга]]</text>
      <sha1>chjb6hfte95tujvjlzfs22escar8yc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корисник:Gurther/Песок 2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1361645</id>
    <revision>
      <id>5570014</id>
      <parentid>5563312</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5570014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1132" sha1="2ihphdadhf9iui983kaay6jxhc1d0ho" xml:space="preserve">{{Инфокутија Вооружен судир|partof=[[Македонското национално движење]]|conflict=Македонското востание|place=[[Кресненско]], [[Пиринска Македонија]]|result=Пораз за македонските востанички сили, Македонија останал под [[турско ропство]].|combatant1=[[Комитетот „Единство“]]&lt;/br&gt;[[Главен штаб на Македонското востание|ГШ на Македонското востание]]|date=[[5 октомври]] [[1878|1878 г.]] ― [[25 мај]] [[1879|1879 г.]]|caption=Печат на [[Главен штаб на Македонското востание|Главниот штаб на востанието]].|image=[[File:Pecat na Kresnensko-razloveckoto vostanie.jpg|250px]]|combatant2=[[Отоманското Царство]]|commander1=[[Димитар Поп Георгиев Беровски]] {{Предлошка:WIA}}&lt;/br&gt;[[Стојан Карастоилов]] {{Предлошка:Assassinated}}|commander2=}}</text>
      <sha1>2ihphdadhf9iui983kaay6jxhc1d0ho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570015</id>
      <parentid>5570014</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:46:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5570015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1128" sha1="6lrua29qvzcumz5xt36mwid0msbfbsp" xml:space="preserve">{{Инфокутија Вооружен судир|partof=[[Македонско национално движење]]|conflict=Македонското востание|place=[[Кресненско]], [[Пиринска Македонија]]|result=Пораз за македонските востанички сили, Македонија останал под [[турско ропство]].|combatant1=[[Комитетот „Единство“]]&lt;/br&gt;[[Главен штаб на Македонското востание|ГШ на Македонското востание]]|date=[[5 октомври]] [[1878|1878 г.]] ― [[25 мај]] [[1879|1879 г.]]|caption=Печат на [[Главен штаб на Македонското востание|Главниот штаб на востанието]].|image=[[File:Pecat na Kresnensko-razloveckoto vostanie.jpg|250px]]|combatant2=[[Отоманското Царство]]|commander1=[[Димитар Поп Георгиев Беровски]] {{Предлошка:WIA}}&lt;/br&gt;[[Стојан Карастоилов]] {{Предлошка:Assassinated}}|commander2=}}</text>
      <sha1>6lrua29qvzcumz5xt36mwid0msbfbsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лотан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1363091</id>
    <revision>
      <id>5570276</id>
      <parentid>5508016</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8349" sha1="kbj7c89wrrgilbclsq5q0ekx167sski" xml:space="preserve">[[Податотека:Destruction_of_Leviathan.png|десно|мини|316x316пкс| ''Уништувањето на [[Левијатан]]'' од [[Гистав Доре|Густав Доре]] (1865)]]
'''Лотан'''{{Sfnp|Herrmann|1999}} — слуга на [[Список на водни божества|морскиот бог]] [[Јам (бог)|Јам]] поразен од [[Временски бог|богот на бурата]] [[Хадад|Хадад-Баал]] во [[Угаритски јазик|угаритскиот]] ''[[Баалски циклус]].''{{Sfnp|Herrmann|1999}} Се смета дека Лотан е претставен од змијата ''Темтум'' претставена во сириските печати од 18-16 век пр.н.е.,{{Sfnp|Uehlinger|1999}} и наоѓа подоцнежен рефлекс во морското чудовиште ''[[Левијатан]]'', на чиј пораз од рацете на [[Јехова|Јахoва]] се алудира во [[Танах|библиската]] [[Јов (библиска книга)|книга на Јов]] и во [[Исаија (библиска книга)|Исаија]] 27:1.&lt;ref name=&quot;doi.org&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Kaenel|first=Barbara R.|last2=Uehlinger|first2=Urs|date=1999|url=https://doi.org/10.1023/a:1003860831654|journal=Hydrobiologia|volume=415|pages=257–263|doi=10.1023/a:1003860831654|issn=0018-8158}}&lt;/ref&gt;  Ламберт (2003) отишол до степен на тврдење дека Исаија 27:1 е директен цитат извлечен од угаритскиот текст, правилно преведувајќи го угаритскиот ''bṯn'' „змија“ како хебрејски ''nḥš'' „змија“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ghazinour|first=Kambiz|last2=Razavi|first2=Amir H.|last3=Barker|first3=Ken|date=2014|title=A Model for Privacy Compromisation Value|url=https://doi.org/10.1016/j.procs.2014.08.023|journal=Procedia Computer Science|volume=37|pages=143–152|doi=10.1016/j.procs.2014.08.023|issn=1877-0509}}&lt;/ref&gt;

''Лотан'' е придавска формација што значи „намотан“, овде се користи како правилно име,&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Sievers|first=J.|last2=Berry|first2=M.|last3=Baumgarten|first3=H.|date=1981-02|title=The role of noradrenergic fibres in the control of post-natal cerebellar development|url=https://doi.org/10.1016/0006-8993(81)90694-6|journal=Brain Research|volume=207|issue=1|pages=200–208|doi=10.1016/0006-8993(81)90694-6|issn=0006-8993}}&lt;/ref&gt;  истото суштество има голем број можни епитети, вклучувајќи ја „змијата во бегство“ (''bṯn brḥ'') и можеби (со одредена несигурност што произлегува од празнините на ракописот) „змијата што се врти“ (''bṯn ʿqltn'') и „моќниот со седум глави“ (''šlyṭ d.šbʿt rašm'').&lt;ref name=&quot;doi.org&quot;/&gt;

Митот за Хадад кој го победил Лотан, Јахве го победил Левијатан, Мардук го победил Тиамат (итн.) во митологиите на античкиот Близок Исток се класични примери на митемата ''[[Хаос (космогонија)|Хаоскампф]]'', исто така рефлектирана во [[Зевс]]овото убиство на [[Тифон (митологија)|Тифон]] во [[Старогрчка митологија|грчката митологија]],&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ogden|first=Benjamin H.|last2=Ogden|first2=Thomas H.|date=2013-03-25|title=The Analyst's Ear and the Critic's Eye|url=https://doi.org/10.4324/9780203523063|doi=10.4324/9780203523063}}&lt;/ref&gt; [[Тор (митологија)|Торовата]] борба против [[Јормунганд]] во Гилфагининскиот дел од [[Прозна еда|Прозата еда]],&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Prose Edda|last=Sturluson|first=Snorri|publisher=[[Penguin Classics]]|year=2005|location=London}}&lt;/ref&gt; и [[Веди|ведската]] битка меѓу [[Индра]] и [[Вритра]] (од [[санскрит]] वृत्र, ''vṛtrá,'' што значи ''обвивка'', ''покритие'' и затоа ''пречка'') кој е обвинет како змеј кој ги собира водите и дождовите, како ''даса'' за крадење крави и како анти-бог поради криењето на Сонцето.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://doi.org/10.1007/978-3-663-10827-6_4|title=Gestaltung der Markenpersönlichkeit mittels der „means-end“-Theorie|last=Herrmann|first=Andreas|last2=Huber|first2=Frank|last3=Braunstein|first3=Christine|date=1999|publisher=Gabler Verlag|isbn=978-3-663-10828-3|location=Wiesbaden|pages=103–133}}&lt;/ref&gt;

[[Река Литани|Реката Литани]] која се движи низ [[Бека (долина)|долината Бека]] во [[Либан]] е именувана по Лотан бидејќи се верувало дека реката е олицетворение на богот.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hD1RDwAAQBAJ|title=Bart Ehrman Interpreted|last=Price|first=Robert M.|date=2018|publisher=Pitchstone Publishing|isbn=978-1-63431-159-5|page=153|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Price|first=Richard|last2=Price|first2=Sally|date=2018-10-24|title=Equatoria|url=https://doi.org/10.4324/9780203060919|doi=10.4324/9780203060919}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Список на змејови во митологија и фолклор|Список на змејови во митологијата и фолклорот]]
* [[Танин]]
* [[Рахаб (демон)|Рахаб]]
* [[Апоп]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==

* {{Наведување|last=Barker|first=William D.|title=Isaiah's Kingship Polemic: An Exegetical Study in Isaiah 24–27|url=https://books.google.com/books?id=cXRZJlN8BbwC|chapter=Litan in Ugarit|pages=151–167|contribution-url=https://books.google.com/books?id=cXRZJlN8BbwC&amp;pg=PA151|date=2014|publisher=Mohr Siebeck|place=Tübingen|isbn=978-3-16-153347-1}}.
* {{Наведување|last=Baumgarten|first=Albert I.|title=The ''Phoenician History'' of Philo of Byblos|url=https://books.google.com/books?id=BM8UAAAAIAAJ|isbn=90-04-06369-2|date=1981|place=Leiden|publisher=E.J. Brill}}.
* {{Наведување|last=Herrmann|first=Wolfgang|chapter=Baal|contribution-url=https://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&amp;pg=PA132|editor-last=Toorn|editor-first=Karel van der|editor-link=Karel van der Toorn|editor2-last=Becking|editor2-first=Bob|editor3-last=Horst|editor3-first=Pieter Willem van der|editor3-link=Pieter Willem van der Horst|title=[[Dictionary of Deities and Demons in the Bible|Dictionary of Deities and Demons in the Bible, ''2nd ed.'']]|place=Grand Rapids|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|date=1999|pages=132–139}}.
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=FQ2pAK9luwkC&amp;pg=PA14|title=Drakon: Dragon Myth and Serpent Cult in the Greek and Roman Worlds|last=Ogden|first=Daniel|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-955732-5|pages=14}}
* {{Наведување|last=Uehlinger|first=C.|chapter=Leviathan|contribution-url=https://books.google.com/books?id=yCkRz5pfxz0C&amp;pg=PA511|editor-last=Toorn|editor-first=Karel van der|editor-link=Karel van der Toorn|editor2-last=Becking|editor2-first=Bob|editor3-last=Horst|editor3-first=Pieter Willem van der|editor3-link=Pieter Willem van der Horst|title=[[Dictionary of Deities and Demons in the Bible|Dictionary of Deities and Demons in the Bible, ''2nd ed.'']]|place=Grand Rapids|publisher=Wm. B. Eerdmans Publishing|date=1999|pages=511–515}}.

[[Категорија:Левантска митологија]]
[[Категорија:Змејови]]
[[Категорија:Митски змии]]</text>
      <sha1>kbj7c89wrrgilbclsq5q0ekx167sski</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јустинијанова чума</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1363219</id>
    <revision>
      <id>5570270</id>
      <parentid>5345809</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:23:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4500" sha1="mwpsbfozqmjxc6cpds736lh7sk075qj" xml:space="preserve">{{Infobox pandemic
| name            = Јустинијанова чума
| image           = Plaguet03.jpg
| alt             = see caption
| caption         = 
| map1            = 
| legend1         = 
| disease         = [[Бубонска чума]]
| location        = Медитерански басен, Европа, Близок Исток
| date            = 541–549
| deaths          =  
| territories     = 
}}'''Јустинијанова чума''' (541–549 година) била [[Епидемија|епидеммија]] што го погодила целиот Медитерански басен, Европа, и Блискиот Исток, а сериозно погодени биле [[Сасанидско Царство|Сасанидската]] и [[Византија|Византиската Империја]], особено [[Цариград|Константинопол]].&lt;ref name=&quot;Stathakopoulos&quot;&gt;{{Citation|last=Stathakopoulos|first=Dionysios|title=Plague, Justinianic (Early Medieval Pandemic) |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198662778.001.0001/acref-9780198662778-e-3757|work=The Oxford Dictionary of Late Antiquity|year=2018|publisher=Oxford University Press |doi= 10.1093/acref/9780198662778.001.0001|isbn=978-0-19-866277-8 |access-date=2020-05-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Arrizabalaga&quot;&gt;{{Citation |last=Arrizabalaga|first=Jon|title=plague and epidemics |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198662624.001.0001/acref-9780198662624-e-4645|work=The Oxford Dictionary of the Middle Ages|year=2010|editor-last=Bjork|editor-first=Robert E.|publisher=Oxford University Press |doi=10.1093/acref/9780198662624.001.0001|isbn=978-0-19-866262-4|access-date=2020-05-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Floor |first1=Willem |title=Studies in the History of Medicine in Iran |url=https://archive.org/details/studiesinhistory0000floo |date=2018 |publisher=Mazda Publishers |location=Costa Mesa, California|isbn=978-1933823942 |page=[https://archive.org/details/studiesinhistory0000floo/page/n12 3] |quote=The Justinian plague (bubonic plague) also attacked the Sasanian lands.}}&lt;/ref&gt; Чумата е наречена по византискиот император [[Јустинијан I]] (r. 527–565), кој според неговиот дворски историчар [[Прокопиј Кесариски|Прокопиј]] се заразил од болеста и закрепнал во 542 година, во екот на епидемијата која убила околу една петтина од населението во престолнината.&lt;ref name=&quot;Stathakopoulos&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Arrizabalaga&quot; /&gt; Заразата пристигнала во [[Египет (римска провинција)|Римски Египет]] во 541, се проширила околу Средоземното Море до 544, и се ширела во [[Северна Европа]] и [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]] до 549 година. До 543 година, чумата се проширила до секој агол на империјата.&lt;ref name=&quot;Stathakopoulos&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Meier |first1=Mischa |title=The Justianic Plague: The economic consequences of the pandemic in the Eastern Roman empire and its cultural and religious effects |date=August 2016 |journal=Early Medieval Europe |volume=24 |issue=3 |pages=267–292 |doi=10.1111/emed.12152|s2cid=163966072 }}&lt;/ref&gt;

Во 2013, истражувачите ги потврдиле претходните мислења дека причинител на јустинијановата чума била ''[[Yersinia pestis]]'', истата бактерија одговорна за [[Црна смрт|Црната смрт]] (1346–1353).&lt;ref&gt;{{cite web|title=Modern lab reaches across the ages to resolve plague DNA debate|url=http://phys.org/news/2013-05-modern-lab-ages-plague-dna.html|date=May 20, 2013|website=phys.org}}
*{{cite web|title=Plague DNA found in ancient teeth shows medieval Black Death, 1,500-year pandemic caused by same disease|url=http://news.nationalpost.com/2014/01/28/plague-dna-found-in-ancient-teeth-shows-medieval-black-death-1500-year-pandemic-caused-by-same-disease/|author=Maria Cheng|date=January 28, 2014|work=[[National Post]]}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Византија во 6 век]]</text>
      <sha1>mwpsbfozqmjxc6cpds736lh7sk075qj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Технологија на древните цивилизации</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1363532</id>
    <revision>
      <id>5570282</id>
      <parentid>5508172</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:25:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Бојна кола */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85797" sha1="72km2rh92wbgzygzw1o7btb1jpbzk8y" xml:space="preserve">[[Податотека:Canaldoddaghatta.jpg|мини|356x356пкс| [[Стопанство|Стопанската]] основа на првите [[Цивилизација|цивилизации]] е новиот облик на [[земјоделство]], различен од [[Младо камено време|неолитското]] земјоделство или сточарството, општо преку вештачкото [[наводнување]].]]
[[Податотека:Venus_Tablet_of_Ammisaduqa.jpg|мини|337x337пкс| Амисадукината Венерина таблица од [[Вавилонија]] (VII век пр. н. е.) ги наведува првото и последното видливо излегување на [[Венера (планета)|Венера]] во раздобје од околу 21 година.]]
[[Податотека:Hanging_Gardens_of_Babylon.jpg|мини|200x200пкс| Приказ на [[Семирамидини висечки градини|Семирамидините висечки градини]]; во заднина се гледа [[Вавилонска кула|Вавилонската кула]].]]
[[Податотека:Maler_der_Grabkammer_des_Menna_013.jpg|мини|200x200пкс| Приказ на употреба на [[кормило]] на староегипетски [[Брод (пловило)|речен брод]] (помеѓу 1422–1411 пр. н. е.)]]
[[Податотека:Hand-propelled_wheel_cart_from_Indus_Valley_Civilization.GIF|десно|мини|200x200пкс| Рачна количка од цивилизацијата на долината Инд (3000–1500 пр. н. е.).]]
[[Податотека:ChineseCrossbow.JPG|мини|259x259пкс| Остатоци од [[самострел]] од [[Историја на Кина|Древна Кина]] (2 век пр. н. е.).]]
[[Податотека:AGMA_Clepsydre.jpg|мини|279x279пкс| Два [[Воден часовник|водни часовници]] од [[Стара Грција]].]]
[[Податотека:Ljubljana_(8629147956).jpg|мини|247x247пкс| [[Љубљанско дрвено тркало|Љубљанското дрвено тркало]] е најстарото дрвено [[тркало]] со [[Оска (машинство)|оска]] во светот и е старо околу 5150 години.]]
[[Податотека:Maler_der_Grabkammer_des_Sennudem_001.jpg|мини|200x200пкс| Приказ на [[плуг]] од Древен Египет (околу 1200 г. пр. н. е.).]]
[[Податотека:EMS-89615-Rosecrucian-Egyptian-BeerMaking.jpg|мини|200x200пкс| Приказ на производство [[Пиво|на пиво]] во Древен Египет.]]
[[Податотека:Bronze_age_weapons_Romania.jpg|мини|282x282пкс| [[Бронзено време|Бронзено]] [[оружје]] и алатки пронајдени во [[Романија]].]]
[[Податотека:Święto_Śląska_piec_p.jpg|мини|300x300пкс| [[Плитко огниште|Плиткото огниште]] е вид на поранешна [[печка]] во која се топела [[Железо|железна]] [[руда]], користејќи [[Дрвен јаглен|јаглен]] кој ги редуцирал [[Железен оксид|железните оксиди]] (главно [[хематит]]) во [[железо]], а производот било [[сунѓересто железо]], кое било употребливо дури по [[ковање]]то, а крајниот производ бил ковано железо.]]
[[Податотека:Iron_bloom.jpg|десно|мини|200x200пкс| [[Сунѓересто железо|Сунѓерестото железо]] штотуку излегло од долниот дел на [[Плитко огниште|плиткото огниште]] со големо количество [[згура]] која подоцна се отстранувала со [[ковање]].]]
[[Податотека:Choghazanbil2.jpg|десно|мини|200x200пкс| [[Зигурат]] Дур Унташ, [[13 век п.н.е.|13.]] [[13 век п.н.е.|век пр. н. е]].]]
[[Податотека:All_Gizah_Pyramids.jpg|десно|мини|200x200пкс| [[Пирамиди во Гиза|Пирамидите во Гиза]].]]
[[Податотека:Chinese_Wall.jpg|десно|мини|200x200пкс| [[Кинески ѕид|Кинескиот ѕид]].]]
[[Податотека:Map_achaemenid_empire_en.png|десно|мини|200x200пкс| Карта на [[Ахеменидско Царство|Персиското Царство]] со означе.[[Кралски Пат|лски пат]].]]
[[Податотека:Wheel_Iran.jpg|десно|мини|222x222пкс| [[Тркало]] од Древна Месопотамија, старо околу 4000 години.]]
[[Податотека:Gizeh_Sonnenbarke_BW_2.jpg|десно|мини|301x301пкс| Реконструкција [[Куфу|на Кеопсовиот]] брод.]]
[[Податотека:Ramses_II_at_Kadesh.jpg|десно|мини|246x246пкс| [[Рамзес II]] на кочија во Битката кај Кадеш.]]
[[Податотека:Mycenaean_armour_1400BC.jpg|десно|мини|200x200пкс| Најстариот зачуван [[оклоп]] е веројатно оној пронајден во гробница во близина на [[Микена]] во Грција, 14 век пр. н. е.]]
'''Технологијата на древните цивилизации''' се однесува на [[Урбанизам|урбаната]] револуција, која го означува крајот на [[Камено време|каменото време]] и почетокот на [[Бронзено време|бронзеното врем]]&lt;nowiki/&gt;е.јот на [[праисторија]]та и почетокот на [[историја]]та, која започнала пред приближно 6000 години на [[Близок Исток|Блискиот Исток]] и на крајот довело до првите [[Цивилизација|цивилизации]], со сите општествени и историски последици што ги следат: голема [[Густина на населеност|густина на население]] (поголеми популации), [[град]]ови, развој на сложени и раслоени општества (специјализација на струките и поостра поделба на трудот), централизирана политичка и стопанска [[Власт|моќ]] (појава и организација на регионални држави), институции на принуда ([[Војска|армија]], собирање [[Данок|даноци]], [[полиција]]), [[Религија|верски институции]] и [[Свештеник|свештеничка]] класа, монументална [[архитектура]] (дворци, храмови, споменици), ширење на [[трговија]]та, [[пари]], стандардизирани тежини и мерки, контрола над [[Руда|рудните богатстав]], создавање на [[писмо]]то, [[математика]]та и [[астрономија]]та.&lt;ref&gt;Basalla, G.: &quot;The Evolution of Technology&quot;, Cambridge University Press, Cambridge, 1988.&lt;/ref&gt;

== Древни цивилизации ==
[[Стопанство|Стопанската]] основа на првите [[Цивилизација|цивилизации]] е нов облик на [[земјоделство]], различно од [[Младо камено време|неолитското]] земјоделство или [[сточарство]]то, општо преку вештачко [[наводнување]]. Едноставното [[градинарство]] било заменето со одгледување [[поле]] засновано на големи мрежи за управување со вода, изградени и одржувани преку јавни работи, извршени од групи собрани врз основа на работна должност (притисок) и надгледувани од [[инженер]]и во служба на [[држава]]та.

Во [[Тропски појас|суптропските]] области, земјоделството со наводнување е многу ефикасно и можно е да се постигнат приноси доволни за издржување на голем број жители. [[Река|Реките]] полни со [[тиња]] обезбедуваат вода за наводнување и, особено кога се вештачки контролирани, ја збогатуваат околната [[почва]]. Меѓутоа, [[Орање|земјоделството]] со наводнување и контрола на [[Поплава|поплавите]] бараат [[Хидраулика|хидраулични]] градби, со цел да се донесе вода каде и кога е потребна, и одреден степен на заедничко делување неопходно за нивна изградба и одржување: [[Мочуриште|мочуриштата]] требало да се исушат, да се изградат [[Брана (градба)|брани]], [[насип]]и, [[канал]]и, темели, тераси, тенкови, ѕидови и сето тоа требало да се чисти и одржува. Понатаму, споровите околу водата морало да ги решава некоја централна власт, а вишокот треба да се складира, чува, брани и дели по потреба.

[[Војна|Војувањето]] станало постојано и ги надминало вообичаените напади. Сега вклучувало освојување и потчинување, бидејќи поразените групи не можеле едноставно да побегнат и да образуваат нова земјоделска заедница на друго место. Пред тоа време, и во [[Старо камено време|палеолитот]] и во [[Младо камено време|неолитот]], поразените групи можеле да се преселат во нови области, но во еколошки ограничените области како долината на [[Нил]], земјоделците немале каде да одат. Победниците не само што преземале земјата и малите системи за наводнување, туку ги потчинувале и владееле со поразените групи, штедејќи ги нивните животи во замена за [[Ропство|ропска работа]] во одржувањето на системот на засилено земјоделство.

=== Древна Месопотамија ===
До 4000 г. пр. н. е. [[Младо камено време|неолитски]] села ја исполнувале Месопотамија т.е. долината помеѓу [[Тигар (река)|Тигар]] и [[Еуфрат]] во денешен [[Ирак]]. Месните власти ги исушиле [[Мочуриште|мочуриштата]] во долната [[Речна делта|делта]] и подоцна изградиле обемен систем за наводнување во долината покрај реките. Најпрво се населиле северните ридски области, во кои има повеќе [[дожд]]. Јужните и средишните области имаат посува [[клима]] и повеќе сува [[почва]]. Но поради алувијалната тиња таа почва е многу плодна и околу 4000 г. пр. н. е. јужните области, благодарение на системот за наводнување и одводнување, станале понапредни од северните. Тука настанала [[сумер]]ската цивилизација, а подоцна [[Вавилонија]]. За разлика од Египет, а можеби и поради променливите и непредвидливи шеми на поплави на Тигар и Еуфрат, со Месопотамија не управувало едно [[кралство]], туку низа [[Град-држава|градови-држави]] со [[Империја|царства]] засновани на нив, кои се издигнале и паѓале во текот на милениумите кои следеле. Сите овие цивилизации се засновале на земјоделство со наводнување. Главните канали биле широки и до 20 [[Метар|метри]] и се протегале со километри, со стотици поврзувачки канали. Сите месопотамиски цивилизации развиле централна политичка власт и сложена [[бирократија]] со цел собирање, складирање и прераспределување на земјоделските вишоци, како и писмо, математика и астрономија.

=== Древни Египет ===
Долината на [[Нил]] е тесен појас на зеленило, широк од 20 до 50 [[Метар|километри]] и долг стотици километри, опкружен со [[пустина]] на исток и запад, планини на југ и море на север. Неолитските населби се намножиле долж Нил и првите кралства се појавиле веќе околу 5500 г. пр. н. е. Досега се препознаени седум преддинастички кралства до околу 3400 – 3200 г. пр. н. е. Некаде тоа време [[крал]]от Менес обединил две кралства, тоа на [[Долен Египет]] и тоа на [[Горен Египет]], и на тој начин станал првиот египетски [[фараон]] од [[Прва египетска династија|првата династија]]. Според традицијата, Менес организирал градежни работи, подигнал [[насип]] на Нил во близина на [[Теба (Египет)|Теба]]. Следел силниот раст на египетската цивилизација. Врз основа на управувањето со годишните поплави на Нил, Египет ги развил сите особености на висока цивилизација, вклучувајќи ги и големите згради како што се [[Пирамида (архитектура)|пирамидите]] во [[Гиза]]. Од самиот почеток, централизираната власт се развила во соодветна мера. Египетската армија се состоела од 20.000 [[Војник|војници]]. Фараоните станале вистински наследници на сè во Египет и имале апсолутна контрола над нивните 2.500.000 поданици. Се развиле [[бирократија]]та, [[писмо]]то, [[математика]]та, елементарната [[астрономија]], [[занает]]чиството и сите други одлики на цивилизацијата.

=== Цивилизација на долината Инд ===
Долж [[Инд]] се појавиле неолитски населби до 7000 г. пр. н.е. Цивилизацијата можеби се развила таму сама по себе, но можно е некои од нејзините главни одлики да пристигнале кај доселениците или трговците од Древна Месопотамија. Како и да е, плавната рамнина на реката Инд ја обезбедила потребната основа за [[Цивилизација на долината Инд|цивилизацијата на долината Инд]], а [[земјоделство]]то со наводнување ги обезбедило потребните средства. Градовите [[Мохенџо Даро]] и [[Харапа]] во денешен [[Пакистан]] се развиле околу 2300 година пр. н. е. После тоа, цивилизацијата Харапа се проширила во внатрешноста и по бреговите на [[Арапско Море|Арапското Море]]. Народите од долината Инд ги обработувале сувите долини и изградиле [[насип]]и за да ги заштитат градовите од непредвидливи [[Поплава|поплави]] богати со тиња. Населението на градот се проценува на 40.000. Се користеле [[бакар]], [[бронза]], [[злато]], [[сребро]], [[калај]] и други [[метал]]и. [[Грнчарство|Грнчарите]] произведувале садови со глазура. Биле развиено [[писмо]] и висока ученост. Но, по 1750 пр. н. е. изворната урбана култура на Инд опаѓа, веројатно поради климатски и еколошки причини, вклучително и промена на текот на реката Инд.

=== Древна Кина ===
Во Кина, првиот развој на цивилизацијата е забележан долж реката [[Жолта Река|Хуанг Хе]] (''Жолта Река''). До 2500 г. пр. н. е. илјадници села од доцниот неолит се ширеле покрај реката, а кога било воведено земјоделството со наводнување, се појавиле кралства. [[Шуен|Големиот Шун]], наводниот основач на првата [[династија Шјиа]], е легендарен во Кина како владетел кој ''ги контролирал водите''. [[Династија Шанг|Династијата Шанг]] (околу 1600 пр. н. е. до околу 1046 пр. н. е.), која ги означува документираните почетоци на кинеската цивилизација, загосподарила со долината на Жолтата Река благодарение на обемниот систем за [[наводнување]]. Подоцна, техниките за наводнување биле префрлени на југ, до реката [[Јангцекјанг|Јангце]]. Одгледувањето [[ориз]]о од јужна Кина се проширило кон север и вклучувало и контрола на водата. Во текот на кинеската историја, една од улогите на владата била да го гради и одржува системот за наводнување. Резултатот на тоа се многу [[канал]]и, [[насип]]и, [[Брана (градба)|брани]] и [[Вештачко езеро|вештачки езера]] низ Кина. Свесната владина политика за заштита на водите и подобрување на земјоделството вклучувало сушење, а сето тоа барало вклучување на голем број селани на принудна работа. Раната кинеска цивилизација изградила градови со заштитни ѕидови, дворци и обредни средишта. Раната кинеска држава изградила амбари и одржувала постојана војска. Била развиена истенчена бронзена [[металургија]].

== Технолошки достигнувања на древните цивилизации ==
Материјалните докази покажуваат дека древниот [[занает]]чија често е еднаков на современиот во однос на неговите дела. Сепак, неговото [[знаење]] и [[техника]] се целосно искуствени, му недостига [[Теорија|теоретска основа]]. Работата се засновала на искуствени методи. Различни можности биле испробувани на слепо, но многу трпеливо. Кога би се постигнала саканата цел, се застанувало. Древниот човек, кога сакал да го постигне она што го сака, едноставно поставувал напатствија за постигнување на таа цел, како рецепт во книга за готвење. Упатство за [[Глеѓ|глазура]] на [[керамика]], околу 1700 г. пр. н. е., го дава посакуваниот исход. Како ќе се случи тоа, не било на занаетчијата да истражува. Тој ги сфаќал овие преобразби како чуда.&lt;ref&gt;Janković, I. i I. Karavanić: &quot;Osvit čovječanstva – Početci našega biološkog i kulturnog razvoja&quot;, Školska knjiga, Zagreb, 2009.&lt;/ref&gt;

=== Писмо ===
Околу 4000 пр. н. е. е забележана првата употреба на [[печат]] во Древна Месопотамија. Овие печати биле изработени од печена [[глина]] или [[камен]], во кој бил изгравиран геометриски образец, што се чини како ознака на сопственикот. Ова е основата на развојот на [[писмо]]то. Околу 3500 пр. н. е. во Месопотамија, пишувањето е забележано на плочи направени од свежа глина, кои потоа се сушеле и се складирале (врежување знаци во материјалот). Прво се јавило [[сликовното писмо]], во кое пишаниот знак го претставува самиот објект ([[идеограм]]и пиктограми). Во Древен Египет, за пишување се користел материјал сличен на хартија, добиен од стеблото [[Папирус|на папирусот]]. Стебленцата се сечеле на ленти кои биле вкрстувани и биени со дрвен чекан за да се добие тенок материјал што може да се намотува. На нив се пишувало со [[мастило]]. Околу 3000 пр. н. е. се појавил систем на логограми, знаци за зборови, во кои се обликувале знаци за важни зборови, како [[Египетски хиероглифи|египетските хиероглифи]]. Во хиероглифското пишување, знаците можат да претставуваат и [[Звук|звуци]] или [[слог]]ови, што е почеток на слоговната азбука. Целосно слоговен систем се развил околу 1500 пр. н. е., што овозможило да се запишува сè што може да се каже. Конечно, околу 800 пр. н. е. во [[Стара Грција|Древна Грција]] била развиена азбука во која има знак за секој звук, [[согласка]] и [[самогласка]], со вклопување на самогласките во [[Семитски јазици|семитска]] [[азбука]] развиена од [[Феникијци|Феничаните]], околу 1100 година пр. н. е., а кој Грците го усвоиле и го усовршиле.

=== Сметање ===
Кај сите првични древни цивилизации се наоѓаат некои [[Математика|математички]] и астрономски знаења и вештини. Сите рани цивилизации развиле такво знаење независно, секоја развивајќи свој систем за сметање и свој [[календар]]. Тие по правило се резултат на дејности кои се одвивале на дворот и за потребите на дворот, се работи за знаењето неопходно за одржување на државниот систем, а се развивале од практичните општествени потреби: планирање земјоделски активности и верски празници, собирање даноци и распределба на плати, водење записи на приходите и расходите, планирање и изградба на системи и системи за наводнување, опремување на војската и друго. Структурата на ова знаење ја отсликува основната цел на која им служеле - одржување на [[Државна управа|државната управа]].

=== Мерење на времето ===
[[Стопанство|Стопанстовото]] на древната египетска држава почивало на [[земјоделство]]то. Тоа е зависно од [[Годишно време|годишните времиња]] и биолошките циклуси, со кои управуваат астрономски периодични појави, како што се [[ден]]от, [[месец]]от и [[година]]та. Затоа, главните услови за животот зависат од оваа периодичност. Оттука и интересот за оваа периодичност, т.е. за астрономски појави, кои ги има неколку видови. [[Астрономија]]та исто така се раѓа од потреба, таа се состои во набљудување, снимање и споредување. Обликувањето календар бара повеќе од она што може да направи земјоделец, бара белешки, т.е. познавање на писмото. Ова е задача што мора да ја завршат образованите луѓе кои не трошат време на земјоделство, а тоа се повторно свештениците-чиновници.

Почетокот на поплавата на [[Нил]] бил главниот годишен настан. Обично се случувала во средината на јули, но со големи отстапувања. Таа значела обновување на животот, откако земјата станувала јалова по летото. Утврдиле дека раздобјето меѓу две поплави во просек трае 365 дена. Тоа било ''нилска година'', која немала никаква врска со астрономската година. Околу 2400 г. пр. н. е. вовеле календарска година од 365 дена, но без поправки за усогласувањео со астрономската. Тие забележале дека во просек на почетокот на поплавата веднаш му претходело појавувањето на [[Сириус]] на небото непосредно пред зори. Свештениците биле задолжени да го набљудуваат овој настан на небото и да го најават почетокот на подготовките за [[поплава]]та.

Тие го знаеле приближното времетраење на [[Месечев календар|месечевиот месец]], чие времетраење го дотерале на времетраењето на годината (нивниот месец траел 30 дена). Стварното времетраење е 29,53 дена. Според службениот календар годината се состоела од 12 месеци од по 30 дена, + 5 дена на крајот на годината. Ваквиот календар бил попаметен од месечевиот и месечево-сончевиот вавилонски календар и хаотичните календари на грчките градови-држави, кои се трудат да ги одржуваат месеците во согласност со набљудуваните фази на [[Месечината]]. Но, таа празнина не одговара на целиот број на денови (29,53). Се јавуваат посериозни проблеми бидејќи годината не може да се подели на цел број целосни месечеви месеци.

Најстарите обиди за мерење на времето ги поврзуваме со древните Египќани, кои направиле табели со ѕвездени часовници кои може да се користат за одредување на времето на ноќта според ѕвездите што се јавувале на небото. За да го одредат времето од денот, тие подоцна развиле примитивни [[Сончев часовник|сончеви часовници]] - сенката на водорамно стапче поставено на две исправени стапчиња постепено преминувала низа ознаки, од [[изгрејсонце]] до [[зајдисонце]]. Во гробницата на фараонот [[Сети I]], кој владеел околу 1300 година пр. н. е. пронајдени се упатства за правење вакви часовници. Судејќи според натписот на неговиот гроб, египетскиот дворски службеник Аменемхет го измислил [[Воден часовник|водниот часовник]] или клепсидра од 1417 до 1379 г. пр. н. е. Водата течела од садот низ дупката, а времето се мерело со спуштање на површината на водата во крај сатните ознаки (ноќта секогаш била поделена на 12 часа, без оглед на сезоната, така што имаше посебни ознаки за секој дел од година). Најстариот зачуван воден часовник (во фрагменти) датира од почетокот на XIV век пр. н. е.

=== Наводнување ===
Првите системи за [[наводнување]] најверојатно биле ископани во четвртиот милениум пр. н. е., а ги правеле земјоделците на југот на денешна [[Русија]]. [[Канал]]ите биле долги и до 2,5 километри, длабоки околу 1,2 метри и широки до 3 метри.

Во Древна Месопотамија, силното земјоделство било овозможено со канали ископани од речните корита, кои носеле вода до областите далеку од реките. Во почетокот, додека [[притисок]]от врз земјиштето бил помал, околните ниви се наводнувале од акумулација направена со [[Брана (градба)|брана]] на реката. Подоцна, кога одгледувањето на овошје и зеленчук станало значајно, станало неопходно наводнување преку целата година. Делови од првиот познат канал во Месопотамија можат да се видат и денес, а почнуваат од [[Тигар (река)|Тигар]]. Намесникот на [[сумер]]скиот град Лагаш наредил да биде ископан уште пред 2500 г. пр. н. е., што ни е познато од зачуваниот запис за неговиот [[проект]]. Каналот бил долг 150 [[Метар|километри]], како прв во огромната мрежа на канали кои продолжиле да служат како столб на трговијата и наводнувањето повеќе од четири милениуми.

[[Асирија|Асирскиот]] крал Сенахерим, во 690 година пр. н. е.,  изградил камена брана на [[река]]та Атруш, а водата била спроведена до неговиот главен град ([[Нинива]]). Спроведувањето било извршено преку канал долг 58 [[Метар|километри]], кој ја преминувал реката Јерван со [[Лак (архитектура)|петсводен]] [[аквадукт]], долг 350 [[Метар|метри]] и широк 20 метри. Во случај на опсада, на Блискиот Исток било вообичаено да се носи вода во градот од изворот преку тунели ([[канат]]). Остатоците покажуваат дека [[насип]]ите околу [[Еуфрат]] биле широки околу 30 километри и долги стотици километри, со ровови кои го исцедувале вишокот вода во резервоарите во пустината. Но, не знаеме речиси ништо за методите на изградба на овие големи системи.

И Древен Египет и Древна Месопотамија користеле едноставна направа за подигање вода, наречена ''[[Ѓеран|шадуф]]'' - долга греда на [[Оска (машинство)|оска]] што може да се врти на столб, со камен тег на едниот (пократок) крај и сад со вода закачен на јаже на другиот крај. Овој едноставен уред ја зголемил ефикасноста на наводнувањето и останал во употреба во различни облици со векови, а се појавил околу 3000 г. пр. н. е.

=== Плуг, вол и јарем ===
Плодноста на [[почва]]та значително се зголемува со [[орање]]. [[Плуг]]от е алатка за првична подготовка на почвата за [[сеидба]] и [[садење]], а неговата главна задача е да го заврти горниот слој на почвата навнатре и да го извади внатрешниот слој на површината. Со тоа се овозможува свежите хранливи материи подобро да стигнат до површината и се постигнува подобра лабавост на почвата. Најраниот плуг бил изработен од чаталест стап (чаталестиот крај служел како рачка) со зашилен долен крај (кој служел како плуг), кој првично го влечел човек со јаже. Подоцна, за влечење се користеле домашни животни, главно волови. На почетокот, јажето за влечење на плугот им било врзано на животните за [[рог]]овите.

Раните докази за постоењето на [[Рало|рала]], наједноставните плугови, доаѓаат од сликовните списи во [[Урук]] во Месопотамија (денешен [[Ирак]]) направени пред 3000 г. пр. н. е. Ралото е дрвен алат со сечило со две острици, без плугови и странична штица, кој ја ора и превртува почвата од двете страни. Ралото е најстариот и наједноставниот уред за орање кој при работата ја рие и донекаде ја расфрла земјата. Подоцна, јажето било [[Јаже|заменето]] со руда закачена на [[јарем]]от и овој облик на запрега се користел со векови. Користењето на јаремот овозможило ефективно користење на пар животни за орање или превоз во коли со [[Тркало|тркала]]. Но, ралото не ја превртува почвата, туку само ја расфрла од двете страни, ора само кај што минува гребенот, па меѓу редовите многу земја останува недопрена. Затоа се орало неколку пати во повеќе правци. Во Месопотамија меѓу 3000 и 2000 г. пр. н. е. плугот бил дополнително подобрен. Околу 1000 г. пр. н. е. се појавил вртечка рачна мелница, која ја забрзала секојдневната работа на мелење зрна.

=== Леб и алкохолни пијалаци ===
[[Јачмен (род)|Јачменот]] и [[Урма|урмите]] биле нашироко одгледувани и се користеле за производство на [[Алкохолен пијалак|алкохолни пијалаци]] со [[ферментација]]. Производството на [[пиво]], кое бара ртење и вриење на јачменот, е прикажано на египетските гробни слики и месопотамиските печати од околу 2500 г. пр. н. е. Печењето [[леб]] било вообичаено во Древен Египет и се претпоставува дека истата постапка се користела за вриење на пивото. Јачменот се навлажнувал и се оставал да рти. Јачменот претворен во слад би се обликувал во векни и се печел. Испечените векни се растрошувале и се оставале да се варат во вода неколку дена. Така добиеното ферментирано пиво се процедувало и се ставало во шишиња. Вриењето на пиво станало важна дрејност во Древна Месопотамија, каде било детално опишано во [[Хамурабиев законик|Хамурабиевиот законик]]. Со оглед на тоа што урмите се богати [[Сахароза|со шеќер]], лесно превриваат во топла клима на тие области.

Во третиот милениум пр. н. е. во [[Сумер]] и Египет се одгледувало [[грозје]], иако употребата на [[вино]] веројатно била ограничена на кралските куќи и богатите слоеви на општеството. Уметноста на [[Винарство|производството на вино]] ја усовршиле дури Старите Грци. Наодите покажуваат дека дивото грозје се јадело на Блискиот Исток околу 8000 г. пр. н. е. Во [[Грузија]] се пронајдени семиња на питома лоза, заедно со садови кои можеле да се користат за складирање на вино, кои датираат од околу 5000 г. пр. н. е. Сигурно е дека лозарството во Грузија било развиено околу 3000 пр. н. е., бидејќи во гробниците има лозови садници.

=== Преработка и ископ на метали ===
Преработката на [[метал]]&lt;nowiki/&gt;и вклучува сложен збир на [[Технологија|технологии]], кои вклучуваат вадење [[руда]], топење на рудата и [[ковање]] или [[лиење]] во корисни производи. Металите имаат повеќе предности во однос на каменот како [[материјал]] за правење [[алат]]и и [[оружје]] и со текот на времето го замениле [[камен]]от. Појавата на древните цивилизации била придружена со развој на голем број помошни техники, вклучувајќи, барем во [[Стар Свет|Стариот Свет]], производство и преработка на [[бронза]] ([[легура]] [[Бакар|на бакар]] и [[калај]]). Мајсторството на бронзата му го дало своето име на новото време: [[бронзено време]]. Во [[Нов Свет|Новиот Свет,]] бронзените оружја и алатки не ги замениле стапот за копање и камените чекани и ножеви, но била [[металургија]]та на [[злато]] и [[сребро]] за украсување. Се чини дека биле користени технологии кои одговараат на хемиска галванизација со злато (позлатување).

Поради новите технологии, контролата над [[Руда|рудните извори]] станала важна во раните цивилизации. Рудниците за бакар во [[Синајски Полуостров|Синај]] се покажале како важни за египетските [[фараон]]и. Низ Блискиот Исток, калајот потребен за бронза бил пренесуван на големи растојанија. Во [[Средна Америка]] се развила трговијата со [[опсидијан]] ([[вулкан]]ско стакло) што се користиле за правење [[нож]]еви.

==== Бронза ====
Околу 3000 г. пр. н. е., веројатно во областа во близина на [[Сирија]] и Источна [[Турција]], бил откриен нов [[материјал]]. Мајсторите кои работеле со бакар откриле дека додавањето на мала количина на друг материјал што може да се најде во областа - каситерит ([[калај]] оксид, SnO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, примарна руда на калај) - ја прави [[легура]]та покорисна од самиот бакар. Ова откритие го најавило [[Бронзено време|бронзеното време]] и довело до огромно подобрување на [[Качество|квалитетот]] на оружјето и алатките. Бронзата е многу [[Тврдост|потврда]] од бакарот и има пониска [[точка на топење]], што го олеснува [[лиење]]то. Оружјето, алатките, садовите и другите ракотворби станале сè почести. Иако во Месопотамија нема бакар и калај, тие пристигале со трговија и има многу докази за нивната употреба.

Бронзата била широко користена во Древна Месопотамија, додека во Древен Египет ситуацијата била поинаква. Во Египет имало големи рудници за бакар, но немало калај, така што поминале илјада години пред бронзата да заживее во Египет. Постапките за обработка на бронза доживеале големи подобрувања. Околу 2000 г. пр. н. е. биле воведени [[мев]]ови, што во голема мера ја зголемиле ефикасноста на обработката на металите. [[Метал]]от, кој дотогаш се користел само за оружје и некои алатки, во тоа време станал вообичаен и од тоа раздобје наоѓаме многу повеќе бронзени производи, кои покажуваат многу поголема разновидност во методите на леење. Техниките на леење и [[металургија]]та биле подобрени и до 1500 г. пр. н. е. обработката на бронза станала многу истенчена. Во текот на вториот милениум бронзата била широко користена. [[Занает]]чиите откриле начини да леат многу големи предмети - моделот на предметот се правел од [[восок]] и се прекривал со глина. Потоа, [[глина]]та се печела за да се отстрани восокот, а во шуплината се истурал стопениот метал.

==== Ковано железо ====
Додека бронзата преовладувала во Месопотамија, Египет и на други места, [[Хетити]]те од Источна Турција откриле употреба на друг метал кој се покажал поеднаков важен како бакарот и калајот. Се чини дека индоевропските освојувачи кои ги населиле Европа, Блискиот Исток и Индија ја знаеле тајната на производството на [[железо]] од руда, како и вештината на изработка железно оружје. Тие околу 1600 г. пр. н. е. на Блискиот Исток го основале Хетитското Царство, а кратко потоа и [[Веди|ведската]] цивилизација во Индија. Вториот бран на индоевропски освојувачи ([[Дорани]]) се појавил во Грција со железни орудија околу 1200 г. пр. н. е. За разлика од другите метали познати во тоа време, железото не можело да се топи во [[Печка|печките]] достапни во тоа време ([[точка на топење]] 1538&amp;nbsp;°C), но се користело во некои облици.

Првото железо што луѓето го користеле веќе за време на праисторијата било од [[метеорит]]ско потекло (забележан е висок процент на [[никел]]). Иако добивањето на железо од руда се досега до 2500 г. пр. н. е., така добиеното железо едвај се користело додека не се забележало дека станува потврдо по постојано загревање на [[Дрвен јаглен|јаглен]] и [[ковање]]. Производите од железо се појавиле во Индија во раздобјето од 1800 г. пр. н. е. до 1200 пр. н. е., а во [[Средоземно Море|средоземната област]] околу 1500 г. пр. н. е., кога почнал да се чувствува недостатокот на бакар и калај за бронза. Железото се користело за правење оружје во вториот милениум пр. н. е., особено по приближно 1500 г. пр. н. е. Но, само околу 1000 пр. н. е. во Египет и Месопотамија, железото почнало позначајно да се користи за [[алат]]и.

За обработка на железо потребни се сосема различни постапки од оние при обработката на бакар или бронза. Употребата на [[Мев (алатка)|мевови]] овозможувало да се постигнат повисоки температури во печките, но топењето на металот од рудата се вршел преку [[гас]]овите што се создавале со согорувањето на јаглен. Затоа, условите во печката требало да се контролираат подобро отколку во случајот со бакарот. Почнувајќи околу 1300 г. пр. н. е. посебните печки овозможиле да се добие речиси чисто железо во големи грутки.

Железото се добивало од неговите оксиди во печки од посебен вид. Производот на тие печки била порозна мешавина од железо и [[згура]], [[сунѓересто железо]]. Од оваа мешавина требало да се отстрани згурата со ковање. Овие печки имале облик на [[Димник|оџак]] од глина или камен, со отвори за вдувување воздух при дното. Подготовката на железната руда почнувала со нејзино дробење и печење за да се отстрани [[влага]]та, а поголемите нечистотии биле отстранувани рачно. Во претходно загреана (со согорување [[јаглен]]) печка, од врвот се турале железната руда и јагленот во еднакви количини. Во печката, [[јаглерод моноксид]]от, создаден со нецелосното согорување на јагленот, ги редуцирал железните оксиди од рудата во метално железо без да ја топи рудата, што им овозможувало на печките да работат на температура пониска од [[Точка на топење|температурата на топење]]. Бидејќи посакуваниот производ на печката е чисто железо, кое лесно може да се кова, т.е. со ниска содржина на јаглерод, [[температура]]та и соодносот на [[руда]] и јаглен требало внимателно да се контролираат, така што железото да не впие премногу [[јаглерод]] и да стане нековливо. На тој начин се образувале ситни железни честички, кои паѓале на дното на печката и се спојувале во сунѓереста структура, чии шуплини биле исполнети со згура. Заради тоа, ваквата смеса морало дополнително да се загрева и да се удира со [[чекан]], за да се отстрани згурата од неа. Така добиеното железо било речиси чисто и се нарекувало ковано железо. Во раните печки, обично се добивало околу 1 [[Килограм|кг]] железо по палење.

Покрај тоа, железото е многу помалку ковливо од бакарот и затоа треба да се кова додека е сè уште вжарено. Тоа значело дека за обработка на железото требало да се развијат низа новини, како што се [[Клешта|клешти]] за држење врело железо, [[Наковална (алатка)|наковална]] и тежок чекан.

[[Леано железо|Леаното железо]] за првпат било произведено во [[Народна Република Кина|Кина]] околу 550 г. пр. н. е., додека во Европа постапката за негово производство била прифатена дури во [[Среден век|средниот век]].

==== Рударење ====
Египетските фараони уште во 2.600 г. пр. н. е. почнале да ги испраќаат своите рударски групи вон Египет, на [[Синајски Полуостров|Синајскиот Полуостров]], заради неговите богати наоѓалишта на [[тиркиз]] и таму ископувале бакар. Веќе двесте години пред доаѓањето на Египќаните, месните жители низ [[песочник]]от пробиле големи окна, со пречник до 6 [[Метар|метри]], поврзани со систем на подземни галерии. Тоа е најстариот досега пронајден систем со окна и галерии за ископ на бакар. Египќаните ваделе големи количини [[злато]] од рудниците во [[Нубија]], на југ. Можно е за осветлување на рудникот да користеле големи бронзени [[Огледало|огледала]].

=== Печени тули ===
Многу е веројатно дека искуството со керамичките печки и топилниците на бакар довело до идејата за печени [[Тула|тули]]. Во Месопотамија околу 3.500 г. пр. н. е. печените тули овозможиле силен развој на урбанизацијата. При изградбата на храмовите во месопотамиските градови била користена комбинација од печени тули, камен и [[плитар]]и, што покажува дека печените тули сè уште биле новина во тоа време. Но, оваа техничка новина довела до значителна промена во [[градежништво]]то, иако уште неколку векови не стигнала до обичните луѓе.

=== Монументална архитектура ===
Монументалните [[Градба|градби]] се одлика на сите примитивни цивилизации. Во Египет биле градени [[Пирамида (архитектура)|пирамиди]], во Месопотамија, на пример, големи храмови и пирамиди од тули, познати како [[зигурат]]и. Така [[Навуходонозор II|Навуходонозората кула]], изградена околу 600 г пр. н. е., била повисока од 90 [[Метар|метри]]. Каменот бил редок, се градело претежно од тули исушени на сонце (плитари), кои не можат да издржат голема тежина (немало ни доволно дрво за печење тули). Затоа овие згради имаат својствен скалест облик - кога се достигнувало нивото на безбедност на еден ѕид, почнувал да се гради следниот, зад и над првиот на земјен темел. За поврзување на плитарите обично се користел [[асфалт]] или [[битумен]] .

Во Кина бил изграден [[Кинески ѕид|Кинескиот ѕид]], најголемиот градежен потфат во историјата. Изградбата на првите 2.000 [[Метар|километри]] од ѕидот, на границата на [[Степа|степските]] и обработливите површини, започнала во 4 век пр. н. е., а била завршена во 221 – 207 г. пр. н. е., што се совпаѓа со првото обединување на Кина. Подоцна, ѕидот бил продолжен на околу 5.500 километри, при што неговата висина обично не надминува 15 [[Метар|метри]]. [[Голем Канал (Кина)|Големиот канал]] во Кина, долг 2.000 километри, кој првично бил изграден од 581 до 618 година, исто така е пример за монументална градба. На него работеле околу 5.500.000 работници, од кои околу 2.000.000 починале за време на изградбата.

Древен Египет е својствен неисцрпен извор на труд (главно робови, но и месно население во раздобјата меѓу земјоделските работи) под апсолутна власт на владетелот и со голема количина камен. Користени се [[Косина|косини]] и [[Цилиндар (геометрија)|валци]]. Не биле користени [[Завртка|завртки]] или [[Чекрек|макари]]. Нема сложени направи како [[Дигалка|дигалки]]. Како ги подигнале тешките камени блокови при градењето на пирамидите? Една од најстарите теории се потпира на песочен [[насип]], кој подоцна требало да се откопа. Пресметките за [[Кеопсова пирамида|Кеопсовата пирамида]] укажуваат на насип со ширина на основата од околу 800 метри (основата на пирамидата е околу 250 метри). Камењата, што биле во употреба, биле подигани со санки кои постепено биле подигнувани со помош на лостови. Друга теорија, подобро поткрепена со докази, зборува за навален пат, прав или закривен околу градбата. Најпознатиот архитектонски неуспех е пирамидата на фараонот [[Снофру]] ([[Свиткана пирамида]]), изградена околу 2600 г. пр. н. е. Изгледа градителите на половина пат сфатиле дека нивната пирамида е малку престрмна, па нагло го намалиле [[агол]]от на стрмнина. Така настанала чудна градба со осумстрана структура.

=== Патишта ===
Во сите блискоисточни цивилизации, [[пат]]иштата првенствено биле градени за потребите на управата и војската, како и за трговијата. Се чини дека рекордот за најдолг пат му припаѓа на [[Персиско Царство|Персиското Царство]], бидејќи нејзиниот [[Кралски Пат|Кралски пат]] (изграден од [[Дариј I]]), изграден во 6 век пр. н. е., бил долг цели 2.700 [[Метар|километри]], од главниот град [[Суза]] (денешен [[Иран]]) до градот [[Сард]] на западниот брег на денешна Турција. Најверојатно бил изграден од слој глина на кој бил поставен слој [[песок]], потоа слој [[чакал]] и површински слој од големи камени плочи. Грчкиот историчар [[Херодот]] тврди дека патот имал 111 гостилници (приближно на секои 25 километри) и дека е можно да се помине за три месеци. Се чини дека улиците биле поплочувани пред да се развие системот за канализација и водоснабдување ([[Асирија]], [[Вавилонија]]). Во [[Вавилон]], познатата улица Процесија била  изградена од тули прекриени со асфалт, а на тоа биле поставени камени плочи.

=== Тркало ===
Со воведувањето на [[тркало]]то [[превоз]]от бил целосно променет. Точното потекло на тркалото не е познато, но по околу 3500 г. пр. н. е. наоѓаме прикази на превоз со помош на тркала на керамика и други облици на уметноста. [[Љубљанско дрвено тркало|Љубљанското дрвено тркало]] е најстарото дрвено тркало со [[Оска (машинство)|оска]] во светот, а старо е околу 5150 години. Првите тркала биле направени од дрво, поточно од три поврзани закривени парчиња дрво. Фактот дека истиот облик на тркало се користел низ целиот свет многу векови укажува на тоа дека оваа технологија била пренесена од еден извор, веројатно од Древна Месопотамија. Тркалото не е насекаде корисно и неговата практична употреба е многу зависна од достапноста на добри патишта. Американските народи го познавале тркалото (детски играчки), но поради обликот на теренот и немањето големи животни за влечење, тоа немало практична примена. Во Северна Африка, [[Караван (патување)|караваните]] со [[камили]] со векови биле посоодветни од коли на тркала.

=== Пловила ===
Отприлика по 3500 г. пр. н. е. во Древен Египет и Месопотамија наоѓаме прикази на [[Брод (пловило)|бродови]] што се користат за пловидба по реките. Тие во основа биле изградени од [[трска]] или [[папирус]] и се користеле за превоз на луѓе и стоки. До 3000 г. пр. н. е. тие во суштина биле пловила со кратки [[Весло|весла]], чија посада веслала свртена во насока на движење на бродот. Првите [[Едро|едра]] биле забележани во Египет околу 3000 г. пр. н. е. Тие биле направени од [[Памук|памучна]] или [[лен]]ена ткаенина, со [[квадрат]]ен облик и поставени нормално на оската на бродот, така што можеле да се користат само кога ветрот дувал во вистинската насока. Природата на реките во овие области ги направила овие лесни пловила употребливи за превоз и трговија.

Дури  околу 2500 г. пр. н. е. во Древен Египет наоѓаме докази за постоење на бродови со низа весла, во кои посадата веслала со грбот свртен кон правецот на движење на бродот. Потоа почнало да се користи дрво за изградба на пловила, што овозможило да се градат потрајни и поголеми пловила. По 2000 г. пр. н. е. груби пловила со [[Едро|едра]], кои настанале од [[Чамец|чамци]] и [[сплав]]ови изградени од трска, им го отстапиле местото на дрвените бродови со весла и едра и со високи [[Нос (брод)|носови]] и [[Крма (брод)|крми]]. Овие бродови биле управувани со помош на големо весло поставено од страна во близина на крмата ([[кормило]]). Во тоа време, бродовите станале поспособни за пловидба по море и ја забрзале трговијата и населувањето во областа на [[Средоземјето]]. Некои египетски бродови биле доста големи: околу 2400 г. пр. н. е. бил изграден брод со должина од околу 35 метри, а околу 1600 г. пр. н. е. брод долг околу 70 метри (за превоз на [[обелиск]]).

Првите [[морнар]]и најмногу го избегнувале отвореното море, одредувајќи ја својата положба само според брегот и според Сонцето (''крајбрежна пловидба''). Исклучок биле [[Феникијци]]те. Тие се појавиле како поморска велесила околу 1100 г. пр. н. е., а нивната златна доба траела до околу 800 г. пр. н. е. Во тоа раздобје, тие основале многу колонии во Средоземјето ([[Картагина|Пунско Царство]]), меѓу кои и Картагина. Бродовите на Феникијците имале вертикална греда на носот и на крмата, и скелет од ребра што го зацврстувале трупот на бродот изграден од штици, што во основа е модерна конструкција. Тие тргувале со [[маслиново масло]], [[вино]], [[мермер]], [[калај]] и земјоделски производи меѓу Северна Африка и Европа. Можеле да поминат стотици километри преку отворено море. Можно е да користеле [[астролаб]] (уред што го подражава движењето на Сонцето и планетите). Знаеле да пловат ноќе далеку од брегот. Пловеле сè до [[Велика Британија (остров)|Британија]], [[Канарски Острови|Канарските Острови]] (1300 километри од шпанскиот брег на Атлантикот) и [[Азори|Азорските Острови]] (каде што пристигнале околу 200 г. пр. н. е.). Околу 600 г. пр. н. е. е феникиска експедиција по налог од египетскиот фараон Нек II ја препловила Африка од исток кон запад.

=== Воена техника ===
Околу 2300 г. пр. н. е. [[Саргон Акадијанецот]] (или '''Саргон Велики'''), кралот на [[Вавилонија|Вавилон]], го создал првото [[Империја|царство]] во историјата, кое се протегало од [[Средоземно Море|Средоземното Море]] до [[Персиски Залив|Персискиот Залив]], а тоа го постигнал со помош на најстарата позната професионална [[војска]], која броела 5.400 војници. Треба да се има на ум дека само едно поколение претходно, судејќи според зачуваните текстови, жртвите во битките меѓу спротивставените држави во [[Сумер]] (во Јужна Месопотамија) обично се броеле во едноцифрени броеви. Битката кај Кадеш помеѓу Египќаните и Хетитите, околу 1270 г. пр. н. е.: 20.000 Египќани против 17.000 Хетити со 2.500 бојни коли со по два или повеќе борци (можно е бројките да се претерани!). Во Битката кај Карќар, во 853 г. пр. н. е., Асирците против кралот на Сирија, Либан и Палестина со војска од 52.900 пешаци, 3.940 бојни коли, 1.900 коњаници, 1.000 борци на камили.

==== Бојна кола ====
Областите северно од Месопотамија биле во допир со [[Номади|номадските]] народи од степите на [[Средна Азија]], што довело до интересни последици. Имено, степските [[овчар]]и го припитомиле [[коњ]]от, а на тоа се додала и месопотамиската вештина за обработка на дрво, која резултирала со [[Бојна кола|боjна кола]] - [[возило]] кое ќе има огромно влијание врз историјата поради улогата во [[Војна|војните]]. Така,[[Хетити]]те во [[Мала Азија|Анадолија]] во вториот милениум пр. н. е. биле првите што впрегнале коњ и [[магаре]] во кола со тркала, создавајќи борбена кола, која целосно го преобразила војувањето на [[Близок Исток|Блискиот Исток]].

Големата ера на војување на древниот Близок Исток следела по пронаоѓањето на колата, која е најстарата воена [[машина]]. Првиот познат приказ на бојна кола, со запрега од четири диви магариња, е бронзена статуетка пронајдена во денешен [[Ирак]], од околу 3000 г. пр. н. е. ''Урскиот барјак'', украсена кутија од [[Ур]] во денешен [[Ирак]], создадена во 2500 година пр. н. е., прикажува бојна кола (четири полни [[Тркало|тркала]], четири магариња) придружена од најстарата позната војска (кожен [[оклоп]] и копја). Во текот на следните два милениуми, постојаните подобрувања (на пример, тркала со жици и метални оски) ги направиле [[Двоколка|двоколките]] полесни и побрзи.

Воведувањето на бојни коли зависела од неколку откритија. За да се водат коњите, морало да се воведат [[Узда|узди]]. Тркалото повеќе не било круг од дрво, туку било направено од главина и жици. Запрегата што се користела за впрегнување [[Домашно говедо|волови]] била приспособена за коњи, но таквата запрега не дозволувала употреба на коњи како животни за влечење товар и орање. Имено, коњите биле впрегнувани со помош на два појаси - преку градите и преку стомакот - кои биле поврзани на задната страна на местото каде што бил прицврстен товарот за влечење. Таквата запрега била донекаде погодна за волот, но го задушувала коњот, кој затоа можел да влече само лесни товари, како што се борбените коли.

==== Оклоп ====
Се чини дека првите [[оклоп]]и биле направени од [[Кожа (материјал)|кожа]]. Колку што знаеме, првите [[шлем]]ови биле направени од [[метал]]. На кралските гробишта во [[Ур]], бил откопан гроб на некој принц погребан околу 2500 г. пр. н. е. со шлем направен од едно парче [[електрум]]ски лим  (електрумот е природна [[легура]] на злато и сребро). Можно е слични предмети од бакар и бронза да носеле воини од понизок ранг. Најстариот зачуван телесен оклоп е веројатно оној пронајден во гроб во близина на [[Микена]] во Грција, во 15 век пр. н. е. Станува збор за целосен бронзен оклоп од преклопени плочки, тежок и несвитлив, веројатно за терач на двоколка. За време на ископувањето на замокот на еден фараон во [[Теба (Египет)|Теба]] од околу 1400 г. пр. н. е., бил пронајден оклоп од бронзени плочки сошиени на кожен костум - полесен и посвитлив, а во исто време се појавил и во Кина. Околу 1000 г. пр. н. е. се појавувиле оклопи од железни лушпи. Најстарата трага од жичен оклоп (направена со поврзување на мали железни прстени), што овозможува уште подобра подвижност, може да се најде на статуа во [[Пергам]] (денешна [[Турција]] ) од 2 век. пр. н. е. Во исто време, се појавува во [[Народна Република Кина|Кина]].

=== Стакло ===
Првото вистинско [[стакло]] веројатно било направено во Месопотамија околу 2000 г. пр. н. е., со загревање на [[кварц]] ([[Кварц|кремен]], SiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) и кристална сода ([[натриум карбонат]], Na&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;CO&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;). [[Калциум]]от природно присутен во суровините го правел стаклото стабилно, а [[олово]] било додавано за стаклото да стане посјајно.

=== Ткаенини и разбој ===
Околу 3500 г. пр. н. е. и во Египет и во Месопотамија, за ткаење [[облека]] се користел едноставен [[разбој]]. Таквиот разбој бил поставен на земја и давал груба ткаенина. Подоцна почнал да се користи и вертикалниот разбој. [[Памук]]от веројатно бил извезуван од долината на Инд во Месопотамија, а Египќаните набрзо почнале да го одгледуваат. Меѓутоа, во Древен Египет, главно влакно било [[лен]]еното. Во други области, како што се Анадолија и Сирија, се користела и [[волна]]. Во Кина се пронајдени докази за постоење на [[Свила|свилена]] облека од околу 3000 г. пр. н. е.

=== Извори на енергија ===
Мускулната сила на волот се користела за влечење на [[плуг]]от, а и припитомениот [[коњ]] бил ставен во служба на човекот. Во првиот милениум пр. н. е., [[Камили|камилата]] почнала да биде основно превозно средство на Блискиот Исток, како [[лама]]та во Јужна Америка или [[слон]]от во Индија и Јужна Азија. Почнала да се користи и [[Ветерна енергија|енергијата на ветерот]]. Ова особено на [[Нил]] – кој тече кон север, а ветрот дува главно кон југ – станал сообраќајна рута за бродовите и чинител што придонел за единството на древниот Египет. Бродовите почнале да пловат од Месопотамија до долината Инд.

=== Козметика ===
[[Масло]]то се добивало во маслени мелници со многу едноставни [[Преса|преси]]. Наједноставната преса била само вреќа која се обвиткувала околу два вертикални столбови, со цел да се исцеди масло од [[Маслинка|маслинки]] или други растенија и плодови. Околу 1500 г. пр. н. е. се појавила преса со [[лост]]. Постојат докази за употребата на мелемите како [[козметика]] направена од масла со мириси добиени од цвеќиња. [[Сапун]]от се појавил во Месопотамија, околу 2000 г. пр. н. е. Се варело масло и алкали и се добивал талог со кој луѓето се миеле. Римјаните го запознале сапунот преку Германците, од кои ја увезувале супстанцијата сапо, направен од козја маст и буков пепел. Египќаните и Евреите се миеле со сода, Грците користеле [[плева]], [[песок]] и [[пепел]], Римјаните [[маслиново масло]]. [[Арапи]]те биле првите кои произвеле сапун, а негови основни состојки биле маслиново масло и дрвен пепел.

=== Метални пари ===
Во Древен Египет и Месопотамија, во вториот милениум пр. н. е. се користеле [[пари]] во вид на бронзени алки кои можеле да се носат нанижани на поголем прстен. Во Древна Вавилонија, таквите метални тегови биле [[Меѓународен стандард|стандардизирани]] и носеле државна [[Регистриран заштитен знак|ознака]], што е првиот чекор кон [[Монета|ковањето монети]]. Првите вистински монети се појавиле во кралството [[Лидија]], на запад од денешна Турција, околу 650 година пр. н. е. Тоа биле парчиња [[електрум]] (природна [[легура]] на [[злато]] и [[сребро]]) во облик на зрна грав и со знакот на кралот и печат што ја гарантирал тежината и чистотата на металот. Отприлика во исто време, Кинезите, исто така, почнале да користат метални пари, но [[Леење|леени]], не [[Ковање|ковани]]. Практично во исто време се појавиле и лажни пари (на пример, позлатена бакарна монета).

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Древни народи]]
[[Категорија:Технологија]]</text>
      <sha1>72km2rh92wbgzygzw1o7btb1jpbzk8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Љубљанска надбискупија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1364431</id>
    <revision>
      <id>5569787</id>
      <parentid>5344442</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Љубљана]] → [[Категорија:Религијата во Љубљана]]</comment>
      <origin>5569787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7564" sha1="l1bdjtol5i51l45otmdbp7sredv0z4s" xml:space="preserve">{{Инфокутија Епархија|jurisdiction=Љубљанска|name=надбискупија|latin=Archiodioecesis Labacensis|image=NadskofijaStolnica-Ljubljana.JPG|caption=Бискупската палата на плостадот Кирил и Методиј. Во позадина, Љубљанска катедрала.|coat=Wappen Bistum Laibach.png|country={{flag|Slovenia}}|established=6 декември1461|rite=[[Католичка црква]]|suffragans=[[Епархија Копер]]&lt;br&gt; [[Епархија Ново Место]]|cathedral=[[Љубљанска Катедрала|Катедрала Свети Николаl]]|cocathedral=|area_km2=|population={{profit}}791,351|population_as_of=2016|catholics={{loss}}553,661|catholics_percent={{loss}}70|pope={{Incumbent pope}}|metro_archbishop=[[Станислав Зоре]]|bishop_title=надбискуп|auxiliary_bishops={{unbulleted list|[[Антон Јамник]]|[[Франц Шуштар]]}}|emeritus_bishops=[[Антон Стрес]]|map=|website=[http://nadskofija-ljubljana.si/ Website of the Archdiocese]|headquarters=|denomination=}}

'''Љубљанската надбискупија''' е црковна територија или [[епархија]] на Католичката црква во Словенија.  

== Архиепископија ==
Главна црква на надбискупијата, а со тоа и седиште на нејзиниот архиепископ е [[Црква Свети Никола (Љубљана)|катедралата Свети Никола (Љубљана)]]; содржи и [[Базилика|мали базилики]] во Брезје и Стична. Од ноември 2014 година, љубљански архиепископ, а со тоа и примат на Словенија, е Станислав Зоре. Тој бил назначен од [[Папа Франциск|папата Франциск]] на 4 октомври 2014 година и го наследи Антон Стрес. Антон Стрес, кој бил назначен за надбискуп на Љубљана од [[Папа Бенедикт XVI|папата Бенедикт XVI]] на 28 ноември 2009 година, поднел оставка во јули 2013 година поради неговата вмешаност во финансиското фијаско на Мариборската надбискупија. 

== Историја ==
Љубљанската епархија била основана во 320 година, но во седмиот век седиштето било префрлено на брегот на [[Истра]] во градот [[Новиград (Истра)|Новиград.]] Љубљанската архиепископија била дел од црковната територија на патријархот од Аквилеја. [[Фридрих III (Свето Римско Царство)|Фридрих III, свет римски цар]], на 6 декември 1461 година ја подигнал ''епархијата Лајбах'', која била потврдена шест месеци подоцна, за да се формира нова епархија.

Од 811 година, територијата на Љубљанската архиепископија била дел од црковната територија на Аквилејскиот патријарх. Фридрих III, светиот римски император, на 6 декември 1461 година ја подигнал епархијата Лајбах, која била потврдена шест месеци подоцна, на 6 септември 1462 година, од папата Пиј II. Неколку дена подоцна, тој бил одземен од јурисдикцијата на патријархот од Аквилеја и директно подлежен на [[Света Столица|Светата столица]]. На 3 март 1787 година, таа станала [[Епископија|архиепископија]] и [[митрополија]], што останала до 1807 година, кога од политички причини била деградирана во заедничка епархија.   

Епархијата повторно била издигната во архиепископија од страна на [[Папа Јован XXIII|папата Јован XXIII]] на 22 декември 1961 година, а во метропола од страна на [[Папа Павле VI|папата Павле VI]] на 22 ноември 1968 година. Денес, надбискупијата има две суфрагански седишта, Копер (од 1977 година) и Ново Место (од 2006 година). Таа е главна [[епископија]] на Словенија; еден жив поранешен архиепископ, Франк Роде, [[Лазаристи|лазарист]], бил унапреден во кураторска канцеларија (префект на Конгрегацијата за институти за посветен живот и општества на апостолски живот) и станал кардинал. 

== Бискупи на Љубљанската надбискупија ==
Дел од списокот на бискупи кои раководеле со оваа надбискупија, за чии имиња се знае:
* [[Зигмунд Ламберг]] (1463–1488)
* [[Криштоф Равбар]] (1488–1536)
* Франк Кацијанар (1536–1543)
* [[Урбан Текстор]] (Ткалец) (1543–1558)
* [[Питер Сибах]] (1558-1568)
* Конрад Адам Глушиц (1571-1578)
* [[Балтазар Радлич]] (1579)
* Јохан Таучер (1580-1597)
* Томас Крен (1597-1630)
* Риналдо Скарличи (1630-1640)
* Ото Фридрих фон Буххајм (1641–1664)
* Џозеф Рабата (1664–1683)
* Зигмунд фон Херберштајн (1683-1701)
* [[Франц фон Куенбург]] (1701–1710)
* Франц Карл фон Кауниц (1710–1717)
* Вилхелм фон Лесли (1718-1727)
* Зигмунд Феликс фон Шратенбах (1727-1742)
* [[Ернест Атемс]] (1742-1757)
* Леополд Петаци де Кастел Нуово (1760–1772)
* Јохан Карл фон Херберштајн (1772-1787)
* [[Мишел Бриџидо]] (1787-1807)
* [[Антон Кавчич]] (1807–1814)
* [[Аугустин Грубер]] (1815-1823)
* [[Јернеј Видмар]] (1860-1875)
* [[Јанез Златоуст Погачар]] (1875–1884)
* Јакоб Мисија (1884–1898)
* [[Антон Бонавентура Јеглич]] (1898–1930)
* Грегориј Рожман (1930–1959)
* Франк Роде, [[Лазаристи|лазарист]] (1997-2004) (издигнат во кардинал во 2006 година)
* Стане Зоре, ОФМ (2014–сега)

== Надворешни врски ==

* [https://nadskofija-ljubljana.si/ nadskofija-ljubljana]
* [https://catholic-hierarchy.org/diocese/dljub.html catholic-hierarchy]
* [https://gcatholic.org/dioceses/diocese/ljub0.htm gcatholic.org]

[[Категорија:Религијата во Љубљана]]</text>
      <sha1>l1bdjtol5i51l45otmdbp7sredv0z4s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Китион</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1370614</id>
    <revision>
      <id>5570275</id>
      <parentid>5364933</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30000" sha1="3rox6fyp1j6u201it8xfmigsl15iuig" xml:space="preserve">'''Китион''' (старогрчки: {{Јаз|grc|{{script|Grek|Κίτιον}}}}, {{Трансл|grc|Kition}}; латински: ''Citium''; [[Египетски јазик|Египетски]]: ''kꜣṯꜣj'';&lt;ref name=&quot;Simmons&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://oilib.uchicago.edu/books/simons_topographical_lists_1937.pdf|title=Handbook for the Study of Egyptian Topographical Lists Relating to Western Asia|last=Simmons|first=J.|date=1937|publisher=[[Brill Publishers|E. J. Brill]]|isbn=|location=|page=169|author-link=|access-date=2022-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20120129193339/http://oilib.uchicago.edu/books/simons_topographical_lists_1937.pdf|archive-date=2012-01-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;YonChilds&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yon|first=Marguerite|last2=Childs|first2=William A. P.|date=November 1997|title=Kition in the Tenth to Fourth Centuries B. C.|url=https://www.jstor.org/stable/1357405|journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research|volume=308|issue=308|page=11|doi=10.2307/1357405|jstor=1357405}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Thesaurus of Phoenician Inscriptions|last=Slouschz|first=Nahoum|publisher=Dvir|year=1942|pages=68–69|language=Hebrew|author-link=Nahum Slouschz}}&lt;/ref&gt;) бил древен феникиски и грчки град-кралство на јужниот брег на [[Кипар]] (во денешна [[Ларнака]]), еден од Десетте градови-кралства на Кипар.

== Име ==
Името на градот доаѓа од [[Феникиски јазик|феникискиот]] 𐤊𐤕𐤉‎ ({{transl|phn|{{sc|kty}}|italics=no}}, се изговара Китија). Ова име било позајмено во старогрчкиот јазик како Китион (Κίτιον), а оттаму во латинскиот јазик како ''Citium.''

== Историја ==
За време на [[Бронзено време|доцното бронзено време]], територијата била населена од микенски Грци кои ги искористиле локалните наоѓалишта [[Бакар|на бакар]]. Оваа населба била уништена околу 1200 година п.н.е, но брзо потоа била повторно изградена.
[[Податотека:Nikosia_BW_2023-09-21_11-35-16.jpg|мини|370x370пкс| Фајансов ритон со емајлирана инкрузија, 13 в. п.н.е., музеј во Никозија]]
Новиот град бил повторно изграден во поголем обем; неговиот градски ѕид од [[ќерпич]] бил заменет со киклопски ѕид. Околу 1000 година п.н.е., религиозниот дел од градот бил напуштен, иако животот изгледа дека продолжил во други региони како што е откриено од наодите во гробниците.
[[Податотека:Ancient_kingdoms_of_Cyprus_en.svg|лево|мини| Карта на која се прикажани дванаесетте антички градови-кралства на Кипар]]
Литературните докази покажуваат на рано феникиско присуство, исто така, во Китион, кој бил под [[тир]]ска власт на почетокот на 10 век п.н.е.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html|title=The Phoenician Period Necropolis of Kition, Volume I|last=Hadjisavvas|first=Sophocles|publisher=Shelby White and Leon Levy Program for Archaeological Publications|year=2013|page=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111945/http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html|archive-date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt; Некои [[Феникија|феникиски]] [[Трговец|трговци]] за кои се верувало дека потекнуваат од [[Тир]], ја [[Колонија|колонизирале]] областа и го прошириле политичкото влијание на Китион. По в. 850 п.н.е., градските светилишта биле обновени и повторно користени од феникиските доселеници.

Кралството било под египетска доминација од 570 до 545 година п.н.е. [[Ахеменидско Царство|Персија]] владеела со Кипар од 545 п.н.е. Кралевите на градот се споменуваат по име од 500 п.н.е. — во феникиските текстови и како натписи на монети.&lt;ref name=&quot;Yon 9&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Yon|first=Marguerite|last2=William A. P.|date=Nov 1997|title=Kition in the Tenth to Fourth Centuries B. C.|journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research|volume=308|issue=308|pages=9–17|doi=10.2307/1357405|jstor=1357405}}&lt;/ref&gt;

Маргерит Јон верува дека книжевните текстови и натписи наведуваат дека во класичниот период Китион бил една од главните локални сили, заедно со нејзиниот сосед Саламис.&lt;ref name=&quot;Yon 9&quot;/&gt; Во 499 п.н.е. кипарските кралства (опфаќајќи го и Китион) се приклучиле на бунтот на Јонија против Персија.

Персиското владеење на Кипар завршило во 332 п.н.е.

[[Птоломеј I Сотер|Птоломеј I]] го освоил Кипар во 312 п.н.е. и го убил Поумјатон, феникискиот крал на Китион и ги запалил храмовите. Понатаму, кипарските градови-кралства биле распуштени и феникиската династија Китион била укината. По овие настани, областа го изгубила својот религиозен карактер.

Сепак, трговската колонија од Китион основана во Пиреја напредувала до тој степен што во 233 п.н.е. побарала и добила дозвола за изградба на храм посветен на Астарта.

Кипар бил анексиран од Рим во 58 п.н.е.&lt;ref name=&quot;Guidebook&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A Guide to the Larnaca District Museum|last=Flourentzos&lt;!--also spelled Phlourentzos--&gt;|first=Paulos|publisher=Ministry of Communications and Works - Department of Antiquities|year=1996|isbn=978-9963-36-425-1|location=Nicosia|page=5|oclc=489834719}}&lt;/ref&gt;

Силни земјотреси го погодиле градот во 76 н.е. и годината потоа, но изгледа дека градот бил просперитетен за време на римско време. ''Кустос цивитатис'', или финансиски администратор на градот, бил испратен во Китион од Рим за време на владеењето на [[Септимиј Север]].

Градот бил уништен од последователни земјотреси во 322 и 342 н.е., кои ги уништиле и Саламис и Пафос.

== Археолошки локалитети Китион ==
Китион за прв пат бил систематски&lt;ref name=&quot;Kition&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcw.gov.cy/mcw/da/da.nsf/All/7A7351CF22898DFEC22571A4002CA21C?OpenDocument|title=Kition|publisher=Mcw.gov.cy|language=el|accessdate=2014-04-25}}&lt;/ref&gt; [[Археолошко ископување|ископан]] од Шведската кипарска археолошка експедиција од октомври 1929 година (под раководство на Ејнар Гјерстад) до април 1930 година.
[[Податотека:Kition._The_cult_room._Statues_in_situ.tif|мини|Китион. Култна соба. Статуи на самото место. Некои го прикажуваат Херакле-Мелкарт и веројатно се од субархаичниот стил - рана кипро-класична I, околу 480-450 п.н.е.]]
Урнатините се наоѓаат во границите на модерниот град Ларнака. Античкиот град бил опкружен со масивни ѕидини кои и денес може да се набљудуваат. На ридот Бамбула, во североисточниот дел на градот, е поставена акрополата. Таму, шведските археолози откриле светилиште посветено на [[Херакле]] - Мелкарт. Меѓу акрополата и модерниот брег имало античкото пристаниште. Во 1879 година, владата на Кипар ја наполнила оваа мочурлива област со земја од горните слоеви на ридот Бамбула затоа што сакала да се ослободи од комарците од маларија. Поради ова, ридот Бамбула и особено горните слоеви на акрополата биле многу вознемирени. Мал дел од градот бил ископан уште во 1894 година од британските археолози.&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Swedish Cyprus Expedition: Finds and Results of the Excavations in Cyprus 1927-1931, Vol. III Text.|last=Gjerstad|first=Einar|publisher=Victor Pettersons Bokindustriaktiebolag|year=1937|isbn=978-9333341769|location=Stockholm|pages=1, 74-75, 21, 23-26, 74-75, 76-79, 82-84, 85, 93-97, 111-112, 238, 154-155, 17-174, 210, 225-228, 270-277, 264-265, 398, 340-345, 388, 394-396, 380-383, 398, 399-403, 404-405, 407, 416-419, 533-544, 582, 563-565}}&lt;/ref&gt;

Шведските археолози се обиделе со [[Стратиграфија|стратиграфско]] испитување на тумбата Бамбула да добијат информации за датирањето на феникиската колонизација на Кипар. Сакале да го проучат развојот на керамиката и да соберат археолошки материјал за да разјаснат како Феничаните влијаеле на развојот на кипарската култура. Но, по три дена копање, пронашле големо наоѓалиште на скулптури и требале последователно да го зголемуваат ископувањето.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;
[[Податотека:The_excavation_of_Kition.tif|мини|Ископувањето на Китион. Недостасува правоаголната основа на статуа, самата статуа.]]
Според шведско-кипарската експедиција, акрополата започнала како населба од крајот на доцниот кипарски II и почетокот на кипарскиот геометриски I период пред да стане светилиште. Во текот на кипро-архајскиот I, нешто се променило, а Китион почнал да се користи како светилиште на отворено. Шведската експедиција не нашла никакви заветни скулптури од оваа рана фаза, поради тоа заветите веројатно биле од различен вид или отстранети на место надвор од ископувањето. Тие пронашле правоаголна основа на статуа наречена бр. 560. Самата статуа фалела, а останале само стапалата. Оваа скулптура веројатно била многу голема и можела да биде [[идол]] на Китион. Подоцна, култот подигнал правоаголен олтар направен од урнатини и парчиња камен пред статуата.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;
[[Податотека:Herakles_or_Herakles_Melqart_statue.tif|лево|мини| Статуа на Херакле или Херакле Мелкарт како стои на правоаголна основа со нозете и главата прикажани во профилот, торзото и лицето. Гола освен лавовска кожа со шепи заврзани на градите. Глава од лавовска кожа со заби потпрени на главата на Херакле која има засечена коса над челото. Левата рака подигната со тупаница закачена на задниот дел од главата (порано држела палка, сега ја нема). Очи во облик на бадем и бледа насмевка. Грбот е грубо обработен. Од Китион. Може да се види на Меделхавсмузеет.]]
Теменосот се користел до крајот на кипроархајскиот II период кога бил изграден нов темен на врвот на стариот. Бил ограден со масивен периболос ѕид. Дополнително, изгледа дека внатрешен теменос бил создаден на истото место како што биле претходните ѕидови. Во внатрешноста на теменот бил пронајден низок олтар составен од квадрат, како и друг столбен олтар надвор. И на самиот олтар и блиску до него, археолозите пронашле остатоци од пепел и карбонизирана материја. Во текот на целиот период во светилиштето се ставале заветни дарови, главно составени од скулптури, а при секое подигање на нивото, скулптурите се пренесувале во новото светилиште. Во текот на кипро-класичниот I период, темените биле целосно преуредени и станале помонументални. Ова светилиште било последно пред да се урне светилиштето во [[Хеленистички период|хеленистичкиот период]] и на истото место да се подигнат световни објекти. Додека траело уривањето, сите заветни скулптури биле закопани, а местото престанало да се користи за свети цели. Хеленистичката куќа била поделена на два дела, а внатре археолозите пронашле остатоци од базалтна преса за пресување на вино или масло, како и правоаголни одводни излези и сад за складирање.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;

При ископувањето не нашле [[Епиграфика|натписи]] кои би можеле да да дадат информации кому му било посветено ова светилиште, без разлика на тоа што некои од скулптурите веројатно го претставуваат богот и преку тоа даваат одговор. Повеќето од скулптурите облечени во лавовска кожа и палка во десната рака, се кипарска сорта на [[Херакле|грчкиот Херакле]], кој Феникијците го идентификувале со нивниот бог Мелкарт, богот заштитник на Китион. Поради тоа, археолозите заклучиле дека светилиштето било посветено на градскиот бог Китион, [[Херакле]] - Мелкарт.&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Cyprus Collections in the Medelhavsmuseet|last=Karageorghis|first=Vassos|publisher=A.G Leventis Foundation and Medelhavsmuseet|year=2003|isbn=9789963560554|location=Stockholm|pages=ix, 4-5, 11, 13, 16, 17}}&lt;/ref&gt;

Ејнар Ѓерстад ја објаснува причината зошто теменосите никогаш не биле обновени како последица на последниот крал на Китион, Пумијатихон. Пумијатион застанал на страната на [[Антигон I Едноокиот|Антигон]] во борбата меѓу него и [[Птоломеј I Сотер]]. Тој ги загубил животот и престолот, што значело дека Китион престанал да биде независна држава по освојувањето на Китион од страна на Птоломеј во 312 п.н.е.&lt;ref name=&quot;:7&quot;/&gt;

Археологијата продолжува во близина на локалитетот Катари. Прекрасен римски мозаик долг 20 метри, кој го прикажува трудот на Херкулес, бил откриен во зграда со бањи во 2016 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://theartnewspaper.com/news/archeology/ancient-roman-mosaics-uncovered-in-cyprus-/|title=Ancient Roman mosaics uncovered in Cyprus|work=theartnewspaper.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811133009/http://theartnewspaper.com/news/archeology/ancient-roman-mosaics-uncovered-in-cyprus-/|archive-date=2016-08-11}}&lt;/ref&gt; Пронајден бил под улицата Киријаку Маци при расчистување на канализацијата и се очекува да биде пренесен во музејот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ekathimerini.com/culture/210444/unique-roman-era-mosaic-of-hercules-s-labors-to-go-to-larnaca-museum/|title=Unique, Roman-era mosaic of Hercules's Labors to go to Larnaca museum &amp;#124; eKathimerini.com|work=www.ekathimerini.com}}&lt;/ref&gt;

=== Локалитетот Катари (познато како Област II) ===
[[Податотека:Großer_Tempel_Kition.JPG|мини|220x220пкс| Голем храм, Катари, Китион]]
Оваа локација е на речиси 500 метри северно од локалитетот Бамбула и некогаш се нарекува „Киционска област II“. Одделот за антиквитети (под раководство на Васос Карагеоргис) започнал со ископувања во 1959 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcw.gov.cy/mcw/da/da.nsf/All/7A7351CF22898DFEC22571A4002CA21C?OpenDocument|title=Department of Antiquities - Kition|publisher=Mcw.gov.cy|language=el|accessdate=2014-04-25}}&lt;/ref&gt; продолжувајќи до 1981 година.

Ископувањата откриле дел од [[бедем]], кој датира од 13 век п.н.е. и остатоци од пет храмови, вклучувајќи и циклопски ѕидини. Најголемите (хоризонтални) димензии на храмот биле 35 м на 22 м. и бил изграден со употреба на камени блокови. Храмот (2) бил повторно изграден — околу 1200 година п.н.е. Храмот (1) има [[графити]] од бродови од [[Бронзено време|доцното бронзено време]] на [[фасада]]та на јужниот ѕид.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot; /&gt;

=== Локалитетот Бамбула ===
[[Податотека:Kition_shipyard.jpg|мини|Феникиско бродоградилиште, Бамбула, Китион]]
Локалитетот се наоѓа на околу 50 метри северно од музејот Ларнака. Во 1845 година, тука била пронајдена Стелата Саргон, заедно со позлатена сребрена ''плоча која'' сега се наоѓа во [[Лувр]].

Британската експедиција првпат го ископала местото во 1913 година.

Француски тим од Универзитетот во Лион&lt;ref name=&quot;Kition&quot;/&gt; започнал со ископување во 1976 година,&lt;ref name=&quot;Yon 9&quot;/&gt; кога биле пронајдени траги од населба кои датираат од десеттиот век п.н.е. покрај [[бедем]]ите до пристаништето во Бамбула.&lt;ref name=&quot;Yon 9&quot;/&gt; Локалитетот исто така се состои од светилиште на Астарта и светилиште на Мелкарт.&lt;ref name=&quot;Kition&quot; /&gt; Најраното светилиште било изградено во 9 век п.н.е.

Во 1987 година&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jean-Christophe Sourisseau|date=1970-01-01|title=Le port de guerre de Kition|url=https://www.academia.edu/504276|journal=Academia.edu|access-date=2014-04-25}}&lt;/ref&gt; било откриено феникиското пристаниште за воени бродови изградени во 5 век п.н.е. Во својата последна фаза, тоа се состоело од бродски шупи (забележани се шест од нив), широки 6 метри и долги околу 38 до 39 м., со бродски патеки на кои триремите биле извлечени за да се исушат под покриви со ќерамиди.

=== Други археолошки локалитети во Китион ===
[[Податотека:Kition,_Zeus_Keraunios.jpg|мини|Зевс Керауниос, 500-480 п.н.е., музеј во Никозија]]
[[Податотека:Stela_of_Sargon_II_from_Cyprus,_late_8th_century_BCE._Pergamon_Museum.jpg|мини|335x335пкс| Саргонската стела]]
Пет изградени гробници, или хипогеа, биле откриени во Китион: гробницата Вангелис, Гробницата на Гохам, Фанеромените и грбницата Тураби Теке. Две важни стели со натписи на [[Феникиска азбука|феникиско]] писмо биле пронајдени на гробиштата Тураби Теќе кон крајот на деветнаесеттиот век. Сега се во колекцијата на [[Британски музеј|Британскиот музеј]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishmuseum.org/collection|title=Collection|work=The British Museum}}&lt;/ref&gt;

''Китинската област I'', „блиску до западниот [градски] ѕид од предфеникискиот период, се чини дека била станбена област“ според архитектонските и движните наоди. „Китионската област III“ и „-IV“ се имиња на други археолошки локалитети во Китион.

„Тимската порта“ во градскиот ѕид се наоѓала северозападно од гробницата Фанеромени.&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B;''[[Википедија:Се бара извор|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (September 2024)&quot;&gt;потребен е цитат&lt;/span&gt;]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

Локалитетот вклучува и голема [[некропола]] која ги опфаќа локалитетот Мнемата и гробиштата Агиос Георгиос Конту. Вклучувајќи ги погребувањата од повеќе периоди, таа е една од најпроучените некрополи на Кипар.&lt;ref name=&quot;fas.harvard.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html|title=The Phoenician Period Necropolis of Kition, Volume I|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304111945/http://www.fas.harvard.edu/~semitic/wl/publications/2012/hadjisavvas.html|archive-date=2016-03-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://books.openedition.org/momeditions/2903|title=Kition-Bamboula VII : Fouilles dans les nécropoles de Kition (2012-2014)|last=Cannavò|first=Anna|last2=Fourrier|first2=Sabine|date=January 29, 2019|publisher=MOM Éditions|last3=Rabot|first3=Alexandre}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* [[Градови на античкиот Близок Исток]]
* [[Историја на Кипар]]
* [[Гробница Лефкаритис]]
* [[Зенон од Китион]]

== Наводи ==
{{Наводи|30em}}

== Библиографија ==
; Археолошки извештаи

* {{Наведена книга|title=Kition-Bamboula I : Les timbres amphoriques|last=Calvet|first=Yves|date=1982|publisher=Editions Recherche sur les Civilisations|location=Paris}}
* {{Наведена книга|title=Kition-Bamboula II: Les égouts de la ville classique|last=Salles|first=Jean-François|date=1983|publisher=Ed. Recherche sur les Civilisations|isbn=9782865380695|location=Paris}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=RdEHzgEACAAJ|title=Kition-Bamboula: III Le sondage L-N 13 (bronze récent et géométrique)|last=Yon|first=Marguerite|last2=Caubet|first2=Annie|date=1985|publisher=Éditions Recherche sur les civilisations|language=fr}}
* {{Наведена книга|title=Kition-Bamboula IV: Les niveaux hellénistiques|last=Salles|first=Jean-François|date=1993|publisher=Éd. Recherche sur les Civilisations|isbn=9782865382408|location=Paris}}
* {{Наведена книга|title=Kition-Bamboula V: Kition dans les textes. Testimonia littéraires et épigraphiques et Corpus des inscriptions|last=Calvet|first=Yves|date=1982|publisher=Éditions Recherche sur les civilisations|isbn=2865380297|location=Paris}}
* {{Наведена книга|url=https://www.persee.fr/issue/mom_2259-4884_2015_rpm_67_1|title=Kition-Bamboula VI: le sanctuaire sous la colline|last=Caubet|first=Annie|last2=Fourrier|first2=Sabine|last3=Yon-Calvet|first3=Marguerite|date=2015|publisher=Maison de l'Orient et de la Méditerranée-Jean Pouilloux|isbn=9782356680488|location=Lyon}}
* {{Наведена книга|url=https://books.openedition.org/momeditions/2903|title=Kition-Bamboula VII: Fouilles dans les nécropoles de Kition, 2012-2014|last=Cannavò|first=Anna|last2=Fourrier|first2=Sabine|last3=Rabot|first3=Alexandre|date=2018|publisher=MOM éditions|isbn=9782356680617|location=Lyon}}
* {{Наведена книга|url=https://books.openedition.org/momeditions/13617?lang=en|title=Kition-Bamboula VIII : Le port de guerre de Kition|last=Callot|first=Olivier|last2=Fourrier|first2=Sabine|last3=Yon|first3=Marguerite|date=14 April 2022|publisher=MOM Éditions|isbn=978-2-35668-166-9|language=fr}}
* {{Наведена книга|title=Kition-Bamboula IX: les cultes des Salines à Kition : étude des terres cuites d'époque classique|last=Maillard|first=Pauline|date=2023|publisher=MOM Éditions|isbn=9782356680815|location=Lyon}}

; Дискусии

* {{Наведување|last=Huss|first=Werner|title=Geschichte der Karthager|url=https://books.google.com/books?id=NvEK7kc3qnQC|publisher=C.H. Beck|language=de|place=Munich|date=1985|isbn=9783406306549}}

== Надворешни врски ==

* [http://www2.rgzm.de/Navis2/Home/HarbourFullTextOutput.cfm?HarbourNR=Kition Пристаништето на Кралството Китион] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091122085734/http://www2.rgzm.de/Navis2/Home/HarbourFullTextOutput.cfm?HarbourNR=Kition |date=2009-11-22 }} Archived  
* Фотографии: [http://myfrostbytes.blogspot.com/2010/05/ancient-ruins-of-kition-kathari_30.html Антички урнатини на Китион Катари]
* StoryMap (S. Fourrier, A. Rabot): [https://arcg.is/1uGvav0 Китион, Ларнака] 
{{Нормативна контрола}}{{Coord|34.9233|N|33.6305|E|source:wikidata}}

[[Категорија:Градови-држави]]
[[Категорија:Микенска Грција]]</text>
      <sha1>3rox6fyp1j6u201it8xfmigsl15iuig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јован Павловски (текстописец)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1376551</id>
    <revision>
      <id>5569999</id>
      <parentid>5567849</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Југословенски текстописци]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5569999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13254" sha1="04o6ptwfz9fgydpc507qndk87nmeq31" xml:space="preserve">{{Инфокутија за личност
 |  име=Јован Павловски
 |  портрет=Jovan Pavlovski.jpg
 |  опис=Македонски текстописец
 |  наставка=
 |  роден-дата= {{роден на|29|април|1943}}
 |  роден-место=[[Арбиново]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]
 |  починал-дата={{починал на|9|октомври|2010}} {{мали|(возр. 73)}}
 |  починал-место=[[Скопје]], [[Македонија]]
}}

'''Јован В. Павловски''' ({{роден во|Арбиново}}, {{роден на|29|април|1943}} — {{починал во|Скопје}}, {{починал на|9|октомври|2010}}) — македонски текстописец. Автор на „[[Бисер балкански]]“, прв пат прикажана во [[1990|1990 година]] на [[Фолк Фест Валандово]]. 

== Животопис ==
Јован Павловски е роден на [[29 април]] [[1943|1943 година]] во село [[Арбиново]], [[Охридско]], тогаш во [[Царството Бугарија]] односно за време на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|окупацијата]] во [[Македонија во Втората светска војна|Втората светска војна]], во границите на денешна [[Македонија]]. Негово трајно живеалиште станало [[Скопје]] на шеснаесетта годишна возраст. Тука се запознаваат со неговата идна сопруга Виолета Павловска со која оформуваат семејство со две деца, синот Зоран Павловски (музичар / гитарист) и ќерката Маја Павловска (текстописец и уметник). Неговата кариера како дипломиран [[економист]] и директор на Охис и неговата кариера како автор на текстови на [[Македонска музика|македонската музичка сцена]] се движат истовремено. 

Во [[2004]] влегува во пензија. Особено како текстописец станува познат уште во [[1980-тите]] со самите почетоци на фестивалот за новосоздадена музика [[Фолк Фест Валандово]]. Бил активен на музичката сцена како текстописец сѐ до крајот на неговиот живот. Почина на [[9 октомври]] [[2010|2010 година]] во [[Скопје]], [[Македонија]]. 

== Авторски дела (текст) ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Список на авторски дела
|-
! Наслов на песна !! Автор на музика !! Автор на аранжман !! Интерпретација
|-
| Ајде сите да запееме || Хилми Билбил || Тодор Трајчевски || Елена Георгиева
|-
| Ангели душа разнесете || Димитар Масевски || Томислав Таневски || Марјана Мишева Коневска
|-
| Бела јасика || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Зоран Маневски
|-
| Бисер балкански || Хилми Билбил || Томислав Таневски || Гоце Николовски
|-
| Божји Дар || Хилми Билбил || Томислав Таневски || Нино Величковски
|-
| Божји Дар 2 || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Војо Стојановски
|-
| Да да да || Александар Џамбазов || Александар Џамбазор || 
|-
| Дел си од мене || Григор Копров || Миодраг Божиновски || Гоце Николовски
|-
| Две срца вљубени || Димитри В. Павлоски || Илија Тотоски || Секула Пупиноски &amp; Ани Малинкова
|-
| Една Жена || Горан Алачки || Горан Алачки || Васил Атанасов
|-
| Ги нема галебите || Димитар Масевски || Живојин Глишич || 
|-
| Глас од шара, место бара || Кирил Милев || Ванчо Милошевски || 
|-
| Гоцева Македонија || Мирослав Бушиноски || Мирослав Бушиноски || Петранка Костадинова
|-
| Грејте корени || Кирил Милев || Дамир Имери || Селимове - желчевски дует
|-
| Идадија || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Нино Величковски
|-
| Македонија, името не го менува || Димитар Масевски || Дамир Имери || Ѓоко Дончев &amp; Петранка Костадинова
|-
| Ирина || Димитри В. Павлоски || Тодор Трајчевски || 
|-
| Искрено те љубам || Димитри В. Павлоски || Илчо Јованов || Сашка Васева
|-
| Јаглика || Љупчо Трајковски - Фис || Љупчо Трајковски - Фис || Тихи Антов
|-
| Јана || Димитар Масевски || Миодраг Божиновски || Нино Величковски
|-
| Јас сум без тебе || Хилми Билбил || || 
|-
| Јоване || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Група Калифорнија
|-
| Катерина || Кире Костов || Кире Костов || 
|-
| Ќе го љубам, усни горете || Хилми Билбил || Хилми Билбил || Наташа Голубовска
|-
| Кога плачам, ти насмевни се || Димитар Чемков || Миодраг Нечак || 
|-
| Љубовта згасна вдлабина || Григор Копров || Живојин Глишиќ || 
|-
| Магде, Магде || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Октет Куманово
|-
| Милице, моја Милице || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Гоце Николовски
|-
| Моја Дано || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Октет Куманово
|-
| На бисерот, бисерите || Тодор Трајчевски || Сашо Ливрински || Сузана Спасовска
|-
| Не бев роден за в меани || Григор Копров || Љупчо Трајковски - Фис || Гоце Николовски
|-
| Нежност да ти бидам || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Томислав Которчевиќ
|-
| Невено, мила Невено || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Наум Бурназ
|-
| Неверна, мајко неверна || Григор Копров || Живојин Глишиќ || 
|-
| Оди, оди, таа чека || Ристо Краповски || Ристо Краповски || Лидија Дворжак
|-
| Оган шепоти || Димитар Масевски || Горан Алачки || Марјана Мишева
|-
| Оро завиори || Ѓорѓи Апостолов || Бобан Апостолов || 
|-
| Осветена рајска долина || Јован В. Павловски || Ристо Краповски || Петар Нечовски
|-
| Отвори Срце || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Перо Христов
|-
| Песна која боли || Хилми Билбил || Томислав Таневски || Миле Кузмановски
|-
| Плиснати бисери || Хилми Билбил || Тодор Трајчевски || Сузана Јовчева
|-
| Помогни ми да заспијам || Хилми Билил || Горан Алачки || Виолета Митева
|-
| После дождот, сонце доаѓа || Маја Ј. Павловска || Тодор Трајчевски || Кате и група Нели ти реков
|-
| Приспивна || Александар Џамбазов || Александар Џамбазов || 
|-
| Прва Љубов || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || Марјан Коцев
|-
| Рајска градина || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || 
|-
| Рана, в срце рана || Хилми Билбил || Хилми Билбил || 
|-
| Распукала шар планина || Димитар Масевски || Дамир Имери || Горан и Ленче Кукиќ
|-
| Сѐ ти е простено || Мијалче Докузов || Миодраг Божиновски || Гоце Николовски
|-
| Силни дамари || Горан Алачки || Горан Алачки || Адријана Алачки
|-
| Сите пеат, а јас плачам || Горан Алачки || Горан Алачки || Адријана и Ирена
|-
| Со мир и песна ке победиме || Хилми Бибил || Љубе Спасовски || Круме спасовски
|-
| Сонце, огреј ме || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Зоран Маневски
|-
| Среќен ти сине роденден || Хилми Билбил || Хилми Билбил || Ѓоко Дончев
|-
| Те сонив ли? || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || Ленче и Горан Кукиќ
|-
| Тоа е Македонија || Мирослав Бушиноски || Мирослав Бушиноски || Петранка Костадинова
|-
| Три бисери || Димитар Масевски || || Нино Величковски
|-
| Трубадури Охридски || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || 
|-
| Трубадурите, Димче || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || 
|-
| Убава Зарина || Илија Тотоски || Димитри В. Павлоски || Секула Пупиноски &amp; Ефто Пупиноски
|-
| Уморни бранови || Димитри В. Павловски || || 
|-
| Утрински абер (посветена на Тоше) || Сречко Јанков || Коце Икономов || Томислав Манич &amp; Коце Икономов
|-
| В сонце сокриј ме || Хилми Билбил || Хилми Билбил || Росана Сариќ Тодоровска
|-
| Вечност да ти бидам || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Петар Нечовски
|-
| Во мене те соѕидав || Драги Митев || Хилми Билбил || 
|-
| Волшебен воз || Александар Џамбазов || Александар Џамбазов || 
|-
| За љубов, песна || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Ленче и Горан Кукиќ
|-
| Заборави сѐ што бил || Тончо Русев || Миодраг Божиновски || Росица Кирилова
|-
| Запејте сите ангели || Гоце Николовски || Горан Алачки || Гоце Николовски
|-
| Земи си златни гердани || Димитри В. Павлоски || Миодраг Божиновски || Петранка Костадинова
|-
| Зошто боже? || Димитри В. Павлоски || Тодор Трајчевски || Мишко Крстевски
|-
| Зумбул бел || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Перо Христов
|}

== Надворешни врски ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=O3iMcWcONPc Настап на Фолк фест со песната „Бисер балкански“]
* [https://www.youtube.com/watch?v=6YwhRflnnes Настап на прогласување хит на деценија со песната „Бисер балкански“]
* [https://www.youtube.com/watch?v=dCvs7lO9vJI Настап на фестивал Валандово со песната „Запејте сите ангели“]
{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}}
[[Категорија:Македонски текстописци]]</text>
      <sha1>04o6ptwfz9fgydpc507qndk87nmeq31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570006</id>
      <parentid>5569999</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <origin>5570006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13302" sha1="fcsj3reip4j9zvsd0h14w1s7541ldyc" xml:space="preserve">{{Без извори|датум=јуни 2026}}{{Инфокутија за личност
 |  име=Јован Павловски
 |  портрет=Jovan Pavlovski.jpg
 |  опис=Македонски текстописец
 |  наставка=
 |  роден-дата= {{роден на|29|април|1943}}
 |  роден-место=[[Арбиново]], [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупирана Македонија]]
 |  починал-дата={{починал на|9|октомври|2010}} {{мали|(возр. 73)}}
 |  починал-место=[[Скопје]], [[Македонија]]
}}

'''Јован В. Павловски''' ({{роден во|Арбиново}}, {{роден на|29|април|1943}} — {{починал во|Скопје}}, {{починал на|9|октомври|2010}}) — македонски текстописец. Автор на „[[Бисер балкански]]“, прв пат прикажана во [[1990|1990 година]] на [[Фолк Фест Валандово]]. 

== Животопис ==
Јован Павловски е роден на [[29 април]] [[1943|1943 година]] во село [[Арбиново]], [[Охридско]], тогаш во [[Царството Бугарија]] односно за време на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|окупацијата]] во [[Македонија во Втората светска војна|Втората светска војна]], во границите на денешна [[Македонија]]. Негово трајно живеалиште станало [[Скопје]] на шеснаесетта годишна возраст. Тука се запознаваат со неговата идна сопруга Виолета Павловска со која оформуваат семејство со две деца, синот Зоран Павловски (музичар / гитарист) и ќерката Маја Павловска (текстописец и уметник). Неговата кариера како дипломиран [[економист]] и директор на Охис и неговата кариера како автор на текстови на [[Македонска музика|македонската музичка сцена]] се движат истовремено. 

Во [[2004]] влегува во пензија. Особено како текстописец станува познат уште во [[1980-тите]] со самите почетоци на фестивалот за новосоздадена музика [[Фолк Фест Валандово]]. Бил активен на музичката сцена како текстописец сѐ до крајот на неговиот живот. Почина на [[9 октомври]] [[2010|2010 година]] во [[Скопје]], [[Македонија]]. 

== Авторски дела (текст) ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Список на авторски дела
|-
! Наслов на песна !! Автор на музика !! Автор на аранжман !! Интерпретација
|-
| Ајде сите да запееме || Хилми Билбил || Тодор Трајчевски || Елена Георгиева
|-
| Ангели душа разнесете || Димитар Масевски || Томислав Таневски || Марјана Мишева Коневска
|-
| Бела јасика || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Зоран Маневски
|-
| Бисер балкански || Хилми Билбил || Томислав Таневски || Гоце Николовски
|-
| Божји Дар || Хилми Билбил || Томислав Таневски || Нино Величковски
|-
| Божји Дар 2 || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Војо Стојановски
|-
| Да да да || Александар Џамбазов || Александар Џамбазор || 
|-
| Дел си од мене || Григор Копров || Миодраг Божиновски || Гоце Николовски
|-
| Две срца вљубени || Димитри В. Павлоски || Илија Тотоски || Секула Пупиноски &amp; Ани Малинкова
|-
| Една Жена || Горан Алачки || Горан Алачки || Васил Атанасов
|-
| Ги нема галебите || Димитар Масевски || Живојин Глишич || 
|-
| Глас од шара, место бара || Кирил Милев || Ванчо Милошевски || 
|-
| Гоцева Македонија || Мирослав Бушиноски || Мирослав Бушиноски || Петранка Костадинова
|-
| Грејте корени || Кирил Милев || Дамир Имери || Селимове - желчевски дует
|-
| Идадија || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Нино Величковски
|-
| Македонија, името не го менува || Димитар Масевски || Дамир Имери || Ѓоко Дончев &amp; Петранка Костадинова
|-
| Ирина || Димитри В. Павлоски || Тодор Трајчевски || 
|-
| Искрено те љубам || Димитри В. Павлоски || Илчо Јованов || Сашка Васева
|-
| Јаглика || Љупчо Трајковски - Фис || Љупчо Трајковски - Фис || Тихи Антов
|-
| Јана || Димитар Масевски || Миодраг Божиновски || Нино Величковски
|-
| Јас сум без тебе || Хилми Билбил || || 
|-
| Јоване || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Група Калифорнија
|-
| Катерина || Кире Костов || Кире Костов || 
|-
| Ќе го љубам, усни горете || Хилми Билбил || Хилми Билбил || Наташа Голубовска
|-
| Кога плачам, ти насмевни се || Димитар Чемков || Миодраг Нечак || 
|-
| Љубовта згасна вдлабина || Григор Копров || Живојин Глишиќ || 
|-
| Магде, Магде || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Октет Куманово
|-
| Милице, моја Милице || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Гоце Николовски
|-
| Моја Дано || Миодраг Божиновски || Миодраг Божиновски || Октет Куманово
|-
| На бисерот, бисерите || Тодор Трајчевски || Сашо Ливрински || Сузана Спасовска
|-
| Не бев роден за в меани || Григор Копров || Љупчо Трајковски - Фис || Гоце Николовски
|-
| Нежност да ти бидам || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Томислав Которчевиќ
|-
| Невено, мила Невено || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Наум Бурназ
|-
| Неверна, мајко неверна || Григор Копров || Живојин Глишиќ || 
|-
| Оди, оди, таа чека || Ристо Краповски || Ристо Краповски || Лидија Дворжак
|-
| Оган шепоти || Димитар Масевски || Горан Алачки || Марјана Мишева
|-
| Оро завиори || Ѓорѓи Апостолов || Бобан Апостолов || 
|-
| Осветена рајска долина || Јован В. Павловски || Ристо Краповски || Петар Нечовски
|-
| Отвори Срце || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Перо Христов
|-
| Песна која боли || Хилми Билбил || Томислав Таневски || Миле Кузмановски
|-
| Плиснати бисери || Хилми Билбил || Тодор Трајчевски || Сузана Јовчева
|-
| Помогни ми да заспијам || Хилми Билил || Горан Алачки || Виолета Митева
|-
| После дождот, сонце доаѓа || Маја Ј. Павловска || Тодор Трајчевски || Кате и група Нели ти реков
|-
| Приспивна || Александар Џамбазов || Александар Џамбазов || 
|-
| Прва Љубов || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || Марјан Коцев
|-
| Рајска градина || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || 
|-
| Рана, в срце рана || Хилми Билбил || Хилми Билбил || 
|-
| Распукала шар планина || Димитар Масевски || Дамир Имери || Горан и Ленче Кукиќ
|-
| Сѐ ти е простено || Мијалче Докузов || Миодраг Божиновски || Гоце Николовски
|-
| Силни дамари || Горан Алачки || Горан Алачки || Адријана Алачки
|-
| Сите пеат, а јас плачам || Горан Алачки || Горан Алачки || Адријана и Ирена
|-
| Со мир и песна ке победиме || Хилми Бибил || Љубе Спасовски || Круме спасовски
|-
| Сонце, огреј ме || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Зоран Маневски
|-
| Среќен ти сине роденден || Хилми Билбил || Хилми Билбил || Ѓоко Дончев
|-
| Те сонив ли? || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || Ленче и Горан Кукиќ
|-
| Тоа е Македонија || Мирослав Бушиноски || Мирослав Бушиноски || Петранка Костадинова
|-
| Три бисери || Димитар Масевски || || Нино Величковски
|-
| Трубадури Охридски || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || 
|-
| Трубадурите, Димче || Димитар Масевски || Живојин Глишиќ || 
|-
| Убава Зарина || Илија Тотоски || Димитри В. Павлоски || Секула Пупиноски &amp; Ефто Пупиноски
|-
| Уморни бранови || Димитри В. Павловски || || 
|-
| Утрински абер (посветена на Тоше) || Сречко Јанков || Коце Икономов || Томислав Манич &amp; Коце Икономов
|-
| В сонце сокриј ме || Хилми Билбил || Хилми Билбил || Росана Сариќ Тодоровска
|-
| Вечност да ти бидам || Григор Копров || Живојин Глишиќ || Петар Нечовски
|-
| Во мене те соѕидав || Драги Митев || Хилми Билбил || 
|-
| Волшебен воз || Александар Џамбазов || Александар Џамбазов || 
|-
| За љубов, песна || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Ленче и Горан Кукиќ
|-
| Заборави сѐ што бил || Тончо Русев || Миодраг Божиновски || Росица Кирилова
|-
| Запејте сите ангели || Гоце Николовски || Горан Алачки || Гоце Николовски
|-
| Земи си златни гердани || Димитри В. Павлоски || Миодраг Божиновски || Петранка Костадинова
|-
| Зошто боже? || Димитри В. Павлоски || Тодор Трајчевски || Мишко Крстевски
|-
| Зумбул бел || Димитар Масевски || Тодор Трајчевски || Перо Христов
|}

== Надворешни врски ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=O3iMcWcONPc Настап на Фолк фест со песната „Бисер балкански“]
* [https://www.youtube.com/watch?v=6YwhRflnnes Настап на прогласување хит на деценија со песната „Бисер балкански“]
* [https://www.youtube.com/watch?v=dCvs7lO9vJI Настап на фестивал Валандово со песната „Запејте сите ангели“]
{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Павловски, Јован}}
[[Категорија:Македонски текстописци]]</text>
      <sha1>fcsj3reip4j9zvsd0h14w1s7541ldyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Митологија</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1380680</id>
    <revision>
      <id>5570279</id>
      <parentid>5483335</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10128" sha1="50n9r3qcatghc1qxilfypaxznapowg2" xml:space="preserve">{{sidebar with collapsible lists
| name           = Митологија
|title = [[Мит|Митологија]]
|titlestyle = background:#ccccff;
|class = hlist

| list1title = [[Список на митологии|Митологии]]
| list1 = 
; Преодни
* [[Прото-индоевропска митологија|Прото-индоевропска]]
;Африка
* [[Традиционална берберска религија|Берберска]]
* [[Бантуска митологија|Бантуска]]
* [[Ефичка митологија|Ефичка]]
* [[Гванче#Религија и митологија|Гванче]]
* [[Конгоанска религија|Конгоанска]]
* [[Лугбарска митологија|Лугбарска]]
* [[Масајска митологија|Масајска]]
* [[Малагаска митологија|Малагаска]]
* [[Мбутиска митологија|Мбутиска]]
* [[Сомалиска митологија|Сомалиска]]
* [[Западноафриканска религија|Западноафриканска]]
* [[Јорубска религија|Јорубска]]

;Медитеранска
* [[Египетска митологија|Египетска]]
* [[Француска митологија|Француска]]
* [[Старогрчка митологија|Грчка]]
* Иберски полуостров
** [[Баскиска митологија|Баскиска]]
** [[Каталонска митологија|Каталонска]]
** [[Кантабриска митологија|Кантабриска]]
** [[Лузитанска митологија|Лузитанска]]
* [[Италијанска митологија|Италијанска]]
** [[Етрурска религија|Етрурска]]
* [[Римска митологија|Римска]]
* [[Романска митологија|Романска]]
* [[Туркиска митологија|Туркиска]]

;Европа
* [[Албанска митологија|Албанска]]
* [[Балтичка митологија|Балтичка]]
** [[Латвиска митологија|Латвиска]]
** [[Литванска митологија|Литванска]]
** [[Пруска митологија|Пруска]]
* [[Келтска митологија|Келтска]]
**[[Бретонска митологија|Бретонска]]
**[[Корнволска митологија|Корнволска]]
**[[Ирска митологија|Ирска]]
**[[Шкотска митологија|Шкотска]]
**[[Велшка митологија|Велшка]]
* [[Англиска митологија|Англиска]]
* [[Естонска митологија|Естонска]]
* [[Грузиска митологија|Грузиска]]
* [[Германска митологија|Германска]]
**[[Франкско паганство|Франкска]]
**[[Континентално-германска митологија|Континентално-германска]]
**[[Нордиска митологија|Нордиска]]
**[[Англосаксонско паганство|Англосаксонска]]
**[[Готско паганство|Готска]]
* [[Словенска митологија|Словенска]]
* Уралски
** [[Финска митологија|Финска]]
** [[Унгарска митологија|Унгарска]]
** [[Прото-уралска религија|Прото-уралска]]
** [[Сами шаманизам|Сами]]

;Близок Исток
* [[Арапска митологија|Арапска]]
* [[Ерменска митологија|Ерменска]]
* [[Христијанска митологија|Христијанска]]
* [[Хетитска митологија и религија|Хетитска]]
* [[Еврејска митологија|Еврејска]]
* [[Месопотамска митологија|Месопотамска]]
* [[Осетинска митологија|Осетинска]]
* [[Персиска митологија|Персиска]]
* [[Талишкја митологија|Талишка]]

;Азија
* [[Будистичка митологија|Будистичка]]
* [[Кинеска митологија|Кинеска]]
* [[Хиндистичка митологија|Хиндуистичка]]
* [[Јапонска митологија|Јапонска]]
* [[Корејска митологија|Корејска]]
* [[Меитејска митологија|Меитејска]]
* [[Монголска митологија|Монголска]]
* [[Филипинска митологија|Филипинска]]
* [[Тајска народна религија|Тајска]]
** [[Тајландски фолклор|Тајландска]]
* [[Тибетска митологија|Тибетска]]
* [[Виетнамска митологија|Виетнамска]]

;Океанија
* [[Австралиска абориџинска религија и митологија|Австралиско абориџинска]]
* [[Индонезиска митологија|Индонезиска]]
* [[Маорска митологија|Маорска]]
* [[Меланезиска митологија|Меланезиска]]
* [[Микронезиска митологија|Микронезиска]]
* [[Папуанска митологија|Папуанска]]
* [[Полинезиска митологија|Полинезиска]]

;Северна Америка
* Алкгонквија
** [[Абенакиска митологија|Абенакиска]]
** [[Блекфутска митологија|Блекфутска]]
** [[Ленапеска митологија|Ленапеска]]
* [[Ацтечка митологија|Ацтечка]]
*Калифорнија
** [[Мивокшка митологија|Мивокшка]]
** [[Охлонеска митологија|Охлонеска]]
* [[Чоктоска митологија|Чоктоска]]
* [[Мускогиска митологија|Мускогиска]]
* [[Хаидашка митологија|Хаидашка]]
* [[Инуитска митологија|Инуит]]
* [[Ирокеска митологија|Ирокез]]
* [[Мајанска митологија|Мајанска]]
* [[Кваквакaʼваквшка митологија|Кваквакaʼваквшка]]
* Прериски индијанци
** [[Хо-Чанкшка митологија|Хо-Чанкшка]]
** [[Лакотанска митологија|Лакотанска]]
** [[Пониска митологија|Пониска]]
* Публоанска
** [[Хопишка митологија|Хопишка]]
** [[Зунишка митологија|Зунишка]]
* [[Таламанканска митологија|Таламанканска]]

;Јужна Америка
* [[Бразилска митологија|Бразилска]]
* [[Чанашка митологија|Чанашка]]
* [[Чилотеска митологија|Чилотеска]]
* [[Гваранишка митологија|Гваранишка]]
* [[Инка митологија|Инка]]
* [[Муиска митологија|Муиска]]
* [[Селк'намска митологија|Селк'намска]]

| list2title = Видови
| list2 = 
* [[Мит за создавањето|Создавање]]
* [[Мит за поплавувањето|Поплавување]]
* [[Национален мит|Национален]]
* [[Мит за потеклото|Потекло]]

| list3title = Списоци
| list3 = 
* [[Список на митови за создавањето|Создавања]]
* [[Списоци на легендарни суштества|Суштества]]
* [[Списоци на божества|Божества]]
* [[Список на измислени диви деца|Диви деца]]
* [[Список на митови за поплави|Поплави]]
* Херои
** [[Список на културолошки херои|Културолошки]]
** [[Список на фолклорни херои|Фолклорни]]
* [[Список на митолошки предмети|Предмети]]
* [[Список на митолошки двојки|Двојки]]
* [[Список на митолошки места|Места]]
* [[Список на книги и извори за митологија|Извори]]

| list4title = Поврзани идеи
| list4 = 
* [[Задгробен живот|Задгробен живот]]
* [[Божество|Божество]]
* [[Митско суштество]]
** [[Список на митски суштества по тип|Тип]]
* [[Легендарен предок|Легендарен предок]]
* [[Близнаци во митологијата|Близнаци]]
* [[Културен херој|Културен херој]]
* [[Народен херој|Народен херој]]

| list5title = Погледнете
| list5 = 
* [[Компаративна митологија]]
* [[Компаративна религија]]
* [[Евхемеризам]]
* [[Фолклор]]
** [[Список на светски фолклорни епови|Епови]]
* [[Ниска митологија|Ниска митологија]]
* [[Псевдомитологија]]
* [[Религија и митологија|Религија и митологија]]
* [[Симбол|Симбол]]изм
* [[Теологија|Теологија]]

|below = 
}}
&lt;noinclude&gt;
{{documentation|content=

==Поврзано==
*{{tl|Кантабриска митологија}}
*{{tl|Грузиска митологија}}
*{{tl|Хиндуистичка митологија}}
*{{tl|Индонезиска митологија}}

[[Категорија: Предслошки со странични ленти за митологија| ]]
}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>50n9r3qcatghc1qxilfypaxznapowg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Иштар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1381659</id>
    <revision>
      <id>5570274</id>
      <parentid>5479098</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36603" sha1="ft9v55a8rxerbh0tr4ifpnqip9m0vs9" xml:space="preserve">{{Инфокутија Божество||type=Mesopotamian|name=Инана{{pb}}&lt;small&gt; 𒀭𒈹(Иштар)&lt;/small&gt;|image=Ishtar on an Akkadian seal.jpg|alt=|caption=Божица Иштар на печат од [[Акад|Акадското Царство]], 2350–2150 п.н.е. Таа е опремена со оружје на грбот, има роговиден шлем, го става стапалото во доминантна положба врз лав врзан со поводник и е придружена од ѕвездата на [[Шамаш]].|god_of={{Plain list|
* [[Кралица на небото (антика)|Кралица на небото]]
* Божица на љубовта, војната и плодноста
}}|abode=[[Небеса]]|symbol=јазол од трска во облик на кука, [[Ѕвезда на Иштар|шесткрака или осумкрака ѕвезда]], [[лав]], [[роза]], гулаб|consort=[[Думузи]], [[Саргон Акадски]], [[Забаба]]|parents={{plainlist|
* Најчеста традиција: [[Нана (сумерско божество)|Нана]] и [[Нингал]]{{sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013|p=230}}
* Понекогаш [[Ану]] или [[Енлил]]
* [[Енки]] поретко&lt;ref&gt;[https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr131.htm&lt;br&gt;Electronic Corpus of Sumerian Literature ETCSL &quot;Inanna and Enki&quot;], lines: 76–87. (Inanna addresses Enki as: &quot;my father&quot; and Enki himself is regarded in the third person as Inanna's father, as stated by Enki's minister Isimud who calls him: &quot;your father&quot; while talking to Inanna.)&lt;/ref&gt; 
}}|siblings={{Plain list|
* [[Уту]]/Шамаш (брат близнак)
* [[Ерешкигал]] (постара сестра)
}}|children=најверојатно [[Нанаија]]|planet=[[Венера]]|cult_center=[[Урук]]; [[Акад]]; [[Нинива]]|mount=Лав|Roman_equivalent=[[Венера (митологија)|Венера]]}}'''Инана''' {{Efn|{{IPAc-en|ɪ|ˈ|n|ɑː|n|ə}}; {{langx|sux|{{cuneiform|4|[[:wikt:𒀭𒈹|𒀭𒈹]]}}|translit={{sup|[[Dingir|D]]}}INANA}} &lt;small&gt;вокализиран како:&lt;/small&gt; {{Transliteration|sux|Inanak}}, исто и {{langx|sux|𒀭𒊩𒌆𒀭𒈾|{{sup|[[Dingir|D]]}}nin-an-na|label=none}}{{sfnp|Heffron|2016a}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sumerian dictionary |url=http://oracc.iaas.upenn.edu/epsd2/cbd/sux/N.html |website=oracc.iaas.upenn.edu |access-date=7 March 2020 |archive-date=1 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301170546/http://oracc.iaas.upenn.edu/epsd2/cbd/sux/N.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;}} е древна месопотамска божица на војната, љубовта и плодноста. Таа е поврзана и со политичката моќ, божествениот закон, сензуалноста, размножувањето и убавината &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://godsandmonsters.info/ishtar/|title=Ishtar: Mesopotamian Goddess of Love, War, and Divine Rebirth|date=2024-04-07|work=godsandmonsters.info|language=en-US|accessdate=2025-08-26}}&lt;/ref&gt;. Првично обожавана во [[Сумер]], таа била позната кај [[Акад]]ците, [[Вавилонска религија|Вавилонците]] и [[Асирија|Асирците]] како '''Иштар'''. {{Efn|{{IPAc-en|ˈ|ɪ|ʃ|t|ɑːr|}}; {{langx|sux|{{cuneiform|6|𒀭𒀹𒁯}}|{{sup|[[Dingir|D]]}}ištar}},{{sfnp|Heffron|2016a}}}} Нејзината примарна титула е „Кралица на небото“.

Таа била божица, заштитничка на храмот Еана во градот [[Урук]], нејзиното рано главно религиозно седиште. Во архаичниот Урук, таа била обожавана во три форми: утринска Инана (Инана-УД/худ), вечерна Инана (Инана сиг) и кнежевска Инана (Инана НУН), при што првите две ги одразуваат фазите на нејзината поврзана планета [[Венера (планета)|Венера]].   Нејзините најистакнати симболи се [[Вавилонски лав|лавот]] и [[Ѕвезда на Иштар|осумкраката ѕвезда]]. Нејзин сопруг е богот [[Думузи]] (подоцна познат како Тамуз), а нејзин придружник е божицата [[Ниншубур]], подоцна споена со машките божества [[Илабрат]] и [[Папсукал]].

Иштар била обожавана во Сумер уште во Уручкиот период ({{Околу|4000 – 3100&amp;nbsp;п.н.е.}}), а нејзиното обожавање било релативно локализирано пред освојувањето на Саргон. За време на постсаргоновиот период, таа станала едно од најпочитуваните божества во сумерскиот пантеон, {{Sfnp|Wolkstein|Kramer|1983}} {{Sfnp|Nemet-Nejat|1998}} со храмови низ [[Месопотамија]]. Обожавањето на Инана/Иштар продолжило од страна на [[Источносемитски јазици|источносемитските]] народи ([[Акад]]ијци, [[Асирци]] и [[Вавилонија|Вавилонци]]) кои ги наследиле и ги приспособиле кон себе Сумерите во регионот.

Асирците ја воздигнале на највисоко божество во нивниот пантеон, рангирајќи ја над нивниот национален бог [[Ашур]]. Инана/Иштар се споменува во [[Хебрејска Библија|хебрејската Библија]] и таа во голема мера влијаела врз угаритската божица [[Аштарт]], а подоцна и врз [[Феникија|феникиската]] божица [[Астарта]], која пак можеби влијаела врз развојот на грчката божица [[Афродита]]. Нејзиното обожавање продолжило да се развива сè до нејзиното постепено опаѓање помеѓу првиот и шестиот век од н.е., по појавата на [[христијанство]]то.

Иштар се појавува во поголем број на митови од кое било друго сумерско божество. {{Sfnp|Wolkstein|Kramer|1983}} {{Sfnp|Penglase|1994}} {{Sfnp|Kramer|1961}} Таа, исто така, има уникатно голем број епитети и алтернативни имиња, споредливи само со [[Нергал]]. {{Sfnp|Wiggermann|1999}}

Голем дел од нејзините митови вклучуваат нејзино преземање на доменот на други божества. Се верува дека [[Енки]], богот на мудроста, ѝ ги дал ''мес'', кои ги претставуваат сите позитивни и негативни аспекти на цивилизацијата. Се верува и дека го презела храмот Еана од Ану, богот на небото. Заедно со нејзиниот брат близнак Уту (подоцна познат како Шамаш), Иштар е спроведувач на божествената правда; таа ја уништила планината Ебих затоа што го оспорила нејзиниот авторитет, го исфрлила својот бес врз градинарот Шукалетуда откако ја силувал во сон и ја пронашла разбојничката Билулу и ја убила како божествена одмазда за убиството на Думузи. Во стандардната акадска верзија на ''[[Еп за Гилгамеш|Епот за Гилгамеш]]'', Иштар го моли [[Гилгамеш]] да стане нејзина сопруга. Кога тој презирно одбива, таа го ослободува Бикот на небото, што резултира со смртта на Енкиду и последователната борба на Гилгамеш со сопствената смртност.

Најпознатиот мит на Инана е приказната за нејзиното слегување и враќање од древниот месопотамски подземен свет, управуван од нејзината постара сестра [[Ерешкигал]]. Откако ќе стигне до престолната соба на Ерешкигал, [[Анунаки|седумте судии на подземниот свет]] ја прогласуваат за виновна и ја убиваат. Три дена подоцна, Ниншубур ги моли сите богови да ја вратат Иштар. Сите ја одбиваат, освен Енки, кој испраќа две безполови суштества да ја спасат.

Тие ја испраќаат Иштар надвор од подземјето, но чуварите на подземјето, го влечат нејзиниот сопруг Думузи долу во подземјето како нејзина замена. На Думузи конечно му е дозволено да се врати во рајот половина од годината, додека неговата сестра [[Гештинана]] останува во подземјето другата половина, што резултира со циклус на годишните времиња.

== Етимологија ==
[[Податотека:Inanna_receiving_offerings_on_the_Uruk_Vase,_circa_3200-3000_BCE.jpg|мини|Инана прима дарови на [[Вазна од Варка|вазната од Варка]], околу 3200–3000 година п.н.е.]]
Научниците веруваат дека Инана и Иштар првично биле одделни, неповрзани божества{{sfnm|1a1=Leick|1y=1998|1p=87|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=108|3a1=Wolkstein|3a2=Kramer|3y=1983|3p=xviii, xv|4a1=Collins|4y=1994|4p=110–111|5a1=Brandão|5y=2019|5p=43}}, но биле споени едно со друго за време на владеењето на [[Саргон Акадски]] и започнале да се сметаат за ефикасно иста божица под две различни имиња. {{sfnm|1a1=Leick|1y=1998|1p=87|2a1=Black|2a2=Green|2y=1992|2p=108|3a1=Wolkstein|3a2=Kramer|3y=1983|3p=xviii, xv|4a1=Collins|4y=1994|4p=110–111}} {{Efn|Со исклучок на Ана Курнуге, планината на планините и Епот за Гилгамеш кои го користат името Иштар, сите други текстови го користат името Инана.{{sfnp|Brandão|2019|p=65}}}} Името Инана може да потекнува од [[Сумерски јазик|сумерската]] фраза {{Трансл|sux|нин-ан-ак}}, што значи „Дама од небото“, {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Harris|1991}} но клинестото писмо за ''Инана'' (𒈹) не е лигатура на знаците ''дама'' (сумерски: {{Трансл|sux|[[нин (клинесто писмо)|нин]]}}; клинесто: 𒊩𒌆 SAL.TUG{{Динд|2}}) и ''небо'' (сумерски: {{Трансл|sux|[[Дингир|ан]]}}; клинесто: 𒀭 AN). {{Sfnp|Harris|1991}} {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Wolkstein|Kramer|1983}} Овие тешкотии ги навеле некои рани асиролози да сугерираат дека Инана можеби првично била протоеуфратска божица, која подоцна била прифатена во сумерскиот пантеон. Оваа идеја била поткрепена од младоста на Инана, како и од фактот дека, за разлика од останатите сумерски божества, се смета дека првично немала јасна сфера на одговорности. {{Sfnp|Harris|1991}} Ставот дека постоел праеуфратски супстратен јазик во Јужен [[Ирак]] пред сумерскиот не е широко прифатен од современите асиролози. {{Sfnp|Rubio|1999}}

Името ''Иштар'' се јавува како елемент во личните имиња и од пред саргонскиот и по сарагонскиот период во Акад, Асирија и Вавилонија. {{Sfnp|Collins|1994}} Има [[Семитски јазици|семитско]] потекло {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Collins|1994}} и веројатно етимолошки е поврзано со името на [[Западносемитски јазици|западносемитскиот]] бог [[Атар (бог)|Атар]], кој се споменува во подоцнежните натписи од [[Угарит]] и јужна Арабија. {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Collins|1994}} Утринската ѕвезда можеби била замислена како машко божество кое претседавало со уметноста на војувањето, а вечерната ѕвезда можеби била замислена како женско божество кое претседавало со уметноста на љубовта. {{Sfnp|Collins|1994}} Меѓу Акадците, Асирците и Вавилонците, името на машкиот бог на крајот го заменило името на неговиот женски пандан, {{Sfnp|Collins|1994}} но, поради обемниот синкретизам со Инана, божеството останало женско, иако нејзиното име било во машка форма. {{Sfnp|Collins|1994}}

== Потекло и развој ==
[[Податотека:Warka_vase_(background_retouched).jpg|мини|[[Вазна од Варка]], на која се прикажани заветни приноси за Инана (3200–3000 п.н.е.) {{Sfnp|Suter|2014}}]]
Иштар претставувала проблем за многу научници од античкиот [[Сумер]] поради фактот што нејзината сфера на моќ содржела повеќе различни и спротиставени аспекти од онаа на кое било друго божество. {{Sfnp|Vanstiphout|1984}} Предложени се две главни теории во врска со нејзиното потекло. {{Sfnp|Vanstiphout|1984}} Првото објаснување тврди дека Иштар е резултат на [[синкретизам]] помеѓу неколку претходно неповрзани сумерски божества со сосема различни домени. {{Sfnp|Vanstiphout|1984}} {{Sfnp|Brandão|2019}} Второто објаснување смета дека Иштар првично била семитско божество кое влегло во сумерскиот пантеон откако тој веќе бил целосно структуриран и кое ги презело сите улоги што сè уште не им биле доделени на други божества. {{Sfnp|Vanstiphout|1984}}

Уште во Уручкиот период ({{Околу|4000–3100&amp;nbsp;п.н.е.}}), Иштар веќе била поврзана со градот [[Урук]]. {{Sfnp|Black|Green|1992}} Во овој период, симболот на прстенестата врата бил тесно поврзан со Иштар. {{Sfnp|Black|Green|1992}} Познатата [[Вазна од Варка|вазна од Урук]] (пронајдена во депонија од култни предмети на третиот уручки период) прикажува ред голи мажи кои носат разни предмети, вклучувајќи чинии, садови и корпи со земјоделски производи, {{Sfnp|Suter|2014}} и носат овци и кози до женска фигура свртена кон владетелот. {{Sfnp|Suter|2014}} Жената стои пред симболот на Иштар - двете извиткани трски на вратата, {{Sfnp|Suter|2014}} додека машката фигура држи кутија и куп чинии, подоцнежното[[Клинесто писмо|клинесто]] писмо го означува {{Трансл|sux|[[EN (клинесто писмо)|En]]}}, или првосвештеникот на храмот. {{Sfnp|Suter|2014}}

Отпечатоци од печати од [[Џемдет Насра (период)|периодот Џемдет Насра]] ({{Околу|3100–2900&amp;nbsp;п.н.е.}}) покажуваат фиксна низа симболи кои претставуваат различни градови, вклучувајќи ги оние на [[Ур]], Ларса, Забалам, Урум, Арина и веројатно Кеш. {{Sfnp|van der Mierop|2007}} Овој список веројатно го одразува извештајот за прилозите за Иштар во Урук од градовите што го поддржуваат нејзиниот култ. {{Sfnp|van der Mierop|2007}} Голем број слични печати се откриени од фазата&amp;nbsp;I од раниот династички период ({{Околу|2900–2350&amp;nbsp;п.н.е.}}) во [[Ур]], во малку поинаков редослед, во комбинација со симболот на розета на Иштар. {{Sfnp|van der Mierop|2007}} Овие печати се користеле за заклучување на складиштата за чувување на материјалите резервирани за нејзиниот култ. {{Sfnp|van der Mierop|2007}}

Познати се разни натписи во името на Иштар, како што е монистра во името на кралот Ага од Киш {{Околу|2600&amp;nbsp;п.н.е.|lk=no}}, или плочка од кралот Лугал-кисалси {{Околу|2400&amp;nbsp;п.н.е.|lk=no}}:

[[Податотека:BM_91013_Tablet_dedicated_by_Lugal-tarsi.jpg|лево|мини|Плоча од Лугал-кисалси]]
 
За време на [[Акад|акадскиот период]] ({{Околу| 2334–2154&amp;nbsp;п.н.е.}}), по освојувањата на Саргон Акадски, Инана и првично независната Иштар станале толку широко синкретизирани што започнале да се сметаат за ефикасно исти. {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Collins|1994}} Акадската поетеса [[Енхедуана]], ќерката на Саргон, напишала бројни химни за Инана, идентификувајќи ја со Иштар. {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Collins|1994}} Како резултат на ова, {{Sfnp|Leick|1998}} популарноста на култот на Инана/Иштар многу бргу се зголемила. {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Black|Green|1992}} {{Sfnp|Wolkstein|Kramer|1983}} Алфонсо Арчи, кој бил вклучен во раните ископувања на Ебла, претпоставува дека Иштар првично била божица почитувана во долината на [[Еуфрат]], истакнувајќи дека поврзаноста помеѓу неа и пустинската топола е потврдена во најстарите текстови и од [[Ебла]] и од [[Мари (Сирија)|Мари]]. Тој ја смета неа, бог на месечината (на пр. [[Син (бог)|Син]]) и божество на сонцето од различен пол ([[Шамаш]] / [[Шапаш]]) за единствените божества што ги споделувале различните рани семитски народи од [[Месопотамија]] и древна [[Сирија]], кои инаку имале различни, не нужно преклопувачки пантеони.

== Обожување ==
{{multiple image|perrow=4|total_width=400|caption_align=center|align=right|direction=horizontal|header=Симболот на Инана: трскиот прстен-столб|image1=Emblem of the Goddess Inanna.jpg|caption1=Амблем на божицата Инана, околу 3000 година п.н.е.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Site officiel du musée du Louvre |url=http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&amp;idNotice=9643 |website=cartelfr.louvre.fr}}&lt;/ref&gt;|image2=Wall plaque showing libation scene from Ur, Iraq, 2500 BCE. British Museum (libation detail).jpg|caption2=Кружни столбови на Инана од двете страни на вратата на храмот, со гол верник што нуди пијалоци&lt;ref name = priestess/&gt;|image3=Inanna ring posts on the Warka vase.jpg|caption3=[[Вазна од Варка]]|image4=Inanna symbol and cuneiform logogram, the reed ring stalk.jpg|caption4=[[Клинесто писмо|Клинест]] логограм „Инана“|footer_align=center|footer=Симболот на Инана е прстенест столб направен од трска, сеприсутен градежен материјал во Сумер. Честопати се врзувал со лента и се поставувал на влезот од храмовите, означувајќи ја границата помеѓу светите и профаните царства.&lt;ref name = priestess&gt;{{cite book |last1=Meador |first1=Betty De Shong |title=Inanna, Lady of Largest Heart: Poems of the Sumerian High Priestess Enheduanna |date=2000 |publisher=University of Texas Press |isbn=978-0-292-75242-9 |pages=14–15 |url=https://books.google.com/books?id=B45PvLlj3ogC&amp;pg=PA14 |language=en}}&lt;/ref&gt; Дизајнот на амблемот бил поедноставен помеѓу 3000 и 2000 година п.н.е. за да стане клинест логограм за Инана: {{cuneiform|4|𒈹}}, генерално претходен од симболот за „божество“ {{cuneiform|4|[[𒀭]]}}.{{sfnp|Leick|1998|p=86}}}} 
[[Податотека:Couple_de_musiciens.jpg|мини|Античка сумерска [[статуетка]] на двајца {{Трансл|sux|[[Гала (свештеник)|гала]]}} свештеници, која датира од {{Околу|2450 п.н.е.}}, пронајден во храмот на Инана во Мари]]
Гвендолин Лејк претпоставува дека за време на предсаргонскиот период, култот на Иштар бил доста ограничен, {{Sfnp|Leick|1998}} иако други експерти тврдат дека таа веќе била најистакнатото божество во Урук и голем број други политички центри во Уручкиот период. {{sfnm|1a1=Asher-Greve|1a2=Westenholz|1y=2013|1p=27|2a1=Kramer|2y=1961|2p=101|3a1=Wolkstein|3a2=Kramer|3y=1983|3pp=xiii–xix|4a1=Nemet-Nejat|4y=1998|4p=182}} Таа имала храмови во [[Нипур]], [[Лагаш]], Шурупак, Забалам и [[Ур]], {{Sfnp|Leick|1998}} но нејзиниот главен култен центар бил храмот [[Еана]] во [[Урук]], {{Sfnp|Leick|1998}} {{Sfnp|Black|Green|1992}} {{Sfnp|Harris|1991}} чие име значи „Куќа на небото“ (сумерски: {{Трансл|sux|e{{sub|2}}-anna}}; клинесто: 𒂍𒀭 E {{Динд|2}} .AN). {{Efn|{{transliteration|sux|é-an-na}} means 'sanctuary' ('house' + 'Heaven' [{{transliteration|sux|An}}] + genitive){{sfnp|Halloran|2009}}}} Некои истражувања претпоставуваат дека оригиналното божество-заштитник на овој град од четвртиот милениум п.н.е. била Ану. {{Sfnp|Harris|1991}} По неговото посветување на Инана, се смета дека храмот сместувал свештенички на божицата. {{Sfnp|Harris|1991}} Веднаш до Урук, [[Забалам]] бил најважното рано место на обожување на Инана, бидејќи името на градот најчесто се пишувало со знаците MUŠ{{Динд|3}} и UNUG, што значат соодветно „Инана“ и „светилиште“. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}} Можно е градската божица Забалам првично да била посебно божество, иако чиј култ бил приспособен од оној на урукчиската божица многу рано. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}} Џоан Гудник Вестенхолц предложила дека божица распознаена со името Нин-УМ (читање и значење неизвесно), поврзана со [[Иштаран]] во химна ''заме'', била оригиналниот идентитет на Инана од Забалам. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}}

Во старакадскиот период, Инана се споила со акадската божица Иштар, поврзана со градот Агаде. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}} Химна од тој период ја нарекува акадската Иштар „Инана од Улмаш“ заедно со Инана од Урук и од Забалам. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}} Обожавањето на Иштар и спојувањето помеѓу неа и Инана биле охрабрени од царот Саргон и неговите наследници, {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}} и како резултат на тоа таа многу бргу станала едно од најпочитуваните божества во месопотамскиот пантеон. {{Sfnp|Leick|1998}} Во натписите на Саргон, Нарам-Син и Шар-Кали-Шари, Иштар е најчесто повикуваното божество. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}}

Во старовавилонскиот период, нејзините главни култни седишта биле Урук, Забалам, Агаде и Илип. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}} Нејзиниот култ бил воведен и во Киш. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}}

Во подоцнежните времиња, додека нејзиниот култ во Урук продолжил да се развива, {{Sfnp|Black|Green|1992}} Иштар станала особено почитувана и во горномесопотамиското кралство [[Асирија]] (денешен северен [[Ирак]], североисточна [[Сирија]] и југоисточна [[Турција]]), особено во градовите [[Ниневија]], [[Асур|Ашур]] и Арбела (денешен [[Ербил]]). {{Sfnp|Guirand|1968}} За време на владеењето на асирскиот крал [[Асурбанипал]], Иштар се издигнала и станала најважното и најпочитуваното божество во асирскиот пантеон, надминувајќи го дури и асирскиот национален бог [[Ашур (бог)|Ашур]]. {{Sfnp|Black|Green|1992}} Предметите пронајдени во нејзиниот главен асирски храм укажуваат дека таа била популарно божество меѓу жените. {{Sfnp|Asher-Greve|Westenholz|2013}}

Поединци кои практикувале родов неконформизам биле силно вклучени во култот на Инана. {{Sfnp|Leick|2013}} Во текот на сумерските времиња, група свештеници познати како {{Трансл|sux|[[гала (свештеник)|гала]]}} работеле во храмовите на Иштар, каде што изведувале елегии и оплакувања. {{Sfnp|Leick|2013}} Мажите кои станувале гала понекогаш прифаќале женски имиња, а нивните песни биле компонирани на сумерскиот дијалект еме-сал, кој, во книжевните текстови, е нормално резервиран за говорот на женските ликови. Некои сумерски поговорки сугерираат дека ''гала'' имале репутација за [[анален секс]] со мажи. {{Sfnp|Roscoe|Murray|1997}} Во текот на акадскиот период, кургару и асину биле слуги на Иштар кои [[Другополово облекување|се облекувале во женска облека]] и изведувале воени танци во храмовите на Иштар. {{Sfnp|Roscoe|Murray|1997}} Неколку акадски [[Поговорка|поговорки]] сугерираат дека тие можеби имале и хомосексуални склоности. {{Sfnp|Roscoe|Murray|1997}} Гвендолин Лејк, антрополог позната по своите дела за [[Месопотамија]], ги споредила овие лица со современата индиска ''хиџра''. {{Sfnp|Leick|2013}} Во една акадска химна, Иштар е опишана како преобразување на мажите во жени. {{Sfnp|Roscoe|Murray|1997}} {{Sfnp|Brandão|2019}}

Во текот на втората половина на 20 век, широко се верувало дека култот на Инана вклучувал ритуал на „свет брак“, во кој кралот ќе го воспостави својот легитимитет со преземање на улогата на [[Думузи]] и со вклучување во ритуален сексуален однос со високата свештеничка на Инана, која ја преземала улогата на божица. {{Sfnp|Kramer|1970}} {{Sfnp|Nemet-Nejat|1998}} {{Sfnp|Brandão|2019}} {{Sfnp|Pryke|2017}} Сепак, ова гледиште е оспорено и научниците продолжуваат да дебатираат дали светиот брак опишан во книжевните текстови воопшто вклучувал некаков вид физичко ритуално изведување и, доколку е така, дали ова ритуално изведување вклучувало вистински сексуален однос или само симболично претставување на сексуалниот однос. {{Sfnp|George|2006}} {{Sfnp|Pryke|2017}} Научничката на древниот Близок Исток, Луиз М. Прајк, наведува дека поголемиот дел од научниците деенс тврдат дека доколку светиот брак бил ритуал што всушност се изведувал, тогаш тој вклучувал само симболичен сексуален однос. {{Sfnp|Pryke|2017}}

Долго време се сметало дека култот на Иштар вклучувал [[света проституција]],{{sfnm|1a1=Day|1y=2004|1pp=15–17|2a1=Marcovich|2y=1996|2p=49|3a1=Guirand|3y=1968|3p=58|4a1=Nemet-Nejat|4y=1998|4p=193}} но денес ова е отфрлено од многу научници.{{sfnm|1a1=Assante|1y=2003|1pp=14–47|2a1=Day|2y=2004|2pp=2–21|3a1=Sweet|3y=1994|3pp=85–104|4a1=Pryke|4y=2017|4p=61}} Се вели дека хиеродули познати како {{Трансл|sux|иштариум}} работеле во храмовите на Иштар, {{Sfnp|Marcovich|1996}} но не е познато дали таквите свештенички всушност извршувале некакви [[Човеково сексуално поведение|сексуални дејствија]], {{Sfnp|Day|2004}} а неколку современи научници тврдат дека не го правеле тоа. {{Sfnp|Sweet|1994}} {{Sfnp|Assante|2003}} Жените низ античкиот Близок Исток ја обожавале Иштар посветувајќи ѝ колачи печени во пепел (познати какокаман тумри). {{Sfnp|Ackerman|2006}} Посвета од овој тип е опишана во акадска химна. {{Sfnp|Ackerman|2006}} Неколку глинени калапи за колачи откриени во Мари се обликувани како голи жени со големи колкови кои ги држат градите. {{Sfnp|Ackerman|2006}} Некои научници сугерираат дека колачите направени од овие калапи биле наменети како претстави на самата Иштар. {{Sfnp|Ackerman|2006}} Во библиската книга [[Еремија]], пророкот ги осудува јудејските жени бегалци затоа што ја обожаваат Небесната Царица (синкретизам на Иштар и [[Ашера]]) печејќи колачи со ликот на божицата врз нив и истурајќи ѝ налевници (Ер. Гл. 7 и 44). Жените и нивните сопрузи му се спротивставуваат и изјавуваат дека ќе ги следат практиките на своите предци, кои ги извршувале овие дела „во градовите на Јудеја и по улиците на Ерусалим“ (Ер. 44:15–19). Во [[Езекил|Езекел]] 8:14, пророкот има визија за жените од [[Ерусалим]] како плачат за Тамуз.

== Белешки ==
{{notelist|25em}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category multi|Inanna|Ishtar}}
{{Wiktionary|Inanna|Ishtar}}
* {{Wikiquote-inline}}

[[Категорија:Божици на плодноста]]
[[Категорија:Божества во Хебрејската Библија]]
[[Категорија:Акад]]
[[Категорија:Статии со извори на германски (de)]]
[[Категорија:Страници со повеќеделни слики во автоматски размер]]</text>
      <sha1>ft9v55a8rxerbh0tr4ifpnqip9m0vs9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Параклис „Св. Димитриј“ - Зовиќ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1382192</id>
    <revision>
      <id>5570012</id>
      <parentid>5481269</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2123" sha1="i2nw715ropf0hgsmrw5ezd8ue6bidp0" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Димитриј
 |слика             = Параклис „Св. Димитриј“ - Зовиќ.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на параклисот
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Битолско
 |парохија          = Старавинска
 |координати        = {{coord|41|6|45.3|N|21|42|27.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Зовиќ
 |општина           = Новаци
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Свети Димитрија Солунски|Свети Димитриј]]
 |изградба          = 
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Свети Димитриј''' — мал [[параклис]] во [[Пелагонија|битолското]] село [[Зовиќ]], [[Македонија]].

== Местоположба ==

Параклисот се наоѓа на влезот во селото, на почетокот на земјениот пат за [[Чебренски манастир|Чебренскиот манастир]].

== Поврзано ==
* [[Битолско архијерејско намесништво]]
* [[Старавинска парохија]]
* [[Зовиќ]]

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Demetrius Chapel (Zoviḱ)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Димитриј, Зовиќ}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Димитрија во Македонија|Зовиќ]]</text>
      <sha1>i2nw715ropf0hgsmrw5ezd8ue6bidp0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Старогрчки митолошки јунаци</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1382325</id>
    <revision>
      <id>5569832</id>
      <parentid>5482029</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="ocwxof7hz3phpxxd5y5ll5g374q26pb" xml:space="preserve">[[Категорија:Старогрчка религија|Јунаци]]
[[Категорија:Ликови од старогрчката митологија|Јунаци]]</text>
      <sha1>ocwxof7hz3phpxxd5y5ll5g374q26pb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мелница за жито</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1382343</id>
    <revision>
      <id>5570277</id>
      <parentid>5482123</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8694" sha1="m1w7447nhflp2nj3vdyfj8zlzlypz3z" xml:space="preserve">[[Податотека:Allied_Mills,_Manchester.jpg|мини|Мелница за брашно на бреговите на бродскиот канал Манчестер во Северозападна Англија, 2010 година]]
'''Мелница за жито''' или млин ('''мелница за пченка''', '''мелница за добиточна храна''', '''мелница за брашно''') меле [[Жито|житни]] зрна во [[брашно]]. Зборот може да се однесува или на механизмот за мелење или на зградата во која се наоѓа. Житото е одвоено од својата [[плева]] и со тоа е подговтено за [[Мелница|мелење]].

== Историја ==
=== Рана историја ===
[[File:Senenu Grinding Grain, ca. 1352-1336 B.C.E..jpg|мини|Скулптура меле жито, околу 1352–1336 п.н.е. Бруклинскиот музеј.]]
Грчкиот географ [[Страбон]] во својата ''„Географија“'' известил дека во близина на палатата на кралот Митрадат VI Евпатор во Кабира, [[Мала Азија]], пред 71 година п.н.е. постоела мелница за жито на воден погон.&lt;ref name=&quot;Wikander 1985&quot;&gt;{{Harvnb|Wikander|1985}}; {{Harvnb|Wikander|2000}}&lt;/ref&gt;

Во [[Хан (династија)|династијата Хан]] се користеле рачно управувани мелници кои користеле коленесто вратило и прачка.&lt;ref name=&quot;Yan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Dkq6_mdW43IC&amp;q=han+dynasty+crank+and+connecting+rod&amp;pg=PA249|title=International Symposium on History of Machines and Mechanisms|last=Hong-Sen Yan, Marco Ceccarelli|publisher=Springer Science and Business Media|year=2009|isbn=978-1-4020-9484-2|page=236}}&lt;/ref&gt;

Мелењето жито во [[Византија|Византиското Царство]] и [[Сасанидско Царство|Сасанидското Царство]] дошло до широко распространета експанзија на големи [[Фабрика|фабрички]] инсталации за мелење низ [[Муслимански свет|исламскиот свет]] од 8 век па натаму.&lt;ref name=&quot;Hill163&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oMceAgAAQBAJ&amp;pg=PA163|title=A History of Engineering in Classical and Medieval Times|last=Hill|first=Donald|date=2013|publisher=[[Routledge]]|isbn=9781317761570|page=163|author-link=Donald Hill}}&lt;/ref&gt; Мелници за жито со запчаници биле изградени во средновековниот [[Близок Исток]] и [[Северна Африка]], кои се користеле за мелење жито и други семиња за производство на [[брашно]].&lt;ref name=&quot;Wikander 1985&quot;/&gt; Мелниците за жито во исламскиот свет се напојувале и со вода и со ветер. Првите мелници за жито [[Ветерница|напојувани со ветер]] биле изградени во 9 и 10 век во денешни Авганистан, Пакистан и Иран. Египетскиот град Билбејс имал фабрика за преработка на жито која произведувала околу 300 тони брашно и жито дневно.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=oMceAgAAQBAJ&amp;pg=PA164|title=A History of Engineering in Classical and Medieval Times|last=Hill|first=Donald|date=2013|publisher=[[Routledge]]|isbn=9781317761570|page=164|language=en|author-link=Donald Hill}}&lt;/ref&gt;

Од крајот на 10 век имало експанзија на мелењето во Северна Европа.&lt;ref name=&quot;Hill163&quot; /&gt; Во Англија, [[Книга на Страшниот суд|Книгата за Страшниот суд]] од 1086 година дава прецизен број на воденици во Англија: имало 5.624, или околу една на секои 300 жители, и ова веројатно било типично низ цела западна и јужна Европа. Оттогаш воденичкото тркало почнало да се користи и за други цели освен мелење жито. Во Англија, бројот на воденици во функција го следел растот на населението и достигнал врв на околу 17.000 до 1300 година.

[[Податотека:Stretton_water_mill.jpg|мини|Стретон, воденица во функција од 17 век во Чешир, Англија, слика од 2008 година]]

== Современи мелници ==
Современите мелници обично користат електрична енергија или [[Фосилно гориво|фосилни горива]] за да вртат тешки челични ваљаци за да ги одвојат триците и никулецот од [[ендосперм]]от. Ендоспермот се меле за да се создаде бело брашно, кое може да се комбинира со триците и никулецот за да се создаде брашно од цело зрно или грахам. Различните техники на мелење даваат видливо различни резултати. Брашното мелено со камен е попосакувано од многу пекари и застапници на природна храна поради неговата текстура, вкус на јаткасти плодови и верувањето дека е нутритивно супериорно и има подобар квалитет за печење, од брашното мелено со челични ваљаци.&lt;ref name=&quot;EAP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.soilandhealth.org/06clipfile/Nutritional%20charateristics%20of%20organic%20freshly%20stone%20-%20ground.htm|title=NUTRITIONAL CHARACTERISTICS of ORGANIC, FRESHLY STONE-GROUND, SOURDOUGH &amp; - CONVENTIONAL BREADS|last=Campbell|first=Judy|last2=Mechtild Hauser|year=1991|work=Ecological Agriculture Projects Publications|publisher=Ecological Agriculture Projects|archive-url=https://web.archive.org/web/20030218194448/http://www.soilandhealth.org/06clipfile/Nutritional%20charateristics%20of%20organic%20freshly%20stone%20-%20ground.htm|archive-date=18 February 2003|accessdate=15 December 2009|last3=Stuart Hill}}&lt;/ref&gt; Се тврди дека, бидејќи камењата мелат релативно бавно, пченичниот никулец не е изложен на прекумерни температури што би можеле да предизвикаат оксидација на маснотиите од делот со никулецот и нивно расипување, што би уништило дел од содржината на витамини.&lt;ref name=&quot;EAP&quot; /&gt; Утврдено е дека брашното мелено со камен е релативно богато со тиамин, во споредба со брашното мелено со ваљаци.&lt;ref name=&quot;EAP&quot; /&gt;

== Штетници ==
Еден вообичаен штетник што се наоѓа во мелниците за брашно е медитеранскиот брашнен молец. Ларвите на молците произведуваат материјал сличен на мрежа што ги затнува машините, понекогаш предизвикувајќи прекин на работата на мелниците за жито.&lt;ref name=&quot;Wikander 1985&quot;/&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://www.millpictures.com/ Фотографии од мелници]
* [http://www.spoom.org/ Друштвото за зачувување на стари воденици]

[[Категорија:Обновливи извори на енергија]]
[[Категорија:Мелници]]
[[Категорија:Земјоделски градби]]
[[Категорија:Занаети]]</text>
      <sha1>m1w7447nhflp2nj3vdyfj8zlzlypz3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корисник:PK2/sandbox</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1382735</id>
    <revision>
      <id>5570167</id>
      <parentid>5486759</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PK2</username>
        <id>13254</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>add sandbox pages for new Wikipedia editions</comment>
      <origin>5570167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38826" sha1="lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:85%&quot;
|+ Pages I have in my sandbox
|-
| &amp;nbsp;
|}

;&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%&quot;&gt;My sandbox pages in different languages by language code&lt;/div&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ A
|-
| [[:ab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ab&lt;/code&gt;)
| [[:ace:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ace&lt;/code&gt;)
| [[:ady:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ady&lt;/code&gt;)
| [[:af:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;af&lt;/code&gt;)
| [[:als:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;als&lt;/code&gt;)
| [[:alt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;alt&lt;/code&gt;)
| [[:am:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amharic|Amharic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;am&lt;/code&gt;)
| [[:ami:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amis language|Amis]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ami&lt;/code&gt;)
| [[:an:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;an&lt;/code&gt;)
| [[:ang:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old English|Old English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ang&lt;/code&gt;)
|-
| [[:ann:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ann&lt;/code&gt;)
| [[:anp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Angika|Angika]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;anp&lt;/code&gt;)
| [[:ar:User:PK2/ملعب|/sandbox]] in [[:en:Arabic|Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ar&lt;/code&gt;)
| [[:arc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;arc&lt;/code&gt;)
| [[:ary:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ary&lt;/code&gt;)
| [[:arz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;arz&lt;/code&gt;)
| [[:as:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;as&lt;/code&gt;)
| [[:ast:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ast&lt;/code&gt;)
| [[:atj:User:PK2/Kokwetcitasinahikan|/sandbox]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;atj&lt;/code&gt;)
| [[:av:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Avar language|Avar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;av&lt;/code&gt;)
|-
| [[:avk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kotava|Kotava]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;avk&lt;/code&gt;)
| [[:awa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;awa&lt;/code&gt;)
| [[:ay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ay&lt;/code&gt;)
| [[:az:User:PK2/Qaralama|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;az&lt;/code&gt;)
| [[:azb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;azb&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ B
|-
| [[:ba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ba&lt;/code&gt;)
| [[:ban:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ban&lt;/code&gt;)
| [[:bar:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bar&lt;/code&gt;)
| [[:bat-smg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bat-smg&lt;/code&gt;)
| [[:bbc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bbc&lt;/code&gt;)
| [[:bcl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bcl&lt;/code&gt;)
| [[:bdr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bdr&lt;/code&gt;)
| [[:be:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;be&lt;/code&gt;)
| [[:be-tarask:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;be-tarask&lt;/code&gt;)
| [[:bew:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bew&lt;/code&gt;)
|-
| [[:bg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bg&lt;/code&gt;)
| [[:bh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bh&lt;/code&gt;)
| [[:bi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bislama|Bislama]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bi&lt;/code&gt;)
| [[:bjn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bjn&lt;/code&gt;)
| [[:blk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;blk&lt;/code&gt;)
| [[:bm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bm&lt;/code&gt;)
| [[:bn:User:PK2/খেলাঘর|/sandbox]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bn&lt;/code&gt;)
| [[:bo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bo&lt;/code&gt;)
| [[:bpy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bpy&lt;/code&gt;)
| [[:br:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Breton language|Breton]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;br&lt;/code&gt;)
|-
| [[:bs:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bs&lt;/code&gt;)
| [[:btm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;btm&lt;/code&gt;)
| [[:bug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bug&lt;/code&gt;)
| [[:bxr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;bxr&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ C
|-
| [[:ca:User:PK2/proves|/sandbox]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ca&lt;/code&gt;)
| [[:cbk-zam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cbk-zam&lt;/code&gt;)
| [[:cdo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cdo&lt;/code&gt;)
| [[:ce:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ce&lt;/code&gt;)
| [[:ceb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ceb&lt;/code&gt;)
| [[:ch:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ch&lt;/code&gt;)
| [[:chr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;chr&lt;/code&gt;)
| [[:chy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;chy&lt;/code&gt;)
|-
| [[:ckb:User:PK2/خۆڵەپەتانێ|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ckb&lt;/code&gt;)
| [[:co:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;co&lt;/code&gt;)
| [[:crh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;crh&lt;/code&gt;)
| [[:cs:User:PK2/Pískoviště|/sandbox]] in [[:en:Czech language|Czech]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cs&lt;/code&gt;)
| [[:csb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;csb&lt;/code&gt;)
| [[:cu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cu&lt;/code&gt;)
| [[:cv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cv&lt;/code&gt;)
| [[:cy:User:PK2/Pwll Tywod|/sandbox]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;cy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ D
|-
| [[:da:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Danish language|Danish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;da&lt;/code&gt;)
| [[:dag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dag&lt;/code&gt;)
| [[:de:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:German language|German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;de&lt;/code&gt;)
| [[:dga:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dga&lt;/code&gt;)
| [[:din:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;din&lt;/code&gt;)
| [[:diq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;diq&lt;/code&gt;)
| [[:dsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dsb&lt;/code&gt;)
| [[:dtp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dtp&lt;/code&gt;)
| [[:dty:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Doteli|Doteli]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dty&lt;/code&gt;)
| [[:dv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dv&lt;/code&gt;)
| [[:dz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;dz&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ E
|-
| [[:ee:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ee&lt;/code&gt;)
| [[:el:User:PK2/πρόχειρο|/sandbox]] in [[:en:Greek language|Greek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;el&lt;/code&gt;)
| [[:eml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eml&lt;/code&gt;)
| [[:en:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:English language|English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;en&lt;/code&gt;)
| [[:eo:User:PK2/provejo|/sandbox]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eo&lt;/code&gt;)
| [[:es:User:PK2/Taller|/sandbox]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;es&lt;/code&gt;)
| [[:et:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;et&lt;/code&gt;)
| [[:eu:User:PK2/Proba orria|/sandbox]] in [[:en:Basque language|Basque]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;eu&lt;/code&gt;)
| [[:ext:User:PK2/obraol|/sandbox]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ext&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ F
|-
| [[:fa:User:PK2/صفحه تمرین|/sandbox]] in [[:en:Persian language|Persian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fa&lt;/code&gt;)
| [[:fat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fat&lt;/code&gt;)
| [[:ff:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fula language|Fula]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ff&lt;/code&gt;)
| [[:fi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fi&lt;/code&gt;)
| [[:fiu-vro:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Võro language|Võro]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fiu-vro&lt;/code&gt;)
| [[:fj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fj&lt;/code&gt;)
| [[:fo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fo&lt;/code&gt;)
| [[:fon:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fon language|Fon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fon&lt;/code&gt;)
| [[:fr:User:PK2/Brouillon|/sandbox]] in [[:en:French language|French]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fr&lt;/code&gt;)
| [[:frp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;frp&lt;/code&gt;)
| [[:frr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;frr&lt;/code&gt;)
| [[:fur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fur&lt;/code&gt;)
| [[:fy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;fy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ G
|-
| [[:ga:User:PK2/Clár Dubh|/sandbox]] in [[:en:Irish language|Irish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ga&lt;/code&gt;)
| [[:gag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gag&lt;/code&gt;)
| [[:gan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gan&lt;/code&gt;)
| [[:gcr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gcr&lt;/code&gt;)
| [[:gd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gd&lt;/code&gt;)
| [[:gl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Galician language|Galician]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gl&lt;/code&gt;)
| [[:glk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;glk&lt;/code&gt;)
| [[:gn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gn&lt;/code&gt;)
| [[:gom:User:PK2/proiogpan|/sandbox]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gom&lt;/code&gt;)
|-
| [[:gor:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gor&lt;/code&gt;)
| [[:got:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;got&lt;/code&gt;)
| [[:gpe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gpe&lt;/code&gt;)
| [[:gu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gu&lt;/code&gt;)
| [[:guc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;guc&lt;/code&gt;)
| [[:gur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gur&lt;/code&gt;)
| [[:guw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gun language|Gun]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;guw&lt;/code&gt;)
| [[:gv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Manx language|Manx]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;gv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ H
|-
| [[:ha:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ha&lt;/code&gt;)
| [[:hak:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hak&lt;/code&gt;)
| [[:haw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;haw&lt;/code&gt;)
| [[:he:User:PK2/טיוטה|/sandbox]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;he&lt;/code&gt;)
| [[:hi:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Hindi|Hindi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hi&lt;/code&gt;)
| [[:hif:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hif&lt;/code&gt;)
| [[:hr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hr&lt;/code&gt;)
| [[:hsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hsb&lt;/code&gt;)
| [[:ht:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ht&lt;/code&gt;)
| [[:hu:User:PK2/próbalap|/sandbox]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hu&lt;/code&gt;)
| [[:hy:User:PK2/Ավազարկղ|/sandbox]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hy&lt;/code&gt;)
| [[:hyw:User:PK2/Սեւագրութիւն|/sandbox]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;hyw&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ I
|-
| [[:ia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ia&lt;/code&gt;)
| [[:iba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iban language|Iban]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;iba&lt;/code&gt;)
| [[:id:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;id&lt;/code&gt;)
| [[:ie:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ie&lt;/code&gt;)
| [[:ig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ig&lt;/code&gt;)
| [[:igl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igala language|Igala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;igl&lt;/code&gt;)
| [[:ik:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ik&lt;/code&gt;)
| [[:ilo:User:PK2/pagipadasan|/sandbox]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ilo&lt;/code&gt;)
| [[:inh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;inh&lt;/code&gt;)
| [[:io:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ido|Ido]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;io&lt;/code&gt;)
| [[:is:User:PK2/sandkassi|/sandbox]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;is&lt;/code&gt;)
| [[:it:User:PK2/Sandbox|/sandbox]] in [[:en:Italian language|Italian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;it&lt;/code&gt;)
| [[:iu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;iu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ J
|-
| [[:ja:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ja&lt;/code&gt;)
| [[:jam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jam&lt;/code&gt;)
| [[:jbo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lojban|Lojban]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jbo&lt;/code&gt;)
| [[:jv:User:PK2/bak wedhi|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;jv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ K
|-
| [[:ka:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ka&lt;/code&gt;)
| [[:kaa:User:PK2/qaralama|/sandbox]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kaa&lt;/code&gt;)
| [[:kab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kab&lt;/code&gt;)
| [[:kai:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kai&lt;/code&gt;)
| [[:kaj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jju language|Jju]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kaj&lt;/code&gt;)
| [[:kbd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kbd&lt;/code&gt;)
| [[:kbp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kbp&lt;/code&gt;)
| [[:kcg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tyap|Tyap]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kcg&lt;/code&gt;)
| [[:kg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kg&lt;/code&gt;)
| [[:kge:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komering language|Komering]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kge&lt;/code&gt;)
| [[:ki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ki&lt;/code&gt;)
| [[:kk:User:PK2/зертхана|/sandbox]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kk&lt;/code&gt;)
| [[:km:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;km&lt;/code&gt;)
|-
| [[:kn:User:PK2/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|/sandbox]] in [[:en:Kannada|Kannada]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kn&lt;/code&gt;)
| [[:knc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;knc&lt;/code&gt;)
| [[:ko:User:PK2/연습장|/sandbox]] in [[:en:Korean language|Korean]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ko&lt;/code&gt;)
| [[:koi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;koi&lt;/code&gt;)
| [[:krc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;krc&lt;/code&gt;)
| [[:ks:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ks&lt;/code&gt;)
| [[:ksh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ksh&lt;/code&gt;)
| [[:ku:User:PK2/ceribandin|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ku&lt;/code&gt;)
| [[:kus:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kus&lt;/code&gt;)
| [[:kv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi language|Komi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kv&lt;/code&gt;)
| [[:kw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;kw&lt;/code&gt;)
| [[:ky:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ky&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ L
|-
| [[:la:User:PK2/Harenarium|/sandbox]] in [[:en:Latin|Latin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;la&lt;/code&gt;)
| [[:lad:User:PK2/Kutí de prova|/sandbox]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lad&lt;/code&gt;)
| [[:lb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lb&lt;/code&gt;)
| [[:lbe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lak language|Lak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lbe&lt;/code&gt;)
| [[:lez:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lez&lt;/code&gt;)
| [[:lfn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lfn&lt;/code&gt;)
| [[:lg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luganda|Luganda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lg&lt;/code&gt;)
| [[:li:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;li&lt;/code&gt;)
|-
| [[:lij:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lij&lt;/code&gt;)
| [[:lld:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lld&lt;/code&gt;)
| [[:lmo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lmo&lt;/code&gt;)
| [[:ln:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingala|Lingala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ln&lt;/code&gt;)
| [[:lo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lao language|Lao]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lo&lt;/code&gt;)
| [[:lt:User:PK2/juodraštis|/sandbox]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lt&lt;/code&gt;)
| [[:ltg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ltg&lt;/code&gt;)
| [[:lv:User:PK2/Smilšu kaste|/sandbox]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;lv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ M
|-
| [[:mad:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mad&lt;/code&gt;)
| [[:mai:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mai&lt;/code&gt;)
| [[:map-bms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;map-bms&lt;/code&gt;)
| [[:mdf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mdf&lt;/code&gt;)
| [[:mg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mg&lt;/code&gt;)
| [[:mhr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mhr&lt;/code&gt;)
| [[:mi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Māori language|Māori]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mi&lt;/code&gt;)
| [[:min:User:PK2/bak kasiak|/sandbox]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;min&lt;/code&gt;)
| [[:mk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mk&lt;/code&gt;)
| [[:ml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ml&lt;/code&gt;)
| [[:mn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mn&lt;/code&gt;)
|-
| [[:mni:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mni&lt;/code&gt;)
| [[:mnw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mon language|Mon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mnw&lt;/code&gt;)
| [[:m:mos:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mooré|Mooré]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt;)
| [[:mr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mr&lt;/code&gt;)
| [[:mrj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mrj&lt;/code&gt;)
| [[:ms:User:PK2/Kotak pasir|/sandbox]] in [[:en:Malay language|Malay]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ms&lt;/code&gt;)
| [[:mt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mt&lt;/code&gt;)
| [[:mwl:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mwl&lt;/code&gt;)
| [[:my:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;my&lt;/code&gt;)
| [[:myv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;myv&lt;/code&gt;)
| [[:mzn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;mzn&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ N
|-
| [[:nah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nah&lt;/code&gt;)
| [[:nap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nap&lt;/code&gt;)
| [[:nds:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Low German|Low German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nds&lt;/code&gt;)
| [[:nds-nl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nds-nl&lt;/code&gt;)
| [[:ne:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ne&lt;/code&gt;)
| [[:new:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Newar language|Newar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;new&lt;/code&gt;)
| [[:nia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nias language|Nias]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nia&lt;/code&gt;)
| [[:nl:User:PK2/Kladblok|/sandbox]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nl&lt;/code&gt;)
| [[:nn:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nn&lt;/code&gt;)
|-
| [[:no:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;no&lt;/code&gt;)
| [[:nov:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Novial|Novial]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nov&lt;/code&gt;)
| [[:nqo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nqo&lt;/code&gt;)
| [[:nr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nr&lt;/code&gt;)
| [[:nrm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Norman language|Norman]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nrm&lt;/code&gt;)
| [[:nso:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nso&lt;/code&gt;)
| [[:nup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nup&lt;/code&gt;)
| [[:nv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;nv&lt;/code&gt;)
| [[:ny:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ny&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ O
|-
| [[:oc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;oc&lt;/code&gt;)
| [[:olo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;olo&lt;/code&gt;)
| [[:om:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;om&lt;/code&gt;)
| [[:or:User:PK2/ପରଖଘର|/sandbox]] in [[:en:Odia language|Odia]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;or&lt;/code&gt;)
| [[:os:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;os&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ P
|-
| [[:pa:User:PK2/ਕੱਚਾ ਖ਼ਾਕਾ|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pa&lt;/code&gt;)
| [[:pag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pag&lt;/code&gt;)
| [[:pam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pam&lt;/code&gt;)
| [[:pap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pap&lt;/code&gt;)
| [[:pcd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Picard language|Picard]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pcd&lt;/code&gt;)
| [[:pcm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pcm&lt;/code&gt;)
| [[:pdc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pdc&lt;/code&gt;)
| [[:pfl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pfl&lt;/code&gt;)
| [[:pi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pali|Pali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pi&lt;/code&gt;)
|-
| [[:pl:User:PK2/brudnopis|/sandbox]] in [[:en:Polish language|Polish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pl&lt;/code&gt;)
| [[:pms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pms&lt;/code&gt;)
| [[:pnb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pnb&lt;/code&gt;)
| [[:pnt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pnt&lt;/code&gt;)
| [[:ppl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ppl&lt;/code&gt;)
| [[:ps:User:PK2/ازمون‌مخ|/sandbox]] in [[:en:Pashto|Pashto]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ps&lt;/code&gt;)
| [[:pt:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pt&lt;/code&gt;)
| [[:pwn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;pwn&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Q
|-
| [[:qu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;qu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ R
|-
| [[:rki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rki&lt;/code&gt;)
| [[:rm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rm&lt;/code&gt;)
| [[:rmy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rmy&lt;/code&gt;)
| [[:rn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rn&lt;/code&gt;)
| [[:ro:User:PK2/teste|/sandbox]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ro&lt;/code&gt;)
| [[:roa-rup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;roa-rup&lt;/code&gt;)
| [[:roa-tara:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;roa-tara&lt;/code&gt;)
| [[:rsk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rsk&lt;/code&gt;)
| [[:ru:User:PK2/Черновик|/sandbox]] in [[:en:Russian language|Russian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ru&lt;/code&gt;)
| [[:rue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rue&lt;/code&gt;)
| [[:rw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;rw&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ S
|-
| [[:sa:User:PK2/प्रयोगपृष्ठम्|/sandbox]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sa&lt;/code&gt;)
| [[:sah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sah&lt;/code&gt;)
| [[:sat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Santali language|Santali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sat&lt;/code&gt;)
| [[:sc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sc&lt;/code&gt;)
| [[:scn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;scn&lt;/code&gt;)
| [[:sco:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scots language|Scots]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sco&lt;/code&gt;)
| [[:sd:User:PK2/مشق پٽي|/sandbox]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sd&lt;/code&gt;)
| [[:se:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;se&lt;/code&gt;)
| [[:sg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sango language|Sango]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sg&lt;/code&gt;)
| [[:sh:User:PK2/igralište|/sandbox]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sh&lt;/code&gt;)
| [[:shi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;shi&lt;/code&gt;)
|-
| [[:shn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shan language|Shan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;shn&lt;/code&gt;)
| [[:si:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;si&lt;/code&gt;)
| [[:simple:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Basic English|Basic English]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;simple&lt;/code&gt;)
| [[:sk:User:PK2/pieskovisko|/sandbox]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sk&lt;/code&gt;)
| [[:skr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;skr&lt;/code&gt;)
| [[:sl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sl&lt;/code&gt;)
| [[:sm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sm&lt;/code&gt;)
| [[:smn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;smn&lt;/code&gt;)
| [[:sn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shona language|Shona]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sn&lt;/code&gt;)
| [[:so:User:PK2/Bacaadka|/sandbox]] in [[:en:Somali language|Somali]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;so&lt;/code&gt;)
| [[:sq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sq&lt;/code&gt;)
|-
| [[:sr:User:PK2/песак|/sandbox]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sr&lt;/code&gt;)
| [[:srn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;srn&lt;/code&gt;)
| [[:ss:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ss&lt;/code&gt;)
| [[:st:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;st&lt;/code&gt;)
| [[:stq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;stq&lt;/code&gt;)
| [[:su:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;su&lt;/code&gt;)
| [[:sv:User:PK2/sandlåda|/sandbox]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sv&lt;/code&gt;)
| [[:sw:User:PK2/ukurasa wa majaribio|/sandbox]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;sw&lt;/code&gt;)
| [[:syl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;syl&lt;/code&gt;)
| [[:szl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;szl&lt;/code&gt;)
| [[:szy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;szy&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ T
|-
| [[:ta:User:PK2/மணல்தொட்டி|/sandbox]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ta&lt;/code&gt;)
| [[:tay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tay&lt;/code&gt;)
| [[:tcy:User:PK2/ಕಲ್ಪುನ ಕಳ|/sandbox]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tcy&lt;/code&gt;)
| [[:tdd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tdd&lt;/code&gt;)
| [[:te:User:PK2/ప్రయోగశాల|/sandbox]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;te&lt;/code&gt;)
| [[:tet:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tet&lt;/code&gt;)
| [[:tg:User:PK2/Сиёҳнавис|/sandbox]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tg&lt;/code&gt;)
| [[:th:User:PK2/ทดลองเขียน|/sandbox]] in [[:en:Thai language|Thai]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;th&lt;/code&gt;)
| [[:ti:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ti&lt;/code&gt;)
| [[:tig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tig&lt;/code&gt;)
| [[:tk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tk&lt;/code&gt;)
| [[:tl:User:PK2/burador|/sandbox]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tl&lt;/code&gt;)
| [[:tly:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tly&lt;/code&gt;)
|-
| [[:tn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tn&lt;/code&gt;)
| [[:to:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;to&lt;/code&gt;)
| [[:tok:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tok&lt;/code&gt;)
| [[:tpi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tpi&lt;/code&gt;)
| [[:tr:User:PK2/deneme tahtası|/sandbox]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tr&lt;/code&gt;)
| [[:trv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;trv&lt;/code&gt;)
| [[:ts:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ts&lt;/code&gt;)
| [[:tt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tt&lt;/code&gt;)
| [[:tum:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tum&lt;/code&gt;)
| [[:tw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tw&lt;/code&gt;)
| [[:ty:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ty&lt;/code&gt;)
| [[:tyv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;tyv&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ U
|-
| [[:udm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;udm&lt;/code&gt;)
| [[:ug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ug&lt;/code&gt;)
| [[:uk:User:PK2/Чернетка|/sandbox]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;uk&lt;/code&gt;)
| [[:ur:User:PK2/تختۂ مشق|/sandbox]] in [[:en:Urdu|Urdu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ur&lt;/code&gt;)
| [[:uz:User:PK2/qumloq|/sandbox]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;uz&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ V
|-
| [[:ve:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venda language|Venda]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;ve&lt;/code&gt;)
| [[:vec:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vec&lt;/code&gt;)
| [[:vep:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Veps language|Veps]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vep&lt;/code&gt;)
| [[:vi:User:PK2/nháp|/sandbox]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vi&lt;/code&gt;)
| [[:vls:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vls&lt;/code&gt;)
| [[:vo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Volapük|Volapük]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;vo&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ W
|-
| [[:wa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wa&lt;/code&gt;)
| [[:war:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Waray language|Waray]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;war&lt;/code&gt;)
| [[:wo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wo&lt;/code&gt;)
| [[:wuu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;wuu&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ X
|-
| [[:xal:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xal&lt;/code&gt;)
| [[:xh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xh&lt;/code&gt;)
| [[:xmf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;xmf&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Y
|-
| [[:yi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;yi&lt;/code&gt;)
| [[:yo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;yo&lt;/code&gt;)
|}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; font-size:85%&quot;
|+ Z
|-
| [[:za:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;za&lt;/code&gt;)
| [[:zea:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zea&lt;/code&gt;)
| [[:zgh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zgh&lt;/code&gt;)
| [[:zh:User:PK2/沙盒|/sandbox]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh&lt;/code&gt;)
| [[:zh-classical:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-classical&lt;/code&gt;)
| [[:zh-min-nan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-min-nan&lt;/code&gt;)
| [[:zh-yue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zh-yue&lt;/code&gt;)
| [[:zu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]&lt;br /&gt;(code: &lt;code&gt;zu&lt;/code&gt;)
|}</text>
      <sha1>lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Смртта во старогрчката митологија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1382841</id>
    <revision>
      <id>5569839</id>
      <parentid>5485354</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="8ce90ksb61woj397367j64vzips8tsd" xml:space="preserve">[[Категорија:Старогрчка митологија]]
[[Категорија:Старогрчка религија]]
[[Категорија:Смртта во културата|старогрчка митологија]]
[[Категорија:Религија и смрт|*]]</text>
      <sha1>8ce90ksb61woj397367j64vzips8tsd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1382862</id>
    <revision>
      <id>5570238</id>
      <parentid>5569398</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25158" sha1="d0tqunmckkdllyugjj5uidar65rfxh9" xml:space="preserve">Во текот на 2026 година се одредени уредувачки денови на следните теми:

[[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026]]
=== Јануари ===
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Современи граници на Русија|Современи граници на Русија]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела од Џоакино Росини|Дела од Џоакино Росини]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Места во Лондон|Места во Лондон]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Добитници на Тјуринговата награда|Добитници на Тјуринговата награда]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Видови баракуди|Видови баракуди]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Нобеловци во 2025 година|Нобеловци во 2025 година]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]]; и
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јануари#Дела на Виктор Иго|Дела на Виктор Иго]];

;Учесници во јануари

{| class=wikitable
|-
! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Современи граници на Русија || [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 нови статии
|-
| 2. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 5 подобрени статии
|-
| 3. || Дела од Џоакино Росини ||[[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]],  [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 9 нови статии
|-
| 4. || Места во Лондон || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (4) || 6 нови статии
|-
| 5. || Добитници на Тјуринговата награда || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 5 нови статии
|-
| 6. || Видови баракуди || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 9 нови статии
|-
| 7. || Нобеловци во 2025 година || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 3 нови статии
|-
| 8. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (4) || 4 подобрени статии
|-
| 9. || Дела на Виктор Иго || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии
|-
|}

=== Февруари ===
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Видови нане|Видови нане]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Дела од Бертолт Брехт|Дела од Бертолт Брехт]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Добитници на Прицкеровата награда|Добитници на Прицкеровата награда]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Уметноста во 1720 и 1730-тите|Уметноста во 1720 и 1730-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Острови во Хрватска|Острови во Хрватска]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Венци на Јужните Варовнички Алпи|Венци на Јужните Варовнички Алпи]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Книжевноста во 1920 и 1930-тите|Книжевноста во 1920 и 1930-тите]]; и
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/февруари#Носители на Филдсовиот медал|Носители на Филдсовиот медал]];

;Учесници во февруари

{| class=wikitable
|-
! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Видови нане || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] (8) || 16 нови статии
|-
| 2. || Дела од Бертолт Брехт || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (4) || 22 нови статии
|-
| 3. || Носители на Прицкеровата награда || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3)|| 4 нови статии
|- 
| 4. || Уметноста во 1720 и 1730-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 6 подобрени статии
|-
| 5. || Острови во Хрватска || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Teodor Efremovski|Teodor Efremovski]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:gorandonevski|gorandonevski]], [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (14)  || 52 нови статии
|-
| 6. ||Венци на Јужните Варовнички Алпи || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 11 нови статии
|-
| 7. ||Книжевноста во 1920 и 1930-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 подобрени статии
|-
| 8. ||Носители на Филдсовиот медал  || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (2) || 4 нови статии
|-
|}

=== Март ===
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Видови кокичиња|Видови кокичиња]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Региони во Буркина Фасо|Региони во Буркина Фасо]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Уметноста во 1700 и 1710-тите|Уметноста во 1700 и 1710-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Населени места во Велике Лашче|Населени места во Велике Лашче]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Претседатели на Кралското друштво|Претседатели на Кралското друштво]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Книжевноста во 1900 и 1910-тите|Книжевноста во 1900 и 1910-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Национални паркови во Русија|Национални паркови во Русија]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Постоечки британски војводства|Постоечки британски војводства]]; и
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/март#Дела на Жил Верн|Дела на Жил Верн]];

;Учесници во март

{| class=wikitable
|-
! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Видови кокичиња || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 6 нови статии  
|-
| 2. || Региони во Буркина Фасо || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2) || 7 нови статии  
|-
| 3. || Уметноста во 1700 и 1710-тите || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 2 подобрени статии
|- 
| 4. || Населени места во Велике Лашче || [[Корисник:Martinapodgorec|Martinapodgorec]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Борјан Атанасов Песталоци|Борјан Атанасов Песталоци]], [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Natalijapodgorec|Natalijapodgorec]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (12) || 23 нови статии
|-
| 5. || Претседатели на Кралското друштво || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Меглен Јосип Броз Тито|Меглен Јосип Броз Тито]] (4) || 4 нови статии 
|-
| 6. || Книжевноста во 1900 и 1910-тите || немаше учесници || 0 подобрени статии
|-
| 7. || Национални паркови во Русија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (5) || 21 нова статија
|-
| 8. || Постоечки британски војводства || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 3 нови статии
|-
| 9. || Дела на Жил Верн || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (3) || 4 нови статии
|-
|}

=== Април ===
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Именувани сафири|Именувани сафири]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Роми|Роми]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Слики на Алфред Сисли|Слики на Алфред Сисли]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Книжевноста во 1940 и 1950-тите|Книжевноста во 1940 и 1950-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Претседатели на Американското ботаничко друштво|Претседатели на Американското ботаничко друштво]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Дела од Џорџ Орвел|Дела од Џорџ Орвел]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Добитници на Букеровата награда|Добитници на Букеровата награда]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Уметноста во 1740 и 1750-тите|Уметноста во 1740 и 1750-тите]]; и
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/април#Џез|Џез]];

;Учесници во април
{| class=wikitable
|-
! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Именувани сафири || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Tatabitovska007|Tatabitovska007]] (9) || 12 нови статии
|-
| 2. || Роми || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:DarijanLKliment|DarijanLKliment]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:DeanaKliment|DeanaKliment]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:DarioRadio55|DarioRadio55]], [[Корисник:Damjanadzambazovska|Damjanadzambazovska]], [[Корисник:Frosina Grozdanovska|Frosina Grozdanovska]], [[Корисник:Ivana.panovska|Ivana.panovska]], [[Корисник:Miaumiau.mp3|Miaumiau.mp3]], [[Корисник:Pusoski|Pusoski]], [[Корисник:Iskraaaaa|Iskraaaaa]], [[Корисник:Eva Kovacheva|Eva Kovacheva]], [[Корисник:Iki123|Iki123]] (16) || 28 нови статии
|-
| 3. || Слики на Алфред Сисли || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (3) || 7 нови статии
|-
| 4. || Книжевноста во 1940 и 1950-тите || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (1) || 1 подобрена статија
|-
| 5. || Претседатели на Американското ботаничко друштво|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]] (6) || 9 нови статии
|-
| 6. || Дела од Џорџ Орвел|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (4) || 9 нови статии
|-
| 7. || Добитници на Букеровата награда || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија
|-
| 8. || Уметноста во 1740 и 1750-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија
|-
| 9. || Џез || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:EliiPodgorec|EliiPodgorec]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Даниел Коле|Даниел Коле]], [[Корисник:Kole Ema|Kole Ema]], [[Корисник:MarkoKliment|MarkoKliment]], [[Корисник:Velkovski.b|Velkovski.b]], [[Корисник:P.Nedelkovski|Неделковски]], [[Корисник:AngelKliment|AngelKliment]], [[Корисник:Leona beslac|Leona beslac]], [[Корисник:Milena Stojanova|Milena Stojanova]], [[Корисник:JovanaDunja|JovanaDunja]], [[Корисник:JanaDunja|JanaDunja]], [[Корисник:Natalija Radicevic|Natalija Radicevic]], [[Корисник:Vedranp1234|Vedranp1234]], [[Корисник:БисераДуња|БисераДуња]], [[Корисник:Ani Dunja|Ani Dunja]], [[Корисник:Maja trajkovik|Maja trajkovik]], [[Корисник:Orce Wiki|Orce Wiki]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:LILI RKIM|LILI RKIM]], [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] (25) || 29 нови статии
|-
|}

=== Мај ===
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Притоки на Волга|Притоки на Волга]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Дела на Едгар Алан По|Дела на Едгар Алан По]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Уметноста во 1760 и 1770-тите|Уметноста во 1760 и 1770-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Планини во Хрватска|Планини во Хрватска]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Книжевноста во 1960 и 1970-тите|Книжевноста во 1960 и 1970-тите]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Општини во Босна и Херцеговина|Општини во Босна и Херцеговина]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Водни површини во Индонезија|Водни површини во Индонезија]]; и
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/мај#Видови лески|Видови лески]]; 

;Учесници во мај
{| class=wikitable
|-
! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Притоки на Волга || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 38 нови и 1 подобрена статија + 1 нова предлошка
|-
| 2. || Дела на Едгар Алан По || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:BosaFi|BosaFi]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] (6) || 12 нови статии
|-
| 3. || Уметноста во 1760 и 1770-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 подобрена статија
|-
| 4. || Планини во Хрватска || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] (5) || 16 нови статии
|-
| 5. || Книжевноста во 1960 и 1970-тите || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 6 подобрени статии
|-
| 6. || Општини во Босна и Херцеговина || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Baek147|Baek147]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]], [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (6) || 17 нови статии
|-
| 7. || Водни површини во Индонезија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] (3)|| 3 нови статии
|-
| 8. || Видови лески || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 13 нови и 1 подобрена статија
|-
|}

=== Јуни ===
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Слики од Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Вулкани во Исланд|Вулкани во Исланд]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Добитници на Волфовата награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години|Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Населени места во Општина Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години|Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години]];
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]]; и
# [[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Видови јасен|Видови јасен]];

;Учесници во јуни
{| class=wikitable
|-
! Број !! Ден !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Слики од Едгар Дега || ||
|-
| 2. || Вулкани во Исланд || ||
|-
| 3. || Добитници на Волфовата награда за физика || ||
|-
| 4. || Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години || ||
|-
| 5. || Министерства на Црна Гора || ||
|-
| 6. || Населени места во Општина Кочевје || ||
|-
| 7. || Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години || ||
|-
| 8. || Национални паркови во Шведска || ||
|-
| 9. || Видови јасен || ||
|-
|}</text>
      <sha1>d0tqunmckkdllyugjj5uidar65rfxh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1382873</id>
    <revision>
      <id>5569937</id>
      <parentid>5567962</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5569937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12537" sha1="qsy03a0npu9k990smupq4g5hei9mr0e" xml:space="preserve">Во текот на 2026 година се одредени уредувачки викенди на следните теми:

=== Јануари ===
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Женски пронаоѓачи|Женски пронаоѓачи]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Битки во средниот век|Битки во средниот век]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Свети пештери|Свети пештери]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Фудбалски стадиони во Англија|Фудбалски стадиони во Англија]]; и
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јануари#Карипски пирати|Карипски пирати]];

;Учесници во јануари

{| class=wikitable
|-
! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Женски пронаоѓачи || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:19user99|19user99]] (5) || 18 нови статии 
|-
| 2. || Битки во средниот век|| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (5)  || 34 нови статии
|-
| 3. || Свети пештери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]] (2) || 6 нови статии
|-
| 4. || Фудбалски стадиони во Англија || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Carshalton|Carshalton]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Gorandonevski|Gorandonevski]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (6) || 7 нови статии
|-
| 5. || Карипски пирати || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:19user99|19user99]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (4) || 12 нови статии 
|-
|}

=== Февруари ===
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Поранешни реки|Поранешни реки]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Договори од Втората светска војна|Договори од Втората светска војна]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Светилници|Светилници]]; и
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/февруари#Кактуси|Кактуси]];

;Учесници во февруари

{| class=wikitable
|-
! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Поранешни реки ||[[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] (2) || 11 нови статии
|-
| 2. || Договори од Втората светска војна ||[[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] || 18 нови статии
|-
| 3. || Светилници || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Marija Brndevska|Marija Brndevska]] (4)|| 28 нови статии 
|-
| 4. || Кактуси || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] || 30 нови и 1 подобрена статија
|-
|}

=== Март ===
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Женски воени лица|Женски воени лица]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Ботаничари со авторски кратенки|Ботаничари со авторски кратенки]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Македонски иселенички фудбалери|Македонски иселенички фудбалери]]; и
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/март#Поранешни градови|Поранешни градови]]; 

;Учесници во март

{| class=wikitable
|-
! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Женски воени лица || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (2) || 2 нови статии 
|-
| 2. || Ботаничари со авторски кратенки|| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Kralev123|Kralev123]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Liljana Manova|Liljana Manova]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] (9) || 26 нови статии 
|-
| 3. || Македонски иселенички фудбалери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:Carshalton|Carshalton]], [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Marija Brndevska|Marija Brndevska]], [[Корисник:ЉубицаВидоеПодгорец|ЉубицаВидоеПодгорец]] (7) || 13 нови и 1 подобрена статија
|-
| 4. || Поранешни градови|| [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (2)|| 8 нови статии
|-
|}

=== Април ===
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Меѓународни денови на Обединетите нации|Меѓународни денови на Обединетите нации]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Европски филмски фестивали|Европски филмски фестивали]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Загрозени растенија|Загрозени растенија]]; и
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/април#Меѓународни академски награди|Меѓународни академски награди]]; 

;Учесници во април
{| class=wikitable
|-
! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Меѓународни денови на Обединетите нации || [[Корисник:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:Temelkoskii|Temelkoskii]], [[Корисник:Adouuuuu|Adouuuuu]], [[Корисник:Anidani2025!|Anidani2025!]], [[Корисник:Kralevska|Kralevska]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]], [[Корисник:Viksi123|Viksi123]] (8) || 25 нови статии 
|-
| 2. || Европски филмски фестивали || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Anidani2025!|Anidani2025!]] (2) || 7 нови статии
|-
| 3. || Загрозени растенија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:izabelaa pesovaa|izabelaa pesovaa]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] (4) || 22 нови статии 
|-
| 4. || Меѓународни академски награди|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] (1) || 1 нова статија
|-
|}

=== Мај ===
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Црници|Црници]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Книжевни друштва|Книжевни друштва]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Северноамериканска митологија|Северноамериканска митологија]]; 
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Хрватски филмски режисери|Хрватски филмски режисери]]; и
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај#Ботанички градини во Обединетото Кралство|Ботанички градини во Обединетото Кралство]]; 


;Учесници во мај
{| class=wikitable
|-
! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Црници || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:Виолетова|Виолетова]], [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] (5) || 36 нови статии 
|-
| 2. || Книжевни друштва || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (3) || 41 нова статија
|-
| 3. || Северноамериканска митологија || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]], [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]], [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]], [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] (5) || 22 нови статии
|-
| 4. || Хрватски филмски режисери || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]],  (2) || 23 нови статии
|-
| 5. || Ботанички градини во Обединетото Кралство|| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]], [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] (2) || 15 нови статии
|-
|}

=== Јуни ===
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Музеи во Европа|Музеи во Европа]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Научни експедиции|Научни експедиции]];
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Изгубени слики|Изгубени слики]]; и
# [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/јуни#Родови на кучешки чемери|Родови на кучешки чемери]];

;Учесници во јуни
{| class=wikitable
|-
! Број !! Викенд !! Учесници !! Создадени/Подобрени статии
|-
| 1. || Музеи во Европа || || 
|-
| 2. || Научни експедиции || ||
|-
| 3. || Изгубени слики || ||
|-
| 4. || Родови на кучешки чемери || ||
|-
|}

[[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026]]</text>
      <sha1>qsy03a0npu9k990smupq4g5hei9mr0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Африка (божица)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1383262</id>
    <revision>
      <id>5569713</id>
      <parentid>5487381</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Африка]] → [[Категорија:Религијата во Африка]]</comment>
      <origin>5569713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19718" sha1="2jj9c5a4c1q5y6sqzgm3lu7jhd3uuou" xml:space="preserve">{{Infobox deity
| type = Римско 
| name = Африка 
| image = Dido throne MAN Napoli Inv8898.jpg
| caption = Африка (right) со кралицата [[Дидона]] (центар), и етиопска жена која подарува слонова коска (лево); римска фреска од [[Помпеја]], од пред 79 година од н.е.
| deity_of = Божица на плодноста 
| venerated_in = [[Африка (римска провинција)|Африка Преконзуларис]], [[Нумидија]]
| cult_centre = [[Timgad|Thimugadi]], [[Algeria]]&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Aomar Akerraz|author2=Moustapha Khanoussi|author3=Attilio Mastino|title=L' Africa romana: Atti del XVI convegno di studio, Rabat, 15-19 dicembre 2004|url=https://books.google.com/books?id=PldNYgEACAAJ |year=2006|publisher=dell'Universita degli Studi di Sassari|isbn=978-88-430-3990-6|pages=1423, 1448}}&lt;/ref&gt;
| gender = Женско
| temple = *Sanctuary of [[Timgad|Thimugadi]], [[Algeria]]&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Aomar Akerraz|author2=Moustapha Khanoussi|author3=Attilio Mastino|title=L' Africa romana: Atti del XVI convegno di studio, Rabat, 15-19 dicembre 2004|url=https://books.google.com/books?id=PldNYgEACAAJ |year=2006|publisher=dell'Universita degli Studi di Sassari|isbn=978-88-430-3990-6|pages=1423, 1448}}&lt;/ref&gt;
*El Djem ([[Thysdrus]]), [[Tunisia]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Baader |first1=Hannah |last2=Shalem |first2=Avinoam |last3=Wolf |first3=Gerhard |date=2017-03-31 |title=&quot;Art, Space, Mobility in Early Ages of Globalization&quot;: A Project, Multiple Dialogue, and Research Program |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/17561310.2015.1058024 |journal=Art in Translation |language=en |volume=9 |issue=sup1 |pages=7–33 |doi=10.1080/17561310.2015.1058024 |issn=1756-1310}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gifty82&gt;Gifty Ako-Adounvo (1999), Studies in the Iconography of Blacks in Roman Art, Ph.D. Thesis awarded by McMaster University, Thesis Advisor: Katherine Dunbabin, page 82&lt;/ref&gt;
| children = Четири сезони
| greek_equivalent = [[Деметра]], [[Гаја]]
| roman_equivalent = [[Церес]], [[Тера (митологија)|Тера]]
| offspring = Четири сезони 
| abode = Северна Африка
| other_names = Ифри, Ифру, Деја Патрија (божица на татковината)
| affiliation = [[Традиционална берберска религија|Нумитеизам]], [[Римска религија|Римски пантеон]]
}}
'''Африка''' ({{Langx|la|Dea Africa}}) — божица и [[персонификација]] на [[Африка (римска провинција)|Африка]] во античката [[римска религија]] во раните векови од [[Наша ера|нашата ера]].&lt;ref name=&quot;Takruri&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt; Таа првично била [[Северна Африка|северноафриканско]] божество на плодноста и изобилството кое го обожавале [[Бербери|Берберите]] и племето Ифри. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://encyclopedieberbere.revues.org/1547|title=Encyclopédie berbère|last=Camps|first=G.|date=2001-10-01|publisher=Éditions Peeters|isbn=2744902071|page=3666|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UZ_LIudPebMC&amp;q=+ifru&amp;pg=PA149|title=Awal, No.&amp;nbsp;40-41/2009-2010: Créer et transmettre chez les Berbères|date=2011-03-03|publisher=Les Editions de la MSH|isbn=9782735115563|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://terraesanctuary.weebly.com/2/post/2016/02/lanimisme-berbere.html|title=L'animisme Berbère|work=Terrae Sanctuary|accessdate=2019-09-22}}&lt;/ref&gt; Нејзината иконографија обично вклучувала наметка за глава во облик на маска од слон, [[Рог на изобилството|рог на изобилието]], воен стандард и лав.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rH26vL2CWbkC&amp;pg=PA236|title=The North African Stones Speak|last=Paul Lachlan MacKendrick|publisher=University of North Carolina Press|year=2000|isbn=978-0-8078-4942-2|page=236}}&lt;/ref&gt;

За [[Римско Царство|Римјаните]], „[[Африка (римска провинција)|Африка]]“ била само нивна царска [[Римска провинција|провинција]], приближно еквивалентна на современиот североисточен [[Алжир]], [[Тунис]] и крајбрежната [[Либија]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt; Затоа, на божицата не ѝ биле дадени карактеристики [[Потсахарска Африка|на потсахарска]] Африка; таа се сметала за Берберка.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://encyclopedieberbere.revues.org/1547|title=Encyclopédie berbère|last=Camps|first=G.|date=2001-10-01|publisher=Éditions Peeters|isbn=2744902071|page=3666|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Takruri&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZmmUDgAAQBAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA104|title=100 African religions before slavery &amp; colonization|last=Takruri|first=Akan|date=2017-02-12|publisher=Lulu.com|isbn=978-1-365-75245-2|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFTakruri2017&quot;&gt;Takruri, Akan (2017-02-12). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Откако нејзиниот лик бил оживеан во [[Ренесанса|ренесансата]], таа била сведена на персонификација на Африка без божествени претензии.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UZ_LIudPebMC&amp;q=+ifru&amp;pg=PA149|title=Awal, No.&amp;nbsp;40-41/2009-2010: Créer et transmettre chez les Berbères|date=2011-03-03|publisher=Les Editions de la MSH|isbn=9782735115563|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://terraesanctuary.weebly.com/2/post/2016/02/lanimisme-berbere.html|title=L'animisme Berbère|work=Terrae Sanctuary|accessdate=2019-09-22}}&lt;/ref&gt;

== Етимологија ==
[[Податотека:Allegory_of_Africa_(from_the_Continents_Cycle)_by_Jan_Boeckhorst.jpg|мини|''Алегорија на Африка'', [[Маслено сликарство|слика со масло]] од 17 век од Јан Бекхорст.]]
''Афри'' било [[Латински јазик|латинско]] име кое се однесувало на жителите на тогашната [[Северна Африка]], која се наоѓала западно од реката [[Нил]], а во најширока смисла се однесувало на сите земји јужно од [[Средоземно Море|Медитеранот]], позната и како Античка Либија.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt; Ова име веројатно првично се однесувало на домородно либиско племе, предците на современите [[Бербери]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://encyclopedieberbere.revues.org/1547|title=Encyclopédie berbère|last=Camps|first=G.|date=2001-10-01|publisher=Éditions Peeters|isbn=2744902071|page=3666|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;

Африка била позната и по [[Берберски јазици|берберскиот]] збор ''ifri'' (множина ''ifran)'' што значи „пештера“&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Michell&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Babington Michell|first=Geo|year=1903|title=The Berbers|url=https://zenodo.org/record/1782363|journal=Journal of the Royal African Society|volume=2|issue=6|pages=161–194|doi=10.1093/oxfordjournals.afraf.a093193|jstor=714549|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230012624/https://zenodo.org/record/1782363|archive-date=30 December 2020|access-date=30 August 2020}}&lt;/ref&gt; Истиот збор&lt;ref name=&quot;Michell&quot; /&gt; веројатно се наоѓал во името на Бану Ифран од [[Алжир]] и Триполитанија, берберско племе по потекло од Јафран (исто така познат како ''Ифране)'' во северозападна [[Либија]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://encyclopedieberbere.revues.org/1547|title=Encyclopédie berbère|last=Camps|first=G.|date=2001-10-01|publisher=Éditions Peeters|isbn=2744902071|page=3666|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;

== Функција и богослужба ==
За Римјаните, разликата помеѓу обожуваните божици и персонифицираните фигури што служеле иконографски функции била еластична, при што Африка веројатно го имала обете улоги. Во ''Природонаука'', [[Плиниј Постариот]] напишал: „in Africa nemo destinat aliquid nisi praefatus Africam“, што научниците го преведуваат како „никој во Африка не прави ништо без прво да ја повика Африка“.&lt;ref&gt;J. A. Maritz (2006), &quot;Dea Africa: Examining the Evidence&quot;, Scholia: ''Studies in Classical Antiquity'', Volume 15, page 102&lt;/ref&gt; Ова се користело како доказ за нејзината важност, во некои случаи протолкувано како доказ за [[Северна Африка|северноафрикански]] култ центриран на божицата. Други писатели, исто така, ја протолкувале женската персонификација на Африка како божица (''Деја''), иако таа несомнено би била споредно божество.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://encyclopedieberbere.revues.org/1547|title=Encyclopédie berbère|last=Camps|first=G.|date=2001-10-01|publisher=Éditions Peeters|isbn=2744902071|page=3666|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Goddess_Africa_with_Four_Seasons_at_the_corner,_a_mosaic_in_El_Djem_Museum_Tunisia.jpg|мини|[[Тунис|Туниски]] мозаик од 2 век од н.е. на божицата Африка со четирите годишни времиња.]]
Африка била една од бројните „персонификации на [[Римска провинција|провинции]]“, меѓу кои биле Британија, [[Хиспанија]], [[Македонија (регион)|Македонија]] и голем број старогрчки провинции. Африка била една од најраните што се појавиле и веројатно потекнувала од публицитетот околу африканскиот триумф на Помпеј Велики во 80 година п.н.е.; биле откриени монети со Помпеј и Африка.&lt;ref name=&quot;Ostenberg2009p222&quot;/&gt;

Некои научници се прашуваат дали персонифицираната Африка некогаш била сметана за божица од страна на Римјаните или Северноафриканците. Ниту Плиниј ниту некој писател потоа не ја опишал како ''Деја'', ниту пак постои [[Епиграфика|епиграфски]] натпис што го содржи ''зборот Деја Африка.'' Спротивно на ова, другите римски божици го носат префиксот ''Деја'' во текстовите и натписите. Бидејќи Римјаните веќе имале свои божици на плодноста и изобилството, веројатно немало потреба од конкурентска божица во истата улога.&lt;ref&gt;J. A. Maritz (2006), &quot;Dea Africa: Examining the Evidence&quot;, Scholia: ''Studies in Classical Antiquity'', Volume 15, pages 102-121&lt;/ref&gt;

== Иконографија ==
Африка била прикажана на монети, резбани камења и [[Мозаик|мозаици]] во [[Африка (римска провинција)|римска Африка]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://encyclopedieberbere.revues.org/1547|title=Encyclopédie berbère|last=Camps|first=G.|date=2001-10-01|publisher=Éditions Peeters|isbn=2744902071|page=3666|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt; Во Тимгад, таа била главна божица на големото светилиште на ''Аква Септимијана Феликс'', каде што била обожавана како ''Деја Патрија'' (божица на татковината).&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UZ_LIudPebMC&amp;q=+ifru&amp;pg=PA149|title=Awal, No.&amp;nbsp;40-41/2009-2010: Créer et transmettre chez les Berbères|date=2011-03-03|publisher=Les Editions de la MSH|isbn=9782735115563|language=fr|access-date=2017-11-25}}&lt;/ref&gt; Светилиште пронајдено во [[Тимгад]] (''Тамугади'' кај [[Бербери|Берберите]]) во [[Алжир]] ја прикажува иконографијата на божицата Африка.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://terraesanctuary.weebly.com/2/post/2016/02/lanimisme-berbere.html|title=L'animisme Berbère|work=Terrae Sanctuary|accessdate=2019-09-22}}&lt;/ref&gt;

Капата во облик на слон прво се појавила на монетите што го прикажувале [[Александар III Македонски|Александар Велики]], во чест на неговата инвазија на Индија, вклучувајќи ги (веројатно лажните) „Медалјони на Пор“ издадени за време на неговиот живот и монетите на [[Птоломеј I Сотер|Птоломеј I]] од Египет издадени од 319 до 294 година п.н.е.&lt;ref name=&quot;Lrober&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Coins of the Ptolemaic Empire|last=Lorber|first=Catherine|date=2018|publisher=American Numismatic Society|location=New York|pages=46–59}}&lt;/ref&gt; Веројатно имала резонанца со [[Фараон|фараонската]] идеологија.&lt;ref name=&quot;Lrober&quot; /&gt; Ликот подоцна бил усвоен на монетите на Агатокле од Сиракуза, исковани околу 304 година п.н.е., по неговата Африканска експедиција.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt; Потоа се појавила на монетите на кралот Ибарас од [[Нумидија]], кралство што Помпеј го победил во 1 век п.н.е., па затоа веројатно била позајмена оттаму од страна на креаторите на сликите на Помпеј.&lt;ref name=&quot;Ostenberg2009p222&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=Uz4TDAAAQBAJ&amp;pg=PA222|title=Staging the World: Spoils, Captives, and Representations in the Roman Triumphal Procession|last=Ostenberg|first=Ida|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-921597-3|pages=222–223 with footnote 138|author-link=Ida Ostenberg}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFOstenberg2009&quot;&gt;[[Ida Ostenberg|Ostenberg, Ida]] (2009). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== Ренесансна преродба ==
За време на [[Ренесанса|ренесансата]], [[Персонификација|персонификацијата]] на Африка била оживеана; до [[17 век]], таа обично била прикажувана со темен тен, кадрава коса и широк нос, покрај нејзините римски атрибути.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IFI4AQAAMAAJ&amp;dq=africa+goddess+berber&amp;pg=PA174|title=African Affairs: Journal of the Royal African Society|date=1902|language=en}}&lt;/ref&gt; Таа била неопходен дел од сликите на четирите континенти, кои беа популарни во неколку медиуми.

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Statue_-_Carthage,_l'empire_de_la_mer.jpg|алт=Statuette of the goddess Africa.| Статуа на божицата Африка
Податотека:Hadrian,_aureus,_134-138_AD,_RIC_II,_298.jpg|алт=Coin from the time of Hadrian, with an image of the goddess Africa| Монета од времето на [[Адријан|Хадријан]], со слика на божицата Африка
Податотека:Tetradrachm_Ptolemaeus_I_obverse_CdM_Paris_FGM2157.jpg|алт=Tetradrachm of Ptolemy I depicting Alexander the Great with an elephant scalp headdress| Тетрадрахма на [[Птоломеј I Сотер|Птоломеј I]] на која е прикажан [[Александар III Македонски|Александар Велики]] со украс за глава во облик на слон
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==

* [[Бона Деја]]
* [[Церера]]
* [[Просерпина]]
* [[Весталка]]

== Наводи ==
{{Наводи|30em}}

== За понатамошно читање ==
* Paul Corbier, Marc Griesheimer, ''L’Afrique romaine 146'' av. ''J.-C.- 439 ap. J.-C.'' (Ellipses, Paris, 2005)
{{Религијата во Рим}}
[[Категорија:Национални персонификации]]
[[Категорија:Африка (римска провинција)]]
[[Категорија:Римски божици]]
[[Категорија:Религијата во Африка]]</text>
      <sha1>2jj9c5a4c1q5y6sqzgm3lu7jhd3uuou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алабастер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1385710</id>
    <revision>
      <id>5570271</id>
      <parentid>5529780</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:23:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток (5)</comment>
      <origin>5570271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46199" sha1="gr2w64y6dd5klx6k3whyiwf6kyqc8iw" xml:space="preserve">[[Податотека:Lioness_Bast_cosmetic_jar_83d40m_tut_burial_artifact.jpg|мини|Калцитски алабастер: Гробницата на [[Тутанкамон]] (починал во 1323 година п.н.е.) содржела практичен ''уметнички предмет'', тегла за козметика направена од египетски алабастер, која има капак над кој стои лавица (божицата [[Баст]]).]]
'''Алабастер -''' мека [[карпа]] која се користи за резбање и како извор на гипс во прав. Археолозите, геолозите и каменоделската индустрија имаат различни дефиниции за зборот ''алабастер''. Во археологијата, терминот ''алабастер'' вклучува предмети и артефакти направени од два различни минерали: (i) ситнозрнест, масивен вид [[гипс]],&lt;ref&gt;{{cite web |title=Gypsum |url=https://www.britannica.com/science/gypsum |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170108095307/https://www.britannica.com/science/gypsum |archive-date=8 January 2017 |access-date=8 January 2017 |website=Britannica}}&lt;/ref&gt; и (ii) ситнозрнест, лентест вид [[калцит]].&lt;ref name=&quot;OxfMuseum&quot;&gt;''More About Alabaster and Travertine'': Brief Guide explains the different definitions used by geologists, archaeologists, and the stone trade. Oxford University Museum of Natural History, 2012, [http://www.oum.ox.ac.uk/corsi/files/pdf/Alabaster-travertine.pdf]&lt;/ref&gt;

Хемиски, гипсот е воден сулфат на [[калциум]], додека калцитот е [[карбонат]] на калциум.&lt;ref name=&quot;OxfMuseum&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Grove&quot; /&gt; Како видови алабастер, гипсот и калцитот имаат слични својства, како што се светла боја, проѕирност и меки камења кои можат да се [[Вајарство|резбаат и вајаат]]; оттука и историската употреба и примена на алабастерот за производство на резбани, декоративни артефакти и ''уметнички предмети''.&lt;ref name=&quot;Grove&quot;&gt;&quot;Grove&quot;: R. W. Sanderson and Francis Cheetham. &quot;Alabaster&quot;, [[Grove Art Online]], Oxford Art Online, Oxford University Press, accessed 13 March 2013, [http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T001400 subscriber link].&lt;/ref&gt; Калцитниот алабастер е познат и како оникс-мермер, египетски алабастер и ориентален алабастер, кои термини обично опишуваат или компактен, лентен травертински камен &lt;ref name=&quot;OxfMuseum&quot; /&gt; или [[сталагмит]]ски [[варовник]] обоен со вртложни ленти во кремова и кафеава боја.&lt;ref name=&quot;Grove&quot; /&gt;

[[Податотека:Septimius_Severus_busto-Musei_Capitolini.jpg|мини|Артефакт од алабастер: Композитна биста на царот [[Септимиј Север]]; главата е мермерна, а бистата е од алабастер.]]
Генерално, античкиот алабастер е калцит на поширокиот [[Близок Исток]], вклучувајќи ги [[Египет]] и [[Месопотамија]], додека во средновековна [[Европа]] е гипс. Современиот алабастер најверојатно е калцит, но може да биде и едното и другото. И двата се лесни за обработка и малку растворливи во вода. Тие се употребувале за изработка на разни уметнички дела и резба во затворен простор, бидејќи нема да преживеат долго на отворено.

Двата вида лесно се разликуваат според нивната различна тврдост: гипсениот алабастер ([[Мосова скала|Мосова тврдост]] од 1,5 до 2) е толку мек што може да се изгребе со нокт, додека калцитот ([[Мосова скала|Мосова тврдост]] од 3) не може да се изгребе на овој начин, туку со нож. Покрај тоа, калцитниот алабастер, бидејќи е карбонат, пече кога се третира со [[солна киселина]], додека гипсениот алабастер останува речиси непроменет.&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;&gt;{{EB1911|inline=1|wstitle=Alabaster|volume=1|pages=466-467|first=Frederick William|last=Rudler}} Endnotes:
* M. Carmichael, ''Report on the Volterra Alabaster Industry'', Foreign Office, Miscellaneous Series, No. 352 (London, 1895)
* A. T. Metcalfe, &quot;The Gypsum Deposits of Nottingham and Derbyshire,&quot; ''Transactions of the Federated Institution'', vol. xii. (1896), p. 107
* J. G. Goodchild, &quot;The Natural History of Gypsum,&quot; ''Proceedings of the Geologists' Association'', vol. x. (1888), p. 425
* [[George Perkins Merrill|George P. Merrill]], &quot;The Onyx Marbles,&quot; ''Report of the U. S. National Museum for 1893'', p. 539.&lt;/ref&gt;

== Етимологија ==
[[Податотека:MorellaSantaMariaWindow.jpg|мини|Алабастерни прозорци во црквата Санта Марија ла Мајор од Морела, Шпанија (изградена од 13 до 16 век)]]
Англискиот збор „алабастер“ е позајмен од старофранцускиот ''{{Јаз|ang|alabastre}}'', кој пак, е изведен од [[Латински јазик|латинскиот]] ''{{Јаз|la|alabaster}}'', и тоа од [[Грчки јазик|грчкиот]] ''{{Јаз|grc|ἀλάβαστρος}}'' (''{{Јаз|grc-latn|alábastros}}'') или ''{{Јаз|grc|ἀλάβαστος}}'' (''{{Јаз|grc-latn|alábastos}}''). Грчките зборови означувале вазна од алабастер.&lt;ref&gt;[https://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3D%233809 Alabastos], Henry George Liddell, Robert Scott, ''A Greek-English Lexicon'', at Perseus&lt;/ref&gt;

Името може да биде изведено понатаму од [[Египетски јазик|античкиот египетски]] збор ''{{Јаз|egy|a-labaste}}'', што се однесува на садовите на египетската божица [[Баст]]. Таа била претставена како лавица и често била прикажувана како таква во фигури поставени врз овие садови од алабастер.&lt;ref&gt;{{cite web |title=alabaster - definition |url=http://www.yourdictionary.com/alabaster |website=YourDictionary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.m-w.com/dictionary/alabaster &quot;alabaster&quot;], ''Merriam-Webster Online Dictionary''&lt;!-- Bot generated title --&gt;&lt;/ref&gt; Старите римски автори [[Плиниј Постариот]] и [[Клавдиј Птоломеј|Птоломеј]] напишале дека каменот кој се употребувал за чаши за миро, наречен ''алабастра,'' потекнувал од регион во Египет познат како Алабастрон или Алабастрити.&lt;ref name=&quot;MatInd&quot;&gt;{{cite book |title=Ancient Egyptian Materials and Industries |author=[[Alfred Lucas (chemist)|Alfred Lucas]], John Richard Harris |year=2011 |edition=reprint of 4th edition (1962), revised from first (1926) |location=Mineola, NY |publisher=[[Dover Publications]] |page=60 |isbn=9780486404462 |url= https://books.google.com/books?id=8dIoAwAAQBAJ&amp;pg=PA60 |access-date=26 July 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Eyma |first1=A. K. |title=Egyptian Loan-Words in English |url=http://www.egyptologyforum.org/AEloans.html |website=Egyptologists' Electronic Forum |date=2007}}&lt;/ref&gt;

== Својства и употребливост ==
Најчистиот алабастер е снежно-бел материјал со фини униформни зрна, но често е поврзан со оксид од [[железо]], кој предизвикува кафеаво заматување и жили во каменот. Погрубите сорти на гипс алабастер се претвораат со калцинација во париски гипс и понекогаш се познати како „камен гипс“.

Мекоста на алабастерот овозможува лесно да се резба во сложени форми, но неговата растворливост во вода го прави несоодветен за работа на отворено.  Доколку алабастерот со мазна, полирана површина се измие со течност за миење садови, тој ќе стане груб, без сјај и побел, губејќи го поголемиот дел од својата проѕирност и сјај.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Griswold|first=John|date=September 2000|title=Care of Alabaster|url=https://www.nps.gov/museum/publications/conserveogram/15-01.pdf |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nps.gov/museum/publications/conserveogram/15-01.pdf |archive-date=2022-10-09 |url-status=live|journal=Conserve O Gram|volume=15|pages=4|via=National Park Service}}&lt;/ref&gt; Пофините видови алабастер се употребуваат во голема мера како [[Каменоделство|украсен камен]], особено за црковна украсеност и за огради на скали и ходници.&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt;

== Современа обработка ==
[[Податотека:Alabastro_z05.JPG|мини|Работилница за алабастер во Волтера, [[Тоскана]], Италија]]

=== Работни техники ===
Алабастерот се ископува, а потоа се продава во блокови на работилници за алабастер.&lt;ref name=&quot;BruciExtraction&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.alialabastro.it/estrazione-en.html| title = Italian Alabaster Works of G. Bruci &amp; Co., Volterra: Extraction| access-date = 2016-07-25| archive-date = 2016-08-14| archive-url = https://web.archive.org/web/20160814083804/http://alialabastro.it/estrazione-en.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;  Таму се сечат до потребната големина („квадратирање“), а потоа се обработуваат во различни техники: се вклучуваат на струг за тркалезни форми, се [[Каменорезачки занает|резбаат]] во тридимензионални [[Вајарство|скулптури]], се [[Длето|длетаат]] за да се добијат [[Релјеф (вајарство)|нискорелјефни]] фигури или украси; а потоа им се дава елаборирана завршница што ја открива неговата проѕирност, боја и текстура.&lt;ref name=&quot;BruciWork&quot;/&gt;

=== Имитација на мермер ===
За да се намали [[проѕирност]]а на алабастерот и да се добие непроѕирност што укажува на вистински мермер, статуите се потопуваат во голема када со вода и постепено се загреваат - речиси до точката на вриење - во процес кој бара голема грижа, бидејќи доколку температурата не се регулира внимателно, каменот добива мртво-бел, кредаст изглед. Ефектот на загревањето се смета дека е делумна дехидрација на гипсот. Доколку се третира правилно, тој многу наликува на вистински мермер и е познат како „[[Мермер|мармо]] ди Кастелина“.&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt;

=== Боење ===
Алабастерот е порозен камен и може да се обои во која било боја или нијанса, техника која се употребува со векови.&lt;ref name=&quot;BruciWork&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.alialabastro.it/lavorazione-en.html| title = Italian Alabaster Works of G. Bruci &amp; Co., Volterra: Working techniques| access-date = 2016-07-25| archive-date = 2016-08-14| archive-url = https://web.archive.org/web/20160814083554/http://alialabastro.it/lavorazione-en.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; За ова, каменот треба целосно да се потопи во разни пигментни раствори и да се загрее до одредена температура.&lt;ref name=&quot;BruciWork&quot;/&gt; Техниката може да се употреби за маскирање на алабастер. На овој начин се добива имитација на корал кој се нарекува „алабастерен корал“.

== Видови, појава, историја ==
[[Податотека:Tutankhamun's_Alabaster_Jar.jpg|мини|Сад за парфем од калцитен алабастер од гробницата на [[Тутанкамон]], починал 1323 година п.н.е.]]
Типично, единствено еден тип се вајува во која било одредена културна средина, но понекогаш и двата вида се обработени за да се направат слични парчиња на истото место и време. Ова бил случај со малите колби од типот [[алабастрон]] направени на [[Кипар]] од [[Бронзено време|бронзеното време]] до класичниот период.&lt;ref&gt;Hermary, Antoine, Mertens, Joan R., ''The Cesnola Collection of Cypriot Art: Stone Sculpture'', 2014, The Metropolitan Museum of Art, {{ISBN|1588395502}}, 9781588395504, [https://books.google.com/books?id=OsHUAgAAQBAJ&amp;pg=PA384 pp. 384-398]&lt;/ref&gt;

=== Панели на прозорци ===
Кога се сече на тенки листови, алабастерот е доволно проѕирен за да се употреби за мали прозорци.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Reynolds|date=2002-08-06|title=Alabaster Gleams in Cathedral|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-aug-06-et-alabaster6-story.html|access-date=2020-10-17|website=Los Angeles Times|language=en-US}}&lt;/ref&gt; За оваа намена се употребувал во византиските цркви, а подоцна и во [[Среден век|средновековните]], особено во [[Италија]].&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Schibille |first=Nadine |url=http://dx.doi.org/10.4324/9781315586069 |title=Hagia Sophia and the Byzantine Aesthetic Experience |date=2016-04-22 |publisher=Routledge |doi=10.4324/9781315586069 |isbn=978-1-317-12415-3}}&lt;/ref&gt; Големи листови од арагонски гипсен алабастер се употребуваат широко во [[Катедрала на Пресвета Богородица на Ангелите|катедралата на Пресвета Богородица на Ангелите]],&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot;/&gt; осветена во 2002 година од страна на Архиепископијата во Лос Анџелес, Калифорнија.&lt;ref name=&quot;Windows&quot;&gt;{{Cite web |title=Windows |url=https://olacathedral.org/window-s |access-date=2022-06-17 |website=Cathedral of Our Lady of the Angels |language=en}}&lt;/ref&gt; Катедралата вклучува специјално ладење за да се спречи прегревање на стаклата и нивно непроѕирно претворање.&lt;ref name=&quot;Windows&quot; /&gt; Античките го користеле калцитниот тип,&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.buffaloah.com/a/DCTNRY/a/alab.html| title = Buffalo Architecture and History: Alabaster}}&lt;/ref&gt; додека современата катедрала во Лос Анџелес користи гипсен алабастер. Исто така, постојат повеќе примери на алабастерни прозорци во обични селски цркви и манастири во северна [[Шпанија]].

=== Калцит алабастер ===
[[Податотека:Calcite_dish._From_Royal_Tomb_&quot;U&quot;,_Semerkhet,_at_Abydos,_Egypt._1st_Dynasty._The_Petrie_Museum_of_Egyptian_Archaeology,_London.jpg|мини|Калцитна чинија од староегипетската гробница „U“, [[Семерхет]]]]
Калцитниот алабастер, потврд од гипсот, се употребувал во антички Египет и поширокиот Близок Исток (освен асирските палатски релјефи), а исто така и во современо време. Се наоѓа или како [[сталагмит]]ски нанос од дното и ѕидовите на [[Варовник|варовничките]] [[Пештера|пештери]], или како еден вид [[травертин]], слично таложен во извори на варовничка вода. Неговото таложење во последователни слоеви го создава лентестиот изглед што мермерот често го покажува на пресек, од каде што потекнува неговото име: оникс-мермер или алабастер-оникс, или понекогаш едноставно (и погрешно) како [[оникс]].&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt;

==== Египет и Близок Исток ====
Египетскиот алабастер бил обработуван во голема мера во близина на [[Суец]] и [[Асјут]].

Овој вид камен е „алабастер“ на [[Стар Египет|древните Египќани]] и [[Библија]]та и често се нарекува ''ориентален алабастер'', бидејќи раните примероци доаѓаат од [[Далечен Исток|Далечниот Исток]]. Се смета дека [[Грчки јазик|грчкото]] име ''алабастрити'' е изведено од градот Алабастрон во [[Египет]], каде што се копал каменот. Локалитетот можеби го должи своето име на минералот;  иако потеклото на името на минералот е нејасно

„Ориенталниот“ алабастер бил многу ценет за изработка на мали шишенца за парфем или вазни за маст наречени алабастра; името на садот е предложено како можен извор на името на минералот. Во Египет, занаетчиите употребувале алабастер за канопски тегли и разни други свети и гробни предмети. [[Саркофаг на Сети I|Саркофагот на Сети I]], пронајден во [[Гробница на Сети I|неговата гробница]] во близина на [[Теба (Египет)|Теба]], е изложен во Музејот на Сер Џон Соун во [[Лондон]]; тој е врежан во еден блок од проѕирен калцитен алабастер од Алабастрон.

[[Алжир]]скиот оникс-мермер се ископува главно во покраината [[Оран]].

Калцитниот алабастер се ископувал во древниот [[Израел]] во пештерата позната како Пештера на Близнаците во близина на Бејт Шемеш. [[Ирод Велики|Ирод]] го употребувал овој алабастер за бањи во своите палати.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Amir |first1=Ayala |last2=Frumkin |first2=Amos |last3=Zissu |first3=Boaz |last4=Maeir |first4=Aren M. |last5=Goobes |first5=Gil |last6=Albeck |first6=Amnon |title=Sourcing Herod the Great's calcite-alabaster bathtubs by a multi-analytic approach |journal=Scientific Reports |date=7 May 2022 |volume=12 |issue=1 |page=7524 |doi=10.1038/s41598-022-11651-5|pmid=35525885 |pmc=9079073 |bibcode=2022NatSR..12.7524A |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==== Северна Америка ====
Во [[Мексико]], постојат познати наоѓалишта на деликатна зелена сорта во Ла Педрара, во округот Текали, во близина на Пуебла. Оникс-мермерот се наоѓа и во округот Техуакан и на неколку места во САД, вклучувајќи ги [[Калифорнија]], [[Аризона]], [[Јута]], [[Колорадо]] и [[Вирџинија]].&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;/&gt;

=== Гипс алабастер ===
Гипсниот алабастер е помек од калцитниот алабастер. Се употребувал првенствено во средновековна Европа, а се уптребува и во современо време.

==== Антички и класичен Близок Исток ====
[[Податотека:The_Royal_lion_hunt_reliefs_from_the_Assyrian_palace_at_Nineveh,_a_dying_male_lion,_about_645-635_BC,_British_Museum_(12254756385).jpg|мини|Ранет лав, детал од ''Ловот на лавови во'' Асурбанипал, 7 век п.н.е., [[Британски музеј]]]]
„Мосулски мермер“ претствува вид гипсен алабастер пронајден на север од денешен [[Ирак]], кој се употребувал за релјефите на асирските палати од 9 до 7 век п.н.е.; ова се најголемите видови скулптури од алабастер кои редовно се изработувале. Релјефот е многу низок, а резбата детална, но големите простории биле обложени со континуирани композиции на плочи од околу {{Convert|7|ft|m}} високи. ''Ловот на лавовите во'' Асурбанипал и воените релјефи од Лахис, и двата од 7 век п.н.е. и во [[Британски музеј|Британскиот музеј]], се едни од најпознатите.

Гипсниот алабастер бил широко употребуван за мали [[Вајарство|скулптури]] за внатрешна употреба во античкиот свет, особено во антички Египет и [[Месопотамија]]. Фини детали можеле да се добијат во материјал со атрактивен финиш без железни или челични алатки. Алабастерот се употребувал за садови наменети за употреба во култот на божеството Баст во културата на античките Египќани, а илјадници [[Артефакт (археологија)|артефакти]] од гипс алабастер кои датираат од крајот на 4-тиот милениум п.н.е. се пронајдени и во Тел Брак (денешен Нагар), во [[Сирија]].&lt;ref&gt;[http://www.metmuseum.org/Works_of_Art/viewOne.asp?dep=3&amp;item=1988.323.8&amp;viewmode=0&amp;isHighlight=1] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051129011651/http://www.metmuseum.org/Works_of_Art/viewOne.asp?dep=3&amp;item=1988.323.8&amp;viewmode=0&amp;isHighlight=1|date=November 29, 2005}}&lt;/ref&gt;

Во Месопотамија, гипсениот алабастер бил материјал по избор за фигури на божества и верници во храмовите, како на пример фигура за која се верува дека го претставува божеството Абу, која датира од првата половина на 3-тиот милениум п.н.е., а која се чува во Њујорк.&lt;ref&gt;[http://www.metmuseum.org/Works_of_Art/viewOne.asp?dep=3&amp;viewmode=0&amp;item=40%2E156] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050901175655/http://www.metmuseum.org/Works_of_Art/viewOne.asp?dep=3&amp;viewmode=0&amp;item=40.156|date=September 1, 2005}}&lt;/ref&gt;

==== Арагон, Шпанија ====
Голем дел од светскиот алабастер се вади од средината на долината на реката [[Ебро]] во [[Арагон]], [[Шпанија]], каде што се наоѓаат најголемите познати експлоатирачки наоѓалишта во светот.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.aragon.es/estaticos/GobiernoAragon/Departamentos/IndustriaInnovacion/Areas/Mineria/alabaster%20in%20Aragon.pdf |title= Alabaster in Aragon (Spain) |access-date= 2015-12-06 |archive-date= 2018-04-03 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180403225553/http://www.aragon.es/estaticos/GobiernoAragon/Departamentos/IndustriaInnovacion/Areas/Mineria/alabaster%20in%20Aragon.pdf |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; Според брошура објавена од владата на Арагон, алабастерот на други места или е исцрпен, или неговото вадење е толку тешко што речиси е напуштено или се врши со многу висока цена.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt; Во Арагон постојат две одделни места, и двете се наоѓаат во [[терцијар]]ни басени.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt; Најважното место е областа Фуентес-Азаила, во терцијарниот [[ебро]]ски басен.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt; Другото е басенот Калатајуд -Теруел, кој го дели пиринејскиот масив на два главни сектори (северозападен и југоисточен).&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt;

Изобилството на арагонски алабастер било клучно за неговото користење во архитектурата, скулптурата и декорацијата. Не постојат записи за употреба од страна на предримските култури, па затоа првите што го употребувале алабастерот од Арагон можеби биле Римјаните, кои произведувале садови од алабастер следејќи ги грчките и египетските модели.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt; Се смета дека од реконструкцијата на римскиот ѕид во [[Сарагоса]] во 3 век од н.е. со алабастер, употребата на овој материјал станала вообичаена во градежништвото со векови.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt; Муслиманската Сарагуста (Сарагоса) била наречена и „Медина Албаида“, Белиот град, поради појавата на нејзините алабастерни ѕидови и палати, кои се издвојувале меѓу градините, шумичките и овоштарниците покрај реките Ебро и Уерва.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt;

Најстарите остатоци во палатата [[Алхаферија]], заедно со други интересни елементи како капители, релјефи и натписи, биле изработени од алабастер, но токму за време на уметничкиот и економскиот процут на [[ренесанса]]та, арагонскиот алабастер го достигнал своето златно доба. Во 16 век, скулпторите во Арагон го избирале алабастерот за своите најдобри дела. Тие биле вешти во искористувањето на неговите осветлувачки квалитети и генерално кажано, завршените уметнички дела ја задржале својата природна боја.&lt;ref name=&quot;AragonGov&quot; /&gt;

==== Волтера (Тоскана) ====
[[Податотека:Alabaster.whole.600pix.jpg|мини|Ламба, бел и кафеав италијански алабастер, пречник на основата 13 см (20 век)]]
Во современа [[Европа]], средиштето на трговијата со алабастер е [[Фиренца]], [[Италија]]. [[Тоскана|Тосканскиот]] алабастер се јавува во нодуларни маси вградени во варовник, меѓуслојни со лапори од [[миоцен]]ска и [[плиоцен]]ска возраст. Минералот се обработува главно преку подземни галерии, во областа [[Волтера]]. Препознаени се неколку варијанти - вени, точки, облачни, агатиформни и други. Најфиниот вид, добиен главно од Кастелина, се испраќа во Фиренца за фигурно-скулптура, додека вообичаените видови се резбаат локално, во вазни, светла и разни украсни предмети. Овие предмети се предмет на широка трговија, особено во Фиренца, [[Пиза]] и [[Ливорно]].

Во 3 век п.н.е. [[Етрурци]]те го употребувале алабастерот од Тоскана од областа на денешна Волтера за производство на [[Урна|погребни урни]], и најверојатно занаетот го презеле од грчки уметници.&lt;ref name=&quot;Volterra&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.volterratur.it/en/come/alabaster/the-alabaster-history/| title = Official website of Volterra| access-date = 2016-07-25| archive-date = 2017-11-08| archive-url = https://web.archive.org/web/20171108205856/http://www.volterratur.it/en/come/alabaster/the-alabaster-history/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; Во текот на [[Среден век|средниот век,]] занаетот со алабастер бил речиси целосно заборавен.&lt;ref name=&quot;Volterra&quot; /&gt; Преродбата започнала во средината на 16 век, а до почетокот на 17 век изработката на алабастер била строго уметничка и не се проширила за да формира голема индустрија.&lt;ref name=&quot;BruciHist&quot;&gt;{{cite web| url = http://www.alialabastro.it/alabastrostoria-en.html| title = Italian Alabaster Works of G. Bruci &amp; Co., Volterra: History| access-date = 2016-07-25| archive-date = 2018-11-09| archive-url = https://web.archive.org/web/20181109182332/http://www.alialabastro.it/alabastrostoria-en.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

Во 17 и 18 век, производството на уметнички, висококвалитетни артефакти во ренесансен стил целосно престанало, заменето со помалку софистицирани, поевтини предмети посоодветни за производство и трговија во голем обем. Новата индустрија просперирала, но намалената потреба од квалификувани занаетчии оставила малкумина од нив сè уште да работат. 19 век донел бум во индустријата, главно благодарение на „патувачките занаетчии“ кои ги нудиле своите производи во палатите во Европа, како и во Америка и Истокот.&lt;ref name=&quot;BruciHist&quot;/&gt;

Во 19 век била воведена и нова технологија за обработка, што овозможила производство на уникатни парчиња по нарачка, како и комбинација на алабастер со други материјали. Освен новоразвиениот занает, уметничкото дело повторно станало можно, главно од скулпторот од Волтера, Албино Фунаиоли.&lt;ref name=&quot;BruciHist&quot; /&gt; По краток пад, индустријата повторно била оживеана со продажба на масовно произведени маниристички [[Експресионизам|експресионистички]] скулптури. Таа била дополнително зацврстена во 1920-тите со нова гранка која создала тавански и ѕидни ламби во стилот [[Ар деко|Арт Деко]], што кулминирало со учество на Меѓународната изложба на современи индустриски и декоративни уметности во Париз во 1925 година.&lt;ref name=&quot;BruciHist&quot; /&gt; Важни имиња во развојот на употребата на алабастер по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се Умберто Борња од Волтера, „првиот дизајнер на алабастер“, а подоцна и архитектот и [[индустриски дизајн]]ер Анџело Манџароти.&lt;ref name=&quot;BruciHist&quot;/&gt; Important names in the evolution of alabaster use after [[World War II]] are Volterran Umberto Borgna, the &quot;first alabaster designer&quot;, and later on the architect and [[industrial design]]er [[Angelo Mangiarotti]].&lt;ref&gt;[http://www.toscana900.com/en/museo/ecomuseo-dellalabastro/][[:it:Ecomuseo dell'alabastro]]&lt;span&gt;, Volterra; official website&lt;/span&gt;&lt;/ref&gt;

==== Англија и Велс ====
[[Податотека:English_-_Resurrection_-_Walters_27308.jpg|мини|[[Исусово воскресение|Воскресението Христово]], типична плоча од алабастер во Нотингем од олтарски сет, 1450–1490, на која се прикажани остатоци од неговата сликана декорација]]
Гипсниот алабастер е вообичаен минерал, кој се јавува во Англија во Кеперовите лапори во [[Мидлендс]], особено во Челастон во Дербишир, во Фолд во Стафордшир и во близина на Њуарк во Нотингемшир. Наслагите на сите овие локалитети се екстензивно обработени.

Во 14 и 15 век, резбањето мали статуи и комплети [[Релјеф (вајарство)|релјефни]] панели за [[Олтарник|олтарски украси]] била вредна местна индустрија во Нотингем, како и голем англиски извоз. Тие обично биле насликани или делумно насликани. Исто така, се употребувало за фигури, често во природна големина, на надгробни споменици, бидејќи типичната лежечка положба одговарала на недостатокот на цврстина на материјалот, а била поевтина и полесна за обработка од добриот мермер. По [[Англиска реформација|англиската реформација,]] изработката на комплети олтарски украси била прекината, но работата на погребните споменици во релјефи и статуи продолжила.

Покрај резбите кои сè уште се наоѓаат во Британија (особено во [[Музеј на Нотингемскиот замок|Музејот на Нотингемскиот замок]], [[Британски музеј|Британскиот музеј]] и [[Викторија и Алберт (музеј)|Музејот на Викторија и Алберт]]), трговијата со минерален алабастер (освен трговијата со антиквитети) е во тек дури до Музејот Клуни, Шпанија и Скандинавија.

Алабастерот се наоѓа и во помала количина во Вочет во [[Сомерсет]], во близина на Пенарт во Гламорганшир и на други места. Во [[Камбрија]] се јавува главно во карпите на Њу Ред, но на понизок геолошки хоризонт. Алабастерот од Нотингемшир и Дербишир се наоѓа во дебели нодуларни слоеви или „подови“ во сфероидни маси познати како „топки“ или „чинии“ и во помали леќести маси наречени „колачи“. Во Челастон, каде што местниот алабастер е познат како „Патрик“, тој е преработен во украси под името „Дербиширски спар“ - термин што е посоодветно применет за [[Флуорит|флуорспат]].&lt;ref name=&quot;EB1911&quot;&gt;

[[Податотека:Willem_van_den_Broecke_-_Sleeping_nymph.jpg|алт=|мини|Дело на Вилем ван ден Брук, [[Државен музеј (Амстердам)|Државен музеј во Амстердам]]]]

==== Црн алабастер ====
''Црниот алабастер'' е ретка анхидритна форма на минералот на база на гипс. Црната форма се наоѓа само во три дела во светот, [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Италија]] и [[Народна Република Кина|Кина]].

Државниот парк „Алабастер Кавернс“, во близина на Фридом, Оклахома, е дом на природна гипсена пештера во која поголемиот дел од гипсот е во форма на алабастер. На локацијата се наоѓаат неколку видови алабастер, вклучувајќи розов, бел и реткиот црн алабастер.

=== Галерија ===

==== Антички и класичен Близок Исток ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;175&quot;&gt;
Податотека:Ebih-Il_Louvre_AO17551_n01.jpg|алт=Statue of Ebih-Il, Mari on the Euphrates, made of gypsum alabaster (25th century BC)| ''Статуа на Ебих-Ил'', Мари на [[Еуфрат]], изработена од гипс алабастер (25 век п.н.е.)
Податотека:Statuette_Goddess_Louvre_AO20127.jpg|алт=Necropolis of Hillah, near Babylon. Alabaster, gold, terracotta and rubies. Musée du Louvre| Некропола Хила, во близина на [[Вавилон]] . Алабастер, злато, [[теракота]] и рубини. Музеј Лувр
Податотека:Statue_Ammaalay_Louvre_AO20282.jpg|алт=Alabaster statue, Yemen (1st century BC)| Статуа од алабастер, [[Јемен]] (1 век п.н.е.)
Податотека:Assyrian_royal_lion_Hunt19.JPG|алт=Assyrian relief; King Ashurbanipal spears a lion| Асирски релјеф; кралот Асурбанипал прободува лав со копје
&lt;/gallery&gt;

==== Европски среден век ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;175&quot;&gt;
Податотека:Norbury,_Derbyshire_-_Nicholas_Fitzherbert.jpg|алт=Alabaster sepulchral monument of Nicholas Fitzherbert, d. AD 1473, in St Mary and St Barlock's Church, Norbury, Derbyshire, England| Надгробен споменик од алабастер на Николас Фицхерберт, починал во 1473 година од нашата ера, во црквата „Света Марија и Свети Барлок“, Норбери, Дербишир, Англија
Податотека:Fossanova_Abbey_fc02.jpg|алт=Alabaster windows in the choir of Fossanova Abbey church (12th century) in Latina, Italy| Алабастерни прозорци во хорот на црквата Фосанова опатија (12 век) во Латина, Италија
Податотека:Casamari_coro.jpg|алт=Alabaster windows and rosette in the central apse of Casamari Abbey church (1203–1217) in Lazio, Italy| Алабастерни прозорци и розета во централната апсида на црквата Казамари (1203–1217) во [[Лацио]], Италија
Податотека:Orvieto083.jpg|алт=Alabaster window in Orvieto Cathedral (14th century), Italy| Алабастерен прозорец во [[Орвјетска катедрала|катедралата Орвието]] (14 век), Италија
&lt;/gallery&gt;

==== Современ период ====
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;175&quot;&gt;
Податотека:Archaizing_Relief_of_a_Seated_King_and_Attendants,_late_19th_century.jpg|алт=Archaizing Relief of a Seated King and Attendants, Iran, Qajar period (late 19th century CE, in the style of 5th–4th century BC). Brooklyn Museum.| Архаизирачки релјеф на крал и придружници, [[Иран]], Каџарски период (крај на 19 век од н.е., во стилот на 5-ти–4 век п.н.е.). Музеј Бруклин.
Податотека:Alabasterlampe_Umgang_Oktogon_erleuchtet.jpg|алт=Alabaster lamp, Aachen Cathedral, Germany (early 20th century)| Ламба од алабастер, [[Ахенска катедрала]], Германија (почеток на 20 век)
Податотека:Alabaster-satin_spar.jpg|алт=Objet d'art with gypsum alabaster base, showing typical mottling (modern)| Уметнички предмет со основа од гипс-алабастер, со типични шари 
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Извори==
* Harrell J.A. (1990), &quot;Misuse of the term 'alabaster' in [[Egyptology]]&quot;, ''Göttinger Miszellen'', '''119''', pp.&amp;nbsp;37–42.
* Mackintosh-Smith T. (1999), &quot;Moonglow from Underground&quot;. Aramco World May–June 1999.[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199903] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924220629/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199903/ |date=2009-09-24 }}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [http://www.oum.ox.ac.uk/corsi/files/pdf/Alabaster-travertine.pdf ''More about alabaster and travertine'', brief guide explaining the confusing, different use of the same terms by geologists, archaeologists and the stone trade. Oxford University Museum of Natural History, 2012]
*[https://www.volterracity.com/post-category/prima-pagina/nove-arti/scultura/ Alabaster Craftmanship in Volterra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191024104056/https://www.volterracity.com/post-category/prima-pagina/nove-arti/scultura/ |date=2019-10-24 }}
* {{Cite AmCyc|wstitle=Alabaster |short=x}}

[[Категорија:Вајарски материјали]]
[[Категорија:Камен]]
[[Категорија:Минерали]]
[[Категорија:Сулфатни минерали]]
[[Категорија:Карбонатни минерали]]
[[Категорија:Минерали на калциумот]]</text>
      <sha1>gr2w64y6dd5klx6k3whyiwf6kyqc8iw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cuscuta approximata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1386477</id>
    <revision>
      <id>5569890</id>
      <parentid>5523902</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Флора на Лебанон]] → [[Категорија:Флора на Либан]]</comment>
      <origin>5569890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2997" sha1="bajiga5nei70xt8fiqgw7s6m3p2h4pg" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = Cuscuta approximata flowers 2960 - Flickr - andrey zharkikh.jpg
| genus = Cuscuta
| species = approximata
| authority = [[Cardale Babington|Bab.]]
}}
'''''Cuscuta approximata''''' — едногодишно растение, вид на [[вилина коса]]. Потекнува од Евроазија и Африка, но се среќава и во Северна Америка, каде што е донесен и претставува невообичаено штетен плевел. Во Македонија го има во Таорска Клисура, Жеденска Клисура, Козјак, Мариово, Серта, а видено е и на Шар Планина, Водно, Дренска Планина и Бел Камен.&lt;ref name=&quot;Флора на РМ&quot;&gt;Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 64-65, издавач: МАНУ, Скопје, 2010&lt;/ref&gt;

Тоа е [[паразитско растение]] која се качува на други растенија и зема храна директно од нив преку хаусториум. 

== Опис ==
Има разгрането светложолто, светлозелено, кафеаво до портокалово-црвено кончесто стебленце, со дијаметар до 0,5 mm. Листовите се сведени на лушпи на површината на стеблото, бидејќи тие не се потребни за фотосинтеза затоа што паразитира и добива хранливи материи од својот домаќин. Носи гроздови од ситни жолтеникави цветови во облик на ѕвонче кои се широки само околу 3 милиметри. Се размножува со семе, при што секое растение е способно да произведе над 10.000 семиња одеднаш. Ова растение е плевел на [[луцерка]], [[детелина]] и [[Домат|домати]], како и на други култури и автохтона флора. Овој вид понекогаш се третира како подвид на ''[[Cuscuta epithymum]]''.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?3397,3398,3399 Рачен третман на Џепсон]
* [https://web.archive.org/web/20070807011002/http://www.nwcb.wa.gov/weed_info/Cuscuta_approximata.html Профил на трева во државата Вашингтон]
{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Вилина коса]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Евроазија]]
[[Категорија:Флора на Либан]]</text>
      <sha1>bajiga5nei70xt8fiqgw7s6m3p2h4pg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Историја на минералогијата</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1387504</id>
    <revision>
      <id>5570273</id>
      <parentid>5522482</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32649" sha1="iwz302alz745cs6deull7424exzx43k" xml:space="preserve">Раните пишувања за минералогијата, особено за скапоцените камења, потекнуваат од древна [[Вавилонија]], античкиот [[грчко-римски свет]], античка и средновековна [[Народна Република Кина|Кина]] и [[санскрит]]ски текстови од [[Стара Индија]].  Книгите на оваа тема ја вклучуваат „Природна историја“ на [[Плиниј Постариот]], која не само што опишува многу различни минерали, туку објаснува и многу од нивните својства. [[Германска ренесанса|Германскиот ренесансен]] специјалист [[Георгиј Агрикола]] напишал дела како што ''се De re metallica'' (''За металите'', 1556) и ''De Natura Fossilium'' (''За природата на карпите'', 1546) со кои започна научниот пристап кон темата. Систематските научни изучувања за минерали и карпи се развиле во [[Ренесанса|постренесансна]] Европа.  Современото проучување на минералогијата е засновано на принципите на [[кристалографија]]та и микроскопското проучување на пресеците на карпите со пронаоѓањето на [[микроскоп]]от во 17 век.

== Европа и Блискиот Исток ==
[[Податотека:Theophrastus2.jpg|мини|[[Теофраст]]]]
Старогрчките писатели [[Аристотел]] (384–322 п.н.е.) и [[Теофраст]] (370–285 п.н.е.) станале првите во западната традиција кои пишувале за минералите и нивните својства, како и за [[Метафизика|метафизичките]] објаснувања за нив. [[Старогрчка филозофија|Старогрчкиот филозоф]] Аристотел ја напишал својата ''„Метеорологија“'' и во неа теоретизирал дека сите познати супстанции се составени од вода, воздух, земја и оган, со својства на сувост, влага, топлина и студ.  Грчкиот филозоф и [[Ботаника|ботаничар]] Теофраст ја напишал својата ''„Де Минералибус“'', во која го прифатил ставот на Аристотел и ги поделил минералите во две категории: оние кои се под влијание на топлина и оние кои се под влијание на влага.

Теоријата на Аристотел за метафизичка еманација и издишување (''anathumiaseis'') вклучувала рани шпекулации за науките за Земјата, вклучувајќи ја и [[минералогија]]та. Според неговата теорија, додека металите се претпоставувало дека се замрзнуваат преку влажно издишување, сувото гасовито издишување (''pneumatodestera'') било ефикасна материјална причина за минералите пронајдени во почвата на Земјата.  Тој ги постулирал овие идеи употребувајќи примери за влага на површината на земјата (влажна пареа „потенцијално како вода“), додека другата била од самата земја, што се однесува на атрибутите на топла, сува, чадена и многу запалива („потенцијално како оган“). Аристотеловата метафизичка теорија од античко време имала широко влијание врз слична теорија пронајдена во подоцнежната средновековна Европа, како што забележува историчарот Бертело:

Теоријата за издишувања е појдовна точка за подоцнежните идеи за генерирање на метали во земјата, кои ги среќаваме кај Прокл, а кои владееја низ целиот среден век.

[[Податотека:Asbestos_with_muscovite.jpg|мини|Фиброзен азбест на [[мусковит]]]]
Старогрчката терминологија за минерали, исто така, се задржала низ вековите со широка употреба во современото време. На пример, грчкиот збор [[азбест]] (што значи „негаслив“), за необичниот минерал познат денес што содржи фиброзна структура.  Античките историчари [[Страбон]] (63 п.н.е.–19 н.е.) и [[Плиниј Постариот]] (23–79 н.е.) пишувале за азбестот, неговите квалитети и неговото потекло, со [[Хеленистички период|хеленистичко]] верување дека е од еден вид [[зеленчук]]. Плиниј Постариот го навел како минерал вообичаен во Индија, додека историчарот Ју Хуан (239–265 н.е.) од Кина го навел ова „огноотпорно платно“ како производ на антички [[Рим]] или [[Арапски Полуостров|Арабија]]. Иако документацијата за овие минерали во античко време не се вклопува во начинот на современата научна класификација, сепак постоела обемна пишана работа за раната минералогија.

=== Плиниј Постариот ===
[[Податотека:Rough_diamond.jpg|лево|мини|Октаедарска форма на дијамант]]
[[Податотека:Baltic_Amber_necklace_with_insects_inclusions.jpg|мини|Ѓердан [[Балтичко Море|од балтички]] килибар со заробени инсекти]]
На пример, Плиниј посветил пет цели тома од своето дело Природна историја (77 н.е.) на класификацијата на „земји, метали, камења и скапоцени камења“.  Тој не само што опишува голем број на минерали што не му биле познати на [[Теофраст]], туку ги дискутира и нивните примени и својства. Тој е првиот кој правилно го препознава потеклото на [[килибар]]от, на пример, како фосилизиран остаток од дрвена смола од набљудувањето на инсекти заробени во некои примероци. Тој ги поставил темелите на [[кристалографија]]та дискутирајќи за [[Кристален хабитус|кристалниот хабитус]] особено за [[октаедар]]скиот облик на [[дијамант]]от. Неговата расправа за методите на рударство е неспоредлива во античкиот свет и вклучува, на пример, извештај од очевидец за рударството на злато во северна [[Шпанија]], извештај што е целосно потврден со современите истражувања.

Сепак, пред подефинитивните основни дела за минералогијата во 16 век, античките луѓе препознавале не повеќе од приближно 350 минерали за да ги наведат и опишат.

=== Џабир и Авицена ===
[[Алхемија и хемија во исламот|Исламските алхемичари]] ја развиле теоријата за сулфур-жива на металите, теорија која за прв пат се наоѓа во &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwjQ&quot;&gt;„Сир ел-халика“&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; (''Тајната на создавањето'', околу 750–850) од псевдо-Аполониј од Тијана и во арапските списи што му се припишуваат на [[Џабир ибн Хајан]] (напишани околу 850–950).&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Jâbir ibn Hayyân: Contribution à l'histoire des idées scientifiques dans l'Islam. I. Le corpus des écrits jâbiriens. II. Jâbir et la science grecque|last=Kraus|first=Paul|publisher=Institut Français d'Archéologie Orientale|year=1942–1943|isbn=9783487091150|location=Cairo|oclc=468740510|author-link=Paul Kraus (Arabist)}} vol. II, p. 1, note 1; {{Наведена книга|title=Das &quot;Buch über das Geheimnis der Schöpfung&quot; von Pseudo-Apollonios von Tyana|last=Weisser|first=Ursula|publisher=[[De Gruyter]]|year=1980|isbn=978-3-11-007333-1|editor-last=Spies|editor-first=Otto|location=Berlin|doi=10.1515/9783110866933}} p. 199. On the dating and historical background of the ''Sirr al-khalīqa'', see Kraus 1942−1943, vol. II, pp. 270–303; Weisser 1980, pp. 39–72. On the dating of the writings attributed to Jābir, see Kraus 1942−1943, vol. I, pp. xvii–lxv.&lt;/ref&gt; Таа ќе остане основа на сите теории за метален состав сè до осумнаесеттиот век.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Norris|first=John|year=2006|title=The Mineral Exhalation Theory of Metallogenesis in Pre-Modern Mineral Science|journal=Ambix|volume=53|issue=1|pages=43–65|doi=10.1179/174582306X93183}}&lt;/ref&gt;

Со филозофи како Прокл, теоријата на [[Неоплатонизам|неоплатонизмот]] се проширила и во [[Муслимански свет|исламскиот свет]] за време на [[Среден век|средниот век]], обезбедувајќи основа за метафизички идеи за минералогијата и во [[Златно време на исламот|средновековниот Близок Исток]]. Средновековните исламски научници исто така се прошириле на ова, вклучувајќи го и персискиот научник [[Авицена|Ибн Сина]] (ابوعلى سينا/پورسينا) (980–1037 н.е.), познат и како ''Авицена'', кој ја отфрлил [[алхемија]]та и претходната идеја на [[Старогрчка филозофија|грчката метафизика]] дека металните и другите елементи можат да се преобразат еден во друг. Сепак, она што во голема мера било точно во античките грчки и средновековни метафизички идеи за минералогијата била бавната хемиска промена во составот на Земјината кора.&lt;ref name=&quot;needham volume 3 637&quot;&gt;Needham, Volume 3, 637.&lt;/ref&gt;

=== Георгиј Агрикола, „татко на минералогијата“ ===
[[Податотека:Georgius_Agricola.jpg|мини|Агрикола, автор на ''De re metallica'']]
Во почетокот на 16 век од н.е., делата на [[Германија|германскиот]] научник Георг Бауер, со псевдоним [[Георгиј Агрикола]] (1494–1555), во неговото дело ''„Bermannus, sive de re metallica dialogus''“ (1530) се сметаат за официјално основање на минералогијата во современа смисла на нејзиното изучување. Тој го напишал трактатот додека работел како градски лекар и вршел набљудувања во Јоакимстал, кој тогаш бил центар за [[рударство]] и [[Металургија|металуршка]] топилница. Во 1544 година, тој го објавил своето пишано дело ''„De ortu et causis subterraneorum“'', кое се смета за основно дело на современата физичка [[геологија]]. Во него (слично како Ибн Сина) тој остро ги критикувал теориите изнесени од античките Грци како што е Аристотел. Неговата работа на минералогијата и металургијата продолжила со објавувањето на ''„De veteribus et novis metallis“'' во 1546 година и кулминирала во неговите најпознати дела, „''De re metallica“'' од 1556 година. Тоа било импресивно дело во кое се опишани примени на [[рударство]]то, рафинирањето и топењето метали, заедно со дискусии за геологијата на рудните тела, [[Геодетски премер|геодетските истражувања]], изградбата на рудници и вентилацијата. Тој го пофалил [[Плиниј Постариот]] за неговото пионерско дело „Природна историја“ и дал обемни наводи на неговата дискусија за минералите и методите на рударство. Во следните два века, ова пишано дело останало авторитативен текст за рударството во Европа.

Агрикола имал многу различни теории за минералогијата засновани на емпириско набљудување, вклучително и разбирање на концептот на [[Руда|рудни]] канали кои биле формирани со кружење на подземни води („суки“) во пукнатини по таложењето на околните карпи.  Како што ќе се забележи подолу, средновековните Кинези претходно имале и концепции за ова.

За своите дела, Агрикола постхумно е познат како „Татко на минералогијата“.

По основното дело напишано од Агрикола, научната заедница широко прифатила дека „''Gemmarum et Lapidum Historia“'' од Анселм де Будт (1550–1632) од [[Брухе|Бриж]] е првото дефинитивно дело на современата минералогија. Германскиот рударски хемичар Ј.Ф. Хенкел го напишал своето ''„Flora Saturnisans'' “ од 1760 година, што е првиот трактат во Европа што се занимава со геоботанички минерали, иако Кинезите го споменале ова во претходните трактати од 1421 и 1664 година.  Покрај тоа, кинескиот писател Ду Ван направил јасни упатувања на процесите на атмосферско дејство и ерозија во неговото ''„Yun Lin Shi Pu“'' од 1133 година, долго пред делото на Агрикола од 1546 година

== Кина и Далечниот Исток ==
Во стара Кина, најстариот книжевен список на минерали датира најмалку од 4 век п.н.е., при што книгата ''„Џи Ни Зи“'' наведува дваесет и четири од нив.  Кинеските идеи за метафизичка минералогија датираат барем од античката династија Хан (202 п.н.е.–220 н.е.). Од текстот на „ ''Хуаи Нан Зи“'' од 2 век п.н.е., Кинезите користеле идеолошки [[Таоизам|таоистички]] термини за да опишат [[метеорологија]], [[врнежи]], различни видови минерали, металургија и алхемија.  Иако разбирањето на овие концепти во времето на Хан било таоистичко по природа, предложените теории биле слични на [[Аристотелизам|аристотеловата]] теорија за минералошки издишувања (наведена погоре).&lt;ref name=&quot;needham volume 3 640&quot;&gt;Needham, Volume 3, 640.&lt;/ref&gt; До 122 година п.н.е., Кинезите ја формулирале теоријата за метаморфоза на минерали, иако историчари како Дабс забележале дека традицијата на алхемиско-минералошката кинеска доктрина потекнува од Школата на натуралисти предводена од филозофот Зоу Јан (305 п.н.е.–240 п.н.е.).  Во рамките на широките категории на карпи и камења (ши) и метали и легури (џин), до времето на Хан Кинезите имале стотици (ако не и илјадници) наведени видови камења и минерали, заедно со теории за тоа како се формирани.&lt;ref name=&quot;needham volume 3 641&quot;&gt;Needham, Volume 3, 641.&lt;/ref&gt;

Во 5 век од н.е., принцот Ќан Пинг Ванг од династијата Лиу Сонг напишал во енциклопедијата ''Таи-пинг Ју Лан'' (околу 444 година од н.е., од изгубената книга ''Диан Шу'', или ''Управување со сите техники'' ):&lt;blockquote&gt;''Најскапоцените работи во светот се складирани во најдлабоките делови од светот. На пример, постои [[орпимент]]. По илјада години се претвора во [[реалгар]]. По уште илјада години, реалгарот се преобразува во жолто злато.'' &lt;/blockquote&gt;Во стара и средновековна Кина, минералогијата станала цврсто поврзана со емпириските набљудувања во фармацијата и [[медицина]]та. На пример, познатиот [[Хронометрија|часописец]] и [[Машинство|машински]] [[инженер]] Су Сунг (1020–1101 н.е.) од [[Сунг (династија)|династијата Сунг]] (960–1279 н.е.) пишувал за минералогијата и [[фармакологија]]та во своето дело ''„Бен Цао Ту Џинг“'' од 1070 година. Во него тој создал систематски пристап кон наведување на разни минерали и нивното користење во медицински мешавини, како што се сите различни познати форми на [[лискун]] што би можеле да се користат за лекување на разни болести преку [[варење]].  Су Сунг, исто така, пишувал за подшколкест прелом на природниот [[цинабар]], знаци на рудни лежишта и дал опис на кристалната форма. Слично на рудните канали формирани со циркулација на подземните води споменати погоре со германскиот научник Агрикола, Су Сунг дал слични изјави во врска со бакар карбонатот, како и претходниот ''Ри Хуа Бен Цао'' од 970 година со бакар сулфат.

Научникот од [[Јуен (династија)|династијата Јуен,]] Џанг Си-сјао (починал во 1332 година од н.е.), изработил револуционерен трактат за зачнувањето на рудните леи од циркулацијата на подземните води и пукнатините на карпите, два века пред Георгиј Агрикола да дојде до слични заклучоци.  Во своето дело ''„Суо-Нан Вен Џи“'', тој ја применува оваа теорија при опишувањето на таложењето на минерали со [[испарување]] на (или таложење од) подземните води во рудните канали.

Покрај алхемиската теорија поставена погоре, подоцнежните кинески писатели како што е [[лекар]]от од [[Минг (династија)|династијата Минг]], Ли Шижен (1518–1593 н.е.) пишувале за минералогијата со слични термини како и метафизичката теорија на Аристотел, како што вториот напишал во својот [[Лек|фармацевтски]] трактат ''Běncǎo Gāngmù'' (本草綱目, ''Compendium of Materia Medica'', 1596). Друга личност од периодот на династија Минг, познатиот [[географ]] Сју Сјаке (1587–1641) пишувал за минерални слоеви и лискунски шкрилци во својот трактат.  Сепак, додека европската литература за минералогијата станала широка и разновидна, писателите од династиите Минг и [[Чјинг (династија)|Чјинг]] пишувале малку за оваа тема (дури и во споредба со Кинезите од претходната ера на Сонг). Единствените други дела од овие две епохи биле „''Ши Пин“'' (Хиерархија на камења) од [[Yu Jun|Ју Џун]] во 1617 година, ''„Гуаи Ши Лу“'' (Чудни карпи) од [[Song Luo|Сунг Луо]] во 1665 година и „ ''Гуан Ши Лу'' “ (За гледање на камења) од 1668 година.

=== Теории на Шен Ко ===
[[Податотека:Shen_Kua.JPG|мини|Шен Ко (沈括) (1031-1095))]]
Средновековниот кинески државник и научник од [[Сунг (династија)|династијата Сунг,]] [[Шен Ко]] (1031–1095 н.е.), пишувал за својата теорија за формирање на земјиштето, која вклучува концепти на минералогија. Во своето дело ''„Менг Си Би Тан“'' (梦溪笔谈; ''Есеи за базенот на соништата'', 1088), Шен формулирал хипотеза за процесот на формирање на земјиштето ([[геоморфологија]]); врз основа на неговото набљудување на [[Океан|морски]] [[фосил]]ни школки во геолошки слој во планините Таиханг стотици милји од [[Тихи Океан|Тихиот Океан]].  Тој заклучил дека земјиштето е формирано преку ерозија на планините и со таложење на тиња, и опишал ерозија на почвата, [[седиментација]] и издигнување.  Во едно свое претходно дело (околу 1080 година), тој пишувал за еден чуден фосил на суштество ориентирано кон морето, пронајдено далеку во внатрешноста.  Исто така е интересно да се забележи дека современиот автор на „''Си Чи Конг Ју“'' ја припишал идејата за одредени места под морето каде што змиите и раковите биле скаменети на еден. Со пишувањето на Шен Ко за откривањето на фосили, тој формулирал хипотеза за промената на географските клими низ времето.  Ова се должело на стотиците скаменети [[бамбус]]и пронајдени под земја во сувата клима на северна Кина, откако ги открило огромно свлечиште на брегот на река.&lt;ref name=&quot;needham volume 3 614&quot;&gt;Needham, Volume 3, 614.&lt;/ref&gt; Шен теоретизирал дека во праисториските времиња, климата мора да била многу дождлива и влажна како јужна Кина, каде што бамбусите се погодни за одгледување.

На сличен начин, историчарот [[Џозеф Нидам]] го споредил извештајот на Шен со [[Шкотланѓани|шкотскиот]] научник [[Родерик Мерчисон]] (1792–1871), кој бил инспириран да стане геолог откако забележал провидентно лизгање на земјиштето. Покрај тоа, описот на Шен за седиментното таложење претходел на оној на [[Џејмс Хатон]], кој го напишал своето револуционерно дело во 1802 година (кое се смета за основа на современата геологија).  Влијателниот филозоф [[Џу Си]] (1130–1200) исто така пишувал за овој чуден природен феномен на фосилите, и е познато дека ги прочитал делата на Шен Ко.  За споредба, првото споменување на фосили пронајдени на Запад е направено речиси два века подоцна со [[Луј IX Светиот|Луј IX]] во 1253 година од н.е., кој открил фосили од морски животни (како што е запишано во записите на Џоинвил од 1309 година од н.е.).

== Америка ==
Можеби највлијателниот минералошки текст во 19 и 20 век бил „''Прирачник за минералогија“'' од [[Џејмс Двајт Дана]], професор на Јеил, првпат објавен во 1848 година. Четвртото издание било насловено ''„Прирачник за минералогија и литологија''“ (четврто издание, 1887 година). Станал стандарден текст за колеџот и постојано се ревидира и ажурира од низа уредници, вклучувајќи ги В.Е. Форд (13-то–14-то издание, 1912–1929), Корнелиус С. Харлбут (15-то–21-во издание, 1941–1999), а почнувајќи од 22-рото издание од Корнелис Клајн. 23-тото издание сега е во печат под наслов ''„Прирачник за минерална наука (Прирачник за минералогија)“'' (2007), ревидиран од Корнелис Клајн и Барбара Дутроу.

Подеднакво влијателен бил и ''„Системот на минералогија'' на Дана“, кој за првпат објавен во 1837 година, кој постојано се ажурирал и ревидирал. Шестото издание (1892) &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/mineralogyjames00danaric|title=The system of mineralogy of James Dwight Dana|last=Edward Salisbury Dana|publisher=J. Wiley &amp; Sons|year=1911|edition=2|location=New York|author-link=Edward Salisbury Dana|access-date=2009-07-06}}&lt;/ref&gt; го уредувал неговиот син Едвард Салисбери Дана. Седмото издание било објавено во 1944 година, а осмото издание било објавено во 1997 година под наслов ''„Новата минералогија на Дана: Системот на минералогија на Џејмс Двајт Дана и Едвард Салисбери Дана“'', уредено од Р.В. Гејнс ''и др.''

== Наводи ==
{{наводи}}

==Извори==
*Bandy, Mark Chance and Jean A. Bandy (1955). ''De Natura Fossilium''. New York: George Banta Publishing Company.
*Chan, Alan Kam-leung and Gregory K. Clancey, Hui-Chieh Loy (2002).'' Historical Perspectives on East Asian Science, Technology and Medicine''. Singapore: Singapore University Press {{ISBN|9971-69-259-7}}
*[[Robert Hazen|Hazen, Robert M.]] (1984). &quot;[https://hazen.carnegiescience.edu/sites/hazen.gl.ciw.edu/files/516-MinHist-JGE-1984.pdf Mineralogy: A historical review] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170928010217/https://hazen.carnegiescience.edu/sites/hazen.gl.ciw.edu/files/516-MinHist-JGE-1984.pdf |date=2017-09-28 }}&quot;. ''Journal of Geological Education'', '''32''', 288&amp;ndash;298.
*Needham, Joseph (1986). ''Science and Civilization in China: Volume 3''. Taipei: Caves Books, Ltd.
*Povarennykh A.S. (1972) &quot;A Short History of Mineralogy and the Classification of Minerals&quot;. Crystal Chemical Classification of Minerals, 3–26. Springer, Boston, MA. {{ISBN|978-1-4684-1743-2}}
*Ramsdell, Lewis S. (1963). ''Encyclopedia Americana: International Edition: Volume 19''. New York: Americana Corporation.
*Sivin, Nathan (1995). ''Science in Ancient China''. Brookfield, Vermont: VARIORUM, Ashgate Publishing.

== Надворешни врски ==
{{commons category|Mineralogy}}
*[http://www.mineralogy.eu// Virtual Museum of the History of Mineralogy]
*[https://web.archive.org/web/20140809003823/http://www.farlang.com/gemstones/agricola_textbook_of_mineralogy/page_001 Georg Agricola's &quot;Textbook on Mineralogy&quot; on gemstones and minerals] — ''translated from Latin by Mark Bandy; Original title: &quot;De Natura Fossilium&quot;.''

[[Категорија:Минералогија]]</text>
      <sha1>iwz302alz745cs6deull7424exzx43k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roemeria argemone</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1388178</id>
    <revision>
      <id>5569892</id>
      <parentid>5563475</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Флора на Лебанон]] → [[Категорија:Флора на Либан]]</comment>
      <origin>5569892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14941" sha1="3wojqxc6zox8nk2w6mj6131htslr4p5" xml:space="preserve">{{Закосен наслов}}
{{Speciesbox|image=Amapola macho -Papaver argemone (7385599770).jpg|genus=Roemeria|species=argemone|authority=[[Carl Linnaeus|L.]] C.Morales, R.Mend. &amp; Romero García|synonyms_ref=&lt;ref name=&quot;POWO_962053-1&quot; &gt;{{cite POWO |id=962053-1 |title=''Roemeria argemone'' (L.) C.Morales, R.Mend. &amp; Romero García |access-date=16 August 2022 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;plantlist&quot;&gt;{{cite web |title=''Papaver argemone'' L. |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2560689 |date=23 March 2012 |publisher=theplantlist.org |accessdate=1 November 2017}}&lt;/ref&gt;|synonyms=*''Cerastites macrocephalus'' {{small|Gray}}
*''Papaver argemone'' {{small|L.}}
*''Papaver argemone'' f. ''glabrum'' {{small|(W.D.J.Koch) O.Bolòs &amp; Vigo}}
*''Papaver argemone'' f. ''littoralis'' {{small|Corill., Figureau &amp; Godeau}}
*''Papaver argemone'' var. ''minus'' {{small|Latourr.}}
*''Papaver argemone'' var. ''plenum'' {{small|Latourr.}}
*''Papaver argemonium'' {{small|St.-Lag.}}
*''Papaver arvense'' {{small|Borkh.}}
*''Papaver clavatum'' {{small|Gilib.}}
*''Papaver clavigerum'' {{small|Lam.}}
*''Papaver maritimum'' {{small|With.}}
*''Papaver micranthum'' {{small|Boreau}}
*''Papaver neglectum'' {{small|Fedde}}}}

'''''Roemeria argemone''''' (или '''''Papaver argemone''''') — вид [[Скриеносеменици|цветно растение]] од фамилијата [[Афиони]]. Нејзините вообичаени имиња вклучуваат '''долг бодликав афион''', '''бодликав афион'''. Неговиот автохтонски опсег вклучува делови од [[Евроазија]] и [[Северна Африка]], но може да се најде како диво растение во делови од Северна Америка, каде што е воведен вид. Се одгледува како [[Украсни растенија|украсно растение]].

== Опис ==

Ова [[едногодишно растение]] расте до 50 сантиметри,&lt;ref name=&quot;eflora&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=233500841|title=FNA Vol. 3|publisher=efloras.org ([[Flora of North America]])|accessdate=1 November 2017}}&lt;/ref&gt; Тоа е долго 15 до 50 сантиметри, разгранети стебла се обложени со цврсти бодликави влакна.&lt;ref name=&quot;Readers&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Reader's Digest Field Guide to the Wild Flowers of Britain|publisher=[[Reader's Digest]]|year=1981|isbn=9780276002175|page=31}}&lt;/ref&gt; Папратови зелените листови во основата на растението имаат стебла, но горните листови се без стебла. Тие можат да бидат до {{Cvt|20|cm|0}} долги.

Стеблото обично е разгрането во горната половина, поретко од основата а во базалниот дел е со густи растерени влакна, а во горниот дел со прилегнати влакна. Приосновните листови со долга дршка се 1–2 пати поретко насечени, сегментите линејно до издолжено се ланцетни, по рабовите малку се свиени надолу а на врвот се тапи, но завршуваат со долг осил, со долги и ретки жолтеникаво бели четинести влакна.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

Стеблените листови се приседнати и со линејни сегменти. Цветовите се поединечни, со долги дршки, пупките се големи и имаат форма на обратно јајцевидни, малку издолжени и имаат големина до 17 мм и ширина до 10 мм. Чашкините ливчиња се две на број но и се брзо отпадливи. Тие имаат светлозелена боја, со  куси нагоре свртени влакна. Венечните ливчиња се четири на број и имаат форма на обратно јајцевидни со должина од 20–25&amp;nbsp;mm. Во основата се клиновидни, црвени и со прилегнато голема црна дамка во основата.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

Прашниците се темновиолетови, во горниот дел проширени, антерите синкави. Кутијката е издолжена, цилиндрична, во горниот дел малку проширена, јасно набраздена, целата обрасната со ретки и малку јачо нагоре извити четинести влакна, се отвора со 4–6 кружлести отвори. Дискот на жиговите околу 4&amp;nbsp;mm во пречник, со 4–6 радијално поставени жигови.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=159|access-date=}}&lt;/ref&gt;

=== Биохемија ===
Растението содржи [[алкалоид]]и и се користи во хербални лекови. Тоа исто така значи дека растението не се јаде многу од животните што пасат.&lt;ref name=&quot;Readers2&quot;&gt;{{cite book|title=Reader's Digest Field Guide to the Wild Flowers of Britain|publisher=[[Reader's Digest]]|year=1981|isbn=9780276002175|page=31}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
[[Податотека:Illustration_Papaver_argemone0.jpg|мини|Приказ од книгата на проф. д-р Ото Вилхелм Томе „Флора фон Дојчланд“ во 1885 г.]]
Општо познат е како „бодлив афион“, „блед афион“,&lt;ref name=&quot;rhs&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/59432/Papaver-argemone/Details?|title=''Papaver argemone''|publisher=rhs.org.uk|accessdate=1 November 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;grin&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=26668|title=Taxon: ''Papaver argemone'' L.|publisher=ars-grin.gov|accessdate=1 November 2017}}&lt;/ref&gt; и „долгоглав афион“.&lt;ref name=&quot;catalogueoflife&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/32f09de383864a98276af6d5ec0b918f|title=Accepted scientific name: ''Papaver argemone'' Takht. (accepted name)|publisher=catalogueoflife.org|accessdate=1 November 2017}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Robert E. Gough and Cheryl Moore-Gough {{Google books|EuQ4eWtUGlwC|The Complete Guide to Saving Seeds: 322 Vegetables, Herbs, Fruits, Flowers Trees and Shrubs}}&lt;/ref&gt; Познат е како „''Sand-Mohn''“ на [[германски јазик]], „''spikvallmo''“ на [[Шведски јазик|шведски]] и „''amapola macho''“ на [[Шпански јазик|шпански]].

Латинскиот специфичен епитет ''argemone'' е изведен од [[Грчки јазик|грчкиот]] збор „''argema''“ што значи катаракта, а го применувал [[Диоскорид]] на растение слично на афион кое се употребува за лекување на [[Перде (заболување)|катаракта]].&lt;ref&gt;Archibald William Smith {{Google books|ahNMkgoNJ7IC|A Gardener's Handbook of Plant Names: Their Meanings and Origins|page=43}}&lt;/ref&gt;

Претходно го опишал шведскиот ботаничар [[Карл Линеј]] во неговата значајна публикација ''„Species Plantarum“'' во 1753 година на страница 506.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=305858-2|title=Papaveraceae ''Papaver argemone'' L.|publisher=ipni.org|accessdate=1 November 2017}}&lt;/ref&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Потекнува од умерените региони на Северна Африка, Европа и Западна Азија. вклучувајќи ги [[Макаронезија]], [[Канарски Острови|Канарските Острови]], [[Алжир]], [[Египет]] и [[Мароко]]. Во Западна Азија се наоѓа на Кавказ, [[Ерменија]], [[Кипар]], [[Египет]] (на [[Синајски Полуостров|Синај]]), [[Иран]], [[Ирак]], [[Израел]], [[Јордан]], [[Либан]], [[Сирија]] и [[Турција]]. Во Источна Европа се наоѓа во [[Белорусија]], [[Естонија]], [[Латвија]], [[Литванија]], [[Молдавија]] и [[Украина]]. Во Средна Европа се наоѓа во [[Австрија]], [[Белгија]], [[Германија]], [[Унгарија]], [[Холандија]], [[Полска]], [[Словачка]] и [[Швајцарија]]. Во Северна Европа, во [[Данска]], [[Ирска (остров)|Ирска]], [[Шведска]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Во [[Југоисточна Европа]], во [[Албанија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Хрватска]], [[Грција]], [[Италија]], [[Црна Гора]], [[Македонија]], [[Романија]], [[Србија]] и [[Словенија]]. Во Југозападна Европа се наоѓа во [[Франција]], [[Португалија]] и [[Шпанија]].

Воведен е во американските држави [[Ајдахо]], [[Орегон]], [[Пенсилванија]] и [[Јута]].

===Во Македонија===
Roemeria argemone не е често растение. Се среќава по брдски пасишта, меѓи и ниви. Во Македонија често се среќава во [[Овче Поле]] – с. [[Делисинци]], [[Оризари (Кочанско)|Оризари]]; [[Луковица (Делчевско)|Луковица]]; кај манастирот [[Трескавец]]; на [[Плачковица]]. Се посочува за [[Велес]], [[Удово]], [[Николиќ]] и [[Битола]].&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

=== Живеалиште ===
[[Податотека:Papaver_argemone2_eF.jpg|мини|Капсула од семе од ''Papaver argemone'']]
[[Податотека:Papaver_argemone_MHNT.BOT.2016.24.41.jpg|мини|''Papaver argemone'' - MHNT]]
Расте на полиња и нарушени почви (вклучувајќи и изорани). Нормално се наоѓа на 0 до 300 метри над нивото на морето.

== Употреба ==
Во минатото, бледиот афион се употребувал во хербални лекови.

== Култура ==
Ливчето од афионот некогаш се употребувало во фолклорот како тест за верност. Ливчето се ставало во дланката на љубениот и доколку кога ќе се удри со тупаница, се испуштало звук од крцкање, љубениот бил вистински.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Извори==
* Aldén, B., S. Ryman, &amp; M. ''Hjertson Svensk Kulturväxtdatabas'', SKUD (Swedish Cultivated and Utility Plants Database 2012 (Kulturvaxtdatabas)
* CIBA-GEIGY, Basel, Switzerland ''The CIBA-GEIGY Weed Tables''. 1974 (Weed TabCIBA)
* Davis, P. H., ed. ''Flora of Turkey and the east Aegean islands''. 1965-1988 (F Turk)
* Erhardt, W. et al. Zander: ''Handwörterbuch der Pflanzennamen'', 16. Auflage. 2000 (Zander ed16)
* FNA Editorial Committee ''Flora of North America''. 1993- (F NAmer)
* Greuter, W. et al., eds. ''Med-Checklist''. 1984- (L Medit)
* Grey-Wilson, C. ''Poppies: The poppy family in the wild and in cultivation''. 1993 (Poppies) 137.
* Izquierdo Z., I. et al., eds. ''Lista de especies silvestres de Canarias: hongos, plantas y animales terrestres''. 2004 (L Canarias)
* Jalas, J. &amp; J. Suominen ''Atlas florae europaeae''. 1972- (Atlas Eur)
* Kadereit, J. W. 1986. &quot;A revision of ''Papaver'' sect. ''Argemonidium'' Notes&quot;, Royal Botanical Garden Edinburgh 44:35.
* Kartesz, J. T. &quot;A synonymized checklist of the vascular flora of the United States, Canada, and Greenland&quot;. 1994 (L US Can ed2)
* Komarov, V. L. et al., eds. ''Flora SSSR''. 1934-1964 (F USSR)
* Lazarides, M. &amp; B. Hince ''CSIRO Handbook of Economic Plants of Australia''. 1993 (Econ Pl Aust)
* Mouterde, P. ''Nouvelle flore du Liban et de la Syrie''. 1966- (F Liban)
* Rechinger, K. H., ed. Flora iranica. 1963- (F Iran)
* Tutin, T. G. et al., eds. ''Flora europaea'', second edition. 1993 (F Eur ed2)
* Zohary, M. &amp; N. Feinbrun-Dothan ''Flora palaestina''. 1966- (F Palest)

== Надворешни врски ==
*[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?5547,5590,5591 Jepson Manual Treatment]
*[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Papaver+argemone Photo gallery]

{{Taxonbar|from1=Q111206353|from2=Q149951}}

[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Северна Африка]]
[[Категорија:Флора на Кипар]]
[[Категорија:Флора на Иран]]
[[Категорија:Флора на Ирак]]
[[Категорија:Флора на Палестина (регион)]]
[[Категорија:Флора на Либан]]
[[Категорија:Флора на Сирија]]
[[Категорија:Флора на Турција]]</text>
      <sha1>3wojqxc6zox8nk2w6mj6131htslr4p5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Glaucium corniculatum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1388219</id>
    <revision>
      <id>5570220</id>
      <parentid>5563650</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5294" sha1="pcubobbzgtu2z4ts27b3b05kr080cnj" xml:space="preserve">{{Закосен наслов}}
{{Speciesbox|image=Glaucium_corniculatum_flor.jpg|genus=Glaucium|species=corniculatum|authority=([[Carl Linnaeus|L.]]) Curtis|synonyms=*''Glaucium phoenicum'' {{small|Crantz}}|synonyms_ref=&lt;ref&gt;{{Cite POWO|id=673189-1|title=''Glaucium phoeniceum'' {{small|Crantz}}|access-date=22 February 2022}}&lt;/ref&gt;}}

'''''Glaucium corniculatum''''', '''црнорогов афион''' &lt;ref&gt;{{PLANTS|id=GLCL3|taxon=Glaucium corniculatum}}&lt;/ref&gt; или '''црвенорогов афион''',   вид од родот ''[[Glaucium]]'' во семејството афиони ([[Афиони|''Papaveraceae'']]). Тоа е едногодишно цветно растение, кое расте во [[Јужна Европа]] и расте до 30 сантиметри. Стеблото и листовите се влакнести, плодот во облик на капсула е покриен со крута коса, цветот е црвен, со црна точка на основата на тепалниот бракт, кој има жолт раб околу него. Цветот се појавува од јуни до август.

==Опис==
''Glaucium corniculatum'' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[Двегодишно растение|двегодишно]] растение високо до 50 сантиметри со сина или зелена боја. [[Стебло]]то е вертикално, најчесто разгрането, поретко неразгрането, со круглеста форма, нејасно набраздено, влакнесто, со кафеави влакна. [[Лист]]овите се дебели, кожести, од обете страни со кафеави влакна, а приосновните листови имаат долги дршки, на изглед се лировидни, пересто насечени а деловите на листовите се всечени или неправилно напилени, а запците завршуваат со кусо осилче. Стеблените и горните листови се приседнати каде  базалните делови го обвиваат стеблото.

[[Цвет]]овите се поединечни и по врвовите на гранчињата или во пазувите на листовите, а цветните аршки се долги од 10 до 30 милиметри, пупките се влакнести со 15–25&amp;nbsp;mm должина, со јајцевидна и заострена форма. Чашкините ливчиња се две на број и брзо отпаѓаат. Тие се зелени, обраснати со широки и начленети влакна. Венечните ливчиња се четири на број и имаат должина до 30 мм со јајцевидна форма и портокалово жолта до црвена боја, а честопати со темна дамка во основата.

[[Прашник|Прашниците]] се во голем број жолти, а антерите црни. Жигот е всечен, а деловите расперени. Линејната кутијка е долга 10–20&amp;nbsp;cm, вертикална или малку лачно извиена со многубројни прилегнати и свртени нагоре влакна. Семките се скоро топчести.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија|author-link=Кирил Мицевски|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=Македонска академија за науките и уметностите|year=1993|location=Скопје|volume=Том I св.2|page=161-162|access-date=}}&lt;/ref&gt;

==Распространетост во Македонија==
''Glaucium corniculatum'' е доста често растение во низинските делови. Се среќава по песокливи и тревести места, камењари и како коровно растение. Познато за околините на [[Скопје]], [[Штип]], [[Оризари (Кочанско)|Оризари]], [[Мариово]] (манастир „Св. Илија“), [[Јаношево]], [[Уланци]] и [[Мушанци]], [[Таорска Клисура]], клисурата на реката [[Пчиња]], [[Катлановска Бања]]; клисурата на реката [[Бабуна (река)|Бабуна]] кај [[Велес]].&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

Се посочува за Велес, Демир Капија, долината на Црна Река Градешница, Смолево, Водоча и планината Бабуна.&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Taxonbar|from=Q159368}}

[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]</text>
      <sha1>pcubobbzgtu2z4ts27b3b05kr080cnj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ДПД Пехчево</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1388461</id>
    <revision>
      <id>5570228</id>
      <parentid>5566030</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ДПД Пехчево</username>
        <id>131198</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>5570228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7331" sha1="590vb3rcwye90egcc4rkae8umy3j4wq" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = Доброволно противпожарно друштво Пехчево
| abbreviation = ДПД Пехчево
| logo =
| formation = 2022
| headquarters = [[Пехчево]], Северна Македонија
| type = доброволна противпожарна организација
| membership = ~30
}}

'''Доброволно противпожарно друштво Пехчево''' е волонтерска организација за заштита од пожари и унапредување на безбедноста во заедницата, со седиште во [[Пехчево]], Македонија. Организацијата учествува во гаснење на шумски и урбани пожари, како и во превентивни активности поврзани со заштита од пожари.

== Обуки и меѓународна соработка ==

Членовите на Доброволното противпожарно друштво Пехчево редовно учествуваат на домашни и меѓународни обуки со цел унапредување на знаењата и вештините во областа на противпожарната заштита и спасувањето.

Во 2026 година членови на друштвото учествуваа на специјализирана обука за гасење шумски пожари во Центарот за обука во Сежана, Република Словенија. Обуката беше овозможена преку Дирекцијата за заштита и спасување на Северна Македонија и беше насочена кон современи техники за справување со шумски пожари, безбедност на пожарникарите и координација при интервенции. &lt;ref&gt;https://radiokocani.mk/26914/&lt;/ref&gt;

Во истата година, членови на друштвото учествуваа на повеќедневна практична обука спроведена од инструктори на Operation Florian од Обединетото Кралство. Обуката опфати користење на изолациони дишни апарати, пребарување и спасување во услови на ограничена видливост, управување со воздухот во дишните апарати, комуникација при интервенции и постапување во вонредни ситуации. Обуките беа дел од меѓународната соработка помеѓу организацијата и британските инструктори од областа на пожарникарството. &lt;ref&gt;https://www.facebook.com/OperationFlorian&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Доброволното противпожарно друштво во Пехчево е основано од група волонтери со цел да се подобри локалниот капацитет за одговор при пожари и природни непогоди.&lt;ref&gt;https://maleshnet.mk/%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE-%D0%B2%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B4/&lt;/ref&gt;

Друштвото учествува во повеќе интервенции при шумски пожари и други природни непогоди во регионот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://lokalaktiv.mk/2025/04/23/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BF/ |title=архивска копија |accessdate=2026-03-10 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424101712/https://lokalaktiv.mk/2025/04/23/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BF/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Во одреден период друштвото останало без своето противпожарно возило по пожар, по што била организирана акција за собирање средства за ново возило.&lt;ref&gt;https://shilo.mk/otkako-im-izgore-edinstvenoto-protiv-pozharno-vozilo-pozharnikarite-od-pehchevo-preku-donacii-sobiraat-pari-za-da-kupat-drugo/&lt;/ref&gt;

Подоцна, друштвото добило донација на теренско противпожарно возило за интервенции на тешко пристапни терени.&lt;ref&gt;https://alfa.mk/terensko-protivpozharno-vozilo-donaczi%d1%98a-za-dpd-pehchevo1/&lt;/ref&gt;

== Мисија и цели ==
Мисијата на друштвото е да придонесе кон заштита на животите, имотот и природата преку:

* гаснење и превенција од пожари;
* едукација на населението за мерки на заштита од пожари;
* учество во активности при природни непогоди;
* волонтерска поддршка на локалната заедница.

== Активности ==
Друштвото учествува во:

* интервенции при шумски пожари;
* гаснење урбани пожари;
* превентивни активности и едукација;
* хуманитарни акции.

== Опрема ==
За своите активности друштвото користи различна противпожарна опрема, меѓу која:

* теренски возила за интервенции;
* пумпи за вода;
* рачни апарати за гаснење;
* противпожарни црева;
* заштитна опрема за членовите.

== Членство ==
Членството во друштвото е волонтерско и е отворено за граѓани кои сакаат да придонесат кон безбедноста на заедницата. Членовите учествуваат во обуки и активности поврзани со заштита од пожари.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.facebook.com/dobrovolno.protivpozharno.drustvo.pehcevo Доброволно противпожарно друштво Пехчево – Facebook]
* [https://www.instagram.com/dpd.pehcevo Доброволно противпожарно друштво Пехчево – Instagram]

[[Категорија:Пехчево]]
[[Категорија:Организации во Македонија]]
[[Категорија:Пожарникарски организации]]</text>
      <sha1>590vb3rcwye90egcc4rkae8umy3j4wq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570231</id>
      <parentid>5570228</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ДПД Пехчево</username>
        <id>131198</id>
      </contributor>
      <comment>/* Обуки и меѓународна соработка */</comment>
      <origin>5570231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7340" sha1="ik1vrpzath7hh0zffn3rt65yhatq0rw" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name = Доброволно противпожарно друштво Пехчево
| abbreviation = ДПД Пехчево
| logo =
| formation = 2022
| headquarters = [[Пехчево]], Северна Македонија
| type = доброволна противпожарна организација
| membership = ~30
}}

'''Доброволно противпожарно друштво Пехчево''' е волонтерска организација за заштита од пожари и унапредување на безбедноста во заедницата, со седиште во [[Пехчево]], Македонија. Организацијата учествува во гаснење на шумски и урбани пожари, како и во превентивни активности поврзани со заштита од пожари.

== Обуки и меѓународна соработка ==

Членовите на Доброволното противпожарно друштво Пехчево редовно учествуваат на домашни и меѓународни обуки со цел унапредување на знаењата и вештините во областа на противпожарната заштита и спасувањето.

Во 2026 година членови на друштвото учествуваа на специјализирана обука за гасење шумски пожари во Центарот за обука во Сежана, Република Словенија. Обуката беше овозможена преку Дирекцијата за заштита и спасување на Северна Македонија и беше насочена кон современи техники за справување со шумски пожари, безбедност на пожарникарите и координација при интервенции. &lt;ref&gt;https://www.facebook.com/share/p/18tzV9Enx1/

Во истата година, членови на друштвото учествуваа на повеќедневна практична обука спроведена од инструктори на Operation Florian од Обединетото Кралство. Обуката опфати користење на изолациони дишни апарати, пребарување и спасување во услови на ограничена видливост, управување со воздухот во дишните апарати, комуникација при интервенции и постапување во вонредни ситуации. Обуките беа дел од меѓународната соработка помеѓу организацијата и британските инструктори од областа на пожарникарството. &lt;ref&gt;https://www.facebook.com/OperationFlorian&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Доброволното противпожарно друштво во Пехчево е основано од група волонтери со цел да се подобри локалниот капацитет за одговор при пожари и природни непогоди.&lt;ref&gt;https://maleshnet.mk/%D0%B2%D0%B8%D0%B4%D0%B5%D0%BE-%D0%B2%D0%BE-%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B2%D0%BE%D1%82%D0%BE-%D0%B4/&lt;/ref&gt;

Друштвото учествува во повеќе интервенции при шумски пожари и други природни непогоди во регионот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница |url=https://lokalaktiv.mk/2025/04/23/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BF/ |title=архивска копија |accessdate=2026-03-10 |archive-date=2025-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424101712/https://lokalaktiv.mk/2025/04/23/%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4-%D1%81%D0%B5%D0%B7%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BD%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%B6%D0%B0%D1%80%D0%B8-%D0%BF%D0%B5%D1%85%D1%87%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BF/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Во одреден период друштвото останало без своето противпожарно возило по пожар, по што била организирана акција за собирање средства за ново возило.&lt;ref&gt;https://shilo.mk/otkako-im-izgore-edinstvenoto-protiv-pozharno-vozilo-pozharnikarite-od-pehchevo-preku-donacii-sobiraat-pari-za-da-kupat-drugo/&lt;/ref&gt;

Подоцна, друштвото добило донација на теренско противпожарно возило за интервенции на тешко пристапни терени.&lt;ref&gt;https://alfa.mk/terensko-protivpozharno-vozilo-donaczi%d1%98a-za-dpd-pehchevo1/&lt;/ref&gt;

== Мисија и цели ==
Мисијата на друштвото е да придонесе кон заштита на животите, имотот и природата преку:

* гаснење и превенција од пожари;
* едукација на населението за мерки на заштита од пожари;
* учество во активности при природни непогоди;
* волонтерска поддршка на локалната заедница.

== Активности ==
Друштвото учествува во:

* интервенции при шумски пожари;
* гаснење урбани пожари;
* превентивни активности и едукација;
* хуманитарни акции.

== Опрема ==
За своите активности друштвото користи различна противпожарна опрема, меѓу која:

* теренски возила за интервенции;
* пумпи за вода;
* рачни апарати за гаснење;
* противпожарни црева;
* заштитна опрема за членовите.

== Членство ==
Членството во друштвото е волонтерско и е отворено за граѓани кои сакаат да придонесат кон безбедноста на заедницата. Членовите учествуваат во обуки и активности поврзани со заштита од пожари.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.facebook.com/dobrovolno.protivpozharno.drustvo.pehcevo Доброволно противпожарно друштво Пехчево – Facebook]
* [https://www.instagram.com/dpd.pehcevo Доброволно противпожарно друштво Пехчево – Instagram]

[[Категорија:Пехчево]]
[[Категорија:Организации во Македонија]]
[[Категорија:Пожарникарски организации]]</text>
      <sha1>ik1vrpzath7hh0zffn3rt65yhatq0rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Флора на Либан</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1388664</id>
    <revision>
      <id>5569886</id>
      <parentid>5523143</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Виолетова ја премести страницата [[Категорија:Флора на Лебанон]] на [[Категорија:Флора на Либан]] без да остави пренасочување: згрешено име (преку [[ВП:КМ|КМ]])</comment>
      <origin>5523143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248" sha1="mjzot04lq9mwhmy7zgpv4i3ol5ws0vv" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Flora of Lebanon}}

[[Категорија:Флора по земја|Лебанон]]
[[Категорија:Флора на Азија|Лебанон]]
[[Категорија:Биота на Лебанон|Флора]]</text>
      <sha1>mjzot04lq9mwhmy7zgpv4i3ol5ws0vv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569928</id>
      <parentid>5569886</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Биота на Лебанон]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5569928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="cu229clzx6vbjaewfx7ngkyr2sg0y3y" xml:space="preserve">{{Ризница-врска|Flora of Lebanon}}

[[Категорија:Флора по земја|Лебанон]]
[[Категорија:Флора на Азија|Лебанон]]</text>
      <sha1>cu229clzx6vbjaewfx7ngkyr2sg0y3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бекрумс (филм)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1390210</id>
    <revision>
      <id>5569941</id>
      <parentid>5567074</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>/* Содржина */</comment>
      <origin>5569941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11182" sha1="jxyxju71wsi4ufdf0p0xnbgbcgayo95" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image = Бекрумс плакат 2026 (МКД).jpg
| caption = Плакатот на македонски јазик
| director = [[Кејн Парсонс]]
| writer = Вил Судик
| based_on = {{Based on|веб-серијалот ''Бекрумс''|Кејн Парсонс}}
| producer = {{Plainlist|
* [[Шон Леви]]
* [[Ден Левин]]
* Ден Коуен
* [[Џејмс Ван]]
* Мајкл Клир
* [[Роберто Патино]]
* Крис Фергусон
}}
| starring = {{Plainlist|
* [[Чиветел Еџиофор]]
* [[Ренате Реинсве]]
* [[Марк Дуплас]]
* [[Фин Бенет]]
* [[Лукита Максвел]]
* [[Еван Џогија]]
}}
| cinematography = Џереми Кокс
| editing = Грег Нг
| music = {{Plainlist|
* Едо ван Бремен
* Кејн Парсонс
}}
| studio = {{Plainlist|
* [[A24]]
* [[21 Laps Entertainment]]
* Async Pictures
* [[Atomic Monster]]
* [[Chernin Entertainment]]
* Oddfellows
}}
| distributor = A24
| released = 29 мај 2026 г. (САД)
| runtime = 
| country = {{САД}}
| language = {{Plainlist|
* [[англиски јазик|англиски]]
* + [[македонски јазик|македонски]] &lt;small&gt;(титла)&lt;/small&gt;
}}
| budget = 10 милиони долари
| gross = 118 милиони долари
}}'''''Бекрумс''''' ({{Langx|en|Backrooms}}) — американски научнофантастичен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] во режија на [[Кејн Парсонс]], што претставува негово деби во долгометражниот филм. Сценариото е напишано од Роберто Патино и Вил Судик. Филмот е заснован на истоимената [[Урбани легенди|градска легенда]] и [[Крипипаста|крипипаста]], според која Парсонс претходно го создал популарниот веб-серијал „Бекрумс“ на [[YouTube]].

Во главните улоги настапуваат: Чиветел Еџиофор, Ренате Реинсве, Марк Дуплас, Фин Бенет, Лукита Максвел и Еван Џогија.

Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 29 мај 2026 г.

== Содржина ==
{{Разоткривање}}Во 1990 година, научници од истражувачкиот институт „Асинк“ (Async Research Institute) прегледуваат пронајдена снимка од истражувачот Нарен Ворн, кој за време на експедиција во голем [[Паралелни универзуми во фикцијата|екстрадимензионален]] простор („[[Бекрумс]]“), бил одвоен од својата група и нападнат од непознат ентитет.

Сопственикот на продавница за мебел, Кларк, се бори со својот алкохолизам и неодамнешниот развод. Тој редовно ја посетува терапевтката Мери Клајн, која и самата носи трауми од својата ментално болна мајка и рушењето на домот од нејзиното детство. Додека се справува со сè помалите финансии на продавницата, Кларк разговара со својот електричар за мистериозно високите сметки за струја и светлата што редовно трепкаат. Електричарот пронаоѓа три обоени автоматски осигурувачи, поставени под агол во [[разводна табла]], кои воопшто не се поврзани со електричната мрежа на продавницата.

Откако се вселува во продавницата, Кларк доживува електрични неправилности што го носат во подрумот, каде што забележува блескава пукнатина во ѕидот. Истражувајќи ја, Кларк минува низ ѕидот и влегува во „Бекрумс“, каде што наидува на повеќе простории со вознемирувачки ходници и деформиран мебел. Кларк ги пронаоѓа личните предмети на Нарен и едвај успева да побегне назад во продавницата кога невидливо суштество го брка. Во меѓувреме, научникот Фил од „Асинк“ го набљудува Кларк преку [[Сигурносна камера|надзорна камера]].

Кларк ѝ раскажува на Мери за „Бекрумс“, но наидува на скептицизам. Тој ги регрутира својата помошничка менаџерка, Кет, и нејзиното момче, Боби, за да му помогнат да го снима „Бекрумс“ како доказ за своите тврдења. Тројката влегува и ги снима своите откритија. Додека Боби истражува ходник со голем наклон, тој е нападнат и навидум убиен од невидлив ентитет, кој го влече заедно со Кларк и Кет во неистражен дел каде што се разделуваат. Кларк трча низ разни простории, сè додека не наидува на неколку хуманоидни ентитети кои го бркаат до ќор-сокак. Тој слуша како Кет го довикува и ја остава камерата за да ја побара. Нешто непознато потоа ја зема камерата, додека Кет вреска Кларк да погледне зад себе.

Некое време подоцна, Мери добива порака на телефонската секретарка од Кларк, во која вели дека нема да се врати. На друго место, Фил го препознава Кларк во реклама за неговата продавница додека гледа телевизија со семејството. Мери ја посетува продавницата на Кларк и го наоѓа влезот во „Бекрумс“. Талкајќи низ ходниците, таа го наоѓа Кларк, кој е полуден, и тој ја дави до онесвестување.

Врзаната Мери се буди со Кларк во простор што наликува на трпезарија. На Кларк му се придружуваат монструозни имитации на луѓе што ги создава „Бекрумс“. Откако ја открива отсечената глава на Кет, Кларк бара од Мери да ги продолжат нивните терапевтски сесии преку [[Улоги (игра)|играње улоги]], но Мери го укорува Кларк за неговите изговори за сопствените неуспеси, кои биле вистинската причина зошто сопругата го напуштила. Кларк накратко се прибира и ја ослободува Мери, но нивната дискусија е прекината со доаѓањето на голема, деформирана копија на Кларк, облечена во костимот на пиратскиот султан, маскотата на продавницата. Кларк е убиен додека се обидува да го смири пиратскиот ентитет; Мери бега низ повеќе надреални простори, при што го повредува глуждот. Заробена во реплика од изложбениот салон на продавницата за мебел, таа се бори против Пиратот случајно активирајќи стапица со гас и користејќи парче цемент што го чувала од домот од детството. По бегството, таа наидува на група научници од „Асинк“ во [[Заштитно одело|заштитни одела]], кои го затвораат Пиратот и ја носат со себе во нивното седиште.

Откако се опоравува, Мери е однесена во соба за испрашување каде што се среќава со Фил, кој објаснува дека „Асинк“ некогаш била компанија што развивала [[Магнетна резонанца|апарати за МРИ]], сè додека не го откриле „Бекрумс“, и оттогаш ја посветиле својата работа на истражување и мапирање на истиот. Кога ја прашуваат како наишла на „Бекрумс“ и што пронашла, таа го повторува описот на Кларк дека тоа е погрешна копија на реалноста. Мери прашува дали „Асинк“ планира да ја пушти да си оди, но Фил одбива да одговори. Внатре во „Бекрумс“, прикажани се неколку простории засновани на згради од сеќавањата на Мери, заедно со монструозна верзија на Мери која седи во лошо копирана соба за испрашување.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt26644218/ |title=The Backrooms (2026) - IMDb |access-date=2026-03-29}}&lt;/ref&gt;


== Улоги ==
Во главните улоги на филмот настапуваат:
* [[Чиветел Еџиофор]]
* [[Ренате Реинсве]] 
* [[Марк Дуплас]]
* Фин Бенет
* Лукита Максвел 
* [[Еван Џогија]] 

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{IMDb title|26657236}}

[[Категорија:Филмови од 2026 година]]
[[Категорија:Американски филмови]]
[[Категорија:Филмови на англиски јазик]]
[[Категорија:Американски хорор-филмови]]</text>
      <sha1>jxyxju71wsi4ufdf0p0xnbgbcgayo95</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569944</id>
      <parentid>5569941</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <origin>5569944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10935" sha1="9qggil0msk9ysp5rqoagz7jg0t7re97" xml:space="preserve">{{Infobox film
| image = Бекрумс плакат 2026 (МКД).jpg
| caption = Плакатот на македонски јазик
| director = [[Кејн Парсонс]]
| writer = Вил Судик
| based_on = {{Based on|веб-серијалот ''Бекрумс''|Кејн Парсонс}}
| producer = {{Plainlist|
* [[Шон Леви]]
* [[Ден Левин]]
* Ден Коуен
* [[Џејмс Ван]]
* Мајкл Клир
* [[Роберто Патино]]
* Крис Фергусон
}}
| starring = {{Plainlist|
* [[Чиветел Еџиофор]]
* [[Ренате Реинсве]]
* [[Марк Дуплас]]
* [[Фин Бенет]]
* [[Лукита Максвел]]
* [[Еван Џогија]]
}}
| cinematography = Џереми Кокс
| editing = Грег Нг
| music = {{Plainlist|
* Едо ван Бремен
* Кејн Парсонс
}}
| studio = {{Plainlist|
* [[A24]]
* [[21 Laps Entertainment]]
* Async Pictures
* [[Atomic Monster]]
* [[Chernin Entertainment]]
* Oddfellows
}}
| distributor = A24
| released = 29 мај 2026 г. (САД)
| runtime = 
| country = {{САД}}
| language = {{Plainlist|
* [[англиски јазик|англиски]]
* + [[македонски јазик|македонски]] &lt;small&gt;(титла)&lt;/small&gt;
}}
| budget = 10 милиони долари
| gross = 118 милиони долари
}}'''''Бекрумс''''' ({{Langx|en|Backrooms}}) — американски научнофантастичен [[Хорор (филм)|филм на ужасите]] во режија на [[Кејн Парсонс]], што претставува негово деби во долгометражниот филм. Сценариото е напишано од Роберто Патино и Вил Судик. Филмот е заснован на истоимената [[Урбани легенди|градска легенда]] и [[Крипипаста|крипипаста]], според која Парсонс претходно го создал популарниот веб-серијал „Бекрумс“ на [[YouTube]].

Во главните улоги настапуваат: Чиветел Еџиофор, Ренате Реинсве, Марк Дуплас, Фин Бенет, Лукита Максвел и Еван Џогија.

Премиерата на филмот во [[Соединети Американски Држави|САД]] била на 29 мај 2026 г.

== Содржина ==
{{Разоткривање}}Во 1990 г., научници од истражувачкиот институт „Асинк“  прегледуваат пронајдена снимка од истражувачот Нарен Ворн, кој за време на експедиција во големо вонсветско пространство („[[Бекрумс]]“), бил одвоен од својата група и нападнат од непознато суштество.

Сопственикот на продавница за мебел, Кларк, се бори со својот [[алкохолизам]] и неодамнешниот развод. Тој редовно ја посетува терапевтката Мери Клајн, која и самата носи трауми од својата душевно болна мајка и рушењето на домот од нејзиното детство. Додека се справува со сѐ помалите финансии на продавницата, Кларк разговара со својот електричар за таинствено високите сметки за струја и светлата што редовно трепкаат. Електричарот пронаоѓа три обоени автоматски осигурувачи, поставени под агол во разводна табла, кои воопшто не се поврзани со електричната мрежа на продавницата.

Откако се вселува во продавницата, Кларк доживува електрични неправилности што го носат во подрумот, каде што забележува блескава пукнатина во ѕидот. Истражувајќи ја, Кларк минува низ ѕидот и влегува во Бекрумс, каде што наидува на повеќе простории со вознемирувачки ходници и изобличен мебел. Кларк ги пронаоѓа личните предмети на Нарен и одвај успева да побегне назад во продавницата кога невидливо суштество го брка. Во меѓувреме, научникот Фил од „Асинк“ го набљудува Кларк преку надзорна камера.

Кларк ѝ раскажува на Мери за Бекрумс, но наидува на скептицизам. Тој ги ангажира својата помошничка менаџерка, Кет, и нејзиното момче, Боби, за да му помогнат да го снима Бекрумс како доказ за своите тврдења. Тројката влегува и ги снима своите откритија. Додека Боби истражува ходник со голем наклон, тој е нападнат и навидум убиен од невидливо суштество, кое го влече заедно со Кларк и Кет во неистражен дел каде се разделуваат. Кларк трча низ разни простории, сѐ додека не наидува на неколку хуманоидни суштества што го бркаат до ќор-сокак. Тој слуша како Кет го довикува и ја остава камерата за да ја побара. Нешто непознато потоа ја зема камерата, додека Кет вреска Кларк да погледне зад себе.

Некое време подоцна, Мери добива порака на телефонската секретарка од Кларк, во која вели дека нема да се врати. На друго место, Фил го препознава Кларк во реклама за неговата продавница додека гледа телевизија со семејството. Мери ја посетува продавницата на Кларк и го наоѓа влезот во Бекрумс. Талкајќи низ ходниците, таа го наоѓа Кларк, кој е полуден, и тој ја дави до онесвестување.

Врзаната Мери се буди со Кларк во простор што наликува на трпезарија. На Кларк му се придружуваат чудовишни подражавања на луѓе што ги создава Бекрумс. Откако ја открива отсечената глава на Кет, Кларк бара од Мери да ги продолжат нивните терапевтски сесии преку играње улоги, но Мери го укорува Кларк за неговите изговори за сопствените неуспеси, кои биле вистинската причина зошто сопругата го напуштила. Кларк накратко се прибира и ја ослободува Мери, но нивната дискусија е прекината со доаѓањето на голема, изобличена копија на Кларк, облечена во костумот на пиратскиот султан, маскотата на продавницата. Кларк е убиен додека се обидува да го смири пиратскиот ентитет; Мери бега низ повеќе надреални простори, при што го повредува глуждот. Заробена во реплика од изложбениот салон на продавницата за мебел, таа се бори против Пиратот случајно активирајќи стапица со гас и користејќи парче цемент што го чувала од домот од детството. По бегството, таа наидува на група научници од „Асинк“ во заштитни костуми, кои го затвораат Пиратот и ја носат со себе во нивното седиште.

Откако се опоравува, Мери е однесена во соба за испрашување каде се среќава со Фил, кој објаснува дека „Асинк“ некогаш била компанија што развивала [[Магнетна резонанца|апарати за МРИ]], сѐ додека не го откриле Бекрумс, и оттогаш ја посветиле својата работа на истражување и картографирање на истиот. Кога ја прашуваат како наишла на Бекрумс и што пронашла, таа го повторува описот на Кларк дека тоа е погрешна копија на стварноста. Мери прашува дали „Асинк“ планира да ја пушти да си оди, но Фил одбива да одговори. Внатре во Бекрумс, прикажани се неколку простории засновани на згради од сеќавањата на Мери, заедно со чудовишна верзија на Мери, која седи во лошо копирана соба за испрашување.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt26644218/ |title=The Backrooms (2026) - IMDb |access-date=2026-03-29}}&lt;/ref&gt;

== Улоги ==
Во главните улоги на филмот настапуваат:
* [[Чиветел Еџиофор]]
* [[Ренате Реинсве]] 
* [[Марк Дуплас]]
* Фин Бенет
* Лукита Максвел 
* [[Еван Џогија]] 

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{IMDb title|26657236}}

[[Категорија:Филмови од 2026 година]]
[[Категорија:Американски филмови]]
[[Категорија:Филмови на англиски јазик]]
[[Категорија:Американски хорор-филмови]]</text>
      <sha1>9qggil0msk9ysp5rqoagz7jg0t7re97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Доломитски лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1390728</id>
    <revision>
      <id>5570137</id>
      <parentid>5535102</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10627" sha1="bspiv2a0hdvsx6hseq9awenpt6dazxf" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = linum dolomiticum.jpg
| image_caption =
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN /&gt;
| taxon = Linum dolomiticum
| authority = [[Borbás]]&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=Bilz, M. |year=2011 |title=''Linum dolomiticum'' |article-number=e.T161850A5504119 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T161850A5504119.en}}&lt;/ref&gt;
| synonyms_ref =
| synonyms =
}}'''''Долимитски лен''''' — [[повеќегодишно растение]] од семејството на [[лен]] [[Ленови|''Linaceae'']].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000363494|title=World of Flora online- ''Linum dolomiticum''}}&lt;/ref&gt; Овој [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид, се наоѓа исклучиво на доломитските ридови во близина на [[Будимпешта]], Унгарија и зафаќа исклучително мал опсег од само еден квадратен километар, што го прави едно од географски најограничените [[Ендемизам|ендемски]] растенија во Европа. Првпат опишан во 1897 година, расте и во сончеви отворени тревни површини со јужна ориентација и во посенчести затворени тревни површини со северна ориентација, честопати покажувајќи нерамномерна дистрибуција со густи гроздови одделени со ненаселени области. И покрај одржувањето на стабилна популација од приближно 30.000-40.000 единки и заштитата според европското законодавство за заштита, ''L. dolomiticum'' останува ранлив поради рекреативни активности и штета [[Див свет|од дивиот свет]] во неговото ограничено живеалиште.

== Хабитат, ареал и екологија ==
''Linum dolomiticum'' е [[Ендемизам|ендемски]], преглацијален реликтен растителен вид, ендемилен за Унгарија. Овој вид има исклучително тесна распространетост, се среќава само на доломитските ридови во регион од приближно еден квадратен километар во [[Будимски Ридови|будимските ридови]] во близина на Пилисентиван (47° 36' СГШ, 18° 52' ИГД). Постои како единствена популација која се состои од неколку насади одделени со затворена [[Листопадни растенија|листопадна шума]]. 

Видот има уникатен модел на дистрибуција, покажувајќи преференции за два различни типа на вегетација. Затворени доломитни тревни површини се наоѓаат во северните и северозападните експозиции, често со 90–100% вегетациска покривка. Овие области се карактеризираат со ''L. dolomiticum'' растат заедно со видови како што се ''Anthericum ramosum'', ''Anthyllis vulneraria'', ''Carex humilis'' и ''[[Црн јасен|Fraxinus ornus]]'' (црниот јасен). Спротивно на тоа, отворените доломитски карпести тревни површини се наоѓаат во јужните и југозападните експозиции со многу помала вегетациска покривка (5–25%). Во овие живеалишта, ''L.&amp;nbsp;dolomiticum'' е поврзан со видови вклучувајќи ги ''Alyssum tortuosum'', ''Euphorbia seguieriana'', ''Fumana procumbens'' и ''Jovibarba hirta''. 

Растението повремено се појавува во слојот на трева во отворените шуми од ''[[Благун|Quercus pubescens]]'' (благун) и поретко во карпестите [[Степа|степи]]. 

Дистрибуцијата на ''L.dolomiticum'' покажува чуден модел – во одредени делови, растението се јавува во прилично голема густина, но тие се менуваат со големи „празни“ области каде што воопшто не се јавува. Не е пронајден друг растителен вид кој е значително поврзан со ''L.&amp;nbsp;dolomiticum'', што укажува дека неговата дистрибуција може да биде одредена од фактори различни од растителните видови што се јавуваат истовремено, веројатно вклучувајќи ја и дистрибуцијата на партнерите [[Микориза|микоризни]] габи. 

Истражувањата на Габор Доболи откриле важен механизам за преживување кај ''L. dolomiticum''. Следењето на популацијата спроведено помеѓу 2001 и 2005 година покажало дека околу 20% од единките исчезнуваат и повторно се појавуваат во период од две години, додека вкупната големина на популацијата останува речиси стабилна. Понатамошните набљудувања потврдиле дека единките кои биле евидентирани како „исчезнати“ често повторно се појавуваат по неколку години, и тоа со големина што укажува дека не се нови никулци. Ова сугерира дека видот поседува стратегија на мирување, што му овозможува да преживее под земја за време на неповолни услови како што се сушните години без да произведува надземни [[Изданок|изданоци]]. Оваа адаптација веројатно игра фундаментална улога во упорноста на растението и покрај неговиот екстремно ограничен опсег и помага да се објасни неговиот посебен модел на дистрибуција. Хербариумските студии покажуваат дека површно одвоените изданоци може да бидат поврзани со тенки подземни структури, формирајќи поголеми генетски единки. 

Се чини дека ''Linum dolomiticum'' толерира различни еколошки услови, растејќи и на ксерични (суви) јужноориентирани падини и на помезични (умерено влажни) северноориентирани области. Покажува прилагодливост на различни нивоа на вегетациска покривка, од ретки отворени заедници до позатворени тревни системи. 

== Зачувување ==
''Linum dolomiticum'' се соочува со значителни предизвици за зачувување и покрај тоа што има релативно стабилна популација од 30.000–40.000 единки. Видот е класифициран како [[Критично загрозен вид|критично загрозен]] на унгарската национална црвена листа, додека од [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] се смета дека има недостаток на податоци за класификација со неговиот екстремно ограничен географски опсег (само 100 километри квадратни) што го прави ранлив по природа. Главните закани вклучуваат рекреативни активности како што се пешачење и сообраќај на возила во неговото живеалиште, како и штети предизвикани од видови дивеч. 

Видот има значителна правна заштита како приоритетен вид во Анекс II од Директивата за живеалишта на ЕУ и Додаток I од Бернската конвенција, при што сите познати локалитети се наоѓаат во заштитените подрачја во Унгарија. Сепак, ограничените информации за бројот на локации, нивната фрагментација и дали заканите предизвикуваат континуирано опаѓање го отежнуваат целосното проценување на ефикасноста на зачувувањето. Со оглед на неговиот единствено ограничен опсег и потенцијалното значење на микоризните асоцијации во одредувањето на неговата дистрибуција, континуираното следење и истражување остануваат од суштинско значење за долгорочно зачувување. 

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Унгарија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1897 година]]</text>
      <sha1>bspiv2a0hdvsx6hseq9awenpt6dazxf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570139</id>
      <parentid>5570137</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:44:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10789" sha1="44xh9fpruvjd71lq45jg1a5zzwtco8u" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = linum dolomiticum.jpg
| image_caption =
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN /&gt;
| taxon = Linum dolomiticum
| authority = [[Borbás]]&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=Bilz, M. |year=2011 |title=''Linum dolomiticum'' |article-number=e.T161850A5504119 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T161850A5504119.en}}&lt;/ref&gt;
| synonyms_ref =
| synonyms =
}}'''Долимитски лен''' ({{науч|Linum dolomiticum}}) — [[повеќегодишно растение]] од родот [[лен (род)|лен]] (''Linum'') на семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000363494|title=World of Flora online- ''Linum dolomiticum''}}&lt;/ref&gt; Овој [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид, се наоѓа исклучиво на доломитските ридови во близина на [[Будимпешта]], Унгарија и зафаќа исклучително мал опсег од само еден квадратен километар, што го прави едно од географски најограничените [[Ендемизам|ендемски]] растенија во Европа. Првпат опишан во 1897 година, расте и во сончеви отворени тревни површини со јужна ориентација и во посенчести затворени тревни површини со северна ориентација, честопати покажувајќи нерамномерна дистрибуција со густи гроздови одделени со ненаселени области. И покрај одржувањето на стабилна популација од приближно 30.000-40.000 единки и заштитата според европското законодавство за заштита, доломитскиот лен останува ранлив поради рекреативни активности и штета [[Див свет|од дивиот свет]] во неговото ограничено живеалиште.

== Живеалиште, распространетост и екологија ==
Ова е [[Ендемизам|ендемски]] предглацијално реликтен растителен вид, ендемилен за Унгарија. Овој вид има исклучително тесна распространетост, се среќава само на доломитските ридови во регион од приближно еден квадратен километар во [[Будимски Ридови|будимските ридови]] во близина на Пилисентиван (47° 36' СГШ, 18° 52' ИГД). Постои како единствена популација која се состои од неколку насади одделени со затворена [[Листопадни растенија|листопадна шума]]. 

Видот има уникатен модел на распространетост, покажувајќи претпочитања за два различни типа на растителност. Затворени доломитни тревни површини се наоѓаат во северните и северозападните експозиции, често со 90–100% вегетациска покривка. Овие области се карактеризираат со ''L. dolomiticum'' растат заедно со видови како што се ''Anthericum ramosum'', ''Anthyllis vulneraria'', ''Carex humilis'' и ''[[Црн јасен|Fraxinus ornus]]'' (црниот јасен). Спротивно на тоа, отворените доломитски карпести тревни површини се наоѓаат во јужните и југозападните експозиции со многу помала вегетациска покривка (5–25%). Во овие живеалишта доломитскиот лен е поврзан со видови вклучувајќи ги ''Alyssum tortuosum'', ''Euphorbia seguieriana'', ''Fumana procumbens'' и ''Jovibarba hirta''. 

Растението повремено се појавува во слојот на трева во отворените шуми од ''[[Благун|Quercus pubescens]]'' (благун) и поретко во карпестите [[Степа|степи]]. 

Распределбата на доломитскиот лен покажува чуден модел – во одредени делови, растението се јавува во прилично голема густина, но тие се менуваат со големи „празни“ области каде што воопшто не се јавува. Не е пронајден друг растителен вид кој е значително поврзан со ''L.&amp;nbsp;dolomiticum'', што укажува дека неговата дистрибуција може да биде одредена од фактори различни од растителните видови што се јавуваат истовремено, веројатно вклучувајќи ја и дистрибуцијата на партнерите [[Микориза|микоризни]] габи. 

Истражувањата на Габор Доболи откриле важен механизам за преживување кај доломитскиот лен. Следењето на популацијата спроведено помеѓу 2001 и 2005 година покажало дека околу 20% од единките исчезнуваат и повторно се појавуваат во период од две години, додека вкупната големина на популацијата останува речиси стабилна. Понатамошните набљудувања потврдиле дека единките кои биле евидентирани како „исчезнати“ често повторно се појавуваат по неколку години, и тоа со големина што укажува дека не се нови никулци. Ова сугерира дека видот поседува стратегија на мирување, што му овозможува да преживее под земја за време на неповолни услови како што се сушните години без да произведува надземни [[Изданок|изданоци]]. Оваа адаптација веројатно игра фундаментална улога во упорноста на растението и покрај неговиот екстремно ограничен опсег и помага да се објасни неговиот посебен модел на дистрибуција. Хербариумските студии покажуваат дека површно одвоените изданоци може да бидат поврзани со тенки подземни структури, формирајќи поголеми генетски единки. 

Се чини дека доломитскиот лен трпи различни еколошки услови, растејќи и на ксерични (суви) јужноориентирани падини и на помезични (умерено влажни) северноориентирани области. Покажува прилагодливост на различни нивоа на вегетациска покривка, од ретки отворени заедници до позатворени тревни системи. 

== Зачувување ==
Дломитскиот лен се соочува со значителни предизвици за зачувување и покрај тоа што има релативно стабилна популација од 30.000–40.000 единки. Видот е класифициран како [[Критично загрозен вид|критично загрозен]] на унгарската национална црвена листа, додека од [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] се смета дека има недостаток на податоци за класификација со неговиот екстремно ограничен географски опсег (само 100 километри квадратни) што го прави ранлив по природа. Главните закани вклучуваат рекреативни активности како што се пешачење и сообраќај на возила во неговото живеалиште, како и штети предизвикани од видови дивеч. 

Видот има значителна правна заштита како приоритетен вид во Анекс II од Директивата за живеалишта на ЕУ и Додаток I од Бернската конвенција, при што сите познати локалитети се наоѓаат во заштитените подрачја во Унгарија. Сепак, ограничените информации за бројот на локации, нивната фрагментација и дали заканите предизвикуваат континуирано опаѓање го отежнуваат целосното проценување на ефикасноста на зачувувањето. Со оглед на неговиот единствено ограничен опсег и потенцијалното значење на микоризните асоцијации во одредувањето на неговата дистрибуција, континуираното следење и истражување остануваат од суштинско значење за долгорочно зачувување. 

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Унгарија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1897 година]]</text>
      <sha1>44xh9fpruvjd71lq45jg1a5zzwtco8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570140</id>
      <parentid>5570139</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:44:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Linum dolomiticum]] на [[Доломитски лен]]</comment>
      <origin>5570139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10789" sha1="44xh9fpruvjd71lq45jg1a5zzwtco8u" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = linum dolomiticum.jpg
| image_caption =
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN /&gt;
| taxon = Linum dolomiticum
| authority = [[Borbás]]&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=Bilz, M. |year=2011 |title=''Linum dolomiticum'' |article-number=e.T161850A5504119 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T161850A5504119.en}}&lt;/ref&gt;
| synonyms_ref =
| synonyms =
}}'''Долимитски лен''' ({{науч|Linum dolomiticum}}) — [[повеќегодишно растение]] од родот [[лен (род)|лен]] (''Linum'') на семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000363494|title=World of Flora online- ''Linum dolomiticum''}}&lt;/ref&gt; Овој [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид, се наоѓа исклучиво на доломитските ридови во близина на [[Будимпешта]], Унгарија и зафаќа исклучително мал опсег од само еден квадратен километар, што го прави едно од географски најограничените [[Ендемизам|ендемски]] растенија во Европа. Првпат опишан во 1897 година, расте и во сончеви отворени тревни површини со јужна ориентација и во посенчести затворени тревни површини со северна ориентација, честопати покажувајќи нерамномерна дистрибуција со густи гроздови одделени со ненаселени области. И покрај одржувањето на стабилна популација од приближно 30.000-40.000 единки и заштитата според европското законодавство за заштита, доломитскиот лен останува ранлив поради рекреативни активности и штета [[Див свет|од дивиот свет]] во неговото ограничено живеалиште.

== Живеалиште, распространетост и екологија ==
Ова е [[Ендемизам|ендемски]] предглацијално реликтен растителен вид, ендемилен за Унгарија. Овој вид има исклучително тесна распространетост, се среќава само на доломитските ридови во регион од приближно еден квадратен километар во [[Будимски Ридови|будимските ридови]] во близина на Пилисентиван (47° 36' СГШ, 18° 52' ИГД). Постои како единствена популација која се состои од неколку насади одделени со затворена [[Листопадни растенија|листопадна шума]]. 

Видот има уникатен модел на распространетост, покажувајќи претпочитања за два различни типа на растителност. Затворени доломитни тревни површини се наоѓаат во северните и северозападните експозиции, често со 90–100% вегетациска покривка. Овие области се карактеризираат со ''L. dolomiticum'' растат заедно со видови како што се ''Anthericum ramosum'', ''Anthyllis vulneraria'', ''Carex humilis'' и ''[[Црн јасен|Fraxinus ornus]]'' (црниот јасен). Спротивно на тоа, отворените доломитски карпести тревни површини се наоѓаат во јужните и југозападните експозиции со многу помала вегетациска покривка (5–25%). Во овие живеалишта доломитскиот лен е поврзан со видови вклучувајќи ги ''Alyssum tortuosum'', ''Euphorbia seguieriana'', ''Fumana procumbens'' и ''Jovibarba hirta''. 

Растението повремено се појавува во слојот на трева во отворените шуми од ''[[Благун|Quercus pubescens]]'' (благун) и поретко во карпестите [[Степа|степи]]. 

Распределбата на доломитскиот лен покажува чуден модел – во одредени делови, растението се јавува во прилично голема густина, но тие се менуваат со големи „празни“ области каде што воопшто не се јавува. Не е пронајден друг растителен вид кој е значително поврзан со ''L.&amp;nbsp;dolomiticum'', што укажува дека неговата дистрибуција може да биде одредена од фактори различни од растителните видови што се јавуваат истовремено, веројатно вклучувајќи ја и дистрибуцијата на партнерите [[Микориза|микоризни]] габи. 

Истражувањата на Габор Доболи откриле важен механизам за преживување кај доломитскиот лен. Следењето на популацијата спроведено помеѓу 2001 и 2005 година покажало дека околу 20% од единките исчезнуваат и повторно се појавуваат во период од две години, додека вкупната големина на популацијата останува речиси стабилна. Понатамошните набљудувања потврдиле дека единките кои биле евидентирани како „исчезнати“ често повторно се појавуваат по неколку години, и тоа со големина што укажува дека не се нови никулци. Ова сугерира дека видот поседува стратегија на мирување, што му овозможува да преживее под земја за време на неповолни услови како што се сушните години без да произведува надземни [[Изданок|изданоци]]. Оваа адаптација веројатно игра фундаментална улога во упорноста на растението и покрај неговиот екстремно ограничен опсег и помага да се објасни неговиот посебен модел на дистрибуција. Хербариумските студии покажуваат дека површно одвоените изданоци може да бидат поврзани со тенки подземни структури, формирајќи поголеми генетски единки. 

Се чини дека доломитскиот лен трпи различни еколошки услови, растејќи и на ксерични (суви) јужноориентирани падини и на помезични (умерено влажни) северноориентирани области. Покажува прилагодливост на различни нивоа на вегетациска покривка, од ретки отворени заедници до позатворени тревни системи. 

== Зачувување ==
Дломитскиот лен се соочува со значителни предизвици за зачувување и покрај тоа што има релативно стабилна популација од 30.000–40.000 единки. Видот е класифициран како [[Критично загрозен вид|критично загрозен]] на унгарската национална црвена листа, додека од [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] се смета дека има недостаток на податоци за класификација со неговиот екстремно ограничен географски опсег (само 100 километри квадратни) што го прави ранлив по природа. Главните закани вклучуваат рекреативни активности како што се пешачење и сообраќај на возила во неговото живеалиште, како и штети предизвикани од видови дивеч. 

Видот има значителна правна заштита како приоритетен вид во Анекс II од Директивата за живеалишта на ЕУ и Додаток I од Бернската конвенција, при што сите познати локалитети се наоѓаат во заштитените подрачја во Унгарија. Сепак, ограничените информации за бројот на локации, нивната фрагментација и дали заканите предизвикуваат континуирано опаѓање го отежнуваат целосното проценување на ефикасноста на зачувувањето. Со оглед на неговиот единствено ограничен опсег и потенцијалното значење на микоризните асоцијации во одредувањето на неговата дистрибуција, континуираното следење и истражување остануваат од суштинско значење за долгорочно зачувување. 

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Унгарија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1897 година]]</text>
      <sha1>44xh9fpruvjd71lq45jg1a5zzwtco8u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570144</id>
      <parentid>5570140</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10858" sha1="8raw94crbcwdjt2iguhljmzaeq4fasb" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = linum dolomiticum.jpg
| image_caption =
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN /&gt;
| taxon = Linum dolomiticum
| authority = [[Borbás]]&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=Bilz, M. |year=2011 |title=''Linum dolomiticum'' |article-number=e.T161850A5504119 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T161850A5504119.en}}&lt;/ref&gt;
| synonyms_ref =
| synonyms =
}}'''Долимитски лен''' или '''[[Пилиш (планини)|пилишки]] лен''' ({{науч|Linum dolomiticum}}) — [[повеќегодишно растение]] од родот [[лен (род)|лен]] (''Linum'') на семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000363494|title=World of Flora online- ''Linum dolomiticum''}}&lt;/ref&gt; Овој [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид, се наоѓа исклучиво на доломитските ридови во близина на [[Будимпешта]], Унгарија и зафаќа исклучително мал опсег од само еден квадратен километар, што го прави едно од географски најограничените [[Ендемизам|ендемски]] растенија во Европа. Првпат опишан во 1897 година, расте и во сончеви отворени тревни површини со јужна ориентација и во посенчести затворени тревни површини со северна ориентација, честопати покажувајќи нерамномерна дистрибуција со густи гроздови одделени со ненаселени области. И покрај одржувањето на стабилна популација од приближно 30.000-40.000 единки и заштитата според европското законодавство за заштита, доломитскиот лен останува ранлив поради рекреативни активности и штета [[Див свет|од дивиот свет]] во неговото ограничено живеалиште.

== Живеалиште, распространетост и екологија ==
Ова е [[Ендемизам|ендемски]] предглацијално реликтен растителен вид, ендемилен за Унгарија. Овој вид има исклучително тесна распространетост, се среќава само на доломитските ридови во регион од приближно еден квадратен километар во [[Будимски Ридови|Будимските Ридови]] во близина на Пилишсентиван (47° 36' СГШ, 18° 52' ИГД). Постои како единствена популација која се состои од неколку насади одделени со затворена [[Листопадни растенија|листопадна шума]]. 

Видот има уникатен модел на распространетост, покажувајќи претпочитања за два различни типа на растителност. Затворени доломитни тревни површини се наоѓаат во северните и северозападните експозиции, често со 90–100% вегетациска покривка. Овие области се карактеризираат со ''L. dolomiticum'' растат заедно со видови како што се ''Anthericum ramosum'', ''Anthyllis vulneraria'', ''Carex humilis'' и ''[[Црн јасен|Fraxinus ornus]]'' (црниот јасен). Спротивно на тоа, отворените доломитски карпести тревни површини се наоѓаат во јужните и југозападните експозиции со многу помала вегетациска покривка (5–25%). Во овие живеалишта доломитскиот лен е поврзан со видови вклучувајќи ги ''Alyssum tortuosum'', ''Euphorbia seguieriana'', ''Fumana procumbens'' и ''Jovibarba hirta''. 

Растението повремено се појавува во слојот на трева во отворените шуми од ''[[Благун|Quercus pubescens]]'' (благун) и поретко во карпестите [[Степа|степи]]. 

Распределбата на доломитскиот лен покажува чуден модел – во одредени делови, растението се јавува во прилично голема густина, но тие се менуваат со големи „празни“ области каде што воопшто не се јавува. Не е пронајден друг растителен вид кој е значително поврзан со ''L.&amp;nbsp;dolomiticum'', што укажува дека неговата дистрибуција може да биде одредена од фактори различни од растителните видови што се јавуваат истовремено, веројатно вклучувајќи ја и дистрибуцијата на партнерите [[Микориза|микоризни]] габи. 

Истражувањата на Габор Доболи откриле важен механизам за преживување кај доломитскиот лен. Следењето на популацијата спроведено помеѓу 2001 и 2005 година покажало дека околу 20% од единките исчезнуваат и повторно се појавуваат во период од две години, додека вкупната големина на популацијата останува речиси стабилна. Понатамошните набљудувања потврдиле дека единките кои биле евидентирани како „исчезнати“ често повторно се појавуваат по неколку години, и тоа со големина што укажува дека не се нови никулци. Ова сугерира дека видот поседува стратегија на мирување, што му овозможува да преживее под земја за време на неповолни услови како што се сушните години без да произведува надземни [[Изданок|изданоци]]. Оваа адаптација веројатно игра фундаментална улога во упорноста на растението и покрај неговиот екстремно ограничен опсег и помага да се објасни неговиот посебен модел на дистрибуција. Хербариумските студии покажуваат дека површно одвоените изданоци може да бидат поврзани со тенки подземни структури, формирајќи поголеми генетски единки. 

Се чини дека доломитскиот лен трпи различни еколошки услови, растејќи и на ксерични (суви) јужноориентирани падини и на помезични (умерено влажни) северноориентирани области. Покажува прилагодливост на различни нивоа на вегетациска покривка, од ретки отворени заедници до позатворени тревни системи. 

== Зачувување ==
Дломитскиот лен се соочува со значителни предизвици за зачувување и покрај тоа што има релативно стабилна популација од 30.000–40.000 единки. Видот е класифициран како [[Критично загрозен вид|критично загрозен]] на унгарската национална црвена листа, додека од [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] се смета дека има недостаток на податоци за класификација со неговиот екстремно ограничен географски опсег (само 100 километри квадратни) што го прави ранлив по природа. Главните закани вклучуваат рекреативни активности како што се пешачење и сообраќај на возила во неговото живеалиште, како и штети предизвикани од видови дивеч. 

Видот има значителна правна заштита како приоритетен вид во Анекс II од Директивата за живеалишта на ЕУ и Додаток I од Бернската конвенција, при што сите познати локалитети се наоѓаат во заштитените подрачја во Унгарија. Сепак, ограничените информации за бројот на локации, нивната фрагментација и дали заканите предизвикуваат континуирано опаѓање го отежнуваат целосното проценување на ефикасноста на зачувувањето. Со оглед на неговиот единствено ограничен опсег и потенцијалното значење на микоризните асоцијации во одредувањето на неговата дистрибуција, континуираното следење и истражување остануваат од суштинско значење за долгорочно зачувување. 

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Унгарија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1897 година]]</text>
      <sha1>8raw94crbcwdjt2iguhljmzaeq4fasb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570145</id>
      <parentid>5570144</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:47:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10854" sha1="srrnfbtqgaajzizryrw94ytmg5eky0d" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| image = linum dolomiticum.jpg
| image_caption =
| status = DD
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = &lt;ref name=IUCN /&gt;
| taxon = Linum dolomiticum
| authority = Borbás&lt;ref name=IUCN&gt;{{cite iucn |author=Bilz, M. |year=2011 |title=''Linum dolomiticum'' |article-number=e.T161850A5504119 |doi=10.2305/IUCN.UK.2011-1.RLTS.T161850A5504119.en}}&lt;/ref&gt;
| synonyms_ref =
| synonyms =
}}'''Долимитски лен''' или '''[[Пилиш (планини)|пилишки]] лен''' ({{науч|Linum dolomiticum}}) — [[повеќегодишно растение]] од родот [[лен (род)|лен]] (''Linum'') на семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://worldfloraonline.org/taxon/wfo-0000363494|title=World of Flora online- ''Linum dolomiticum''}}&lt;/ref&gt; Овој [[Повеќегодишно растение|повеќегодишен]] вид, се наоѓа исклучиво на доломитските ридови во близина на [[Будимпешта]], Унгарија и зафаќа исклучително мал опсег од само еден квадратен километар, што го прави едно од географски најограничените [[Ендемизам|ендемски]] растенија во Европа. Првпат опишан во 1897 година, расте и во сончеви отворени тревни површини со јужна ориентација и во посенчести затворени тревни површини со северна ориентација, честопати покажувајќи нерамномерна дистрибуција со густи гроздови одделени со ненаселени области. И покрај одржувањето на стабилна популација од приближно 30.000-40.000 единки и заштитата според европското законодавство за заштита, доломитскиот лен останува ранлив поради рекреативни активности и штета [[Див свет|од дивиот свет]] во неговото ограничено живеалиште.

== Живеалиште, распространетост и екологија ==
Ова е [[Ендемизам|ендемски]] предглацијално реликтен растителен вид, ендемилен за Унгарија. Овој вид има исклучително тесна распространетост, се среќава само на доломитските ридови во регион од приближно еден квадратен километар во [[Будимски Ридови|Будимските Ридови]] во близина на Пилишсентиван (47° 36' СГШ, 18° 52' ИГД). Постои како единствена популација која се состои од неколку насади одделени со затворена [[Листопадни растенија|листопадна шума]]. 

Видот има уникатен модел на распространетост, покажувајќи претпочитања за два различни типа на растителност. Затворени доломитни тревни површини се наоѓаат во северните и северозападните експозиции, често со 90–100% вегетациска покривка. Овие области се карактеризираат со ''L. dolomiticum'' растат заедно со видови како што се ''Anthericum ramosum'', ''Anthyllis vulneraria'', ''Carex humilis'' и ''[[Црн јасен|Fraxinus ornus]]'' (црниот јасен). Спротивно на тоа, отворените доломитски карпести тревни површини се наоѓаат во јужните и југозападните експозиции со многу помала вегетациска покривка (5–25%). Во овие живеалишта доломитскиот лен е поврзан со видови вклучувајќи ги ''Alyssum tortuosum'', ''Euphorbia seguieriana'', ''Fumana procumbens'' и ''Jovibarba hirta''. 

Растението повремено се појавува во слојот на трева во отворените шуми од ''[[Благун|Quercus pubescens]]'' (благун) и поретко во карпестите [[Степа|степи]]. 

Распределбата на доломитскиот лен покажува чуден модел – во одредени делови, растението се јавува во прилично голема густина, но тие се менуваат со големи „празни“ области каде што воопшто не се јавува. Не е пронајден друг растителен вид кој е значително поврзан со ''L.&amp;nbsp;dolomiticum'', што укажува дека неговата дистрибуција може да биде одредена од фактори различни од растителните видови што се јавуваат истовремено, веројатно вклучувајќи ја и дистрибуцијата на партнерите [[Микориза|микоризни]] габи. 

Истражувањата на Габор Доболи откриле важен механизам за преживување кај доломитскиот лен. Следењето на популацијата спроведено помеѓу 2001 и 2005 година покажало дека околу 20% од единките исчезнуваат и повторно се појавуваат во период од две години, додека вкупната големина на популацијата останува речиси стабилна. Понатамошните набљудувања потврдиле дека единките кои биле евидентирани како „исчезнати“ често повторно се појавуваат по неколку години, и тоа со големина што укажува дека не се нови никулци. Ова сугерира дека видот поседува стратегија на мирување, што му овозможува да преживее под земја за време на неповолни услови како што се сушните години без да произведува надземни [[Изданок|изданоци]]. Оваа адаптација веројатно игра фундаментална улога во упорноста на растението и покрај неговиот екстремно ограничен опсег и помага да се објасни неговиот посебен модел на дистрибуција. Хербариумските студии покажуваат дека површно одвоените изданоци може да бидат поврзани со тенки подземни структури, формирајќи поголеми генетски единки. 

Се чини дека доломитскиот лен трпи различни еколошки услови, растејќи и на ксерични (суви) јужноориентирани падини и на помезични (умерено влажни) северноориентирани области. Покажува прилагодливост на различни нивоа на вегетациска покривка, од ретки отворени заедници до позатворени тревни системи. 

== Зачувување ==
Дломитскиот лен се соочува со значителни предизвици за зачувување и покрај тоа што има релативно стабилна популација од 30.000–40.000 единки. Видот е класифициран како [[Критично загрозен вид|критично загрозен]] на унгарската национална црвена листа, додека од [[Меѓународен сојуз за заштита на природата|IUCN]] се смета дека има недостаток на податоци за класификација со неговиот екстремно ограничен географски опсег (само 100 километри квадратни) што го прави ранлив по природа. Главните закани вклучуваат рекреативни активности како што се пешачење и сообраќај на возила во неговото живеалиште, како и штети предизвикани од видови дивеч. 

Видот има значителна правна заштита како приоритетен вид во Анекс II од Директивата за живеалишта на ЕУ и Додаток I од Бернската конвенција, при што сите познати локалитети се наоѓаат во заштитените подрачја во Унгарија. Сепак, ограничените информации за бројот на локации, нивната фрагментација и дали заканите предизвикуваат континуирано опаѓање го отежнуваат целосното проценување на ефикасноста на зачувувањето. Со оглед на неговиот единствено ограничен опсег и потенцијалното значење на микоризните асоцијации во одредувањето на неговата дистрибуција, континуираното следење и истражување остануваат од суштинско значење за долгорочно зачувување. 

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Унгарија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1897 година]]</text>
      <sha1>srrnfbtqgaajzizryrw94ytmg5eky0d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Доломитски лен</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1390730</id>
    <revision>
      <id>5570142</id>
      <parentid>5534573</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Linum dolomiticum]] на [[Разговор:Доломитски лен]]</comment>
      <origin>5534573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="rsy9sbj118ssrb855fi7opfx8xdy0ol" xml:space="preserve">{{СИЕ Пролет 2026 |корисник= Pitikjp22|тема= Природа|земја= Унгарија}}</text>
      <sha1>rsy9sbj118ssrb855fi7opfx8xdy0ol</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пропаганда во Русија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1391062</id>
    <revision>
      <id>5570280</id>
      <parentid>5556796</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77974" sha1="8u9lrb75w49xb3gspq94ylgzcf3eyht" xml:space="preserve">[[Податотека:Kazanskaya_street,_Elabuga_(2022-07-15)_05.jpg|мини|Ѕиден мурал во [[Јелабуга]] со симбол Z во лента во боите на Свети Ѓорѓи со слоганот „ вистината е со нас “]]
{{Политика на Русија}}
'''Пропагандата во Русија''' промовира ставови, перцепции или агенди на [[Влада на Руската Федерација|Федералната влада на Русија]]. Медиумите вклучуваат државни медиуми и онлајн технологии,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2014/may/04/pro-russia-trolls-ukraine-guardian-online|title=The readers' editor on… pro-Russia trolling below the line on Ukraine stories|last=Elliott|first=Chris|date=2014-05-04|work=The Guardian|access-date=|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vedomosti.ru/newspaper/articles/2014/05/21/lajki-na-zapad#/cut|title=Максимальный ретвит: Лайки на Запад|last=Klishin|first=Ilya|date=2014-05-21|work=Vedomosti|language=ru|trans-title=Maximum Retweet: 'Likes' for the West}}&lt;/ref&gt; и може да вклучуваат употреба на „ активни мерки“ во советски стил како елемент на современо руско „политичко војување“.&lt;ref name=&quot;AbrCon&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Abrams|first=Steve|date=2016|title=Beyond Propaganda: Soviet Active Measures in Putin's Russia|journal=Connections|volume=15|issue=1|pages=5–31|doi=10.11610/Connections.15.1.01|jstor=26326426|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; Имено, современата руска пропаганда го промовира [[Култ на личноста|култот на личноста]] на [[Владимир Путин]] и позитивните ставови за [[Историја на Советскиот Сојуз|советската историја]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://foreignpolicy.com/2020/01/21/vladimir-putin-wants-to-rewrite-the-history-of-world-war-ii/|title=Vladimir Putin Wants to Rewrite the History of World War II|last=Radchenko|first=Sergey|date=21 January 2020|work=[[Foreign Policy]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220220042544/https://foreignpolicy.com/2020/01/21/vladimir-putin-wants-to-rewrite-the-history-of-world-war-ii/|archive-date=20 February 2022|accessdate=10 December 2020}}&lt;/ref&gt; Русија основала голем број организации, како што се Претседателската комисија за борба против обидите за фалсификување на историјата на штета на интересите на Русија (активна 2009-2012 година), руските веб-бригади и други кои се занимаваат со политичка пропаганда за да ги промовираат ставовите на руската влада.

==Државен напор==

На крајот од 2008 година, [[Лев Гудков]], врз основа на податоците од анкетите на [[Левада центар]], укажал на речиси исчезнување на [[јавно мислење|јавното мислење]] како социо-политичка институција во современа Русија и негово заменување со [[државна пропаганда]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vedomosti.ru/newspaper/article.shtml?2008/12/30/176062|script-title=ru:Новогодний баланс: После стабильности|publisher=[[Vedomosti]]|date=30 December 2008|access-date=31 December 2008|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20081231074540/http://www.vedomosti.ru/newspaper/article.shtml?2008%2F12%2F30%2F176062|archive-date=31 December 2008|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Набргу по [[Бесланска заложничка криза|Заложничка криза во училиштето во Беслан]] во септември 2004 година, Путин засилил програма спонзорирана од Кремљ насочена кон „''подобрување на имиџот на Русија''“ во странство.&lt;ref name=&quot;washpost&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/03/05/AR2008030503539_pf.html |title=Russia Pumps Tens of Millions Into Burnishing Image Abroad |date=6 March 2008 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=4 January 2009 |first=Peter |last=Finn |archive-date=16 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516175848/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/03/05/AR2008030503539_pf.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt; Еден од главните проекти на програмата бил создавањето во 2005 година на Russia Today (денес познат како [[RT]]), телевизиски канал за вести на англиски јазик кој обезбедува 24-часовно информирање. За неговиот почетен буџет биле доделени 30 милиони долари од јавни средства.&lt;ref&gt;[http://2005.novayagazeta.ru/nomer/2005/52n/n52n-s00.shtml «Честь России стоит дорого». Мы выяснили, сколько конкретно] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070428091159/http://2005.novayagazeta.ru/nomer/2005/52n/n52n-s00.shtml |date=28 April 2007 }} ''[[Novaya gazeta]]'' 21 July 2005.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.vedomosti.ru/newspaper/article.shtml?2005/06/06/92991 Имидж за $30 млн] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070918023225/http://www.vedomosti.ru/newspaper/article.shtml?2005%2F06%2F06%2F92991 |date=18 September 2007 }} [[Vedomosti]] 6 June 2005.&lt;/ref&gt; Еден прилог на [[CBS News]] за започнувањето на Russia Today го цитирал [[Борис Кагарлицки]] кој изјавил дека тоа е „''во голема мера продолжение на старите [[Пропаганда во Советскиот Сојуз|советски пропагандни]] служби''“.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.cbc.ca/news/entertainment/journalism-mixes-with-spin-on-russia-today-critics-1.574362 |title=Journalism mixes with spin on Russia Today: critics |publisher=[[CBC News]] |date=10 March 2006 |access-date=4 January 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611184421/http://www.cbc.ca/arts/story/2006/03/10/russia-today-critics.html |archive-date=11 June 2007}}&lt;/ref&gt;

Заменик-министерот за надворешни работи на Русија, [[Григориј Карасин]], во август 2008 година, во контекст на [[Војна во Јужна Осетија (2008)|руско-грузискиот судир]], изјавил: „[[Западни медиуми|Западните медиуми]] се добро организирана машина која прикажуваат само слики што се вклопуваат во нивните ставови. Нам ни е многу тешко да го вметнеме нашето мислење во страниците на нивните весници.“&lt;ref name= variety&gt;[https://variety.com/2008/scene/markets-festivals/russia-claims-media-bias-1117990468/ Russia claims media bias], by Nick Holdsworth, ''Variety'', August 2008&lt;/ref&gt; Во јуни 2007 година, ''[[Vedomosti]]'' објави дека Кремљ ја засилил својата официјална активност на [[лобирање]] во САД од 2003 година, меѓу другото ангажирајќи компании како Hannaford Enterprises и [[Ketchum Inc.|Ketchum]].&lt;ref&gt;[http://newsru.com/russia/05jun2007/lobby.html Россия наращивает официальную лоббистскую деятельность в США] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818155244/http://www.newsru.com/russia/05jun2007/lobby.html |date=18 August 2016 }} [[NEWSru]] 5 June 2007.&lt;/ref&gt;

Во интервју од 2005 година за американскиот државен радиодифузер [[Глас на Америка]], руско-израелскиот блогер [[Антон Носик]] изјавил дека создавањето на RT „''наликува на кампањи на [[Советска пропаганда|советски стил пропаганда]]''“.&lt;ref name= VOANew&gt;{{Cite news|title=New Global TV Venture to Promote Russia|url=https://www.voanews.com/a/a-13-2005-07-06-voa33-66930727/377326.html|newspaper=VOANews|date=6 July 2005|access-date=19 June 2016|archive-date=15 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121115030222/http://www.voanews.com/content/a-13-2005-07-06-voa33-66930727/377326.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Паскал Бонамур, раководител на европскиот оддел на [[Репортери без граници]], ја нарекол новообјавената мрежа „''уште еден чекор на државата кон контрола на информациите''“.&lt;ref name=&quot;kommersant.com&quot;&gt;[http://www.kommersant.com/page.asp?idr=530&amp;id=619775 Reporters Without Borders Don't Fancy Russia Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305182835/http://kommersant.com/page.asp?id=619775&amp;idr=530 |date=5 March 2016 }} ''[[Kommersant]]'' 21 October 2005&lt;/ref&gt; Во 2009 година, [[Лук Хардинг]] од ''[[The Guardian]]'' ја опишал рекламната кампања на RT во Обединетото Кралство како „''амбициозен обид за создавање нова постсоветска глобална пропагандна империја''“.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/dec/18/russia-today-propaganda-ad-blitz|title=Russia Today launches first UK ad blitz|author=Luke Harding|date=18 December 2009|work=[[The Guardian]]|location=London|access-date=13 December 2016|archive-date=14 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714162042/https://www.theguardian.com/world/2009/dec/18/russia-today-propaganda-ad-blitz|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Според [[Лев Гудков]], директор на [[Левада центар]], пропагандата во Русија е „''агресивна и измамничка... полоша од сè што сум видел во Советскиот Сојуз''“.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Russian propaganda machine 'worse than Soviet Union'|date=5 June 2014|url=https://www.bbc.com/news/magazine-27713847|publisher=[[BBC News]]|access-date=22 June 2016|archive-date=24 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624200714/http://www.bbc.com/news/magazine-27713847|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:2011-02-03 Владимир Путин с коллективом Первого канала (13).jpeg|thumb|Путин и [[Константин Ернст]], директор на главната државно контролирана телевизија [[Канал 1 Русија]], сметан за „главниот креатор на имиџот на Путин“&lt;ref&gt;{{cite news |last=Cosic |first=Jelena |title=Canada sanctions 10 Putin allies, including Russia's leading TV propagandists |url=https://www.icij.org/investigations/russia-archive/canada-sanctions-10-putin-allies-including-russias-leading-tv-propagandists/ |work=[[International Consortium of Investigative Journalists]] |date=8 March 2022}}&lt;/ref&gt;]]

Во 2014 година, Иван Засурски, професор по медиуми и теорија на комуникации на Факултетот за новинарство на [[Московски државен универзитет|Московскиот универзитет]], изјавил: „''Денес постојат многу сложени модели на влијание во светот што може да се означат како мека моќ. Но традиционалните груби методи на пропаганда и директна контрола што ги користи руската влада не можат да се сметаат за ефективни од професионална гледна точка и прифатливи од аспект на новинарската етика''“.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://rbth.com/politics/2014/12/02/propaganda_cannot_be_considered_effective_41881.html|title=&quot;Propaganda cannot be considered effective&quot;|last=Darmaros|first=Marina|date=2 December 2014|work=Russia Beyond The Headlines|access-date=28 February 2017|archive-date=17 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117174734/https://www.rbth.com/politics/2014/12/02/propaganda_cannot_be_considered_effective_41881.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

По [[Руска анексија на Крим|руската анексија на Крим]] во 2014 година, било забележано значително зголемување на руската пропаганда од страна на [[НАТО]].&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Foo |first=Yun Chee |date=11 February 2017 |title=NATO says it sees a sharp rise in Russian disinformation since Crimea... |url=https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia-media/nato-says-it-sees-sharp-rise-in-russian-disinformation-since-crimea-seizure-idUSKBN15Q0MG |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180227030501/https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-russia-media/nato-says-it-sees-sharp-rise-in-russian-disinformation-since-crimea-seizure-idUSKBN15Q0MG |archive-date=27 February 2018 |access-date=5 March 2018 |work=[[Reuters]]}}&lt;/ref&gt; Во февруари 2017 година, фабрикувана аудио-снимка на генералниот секретар на НАТО [[Јенс Столтенберг]] наводно во разговор со украинскиот претседател [[Петро Порошенко]] била објавена од руската новинска веб-страница [[Life.ru]]. Подоцна се утврдило дека гласот на Порошенко бил имитација од руски шегобијци. Русија ги споредувала украинските владини сили во Донбас со членови на [[Исламска држава]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|jstor=j.ctt1hj9wjf|title=Russia and the Syrian Conflict: Moscow's Domestic, Regional and Strategic Interests|last=Kozhanov|first=Nikolay|date=2016|publisher=Gerlach Press|isbn=9783940924728|doi=10.2307/j.ctt1hj9wjf}}&lt;/ref&gt; Политичкиот научник Николај Кожанов тврди дека Русија користела пропаганда за пренесување националистички и просириски пораки за време на [[Граѓанска војна во Сирија|Сириска граѓанска војна]]. Кожанов исто така навел дека Русија се обидела да се прикаже себеси и Сирија како стабилна сила „''во борбата против нестабилноста предизвикана од Американците и тероризмот поддржан од регионалните партнери на САД''“.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

RT и новинската агенција [[Спутник (новинска агенција)|Спутник]] исто така шират лажни информации.&lt;ref name=&quot;BI State Department&quot;&gt;{{citation |author=Logiurato |first=Brett |title=Russia's Propaganda Channel Just Got A Journalism Lesson From The US State Department |date=29 April 2014 |url=http://www.businessinsider.com/state-department-responds-rt-russia-today-john-kerry-2014-4#!HDahV |access-date=5 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190325134128/https://www.businessinsider.com/state-department-responds-rt-russia-today-john-kerry-2014-4#!HDahV |archive-date=25 March 2019 |url-status=live |publisher=[[Business Insider]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Crowley&quot;&gt;{{cite magazine|last=Crowley|first=Michael|title=Putin's Russian Propaganda|url=https://time.com/84843/vladimir-putin-russia-propaganda/|magazine=TIME|date=1 May 2014|access-date=5 January 2017|archive-date=19 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119044428/http://time.com/84843/vladimir-putin-russia-propaganda/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.politico.com/magazine/story/2015/01/putin-russia-tv-113960_Page3.html#.Vlt_Pb9LAdx|title=Inside Putin's Information War|first=Peter|last=Pomerantsev|website=[[Politico]]|access-date=5 January 2017|archive-date=2 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190602191001/https://www.politico.com/magazine/story/2015/01/putin-russia-tv-113960_Page3.html#.Vlt_Pb9LAdx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Preobraz&quot;&gt;{{citation |author=Campausen |first=R.C. |title=KGB TV to Air Show Hosted by Anti-war Marine Vet |date=10 January 2011 |url=http://www.aim.org/aim-column/kgb-tv-to-air-show-hosted-by-anti-war-marine-vet/ |access-date=5 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110408154335/http://www.aim.org/aim-column/kgb-tv-to-air-show-hosted-by-anti-war-marine-vet/ |archive-date=8 April 2011 |url-status=live |publisher=[[Accuracy in Media]]}}.&lt;/ref&gt; При соборувањето на [[Лет 17 на „Малезија ерлајнс“
|Летот 17 на „Малезија ерлајнс“]], мрежното место [[Bellingcat]] на [[Елиот Хигинс]] обезбедило докази за манипулација со сателитски снимки објавени од [[Министерство за одбрана на Русија|руското Министерство за одбрана]], кои биле користени од RT и Спутник.&lt;ref name=mayMH17report&gt;{{cite web |title=Forensic Analysis of Satellite Images Released by the Russian Ministry of Defense: A bell¿ngcat Investigation |url=https://www.bellingcat.com/wp-content/uploads/2015/05/Forensic_analysis_of_satellite_images_EN.pdf |date=30 May 2015 |publisher=Bellingcat |access-date=22 June 2015 |archive-date=4 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704115020/https://www.bellingcat.com/wp-content/uploads/2015/05/Forensic_analysis_of_satellite_images_EN.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |work=[[The Guardian]] |date=8 September 2014 |url=https://www.theguardian.com/world/2014/sep/08/malaysia-airlines-mh-17-dutch-safety-board-preliminary-report |first=Julian |last=Borger |access-date=5 July 2015 |title=MH17: Dutch Safety Board to publish preliminary report on disaster |archive-date=26 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150626101546/http://www.theguardian.com/world/2014/sep/08/malaysia-airlines-mh-17-dutch-safety-board-preliminary-report |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[File:Putin at Obukhovskiy zavod.jpg|thumb|Во септември 2024 година, Владимир Путин тврдел дека [[Слобода на печатот во Русија|слободата на говор и слободата на печатот]] се целосно почитувани во Русија.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Putin insists there is press freedom in Russia as long as journalists obey law |url=https://novayagazeta.eu/articles/2024/09/02/putin-insists-there-is-press-freedom-in-russia-as-long-as-journalists-obey-law-en-news |work=[[Novaya Gazeta|Novaya Gazeta Europe]] |date=2 September 2024}}&lt;/ref&gt;]]

Постојаната руска пропаганда довела до тоа некои луѓе да го негираат сопственото искуство од [[Руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина во 2022 година]], дури и од страна на членови на семејството од другата страна на информативната железна завеса.&lt;ref&gt;[https://meduza.io/en/feature/2022/03/14/the-tv-is-winning The TV is winning], Meduza, 14 March 2022; the title refers to an old saying &quot;TV or fridge&quot; that asked what you want to believe; Propaganda or the empty fridge.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='My cousins are killing one another': War in Ukraine splits mixed families |url=https://www.wionews.com/world/my-cousins-are-killing-one-another-war-in-ukraine-splits-mixed-families-457947 |work=[[WION]] |date=1 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ukrainians Find That Relatives in Russia Don't Believe It's a War |first=Valerie |last=Hopkins |url=https://www.nytimes.com/2022/03/06/world/europe/ukraine-russia-families.html |work=[[The New York Times]] |date=6 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Relationships across the Ukraine-Russia border feel the strain of war |first=Ryan |last=Lucas |url=https://www.npr.org/2022/03/06/1084800742/relationships-across-the-ukraine-russia-border-feel-the-strain-of-war?t=1646640661231 |work=[[NPR]] |date=6 March 2022}}&lt;/ref&gt; Државно контролираните [[медиуми во Русија]] систематски ги намалувале и цивилните и воените загуби, осудувајќи ги извештаите за напади врз цивили како „лажни“ или обвинувајќи ги украинските сили.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ukraine: Watching the war on Russian TV – a whole different story |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60571737 |first1=Simona |last1=Kralova |first2=Sandro |last2=Vetsko |work=[[BBC News]] |date=2 March 2022 }}&lt;/ref&gt; Иако [[Устав на Русија|рускиот Устав од 1993 година]] содржи член што изрично забранува [[Цензура во Русија|цензура]],&lt;ref&gt;{{cite news |title=Explained: What Russia's war on Ukraine has meant for its news media |url=https://indianexpress.com/article/explained/explained-russia-war-ukraine-news-media-7825151/ |work=The Indian Express |date=18 March 2022}}&lt;/ref&gt; рускиот цензурен апарат ''[[Roskomnadzor]]'' им наредил на медиумите да користат само информации од државни извори или да се соочат со казни и блокади, обвинувајќи повеќе независни медиуми за ширење „''неверодостојни општествено значајни невистинити информации''“ за гранатирањето на украинските градови од страна на руската армија и цивилните жртви.&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer(s)/no by-line.--&gt; |title=Russia Bans Media Outlets From Using Words 'War,' 'Invasion' |date=26 February 2022 |magazine=[[The Moscow Times]] |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/02/26/russia-bans-media-outlets-from-using-words-war-invasion-a76605 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220227/https://www.themoscowtimes.com/2022/02/26/russia-bans-media-outlets-from-using-words-war-invasion-a76605 |archive-date=27 February 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 February 2022 |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/02/24/use-only-official-sources-about-ukraine-war-russian-media-watchdog-tells-journalists-a76567 |title=Use Only Official Sources About Ukraine War, Russian Media Watchdog Tells Journalists |website=[[The Moscow Times]] |archive-date=24 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224123216/https://www.themoscowtimes.com/2022/02/24/use-only-official-sources-about-ukraine-war-russian-media-watchdog-tells-journalists-a76567 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; [[Дмитриј Муратов]], главен уредник на рускиот независен весник ''[[Новаја Газета]]'', изјавил: „''Сè што не е пропаганда се уништува''.“&lt;ref name=&quot;fortune&quot;&gt;{{cite news |title=Even Russia's Kremlin-backed media is going off message and beginning to question Putin's war on Ukraine |url=https://fortune.com/2022/03/11/russia-kremlin-backed-media-off-message-question-putin-war-ukraine-invasion/ |work=Fortune |date=11 March 2022}}&lt;/ref&gt;

Според истражувачи, Русија ги засилила своите меѓународни пропагандни напори насочени кон [[Африка]],&lt;ref name=&quot;guard1&quot;&gt;{{cite news |last1=Harding |first1=Luke |last2=Burke |first2=Jason |title=Leaked documents reveal Russian effort to exert influence in Africa |url=https://www.theguardian.com/world/2019/jun/11/leaked-documents-reveal-russian-effort-to-exert-influence-in-africa |access-date=28 May 2022 |work=[[The Guardian]] |date=11 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Troianovski |first1=Anton |title='A New Message': Russia Trains Its Propaganda Machine on Africa |url=https://www.nytimes.com/2019/10/29/world/europe/africa-russia-sochi.html |access-date=28 May 2022 |work=[[The New York Times]] |date=29 October 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hassan |first1=Idayat |last2=Hiebert |first2=Kyle |title=Russian Disinformation Is Taking Hold in Africa |url=https://www.cigionline.org/articles/russian-disinformation-is-taking-hold-in-africa/ |access-date=28 May 2022 |publisher=[[Centre for International Governance Innovation]] |date=17 November 2021}}&lt;/ref&gt; [[Близок Исток]],&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Janadze |first1=Elene |title=The digital Middle East: Another front in Russia's information war |url=https://www.mei.edu/publications/digital-middle-east-another-front-russias-information-war |access-date=28 May 2022 |publisher=Middle East Institute |date=19 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Châtelot |first1=Christophe |last2=Bensimon |first2=Cyril |title=Paris fails to counter Russian propaganda in the Sahel |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/05/21/paris-fails-to-counter-russian-propaganda-in-the-sahel_5984236_4.html |access-date=28 May 2022 |publisher=Le Monde |date=21 May 2021}}&lt;/ref&gt; [[Балкан]],&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gotev |first=Georgi |date=31 March 2023 |title=Study: Russian embassy in Sofia most impactful in spreading propaganda |url=https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/study-russian-embassy-in-sofia-most-impactful-in-spreading-propaganda/ |website=[[Euractiv]] |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 November 2022 |title=RT Launches Local Website, Broadcasting in Serbia |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/11/15/rt-launches-local-hub-in-serbia-a79380 |website=[[The Moscow Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt; и [[Азија]].&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Dodds |first1=Io |title=The West is losing the information war with Russia – and hasn't even noticed |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2022/03/22/west-losing-information-war-russia-didnt-even-notice/ |access-date=28 May 2022 |publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=22 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Conger |first1=Kate |last2=Raj |first2=Suhasini |title=Pro-Russia Sentiment on Indian Twitter Draws Scrutiny |url=https://www.nytimes.com/2022/03/29/technology/twitter-russia-india.html |access-date=28 May 2022 |work=[[The New York Times]] |date=29 March 2022}}&lt;/ref&gt; Забележано е зголемување на про-руската пропаганда на [[арапски јазик]] за време на [[Руска инвазија на Украина (2022)|инвазијата на Украина]],&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Oweidat |first1=Nadia |title=The Russian Propaganda in Arabic Hidden from the West |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/russian-propaganda-arabic-hidden-west |access-date=28 May 2022 |publisher=Fikra Forum |date=18 April 2022}}&lt;/ref&gt; а Русија е обвинета дека ги засилува [[Антизападни ставови|антизападните]] постколонијални незадоволства во Африка преку кампањи на дезинформации.&lt;ref name=&quot;guard1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;guard2&quot;&gt;{{cite news |last1=Sauer |first1=Pjotr |title=The Congolese student fighting with pro-Russia separatists in Ukraine |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/08/the-congolese-student-fighting-with-pro-russia-separatists-in-ukraine |access-date=9 June 2022 |work=[[The Guardian]] |date=8 June 2022}}&lt;/ref&gt; Делумно поради руските напори, про-московските ставови и обвинувањето на Западот за [[Руска инвазија на Украина (2022)|инвазијата на Украина во 2022 година]] станале широко распространети во голем дел од Африка.&lt;ref name=&quot;guard2&quot;/&gt;
==Познати руски пропагандисти==
[[File:Владимир Соловьёв 2024.jpg|thumb|Пропагандистот на Путин [[Владимир Соловјов]]]]

* [[Дмитриј Киселјов]], ТВ водител и генерален директор на новинската агенција [[Русија Сегодња]] (под санкции воведени од Австралија) &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Australia imposes additional restrictions on Russian journalists, civil servants |url=https://interfax.com/newsroom/top-stories/79233/ |access-date=17 July 2022 |website=interfax.com}}&lt;/ref&gt;
* [[Маргарита Симонјан]], главен уредник на [[RT]] (порано Russia Today) и ''[[Русија Сегодња]]''&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khinkulova |first=Kateryna |date=2024-09-05 |title=Who is Margarita Simonyan, RT's editor-in-chief sanctioned by US? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cn0lnw1z6yzo |access-date=2025-09-01 |website=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Escritt |first=Thomas |last2=Escritt |first2=Thomas |date=2022-02-28 |title=Exclusive: Russian news agency in Berlin faces staff exodus over Ukraine invasion |url=https://www.reuters.com/world/europe/exclusive-russian-news-agency-berlin-faces-staff-exodus-over-ukraine-invasion-2022-02-28/ |access-date=2025-09-01 |work=Reuters |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[Михаил Леонтјев]], водител на Канал 1 (под санкции воведени од Австралија) &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[Владимир Соловјов]], водител на телевизиското шоу ''[[Вечер со Владимир Соловјов]]'' на [[Русија-1]] (Обединетото Кралство и Европската Унија вовеле санкции против Соловјов поради поттикнување насилство и поткопување на суверенитетот на Украина) &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tbilisi |first=U. S. Embassy |date=3 May 2022 |title=Faces of Kremlin propaganda: Vladimir Solovyov |url=https://ge.usembassy.gov/faces-of-kremlin-propaganda-vladimir-solovyov/ |access-date=17 July 2022 |website=U.S. Embassy in Georgia |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* [[Олга Скабеева]], телевизиска водителка на [[Серуска државна телевизиска и радио компанија]]
* [[Евгениј Попов (новинар)|Евгениј Попов]], телевизиски водител на Серуска државна телевизиска и радио компанија
* [[Дмитриј Стешин]], воен дописник за таблоидниот весник ''[[Комсомолскаја правда]]'' (под санкции воведени од Обединетото Кралство и Австралија) &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Russia cut off from UK services |url=https://www.gov.uk/government/news/russia-cut-off-from-uk-services |access-date=17 July 2022 |website=GOV.UK |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[Александар Коц]], воен дописник за таблоидниот весник ''Комсомолскаја правда'' (под санкции воведени од Обединетото Кралство и Австралија) &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Евгениј Подубни]], специјален дописник за телевизиските канали ''Русија-24'' и ''Русија-1'' (под санкции воведени од Обединетото Кралство и Австралија) &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* [[Александар Сладков]], специјален дописник за програмата на [[Известија]]
* [[Семјон Пегов]], воен блогер&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-10-23 |title=Semyon Pegov, founder of WarGonzo, wounded near Donetsk |url=https://meduza.io/en/news/2022/10/23/semyon-pegov-founder-of-wargonzo-wounded-near-donetsk |access-date=2025-09-01 |website=Meduza |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Atanesian |first=Grigor |date=2023-08-29 |title=Putin social media influencers profiting from war propaganda |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-66650947 |access-date=2025-09-01 |work=BBC News |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
* [[Игор Шчјоголев]]
* [[Екатерина Мизулина]]
* [[Светлана Миронјук]]

==Употреба на социјални медиуми==
Русија е обвинета дека користи [[социјални медиуми|социјални меиумски]] платформи за ширење пропагандни пораки до глобална публика преку ширење на [[лажни вести]], како и преку објавување реклами и создавање псевдо-активистички движења.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2017/10/29/560461835/how-russian-propaganda-spreads-on-social-media|title=How Russian Propaganda Spreads On Social Media|website=[[NPR]]|access-date=31 March 2018|archive-date=1 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401003701/https://www.npr.org/sections/alltechconsidered/2017/10/29/560461835/how-russian-propaganda-spreads-on-social-media|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Популарноста на Спутник на социјалните медиуми и неговата употреба на вирални, [[кликбејт]] наслови довела до тоа да биде опишан како „[[BuzzFeed]] на пропагандата“ од списанието ''[[Foreign Policy]]''.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Feinberg |first1=Andrew |title=My Life at a Russian Propaganda Network |url=https://www.politico.com/magazine/story/2017/08/21/russian-propaganda-sputnik-reporter-215511/ |access-date=22 June 2018 |work=[[Politico]] |date=21 August 2017 |archive-date=15 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111110/https://www.politico.com/magazine/story/2017/08/21/russian-propaganda-sputnik-reporter-215511 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Groll |first1=Elias |title=Kremlin's 'Sputnik' Newswire Is the BuzzFeed of Propaganda |journal=Foreign Policy |date=10 November 2014 |url=https://foreignpolicy.com/2014/11/10/kremlins-sputnik-newswire-is-the-buzzfeed-of-propaganda/ |access-date=22 June 2018 |archive-date=28 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150128121253/http://foreignpolicy.com/2014/11/10/kremlins-sputnik-newswire-is-the-buzzfeed-of-propaganda/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Русија била обвинета од американските власти за напори за ширење лажни вести и пропаганда со цел да се вмеша во [[Претседателски избори во САД (2016)|Претседателските избори во САД 2016]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.c-span.org/video/?443057-2/senator-mark-warner-social-media-2016-election|title=Senator Mark Warner on Social Media and the 2016 Election|website=[[C-SPAN]]|access-date=25 February 2022|archive-date=5 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210305232315/https://www.c-span.org/video/?443057-2%2Fsenator-mark-warner-social-media-2016-election|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.politico.com/story/2017/11/02/social-media-commission-lindsey-graham-244466|title=Graham seeks 9/11-style commission on social media vulnerabilities|website=[[Politico]]|access-date=31 March 2018|archive-date=1 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401003748/https://www.politico.com/story/2017/11/02/social-media-commission-lindsey-graham-244466|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Се тврди дека Русија користела тактики како создавање лажни профили на социјалните медиуми, организирање политички митинзи и онлајн политички реклами со цел да му помогне на републиканскиот претседателски кандидат [[Доналд Трамп]] да победи на изборите.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/interactive/2018/02/16/us/politics/russia-propaganda-election-2016.html|title=The Propaganda Tools Used by Russians to Influence the 2016 Election|first=Alicia|last=Parlapiano|website=[[The New York Times]]|date=16 February 2018|access-date=27 March 2018|archive-date=18 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211218130642/https://www.nytimes.com/interactive/2018/02/16/us/politics/russia-propaganda-election-2016.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Високи раководители на американските платформи за социјални медиуми направиле обид да се спротивстават на наводната руска пропаганда преку бришење автоматизирани сметки и информирање на корисниците за присуството на можна дезинформација на нивните платформи и интеракциите што можеби ги имале. Во јануари 2017 година, [[Twitter]] проценил дека приближно 677.000 корисници „''взаемно дејствувале со руска пропаганда или ботови за време на кампањата во 2016 година''“. Три недели подоцна, претставници на Twitter изјавиле дека веројатно повеќе од 1,4 милиони корисници биле изложени на содржина што потекнува од овие сметки.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.theverge.com/2018/1/19/16911086/twitter-russia-propaganda-us-presidential-election-bot-accounts-findings|title=Twitter says it exposed nearly 700,000 people to Russian propaganda during US election|website=theverge.com|date=19 January 2018|access-date=31 March 2018|archive-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331173612/https://www.theverge.com/2018/1/19/16911086/twitter-russia-propaganda-us-presidential-election-bot-accounts-findings|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.foxnews.com/tech/1-4-million-twitter-users-engaged-with-russian-propaganda-during-election|title=1.4 million Twitter users engaged with Russian propaganda during election|first=Christopher|last=Carbone|date=1 February 2018|website=[[Fox News]]|access-date=31 March 2018|archive-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331041325/http://www.foxnews.com/tech/2018/02/01/1-4-million-twitter-users-engaged-with-russian-propaganda-during-election.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Во 2018 година, Twitter избришал приближно 200.000 твитови за кои било утврдено дека потекнуваат од сметки поврзани со Русија.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/tech/social-media/now-available-more-200-000-deleted-russian-troll-tweets-n844731|title=Twitter deleted Russian troll tweets. So we published more than 200,000 of them.|website=[[NBC News]]|date=14 February 2018 |access-date=31 March 2018|archive-date=25 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201225065239/https://www.nbcnews.com/tech/social-media/now-available-more-200-000-deleted-russian-troll-tweets-n844731|url-status=live}}&lt;/ref&gt; На 31 октомври 2017 година, раководители од [[Facebook]], [[Гугл|Google]] и [[Твитер|Twitter]] сведочеле за наводната употреба на социјалните медиуми од страна на Русија во изборите во 2016 година, пред Постојаниот избран комитет за разузнавање на Претставничкиот дом на САД.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.c-span.org/video/?436362-1/facebook-google-twitter-executives-testify-russias-influence-2016-election|title=Facebook, Google, and Twitter Executives Testify on Russia's Influence on 2016 Election|website=[[C-SPAN]]|access-date=25 February 2022|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125174846/https://www.c-span.org/video/?436362-1%2Ffacebook-google-twitter-executives-testify-russias-influence-2016-election|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Во обид да се бори против лажните вести, [[Facebook]] објавил план во јануари 2018 година да се обиде да ги истакне доверливите извори на вести.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2018/01/19/579285094/facebook-moves-to-decide-what-is-real-news|title=Facebook Moves To Decide What Is Real News|website=[[NPR]]|date=19 January 2018|last1=Shahani|first1=Aarti|access-date=31 March 2018|archive-date=1 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401003756/https://www.npr.org/sections/thetwo-way/2018/01/19/579285094/facebook-moves-to-decide-what-is-real-news|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

На 17 мај 2017 година, заменик-јавниот обвинител [[Род Розенштајн]] го назначил поранешниот директор на [[Федерално истражно биро|ФБИ]] [[Роберт Милер]] за специјален обвинител на [[Министерство за правда на САД|Министерството за правда на САД]] во истрагата за наводното руско мешање во изборите во 2016 година.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/interactive/2017/05/17/us/politics/document-Robert-Mueller-Special-Counsel-Russia.html|title=Rod Rosenstein's Letter Appointing Mueller Special Counsel|website=[[The New York Times]]|date=17 May 2017|access-date=31 March 2018|archive-date=18 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170518015032/https://www.nytimes.com/interactive/2017/05/17/us/politics/document-Robert-Mueller-Special-Counsel-Russia.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; На 16 февруари 2018 година, Министерството за правда на САД обвинило тринаесет руски државјани и три руски компании за обид да влијаат врз изборите во 2016 година во корист на кампањата на Трамп.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/02/16/us/politics/russians-indicted-mueller-election-interference.html|title=13 Russians Indicted as Mueller Reveals Effort to Aid Trump Campaign|website=[[The New York Times]]|date=16 February 2018|last1=Apuzzo|first1=Matt|access-date=31 March 2018|archive-date=17 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180217021452/https://www.nytimes.com/2018/02/16/us/politics/russians-indicted-mueller-election-interference.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Меѓу обвинетите организации била и [[Internet Research Agency|Агенцијата за интернет истражувања]] (IRA; активна 2013–2023), компанија со седиште во [[Санкт Петербург]], за која се тврдело дека користела социјални медиуми за ширење лажни вести што ги промовираат руските интереси. Обвинението тврди дека вработените во IRA биле поттикнувани „да ја користат секоја можност за да ја критикуваат Хилари [Клинтон]“.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://slate.com/technology/2018/02/what-we-know-about-the-internet-research-agency-and-how-it-meddled-in-the-2016-election.html|title=What We Know About How Russia's Internet Research Agency Meddled in the 2016 Election|first=April|last=Glaser|website=[[Slate (magazine)|Slate]]|date=16 February 2018|access-date=31 March 2018|archive-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331095511/https://slate.com/technology/2018/02/what-we-know-about-the-internet-research-agency-and-how-it-meddled-in-the-2016-election.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Русија е обвинета дека спроведувала пропагандни кампањи со цел да влијае врз јавното мислење во врска со анексијата на Крим во 2014 година. Руските операции на социјалните медиуми наводно биле насочени кон користење дезинформации за да им се допаднат на проруските сили на Крим, додека истовремено ги дискредитирале бунтовничките и сепаратистичките групи. Особено, преку социјалните медиуми била проширена лажна приказна за мало дете кое било распнато од украинските сили во Славјанск.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thestrategybridge.org/the-bridge/2017/5/10/how-russia-weaponized-social-media-in-crimea|title=How Russia Weaponized Social Media in Crimea|website=thestrategybridge.org|date=10 May 2017 |access-date=31 March 2018|archive-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331173422/https://thestrategybridge.org/the-bridge/2017/5/10/how-russia-weaponized-social-media-in-crimea|url-status=live}}
&lt;/ref&gt; Украинската влада исто така забранила неколку руски интернет-услуги, вклучувајќи ја популарната социјална мрежа [[VK (сервис)|VK]], што било критикувано како цензура, бидејќи влијаело врз милиони Украинци.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/view/articles/2017-05-17/why-ukraine-said-nyet-to-russian-social-networks|title=Why Ukraine Said 'Nyet' to Russian Social Networks|website=[[Bloomberg News|Bloomberg]]|date=17 May 2017 |access-date=31 March 2018|archive-date=31 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180331173247/https://www.bloomberg.com/view/articles/2017-05-17/why-ukraine-said-nyet-to-russian-social-networks|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-39934666|title=Ukraine
 to block Russian social networks|work=[[BBC News]]|date=16 May 2017|access-date=21 June 2018|archive-date=9 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180809170648/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-39934666|url-status=live}}
&lt;/ref&gt;

==Пропаганда во образованието==
Од доаѓањето на власт во 2000 година, Путин и неговата влада ја промовирале идејата за „''патриотско образование''“ во образовните реформи со цел ширење пропаганда и зголемување на лојалноста кон режимот. Путин инсистирал учениците да учат патриотски вредности во училиштата, а наставата по историја, јазици и уметности да инспирира гордост кај младите и да го зајакне нивниот „[[патриотизам]]“. На почетокот, овие напори за воведување образовни промени имале ограничен успех, меѓутоа, по анексијата на Крим во 2014 година, според ''[[The Washington Post]]'', „патриотските“ реформи и нагласувањето на патриотизмот се зголемиле, додека слободата на говор во училиштата опаднала, а наставниците станале поверојатно да бидат отпуштени за јавно изразување политички ставови. Националните руски симболи станале повеќе славени, а во 2014 година руската влада одобрила нов сет учебници по историја, кои содржеле ревидиран наратив на историските настани и ги пофалувале постигнувањата на Путин и анексијата на Крим.&lt;ref name=&quot;ed1&quot;&gt;{{cite news |last1=Nazrullaeva |first1=Eugenia |last2=Neundorf |first2=Anja |last3=Northmore-Ball |first3=Ksenia |last4=Tertytchnaya |first4=Katerina |title=Analysis {{!}} The invasion of Ukraine has upended Russian education |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2022/09/14/russia-patriotic-education-reform/ |access-date=23 April 2024 |newspaper=Washington Post |date=14 September 2022 |archive-url=https://archive.today/20220914150013/https://www.washingtonpost.com/politics/2022/09/14/russia-patriotic-education-reform/#selection-821.0-879.1 |archive-date=14 September 2022 |url-status=live |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

[[File:День Победы в Сакском районе, 2022, 36.jpg|thumb|Путиновата Млада армија во [[Крим]] на 9 мај 2022]]

На 21 мај 2020 година, ''The Moscow Times'' објавил дека рускиот претседател [[Владимир Путин]] направил уште еден обид да воведе „патриотски лекции“ за руските ученици.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Putin Adds Patriotism, War History to School Curriculum|url=https://www.themoscowtimes.com/2020/05/22/putin-adds-patriotism-war-history-to-school-curriculum-a70347|access-date=14 October 2023|work=[[The Moscow Times]]|publisher=Alexander Gubsky|date=22 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200524012405/https://www.themoscowtimes.com/2020/05/22/putin-adds-patriotism-war-history-to-school-curriculum-a70347|archive-date=24 May 2020|location=Amsterdam|language=en-us}}&lt;/ref&gt;

По [[руска инвазија на Украина (2022)|руската инвазија на Украина]] во февруари 2022 година, руската влада ги зголемила напорите за воведување „патриотско образование“ во училиштата преку донесување нови образовни закони, ревидирање на училишните учебници и воведување наставни водичи кои им помагаат на наставниците да одржуваат „патриотски“ лекции што би ја оправдале инвазијата.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Ilyushina|first1=Mary|title=Putin's war propaganda becomes 'patriotic' lessons in Russian schools|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine|access-date=14 October 2023|newspaper=The Washington Post|publisher=Fred Ryan|date=20 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327101413/https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine|archive-date=27 March 2022|location=Washington, D.C.|language=en-us}}&lt;/ref&gt;

Во септември 2022 година, Министерството за образование вовело серија задолжителни наставни планови, во голем дел развиени од министерот за образование [[Сергеј Кравцов]], насловени ''[[Разговори за важни работи]]'' ({{langx|ru|Разговоры о важном|Razgovory o vazhnom|Разговори за она што е важно}}, или накратко „Важни разговори“).&lt;ref name=&quot;nytTopol&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.nytimes.com/interactive/2024/09/20/magazine/ukraine-russia-war-deserter.html |title=The Deserter |last=Topol |first=Sarah A. |date=22 September 2024 |access-date=15 October 2024 |work=[[New York Times Magazine]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;times-20230801&quot;&gt;{{cite news|last1=Berkhead|first1=Samantha|title=Putin insists Russian students must learn 'patriotic values' from age seven|url=https://www.thetimes.com/article/putin-insists-russian-students-must-learn-patriotic-values-from-age-of-seven-0tbm88q8d|access-date=15 May 2023|work=[[The Times]]|date=1 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20230515215721/https://www.thetimes.co.uk/article/putin-insists-russian-students-mustlearn-patriotic-values-from-age-of-seven-0tbm88q8d|archive-date=15 May 2023|location=London|language=en-gb|url-status=live|quote=…so-called &quot;conversations about important things&quot;…}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mt-20220902&quot;&gt;{{cite news|last1=Beardsworth|first1=James|title=Russian Schoolchildren Return to Classrooms Changed by War|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/09/02/russian-schoolchildren-return-to-classrooms-changed-by-war-a78706|access-date=15 October 2023|work=The Moscow Times|publisher=Alexander Gubsky|date=2 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220910015115/https://www.themoscowtimes.com/2022/09/02/russian-schoolchildren-return-to-classrooms-changed-by-war-a78706|archive-date=10 September 2022|location=Amsterdam|language=en-us}}&lt;/ref&gt; ''Важни разговори'' вклучуваат лекции за „патриотизам“ кои им се предаваат на деца почнувајќи од шестгодишна возраст, како „''среќата на татковината е повредна од животот''“, „''вистински патриот треба да биде подготвен да ја брани земјата''“ и „''не е страшно да се умре за татковината''“.&lt;ref name=&quot;mt-20220902&quot; /&gt; Исто така, ги учи децата за руски херои како советскиот космонаут [[Јуриј Гагарин]], и опфаќа различни теми од перспектива на руската влада, како национален идентитет, патриотизам, традиционални вредности и светски настани. Путин одржал инаугуративна лекција со избрани ученици во руската ексклава [[Калининград]] на 1 септември 2022 година.&lt;ref name=&quot;nytTopol&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kotlyar|first1=Yevgenia|last2=Coalson|first2=Robert|title='It's Not Scary To Die For The Motherland': As War On Ukraine Rages, Russian Children Targeted For 'Patriotic' Education|url=https://www.rferl.org/a/russia-schoolchildren-patriotic-education-ukraine-war/32016144.html|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|publisher=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=2 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220930150807/https://www.rferl.org/a/russia-schoolchildren-patriotic-education-ukraine-war/32016144.html|archive-date=30
 September 2022|location=Prague|language=en-us}}&lt;/ref&gt; [[Associated Press]] објавил дека некои родители биле шокирани од [[милитаризам|милитаристичката]] природа на лекциите „Важни разговори“, при што некои ги споредиле со „патриотското образование“ од поранешниот [[Советски Сојуз]].&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Litvinova |first1=Dasha |title=Russian students are returning to school, where they face new lessons to boost their patriotism |url=https://apnews.com/article/russia-school-ukraine-curriculum-war-history-putin-98b0110e32608c6652e8dfacd01d0b6a |access-date=23 April 2024 |work=AP News |publisher=Associated Press |location=New York City |date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230902032349/https://apnews.com/article/russia-school-ukraine-curriculum-war-history-putin-98b0110e32608c6652e8dfacd01d0b6a |archive-date=2 September 2023 |url-status=live |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Некои руски ученици и нивните родители биле истражувани од полицијата или им било заканувано со исклучување поради одбивање да присуствуваат на лекциите „Важни разговори“.&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Satanovskiy|first1=Sergey|title=Mandatory patriotism classes in Russian schools|url=https://www.dw.com/en/mandatory-patriotism-classes-in-russian-schools/a-63687952|work=DW News|publisher=Deutsche Welle|date=9 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221110114042/https://www.dw.com/en/mandatory-patriotism-classes-in-russian-schools/a-63687952|archive-date=10 November 2022|location=Bonn|language=en-gb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=17 February 2023 |title=Russian TV Airs Wartime 'Patriotism' Lessons for Schoolchildren |url=https://www.themoscowtimes.com/2023/02/17/russian-tv-airs-wartime-patriotism-lessons-for-schoolchildren-a80253 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314134533/https://www.themoscowtimes.com/2023/02/17/russian-tv-airs-wartime-patriotism-lessons-for-schoolchildren-a80253 |archive-date=14 March 2023 |work=The Moscow Times |publisher= |location= |language=en-us}}&lt;/ref&gt;

Во првата недела од март, руските училишта одржале „Серуска отворена лекција“, виртуелна лекција за дополнително оправдување на потребата од водење војна против Украина и „опасноста“ од НАТО&lt;ref name=&quot;independent.co.uk-070322&quot;&gt;{{cite news |last1=Hirwani |first1=Peony |title=Russian school children are being taught Putin's version of Ukraine invasion |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/russia-schoolchildren-media-ukraine-invasion-b2027652.html |access-date=23 April 2024 |work=The Independent |date=7 March 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt; (види [[Дезинформации во руската инвазија на Украина]]). [[Министерството за образование на Русија]] исто така распространувало прирачници до наставниците, со упатства како да расправаат за војната, вклучително и „одобрена“ верзија на судирот. Еден прирачник експлицитно тврди дека руската војна во Украина „''не е војна''“.&lt;ref name=&quot;independent.co.uk-070322&quot; /&gt; Руски наставници се соочиле со гонење за изразување антивоени ставови во и надвор од училницата.&lt;ref name=&quot;ed1&quot; /&gt; Путин потпишал закон со кој се проширува [[Закон за руски странски агенти|законот за странски агенти на Русија]]. Според овие проширувања, секое лице или организација што добива било каков вид поддршка, не само финансиска, се додава на списокот на Министерството за правда како „странски агент“. „Странските агенти“ имаат забрана да добиваат државно финансирање, да предаваат на државни универзитети или да работат со деца. Роскомнадзор доби овластување да блокира веб-страници на „странски агенти“ по барање на Министерството за правда без судска одлука.&lt;ref name=&quot;mt-20220902&quot; /&gt; Во летото 2022 година, Путин одобрил создавање на национално [[Движење на Првите|движење на деца и млади]] по модел на [[Пионерско движење|советските пионерски организации]].

Во август 2023 година, учебник по историја напишан од [[Владимир Медински]] тврди дека по [[Распад на Советскиот Сојуз|распадот на Советскиот Сојуз]], „''Западот станал опседнат со дестабилизирање на ситуацијата во Русија. Целта не била ни скриена: да се распарчи Русија и да се преземе контрола врз нејзините ресурси''.“ Според критичарите, учебникот шири кремљовска пропаганда и го одразува [[Путинизам|светогледот на Владимир Путин]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Faulconbridge |first=Guy |date=11 August 2023 |title=Kremlin aide rewrites Russian history for a society at war |url=https://www.reuters.com/world/europe/kremlin-aide-rewrites-russian-history-society-war-2023-08-10/ |work=Reuters |agency=}}&lt;/ref&gt;

[[File:2023-07-27. В Курске почтили память детей, погибших на Донбассе 01.jpg|thumb|Руски деца на споменик за деца [[Тврдења за геноцид во Донбас|наводно убиени од украинските сили]] во [[Донбас]], државно спонзориран настан во Курск во јули 2023]]

==Реакции==
Поради пропагандата во Руската Федерација, [[Европска служба за надворешно дејствување|Европската служба за надворешно дејствување]] ја основала [[Работна група „Ист Стратком“|работната група „Ист Стратком“]] во 2015 година со цел да ги евидентира и прикажува случаите на невистини што се шират во Русија за ЕУ и нејзините земји членки.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Disinformation operations about COVID-19|url=https://data.europa.eu/data/datasets/euvsdisinfo-disinformation-operations-about-covid-19?locale=en|url-status=live|access-date=4 October 2021|website=data.europa.eu|archive-date=4 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004044457/https://data.europa.eu/data/datasets/euvsdisinfo-disinformation-operations-about-covid-19?locale=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About|url=https://euvsdisinfo.eu/about/|url-status=live|access-date=4 October 2021|website=EUvsDisinfo|publisher=[[East StratCom Task Force]]|language=en-US|archive-date=7 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007220955/https://euvsdisinfo.eu/about/}}&lt;/ref&gt;

Според [[Микола Рјабчук]], украински новинар и политички аналитичар, руската пропаганда се развила во целосна [[информациска војна]] за време на [[Руско-украинска војна|Руско-украинската војна]]. Рјабчук напишал: „Се појавија три главни наративи што може да се сумираат како ‘границите на Украина се вештачки’, ‘украинското општество е длабоко поделено’ и ‘украинските институции се непоправливо нефункционални’“, со што се оправдува потребата од „надворешно, наводно руско, старателство“.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Riabchuk |first=Mykola |title=Ukraine: Russian propaganda and three disaster scenarios |url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2014/04/ukraine-russia-propaganda-thre-201441112542990923.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150912113928/http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2014/04/ukraine-russia-propaganda-thre-201441112542990923.html |archive-date=12 September 2015 |access-date=9 November 2015 |website=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;

За време на сослушување во американскиот Конгрес во 2015 година, Леон Арон, директор за руски студии во [[Американски претприемачки институт|Американскиот претприемачки институт]], ја опишал руската телевизиска мрежа [[RT]] (порано позната како Russia Today) како не само промотор на рускиот „бренд“, туку и како средство за „''обесвреднување на идеите за демократска транспарентност и одговорност, поткопување на довербата во веродостојноста на јавните информации и исполнување на медиумскиот простор со полувистини''“. Тој ја опишал руската државна пропаганда како „''агресивна, често суптилна и ефективна во својата употреба на интернетот''“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Сенат изучает роль российской пропаганды во вторжении в Украину |url=http://www.golos-ameriki.ru/content/senate-hearing-on-russian-propaganda/3035425.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107025418/http://www.golos-ameriki.ru/content/senate-hearing-on-russian-propaganda/3035425.html |archive-date=7 November 2015 |access-date=10 November 2015 |website= |publisher=Voice of America |language=ru}}&lt;/ref&gt;

[[Питар Померанцев]], британски ТВ продуцент, во својата книга од 2014 година ''Nothing Is True and Everything Is Possible'', тврди дека целта на пропагандата не е да убеди, како во класичната пропаганда, туку да создаде „валкано“ информативно поле во кое луѓето нема да веруваат никому.&lt;ref&gt;{{Cite web|title = Пітер Померанцев: Мета російської пропаганди - щоб ніхто нікому не довіряв|url = http://www.pravda.com.ua/articles/2015/03/31/7063251/|website = Українська правда|access-date = 10 November 2015|archive-date = 22 December 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151222114752/http://www.pravda.com.ua/articles/2015/03/31/7063251/|url-status = live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2014/11/30/books/review/nothing-is-true-and-everything-is-possible-by-peter-pomerantsev.html?_r=0 Review: 'Nothing Is True and Everything Is Possible,' by Peter Pomerantsev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170709043654/https://www.nytimes.com/2014/11/30/books/review/nothing-is-true-and-everything-is-possible-by-peter-pomerantsev.html?_r=0 |date=9 July 2017 }}, ''[[The New York Times]]'', November 2014&lt;/ref&gt;

Говорејќи за Руско-украинската војна во 2014 година, [[Џон Кери]], [[државен секретар на САД]], ја нарекол РТ државно спонзориран „''мегафон на пропаганда''“ и додал: „Russia Today е распоредена за да ја промовира фантазијата на претседателот Путин за тоа што се случува на теренот. Тие речиси целосно се посветени на оваа цел — да пропагираат и да го искривуваат она што се случува или не се случува во Украина.“&lt;ref name=&quot;JKerry&quot;&gt;{{cite press release|title=Secretary Kerry on Ukraine|url=http://www.c-span.org/video/?319014-1/secretary-kerry-ukraine|publisher=[[C-SPAN]]|date=24 April 2014|access-date=25 February 2022|archive-date=25 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220125053402/https://www.c-span.org/video/?319014-1%2Fsecretary-kerry-ukraine|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Клиф Кинкајд, директор на Центарот за истражувачко новинарство при [[Accuracy in Media]], ја нарекол РТ „''добро познат извор на дезинформации за руската пропаганда''“.&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kincaid|first=Cliff|title=Why Won't Putin Help Middle East Christians?|url=http://www.aim.org/aim-column/why-wont-putin-help-middle-east-christians/|work=[[Accuracy in Media]]|date=22 August 2014|access-date=19 June 2016|archive-date=22 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160722045158/http://www.aim.org/aim-column/why-wont-putin-help-middle-east-christians/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Членови на [[Европски парламент|Европскиот парламент]] тврделе дека Европа треба да ја зацврсти својата одбрана против руската пропаганда, повикувајќи се на наводно руско мешање во француските, германските и шпанските избори, како и [[Повлекување на Обединетото Кралство од ЕУ|Брегсит]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20180117IPR91901/eu-needs-to-increase-its-resilience-to-russian-propaganda-say-meps|title=EU needs to increase its resilience to Russian propaganda, say MEPs|work=European Parliament|access-date=5 March 2018|language=en|archive-date=27 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327084705/http://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20180117IPR91901/eu-needs-to-increase-its-resilience-to-russian-propaganda-say-meps|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Во март 2015 година, ''Работна група „Ист Стратком“'' била создадена со поддршка на [[ЕУ|Европската Унија]] со цел да се спротивстави на руските напори за ширење дезинформации и лажни вести.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rferl.org/a/european-commission-russia-disinformation-propaganda-call-to-action/28981394.html|title=EU Issues Call To Action To Combat Russian 'Propaganda'|newspaper=Radio Free Europe/Radio Liberty|date=17 January 2018 |language=en|access-date=5 March 2018|archive-date=21 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321180658/https://www.rferl.org/a/european-commission-russia-disinformation-propaganda-call-to-action/28981394.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

На 14 март 2022 година, [[Марина Овсјаникова]], уредничка во главната руска државно контролирана телевизија Канал Еден, ја прекинала живата телевизиска програма за да протестира против руската инвазија на Украина,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Putin's control over Ukraine war news is not total – it's challenged by online news and risk-taking journalists |url=https://theconversation.com/putins-control-over-ukraine-war-news-is-not-total-its-challenged-by-online-news-and-risk-taking-journalists-179540 |first=Sarah |last=Oates |work=[[The Conversation (website)|The Conversation]] |date=23 March 2022 }}&lt;/ref&gt; носејќи плакат на кој пишувало на мешавина од руски и англиски: „''Стоп за војната, не верувајте во пропагандата, тука ве лажат''“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Russia-Ukraine war: Marina Ovsyannikova interrupts Russian show |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/3/15/anti-war-protester-interrupts-russian-tv-news-show |publisher=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]] |date=15 March 2022 }}&lt;/ref&gt;

На 5 април 2022 година, рускиот опозициски политичар [[Алексеј Навални]] изјавил дека „''монструозноста на лагите“ во руските државни медиуми е „незамислива. И, за жал, исто така е и нивната убедливост за оние кои немаат пристап до алтернативни информации''“. Тој напишал на [[Твитер]] дека „''поддржувачите на војната“ меѓу руските државни медиумски личности „треба да се третираат како воени злосторници. Од главните уредници до водителите на ток-шоуа до уредниците на вести, [тие] треба да бидат санкционирани сега и еден ден да им се суди''“.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Channelling Goebbels: The obscenity of Russian state TV news, as it conceals war crimes for Putin |url=https://inews.co.uk/opinion/channelling-goebbels-the-obscenity-of-russian-state-tv-news-as-it-conceals-war-crimes-for-putin-1559603?ico=best_of_opinion |work=[[i (British newspaper)|inews.co.uk.]] |date=6 April 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Navalny Calls for Sanctions Against Russian State Media 'Warmongers' |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/04/06/navalny-calls-for-sanctions-against-russian-state-media-warmongers-a77237 |work=The Moscow Times |date=6 March 2022}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
* {{Cite journal |last=Strycharz |first=Damian |date=4 March 2024 |title=More than Putin: managed pluralism in Russia's foreign policy |url=https://academic.oup.com/ia/article/100/2/655/7613258 |journal=International Affairs |volume=100 |issue=2}}
* [http://www.kasparov.ru/material.php?id=5630FB84C9A18 Общественное мнение против Путина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151030024112/http://www.kasparov.ru/material.php?id=5630FB84C9A18 |date=2015-10-30 }} (&quot;Public opinion is anti-Putin&quot;), article by Russian sociologist {{interlanguage link|Igor Eidman|ru|Эйдман,_Игорь_Виленович|de|Igor Wilenowitsch Eidman}}
* {{Cite news|title = Russian propaganda machine 'worse than Soviet Union'|work = [[BBC News]]|date = 5 June 2014|url = https://www.bbc.com/news/magazine-27713847|access-date = 9 November 2015}}
* {{Cite web|url = https://blogs.state.gov/stories/2014/04/29/russia-today-s-disinformation-campaign|title = Russia Today's Disinformation Campaign|website = DipNote |publisher = U.S. State Department official blog| access-date = 9 April 2014}}

[[Категорија:Политика на Русија]]
[[Категорија:Пропаганда во Русија| ]]</text>
      <sha1>8u9lrb75w49xb3gspq94ylgzcf3eyht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Антички олимписки игри</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1392454</id>
    <revision>
      <id>5569829</id>
      <parentid>5544038</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="7qhd5w0w4bqzsh6fisprcndv9dcbbij" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Ancient Olympic Games}}

[[Категорија:Спортот во Стара Грција]]
[[Категорија:Старогрчка религија]]
[[Категорија:Олимписки игри]]</text>
      <sha1>7qhd5w0w4bqzsh6fisprcndv9dcbbij</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Старогрчки празници</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1392457</id>
    <revision>
      <id>5569837</id>
      <parentid>5544048</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:27:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Стара Грција]] → [[Категорија:Старогрчка религија]]</comment>
      <origin>5569837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="a705ug0kefx1cpe5ov5j2450qsrorl1" xml:space="preserve">{{рв|Ancient Greek festivals}}

[[Категорија:Старогрчка религија|Празници]]
[[Категорија:Старогрчка култура|Празници]]</text>
      <sha1>a705ug0kefx1cpe5ov5j2450qsrorl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Уредувачки викенди 2026/мај</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1393089</id>
    <revision>
      <id>5569936</id>
      <parentid>5567981</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5569936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16725" sha1="0vpj7ptq3ua1vh27516b63pl7wvwscb" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]]
|}
{{Кратенка|ВП:УД}}

Во текот на 2026 година во мај е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд.

'''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува!

== Награди и рангирање ==
&lt;b&gt;Важно&lt;/b&gt;: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност &lt;b&gt;од 2.500 денари&lt;/b&gt;. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите.
За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии &lt;b&gt;од тековниот месец&lt;/b&gt;.

Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. 

Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]]

=== Црници ===
[[Податотека:Castilla elastica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-174.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Црници“]]
Во периодот 2-3 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Црници“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со црниците може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Moraceae]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
| {{подреден список|[[Dorstenieae]] (Н)|[[Hullettia]] (Н)|[[Sloetia]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Виолетова|Виолетова]]
| {{подреден список|[[Poulsenia]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Utsetela]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Allaeanthus]] (Н)|[[Ampalis]] (Н)|[[Afromorus]] (Н)|[[Allaeanthus kurzii]] (Н)|[[Antiaris]] (Н)|[[Antiaropsis]] (Н)|[[Artocarpeae]] (Н)|[[Bagassa]] (Н)|[[Bleekrodea]] (Н)|[[Batocarpus]] (Н)|[[Bosqueiopsis]] (Н)|[[Broussonetia]] (Н)|[[Paper mulberry]] (Н)|[[Calaunia]] (Н)|[[Castilla]] (Н)|[[Castilla elastica]] (Н)|[[Castilla ulei]] (Н)|[[Castilleae]] (Н)|[[Clarisia]] (Н)|[[Contrayerva]] (Н)|[[Fatoua]] (Н)|[[Fatoua villosa]] (Н)|[[Ficus nymphaeifolia]] (Н)|[[Hijmania]] (Н)|[[Maclura]] (Н)|[[Maillardia]] (Н)|[[Maillardia montana]] (Н)|[[Malaisia]] (Н)|[[Malaisia scandens subsp. megacarpa]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Sparattosyce]] (Н)|[[Trophis]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Книжевни друштва ===
[[Податотека:Adwaita-accessories-dictionary.svg|десно|240п|Уредувачки ден „Книжевни друштва“]]
Во периодот 9-10 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Книжевни друштва“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со книжевните друштва може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Literary societies]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Детективски клуб]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Србија]] (Н)|[[Друштво на хрватските книжевници]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Црна Гора]] (Н)|[[Сојуз на бугарските писатели]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
| {{подреден список|[[Мирман Бахир]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Книжевно друштво]] (Н)|[[Анголска академија на литературата]] (Н)|[[Еспиритосантска книжевна академија]] (Н)|[[Аклатанг Бајан]] (Н)|[[Национална федерација на државни поетски друштва]] (Н)|[[Државно поетско друштво на Аризона]] (Н)|[[Анструтерско мусоманичко друштво]] (Н)|[[Здружение Ентони Пауел]] (Н)|[[Здружение Артур Рансом]] (Н)|[[Уметничко украинско движење]] (Н)|[[Атене Луизијана]] (Н)|[[Здружение на писатели и програми за пишување]] (Н)|[[Нерегуларсите на Бејкер Стрит]] (Н)|[[Книги преку морето]] (Н)|[[Банкрофтско и Каролтонвајтово литературно здружение]] (Н)|[[Бајтаунов институт за механика]] (Н)|[[Браунингово друштво]] (Н)|[[Дикенсово друштво]] (Н)|[[Омикрон Капа Епсилон]] (Н)|[[Свртени со лажни ливчиња]] (Н)|[[Друштво Толкин]] (Н)|[[Список на комори за реторика]] (Н)|[[Кабинет за предавања]] (Н)|[[Калифорниско државно поетско друштво]] (Н)|[[Какстон Клуб]] (Н)|[[Кинеско поетско друштво]] (Н)|[[Колумбински поети од Колорадо]] (Н)|[[Поетско друштво на Конектикат]] (Н)|[[Здружение полумесечина]] (Н)|[[Кротонија (литературно друштво)]] (Н)|[[Клубот на чудни томови]] (Н)|[[Поетско друштво на Кентаки]] (Н)|[[Меѓународно друштво за емпириско проучување на литературата]] (Н)|[[Меѓународно здружение за компаративна книжевност]] (Н)|[[Киплинговото друштво]] (Н)|}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Северноамериканска митологија ===
[[Податотека:Quetzalcoatl feathered serpent.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Северноамериканска митологија“]]
Во периодот 16-17 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Северноамериканска митологија“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со северноамериканската митологија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:North American mythology]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Мезоамериканско дрво на светот]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Мајка Гранди]] (Н)|[[Гаврани во митологијата на индијанските староседелци]] (Н)|[[Момчето и волците]] (Н)|[[Слеп човек и морски нуркач]] (Н)|[[Зимски приказни]] (Н)|[[Трансформер (духовно суштество)]] (Н)|[[Мускогиска митологија]] (Н)|[[Реторика на домородните Американци]] (Н)|[[Онг (фолклор на Вашо)]] (Н)|[[Митови и легенди за северноамериканските Индијанци]] (Н)|[[Митологија на Пауни]] (Н)|[[Салишански усни наративи]] (Н)|[[Громова птица и кит]] (Н)|[[Културни прикази на гаврани]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]]
| {{подреден список|[[Ел Сомбрерон]] (Н)|[[Вејоб]] (Н)|[[Камаитс]] (Н)|[[Тланчана]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]]
| {{подреден список|[[Тлахуелпучи]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]]
| {{подреден список|[[Акича]] (Н)|[[Атаксак]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Хрватски филмски режисери ===
[[Податотека:Croatia_film_clapperboard.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Хрватски филмски режисери“]]
Во периодот 23-24 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хрватски филмски режисери“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за хрватските филмски режисери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Croatian film directors]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Бранко Бауер]] (Н)|[[Рајко Грлиќ]] (Н)|[[Вељко Булајиќ]] (Н)|[[Лордан Зафрановиќ]] (Н)|[[Зринко Огреста]] (Н)|[[Антун Врдољак]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Бранко Иванда]] (Н)|[[Бранко Иштванчиќ]] (Н)|[[Федор Ханжековиќ]] (Н)|[[Фадил Хаџиќ]] (Н)|[[Бошко Грубиќ]] (Н)|[[Дејан Аќимовиќ]] (Н)|[[Владимир Кристл]] (Н)|[[Иван Ладислав Галета]] (Н)|[[Катја Рестовиќ]] (Н)|[[Радислав Јованов Гонзо]] (Н)|[[Филип Филковиќ]] (Н)|[[Анте Бабаја]] (Н)|[[Станка Ѓуриќ]] (Н)|[[Звонимир Јуриќ]] (Н)|[[Ирена Шкориќ]] (Н)|[[Јаков Седлар]] (Н)|[[Младен Јуран]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Ботанички градини во Обединетото Кралство ===
[[Податотека:Palmhouse.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Ботанички градини во Обединетото Кралство“]]
Во периодот 30-31 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Ботанички градини во Обединетото Кралство“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за ботаничките градини во Обединетото Кралство може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Botanical gardens in the United Kingdom]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Проект „Еден“]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Список на ботанички градини во Обединетото Кралство]] (Н)|[[Баут Парк]] (Н)| [[Ботаничка градина (Белфаст)]] (Н)| [[ Шумски парк Каслвелан]] (Н)| [[ Градина Боднант]] (Н)| [[Национална ботаничка градина на Велс]] (Н)|[[Градини Дифрин]] (Н)|[[Градини Клајн]] (Н)|[[Парк Синглтон]] (Н)|[[Ботаничка градина Крукшенк]] (Н)|[[Ботаничка градина Бенмор]] (Н)|[[Ботаничка градина Давик]] (Н)|[[Ботаничка градина Логан]] (Н)|[[Кралска ботаничка градина Единбург]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

== Поврзано ==
* [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]]
* [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]]

[[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|4]]</text>
      <sha1>0vpj7ptq3ua1vh27516b63pl7wvwscb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570057</id>
      <parentid>5569936</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>статија за бришење.</comment>
      <origin>5570057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16679" sha1="8ji3p123llpdctnlbgy1ysk6f999jz6" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]]
|}
{{Кратенка|ВП:УД}}

Во текот на 2026 година во мај е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд.

'''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува!

== Награди и рангирање ==
&lt;b&gt;Важно&lt;/b&gt;: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност &lt;b&gt;од 2.500 денари&lt;/b&gt;. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите.
За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии &lt;b&gt;од тековниот месец&lt;/b&gt;.

Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. 

Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]]

=== Црници ===
[[Податотека:Castilla elastica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-174.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Црници“]]
Во периодот 2-3 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Црници“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со црниците може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Moraceae]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
| {{подреден список|[[Dorstenieae]] (Н)|[[Hullettia]] (Н)|[[Sloetia]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Виолетова|Виолетова]]
| {{подреден список|[[Poulsenia]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Utsetela]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Allaeanthus]] (Н)|[[Ampalis]] (Н)|[[Afromorus]] (Н)|[[Allaeanthus kurzii]] (Н)|[[Antiaris]] (Н)|[[Antiaropsis]] (Н)|[[Artocarpeae]] (Н)|[[Bagassa]] (Н)|[[Bleekrodea]] (Н)|[[Batocarpus]] (Н)|[[Bosqueiopsis]] (Н)|[[Broussonetia]] (Н)|[[Paper mulberry]] (Н)|[[Calaunia]] (Н)|[[Castilla]] (Н)|[[Castilla elastica]] (Н)|[[Castilla ulei]] (Н)|[[Castilleae]] (Н)|[[Clarisia]] (Н)|[[Contrayerva]] (Н)|[[Fatoua]] (Н)|[[Fatoua villosa]] (Н)|[[Ficus nymphaeifolia]] (Н)|[[Hijmania]] (Н)|[[Maclura]] (Н)|[[Maillardia]] (Н)|[[Maillardia montana]] (Н)|[[Malaisia]] (Н)|[[Malaisia scandens subsp. megacarpa]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Sparattosyce]] (Н)|[[Trophis]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Книжевни друштва ===
[[Податотека:Adwaita-accessories-dictionary.svg|десно|240п|Уредувачки ден „Книжевни друштва“]]
Во периодот 9-10 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Книжевни друштва“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со книжевните друштва може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Literary societies]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Детективски клуб]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Србија]] (Н)|[[Друштво на хрватските книжевници]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Црна Гора]] (Н)|[[Сојуз на бугарските писатели]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
| {{подреден список|[[Мирман Бахир]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Книжевно друштво]] (Н)|[[Анголска академија на литературата]] (Н)|[[Еспиритосантска книжевна академија]] (Н)|[[Аклатанг Бајан]] (Н)|[[Национална федерација на државни поетски друштва]] (Н)|[[Државно поетско друштво на Аризона]] (Н)|[[Анструтерско мусоманичко друштво]] (Н)|[[Здружение Ентони Пауел]] (Н)|[[Здружение Артур Рансом]] (Н)|[[Уметничко украинско движење]] (Н)|[[Атене Луизијана]] (Н)|[[Здружение на писатели и програми за пишување]] (Н)|[[Нерегуларсите на Бејкер Стрит]] (Н)|[[Книги преку морето]] (Н)|[[Банкрофтско и Каролтонвајтово литературно здружение]] (Н)|[[Бајтаунов институт за механика]] (Н)|[[Браунингово друштво]] (Н)|[[Дикенсово друштво]] (Н)|[[Омикрон Капа Епсилон]] (Н)|[[Свртени со лажни ливчиња]] (Н)|[[Друштво Толкин]] (Н)|[[Список на комори за реторика]] (Н)|[[Кабинет за предавања]] (Н)|[[Калифорниско државно поетско друштво]] (Н)|[[Какстон Клуб]] (Н)|[[Кинеско поетско друштво]] (Н)|[[Колумбински поети од Колорадо]] (Н)|[[Поетско друштво на Конектикат]] (Н)|[[Здружение полумесечина]] (Н)|[[Кротонија (литературно друштво)]] (Н)|[[Клубот на чудни томови]] (Н)|[[Поетско друштво на Кентаки]] (Н)|[[Меѓународно друштво за емпириско проучување на литературата]] (Н)|[[Меѓународно здружение за компаративна книжевност]] (Н)|[[Киплинговото друштво]] (Н)|}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Северноамериканска митологија ===
[[Податотека:Quetzalcoatl feathered serpent.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Северноамериканска митологија“]]
Во периодот 16-17 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Северноамериканска митологија“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со северноамериканската митологија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:North American mythology]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Мезоамериканско дрво на светот]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Мајка Гранди]] (Н)|[[Гаврани во митологијата на индијанските староседелци]] (Н)|[[Момчето и волците]] (Н)|[[Слеп човек и морски нуркач]] (Н)|[[Зимски приказни]] (Н)|[[Трансформер (духовно суштество)]] (Н)|[[Мускогиска митологија]] (Н)|[[Реторика на домородните Американци]] (Н)|[[Онг (фолклор на Вашо)]] (Н)|[[Митови и легенди за северноамериканските Индијанци]] (Н)|[[Салишански усни наративи]] (Н)|[[Громова птица и кит]] (Н)|[[Културни прикази на гаврани]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]]
| {{подреден список|[[Ел Сомбрерон]] (Н)|[[Вејоб]] (Н)|[[Камаитс]] (Н)|[[Тланчана]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]]
| {{подреден список|[[Тлахуелпучи]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]]
| {{подреден список|[[Акича]] (Н)|[[Атаксак]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Хрватски филмски режисери ===
[[Податотека:Croatia_film_clapperboard.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Хрватски филмски режисери“]]
Во периодот 23-24 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хрватски филмски режисери“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за хрватските филмски режисери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Croatian film directors]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Бранко Бауер]] (Н)|[[Рајко Грлиќ]] (Н)|[[Вељко Булајиќ]] (Н)|[[Лордан Зафрановиќ]] (Н)|[[Зринко Огреста]] (Н)|[[Антун Врдољак]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Бранко Иванда]] (Н)|[[Бранко Иштванчиќ]] (Н)|[[Федор Ханжековиќ]] (Н)|[[Фадил Хаџиќ]] (Н)|[[Бошко Грубиќ]] (Н)|[[Дејан Аќимовиќ]] (Н)|[[Владимир Кристл]] (Н)|[[Иван Ладислав Галета]] (Н)|[[Катја Рестовиќ]] (Н)|[[Радислав Јованов Гонзо]] (Н)|[[Филип Филковиќ]] (Н)|[[Анте Бабаја]] (Н)|[[Станка Ѓуриќ]] (Н)|[[Звонимир Јуриќ]] (Н)|[[Ирена Шкориќ]] (Н)|[[Јаков Седлар]] (Н)|[[Младен Јуран]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Ботанички градини во Обединетото Кралство ===
[[Податотека:Palmhouse.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Ботанички градини во Обединетото Кралство“]]
Во периодот 30-31 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Ботанички градини во Обединетото Кралство“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за ботаничките градини во Обединетото Кралство може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Botanical gardens in the United Kingdom]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Проект „Еден“]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Список на ботанички градини во Обединетото Кралство]] (Н)|[[Баут Парк]] (Н)| [[Ботаничка градина (Белфаст)]] (Н)| [[ Шумски парк Каслвелан]] (Н)| [[ Градина Боднант]] (Н)| [[Национална ботаничка градина на Велс]] (Н)|[[Градини Дифрин]] (Н)|[[Градини Клајн]] (Н)|[[Парк Синглтон]] (Н)|[[Ботаничка градина Крукшенк]] (Н)|[[Ботаничка градина Бенмор]] (Н)|[[Ботаничка градина Давик]] (Н)|[[Ботаничка градина Логан]] (Н)|[[Кралска ботаничка градина Единбург]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

== Поврзано ==
* [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]]
* [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]]

[[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|4]]</text>
      <sha1>8ji3p123llpdctnlbgy1ysk6f999jz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570084</id>
      <parentid>5570057</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16666" sha1="rb67u6tghdgxxmih0vt305v5iy52qso" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]]
|}
{{Кратенка|ВП:УД}}

Во текот на 2026 година во мај е планирано да се одржат 5 (пет) '''[[Википедија:Уредувачки викенди|уредувачки викенди]]''', кои се изведуваат во текот на еден викенд, со почеток во 00:00 ч. во сабота и крај во 23:59 ч. во недела. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот викенд.

'''Напомена:''' Заради избегнување на спротивставени уредувања и пишување на иста статија од двајца или повеќе корисници на Википедија на македонски јазик, секој заинтересиран учесник е пожелно да го пријави своето учество и да избере кои статии ќе ги уредува!

== Награди и рангирање ==
&lt;b&gt;Важно&lt;/b&gt;: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност &lt;b&gt;од 2.500 денари&lt;/b&gt;. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите.
За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките викенди и/или денови во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии &lt;b&gt;од тековниот месец&lt;/b&gt;.

Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. 

Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_викенди_2026#Уредувачки_викенди_по_месеци|проектната страница]]

=== Црници ===
[[Податотека:Castilla elastica - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-174.jpg|десно|180п|Уредувачки ден „Црници“]]
Во периодот 2-3 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Црници“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со црниците може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Moraceae]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
| {{подреден список|[[Dorstenieae]] (Н)|[[Hullettia]] (Н)|[[Sloetia]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Виолетова|Виолетова]]
| {{подреден список|[[Poulsenia]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Utsetela]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Allaeanthus]] (Н)|[[Ampalis]] (Н)|[[Afromorus]] (Н)|[[Allaeanthus kurzii]] (Н)|[[Antiaris]] (Н)|[[Antiaropsis]] (Н)|[[Artocarpeae]] (Н)|[[Bagassa]] (Н)|[[Bleekrodea]] (Н)|[[Batocarpus]] (Н)|[[Bosqueiopsis]] (Н)|[[Broussonetia]] (Н)|[[Paper mulberry]] (Н)|[[Calaunia]] (Н)|[[Castilla]] (Н)|[[Castilla elastica]] (Н)|[[Castilla ulei]] (Н)|[[Castilleae]] (Н)|[[Clarisia]] (Н)|[[Contrayerva]] (Н)|[[Fatoua]] (Н)|[[Fatoua villosa]] (Н)|[[Ficus nymphaeifolia]] (Н)|[[Hijmania]] (Н)|[[Maclura]] (Н)|[[Maillardia]] (Н)|[[Maillardia montana]] (Н)|[[Malaisia]] (Н)|[[Malaisia scandens subsp. megacarpa]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Sparattosyce]] (Н)|[[Trophis]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Книжевни друштва ===
[[Податотека:Adwaita-accessories-dictionary.svg|десно|240п|Уредувачки ден „Книжевни друштва“]]
Во периодот 9-10 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Книжевни друштва“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со книжевните друштва може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Literary societies]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Детективски клуб]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Србија]] (Н)|[[Друштво на хрватските книжевници]] (Н)|[[Здружение на книжевниците на Црна Гора]] (Н)|[[Сојуз на бугарските писатели]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]]
| {{подреден список|[[Мирман Бахир]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Книжевно друштво]] (Н)|[[Анголска академија на литературата]] (Н)|[[Еспиритосантска книжевна академија]] (Н)|[[Аклатанг Бајан]] (Н)|[[Национална федерација на државни поетски друштва]] (Н)|[[Државно поетско друштво на Аризона]] (Н)|[[Анструтерско мусоманичко друштво]] (Н)|[[Здружение Ентони Пауел]] (Н)|[[Здружение Артур Рансом]] (Н)|[[Уметничко украинско движење]] (Н)|[[Атене Луизијана]] (Н)|[[Здружение на писатели и програми за пишување]] (Н)|[[Бејкер Стрит Ирегуларс]] (Н)|[[Книги преку морето]] (Н)|[[Банкрофтско и Каролтонвајтово литературно здружение]] (Н)|[[Бајтаунов институт за механика]] (Н)|[[Браунингово друштво]] (Н)|[[Дикенсово друштво]] (Н)|[[Омикрон Капа Епсилон]] (Н)|[[Свртени со лажни ливчиња]] (Н)|[[Друштво Толкин]] (Н)|[[Список на комори за реторика]] (Н)|[[Кабинет за предавања]] (Н)|[[Калифорниско државно поетско друштво]] (Н)|[[Какстон Клуб]] (Н)|[[Кинеско поетско друштво]] (Н)|[[Колумбински поети од Колорадо]] (Н)|[[Поетско друштво на Конектикат]] (Н)|[[Здружение полумесечина]] (Н)|[[Кротонија (литературно друштво)]] (Н)|[[Клубот на чудни томови]] (Н)|[[Поетско друштво на Кентаки]] (Н)|[[Меѓународно друштво за емпириско проучување на литературата]] (Н)|[[Меѓународно здружение за компаративна книжевност]] (Н)|[[Киплинговото друштво]] (Н)|}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Северноамериканска митологија ===
[[Податотека:Quetzalcoatl feathered serpent.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Северноамериканска митологија“]]
Во периодот 16-17 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Северноамериканска митологија“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите поврзани со северноамериканската митологија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:North American mythology]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Мезоамериканско дрво на светот]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Мајка Гранди]] (Н)|[[Гаврани во митологијата на индијанските староседелци]] (Н)|[[Момчето и волците]] (Н)|[[Слеп човек и морски нуркач]] (Н)|[[Зимски приказни]] (Н)|[[Трансформер (духовно суштество)]] (Н)|[[Мускогиска митологија]] (Н)|[[Реторика на домородните Американци]] (Н)|[[Онг (фолклор на Вашо)]] (Н)|[[Митови и легенди за северноамериканските Индијанци]] (Н)|[[Салишански усни наративи]] (Н)|[[Громова птица и кит]] (Н)|[[Културни прикази на гаврани]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]]
| {{подреден список|[[Ел Сомбрерон]] (Н)|[[Вејоб]] (Н)|[[Камаитс]] (Н)|[[Тланчана]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]]
| {{подреден список|[[Тлахуелпучи]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]]
| {{подреден список|[[Акича]] (Н)|[[Атаксак]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Хрватски филмски режисери ===
[[Податотека:Croatia_film_clapperboard.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Хрватски филмски режисери“]]
Во периодот 23-24 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Хрватски филмски режисери“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за хрватските филмски режисери може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Croatian film directors]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Бранко Бауер]] (Н)|[[Рајко Грлиќ]] (Н)|[[Вељко Булајиќ]] (Н)|[[Лордан Зафрановиќ]] (Н)|[[Зринко Огреста]] (Н)|[[Антун Врдољак]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Бранко Иванда]] (Н)|[[Бранко Иштванчиќ]] (Н)|[[Федор Ханжековиќ]] (Н)|[[Фадил Хаџиќ]] (Н)|[[Бошко Грубиќ]] (Н)|[[Дејан Аќимовиќ]] (Н)|[[Владимир Кристл]] (Н)|[[Иван Ладислав Галета]] (Н)|[[Катја Рестовиќ]] (Н)|[[Радислав Јованов Гонзо]] (Н)|[[Филип Филковиќ]] (Н)|[[Анте Бабаја]] (Н)|[[Станка Ѓуриќ]] (Н)|[[Звонимир Јуриќ]] (Н)|[[Ирена Шкориќ]] (Н)|[[Јаков Седлар]] (Н)|[[Младен Јуран]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Ботанички градини во Обединетото Кралство ===
[[Податотека:Palmhouse.jpg|десно|230п|Уредувачки ден „Ботанички градини во Обединетото Кралство“]]
Во периодот 30-31 мај 2026 година ќе се одржи уредувачки викенд на тема „Ботанички градини во Обединетото Кралство“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за ботаничките градини во Обединетото Кралство може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:Botanical gardens in the United Kingdom]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Проект „Еден“]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Список на ботанички градини во Обединетото Кралство]] (Н)|[[Баут Парк]] (Н)| [[Ботаничка градина (Белфаст)]] (Н)| [[ Шумски парк Каслвелан]] (Н)| [[ Градина Боднант]] (Н)| [[Национална ботаничка градина на Велс]] (Н)|[[Градини Дифрин]] (Н)|[[Градини Клајн]] (Н)|[[Парк Синглтон]] (Н)|[[Ботаничка градина Крукшенк]] (Н)|[[Ботаничка градина Бенмор]] (Н)|[[Ботаничка градина Давик]] (Н)|[[Ботаничка градина Логан]] (Н)|[[Кралска ботаничка градина Единбург]] (Н)}}
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

== Поврзано ==
* [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Статистика]]
* [[Википедија:Уредувачки викенди 2026/Известувања]]

[[Категорија:Википедија:Уредувачки викенди 2026|4]]</text>
      <sha1>rb67u6tghdgxxmih0vt305v5iy52qso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Радар</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1393374</id>
    <revision>
      <id>5569945</id>
      <parentid>5547876</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="o0ed204gndsqx079sqnpxdmwy9ctwtf" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Инфокутија
| bodyclass = vevent
| titleclass = summary
| titlestyle = background-color: #eaecf0;
| abovestyle = background-color: #eaecf0; border-bottom: 1px solid #ccd2d9;
| headerstyle = background-color: #eaecf0;
| labelstyle = background-color: #f8f9fa; padding: 0.3em 0.5em; width: 35%; line-height: 1.25em; vertical-align: top; font-weight: bold;
| datastyle = padding: 0.3em 0.5em; line-height: 1.25em; vertical-align: top;

| above = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}

| image    = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} 
| caption = {{{caption|}}}

| header1 = Основна информација

| label2 = Вид
| data2  = {{{type|}}}

| label3 = Земја
| data3  = {{{country|}}}

| label4 = Дизајнер
| data4  = {{{designer|}}}

| label5 = Производител
| data5 = {{{manufacturer|}}} 

| label6 = Почеток на производство
| data6  = {{{introdate|}}}

| label7 = Број на инсталации
| data7  = {{{number|}}}

| label8 = Други имиња
| data8  = {{{other names|}}}

| header9 = Параметри

| label10 = Честотен опсег
| data10  = {{{frequency|}}}

| label11 = Честота на импулси
| data11  = {{{PRF|}}}

| label12 = Времетраење на импулс
| data12  = {{{pulsewidth|}}}

| label13 = Брзина на вртење
| data13  = {{{RPM|}}}

| label14 = Макс. дострел
| data14  = {{{range|}}}

| label15 = Макс. висина
| data15  = {{{altitude|}}}

| label16 = Моќност
| data16  = {{{power|}}}

| label17 = Ширина на сноп
| data17  = {{{beamwidth|}}}

| label18 = Азимут
| data18  = {{{azimuth|}}}

| label19 = Агол на издигнување
| data19  = {{{elevation|}}}

| label20 = Точност
| data20  = {{{precision|}}}

| header21 = Размери

| label22 = Висина
| data22  = {{{height|}}}

| label23 = Ширина
| data23  = {{{width|}}}

| label24 = Пречник
| data24  = {{{diameter|}}}

| label25 = Поврзано
| data25  = {{{related|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија радар со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Радар]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | altitude | azimuth | beamwidth | caption | country | designer | diameter | elevation | frequency | height | image | image size | image_size | imagesize | introdate | manufacturer | name | number | other names | power | precision | PRF | pulsewidth | range | related | RPM | type | width }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ed204gndsqx079sqnpxdmwy9ctwtf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569946</id>
      <parentid>5569945</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Andrew012p ја премести страницата [[Предлошка:Радар]] на [[Предлошка:Инфокутија Радар]]</comment>
      <origin>5569945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="o0ed204gndsqx079sqnpxdmwy9ctwtf" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Инфокутија
| bodyclass = vevent
| titleclass = summary
| titlestyle = background-color: #eaecf0;
| abovestyle = background-color: #eaecf0; border-bottom: 1px solid #ccd2d9;
| headerstyle = background-color: #eaecf0;
| labelstyle = background-color: #f8f9fa; padding: 0.3em 0.5em; width: 35%; line-height: 1.25em; vertical-align: top; font-weight: bold;
| datastyle = padding: 0.3em 0.5em; line-height: 1.25em; vertical-align: top;

| above = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}

| image    = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} 
| caption = {{{caption|}}}

| header1 = Основна информација

| label2 = Вид
| data2  = {{{type|}}}

| label3 = Земја
| data3  = {{{country|}}}

| label4 = Дизајнер
| data4  = {{{designer|}}}

| label5 = Производител
| data5 = {{{manufacturer|}}} 

| label6 = Почеток на производство
| data6  = {{{introdate|}}}

| label7 = Број на инсталации
| data7  = {{{number|}}}

| label8 = Други имиња
| data8  = {{{other names|}}}

| header9 = Параметри

| label10 = Честотен опсег
| data10  = {{{frequency|}}}

| label11 = Честота на импулси
| data11  = {{{PRF|}}}

| label12 = Времетраење на импулс
| data12  = {{{pulsewidth|}}}

| label13 = Брзина на вртење
| data13  = {{{RPM|}}}

| label14 = Макс. дострел
| data14  = {{{range|}}}

| label15 = Макс. висина
| data15  = {{{altitude|}}}

| label16 = Моќност
| data16  = {{{power|}}}

| label17 = Ширина на сноп
| data17  = {{{beamwidth|}}}

| label18 = Азимут
| data18  = {{{azimuth|}}}

| label19 = Агол на издигнување
| data19  = {{{elevation|}}}

| label20 = Точност
| data20  = {{{precision|}}}

| header21 = Размери

| label22 = Висина
| data22  = {{{height|}}}

| label23 = Ширина
| data23  = {{{width|}}}

| label24 = Пречник
| data24  = {{{diameter|}}}

| label25 = Поврзано
| data25  = {{{related|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија радар со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Радар]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | altitude | azimuth | beamwidth | caption | country | designer | diameter | elevation | frequency | height | image | image size | image_size | imagesize | introdate | manufacturer | name | number | other names | power | precision | PRF | pulsewidth | range | related | RPM | type | width }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ed204gndsqx079sqnpxdmwy9ctwtf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569949</id>
      <parentid>5569946</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Andrew012p ја премести страницата [[Предлошка:Инфокутија Радар]] на [[Предлошка:Радар]] презапишувајќи врз пренасочување</comment>
      <origin>5569945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="o0ed204gndsqx079sqnpxdmwy9ctwtf" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{Инфокутија
| bodyclass = vevent
| titleclass = summary
| titlestyle = background-color: #eaecf0;
| abovestyle = background-color: #eaecf0; border-bottom: 1px solid #ccd2d9;
| headerstyle = background-color: #eaecf0;
| labelstyle = background-color: #f8f9fa; padding: 0.3em 0.5em; width: 35%; line-height: 1.25em; vertical-align: top; font-weight: bold;
| datastyle = padding: 0.3em 0.5em; line-height: 1.25em; vertical-align: top;

| above = {{{name|{{PAGENAMEBASE}}}}}

| image    = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image size|{{{image_size|{{{imagesize|}}}}}}}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} 
| caption = {{{caption|}}}

| header1 = Основна информација

| label2 = Вид
| data2  = {{{type|}}}

| label3 = Земја
| data3  = {{{country|}}}

| label4 = Дизајнер
| data4  = {{{designer|}}}

| label5 = Производител
| data5 = {{{manufacturer|}}} 

| label6 = Почеток на производство
| data6  = {{{introdate|}}}

| label7 = Број на инсталации
| data7  = {{{number|}}}

| label8 = Други имиња
| data8  = {{{other names|}}}

| header9 = Параметри

| label10 = Честотен опсег
| data10  = {{{frequency|}}}

| label11 = Честота на импулси
| data11  = {{{PRF|}}}

| label12 = Времетраење на импулс
| data12  = {{{pulsewidth|}}}

| label13 = Брзина на вртење
| data13  = {{{RPM|}}}

| label14 = Макс. дострел
| data14  = {{{range|}}}

| label15 = Макс. висина
| data15  = {{{altitude|}}}

| label16 = Моќност
| data16  = {{{power|}}}

| label17 = Ширина на сноп
| data17  = {{{beamwidth|}}}

| label18 = Азимут
| data18  = {{{azimuth|}}}

| label19 = Агол на издигнување
| data19  = {{{elevation|}}}

| label20 = Точност
| data20  = {{{precision|}}}

| header21 = Размери

| label22 = Висина
| data22  = {{{height|}}}

| label23 = Ширина
| data23  = {{{width|}}}

| label24 = Пречник
| data24  = {{{diameter|}}}

| label25 = Поврзано
| data25  = {{{related|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Категорија:Страници што користат инфокутија радар со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страницата користи [[Предлошка:Инфокутија Радар]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y| alt | altitude | azimuth | beamwidth | caption | country | designer | diameter | elevation | frequency | height | image | image size | image_size | imagesize | introdate | manufacturer | name | number | other names | power | precision | PRF | pulsewidth | range | related | RPM | type | width }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{документација}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o0ed204gndsqx079sqnpxdmwy9ctwtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Calaunia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1393530</id>
    <revision>
      <id>5569879</id>
      <parentid>5551381</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:32:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5569879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1675" sha1="q4ml9j0idy2ngb7zn3sfhsdd52a803z" xml:space="preserve">{{Закосен наслов}}{{Таксономија|status=|regnum=[[Plantae]]|divisio=[[Tracheophyta]]|classis=[[Magnoliopsida]]|ordo=[[Rosales]]|familia=[[Moraceae]]|genus='''''Calaunia'''''|species=''C. negrosensis''|binomial=''Calaunia negrosensis''|binomial_authority=(Elmer) Grudz.|genus_authority=[[Gudzins.]] (1964)|color=lightgreen|name=''Calaunia''|synonyms=''Aphananthe negrosensis'' {{small|Elmer (1909)}}|synonyms_ref=&lt;ref name = powo&gt;{{cite web |title=''Calaunia negrosensis'' (Elmer) Grudz. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:836936-1 |website=[[Plants of the World Online]] |access-date=22 April 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;}}'''''Calaunia''''' претставува монотипичен растителен род од семејството [[црници]]. 

Негов единствен претставник е [[Филипини|филипинскиот]] ендемски ''C. negrosensis'' од родот Calaunia&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39602-1|title=''Calaunia'' Gudzins. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|work=[[Plants of the World Online]]|language=en|accessdate=20 March 2021}}&lt;/ref&gt; , а дрвото доаѓа од островот Негрос на [[Филипини|Филипините]].

== Наводи ==
{{Наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Филипините]]
[[Категорија:Статии со извори на англиски (en)]]
[[Категорија:Црници]]</text>
      <sha1>q4ml9j0idy2ngb7zn3sfhsdd52a803z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ficus nymphaeifolia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1393594</id>
    <revision>
      <id>5569881</id>
      <parentid>5549767</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:35:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3081" sha1="6ve1bm1u6zdadkwf1kn3qzreng571mz" xml:space="preserve">{{short description|Species of flowering plant in the family Moraceaea}}
{{Use dmy dates|date=July 2018}}
{{Speciesbox
|color = lightgreen
|image = Ficus nymphaeifolia RBGS.jpg
|image_caption = 
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref&gt;{{cite iucn |author=Botanic Gardens Conservation International (BGCI) |author2=IUCN SSC Global Tree Specialist Group |year=2019 |title=''Ficus nymphaeifolia'' |article-number=e.T61886071A145668526 |doi=10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T61886071A145668526.en |access-date=25 November 2022}}&lt;/ref&gt;
|genus = Ficus
|species = nymphaeifolia
|authority = [[Mill.]]
|synonyms =
{{smalldiv|
* ''Ficus anguina'' [[Benoist]]
* ''Ficus duquei'' [[Dugand]]
* ''Ficus ierensis'' [[Britton]]
* ''Ficus nymphoides'' [[Thunb.]]
* ''Ficus urbaniana'' [[Warb.]]
* ''Urostigma nymphifolium'' (Mill.) [[Miq.]] 
}}
}}

'''''Ficus nymphaeifolia''''' претставува вид на смоква која расте до 35м во висина и се наоѓа во [[Средна Америка|Централна]] и [[Јужна Америка]] на крајбрежните рамнини, саваната и [[Дождовна шума|дождовните шуми]]. 

Во 1786 година за првпат се појавило ова растение во научната литература и било објавено во „Речникот на градинарите“ од англискиот ботаничар [[Филип Милер]] од  негови примероци собрани на [[Кариби|Карибите]]. 

[[Латекс|Латексот]] од растението може да се користи во форма на фластер, за лекување на истегнувања, фрактури и посекотини на телото, за олеснување на болката и за заштита на раната од инфекција.&lt;ref name=&quot;heritage&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Ficus+nymphaeifolia|title=Ficus nymphaeifolia|work=Useful Tropical Plants|accessdate=February 11, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;US&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=16915|title=Ficus nymphaeifolia|work=U.S. National Plant Germplasm System|accessdate=February 11, 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;catalogue&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.catalogueoflife.org/col/details/species/id/91fd1778c3578846ce30240c06d30494|title=Ficus nymphaeifolia|work=Catalogue of Life: 2020-01-10 Beta|accessdate=February 11, 2020}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1768 година]]
[[Категорија:Црници]]
[[Категорија:Флора на Карибите]]
[[Категорија:Флора на Средна Америка]]</text>
      <sha1>6ve1bm1u6zdadkwf1kn3qzreng571mz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бејкер Стрит Ирегуларс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1394269</id>
    <revision>
      <id>5570081</id>
      <parentid>5555237</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22289" sha1="n1izr7gd91og9steonsay2eot2l29n0" xml:space="preserve">[[Податотека:The_Baker_Street_Irregulars_1940.jpg|мини|300x300пкс|Состанокот на ''Бејкер Стрит Ирегуларс'' на 30 јануари 1940 година. Меѓу другите на сликата се [[Кристофер Морли]], [[Фредерик Дор Стил]], [[Роберт Кит Ливит]] и [[Дејвид А. Рандал]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/Ent_%26_Fan.html|title=Entertainment and Fantasy&quot;: The 1940 Dinner|work=BSI Archival History|accessdate=19 November 2020}} See the section &quot;A Picture of the Crowd&quot;.&lt;/ref&gt;]]
'''''Бејкер Стрит Ирегуларс''''' — организација на ентузијасти [[Шерлок Холмс|за Шерлок Холмс]], основана во 1934 година од [[Кристофер Морли]],&lt;ref name=&quot;BSI Harvard&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/deepLink?_collection=oasis&amp;uniqueId=hou02178|title=Baker Street Irregulars 1923-2007: Guide|last=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|work=[[Houghton Library]], [[Harvard Library]]|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=2015-03-25}}&lt;/ref&gt; а до 2015 година, организацијата броела околу 300 членови ширум светот.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=The Baker Street Irregulars Trust|date=March 2015|publisher=[[ZoomInfo]]}}&lt;/ref&gt;

Групата го издава ''[[Бејкер Стрит Џурнал|„Бејкер Стрит Журнал]]“,'' кое е нередовно тримесечно списание од 1946 година.&lt;ref name=&quot;BSI Harvard&quot;/&gt; 

Членовите учествувале во „играта“&lt;ref name=&quot;dirda&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nybooks.com/daily/2012/02/02/sherlock-lives/|title=Sherlock Lives!|last=Dirda|first=Michael|authorlink=Michael Dirda|date=February 2, 2012|work=[[The New York Review of Books]]|accessdate=January 3, 2018}}&lt;/ref&gt; која постулира дека Холмс и [[Д-р Вотсон|доктор Вотсон]] биле вистински, а [[Артур Конан Дојл|Сер Артур Конан Дојл]] бил само „литературен агент“ на Вотсон. 

== Историја ==
[[Податотека:BSI-Pratt-Morley-Stout-1944.jpg|десно|мини|''Бејкер Стрит Ирегуларс'' [[Флечер Прат]], [[Кристофер Морли]] и [[Рекс Стаут]] (1944)]]
Организацијата била резултат на неформалната група на Кристофер Морли, „Клубот на три часа за ручек“, која дискутирала за уметност и литература.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[The New Annotated Sherlock Holmes|The New Annotated Sherlock Holmes, Vol. 1]]|last=Conan Doyle|first=Sir Arthur|last2=Klinger|first2=Leslie S.|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=0-7394-5304-1|pages=lxiii-lxvi|author-link=Sir Arthur Conan Doyle|author-link2=Leslie S. Klinger}}&lt;/ref&gt; Инаугуративниот состанок се одржал во 1934 година во ресторанот на [[Крист Села]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]]&lt;ref name=&quot;bunson&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Encyclopedia Sherlockiana: an A-to-Z guide to the world of the great detective|last=Bunson|first=Matthew|publisher=Macmillan|year=1997|isbn=0-02-861679-0|pages=20–21|author-link=Matthew Bunson}}&lt;/ref&gt;, а меѓу првите учесници биле [[Вилијам Жилет]], [[Винсент Старет]], [[Александар Вулкот]] и [[Џин Тани]].&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt; Морли ги одржувал состаноците доста нередовно, но откако раководството му припаднало на Едгар В. Смит, состаноците станале поредовни.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tor&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tor.com/2012/03/22/inside-the-baker-street-irregulars/|title=Inside the Baker Street Irregulars|last=Faye|first=Lyndsay|date=March 22, 2012|work=[[Tor.com]]|accessdate=January 3, 2018}}&lt;/ref&gt;

Во февруари 1934 година, Елмер Дејвис, пријател на Морли, напишал устав за групата во кој ја објаснувал нејзината цел и наведува дека секој што ќе помине одреден тест има право да се приклучи.&lt;ref name=&quot;bostrom207&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[From Holmes to Sherlock]]|last=Boström|first=Mattias|publisher=[[Mysterious Press]]|year=2018|isbn=978-0-8021-2789-1|pages=206–207}}&lt;/ref&gt; Овој тест, крстозбор од помладиот брат на Морли, Френк, бил објавен во мајското издание на ''[[Саботен Преглед на Литература|„Saturday Review of Literature“]]'' од 1934 година.&lt;ref name=&quot;bostrom207&quot; /&gt;

Едгар В. Смит ја водел организацијата од 1940 до 1960 година, првично користејќи ја титулата „Батонс“, а подоцна „Батонс-ком-комесар“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/EWS_pt._5.html|title=Edgar W. Smith: Prolegomena to Any Future Biography, Part 5|last=Lellenberg|first=Jon|year=2015|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolff&quot; /&gt; Кон од крајот на 1960 до 1986 година на чело дошол Џулијан Волф кој ја користел титулата „комесар“.&lt;ref name=&quot;Wolff&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/Wolff.html|title=Wolff and Still Waters|date=December 2010|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt; Од 1986 до 1997 година, Томас Л. Стикс Помладиот бил лидер на организацијата и ја користел титулата „Вигинс“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/March_of_Time.html|title=The March of Time|last=Lellenberg|first=Jon|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bsitrust.org/2016/07/the-1997-bsi-dinner.html|title=The 1997 BSI Dinner|last=Zeffren|first=Tamar|date=July 29, 2016|work=The Baker Street Irregulars Trust|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt; 

Титулата „Вигинс“ оттогаш се користела за лидерската позиција.&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;2020 Report&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://bakerstreetirregulars.com/2020/01/29/the-2020-bsi-weekend-report/|title=The 2020 BSI Weekend Report|date=29 January 2020|work=The Baker Street Irregulars|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;

Организацијата долго време се противела на приемот на жени, политика што создала организација центрирана околу жените, Авантуристките на Шерлок Холмс,&lt;ref name=&quot;tor&quot;/&gt; чии основачи организирале протест на машки собир.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Great Detective|last=Dundas|first=Zach|publisher=[[Mariner Books]]|year=2015|isbn=978-0-544-70521-0|page=135}}&lt;/ref&gt; 

Организацијата ја примила прва жена во 1991 година,&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; [[Џејн Конан Дојл]]&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[From Holmes to Sherlock]]|last=Boström|first=Mattias|publisher=[[Mysterious Press]]|year=2018|isbn=978-0-8021-2789-1|pages=428–429}}&lt;/ref&gt;, а по неа следела Кетрин Мекмахон, првата жена што го решила крстозборот&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot; /&gt; и по неа следела [[Едит Мајзер]],&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot; /&gt; која напишала бројни холмсовски радио сценарија за ''[[Авантурите на Шерлок Холмс|„Авантурите на Шерлок Холмс“]]'' и ''[[Новите авантури на Шерлок Холмс|„Новите авантури на Шерлок Холмс“]]''.

Раководството на организацијата му припаднало на Мајкл Велан во 1997 година,&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot; /&gt; па на Мајкл Кин во 2020 година.&lt;ref name=&quot;2020 Report&quot;/&gt;

== Членство ==
Членството е само со покана&lt;ref name=&quot;tor&quot;/&gt; врз основа на критериуми непознати за јавноста,&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; а членовите го земаат името инспирирано од канонот со водачот на организацијата познат како „Вигинс“.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt; 

Од 2025 година, организацијата имала вкупно 760 членови, чии имиња, години на инвеститура и псевдоним се наведени во референтниот том ''[[Шерлок Холмс и криптичните индиции|„Шерлок Холмс и криптичните индиции“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://sherlocktron.com/invest.pdf|title=THE INVESTITURED (OR INVESTED) IRREGULARS|work=Sherlocktron|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722120155/http://www.sherlocktron.com/invest.pdf|archive-date=July 22, 2013|accessdate=5 February 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Значајни членови ===
Меѓу членовите на „Бејкер Стрит Ирегуларс“, минати и сегашни:
{{div col|colwidth=30em}}
* [[Карен Андерсон (писател)|Карен Андерсон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;&gt;{{цитирај веб |url=https://files.bakerstreetirregulars.com/bsi/bsi-members.pdf |title=Официјален список на членови на BSI и почести на BSI |website=Неправилностите на Бејкер Стрит |access-date=2024-04-01}}&lt;/ref&gt;
* [[Пол Андерсон]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Кертис Армстронг]]&lt;ref&gt;{{Цитирај веб|url=http://www.ihearofsherlock.com/2017/07/episode-125-revenge-of-sherlockian-nerd.html|title = Епизода 125: Одмаздата на Шерлокискиот штребер}}&lt;/ref&gt;
* [[Исак Асимов]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Џон Бол (романсиер)|Џон Бол]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Вилијам С. Баринг-Гулд]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;&gt;{{cite web|last=Каска|first=Катлин|title=Општество како никое друго: Нерегуларните од Бејкер Стрит прославуваат 80 години|url=http://kingsriverlife.com/03/29/a-society-like-none-other-the-baker-street-irregulars-celebrates-80-years/|work=Живот на реката Кингс|date=29 март 2014 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Тери Белангер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Џон Стивенс Бери]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ентони Буше]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Херберт Брин]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Џан Бурк]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Дана Камерон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Френк Чо]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Берт Кулс]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Блуменберг|first=Тејлор|title=Епизода 71: Берт Кулс|url=http://bakerstreetbabes.com/podcast/episode-71-bert-coules/|website=[[Бејкер Стрит Бејбс]]|date= 10 јануари 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Фредерик Данеј]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Басил Давенпорт]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дејвид Стјуарт Дејвис]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Елмер Дејвис]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Август Дерлет]]&lt;ref name=&quot;bsidinner1971&quot;&gt;{{cite web|last=Zeffren|first=Tamar|title=Вечерата на BSI од 1971 година|url=http://www.bsitrust.org/2015/10/the-1971-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=26 септември 2015 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Мајкл Дирда]]&lt;ref name=&quot;dirda&quot;/&gt;
* [[Едвард Чичестер, 6-ти маркиз од Донегол|Маркиз од Донегол]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* Дама [[Жан Конан Дојл]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Стилман Дрејк]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ралф Ерл (амбасадор)|Ралф Ерл, II]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Линдзи Феј]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Клер|first=Ненси|title=Шерлокијанката се дивее: Интервју со Линдзи Феј |url=https://lareviewofbooks.org/article/sherlockian-girl-goes-wilde/#!|work=[[Los Angeles Review of Books]]|date=15 септември 2013 година|accessdate=5 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Роберт Л. Фиш]]&lt;ref name=&quot;bsidinner1971&quot;/&gt;
* [[Нил Гејман]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Зефрен|first=Тамар|title=БСИ од 2005 година Вечера|url=http://www.bsitrust.org/2016/11/the-2005-bsi-dinner.html|work=The BSI Trust|date=31 октомври 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Џон Гарднер (британски писател)|Џон Гарднер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Пол Гор-Бут, Барон Гор-Бут|Пол Гор-Бут]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Ланслин Грин]]&lt;ref name=&quot;grann&quot;&gt;{{cite web|last=Grann|first=David|author-link=David Grann|title=Мистериозни околности|url=https://www.newyorker.com/magazine/2004/12/13/mysterious-circumstances|work=[[The New York Times]]|date=13 декември 2004|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Мајкл Харисон (писател)|Мајкл Харисон]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Zeffren|first=Tamar|title=Вечерата на BSI во 1985 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/03/the-1985-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=12 март 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Џефри Хачер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Херман Херст Џуниор]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ебе Хоф]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Банеш Хофман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Х. Хофман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ненси Носител]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Лори Р. Кинг]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Лесли С. Клингер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роберт Кит Ливит]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роберт А. В. Лоундес]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Кен Лудвиг]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Бони Мекберд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роналд Менсбриџ]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Томас М. Мекдејд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Едит Мајзер]]&lt;ref&gt;{{цитирајте ја книгата|last=Бострем|first=Матијас|title=[[Од Холмс до Шерлок]]|издавач=[[Мистериозно Преса]]|година=2018|страници=429|isbn=978-0-8021-2789-1}}&lt;/ref&gt;
* [[Николас Мајер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Кристофер Морли]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Френк Морли]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дејвид Ф. Мусто]]&lt;ref&gt;{{цитирајте веб|title=Во спомен на: д-р Дејвид Мусто|url=https://news.yale.edu/2010/10/13/memoriam-dr-david-musto|website=[[Јејл Дејли Њуз]]|date=13 октомври 2010 година|accessdate=19 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Ленор Глен Офорд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Фултон Орслер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Вил Орслер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Стјуарт Палмер (автор)|Стјуарт Палмер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ото Пенцлер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Свенд Петерсен]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Х. Ц. Потер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Флечер Прат]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Мајкл Џ. Квигли]]&lt;ref&gt;{{цитирајте веб | last=Монти|first=Скот|title=Викендот на BSI во 2017 година заврши во пријателство|url=http://www.ihearofsherlock.com/2017/01/the-2017-bsi-weekend-ended-in-friendship.html?m=1#.WmGMo2JOmaM|датум=8 јануари 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[Дејвид А. Рандал]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дана С. Ричардс]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Франклин Д. Рузвелт]] (почесен)&lt;ref name=&quot;Мехеган&quot;/&gt;
* [[Алберт М. Розенблат]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[С. Џ. Розан]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Питер А. Рубер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Б. Шал]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Зефрен|first=Тамар|title=Вечерата на BSI во 1986 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/03/the-1986-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=12 март 2016 година|accessdate=18 јануари 2019 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Ред Смит (спортски новинар)|Ред Смит]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Винсент Старет]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Даниел Сташауер]]&lt;ref&gt;{{цитирање вести |last=Шашауер |first=Даниел |date=10 јули 2015 година |title=Зошто Шерлок Холмс опстојува |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/a-character-who-endures/2015/07/08/b306bc4c-0551-11e5-a428-c984eb077d4e_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=2016-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* [[Фредерик Дор Стил]]&lt;ref&gt;{{цитирај вести |датум=7 јули 1944 година |наслов=Фредерик Д. Стил, илустратор, 70 |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=990DE1D8133DE13BBC4F53DFB166838F659EDE |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=2016-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* [[Крис Штајнбрунер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Рекс Стаут]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Ева Титус]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Зефрен|first=Тамар|title=Вечерата на BSI во 1993 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/05/the-1993-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=19 мај 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Хари Труман]] (почесен)&lt;ref name=&quot;Мехеган&quot;&gt;{{цитирање вести|последен=Мехеган|прв=Дејвид|url=http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2005/11/28/guilt_by_association/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515194320/http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2005/11/28/guilt_by_association/|url-status=dead|archive-date=15 мај 2008|title=Вина по асоцијација: 65 години, еден клуб во Бостон ги прави мистериите со Шерлок Холмс научна хобија.|work=[[The Boston Globe]]|date=28 ноември 2005|accessdate=3 јануари 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[Менли Вејд Велман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ј. Н. Вилијамсон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Даглас Вилмер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
{{div col end}}

== ''„Бејкер Стрит Журнал“'' ==
Групата објавува периодично издание, ''[[Бејкер Стрит журнал|„The Baker Street Journal“]]'' , a oригиналната серија на списанието започнала во 1946 година, но престанала во 1949 година.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; 

Во 1951 година, Едгар Смит повторно почнал да го објавува како квартално издание и оттогаш продолжува да се објавува.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt;

== Слични друштво ==
По ''Бејкер Стрит Ирегуларс'' се создале и сè уште се создаваат бројни слични друштва поврзани со Шерлок Холмс,&lt;ref name=&quot;bunson&quot;/&gt; од кои многу се официјално признати од организацијата. 

Првото било „Фајф Оранџ Пипс“ од округот  [[Округот Вестчестер (Њујорк)|округот Вестчестер, Њујорк]], во 1935 година.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.bakerstreetirregulars.com/ Веб-страницата на BSI]
* [http://www.bsitrust.org/ Траст на нерегуларси на Бејкер Стрит]
* [http://www.bakerstreetjournal.com/ „Бејкер Стрит Журнал“]
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:FHCL.Hough:hou02178 Водич за збирки на документи од нерегуларните документи на Бејкер Стрит 1923–2007]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (MS Am 2717), библиотека Хаутон, библиотека Харвард, [[Харвард|Универзитет Харвард]]
{{Шерлок Холмс}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Книжевни друштва]]
[[Категорија:Шерлок Холмс]]</text>
      <sha1>n1izr7gd91og9steonsay2eot2l29n0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570082</id>
      <parentid>5570081</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:03:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Jtasevski123 ја премести страницата [[Нерегуларсите на Бејкер Стрит]] на [[Бејкер Стрит Ирегуларс]]</comment>
      <origin>5570081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22289" sha1="n1izr7gd91og9steonsay2eot2l29n0" xml:space="preserve">[[Податотека:The_Baker_Street_Irregulars_1940.jpg|мини|300x300пкс|Состанокот на ''Бејкер Стрит Ирегуларс'' на 30 јануари 1940 година. Меѓу другите на сликата се [[Кристофер Морли]], [[Фредерик Дор Стил]], [[Роберт Кит Ливит]] и [[Дејвид А. Рандал]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/Ent_%26_Fan.html|title=Entertainment and Fantasy&quot;: The 1940 Dinner|work=BSI Archival History|accessdate=19 November 2020}} See the section &quot;A Picture of the Crowd&quot;.&lt;/ref&gt;]]
'''''Бејкер Стрит Ирегуларс''''' — организација на ентузијасти [[Шерлок Холмс|за Шерлок Холмс]], основана во 1934 година од [[Кристофер Морли]],&lt;ref name=&quot;BSI Harvard&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/deepLink?_collection=oasis&amp;uniqueId=hou02178|title=Baker Street Irregulars 1923-2007: Guide|last=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|work=[[Houghton Library]], [[Harvard Library]]|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=2015-03-25}}&lt;/ref&gt; а до 2015 година, организацијата броела околу 300 членови ширум светот.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=The Baker Street Irregulars Trust|date=March 2015|publisher=[[ZoomInfo]]}}&lt;/ref&gt;

Групата го издава ''[[Бејкер Стрит Џурнал|„Бејкер Стрит Журнал]]“,'' кое е нередовно тримесечно списание од 1946 година.&lt;ref name=&quot;BSI Harvard&quot;/&gt; 

Членовите учествувале во „играта“&lt;ref name=&quot;dirda&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nybooks.com/daily/2012/02/02/sherlock-lives/|title=Sherlock Lives!|last=Dirda|first=Michael|authorlink=Michael Dirda|date=February 2, 2012|work=[[The New York Review of Books]]|accessdate=January 3, 2018}}&lt;/ref&gt; која постулира дека Холмс и [[Д-р Вотсон|доктор Вотсон]] биле вистински, а [[Артур Конан Дојл|Сер Артур Конан Дојл]] бил само „литературен агент“ на Вотсон. 

== Историја ==
[[Податотека:BSI-Pratt-Morley-Stout-1944.jpg|десно|мини|''Бејкер Стрит Ирегуларс'' [[Флечер Прат]], [[Кристофер Морли]] и [[Рекс Стаут]] (1944)]]
Организацијата била резултат на неформалната група на Кристофер Морли, „Клубот на три часа за ручек“, која дискутирала за уметност и литература.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[The New Annotated Sherlock Holmes|The New Annotated Sherlock Holmes, Vol. 1]]|last=Conan Doyle|first=Sir Arthur|last2=Klinger|first2=Leslie S.|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=0-7394-5304-1|pages=lxiii-lxvi|author-link=Sir Arthur Conan Doyle|author-link2=Leslie S. Klinger}}&lt;/ref&gt; Инаугуративниот состанок се одржал во 1934 година во ресторанот на [[Крист Села]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]]&lt;ref name=&quot;bunson&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Encyclopedia Sherlockiana: an A-to-Z guide to the world of the great detective|last=Bunson|first=Matthew|publisher=Macmillan|year=1997|isbn=0-02-861679-0|pages=20–21|author-link=Matthew Bunson}}&lt;/ref&gt;, а меѓу првите учесници биле [[Вилијам Жилет]], [[Винсент Старет]], [[Александар Вулкот]] и [[Џин Тани]].&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt; Морли ги одржувал состаноците доста нередовно, но откако раководството му припаднало на Едгар В. Смит, состаноците станале поредовни.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tor&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tor.com/2012/03/22/inside-the-baker-street-irregulars/|title=Inside the Baker Street Irregulars|last=Faye|first=Lyndsay|date=March 22, 2012|work=[[Tor.com]]|accessdate=January 3, 2018}}&lt;/ref&gt;

Во февруари 1934 година, Елмер Дејвис, пријател на Морли, напишал устав за групата во кој ја објаснувал нејзината цел и наведува дека секој што ќе помине одреден тест има право да се приклучи.&lt;ref name=&quot;bostrom207&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[From Holmes to Sherlock]]|last=Boström|first=Mattias|publisher=[[Mysterious Press]]|year=2018|isbn=978-0-8021-2789-1|pages=206–207}}&lt;/ref&gt; Овој тест, крстозбор од помладиот брат на Морли, Френк, бил објавен во мајското издание на ''[[Саботен Преглед на Литература|„Saturday Review of Literature“]]'' од 1934 година.&lt;ref name=&quot;bostrom207&quot; /&gt;

Едгар В. Смит ја водел организацијата од 1940 до 1960 година, првично користејќи ја титулата „Батонс“, а подоцна „Батонс-ком-комесар“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/EWS_pt._5.html|title=Edgar W. Smith: Prolegomena to Any Future Biography, Part 5|last=Lellenberg|first=Jon|year=2015|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolff&quot; /&gt; Кон од крајот на 1960 до 1986 година на чело дошол Џулијан Волф кој ја користел титулата „комесар“.&lt;ref name=&quot;Wolff&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/Wolff.html|title=Wolff and Still Waters|date=December 2010|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt; Од 1986 до 1997 година, Томас Л. Стикс Помладиот бил лидер на организацијата и ја користел титулата „Вигинс“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/March_of_Time.html|title=The March of Time|last=Lellenberg|first=Jon|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bsitrust.org/2016/07/the-1997-bsi-dinner.html|title=The 1997 BSI Dinner|last=Zeffren|first=Tamar|date=July 29, 2016|work=The Baker Street Irregulars Trust|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt; 

Титулата „Вигинс“ оттогаш се користела за лидерската позиција.&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;2020 Report&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://bakerstreetirregulars.com/2020/01/29/the-2020-bsi-weekend-report/|title=The 2020 BSI Weekend Report|date=29 January 2020|work=The Baker Street Irregulars|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;

Организацијата долго време се противела на приемот на жени, политика што создала организација центрирана околу жените, Авантуристките на Шерлок Холмс,&lt;ref name=&quot;tor&quot;/&gt; чии основачи организирале протест на машки собир.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Great Detective|last=Dundas|first=Zach|publisher=[[Mariner Books]]|year=2015|isbn=978-0-544-70521-0|page=135}}&lt;/ref&gt; 

Организацијата ја примила прва жена во 1991 година,&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; [[Џејн Конан Дојл]]&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[From Holmes to Sherlock]]|last=Boström|first=Mattias|publisher=[[Mysterious Press]]|year=2018|isbn=978-0-8021-2789-1|pages=428–429}}&lt;/ref&gt;, а по неа следела Кетрин Мекмахон, првата жена што го решила крстозборот&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot; /&gt; и по неа следела [[Едит Мајзер]],&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot; /&gt; која напишала бројни холмсовски радио сценарија за ''[[Авантурите на Шерлок Холмс|„Авантурите на Шерлок Холмс“]]'' и ''[[Новите авантури на Шерлок Холмс|„Новите авантури на Шерлок Холмс“]]''.

Раководството на организацијата му припаднало на Мајкл Велан во 1997 година,&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot; /&gt; па на Мајкл Кин во 2020 година.&lt;ref name=&quot;2020 Report&quot;/&gt;

== Членство ==
Членството е само со покана&lt;ref name=&quot;tor&quot;/&gt; врз основа на критериуми непознати за јавноста,&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; а членовите го земаат името инспирирано од канонот со водачот на организацијата познат како „Вигинс“.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt; 

Од 2025 година, организацијата имала вкупно 760 членови, чии имиња, години на инвеститура и псевдоним се наведени во референтниот том ''[[Шерлок Холмс и криптичните индиции|„Шерлок Холмс и криптичните индиции“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://sherlocktron.com/invest.pdf|title=THE INVESTITURED (OR INVESTED) IRREGULARS|work=Sherlocktron|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722120155/http://www.sherlocktron.com/invest.pdf|archive-date=July 22, 2013|accessdate=5 February 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Значајни членови ===
Меѓу членовите на „Бејкер Стрит Ирегуларс“, минати и сегашни:
{{div col|colwidth=30em}}
* [[Карен Андерсон (писател)|Карен Андерсон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;&gt;{{цитирај веб |url=https://files.bakerstreetirregulars.com/bsi/bsi-members.pdf |title=Официјален список на членови на BSI и почести на BSI |website=Неправилностите на Бејкер Стрит |access-date=2024-04-01}}&lt;/ref&gt;
* [[Пол Андерсон]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Кертис Армстронг]]&lt;ref&gt;{{Цитирај веб|url=http://www.ihearofsherlock.com/2017/07/episode-125-revenge-of-sherlockian-nerd.html|title = Епизода 125: Одмаздата на Шерлокискиот штребер}}&lt;/ref&gt;
* [[Исак Асимов]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Џон Бол (романсиер)|Џон Бол]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Вилијам С. Баринг-Гулд]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;&gt;{{cite web|last=Каска|first=Катлин|title=Општество како никое друго: Нерегуларните од Бејкер Стрит прославуваат 80 години|url=http://kingsriverlife.com/03/29/a-society-like-none-other-the-baker-street-irregulars-celebrates-80-years/|work=Живот на реката Кингс|date=29 март 2014 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Тери Белангер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Џон Стивенс Бери]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ентони Буше]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Херберт Брин]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Џан Бурк]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Дана Камерон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Френк Чо]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Берт Кулс]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Блуменберг|first=Тејлор|title=Епизода 71: Берт Кулс|url=http://bakerstreetbabes.com/podcast/episode-71-bert-coules/|website=[[Бејкер Стрит Бејбс]]|date= 10 јануари 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Фредерик Данеј]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Басил Давенпорт]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дејвид Стјуарт Дејвис]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Елмер Дејвис]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Август Дерлет]]&lt;ref name=&quot;bsidinner1971&quot;&gt;{{cite web|last=Zeffren|first=Tamar|title=Вечерата на BSI од 1971 година|url=http://www.bsitrust.org/2015/10/the-1971-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=26 септември 2015 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Мајкл Дирда]]&lt;ref name=&quot;dirda&quot;/&gt;
* [[Едвард Чичестер, 6-ти маркиз од Донегол|Маркиз од Донегол]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* Дама [[Жан Конан Дојл]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Стилман Дрејк]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ралф Ерл (амбасадор)|Ралф Ерл, II]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Линдзи Феј]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Клер|first=Ненси|title=Шерлокијанката се дивее: Интервју со Линдзи Феј |url=https://lareviewofbooks.org/article/sherlockian-girl-goes-wilde/#!|work=[[Los Angeles Review of Books]]|date=15 септември 2013 година|accessdate=5 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Роберт Л. Фиш]]&lt;ref name=&quot;bsidinner1971&quot;/&gt;
* [[Нил Гејман]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Зефрен|first=Тамар|title=БСИ од 2005 година Вечера|url=http://www.bsitrust.org/2016/11/the-2005-bsi-dinner.html|work=The BSI Trust|date=31 октомври 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Џон Гарднер (британски писател)|Џон Гарднер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Пол Гор-Бут, Барон Гор-Бут|Пол Гор-Бут]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Ланслин Грин]]&lt;ref name=&quot;grann&quot;&gt;{{cite web|last=Grann|first=David|author-link=David Grann|title=Мистериозни околности|url=https://www.newyorker.com/magazine/2004/12/13/mysterious-circumstances|work=[[The New York Times]]|date=13 декември 2004|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Мајкл Харисон (писател)|Мајкл Харисон]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Zeffren|first=Tamar|title=Вечерата на BSI во 1985 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/03/the-1985-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=12 март 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Џефри Хачер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Херман Херст Џуниор]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ебе Хоф]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Банеш Хофман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Х. Хофман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ненси Носител]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Лори Р. Кинг]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Лесли С. Клингер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роберт Кит Ливит]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роберт А. В. Лоундес]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Кен Лудвиг]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Бони Мекберд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роналд Менсбриџ]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Томас М. Мекдејд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Едит Мајзер]]&lt;ref&gt;{{цитирајте ја книгата|last=Бострем|first=Матијас|title=[[Од Холмс до Шерлок]]|издавач=[[Мистериозно Преса]]|година=2018|страници=429|isbn=978-0-8021-2789-1}}&lt;/ref&gt;
* [[Николас Мајер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Кристофер Морли]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Френк Морли]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дејвид Ф. Мусто]]&lt;ref&gt;{{цитирајте веб|title=Во спомен на: д-р Дејвид Мусто|url=https://news.yale.edu/2010/10/13/memoriam-dr-david-musto|website=[[Јејл Дејли Њуз]]|date=13 октомври 2010 година|accessdate=19 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Ленор Глен Офорд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Фултон Орслер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Вил Орслер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Стјуарт Палмер (автор)|Стјуарт Палмер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ото Пенцлер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Свенд Петерсен]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Х. Ц. Потер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Флечер Прат]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Мајкл Џ. Квигли]]&lt;ref&gt;{{цитирајте веб | last=Монти|first=Скот|title=Викендот на BSI во 2017 година заврши во пријателство|url=http://www.ihearofsherlock.com/2017/01/the-2017-bsi-weekend-ended-in-friendship.html?m=1#.WmGMo2JOmaM|датум=8 јануари 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[Дејвид А. Рандал]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дана С. Ричардс]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Франклин Д. Рузвелт]] (почесен)&lt;ref name=&quot;Мехеган&quot;/&gt;
* [[Алберт М. Розенблат]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[С. Џ. Розан]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Питер А. Рубер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Б. Шал]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Зефрен|first=Тамар|title=Вечерата на BSI во 1986 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/03/the-1986-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=12 март 2016 година|accessdate=18 јануари 2019 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Ред Смит (спортски новинар)|Ред Смит]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Винсент Старет]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Даниел Сташауер]]&lt;ref&gt;{{цитирање вести |last=Шашауер |first=Даниел |date=10 јули 2015 година |title=Зошто Шерлок Холмс опстојува |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/a-character-who-endures/2015/07/08/b306bc4c-0551-11e5-a428-c984eb077d4e_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=2016-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* [[Фредерик Дор Стил]]&lt;ref&gt;{{цитирај вести |датум=7 јули 1944 година |наслов=Фредерик Д. Стил, илустратор, 70 |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=990DE1D8133DE13BBC4F53DFB166838F659EDE |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=2016-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* [[Крис Штајнбрунер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Рекс Стаут]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Ева Титус]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Зефрен|first=Тамар|title=Вечерата на BSI во 1993 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/05/the-1993-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=19 мај 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Хари Труман]] (почесен)&lt;ref name=&quot;Мехеган&quot;&gt;{{цитирање вести|последен=Мехеган|прв=Дејвид|url=http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2005/11/28/guilt_by_association/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515194320/http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2005/11/28/guilt_by_association/|url-status=dead|archive-date=15 мај 2008|title=Вина по асоцијација: 65 години, еден клуб во Бостон ги прави мистериите со Шерлок Холмс научна хобија.|work=[[The Boston Globe]]|date=28 ноември 2005|accessdate=3 јануари 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[Менли Вејд Велман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ј. Н. Вилијамсон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Даглас Вилмер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
{{div col end}}

== ''„Бејкер Стрит Журнал“'' ==
Групата објавува периодично издание, ''[[Бејкер Стрит журнал|„The Baker Street Journal“]]'' , a oригиналната серија на списанието започнала во 1946 година, но престанала во 1949 година.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; 

Во 1951 година, Едгар Смит повторно почнал да го објавува како квартално издание и оттогаш продолжува да се објавува.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt;

== Слични друштво ==
По ''Бејкер Стрит Ирегуларс'' се создале и сè уште се создаваат бројни слични друштва поврзани со Шерлок Холмс,&lt;ref name=&quot;bunson&quot;/&gt; од кои многу се официјално признати од организацијата. 

Првото било „Фајф Оранџ Пипс“ од округот  [[Округот Вестчестер (Њујорк)|округот Вестчестер, Њујорк]], во 1935 година.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.bakerstreetirregulars.com/ Веб-страницата на BSI]
* [http://www.bsitrust.org/ Траст на нерегуларси на Бејкер Стрит]
* [http://www.bakerstreetjournal.com/ „Бејкер Стрит Журнал“]
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:FHCL.Hough:hou02178 Водич за збирки на документи од нерегуларните документи на Бејкер Стрит 1923–2007]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (MS Am 2717), библиотека Хаутон, библиотека Харвард, [[Харвард|Универзитет Харвард]]
{{Шерлок Холмс}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Книжевни друштва]]
[[Категорија:Шерлок Холмс]]</text>
      <sha1>n1izr7gd91og9steonsay2eot2l29n0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570090</id>
      <parentid>5570082</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22319" sha1="7wx9zbg9qxyzvzugystf8z600j33ndu" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}[[Податотека:The_Baker_Street_Irregulars_1940.jpg|мини|300x300пкс|Состанокот на ''Бејкер Стрит Ирегуларс'' на 30 јануари 1940 година. Меѓу другите на сликата се [[Кристофер Морли]], [[Фредерик Дор Стил]], [[Роберт Кит Ливит]] и [[Дејвид А. Рандал]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/Ent_%26_Fan.html|title=Entertainment and Fantasy&quot;: The 1940 Dinner|work=BSI Archival History|accessdate=19 November 2020}} See the section &quot;A Picture of the Crowd&quot;.&lt;/ref&gt;]]'''''Бејкер Стрит Ирегуларс''''' — организација на ентузијасти [[Шерлок Холмс|за Шерлок Холмс]], основана во 1934 година од [[Кристофер Морли]],&lt;ref name=&quot;BSI Harvard&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://oasis.lib.harvard.edu/oasis/deliver/deepLink?_collection=oasis&amp;uniqueId=hou02178|title=Baker Street Irregulars 1923-2007: Guide|last=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|work=[[Houghton Library]], [[Harvard Library]]|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=2015-03-25}}&lt;/ref&gt; а до 2015 година, организацијата броела околу 300 членови ширум светот.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|title=The Baker Street Irregulars Trust|date=March 2015|publisher=[[ZoomInfo]]}}&lt;/ref&gt;

Групата го издава ''[[Бејкер Стрит Џурнал|„Бејкер Стрит Журнал]]“,'' кое е нередовно тримесечно списание од 1946 година.&lt;ref name=&quot;BSI Harvard&quot;/&gt; 

Членовите учествувале во „играта“&lt;ref name=&quot;dirda&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nybooks.com/daily/2012/02/02/sherlock-lives/|title=Sherlock Lives!|last=Dirda|first=Michael|authorlink=Michael Dirda|date=February 2, 2012|work=[[The New York Review of Books]]|accessdate=January 3, 2018}}&lt;/ref&gt; која постулира дека Холмс и [[Д-р Вотсон|доктор Вотсон]] биле вистински, а [[Артур Конан Дојл|Сер Артур Конан Дојл]] бил само „литературен агент“ на Вотсон. 

== Историја ==
[[Податотека:BSI-Pratt-Morley-Stout-1944.jpg|десно|мини|''Бејкер Стрит Ирегуларс'' [[Флечер Прат]], [[Кристофер Морли]] и [[Рекс Стаут]] (1944)]]
Организацијата била резултат на неформалната група на Кристофер Морли, „Клубот на три часа за ручек“, која дискутирала за уметност и литература.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[The New Annotated Sherlock Holmes|The New Annotated Sherlock Holmes, Vol. 1]]|last=Conan Doyle|first=Sir Arthur|last2=Klinger|first2=Leslie S.|publisher=[[W. W. Norton &amp; Company]]|year=2005|isbn=0-7394-5304-1|pages=lxiii-lxvi|author-link=Sir Arthur Conan Doyle|author-link2=Leslie S. Klinger}}&lt;/ref&gt; Инаугуративниот состанок се одржал во 1934 година во ресторанот на [[Крист Села]] во [[Њујорк (град)|Њујорк]]&lt;ref name=&quot;bunson&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Encyclopedia Sherlockiana: an A-to-Z guide to the world of the great detective|last=Bunson|first=Matthew|publisher=Macmillan|year=1997|isbn=0-02-861679-0|pages=20–21|author-link=Matthew Bunson}}&lt;/ref&gt;, а меѓу првите учесници биле [[Вилијам Жилет]], [[Винсент Старет]], [[Александар Вулкот]] и [[Џин Тани]].&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt; Морли ги одржувал состаноците доста нередовно, но откако раководството му припаднало на Едгар В. Смит, состаноците станале поредовни.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;tor&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tor.com/2012/03/22/inside-the-baker-street-irregulars/|title=Inside the Baker Street Irregulars|last=Faye|first=Lyndsay|date=March 22, 2012|work=[[Tor.com]]|accessdate=January 3, 2018}}&lt;/ref&gt;

Во февруари 1934 година, Елмер Дејвис, пријател на Морли, напишал устав за групата во кој ја објаснувал нејзината цел и наведува дека секој што ќе помине одреден тест има право да се приклучи.&lt;ref name=&quot;bostrom207&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[From Holmes to Sherlock]]|last=Boström|first=Mattias|publisher=[[Mysterious Press]]|year=2018|isbn=978-0-8021-2789-1|pages=206–207}}&lt;/ref&gt; Овој тест, крстозбор од помладиот брат на Морли, Френк, бил објавен во мајското издание на ''[[Саботен Преглед на Литература|„Saturday Review of Literature“]]'' од 1934 година.&lt;ref name=&quot;bostrom207&quot; /&gt;

Едгар В. Смит ја водел организацијата од 1940 до 1960 година, првично користејќи ја титулата „Батонс“, а подоцна „Батонс-ком-комесар“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/EWS_pt._5.html|title=Edgar W. Smith: Prolegomena to Any Future Biography, Part 5|last=Lellenberg|first=Jon|year=2015|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wolff&quot; /&gt; Кон од крајот на 1960 до 1986 година на чело дошол Џулијан Волф кој ја користел титулата „комесар“.&lt;ref name=&quot;Wolff&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/Wolff.html|title=Wolff and Still Waters|date=December 2010|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt; Од 1986 до 1997 година, Томас Л. Стикс Помладиот бил лидер на организацијата и ја користел титулата „Вигинс“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bsiarchivalhistory.org/BSI_Archival_History/March_of_Time.html|title=The March of Time|last=Lellenberg|first=Jon|work=BSI Archival History|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bsitrust.org/2016/07/the-1997-bsi-dinner.html|title=The 1997 BSI Dinner|last=Zeffren|first=Tamar|date=July 29, 2016|work=The Baker Street Irregulars Trust|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt; 

Титулата „Вигинс“ оттогаш се користела за лидерската позиција.&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;2020 Report&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://bakerstreetirregulars.com/2020/01/29/the-2020-bsi-weekend-report/|title=The 2020 BSI Weekend Report|date=29 January 2020|work=The Baker Street Irregulars|accessdate=February 13, 2021}}&lt;/ref&gt;

Организацијата долго време се противела на приемот на жени, политика што создала организација центрирана околу жените, Авантуристките на Шерлок Холмс,&lt;ref name=&quot;tor&quot;/&gt; чии основачи организирале протест на машки собир.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Great Detective|last=Dundas|first=Zach|publisher=[[Mariner Books]]|year=2015|isbn=978-0-544-70521-0|page=135}}&lt;/ref&gt; 

Организацијата ја примила прва жена во 1991 година,&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; [[Џејн Конан Дојл]]&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot;&gt;{{Наведена книга|title=[[From Holmes to Sherlock]]|last=Boström|first=Mattias|publisher=[[Mysterious Press]]|year=2018|isbn=978-0-8021-2789-1|pages=428–429}}&lt;/ref&gt;, а по неа следела Кетрин Мекмахон, првата жена што го решила крстозборот&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot; /&gt; и по неа следела [[Едит Мајзер]],&lt;ref name=&quot;bostrom429&quot; /&gt; која напишала бројни холмсовски радио сценарија за ''[[Авантурите на Шерлок Холмс|„Авантурите на Шерлок Холмс“]]'' и ''[[Новите авантури на Шерлок Холмс|„Новите авантури на Шерлок Холмс“]]''.

Раководството на организацијата му припаднало на Мајкл Велан во 1997 година,&lt;ref name=&quot;1997 Dinner&quot; /&gt; па на Мајкл Кин во 2020 година.&lt;ref name=&quot;2020 Report&quot;/&gt;

== Членство ==
Членството е само со покана&lt;ref name=&quot;tor&quot;/&gt; врз основа на критериуми непознати за јавноста,&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; а членовите го земаат името инспирирано од канонот со водачот на организацијата познат како „Вигинс“.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt; 

Од 2025 година, организацијата имала вкупно 760 членови, чии имиња, години на инвеститура и псевдоним се наведени во референтниот том ''[[Шерлок Холмс и криптичните индиции|„Шерлок Холмс и криптичните индиции“]]''.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://sherlocktron.com/invest.pdf|title=THE INVESTITURED (OR INVESTED) IRREGULARS|work=Sherlocktron|archive-url=https://web.archive.org/web/20130722120155/http://www.sherlocktron.com/invest.pdf|archive-date=July 22, 2013|accessdate=5 February 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Значајни членови ===
Меѓу членовите на „Бејкер Стрит Ирегуларс“, минати и сегашни:
{{div col|colwidth=30em}}
* [[Карен Андерсон (писател)|Карен Андерсон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;&gt;{{цитирај веб |url=https://files.bakerstreetirregulars.com/bsi/bsi-members.pdf |title=Официјален список на членови на BSI и почести на BSI |website=Неправилностите на Бејкер Стрит |access-date=2024-04-01}}&lt;/ref&gt;
* [[Пол Андерсон]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Кертис Армстронг]]&lt;ref&gt;{{Цитирај веб|url=http://www.ihearofsherlock.com/2017/07/episode-125-revenge-of-sherlockian-nerd.html|title = Епизода 125: Одмаздата на Шерлокискиот штребер}}&lt;/ref&gt;
* [[Исак Асимов]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Џон Бол (романсиер)|Џон Бол]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Вилијам С. Баринг-Гулд]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;&gt;{{cite web|last=Каска|first=Катлин|title=Општество како никое друго: Нерегуларните од Бејкер Стрит прославуваат 80 години|url=http://kingsriverlife.com/03/29/a-society-like-none-other-the-baker-street-irregulars-celebrates-80-years/|work=Живот на реката Кингс|date=29 март 2014 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Тери Белангер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Џон Стивенс Бери]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ентони Буше]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Херберт Брин]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Џан Бурк]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Дана Камерон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Френк Чо]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Берт Кулс]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Блуменберг|first=Тејлор|title=Епизода 71: Берт Кулс|url=http://bakerstreetbabes.com/podcast/episode-71-bert-coules/|website=[[Бејкер Стрит Бејбс]]|date= 10 јануари 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Фредерик Данеј]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Басил Давенпорт]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дејвид Стјуарт Дејвис]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Елмер Дејвис]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Август Дерлет]]&lt;ref name=&quot;bsidinner1971&quot;&gt;{{cite web|last=Zeffren|first=Tamar|title=Вечерата на BSI од 1971 година|url=http://www.bsitrust.org/2015/10/the-1971-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=26 септември 2015 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Мајкл Дирда]]&lt;ref name=&quot;dirda&quot;/&gt;
* [[Едвард Чичестер, 6-ти маркиз од Донегол|Маркиз од Донегол]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* Дама [[Жан Конан Дојл]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Стилман Дрејк]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ралф Ерл (амбасадор)|Ралф Ерл, II]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Линдзи Феј]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Клер|first=Ненси|title=Шерлокијанката се дивее: Интервју со Линдзи Феј |url=https://lareviewofbooks.org/article/sherlockian-girl-goes-wilde/#!|work=[[Los Angeles Review of Books]]|date=15 септември 2013 година|accessdate=5 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Роберт Л. Фиш]]&lt;ref name=&quot;bsidinner1971&quot;/&gt;
* [[Нил Гејман]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Зефрен|first=Тамар|title=БСИ од 2005 година Вечера|url=http://www.bsitrust.org/2016/11/the-2005-bsi-dinner.html|work=The BSI Trust|date=31 октомври 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Џон Гарднер (британски писател)|Џон Гарднер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Пол Гор-Бут, Барон Гор-Бут|Пол Гор-Бут]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Ланслин Грин]]&lt;ref name=&quot;grann&quot;&gt;{{cite web|last=Grann|first=David|author-link=David Grann|title=Мистериозни околности|url=https://www.newyorker.com/magazine/2004/12/13/mysterious-circumstances|work=[[The New York Times]]|date=13 декември 2004|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Мајкл Харисон (писател)|Мајкл Харисон]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Zeffren|first=Tamar|title=Вечерата на BSI во 1985 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/03/the-1985-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=12 март 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Џефри Хачер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Херман Херст Џуниор]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ебе Хоф]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Банеш Хофман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Х. Хофман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ненси Носител]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Лори Р. Кинг]]&lt;ref name=&quot;kings&quot;/&gt;
* [[Лесли С. Клингер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роберт Кит Ливит]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роберт А. В. Лоундес]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Кен Лудвиг]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Бони Мекберд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Роналд Менсбриџ]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Томас М. Мекдејд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Едит Мајзер]]&lt;ref&gt;{{цитирајте ја книгата|last=Бострем|first=Матијас|title=[[Од Холмс до Шерлок]]|издавач=[[Мистериозно Преса]]|година=2018|страници=429|isbn=978-0-8021-2789-1}}&lt;/ref&gt;
* [[Николас Мајер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Кристофер Морли]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Френк Морли]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дејвид Ф. Мусто]]&lt;ref&gt;{{цитирајте веб|title=Во спомен на: д-р Дејвид Мусто|url=https://news.yale.edu/2010/10/13/memoriam-dr-david-musto|website=[[Јејл Дејли Њуз]]|date=13 октомври 2010 година|accessdate=19 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Ленор Глен Офорд]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Фултон Орслер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Вил Орслер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Стјуарт Палмер (автор)|Стјуарт Палмер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ото Пенцлер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Свенд Петерсен]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Х. Ц. Потер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Флечер Прат]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Мајкл Џ. Квигли]]&lt;ref&gt;{{цитирајте веб | last=Монти|first=Скот|title=Викендот на BSI во 2017 година заврши во пријателство|url=http://www.ihearofsherlock.com/2017/01/the-2017-bsi-weekend-ended-in-friendship.html?m=1#.WmGMo2JOmaM|датум=8 јануари 2017}}&lt;/ref&gt;
* [[Дејвид А. Рандал]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Дана С. Ричардс]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Франклин Д. Рузвелт]] (почесен)&lt;ref name=&quot;Мехеган&quot;/&gt;
* [[Алберт М. Розенблат]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[С. Џ. Розан]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Питер А. Рубер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ричард Б. Шал]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Зефрен|first=Тамар|title=Вечерата на BSI во 1986 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/03/the-1986-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=12 март 2016 година|accessdate=18 јануари 2019 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Ред Смит (спортски новинар)|Ред Смит]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Винсент Старет]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Даниел Сташауер]]&lt;ref&gt;{{цитирање вести |last=Шашауер |first=Даниел |date=10 јули 2015 година |title=Зошто Шерлок Холмс опстојува |url=https://www.washingtonpost.com/opinions/a-character-who-endures/2015/07/08/b306bc4c-0551-11e5-a428-c984eb077d4e_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=2016-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* [[Фредерик Дор Стил]]&lt;ref&gt;{{цитирај вести |датум=7 јули 1944 година |наслов=Фредерик Д. Стил, илустратор, 70 |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=990DE1D8133DE13BBC4F53DFB166838F659EDE |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=2016-01-28 }}&lt;/ref&gt;
* [[Крис Штајнбрунер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Рекс Стаут]]&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
* [[Ева Титус]]&lt;ref&gt;{{цитирање веб|last=Зефрен|first=Тамар|title=Вечерата на BSI во 1993 година|url=http://www.bsitrust.org/2016/05/the-1993-bsi-dinner.html|work=Трастот на BSI|date=19 мај 2016 година|accessdate=3 јануари 2018 година}}&lt;/ref&gt;
* [[Хари Труман]] (почесен)&lt;ref name=&quot;Мехеган&quot;&gt;{{цитирање вести|последен=Мехеган|прв=Дејвид|url=http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2005/11/28/guilt_by_association/|archive-url=https://web.archive.org/web/20080515194320/http://www.boston.com/news/globe/living/articles/2005/11/28/guilt_by_association/|url-status=dead|archive-date=15 мај 2008|title=Вина по асоцијација: 65 години, еден клуб во Бостон ги прави мистериите со Шерлок Холмс научна хобија.|work=[[The Boston Globe]]|date=28 ноември 2005|accessdate=3 јануари 2018}}&lt;/ref&gt;
* [[Менли Вејд Велман]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Ј. Н. Вилијамсон]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
* [[Даглас Вилмер]]&lt;ref name=&quot;list&quot;/&gt;
{{div col end}}

== ''„Бејкер Стрит Журнал“'' ==
Групата објавува периодично издание, ''[[Бејкер Стрит журнал|„The Baker Street Journal“]]'' , a oригиналната серија на списанието започнала во 1946 година, но престанала во 1949 година.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt; 

Во 1951 година, Едгар Смит повторно почнал да го објавува како квартално издание и оттогаш продолжува да се објавува.&lt;ref name=&quot;annotated&quot; /&gt;

== Слични друштво ==
По ''Бејкер Стрит Ирегуларс'' се создале и сè уште се создаваат бројни слични друштва поврзани со Шерлок Холмс,&lt;ref name=&quot;bunson&quot;/&gt; од кои многу се официјално признати од организацијата. 

Првото било „Фајф Оранџ Пипс“ од округот  [[Округот Вестчестер (Њујорк)|округот Вестчестер, Њујорк]], во 1935 година.&lt;ref name=&quot;annotated&quot;/&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.bakerstreetirregulars.com/ Веб-страницата на BSI]
* [http://www.bsitrust.org/ Траст на нерегуларси на Бејкер Стрит]
* [http://www.bakerstreetjournal.com/ „Бејкер Стрит Журнал“]
* [http://nrs.harvard.edu/urn-3:FHCL.Hough:hou02178 Водич за збирки на документи од нерегуларните документи на Бејкер Стрит 1923–2007]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (MS Am 2717), библиотека Хаутон, библиотека Харвард, [[Харвард|Универзитет Харвард]]
{{Шерлок Холмс}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Книжевни друштва]]
[[Категорија:Шерлок Холмс]]</text>
      <sha1>7wx9zbg9qxyzvzugystf8z600j33ndu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Versos con faldas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1394293</id>
    <revision>
      <id>5570098</id>
      <parentid>5563507</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8748" sha1="ds5hk315unty8p2bldms19ricaflwfr" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Инфокутија Организација|name=&lt;i&gt;Versos con faldas&lt;i&gt;|formation={{start date|1951|03|05}}|type=литературен салон|purpose=Да се ​​обезбеди простор за жените поетеси да ги споделат и презентираат своите дела|headquarters=[[Мадрид]], [[Шпанија]]|location=|language=шпански|key_people=[[Ангела Фигуера Ајмерих]], [[Кармен Конде]], [[Саграрио Торес]]|main_organ=Здружение на писатели и уметници (од 1952 година)|region_served=Шпанија|image=}}'''„''Versos con faldas''“''' (буквално: '''''Стихови со здолништа''''') — поранешен женски [[Тертулиа|литературен салон]] со седиште во Мадрид (Шпанија) помеѓу 1951 и 1953 година кој бил промовиран од [[Глорија Фуертес]], [[Аделаида Лас С|Аделаида Лас Сантас]] и [[Марија Долорес де Паблос]] со цел [[Поет|поетесите]] да имаат место да ја презентираат својата работа и да ги споделат своите литературни грижи.&lt;ref name=&quot;gc-porpetta&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Versos con Faldas|last=Garcerá|first=Fran|last2=Porpetta|first2=Marta|publisher=Torremozas|year=2019|isbn=978-84-7839-781-5|language=es}}&lt;/ref&gt;

== Учесници ==
Во текот на година и пол, колку што траел салонот, учествувале околу 60 жени поетеси, иако се познати само имињата на 47.&lt;ref name=&quot;ser-madrid&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cadenaser.com/emisora/2019/03/21/radio_madrid/1553187066_117237.html|title=Versos con faldas: la tertulia que feminizó la cultura del Madrid de los cincuenta|last=García|first=Enrique|date=21 March 2019|work=Cadena SER|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt;

Покрај Глорија Фуертес, меѓу основачите била и Аделаида Лас Сантас,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://datos.bne.es/persona/XX855361.html|title=Las Santas, Adelaida (1918–2006)|work=Biblioteca Nacional de España|language=es|accessdate=17 June 2019}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; која ги финансирала сметките и програмите на салонот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.es/cultura/cultural/abci-gloria-fuertes-y-versos-faldas-201704150211_noticia.html|title=Gloria Fuertes y los «versos con faldas»|date=15 April 2017|work=ABC|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt; 

Аделаида Лас Сантас била новинарка по професија и соработувала со разни мадридски весници, а воедно и многу активна во рециталите од 50 години на 20 век, а од 60 години на 20 век па наваму држела предавања и режирала серија поезија.&lt;ref name=&quot;gc-porpetta&quot;/&gt; Таа, исто така, две години била директорка на сонетскиот циклус во Мадрискиот атенеум.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cadenaser.com/emisora/2019/06/10/ser_cuenca/1560185720_982265.html|title=La tertulia femenina 'Versos con faldas' de Madrid tenía sabor conquense|last=Auñón|first=Paco|date=10 June 2019|work=Cadena SER|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt; 

Третата основачка била [[Марија Долорес де Паблос]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pikaramagazine.com/2019/05/versos-con-faldas/|title='Versos con faldas': Una tertulia literaria con pena y Gloria (Fuertes)|work=Pikara Magazine|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt; (Мадрид, 1917–1981), разноврсна писателка, [[Теозофија|теозоф]] и ентузијаст за сликарство и [[астрологија]] која ја водела програмата поврзана со астрологијата на [[Радио Шпанија]] помеѓу 1958 и 1960 година, а воедно и како наставничка по астрологија од 1963 година, таа била фундаментална за создавањето на Астролошкото културно улилиште десет години подоцна.

Други учесници биле:

* [[Анџела Фигуера Ајмерих]]; 
* [[Саграрио Торес]]; 
* Каролина Д'Антин;
* [[Марија Луиза Чикоте]]; 
* Росарио Монкада; 
* [[Марија Онтиверос]]; 
* [[Кармен де ла Торе Виверо]];
* Елвира Гонзалес Сиера;
* [[Кармен Барбера]]; 
* [[Стела Корвалан]]; 
* Кармен Мартин де ла Камара;
* [[Жозефина де Силва]];
* Марија Сетиер;
* Марија Паз Вилорија;

== Книги за салонот ==

=== Прво издание на книгата ''Versos con Faldas'' (1983) ===
Со намера да го документира искуството, Аделаида Лас Сантас ја објавила книгата ''„Versos con Faldas“'' во 1983 година, со [[пролог]] и белешка од Глорија Фуертес и вовед во кој се раскажува историјата на салонот.&lt;ref name=&quot;gc-porpetta&quot;/&gt; 

Антологијата ги собирала песните од 47 од учесниците заедно со некои, иако оскудни, биографски податоци. Иако дел од авторите развиле призната книжевна кариера, како што се Глорија Фуертес, [[Кармен Конде]] и [[Анџела Фигера Ајмерих]], сепак за многумина тоа било единственото издание во кое нивните дела се појавијале дотогаш.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.es/cultura/libros/abci-rescatan-poetas-alzaron-posguerra-201903100139_noticia.html|title=Rescatan a las poetas que alzaron su voz en la posguerra|date=10 March 2019|work=ABC|language=es|accessdate=24 June 2019}}&lt;/ref&gt;

=== Второ издание на книгата ''Versos con Faldas'' (2019) ===
Врз основа на првото издание, Фран Гарсера и Марта Порпета презеле истражување кое кулминирало со објавувањето во 2019 година на второто и поцелосно издание на ''„Versos con Faldas“'' кое ги реконструирало животите на 47 поетеси кои се појавиле во првото издание, заедно со избори од нивните дела и, во повеќето случаи, фотографии и потписи. 

Томот, исто така, вклучувал летоци/програми од овој и други подоцнежни салони, како и натписи од книги меѓу различните поетеси.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20190306/46887868498/versos-con-faldas-la-primera-tertulia-feminista-creada-por-gloria-fuertes.html|title=&quot;Versos con faldas&quot;, la primera tertulia feminista creada por Gloria Fuertes|date=6 March 2019|work=La Vanguardia|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|2}}
[[Категорија:Литературни друштва]]
[[Категорија:Шпанија во 20 век]]
[[Категорија:Култура на Мадрид]]
[[Категорија:1950-ти во Шпанија]]
[[Категорија:Феминизам во Шпанија]]
[[Категорија:Клубови и друштва во Шпанија]]
[[Категорија:Историја на Мадрид]]
[[Категорија:Литературни кругови]]
[[Категорија:Книжевни друштва]]</text>
      <sha1>ds5hk315unty8p2bldms19ricaflwfr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570099</id>
      <parentid>5570098</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:27:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Учесници */</comment>
      <origin>5570099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8750" sha1="0q2zzo1vddkplr3oodkrf376lgqhfhj" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Инфокутија Организација|name=&lt;i&gt;Versos con faldas&lt;i&gt;|formation={{start date|1951|03|05}}|type=литературен салон|purpose=Да се ​​обезбеди простор за жените поетеси да ги споделат и презентираат своите дела|headquarters=[[Мадрид]], [[Шпанија]]|location=|language=шпански|key_people=[[Ангела Фигуера Ајмерих]], [[Кармен Конде]], [[Саграрио Торес]]|main_organ=Здружение на писатели и уметници (од 1952 година)|region_served=Шпанија|image=}}'''„''Versos con faldas''“''' (буквално: '''''Стихови со здолништа''''') — поранешен женски [[Тертулиа|литературен салон]] со седиште во Мадрид (Шпанија) помеѓу 1951 и 1953 година кој бил промовиран од [[Глорија Фуертес]], [[Аделаида Лас С|Аделаида Лас Сантас]] и [[Марија Долорес де Паблос]] со цел [[Поет|поетесите]] да имаат место да ја презентираат својата работа и да ги споделат своите литературни грижи.&lt;ref name=&quot;gc-porpetta&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Versos con Faldas|last=Garcerá|first=Fran|last2=Porpetta|first2=Marta|publisher=Torremozas|year=2019|isbn=978-84-7839-781-5|language=es}}&lt;/ref&gt;

== Учеснички ==
Во текот на година и пол, колку што траел салонот, учествувале околу 60 жени поетеси, иако се познати само имињата на 47.&lt;ref name=&quot;ser-madrid&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cadenaser.com/emisora/2019/03/21/radio_madrid/1553187066_117237.html|title=Versos con faldas: la tertulia que feminizó la cultura del Madrid de los cincuenta|last=García|first=Enrique|date=21 March 2019|work=Cadena SER|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt;

Покрај Глорија Фуертес, меѓу основачите била и Аделаида Лас Сантас,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://datos.bne.es/persona/XX855361.html|title=Las Santas, Adelaida (1918–2006)|work=Biblioteca Nacional de España|language=es|accessdate=17 June 2019}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; која ги финансирала сметките и програмите на салонот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.es/cultura/cultural/abci-gloria-fuertes-y-versos-faldas-201704150211_noticia.html|title=Gloria Fuertes y los «versos con faldas»|date=15 April 2017|work=ABC|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt; 

Аделаида Лас Сантас била новинарка по професија и соработувала со разни мадридски весници, а воедно и многу активна во рециталите од 50 години на 20 век, а од 60 години на 20 век па наваму држела предавања и режирала серија поезија.&lt;ref name=&quot;gc-porpetta&quot;/&gt; Таа, исто така, две години била директорка на сонетскиот циклус во Мадрискиот атенеум.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://cadenaser.com/emisora/2019/06/10/ser_cuenca/1560185720_982265.html|title=La tertulia femenina 'Versos con faldas' de Madrid tenía sabor conquense|last=Auñón|first=Paco|date=10 June 2019|work=Cadena SER|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt; 

Третата основачка била [[Марија Долорес де Паблос]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pikaramagazine.com/2019/05/versos-con-faldas/|title='Versos con faldas': Una tertulia literaria con pena y Gloria (Fuertes)|work=Pikara Magazine|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt; (Мадрид, 1917–1981), разноврсна писателка, [[Теозофија|теозоф]] и ентузијаст за сликарство и [[астрологија]] која ја водела програмата поврзана со астрологијата на [[Радио Шпанија]] помеѓу 1958 и 1960 година, а воедно и како наставничка по астрологија од 1963 година, таа била фундаментална за создавањето на Астролошкото културно улилиште десет години подоцна.

Други учесници биле:

* [[Анџела Фигуера Ајмерих]]; 
* [[Саграрио Торес]]; 
* Каролина Д'Антин;
* [[Марија Луиза Чикоте]]; 
* Росарио Монкада; 
* [[Марија Онтиверос]]; 
* [[Кармен де ла Торе Виверо]];
* Елвира Гонзалес Сиера;
* [[Кармен Барбера]]; 
* [[Стела Корвалан]]; 
* Кармен Мартин де ла Камара;
* [[Жозефина де Силва]];
* Марија Сетиер;
* Марија Паз Вилорија;

== Книги за салонот ==

=== Прво издание на книгата ''Versos con Faldas'' (1983) ===
Со намера да го документира искуството, Аделаида Лас Сантас ја објавила книгата ''„Versos con Faldas“'' во 1983 година, со [[пролог]] и белешка од Глорија Фуертес и вовед во кој се раскажува историјата на салонот.&lt;ref name=&quot;gc-porpetta&quot;/&gt; 

Антологијата ги собирала песните од 47 од учесниците заедно со некои, иако оскудни, биографски податоци. Иако дел од авторите развиле призната книжевна кариера, како што се Глорија Фуертес, [[Кармен Конде]] и [[Анџела Фигера Ајмерих]], сепак за многумина тоа било единственото издание во кое нивните дела се појавијале дотогаш.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abc.es/cultura/libros/abci-rescatan-poetas-alzaron-posguerra-201903100139_noticia.html|title=Rescatan a las poetas que alzaron su voz en la posguerra|date=10 March 2019|work=ABC|language=es|accessdate=24 June 2019}}&lt;/ref&gt;

=== Второ издание на книгата ''Versos con Faldas'' (2019) ===
Врз основа на првото издание, Фран Гарсера и Марта Порпета презеле истражување кое кулминирало со објавувањето во 2019 година на второто и поцелосно издание на ''„Versos con Faldas“'' кое ги реконструирало животите на 47 поетеси кои се појавиле во првото издание, заедно со избори од нивните дела и, во повеќето случаи, фотографии и потписи. 

Томот, исто така, вклучувал летоци/програми од овој и други подоцнежни салони, како и натписи од книги меѓу различните поетеси.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lavanguardia.com/vida/20190306/46887868498/versos-con-faldas-la-primera-tertulia-feminista-creada-por-gloria-fuertes.html|title=&quot;Versos con faldas&quot;, la primera tertulia feminista creada por Gloria Fuertes|date=6 March 2019|work=La Vanguardia|language=es|accessdate=17 June 2019}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|2}}
[[Категорија:Литературни друштва]]
[[Категорија:Шпанија во 20 век]]
[[Категорија:Култура на Мадрид]]
[[Категорија:1950-ти во Шпанија]]
[[Категорија:Феминизам во Шпанија]]
[[Категорија:Клубови и друштва во Шпанија]]
[[Категорија:Историја на Мадрид]]
[[Категорија:Литературни кругови]]
[[Категорија:Книжевни друштва]]</text>
      <sha1>0q2zzo1vddkplr3oodkrf376lgqhfhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Програма „ГЛАМ“/2026/Bjankuloski06</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1394634</id>
    <revision>
      <id>5570131</id>
      <parentid>5567970</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:18:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2759" sha1="8fmdat6sgr2ny5uhxfwrwfmp9rz6svp" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>8fmdat6sgr2ny5uhxfwrwfmp9rz6svp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570179</id>
      <parentid>5570131</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2791" sha1="f6mm8a0iiz15i8aewt3ym6gy64qx0oc" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>f6mm8a0iiz15i8aewt3ym6gy64qx0oc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570215</id>
      <parentid>5570179</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2841" sha1="orpprqlgvcwbqaaa3pgjobo4oy3hw4h" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
| 30. || [[Повеќегодишен лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>orpprqlgvcwbqaaa3pgjobo4oy3hw4h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570218</id>
      <parentid>5570215</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2883" sha1="9qcn0607p57vte3w1bkj023y2d9qmda" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
| 25. || [[Повеќегодишен лен]]
|-
| 25. || [[Австриски лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>9qcn0607p57vte3w1bkj023y2d9qmda</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570233</id>
      <parentid>5570218</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2927" sha1="oz2j2kdho3lcpe4rx001hybiu93fi9x" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
| 25. || [[Повеќегодишен лен]]
|-
| 25. || [[Австриски лен]]
|-
| 26. || [[Двогодишен лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>oz2j2kdho3lcpe4rx001hybiu93fi9x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570257</id>
      <parentid>5570233</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2963" sha1="tik5sn96pjajino6eoj3a205xl8clmy" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
| 25. || [[Повеќегодишен лен]]
|-
| 25. || [[Австриски лен]]
|-
| 26. || [[Двогодишен лен]]
|-
| 27. || [[Галски лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>tik5sn96pjajino6eoj3a205xl8clmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570306</id>
      <parentid>5570257</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3009" sha1="fhnnzquahsyz02btsuc146qpv9gdr5t" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
| 25. || [[Повеќегодишен лен]]
|-
| 25. || [[Австриски лен]]
|-
| 26. || [[Двогодишен лен]]
|-
| 27. || [[Галски лен]]
|-
| 27. || [[Теснолистен лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>fhnnzquahsyz02btsuc146qpv9gdr5t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570344</id>
      <parentid>5570306</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:45:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3059" sha1="jk724eykc7cf8nz9s7zeh83h6gqk8di" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:GLAM logo transparent.png|180п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''МАТИЧЕН ВИКИПЕДИЈАНЕЦ 2026&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;[[Корисник:Bjankuloski06|'''Bjankuloski06''']]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Овогодинашната тема на програмата „ГЛАМ“ за уредување, соработка и подобрување на содржината на Википедија и нејзините проекти е „Ботаника на Македонија“. Следствено на тоа, приднесите и делувањата на ова поле (оваа програма) е насечно токму кон таа тема. 

== Резултати ==
'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Создадени статии 
|-
! реден број !! новосоздадена статија
|-
| 1. || [[Гроздести руеви]]
|-
| 2. || [[Гроздест руј]]
|-
| 3. || [[Ф’стак (род)]]
|-
| 4. || [[Седефчиња]]
|-
| 5. || [[Седефче (род)]]
|-
| 6. || [[Целолист]]
|-
| 7. || [[Русан]]
|-
| 8. || [[Бел русан]]
|-
| 9. || [[Клокочки]]
|-
| 10. || [[Переста клокочка]]
|-
| 11. || [[Јавори]]
|-
| 12. || [[Млеч (дрво)]]
|-
| 14. || [[Клен (дрво)]]
|-
| 15. || [[Жестил]]
|-
| 16. || [[Планински јавор]]
|-
| 17. || [[Балкански јавор]]
|-
| 18. || [[Кленика]]
|-
| 19. || [[Горски јавор]]
|-
| 20. || [[Јаворец (дрво)]]
|-
| 21. || [[Дивокостенови]]
|-
| 22. || [[Див костен (род)]]
|-
| 23. || [[Лен (род)]]
|-
| 24. || [[Жолт лен]]
|-
| 25. || [[Повеќегодишен лен]]
|-
| 25. || [[Австриски лен]]
|-
| 26. || [[Двогодишен лен]]
|-
| 27. || [[Галски лен]]
|-
| 27. || [[Теснолистен лен]]
|-
| 28. || [[Прочистувачки лен]]
|-
|}

== Поврзано ==
* [[Википедија:Програма „ГЛАМ“]]

[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]</text>
      <sha1>jk724eykc7cf8nz9s7zeh83h6gqk8di</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:ФлораМак1.6/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1394723</id>
    <revision>
      <id>5570184</id>
      <parentid>5556388</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="854" sha1="h3mze05jmxgorzlfkbnsixoy1k8v3yk" xml:space="preserve">{{Потстраница за документација}}

Предлошкава е наменета за наведување страница (или страници) од книгата '''''Флора на Република Македонија, Том I, свеска 6''''' на Кирил Мицевски.

== Употреба ==
Вметнете го следново во текстот кајшто сакате да го ставите наводот, и пополнете го едиствениот параметар — бројот на страницата (или страниците, ако е опсег од повеќе).

&lt;pre&gt;&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|страница}}&lt;/ref&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;includeonly&gt;
[[Категорија:Предлошки за наводи за ботаника]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>h3mze05jmxgorzlfkbnsixoy1k8v3yk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:БилтенТерминологија/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1394803</id>
    <revision>
      <id>5570187</id>
      <parentid>5556810</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1148" sha1="aaidkrjsn63slownhu6ye7keojou07b" xml:space="preserve">{{Потстраница за документација}}

Предлошкава е наменета за наведување страница (или страници) од „Опис на македонската фауна и флора“ од '''''Билтен на Одборот за изработување на македонска терминологија, Год. IV, Бр. 4'''''.

== Употреба ==
Вметнете го следново во текстот кајшто сакате да го ставите наводот, и пополнете го едиствениот параметар — бројот на страницата (или страниците, ако е опсег од повеќе).

&lt;pre&gt;&lt;ref name=&quot;БилтенТерминологија&quot;&gt;{{БилтенТерминологија|страница}}&lt;/ref&gt;&lt;/pre&gt;
&lt;includeonly&gt;
[[Категорија:Предлошки за наводи за биологија]]
[[Категорија:Предлошки за наводи за ботаника]]
[[Категорија:Предлошки за наводи за Македонија]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>aaidkrjsn63slownhu6ye7keojou07b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blackstonia perfoliata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1394946</id>
    <revision>
      <id>5569889</id>
      <parentid>5559271</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Флора на Лебанон]] → [[Категорија:Флора на Либан]]</comment>
      <origin>5569889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3476" sha1="iuhhlplvxji76x1e7s6jxutexhptnf0" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image = Blackstonia_perfoliata1.jpg
|genus = Blackstonia
|species = perfoliata
|authority = ([[L.]]) [[Huds.]]
|synonyms = ''Chlora perfoliata''&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.pfaf.org/database/plants.php?Blackstonia+perfoliata | title = ''Blackstonia perfoliata'' – (L.)Huds. | work = Plants for a future }}&lt;/ref&gt;
}}
'''''Blackstonia perfoliata''''' е [[Вид (биологија)|вид]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од семејството [[линцури]] кое расте околу [[Медитеран|Медитеранскиот басен]], но се протега и во северозападна [[Европа]].

== Опис ==
[[Податотека:Blackstonia_perfoliata_MHNT.BOT.2005.0.961.jpg|мини|лево|308x308пкс|Капсули и семиња]]

''Blackstonia perfoliata'' расте од 10 до 50 см во височина, со цврсти, разгранети стебла. Листовите се сиви, спротивни и цели, горните се перфолирани, обединети во основата. [[Соцветие]]то е составено од светло жолти цветови, кои се со пречник од 1 до 1,5 см. [[Чашкино ливче|Чашката]] е длабоко поделена на 6-10 линеарни лобуси или [[Чашкино ливче|чашкини ливчиња]], спирално распоредени, слободни или речиси слободни еден од друг во основата и пократки од [[Венечно ливче|венечното ливче]]. Ливчињата се бројат од шест до десет, и формираат кратка цевка. Постојат шест до десет адхерентни [[Прашник|прашници]].

== Екологија ==
Овој вид расте во варовнички тревни површини и на дини. Цвета од јуни до октомври во Британија каде што е широко распространет, но не е чест. Патогените кои влијаат врз ''B. perfoliata'' ги вклучуваат ''[[Peronospora chlorae]]''.&lt;ref&gt;{{Наведување|title=Peronospora chlorae|last=Hall, G.|journal=IMI Descriptions of Fungi and Bacteria}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Варијантата ''Blackstonia perfoliata subsp. perfoliata'' расте во [[Дебар]], [[Македонски Брод]], [[Охрид]], [[Гевгелија]], [[Кожуф]].&lt;ref name=&quot;Флора на РМ2&quot;&gt;Владо Матевски: Флора на Република Македонија, том II, св. 1, стр. 25-26 издавач: МАНУ, Скопје, 2010&lt;/ref&gt;

Варијантата ''Blackstonia perfoliata subsp. serotina'' се посочува за [[Охрид]], [[Св. Наум (Љубаништа)|Св. Наум]] и селото Николич.&lt;ref name=&quot;Флора на РМ2&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}

[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Флора на Либан]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Линцури]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>iuhhlplvxji76x1e7s6jxutexhptnf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Учка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1395078</id>
    <revision>
      <id>5570267</id>
      <parentid>5559498</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:20:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570267</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7019" sha1="6scz5pk42c9axh57fpt0wkxlk3e4dxe" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = Учка
| photo = Ucka-Kvarner1.jpg
| photo_caption = Поглед од [[Кварнерски Залив|Кварнерскиот Залив]]
| map = Хрватска
| map_caption = Местоположба во Хрватска
| label_position = лево
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 9
| country = [[Хрватска]]
| parent = [[Динариди]]
| highest = Војак
| elevation_m = 1396
| coordinates = {{coord|45|17|6|N|14|12|7|E|type:mountain_region:HR_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates = 
| area_km2 = 
| length_km =  
| length_orientation =
| width_km =  
| width_orientation =
| geology = 
| period = 
| orogeny =
}}'''Учка''' ({{Langx|it|Monte Maggiore}}) — планински венец во западна [[Хрватска]] кој се издига зад [[Опатија|Опатската]] ривиера на источната страна од [[Истра|Истарскиот]] полуостров, а планинскиот венец формира единствена морфолошка единица заедно со планинскиот венец [[Чиќарија|Ќиќарија]], кој се протега од [[Трст|Трстскиот]] Залив до [[Риека]].

Учка е варовнички масив со бројни [[Карст|карстни]] површини, кој се протега на 20 км од [[Поклонов превој|Поклоновиот превој]] (920 м) до [[Пломенски Залив|Пломенскиот Залив]], а воедно има широчина помеѓу 4 до 9 км&lt;ref name=&quot;Naprijed&quot;/&gt;Naklada Naprijed, ''The Croatian Adriatic Tourist Guide'', pg. 89, Zagreb (1999), {{ISBN|953-178-097-8}}&lt;/ref&gt; и се разликува од сите други крајбрежни планини во Хрватска поради својата богата вегетација на морската страна, а најпознати се шумите од слатки костени во областа околу [[Ловран]].

Највисоките врвови на Учка се сметаат за природни резервати и спомен-зони, а највисокиот врв e Војак со 1.396 метри надморска височина, а заедно со кулата на врвот, највисоката точка достигнува приближно 1.401 метри, а самата кула на врвот нуди поглед на [[Истра]], [[Кварнерски Залив|Кварнерскиот Залив]], [[Јулиски Алпи|Јулиските Алпи]] и [[Јадранско Море|Јадранските острови]], па сè до [[Дуги Оток]].&lt;ref name=&quot;Naprijed&quot;/&gt;

Како предмет на одреден степен на локален фолклор, Учка е видлива од поголемиот дел од полуостровот и е покриена [[Снег|со снег]] неколку месеци од годината. Градот [[Опатија]] ({{Langx|it|Abbazia}}) се вели дека наводно ја добил својата популарност како одморалиште во [[Хабсбуршка Монархија|Австриското Царство]] затоа што се наоѓала „во сенката“ на планината Учка, која според легендата го штити од жестоката и напорната [[Средоземно Море|медитеранска]] жештина во лето. 

Во Хрватска, областа Учка е прогласена за природен парк.

Историски гледано, [[Истророманци|Истророманците]], [[Романски јазици|романска]] [[етничка група]] од [[Истра]], биле одделени од планинскиот венец, формирајќи две области на концентрација: една во [[Село|селото]] [[Жејане]] и една во селото [[Шушњевица]] и околните [[Населено место|населби]]. Иако овие области се оддалечени на 50 км една од друга, сепак постои [[пат]] околу Учка што ги поврзува.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Vrzić|first=Zvjezdana|last2=Singler|first2=John Victor|year=2016|editor-last=Ferreira|editor-first=Vera|editor2-last=Bouda|editor2-first=Peter|title=Identity and language shift among Vlashki/Zheyanski speakers in Croatia|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/24659/1/vrzic_singler_2016.pdf|journal=Language Documentation &amp; Conservation Special Publication|volume=9|pages=51–68}}&lt;/ref&gt; 

== Клима ==
Помеѓу 1968 и 2003 година, највисоката температура измерена на локалната метеоролошка станица била 30°C на 15 август 1993 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://meteo.hr/objave_najave_natjecaji.php?section=onn&amp;param=objave&amp;el=priopcenja&amp;daj=najvise_temperature_zraka|title=Najviše izmjerene temperature zraka u Hrvatskoj za razdoblje od kada postoje mjerenja|last=DHMZ|date=2022-07-19|work=Državni hidrometeorološki zavod}}&lt;/ref&gt; a nајниската температура била -24.3°C, на 6 јануари 1985 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://meteo.hr/objave_najave_natjecaji.php?section=onn&amp;param=objave&amp;el=priopcenja&amp;daj=najnize_temperature_zraka|title=Najniže izmjerene temperature zraka u Hrvatskoj za razdoblje od kada postoje mjerenja|last=DHMZ|date=2022-01-21|work=Državni hidrometeorološki zavod}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* [[Учка (тунел)|Тунел Учка]]
* [[Список на заштитени подрачја на Хрватска]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Библиографија ==

* {{Наведена книга|url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/195901.pdf|title=Kazalo za &quot;Hrvatski planinar&quot; i &quot;Naše planine&quot; 1898—1958|last=Poljak|first=Željko|date=February 1959|volume=XI|pages=12–13|chapter=Istra i Učka|issn=0354-0650|issue=1–2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска|Učka}}
*[http://www.pp-ucka.hr/ Природен парк Учка]
* [https://boris-pecigos.com/2016/08/10/land-art-trail-on-mt-ucka/ Патека за ленд уметност на планината Учка]
{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Ucka}}
[[Категорија:Истра]]
[[Категорија:Планински венци во Хрватска]]
[[Категорија:Координати на Википодатоците]]</text>
      <sha1>6scz5pk42c9axh57fpt0wkxlk3e4dxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570268</id>
      <parentid>5570267</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570268</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7018" sha1="3ab7mbjtkhqaghu9omu7ic0npu4p61q" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = Учка
| photo = Ucka-Kvarner1.jpg
| photo_caption = Поглед од [[Кварнерски Залив|Кварнерскиот Залив]]
| map = Хрватска
| map_caption = Местоположба во Хрватска
| label_position = лево
| mapframe = yes
| mapframe-zoom = 9
| country = [[Хрватска]]
| parent = [[Динариди]]
| highest = Војак
| elevation_m = 1396
| coordinates = {{coord|45|17|6|N|14|12|7|E|type:mountain_region:HR_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| range_coordinates = 
| area_km2 = 
| length_km =  
| length_orientation =
| width_km =  
| width_orientation =
| geology = 
| period = 
| orogeny =
}}'''Учка''' ({{Langx|it|Monte Maggiore}}) — планински венец во западна [[Хрватска]] кој се издига зад [[Опатија|Опатската]] ривиера на источната страна од [[Истра|Истарскиот]] полуостров, а планинскиот венец формира единствена морфолошка единица заедно со планинскиот венец [[Чиќарија|Ќиќарија]], кој се протега од [[Трст|Трстскиот]] Залив до [[Риека]].

Учка е варовнички масив со бројни [[Карст|карстни]] површини, кој се протега на 20 км од [[Поклонов превој|Поклоновиот превој]] (920 м) до [[Пломенски Залив|Пломенскиот Залив]], а воедно има широчина помеѓу 4 до 9 км&lt;ref name=&quot;Naprijed&quot;&gt;Naklada Naprijed, ''The Croatian Adriatic Tourist Guide'', pg. 89, Zagreb (1999), {{ISBN|953-178-097-8}}&lt;/ref&gt; и се разликува од сите други крајбрежни планини во Хрватска поради својата богата вегетација на морската страна, а најпознати се шумите од слатки костени во областа околу [[Ловран]].

Највисоките врвови на Учка се сметаат за природни резервати и спомен-зони, а највисокиот врв e Војак со 1.396 метри надморска височина, а заедно со кулата на врвот, највисоката точка достигнува приближно 1.401 метри, а самата кула на врвот нуди поглед на [[Истра]], [[Кварнерски Залив|Кварнерскиот Залив]], [[Јулиски Алпи|Јулиските Алпи]] и [[Јадранско Море|Јадранските острови]], па сè до [[Дуги Оток]].&lt;ref name=&quot;Naprijed&quot;/&gt;

Како предмет на одреден степен на локален фолклор, Учка е видлива од поголемиот дел од полуостровот и е покриена [[Снег|со снег]] неколку месеци од годината. Градот [[Опатија]] ({{Langx|it|Abbazia}}) се вели дека наводно ја добил својата популарност како одморалиште во [[Хабсбуршка Монархија|Австриското Царство]] затоа што се наоѓала „во сенката“ на планината Учка, која според легендата го штити од жестоката и напорната [[Средоземно Море|медитеранска]] жештина во лето. 

Во Хрватска, областа Учка е прогласена за природен парк.

Историски гледано, [[Истророманци|Истророманците]], [[Романски јазици|романска]] [[етничка група]] од [[Истра]], биле одделени од планинскиот венец, формирајќи две области на концентрација: една во [[Село|селото]] [[Жејане]] и една во селото [[Шушњевица]] и околните [[Населено место|населби]]. Иако овие области се оддалечени на 50 км една од друга, сепак постои [[пат]] околу Учка што ги поврзува.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Vrzić|first=Zvjezdana|last2=Singler|first2=John Victor|year=2016|editor-last=Ferreira|editor-first=Vera|editor2-last=Bouda|editor2-first=Peter|title=Identity and language shift among Vlashki/Zheyanski speakers in Croatia|url=https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/bitstream/10125/24659/1/vrzic_singler_2016.pdf|journal=Language Documentation &amp; Conservation Special Publication|volume=9|pages=51–68}}&lt;/ref&gt; 

== Клима ==
Помеѓу 1968 и 2003 година, највисоката температура измерена на локалната метеоролошка станица била 30°C на 15 август 1993 година,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://meteo.hr/objave_najave_natjecaji.php?section=onn&amp;param=objave&amp;el=priopcenja&amp;daj=najvise_temperature_zraka|title=Najviše izmjerene temperature zraka u Hrvatskoj za razdoblje od kada postoje mjerenja|last=DHMZ|date=2022-07-19|work=Državni hidrometeorološki zavod}}&lt;/ref&gt; a nајниската температура била -24.3°C, на 6 јануари 1985 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://meteo.hr/objave_najave_natjecaji.php?section=onn&amp;param=objave&amp;el=priopcenja&amp;daj=najnize_temperature_zraka|title=Najniže izmjerene temperature zraka u Hrvatskoj za razdoblje od kada postoje mjerenja|last=DHMZ|date=2022-01-21|work=Državni hidrometeorološki zavod}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* [[Учка (тунел)|Тунел Учка]]
* [[Список на заштитени подрачја на Хрватска]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Библиографија ==

* {{Наведена книга|url=https://www.hps.hr/hp-arhiva/195901.pdf|title=Kazalo za &quot;Hrvatski planinar&quot; i &quot;Naše planine&quot; 1898—1958|last=Poljak|first=Željko|date=February 1959|volume=XI|pages=12–13|chapter=Istra i Učka|issn=0354-0650|issue=1–2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска|Učka}}
*[http://www.pp-ucka.hr/ Природен парк Учка]
* [https://boris-pecigos.com/2016/08/10/land-art-trail-on-mt-ucka/ Патека за ленд уметност на планината Учка]
{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Ucka}}
[[Категорија:Истра]]
[[Категорија:Планински венци во Хрватска]]
[[Категорија:Координати на Википодатоците]]</text>
      <sha1>3ab7mbjtkhqaghu9omu7ic0npu4p61q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мускогиска митологија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1395265</id>
    <revision>
      <id>5570025</id>
      <parentid>5564296</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:55:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11062" sha1="bbyvuwybhrg5n4kwij9jwk0ba9vu3re" xml:space="preserve">'''Мускогиската митологија''' (претходно нарекувана под нејзиниот [[Егзоним или ендоним|егзоним]] „Поток“) — поврзана со племето [[Мускоги]] кое потекнува од [[Југ (САД)|југоисточните Соединети Американски Држави]], познато и по нивното оригинално име '''Мвскоке''' (или '''Мускогее'''), името што го користат за да се идентификација денес.&lt;ref name=&quot;Transcribed documents&quot;&gt;[http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm Transcribed documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213170748/http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm|date=February 13, 2012}} Sequoyah Research Center and the American Native Press Archives&lt;/ref&gt; ''Мвскоке'' е нивното име во традиционален правопис. Современите Мускоги живеат првенствено во [[Оклахома]], [[Алабама]], [[Џорџија]] и [[Флорида]], а нивниот јазик, ''[[Крички јазик|Мвскоке]]'' е член на источната гранка на [[Мускошки јазици|мускогиското јазично семејство]]. Семинолците биле блиски роднини на Мвскогите и зборувале источен мускогиски јазик. Мускогите биле сметани за едни од [[Пет цивилизирани племиња|петте цивилизирани племиња]] .

== Историја ==
[[Податотека:Rogan_plate_1_birdman_HRoe_2012.jpg|мини|Илустрација на танчер сокол од југоисточниот церемонијал комплекс базирана на [[Роганова плоча]] од Етова во северна Џорџија]]
Раните историски Мускоги веројатно биле потомци на народите од мисисиписката култура кои живееле покрај реката Тенеси, во денешен [[Тенеси]]&lt;ref name=&quot;Finger_2001&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|title-link=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|last=Finger|first=John R.|publisher=Indiana University Press|year=2001|isbn=0-253-33985-5|pages=19}}&lt;/ref&gt; и Алабама, и најверојатно биле поврзани со Утинахика во јужна Џорџија.

Повеќе како лабава конфедерација отколку како едно племе, Мвскоките живееле во автономни села во речните долини низ денешните држави [[Тенеси]], [[Џорџија]] и [[Алабама]], а воедно и се состоеле од многу етнички групи кои зборувале неколку различни јазици, како што се Хичити, Алабама и Кушата.

Оние што живееле покрај реката Окмулги и реката Окони биле нарекувани „Потични Индијанци“ од британските трговци од [[Јужна Каролина]], а евентуално по некое време, името се применувало на сите различни домородци од потоци, станувајќи сè повеќе поделени помеѓу Долните градови на границата со Џорџија на реката Чатахучи (видете покраина Апалачикола), реката Окмулги и реката Флинт и горните градови во долината на реката Алабама.

== Создавање ==
Многу приказни за создавањето на Мускогите се вртеле околу тоа како луѓето пристигнале на земјата, а не околу нејзиното потекло, па така приказните за создавањето на Мускогите се разликувале меѓу племенските групи кои биле групирани колонијално според јазичните сличности, но приказните од потеклото на Касихта, Касихта-Чикасо-Ковета и Ковета вклучувале луѓе кои излегуваат од под земјата на Запад и патуваат кон Исток.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation Myths and Legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|publisher=Gainesville: University Press of Florida|year=2002|isbn=978-0-8130-2451-6|pages=111–132}}&lt;/ref&gt;

Приказните за создавањето на Мускогите се однесуваат на Хесакетвмесе (што значи „Создавач на здив“&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston (Mass.)|pages=22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Spiral to the Stars: Mvskoke Tools of Futurity|last=Harjo|first=Laura|date=2019|publisher=University of Arizona Press|isbn=978-0-8165-3982-6|series=Critical Issues in Indigenous Studies|location=Tucson}}&lt;/ref&gt; или „Оној горе кој го држи здивот на животот“&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creek religion and medicine|last=Swanton|first=John Reed|date=2000|publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9274-1|edition=1st Bison Books|location=Lincoln, Neb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=330}}&lt;/ref&gt;, а се изговара Хиса'кита имми'си&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webonary.org/muscogee/|title=A Dictionary of Creek/Muskogee.|last=Martin|first=Jack B.|last2=McKane Mauldin|first2=Margaret|date=2023}}&lt;/ref&gt;), и [[сончево божество]] наречено и Епохфвнкв („Создателот“ или „Оној над нас“&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;), кое им зборувало и ги водело Мускогите на нивните патувања.

Според верувањата на Мускогите, космосот бил поделен на три света:

* Горниот свет, првенствено дом на Создателот на Здивот, Сонцето, Месечината и Громот, 
* Средниот свет, населен со луѓе,
* Долниот свет, особено окупиран од суштеството познато како Врзана Змија или [[Унктехи|Рогата Змија]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=24–30}}&lt;/ref&gt;

Средниот свет бил рамнотежата помеѓу редот и хаосот помеѓу Горниот и Долниот свет.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=24–30}}&lt;/ref&gt;

== Легенди ==
Во легендите на Мускоги, Врзаната Змија и Рогатата Змија биле подводни змии кои често биле гледани како хаотична фигура, а понекогаш и толкуваат како заменливи, но Рогатата Змија била поголема.

Низ различни легенди, клучните точки на приказните за потеклото на Врзаната Змија и Рогатата Змија вклучувало еден од двајцата ловци кои јаделе забранета храна, што ги терало да се трансформираат преку ноќ во змија.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=204–227}}&lt;/ref&gt; Оваа приказна ја сигнализирала важноста на почитувањето на космичката рамнотежа меѓу световите.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=27}}&lt;/ref&gt;

Друга значајна фигура во митологијата на Мускоги е Жената од Пченка, чие потекло варирало во различни легенди, па така во една верзија се раскажува приказна за пченка што паѓала од нозете на жена откако ги протрила, а во друга, пченка се истурила од бутот на Жената од Пченка откако го изгребала.

Многу од легендите завршувале со тоа што Жената од Пченка се жртвува себеси за да им овозможи на посевите од пченка да растат.

Легендата за Жената од Пченка симболизира како животот доаѓа од смртта и плодноста на жените.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=35–36}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=241–253}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Митови за настанок]]
[[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]]
[[Категорија:Северноамериканска митологија]]</text>
      <sha1>bbyvuwybhrg5n4kwij9jwk0ba9vu3re</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570028</id>
      <parentid>5570025</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11090" sha1="ofqusok5q806jlnrj5n2aetwqedx4a3" xml:space="preserve">{{викификација}}'''Мускогиската митологија''' (претходно нарекувана под нејзиниот [[Егзоним или ендоним|егзоним]] „Поток“) — поврзана со племето [[Мускоги]] кое потекнува од [[Југ (САД)|југоисточните Соединети Американски Држави]], познато и по нивното оригинално име '''Мвскоке''' (или '''Мускогее'''), името што го користат за да се идентификација денес.&lt;ref name=&quot;Transcribed documents&quot;&gt;[http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm Transcribed documents] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120213170748/http://anpa.ualr.edu/digital_library/Additional%20Texts%20-%20Yuchi%20.htm|date=February 13, 2012}} Sequoyah Research Center and the American Native Press Archives&lt;/ref&gt; ''Мвскоке'' е нивното име во традиционален правопис. Современите Мускоги живеат првенствено во [[Оклахома]], [[Алабама]], [[Џорџија]] и [[Флорида]], а нивниот јазик, ''[[Крички јазик|Мвскоке]]'' е член на источната гранка на [[Мускошки јазици|мускогиското јазично семејство]]. Семинолците биле блиски роднини на Мвскогите и зборувале источен мускогиски јазик. Мускогите биле сметани за едни од [[Пет цивилизирани племиња|петте цивилизирани племиња]] .

== Историја ==
[[Податотека:Rogan_plate_1_birdman_HRoe_2012.jpg|мини|Илустрација на танчер сокол од југоисточниот церемонијал комплекс базирана на [[Роганова плоча]] од Етова во северна Џорџија]]
Раните историски Мускоги веројатно биле потомци на народите од мисисиписката култура кои живееле покрај реката Тенеси, во денешен [[Тенеси]]&lt;ref name=&quot;Finger_2001&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|title-link=Tennessee Frontiers: Three Regions in Transition|last=Finger|first=John R.|publisher=Indiana University Press|year=2001|isbn=0-253-33985-5|pages=19}}&lt;/ref&gt; и Алабама, и најверојатно биле поврзани со Утинахика во јужна Џорџија.

Повеќе како лабава конфедерација отколку како едно племе, Мвскоките живееле во автономни села во речните долини низ денешните држави [[Тенеси]], [[Џорџија]] и [[Алабама]], а воедно и се состоеле од многу етнички групи кои зборувале неколку различни јазици, како што се Хичити, Алабама и Кушата.

Оние што живееле покрај реката Окмулги и реката Окони биле нарекувани „Потични Индијанци“ од британските трговци од [[Јужна Каролина]], а евентуално по некое време, името се применувало на сите различни домородци од потоци, станувајќи сè повеќе поделени помеѓу Долните градови на границата со Џорџија на реката Чатахучи (видете покраина Апалачикола), реката Окмулги и реката Флинт и горните градови во долината на реката Алабама.

== Создавање ==
Многу приказни за создавањето на Мускогите се вртеле околу тоа како луѓето пристигнале на земјата, а не околу нејзиното потекло, па така приказните за создавањето на Мускогите се разликувале меѓу племенските групи кои биле групирани колонијално според јазичните сличности, но приказните од потеклото на Касихта, Касихта-Чикасо-Ковета и Ковета вклучувале луѓе кои излегуваат од под земјата на Запад и патуваат кон Исток.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation Myths and Legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|publisher=Gainesville: University Press of Florida|year=2002|isbn=978-0-8130-2451-6|pages=111–132}}&lt;/ref&gt;

Приказните за создавањето на Мускогите се однесуваат на Хесакетвмесе (што значи „Создавач на здив“&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston (Mass.)|pages=22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Spiral to the Stars: Mvskoke Tools of Futurity|last=Harjo|first=Laura|date=2019|publisher=University of Arizona Press|isbn=978-0-8165-3982-6|series=Critical Issues in Indigenous Studies|location=Tucson}}&lt;/ref&gt; или „Оној горе кој го држи здивот на животот“&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creek religion and medicine|last=Swanton|first=John Reed|date=2000|publisher=University of Nebraska Press|isbn=978-0-8032-9274-1|edition=1st Bison Books|location=Lincoln, Neb}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=330}}&lt;/ref&gt;, а се изговара Хиса'кита имми'си&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.webonary.org/muscogee/|title=A Dictionary of Creek/Muskogee.|last=Martin|first=Jack B.|last2=McKane Mauldin|first2=Margaret|date=2023}}&lt;/ref&gt;), и [[сончево божество]] наречено и Епохфвнкв („Создателот“ или „Оној над нас“&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;), кое им зборувало и ги водело Мускогите на нивните патувања.

Според верувањата на Мускогите, космосот бил поделен на три света:

* Горниот свет, првенствено дом на Создателот на Здивот, Сонцето, Месечината и Громот, 
* Средниот свет, населен со луѓе,
* Долниот свет, особено окупиран од суштеството познато како Врзана Змија или [[Унктехи|Рогата Змија]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|last=Grantham|first=Bill|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|location=Gainesville|pages=24–30}}&lt;/ref&gt;

Средниот свет бил рамнотежата помеѓу редот и хаосот помеѓу Горниот и Долниот свет.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=24–30}}&lt;/ref&gt;

== Легенди ==
Во легендите на Мускоги, Врзаната Змија и Рогатата Змија биле подводни змии кои често биле гледани како хаотична фигура, а понекогаш и толкуваат како заменливи, но Рогатата Змија била поголема.

Низ различни легенди, клучните точки на приказните за потеклото на Врзаната Змија и Рогатата Змија вклучувало еден од двајцата ловци кои јаделе забранета храна, што ги терало да се трансформираат преку ноќ во змија.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=204–227}}&lt;/ref&gt; Оваа приказна ја сигнализирала важноста на почитувањето на космичката рамнотежа меѓу световите.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=27}}&lt;/ref&gt;

Друга значајна фигура во митологијата на Мускоги е Жената од Пченка, чие потекло варирало во различни легенди, па така во една верзија се раскажува приказна за пченка што паѓала од нозете на жена откако ги протрила, а во друга, пченка се истурила од бутот на Жената од Пченка откако го изгребала.

Многу од легендите завршувале со тоа што Жената од Пченка се жртвува себеси за да им овозможи на посевите од пченка да растат.

Легендата за Жената од Пченка симболизира како животот доаѓа од смртта и плодноста на жените.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sacred revolt: the Muskogees' struggle for a new world|last=Martin|first=Joel W.|date=1991|publisher=Beacon Press|isbn=978-0-8070-5402-4|location=Boston|pages=35–36}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Creation myths and legends of the Creek Indians|date=2002|publisher=University Press of Florida|isbn=978-0-8130-2451-6|editor-last=Grantham|editor-first=Bill|location=Gainesville|pages=241–253}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Митови за настанок]]
[[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]]
[[Категорија:Северноамериканска митологија]]</text>
      <sha1>ofqusok5q806jlnrj5n2aetwqedx4a3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Реторика на домородните Американци</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1395266</id>
    <revision>
      <id>5570261</id>
      <parentid>5560680</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18478" sha1="67ewuoka8pxqdvw8j6bl6jxrcyflywr" xml:space="preserve">'''Реториката на домородните Американци''' претставува [[реторика]] што ја користеле [[Американски староседелци|домородните]] народи за самоопределување и самоименување во академските кругови и различни медиуми.&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Наведување|last=King|first=Lisa|title=Introduction: Careful with the Stories We Tell: Naming Survivance, Sovereignty, and Story|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=3–16|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Gubele|first2=Rose|last3=Anderson|first3=Joyce Rain|doi=10.7330/9780874219968.c000}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Cushman|first=Ellen|date=2008|title=Toward a Rhetoric of Self-Representation: Identity Politics in Indian Country and Rhetoric and Composition|url=https://www.jstor.org/stable/20457062|journal=College Composition and Communication|volume=60|issue=2|pages=321–365|doi=10.58680/ccc20086869|issn=0010-096X|jstor=20457062|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Bizzaro|first=Resa Crane|date=2004|title=Shooting Our Last Arrow: Developing a Rhetoric of Identity for Unenrolled American Indians|url=http://dx.doi.org/10.2307/4140725|journal=College English|volume=67|issue=1|pages=70|doi=10.2307/4140725|issn=0010-0994|jstor=4140725|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

== Преглед ==

=== Опсег ===
Студиите за домородната реторика забележувале дека многуте различни комуникациски традиции на домородните Американци се потпирале на истории специфични за луѓето, повеќекратни јазични системи, географски различни, меѓусебно поврзани земји и современи културни, дискурзивни и академски начини.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt6wr9rm|title=American Indian Rhetorics of Survivance|date=2006-07-30|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7301-0|editor-last=Stromberg|editor-first=Ernest|pages=1–11|doi=10.2307/j.ctt6wr9rm}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Plateau Indian Ways with Words : the Rhetorical Tradition of the Tribes of the Inland Pacific Northwest|last=Monroe, Barbara|date=2014|publisher=University of Pittsburgh Press|isbn=978-0-8229-7956-2|location=Pittsburgh|oclc=883281487}}&lt;/ref&gt; 

Ернест Стромберг напишал: 

„Домородните реторичари го присвојуваат јазикот, стиловите и верувањата на нивната бела публика со цел да воспостават степен на консупстанцијалност. Низ поделбите на јазикот, верувањата и традициите, домородните реторичари морале да најдат начини да ги направат своите гласови слушнати и почитувани од премногу често незаинтересирана, па дури и непријателска публика.“&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Наведена книга|title=American Indian Rhetorics of Survivance|last=Stromberg|first=Ernest|pages=6}}&lt;/ref&gt; 

Домородната реторика и реторичката практика биле под влијание и на современите и на историските околности кои варирале во зависност од уникатните културни контексти на незапишаните домородни народи, нефедерално признатите домородни народи и „574 федерално признати американски индијански и домородни племиња и села од Алјаска“.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;

=== Терминологија ===
Домородните научници дебатирале за различни критики против етикетите што се применувале на домородните народи, па така со реченицата „Како сакаме да се нарекуваме: Перспективите на домородните народи за етикетите на расниот и етничкиот идентитет“, самиот Мајкл Јелоу Берд сакал да констатира дека терминот ''Индијанец'', заедно со други слични на него, хомогенизира стотици уникатни племенски идентитети и култури со тоа што ги групира под заедничка рубрика, загрозувајќи ги правата на домородните народи на самодефинирање, а воедно и тврдел дека нагласувањето на [[Егзоним или ендоним|егзонимот]] „Американец“ во „Домороден Американец“ го прави терминот подложен на присвојување од страна на мнозинските култури, односно подложност што тој ја разбирал како придонес кон елиминацијата на угнетувањето и доминацијата. 

За Јелоу Берд и некои од испитаниците во неговата анкета, племенската припадност и термините што го нагласуваат суверенитетот на Првите Нации биле претпочитани форми на самодефинирање.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Bird|first=Michael Yellow|date=1999|title=What We Want to Be Called: Indigenous Peoples' Perspectives on Racial and Ethnic Identity Labels|url=http://dx.doi.org/10.2307/1185964|journal=American Indian Quarterly|volume=23|issue=2|pages=15|doi=10.2307/1185964|issn=0095-182X|jstor=1185964|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;

=== Заеднички карактеристики ===
Деколонијалните и реторичките научници лабаво скицирале дефиниција за домородна реторика за која тврделе дека делумно бил одговорен заедничкиот однос со земјата и нееднаквото, иако заедничко искуство на [[Колонијализам|колонијализмот]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведување|last=Riley-Mukavetz|first=Andrea|title=Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=141|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Powell|first2=Malea D.|doi=10.7330/9780874219968.c007}}&lt;/ref&gt; 

Црпејќи од теориите на Џералд Визенор, неодамнешните научни трудови го толкувале пишаното присвојување на империјалниот дискурс во литературните дела на Сара Винемука Хопкин и Чарлс Александар Истман како реторички тактики на преживување што ги оспорувало редуктивните и стереотипните категории што ги поддржувале колонијалните конструкции на исчезнувачкиот „Индијанец“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Powell|first=Malea|date=2002|title=Rhetorics of Survivance: How American Indians Use Writing|url=https://www.jstor.org/stable/1512132|journal=College Composition and Communication|volume=53|issue=3|pages=427–428|doi=10.2307/1512132|jstor=1512132|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; 

Реториката на домородните Американци, исто така, имала некои сличности со домородните реторики во други колонијални средини, вклучително и со [[Лапонци|Лапонците]] во северна [[Феноскандија]].&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Buhre|first=Frida|last2=Bjork|first2=Collin|date=2021-05-27|title=Braiding Time: Sami Temporalities for Indigenous Justice|journal=Rhetoric Society Quarterly|volume=51|issue=3|pages=227–236|doi=10.1080/02773945.2021.1918515|issn=0277-3945|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

=== Клучни концепти во реториката на домородните Американци ===
'''Реторичкиот суверенитет''' претставува рамка за разбирање и ангажирање на домородните реторички практики, па така новата [[Педагогија|педагошка]] наука што развива методи за предавање на домородната реторика го прифатила терминот, тврдејќи дека аналитичките и реторичките рамки мора да го земат предвид домородниот [[Сувереност|суверенитет]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, and Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=8}}&lt;/ref&gt; 

Влијаејќи на овој развој, Скот Ричард Лионс се залагал за создавање педагошки простори, рамки и методи на пишување настава што ги препознавала борбите на домородните за суверенитет против реторичкиот империјализам на законодавните одлуки на САД, владиното запленување на домородните земјишта и владиното користење на американските индијански интернати за насилно асимилирање на домородните народи. 

Тој се осврнал на ова педагошко поместување како реторички суверенитет, а предавањето договори и идеолошки системи како реторички артефакти што продолжувале да го олеснуваат одземањето на домородните народи заедно со домородните текстови е израз на реторичкиот суверенитет. 

Лионс го дефинирал реторичкиот суверенитет како „вродено право и способност на народите да ги одредат сопствените комуникациски потреби и желби во потрагата по самоопределување“.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Lyons|first=Scott Richard|title=Rhetorical Sovereignty|date=2016-04-15|url=http://dx.doi.org/10.1002/9781119118589.ch15|journal=Postcolonial Studies|pages=239–257|place=Chichester, UK|publisher=John Wiley &amp; Sons, Ltd.|doi=10.1002/9781119118589.ch15|isbn=978-1-119-11858-9|access-date=2020-10-14}}&lt;/ref&gt;

'''Преживувањето''', во контекст на реториката, било продолжено присуство на комуникативните, убедливите и епистемичките практики на суверенитет на домородните народи.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=7}}&lt;/ref&gt; Реторичката наука го изведувала терминот „преживување“ од делото на Џералд Визенор во кое создавањето нови приказни за домородното присуство ги предизвикувало културните симулации на Индијанците измислени од поддржувачите и добротворците на [[Манифестна судбина|Манифестната судбина]], па така тој напишал: 

„Симулациите на манифестираните манири се континуитет на надзорот и доминацијата на племињата во литературата. Симулациите се отсуство на племенската реалност; постиндијанските конверзии се во новите приказни за преживување над доминацијата.“&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Manifest manners : narratives on postindian survivance|last=Vizenor, Gerald Robert|date=1999|publisher=University of Nebraska Press|isbn=0-8032-9621-5|location=Lincoln, Neb.|pages=4|oclc=41753807}}&lt;/ref&gt;

'''Релационалност''' претставувале несвесните идеи, дискурси и перцепции за меѓусебна поврзаност што ја обликувале домородната реторичка практика, па така додека реторичарот, црпејќи исклучиво од евроцентричните [[Онтологија|онтологии]] и [[Епистемологија|епистемологии]], заземал позиција на бестелесен субјект, а неодамнешните студии за методологијата тврделе дека домородните народи живеат начини на постоење, вреднување и знаење што било вкоренето во и изразувало релационалност со земјата.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Sources and methods in indigenous studies|others=Andersen, Chris, 1973-, O'Brien, Jean M.|year=2017|isbn=978-1-138-82360-0|location=London|pages=71–72|oclc=951742374}}&lt;/ref&gt; 

Овие меѓусебни односи со земјата и одговорноста за одржување соодветни односи со другите суштества и предци поврзани со земјата ги формирале флуидните граници на она што Андреа Рили-Мукавец и Малеа Д. Пауел го дефинирале како домородни реторички практики.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведување|last=Riley-Mukavetz|first=Andrea|title=Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice|date=2015|journal=Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics|pages=141|publisher=Utah State University Press|isbn=978-0-87421-996-8|last2=Powell|first2=Malea D.|doi=10.7330/9780874219968.c007}}&lt;cite class=&quot;citation cs2&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFRiley-MukavetzPowell2015&quot;&gt;Riley-Mukavetz, Andrea; Powell, Malea D. (2015), &quot;Making Native Space for Graduate Students: A Story of Indigenous Rhetorical Practice&quot;, ''Survivance, Sovereignty, and Story: Teaching American Indian Rhetorics'', Utah State University Press, p.&amp;nbsp;141, [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:&lt;span class=&quot;id-lock-free&quot; title=&quot;Freely accessible&quot;&gt;[[doi:10.7330/9780874219968.c007|10.7330/9780874219968.c007]]&lt;/span&gt;, [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87421-996-8|&lt;bdi&gt;978-0-87421-996-8&lt;/bdi&gt;]]&lt;/cite&gt;&lt;span class=&quot;cs1-maint citation-comment&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;&lt;code class=&quot;cs1-code&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Предлошка:Наведување|citation]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;: CS1 maint: work parameter with ISBN ([[:Category:CS1 maint: work parameter with ISBN|link]])&lt;/span&gt;
[[Category:CS1 maint: work parameter with ISBN]]&lt;/ref&gt;

'''Раскажувањето приказни и приказната''' се основни елементи на домородната реторика и реторичка практика каде што евроцентричните методи на категоризација повлекувале разлики помеѓу литературните и убедливите [[Жанр|жанрови]], а современата хипер радикална феминистичка и реторичка наука тврдела дека отелотвореното некатегорично раскажување приказни функционирало како теорија, реторика и реторичка методологија за домородните реторичари.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Archuleta|first=Elizabeth|date=2006|title=&quot;I Give You Back&quot;: Indigenous Women Writing to Survive|url=http://dx.doi.org/10.1353/ail.2007.0000|journal=Studies in American Indian Literatures|volume=18|issue=4|pages=88–114|doi=10.1353/ail.2007.0000|issn=1548-9590|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; 

За Лиза Кинг, Роуз Губл и Џојс Рејн Андерсон, приказните и раскажувањето приказни биле реторичките промени што овозможувале проширување на реторичката практика и реториката надвор од хеленско-римската традиција.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Survivance, Sovereignty, Story|last=King, Lisa; Gubele, Rose; Anderson, Joyce Rain|pages=9}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Реторика]]
[[Категорија:Литература на американските староседелци]]
[[Категорија:Северноамериканска митологија]]</text>
      <sha1>67ewuoka8pxqdvw8j6bl6jxrcyflywr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Салишански усни наративи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1395285</id>
    <revision>
      <id>5570046</id>
      <parentid>5564295</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:22:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8196" sha1="3uthqu716ihyae3k7ue1uthgufo6095" xml:space="preserve">'''Салишанските усни наративи''' се состоеле од корпусот на традиционални наративи на говорниците на [[Салишански јазици|салишанските јазици]], кои живееле во [[Британска Колумбија]], [[Канада]] и во [[Монтана]], [[Ајдахо]], [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]] и [[Орегон]] во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]].

Секој од многуте народи во овие групи имал свои приказни и секој раскажувач можел да ги толкува на свој начин, но многу од приказните на салишанските народи биле слични и делеле теми и ликови, како и своето историско потекло во прасалишанската култура,{{Sfn|Thompson|Egesdal|2008}} а најраните описи на усните традиции на салишанските народи биле збирките на митологијата на [[Нуксалк (народ)|Нуксалк (Бела Кула)]] од антропологот [[Франц Боас]].

== Жанрови ==
Многу Салишански народи разликуваат два основни жанра на нарација од кои едниот е традиционални приказни што приближно одговараат на она што на англиски се нарекува мит и кое се одвива во митската доба пред доаѓањето на модерната доба, во кое растенијата, животните и временските феномени се антропоморфизирани и другиот вид приказни кои вклучуваат историски извештаи и „вести“ или информативни приказни.

Една важна разлика помеѓу усните традиции на народот Салиш и западната литература е тоа што традиционалните наративи на Салиш не се сметаат за фиктивни или за резултат на креативноста на нараторот, туку се сметаат како пренос на вистинско знаење за светот како што било пренесено од постарите, а воедно раскажувачот не ја „поседува“ приказната, иако најдобрите раскажувачи им даваат на наративите личен вкус. Наместо тоа, се смета дека приказните постоеле претходно и дека го содржат целото знаење за светот.

Демонстрирајќи го значењето на традиционалните наративи, старецот Џо Калуја од народот Монтана Салиш изјавил:

„Сè што треба да знаете за животот е во којотските приказни - ако само внимателно слушате“

и кога го прашале што се случило со којотот од [[Coyote in mythology|којотските наративи]], а Калуја одговорил:

„Веруваш дека Христос еден ден ќе се врати, нели? Па, и Којотот еден ден ќе се врати.“{{Sfn|Thompson|Egesdal|2008}}

== Од митологијата на Калиспел, внатрешен народ Салиш ==

* Во некои приказни од раскажувачот Ласав Редхорн, и раскажувачот Домици Мичел, врховното божество се нарекувало '''Амоткен''' кој e љубезен, постар човек кој живее сам на [[Небеса|небото]].{{Sfn|Clark|1988}} Тој создал 5 жени од 5 влакна од неговата глава и ги прашал што сакаат да бидат, а секоја од нив му дала различен одговор: злоба и суровост, добрина, мајка на Земјата, оган, вода, па така Амоткен направил како што сакале и кажал дека злобата ќе владее со Земјата некое време, но добрината ќе победи на крајот.

== Литература ==

* ''Приказни од Лилует'', Ренди Бушар и Дороти Кенеди, Victoria Sound Heritage том 6.1, 1977
* Метјусон, Лиза и Беверли Френк. ''[http://www.worldcat.org/title/when-i-was-small-i-wan-kwikws-a-grammatical-analysis-of-statimc-oral-narratives/oclc/62087205= Кога бев мала = Јас сакав да квикс : граматичка анализа на шатлантско усни наративи]'' . Јазици на првите народи. Ванкувер: UBC Press, 2005. [[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-7748-1090-4|&lt;bdi&gt;0-7748-1090-4&lt;/bdi&gt;]]
== Белешки ==
{{Наводи|2}}

== Наводи ==

* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kBAeRQKt6xsC&amp;pg=PP1|title=Salish Myths and Legends: One People's Stories|publisher=University of Nebraska Press|year=2008|isbn=978-0-8032-1089-9|editor-last=Thompson|editor-first=M. Terry|location=Lincoln|editor-last2=Egesdal|editor-first2=Steven M.}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZKGdbTV-OncC&amp;pg=PP1|title=Indian Legends from the Northern Rockies|last=Clark|first=Ella E.|publisher=University of Oklahoma Press|year=1988|isbn=978-0-8061-2087-4|edition=2nd|location=Norman}}

== Надворешни врски ==

* [https://web.archive.org/web/20140111163014/http://www.kalispeltribe.com/language-software/ Раскажувач на приказни „Салиш“], цртани филмови од традиционални приказни со звучни датотеки на „Салиш“ и англиски превод
* [http://www.native-languages.org/search-results.htm?cx=partner-pub-8872632675285158%3Ab1nuwouwkjx&amp;cof=FORID%3A10&amp;ie=ISO-8859-1&amp;q=salish+legends&amp;sa=Search+Our+Site&amp;siteurl=www.native-languages.org%2Fcomox.htm&amp;ref=www.native-languages.org%2Ffamsal.htm&amp;ss=2751j1056275j14&amp;siteurl=www.native-languages.org%2Fcomox.htm&amp;ref=www.native-languages.org%2Ffamsal.htm&amp;ss=2750j1055618j14 резултати од пребарувањето за „легенди на Салишан“ на native.languages.org]
* [https://web.archive.org/web/20110718140046/http://pyramidmesa.netfirms.com/okanogan1.html Создавање на животните луѓе: Мит за создавање на Оканаган]
* [http://www.pitt.edu/~dash/animalindian.html#bearwoman Жената мечка: Легенда од Оканаган за жена киднапирана од гризли мечка]
* [http://www.firstpeople.us/FP-Html-Legends/DirtyBoy-Okanagon.html Валкано момче: Легенда од Оканаган за жена која се омажила за сонцето]
* [https://archive.today/20140325125203/http://142.36.5.21/thomp-ok/first-nation/beaver.html ''Бивер'', од легендарната приказна ''„Зимскиот танц на којотот“''], со љубезна дозвола од [[The En'Owkin Centre|Центарот Ен'Оукин]], веб-страницата „Живи пејзажи“ на Кралскиот музеј на Британска Колумбија

[[Категорија:Митологии на домородните народи на Северна Америка]]</text>
      <sha1>3uthqu716ihyae3k7ue1uthgufo6095</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Северноамериканска митологија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1395308</id>
    <revision>
      <id>5569813</id>
      <parentid>5560865</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:25:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Религија во Северна Америка]] → [[Категорија:Религијата во Северна Америка]]</comment>
      <origin>5569813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="10c67ynvvydd005mf70xztkwoe612eg" xml:space="preserve">[[Категорија:Митологија по континент]]
[[Категорија:Религијата во Северна Америка]]
[[Категорија:Северноамериканска култура]]</text>
      <sha1>10c67ynvvydd005mf70xztkwoe612eg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Историја на човековите права</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1395478</id>
    <revision>
      <id>5569927</id>
      <parentid>5568025</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:30:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5569927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9928" sha1="4q4d6bu8hyvlhr4ja0atpkmn8qotmx1" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>4q4d6bu8hyvlhr4ja0atpkmn8qotmx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569953</id>
      <parentid>5569927</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5569953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9979" sha1="qhzlbzif2lulfzbfl4iyt2kx7peiddj" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)}}
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>qhzlbzif2lulfzbfl4iyt2kx7peiddj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569978</id>
      <parentid>5569953</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:46:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5569978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10044" sha1="8qg6cks1y7p5v2bbvyz1fy98v7t23dv" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)}}|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>8qg6cks1y7p5v2bbvyz1fy98v7t23dv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569979</id>
      <parentid>5569978</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5569979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10042" sha1="ihcl1tteq100xgvojuyvbkex422nucn" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>ihcl1tteq100xgvojuyvbkex422nucn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570020</id>
      <parentid>5569979</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:13:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10349" sha1="i7sqz4ilnrtnv9f6ci3t7qlvkyuui90" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] ()|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>i7sqz4ilnrtnv9f6ci3t7qlvkyuui90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570021</id>
      <parentid>5570020</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10806" sha1="hhj7jb7llreyrnmysuc39ldulok76xt" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>hhj7jb7llreyrnmysuc39ldulok76xt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570080</id>
      <parentid>5570021</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doni12345</username>
        <id>77134</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10869" sha1="oqnkl5lcms8bmh79quwk59o41ovrfjw" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)}}
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>oqnkl5lcms8bmh79quwk59o41ovrfjw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570094</id>
      <parentid>5570080</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doni12345</username>
        <id>77134</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10915" sha1="h2qq6g4c710ftw3yb963rou33g2nx4j" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>h2qq6g4c710ftw3yb963rou33g2nx4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570102</id>
      <parentid>5570094</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:30:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10982" sha1="0jlnlp8f0iijrx1ebir3tlc8jb5mq7x" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>0jlnlp8f0iijrx1ebir3tlc8jb5mq7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570110</id>
      <parentid>5570102</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11095" sha1="h0c302xjamg7ae1f9d17pa7bi6l95qs" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)|[[Обичајно меѓународно хуманитарно право]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>h0c302xjamg7ae1f9d17pa7bi6l95qs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570123</id>
      <parentid>5570110</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11110" sha1="and1se8gz63cze36dbypktin3sflaj9" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)|[[Обичајно меѓународно хуманитарно право]] (Н)|[[Чартер 08]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>and1se8gz63cze36dbypktin3sflaj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570319</id>
      <parentid>5570123</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11150" sha1="eaz01ofu66pd1b57q8dtgptq3u7dlhi" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)|[[Обичајно меѓународно хуманитарно право]] (Н)|[[Чартер 08]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]]
| {{подреден список|[[Пирн против Лајл]] (Н)}}
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>eaz01ofu66pd1b57q8dtgptq3u7dlhi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570335</id>
      <parentid>5570319</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:24:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11185" sha1="p2jyldg91re3xgl24ui6il9ir54v38y" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)|[[Обичајно меѓународно хуманитарно право]] (Н)|[[Чартер 08]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]]
| {{подреден список|[[Пирн против Лајл]] (Н)|[[Џозеф Мајстер]] (Н)}}
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>p2jyldg91re3xgl24ui6il9ir54v38y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570352</id>
      <parentid>5570335</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11275" sha1="pobzto8gplokwy17bglsuk1lenyfsku" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)|[[Обичајно меѓународно хуманитарно право]] (Н)|[[Чартер 08]] (Н)|[[Закон „Крофтерс Холдингс“ (Шкотска) од 1886 година]] (Н)|[[]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]]
| {{подреден список|[[Пирн против Лајл]] (Н)|[[Џозеф Мајстер]] (Н)}}
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>pobzto8gplokwy17bglsuk1lenyfsku</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570361</id>
      <parentid>5570352</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:43:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11415" sha1="2hya26ila10p5gfknhx9o54l9afxerj" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:150px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:HumanRightsLogo.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|}

{| style=&quot;height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;&quot;
| style=&quot;padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:25px;&quot;&gt;&lt;center&gt;'''Уредувачка седмица „Историја на човековите права“&lt;/center&gt;'''&lt;/span&gt; &lt;br&gt;

&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:16px; font-weight;&quot;&gt;'''од 1 до 7 јуни 2026 година'''&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;&quot;&gt;&amp;nbsp;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

'''Историја на човековите права''' — иницијатива на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и Википедија на македонски јазик, која има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „Историја на човековите права“. 

Седмицата започнува на '''1 јуни 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''7 јуни 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]].

Доколку сте заинтересирани за учество, '''пријавете се подолу''' (со напатствија).

Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. При уредување на натпреварот или по завршувањето на истиот, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале.

Покрај пишувањето на нови статии, учесниците имаат прилика и значајно да дополнат постоечка статија.

Во натпреварот имаат можност да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик, а за најдобрите учесници се обезбедени награди.

== Методи ==

За време на уредувачката седмица, учесниците се очекува да:

* создадат нови статии и да ги подобрат постоечките;
* додадат веродостојни надворешни врски во статиите; и
* додадат слики во статиите за да ги направат посликовити.

== Упатство за учество ==
=== Основни податоци ===
* '''Почеток:''' 1 јуни 2026 г. во 00:00 (CEST).
* '''Крај:''' 7 јуни 2026 г. во 23:59 (CEST).
* '''Место на одржување:''' секое место со пристап до интернет.
* '''Тема:''' Историја на човековите права

== Пријава ==
* '''Чекор 1:''' Создадете корисничка сметка [https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0:%D0%A1%D0%BE%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%98%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%81%D0%BD%D0%B8%D1%87%D0%BA%D0%B0%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%82%D0%BA%D0%B0 тука] или најавете се доколку веќе имате.
* '''Чекор 2:''' Додадете го корисничкото име во [[#Список на учесници|списокот на учесници]] и одберете статија од [[#Материјали за уредување|списокот на статии за уредување]]. Со цел да се спречи истовремено уредување на една статија од повеќе учесници, задолжително додадете ги статиите коишто планирате да ги уредувате во списокот на учесници.

=== Награди ===
Награди се доделуваат на тројцата најплодотворни учесници во облик на вредносни купони, и тоа:
* Прва награда: купон во вредност од 4.000 денари.
* Втора награда: купон во вредност од 3.000 денари.
* Трета награда: купон во вредност од 2.000 денари.

'''Важно:''' За да се освои било која награда, потребно е да се создадат или подобрат најмалку 20 статии!

== Содржина за уредување статии ==
[[Податотека:Content Translation Screencast (English).webm|мини|300п|десно|Кратко видео-упатство за тоа како се користи алатката за превод на статии на Википедија (видеото е со македонски превод)]]
Во овој дел е направен преглед на корисни материјали за уредување, наведен е список со потребни статии, а прикажана е и табела за евиденција на придонесите. Додавањето нови содржини можело да се врши преку превод на содржини од другите јазични изданија на Википедија, но особено се охрабрувало дополнување со информации од други расположливи материјали. Препорака за новите и помалку искусни корисници е да ја користат алатката за превод на статии на Википедија (видео-упатство од десната страна).

=== Материјали за уредување ===

;Други јазични изданија на Википедија
* од Википедија на англиски јазик:
** [[:en:Category:History of human rights]]

;Печатени и електронски изданија

Се охрабруваат уредниците да користат македонски печатени и електронски изданија, а притоа е потребно изворите да бидат наведени.

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]]
| {{подреден список|[[Петиција за политички права на Алжир од 1920 година]] (Н)|[[101-ви километар]] (Н)|[[Историја на човековите права]] (Н)|[[Плочи Ал-Јахуду]] (Н)|[[Повелба за правата од 1689 година]] (Н)|[[Обичајно меѓународно хуманитарно право]] (Н)|[[Чартер 08]] (Н)|[[Закон „Крофтерс Холдингс“ (Шкотска) од 1886 година]] (Н)|[[Каирска делкарација за човекови права во исламот]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]]
| {{подреден список|[[Бразилска резолуција]] (Н)|[[Споменик на четирите слободи]] (Н)}}
|-
| 3
| [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]]
| {{подреден список|[[Техзиб-е-Нисан]] (Н)|[[Јавна сила]] (Н)|[[Улица Ист Вест]] (Н)|[[Јулска повелба]] (Н)}}
|-
| 4
| [[Корисник:Ana Marija Dunja|Ana Marija Dunja]]
| {{подреден список|[[Петиција за право]] (Н)|[[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година]] (Н)|[[Атлантска повелба]] (Н)}}
|-
| 5
| [[Корисник:Doni12345|Doni12345]]
| {{подреден список|[[Декларација за толеранција (1687)]] (Н)|[[Слобода на утробите]] (Н)}}
|-
| 6
| [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]]
| {{подреден список|[[Пирн против Лајл]] (Н)|[[Џозеф Мајстер]] (Н)}}
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 11
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 12
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 13
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 14
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 15
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

За да се запишете во списокот по двете точки запишете го вашето корисничко име, како и после големата црта. (пример: Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123). Отстранете ги следните: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt; 

За да ги запишувате вашите статии во списокот во секоја заграда запишувајте ја статијата која сте ја уредиле и означувајте дали се работи за нова или подобрена статија (пример: [[Винсент ван Гог]] (Н)). Отстранете ги следните повторно: &lt;nowiki&gt; &lt;--- и ---&gt; &lt;/nowiki&gt;

== Резултати ==
&lt;i&gt;Резултатите ќе бидат објавени овде по крајот на натпреварот.&lt;/i&gt;

[[Категорија:Википедија:Вики за човековите права|Историја на човековите права]]
[[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]]
[[Категорија:Википедија:Уредувачки седмици]]</text>
      <sha1>2hya26ila10p5gfknhx9o54l9afxerj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vinca</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1395594</id>
    <revision>
      <id>5570269</id>
      <parentid>5563684</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Видови */ Јазична исправка, replaced: Блиски Исток → Близок Исток</comment>
      <origin>5570269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11592" sha1="toggj4349uidt8hoohhh1it2e1egu93" xml:space="preserve">{{Speciesbox
 | image = VincaMinor_closeup.jpg
 | image_caption = ''[[Vinca major]]''
 | display_parents = 3
 | parent_authority = M.E.Endress
 | taxon = Vinca
 | authority = [[L.]] 1753
 | synonyms = 
* ''Pervinca'' &lt;small&gt;Mill.&lt;/small&gt;
 | synonyms_ref = &lt;ref name=u&gt;{{cite web
|url=http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=213142
|title=World Checklist of Selected Plant Families
|access-date=May 17, 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

'''''Vinca''''' (од [[Латински јазик|латински]]: ''vincire'' „да се врзува“) е род на [[Скриеносеменици|цветни растенија]] од Стариот Свет во семејството кучешки чемери ([[Кучешки чемери|Apocynaceae]]). Некои видови од овој род се одгледуваат, но се шират и [[Инвазивен вид|инвазивно]]. Дополнително, некои видови имаат медицинска употреба. Најраспространетиот вид е ''[[Зелениче (растение)|зелениче]]''.

== Опис ==
[[Податотека:Vinca-difformis-20090309-1.jpg|мини|''[[Vinca difformis]]'' ]]
Растенијата од родот ''Vinca'' се подгрмушки или [[Зелјесто растение|тревни]] растенија, и имаат тенки заостанати стебла. Стеблото често се вкоренува таму каде што ја допира земјата, овозможувајќи му на растението да се шири. [[Лист]]овите се спротивни, едноставни широки ланцетни до овални, [[Зимзелено растение|зимзелени]] во четири вида, но [[Листопадни растенија|листопадни]] во тревната [[Vinca herbacea|''V.''&amp;nbsp;''herbacea'']], која во зима се враќа назад кон кореновиот систем.

[[Цвет]]овите, кои се создаваат во текот на поголемиот дел од сезоната на растење, се едноставни, широки 2,5-7 см, со пет обично виолетови (повремено бели) ливчиња споени во основата за да формираат цевка. Плодот се состои од пар дивергентни фоликули. Сувиот плод се распаѓа за да ослободи семе.

== Видови ==
Прифатени видови:&lt;ref name=&quot;u&quot; /&gt;
* ''[[Vinca difformis]]'' &lt;small&gt;Pourr.&lt;/small&gt; – Азори, западен и централен Медитеран 
* ''[[Vinca erecta]]'' &lt;small&gt;Regel &amp; Schmalh.&lt;/small&gt; – Авганистан, Киргистан, Таџикистан, Узбекистан
* ''[[Vinca herbacea]]'' &lt;small&gt;Waldst. &amp; Kit.&lt;/small&gt; – расте во Македонија, средна, источна и јужна Европа, Близок Исток
* ''[[Vinca ispartensis]]'' &lt;small&gt;Koyuncu &amp; Ekşi&lt;/small&gt; – Турција&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=Vinca ispartensis Koyuncu &amp; Eksi |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77174889-1 |access-date=2021-01-15 |website=Plants of the World Online |publisher=Kew Science |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ''[[Vinca major]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – расте во Македонија, јужна Европа, Турција, Сирија, Кавказ, донесена во Нов Зеланд, Калифорнија, Британските Острови, средна Европа, Украина, Северна Африка, Кина, Канарски Острови, Мадеира, Северна Америка
* ''[[Vinca minor]]'' &lt;small&gt;L.&lt;/small&gt; – расте во Македонија, средна и југоисточна Европа, Украина, Кавказ, донесена во Нов Зеланд
* ''[[Vinca soneri]]'' &lt;small&gt;Koyuncu&lt;/small&gt; – Турција

== Распространетост и живеалиште ==
Родот потекнува од [[Европа]], северозападна [[Африка]] и југозападна [[Азија]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&amp;PTRefFk=500000|title=EuroMed Plantbase Project: ''Vinca''|archive-url=https://web.archive.org/web/20120309181407/http://ww2.bgbm.org/_EuroPlusMed/PTaxonDetail.asp?NameId=2523&amp;PTRefFk=500000|archive-date=2012-03-09|accessdate=2010-05-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&amp;taxon_id=134598|title=Vinca in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=Efloras|accessdate=2026-05-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Vinca|title=Genere Vinca - Flora Italiana|work=luirig.altervista.org|accessdate=2026-05-09}}&lt;/ref&gt; Некои видови растат во Македонија.

== Одгледување ==
''Vinca major'' и ''Vinca minor'' се широко одгледувани како цветно зимзелено [[Украсни растенија|украсно растение]]. Бидејќи растенијата се ниски и брзо се шират, тие често се користат како покривка на земја во градинарски пејзажи и саксиски градини. Тие традиционално се користат и на постари гробишта како зимзелена покривка на земја без одржување.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rootsweb.ancestry.com/~mdcpmbs/periwinkle.html|title=Periwinkle|accessdate=16 November 2012}}&lt;/ref&gt; Достапни се многу сорти, со различни бои, големини и навики на растенијата, листовите и цветовите.
[[Податотека:Vinca_spreading_along_a_border.jpg|мини|''Vinca'' растенија се шират по должината на границата]]

== Медицинска употреба ==
Алкалоидите кои ги содржат овие растенија вклучуваат најмалку 86 [[алкалоид]]и екстрахирани од растенија од родот ''Vinca''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Alkaloids: Nature's Curse or Blessing?|last=Hesse|first=Manfred|publisher=Wiley-VCH|year=2002|isbn=978-3-906390-24-6|page=7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pharmacognosy&quot;&gt;{{Наведено списание|last=van Der Heijden|first=Robert|last2=Jacobs|first2=Denise I.|last3=Snoeijer|first3=Wim|last4=Hallard|first4=Didier|last5=Verpoorte|first5=Robert|year=2004|title=The Catharanthus alkaloids: Pharmacognosy and biotechnology|journal=[[Current Medicinal Chemistry]]|volume=11|issue=5|pages=607–628|doi=10.2174/0929867043455846|pmid=15032608}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Botanical Miracles: Chemistry of Plants That Changed the World|last=Cooper|first=Raymond|last2=Deakin|first2=Jeffrey John|publisher=[[CRC Press]]|year=2016|isbn=9781498704304|pages=46–51|chapter=Africa's gift to the world|chapter-url=https://books.google.com/books?id=aXGmCwAAQBAJ&amp;pg=PA46}}&lt;/ref&gt; [[Хемотерапија|Хемотерапевтскиот]] агенс винкристин е екстрахиран од тесно поврзан вид, ''[[Catharanthus roseus]]'',&lt;ref name=&quot;TopicsCurrentChem&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Metal Catalyzed Reductive C&amp;mdash;C Bond Formation: A Departure from Preformed Organometallic Reagents|last=Gansäuer|first=Andreas|last2=Justicia|first2=José|last3=Fan|first3=Chun-An|last4=Worgull|first4=Dennis|last5=Piestert|first5=Frederik|publisher=[[Springer Science &amp; Business Media]]|year=2007|isbn=9783540728795|editor-last=Krische|editor-first=Michael J.|editor-link=Michael J. Krische|series=Topics in Current Chemistry|volume=279|pages=25–52|chapter=Reductive C&amp;mdash;C bond formation after epoxide opening via electron transfer|doi=10.1007/128_2007_130|chapter-url=https://books.google.com/books?id=A5xcVmT9iIQC&amp;pg=PA25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MoleculesReview&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Keglevich|first=Péter|last2=Hazai|first2=Laszlo|last3=Kalaus|first3=György|last4=Szántay|first4=Csaba|year=2012|title=Modifications on the basic skeletons of vinblastine and vincristine|journal=[[Molecules (journal)|Molecules]]|volume=17|issue=5|pages=5893–5914|doi=10.3390/molecules17055893|pmc=6268133|pmid=22609781|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The evolution of drug discovery: From traditional medicines to modern drugs|last=Raviña|first=Enrique|publisher=[[John Wiley &amp; Sons]]|year=2011|isbn=9783527326693|pages=157–159|chapter=Vinca alkaloids|chapter-url=https://books.google.com/books?id=iDNy0XxGqT8C&amp;pg=PA157}}&lt;/ref&gt; и се користи за лекување на некои видови [[леукемија]],&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/acute-lymphocytic-leukemia/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Acute Lymphocytic Leukemia|date=February 18, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}&lt;/ref&gt; [[лимфом]]и,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/hodgkin-lymphoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Hodgkin Lymphoma|date=March 29, 2017|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}&lt;/ref&gt; и детски рак,&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cancer.org/cancer/neuroblastoma/treating/chemotherapy.html|title=Chemotherapy for Neuroblastoma|date=January 22, 2016|work=[[cancer.org]]|publisher=[[American Cancer Society]]|accessdate=June 22, 2017}}&lt;/ref&gt; како и неколку други видови рак, и некои неканцерозни состојби. Димерните алкалоиди како што се винкристинот и винбластинот се произведуваат со спојување на помалите индолски алкалоиди виндолин и катарантин.&lt;ref name=&quot;Pharmacognosy&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46|title=Biotechnology in Agriculture and Forestry 26|last=Hirata|first=K.|last2=Miyamoto|first2=K.|last3=Miura|first3=Y.|publisher=[[Springer-Verlag]]|year=1994|isbn=9783540563914|editor-last=Bajaj|editor-first=Y. P. S.|series=Medicinal and Aromatic Plants|volume=VI|pages=[https://archive.org/details/medicinalaromati0006unse/page/46 46–55]|chapter=''Catharanthus roseus'' L. (Periwinkle): Production of Vindoline and Catharanthine in Multiple Shoot Cultures|chapter-url=https://books.google.com/books?id=e64hCDBddowC&amp;pg=PA47}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
 {{Таксонска лента}}

[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Приземни растенија]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Кучешки чемери]]</text>
      <sha1>toggj4349uidt8hoohhh1it2e1egu93</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1395771</id>
    <revision>
      <id>5570237</id>
      <parentid>5564807</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Исправка, replaced: на Едгар → од Едгар (5)</comment>
      <origin>5570237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22599" sha1="ns4o10kba31bghw2xw6isix85252ocl" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]]
|}
{{Кратенка|ВП:УД}}

Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&amp;nbsp;ч. и крај во 23:59&amp;nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден.

&lt;b&gt;Важно&lt;/b&gt;: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност &lt;b&gt;од 2.500 денари&lt;/b&gt;. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите.
За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии &lt;b&gt;од тековниот месец&lt;/b&gt;.

Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. 

Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]].

== Претстојни денови ==
=== Слики од Едгар Дега ===
[[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]]
На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Вулкани во Исланд ===
[[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]]
На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик:
* [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Добитници на Волфовата награда за физика ===
[[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]]
На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години ===
[[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]]
На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“.
==== Материјали ====
За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик:
{{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}}

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (П) — подобрена статија

=== Министерства на Црна Гора ===
[[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]]
На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Населени места во Општина Кочевје ===
[[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]]
На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години ===
[[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]]
На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“.
==== Материјали ====
За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик:
{{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}}

&lt;b&gt;Пример подобрена страница од ваков тип:&lt;/b&gt; [[1900 во книжевноста]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (П) — подобрена статија

=== Национални паркови во Шведска ===
[[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]]
На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Видови јасен ===
[[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]]
На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик:
* [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

== Поврзано ==
* [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]]
* [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]]

[[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]]</text>
      <sha1>ns4o10kba31bghw2xw6isix85252ocl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570363</id>
      <parentid>5570237</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>/* Список на учесници */</comment>
      <origin>5570363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22834" sha1="g7a5jbikkq0dvn5dzfvxmpgfsecky8w" xml:space="preserve">{| style=&quot;float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;&quot;
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]]
|- style=&quot;text-align:center;&quot;
|[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]]
|}
{{Кратенка|ВП:УД}}

Во текот на месец јуни 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&amp;nbsp;ч. и крај во 23:59&amp;nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден.

&lt;b&gt;Важно&lt;/b&gt;: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност &lt;b&gt;од 2.500 денари&lt;/b&gt;. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите.
За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми:

* Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и
* Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии &lt;b&gt;од тековниот месец&lt;/b&gt;.

Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. 

Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]].

== Претстојни денови ==
=== Слики од Едгар Дега ===
[[Податотека:Noun project 1435.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]]
На 2 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Слики од Едгар Дега“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за сликите од Едгар Дега може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]]
| {{подреден список|[[Семејството Белели]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Париз)]] (Н)|[[Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)]] (Н)}}
|-
| 2
| [[Корисник:BosaFi|BosaFi]]
| {{подреден список|[[Малечката 14-годишна танчерка]] (Н)}}
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Вулкани во Исланд ===
[[Податотека:Volcano.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Вулкани во Исланд“]]
На 4 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Вулкани во Исланд“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за вулканите во Исланд може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик:
* [[Список на вулкани во Исланд#Список|Список на вулкани во Исланд]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Добитници на Волфовата награда за физика ===
[[Податотека:Wolf prize icon.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на Волфовата награда за физика“]]
На 9 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на Волфовата награда за физика“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за добитниците на Волфовата награда за физика може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Волфова награда за физика|Добитници на Волфовата награда за физика]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години ===
[[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“]]
На 11 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1780-ти и 1790-ти години“.
==== Материјали ====
За подобрување на статиите за уметноста во 1780-ти и 1790-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик:
{{Уметноста_во_1780-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1790-ти години|autocollapse}}

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (П) — подобрена статија

=== Министерства на Црна Гора ===
[[Податотека:Flag_of_Montenegro.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Министерства на Црна Гора“]]
На 16 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Министерства на Црна Гора“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за министерствата на Црна Гора може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Министерства на Црна Гора|Министерства на Црна Гора]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Населени места во Општина Кочевје ===
[[Податотека:Karte_Kocevje_si.png|десно|230п|Уредувачки ден „Населени места во Општина Кочевје“]]
На 18 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Населени места во Општина Кочевје“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за населените места во Општина Кочевје може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Кочевје|Населени места во Општина Кочевје]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години ===
[[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“]]
На 23 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години“.
==== Материјали ====
За подобрување на статиите за книжевноста во 1980-ти и 1990-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик:
{{Книжевноста_во_1980-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1990-ти години|autocollapse}}

&lt;b&gt;Пример подобрена страница од ваков тип:&lt;/b&gt; [[1900 во книжевноста]]

==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (П) — подобрена статија

=== Национални паркови во Шведска ===
[[Податотека:Naturvårdsverket_vapen.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Национални паркови во Шведска“]]
На 25 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Национални паркови во Шведска“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за национални паркови во Шведска може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следната предлошка на Википедија на македонски јазик:
* [[Предлошка:Национални паркови во Шведска|Национални паркови во Шведска]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

=== Видови јасен ===
[[Податотека:Noun 119825 cc.svg|десно|210п|Уредувачки ден „Видови јасен“]]
На 30 јуни 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови јасен“.
==== Материјали ====
За создавање или подобрување на статиите за видовите јасен може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали.

&lt;b&gt;Забелешка:&lt;/b&gt; Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик:
* [[Јасен#Некои видови|Видови јасен]]
==== Список на учесници ====
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Бр. !! Корисник !! Придонеси
|-
| 1
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 2
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 3
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 4
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 5
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 6
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 7
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 8
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 9
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|-
| 10
| &lt;!--[[Корисник:|]]--&gt;
| &lt;!--{{подреден список|[[]] ()}}--&gt;
|}

* (Н) — новосоздадена статија
* (П) — подобрена статија

== Поврзано ==
* [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]]
* [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]]

[[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|6]]</text>
      <sha1>g7a5jbikkq0dvn5dzfvxmpgfsecky8w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Уредувачки денови 2026/2 јуни</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1395817</id>
    <revision>
      <id>5570236</id>
      <parentid>5564797</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ Исправка, replaced: на Едгар → од Едгар (3)</comment>
      <origin>5570236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="7b77ixknrm1yiu3p0m3s6epaal65xcx" xml:space="preserve">[[Податотека:Noun project 1435.svg|лево|30п|Уредувачки ден „Слики од Едгар Дега“]]
Се известуваат сите заинтересирани уредници дека на 2 јуни 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки денови|уредувачки ден]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки денови 2026/јуни#Слики од Едгар Дега|Слики од Едгар Дега]]'''“</text>
      <sha1>7b77ixknrm1yiu3p0m3s6epaal65xcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ботаничка градина Крукшенк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396051</id>
    <revision>
      <id>5569898</id>
      <parentid>5568000</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:01:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5569898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4815" sha1="sejonf9rshmoccc86wdbbr4s0k4jtde" xml:space="preserve">
{{Инфокутија Парк|name=Ботаничка градина Крукшенк|image=Cruickshank Botanic Garden.jpg|image_size=300|image_caption=Ботаничка градина Крукшенк|type=Градини во сопственост на доверител, отворени за јавноста|location=[[Стар Абердин]], [[Абердин]], [[Шкотска]]|coordinates={{coord|57|10|4|N|2|6|17|W}}|area=44515.4м2|created=1898|operator=[[Универзитет во Абердин]] и Фондот за ботанички градини Круикшенк|visitation_num=|status=|open=Дневно (заклучено ноќе)}}

'''Ботаничка градина Крукшенк'''  – [[ботаничка градина]] во [[Абердин]], Шкотска изградена на земјиште кое Ан Крукшенк му го подарила на [[Абердински универзитет|Универзитетот во Абердин]] на 13 април 1898 година во чест на нејзиниот брат д-р Александар Крукшенк.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000575/18980425/131/0005|title=The Cruickshank Botanic Garden — Terms of the deed of trust|date=25 April 1898|work=Aberdeen Journal|access-date=14 June 2025|page=5|via=British Newspaper Archive}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.abdn.ac.uk/botanic-garden/about/history/|title=Cruikshank Botanic Garden: Our History|publisher=University of Aberdeen|accessdate=13 March 2018}}&lt;/ref&gt; 

Градината од 45.000м&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; се наоѓа во ниско поставена и прилично заштитена област на Абердин, на помалку од 1.6км од [[Северно Море|Северното Море]].

Градината е во делумна сопственост и финансирана од универзитетот, а делумно од Фондот за ботаничка градина Крукшенк, а пријателите на Ботаничката градина Крукшенк активно ја промовираат и поддржуваат градината, па така за време на летните распусти, тие обезбедувале стипендија со цел да им овозможат на студентите заинтересирани за ботаника да стекнат работно искуство во градините.

Иако е отворена за јавноста, градината е широко користена и за наставни и за истражувачки цели, а природонаучниот центар редовно организира училишни забави низ градината, а Факултетот за биолошки науки при Универзитетот во Абердин организира прием за дипломираните студенти и нивните гости секој јули.

Плоча во Ботаничката градина Крукшенк е во чест на [[Франсис Масон]], [[Шкотска|шкотски]] [[Ботаника|ботаничар]], градинар и прв [[Ботаничка експедиција|ловец на растенија]] во [[Кралски ботанички градини во Кју|градините Кју]].
== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Cruickshank_Botanic_Garden_arboretum.jpg|алт=View of St Machar's Cathedral spires from the Arboretum| Поглед на куполите [[Катедралата „Свети Махар“|на катедралата „Свети Махар“]] од [[Арборетум|Арборетумот]]
Податотека:Cruickshank_sundial.jpg|алт=Sundial in the formal gardens| [[Сончев часовник]] во формалните градини
Податотека:Cruickshank_Botanic_Garden_pond.jpg|алт=Pond in the gardens| [[Бара|Езерце]] во градините
&lt;/gallery&gt;{{Нормативна контрола}}

== Поврзано ==
* [[Зелени површини и пешачки патеки во Абердин]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://abdn.ac.uk/botanic-garden/ Извадок преземен од веб-страницата на Универзитетот во Абердин]


[[Категорија:Ботанички градини во Шкотска]]
[[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>sejonf9rshmoccc86wdbbr4s0k4jtde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Светско првенство во фудбал 2026 - група A</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396106</id>
    <revision>
      <id>5570112</id>
      <parentid>5567854</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:58:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9967" sha1="pzhqf6oi51qmkknou40hzxynhr8pjr8" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група А''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]], [[Фудбалска репрезентација на Јужна Кореја|Јужна Кореја]] и [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешка]].

Натпреварите се одиграле од 11 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| A1 || style=white-space:nowrap | {{fb|MEX}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 18 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 15 || 
|-
| A2 || style=white-space:nowrap | {{fb|RSA}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Ц|групата Ц]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 61 || 
|-
| A3 || style=white-space:nowrap | {{fb|KOR}} || 3 || [[АФК]] || Победник во во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || 22 || 
|-
| A4 || style=white-space:nowrap | {{fb|CZE}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) || 44 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|MEX|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|RSA}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|KOR|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|CZE|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Мексико - Јужна Африка===
&lt;section begin=A1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мексико - Јужна Африка|Мексико - Јужна Африка]]
|дата       = 11 јуни 2026
|време      = 13:00
|екипа1     = {{fb-rt|MEX}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443
|екипа2     = {{fb|RSA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Aцтека|Ацтека]]
|локација   = [[Мексико (град)|Мексико Сити]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A1 /&gt;

===Јужна Кореја - Чешка===
&lt;section begin=A2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 11 јуни 2026
|време      = 20:00
|екипа1     = {{fb-rt|KOR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441
|екипа2     = {{fb|CZE}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Акрон|Акрон]]
|локација   = [[Сапопан]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A2 /&gt;

===Чешка - Јужна Африка===
&lt;section begin=A3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Чешка - Јужна Африка|Чешка - Јужна Африка]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|CZE}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440
|екипа2     = {{fb|RSA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]]
|локација   = [[Атланта]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A3 /&gt;

===Мексико - Јужна Кореја===
&lt;section begin=A4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мексико - Јужна Кореја|Мексико - Јужна Кореја]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|MEX}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442
|екипа2     = {{fb|KOR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Акрон|Акрон]]
|локација   = [[Сапопан]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A4 /&gt;

===Чешка - Мексико===
&lt;section begin=A5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Чешка - Мексико|Чешка - Мексико]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|CZE}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444
|екипа2     = {{fb|MEX}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Aцтека|Ацтека]]
|локација   = [[Мексико (град)|Мексико Сити]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A5 /&gt;

===Јужна Африка - Јужна Кореја===
&lt;section begin=A6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Јужна Кореја|Јужна Африка - Јужна Кореја]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|RSA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445
|екипа2     = {{fb|KOR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион ББВА]]
|локација   = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|А]]</text>
      <sha1>pzhqf6oi51qmkknou40hzxynhr8pjr8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570113</id>
      <parentid>5570112</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Репрезентации */</comment>
      <origin>5570113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9967" sha1="4qwsj4oonjx26a0m5s5m5e9fq612elq" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група А''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на Мексико|Мексико]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Јужна Африка|Јужна Африка]], [[Фудбалска репрезентација на Јужна Кореја|Јужна Кореја]] и [[Фудбалска репрезентација на Чешка|Чешка]].

Натпреварите се одиграле од 11 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| A1 || style=white-space:nowrap | {{fb|MEX}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 18 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 15 || 
|-
| A2 || style=white-space:nowrap | {{fb|RSA}} || 4 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Ц|групата Ц]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 4 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1998|1998]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]], [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 61 || 
|-
| A3 || style=white-space:nowrap | {{fb|KOR}} || 3 || [[АФК]] || Победник во во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Б од третата рунда на АФК квалификациите]] || 5 јуни 2025 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || 22 || 
|-
| A4 || style=white-space:nowrap | {{fb|CZE}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2006|2006]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]) || 44 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|MEX|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|RSA}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|KOR|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|CZE|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Мексико - Јужна Африка===
&lt;section begin=A1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мексико - Јужна Африка|Мексико - Јужна Африка]]
|дата       = 11 јуни 2026
|време      = 13:00
|екипа1     = {{fb-rt|MEX}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443
|екипа2     = {{fb|RSA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Aцтека|Ацтека]]
|локација   = [[Мексико (град)|Мексико Сити]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A1 /&gt;

===Јужна Кореја - Чешка===
&lt;section begin=A2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 11 јуни 2026
|време      = 20:00
|екипа1     = {{fb-rt|KOR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441
|екипа2     = {{fb|CZE}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Акрон|Акрон]]
|локација   = [[Сапопан]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A2 /&gt;

===Чешка - Јужна Африка===
&lt;section begin=A3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Чешка - Јужна Африка|Чешка - Јужна Африка]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|CZE}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440
|екипа2     = {{fb|RSA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Мерцедес Бенц|Мерцедес Бенц]]
|локација   = [[Атланта]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A3 /&gt;

===Мексико - Јужна Кореја===
&lt;section begin=A4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мексико - Јужна Кореја|Мексико - Јужна Кореја]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|MEX}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442
|екипа2     = {{fb|KOR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Акрон|Акрон]]
|локација   = [[Сапопан]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A4 /&gt;

===Чешка - Мексико===
&lt;section begin=A5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Чешка - Мексико|Чешка - Мексико]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|CZE}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444
|екипа2     = {{fb|MEX}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Aцтека|Ацтека]]
|локација   = [[Мексико (град)|Мексико Сити]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A5 /&gt;

===Јужна Африка - Јужна Кореја===
&lt;section begin=A6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Африка - Јужна Кореја|Јужна Африка - Јужна Кореја]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|RSA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445
|екипа2     = {{fb|KOR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион ББВА]]
|локација   = [[Гвадалупе (Нуево Леон)|Гвадалупе]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=A6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|А]]</text>
      <sha1>4qwsj4oonjx26a0m5s5m5e9fq612elq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ботаничка градина Логан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396110</id>
    <revision>
      <id>5569910</id>
      <parentid>5569363</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <origin>5569910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7157" sha1="bn0dyv5atq19j01nchkktg2lkemeu5e" xml:space="preserve">{{Infobox urban feature
|name=St. Mark's Square
|native_name={{nobold|{{native name list|name1=Piazza San Marco|tag1=it|name2=Piasa San Marco|tag2=vec}}}}
|location=[[Venice]], Italy
|place_type=Public square
|image_place=Piazza San Marco (Venice) at night-msu-2021-6449-.jpg
|imagesize=300px
|image_caption=Piazza San Marco in 2021
|designer=
|construction=
|coordinates={{Coord|45| 26|2|N|12|20|17|E|type:landmark_region:IT|display=it|format=dms}}
|image_map=
| mapframe-zoom = 14
| mapframe-wikidata = yes
| mapframe-marker = monument
| mapframe-frame-width = 300
}}
'''Ботаничката градина Логан''' — [[ботаничка градина]] што се наоѓа во близина на [[Порт Логан]] во регионот Галовеј, на југозападниот врв на [[Шкотска]].&lt;ref name=&quot;Rutherford&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Botanic Gardens|last=Rutherford|first=Sarah|date=2015-02-17|publisher=Shire Publications|isbn=978-0-7478-1444-3|publication-place=Oxford, United Kingdom|pages=42–43}}&lt;/ref&gt; Со неа управува [[Кралска ботаничка градина Единбург|Кралската ботаничка градина Единбург]] како дел од нејзината „Жива колекција“, а градината е опишана како „најегзотичната градина во Шкотска“.&lt;ref name=&quot;TreesofScotland&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Heritage Trees of Scotland|last=Rodger|first=Donald|last2=Stokes|first2=John|last3=Ogilvie|first3=James|date=2006-09-01|publisher=Tree Council|isbn=0-904853-06-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/collections/living-collection/living-collection-at-logan-botanic-garden/|title=The Living Collection at Logan|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=23 March 2022}}&lt;/ref&gt;

Градината се граничи со имотот Логан и куќа од категорија А, кои остануваат во приватна сопственост.&lt;ref name=&quot;Churchill&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.countrylife.co.uk/property/a-sprawling-9-5-million-estate-with-a-castle-a-country-house-and-a-barony-259909|title=A sprawling £9.5 million estate with a castle, a country house and a Barony|last=Churchill|first=Penny|date=2023-09-18|work=Country Life|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Градината била основана во 1869 г., а во 1969 г. била подарена на [[Кралска ботаничка градина Единбург|Кралската ботаничка градина Единбург]].&lt;ref name=&quot;gfs&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scottish-places.info/features/featurefirst8713.html|title=Logan Botanic Garden|work=Gazetteer for Scotland|accessdate=23 March 2022}}&lt;/ref&gt; Градините се изградени околу урнатините на замокот Балзиланд.

Во 2014 г. бил изграден нов стакленик, направен како викторијанска зимска градина.&lt;ref name=&quot;Countryfile&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.countryfile.com/go-outdoors/days-out/best-glasshouses-to-visit-in-the-uk|title=Best glasshouses to visit in the UK|date=2021-08-13|work=Countryfile.com|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;w005&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/visit/logan-botanic-garden/green-logan/|title=Green Logan|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; Ова е првата јавна стаклена градина во Обединетото Кралство што целосно се загрева со обновливи извори на енергија (соларни панели и топлински пумпи).&lt;ref name=&quot;Countryfile&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;w005&quot; /&gt;

== Местоположба ==
Областа има блага клима поради влијанието на [[Северноатлантска струја|северноатлантската]] и [[Голфска струја|голфската струја]].&lt;ref name=&quot;BBC2019&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-south-scotland-49002549|title=Logan Botanic: 50 years of 'Scotland's most exotic garden'|date=2019-07-17|work=BBC News|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; Ова овозможува одгледување растенија од [[Чиле]], [[Виетнам]], [[Австралија]] и [[Нов Зеланд]], кои вообичаено не би преживеале на отворено во Шкотска.&lt;ref name=&quot;Rutherford&quot; /&gt;

== Колекции ==
Ботаничката градина Логан има околу 2.500 вида, вклучувајќи 120 загрозени вида.&lt;ref name=&quot;BBC2021&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-south-scotland-56929662|title=Logan Botanic Garden bounces back after winter flooding|last=Rinaldi|first=Giancarlo|date=2021-05-02|work=BBC News|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; Значајни се:
* Палми''':''' Авенија со ''[[Trachycarpus fortunei]]'' (чусански палми).&lt;ref name=&quot;TreesofScotland&quot; /&gt;
* Национални колекции''':'''  Gunnera, Griselinia и Leptospermum.
* Реткости''':''' ''Wollemia'' (невообичаена за Европа), родот ''Rhododendron'' (вклучувајќи го изумрениот во дивината ''Rhododendron kanehirai''),&lt;ref name=&quot;RBGE&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/visit/logan-botanic-garden/watch-logan-botanic-garden/|title=Watch: Logan Botanic Garden|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; и ''Puya alpestris'', која цветала на отворено во 2024 г.&lt;ref name=&quot;STV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://news.stv.tv/west-central/rare-sapphire-tower-blooms-outdoors-in-scotland-for-first-time-at-logan-botanic-garden|title=Rare 'sapphire tower' blooms outdoors in Scotland for first time|last=Media|first=PA|date=2024-07-19|work=STV News|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt;

{{Галерија|mode=packed
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 15.jpg|''[[Gunnera manicata]]''
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 12.jpg|''[[Dicksonia antarctica]]''
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 10.jpg|Влез со авенија од ''[[Trachycarpus fortunei]]''
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 14.jpg|Езерце со јужноамерикански растенија
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 05.jpg|Урнатини на замокот Балзиланд
}}

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Ботанички градини во Шкотска]]
[[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>bn0dyv5atq19j01nchkktg2lkemeu5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569911</id>
      <parentid>5569910</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Отповикана преработката [[Special:Diff/5569910|5569910]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]])</comment>
      <origin>5569911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7657" sha1="eraqdt2kt6yzjunojx1pxtegoye64ti" xml:space="preserve">{{Инфокутија Парк
| name          = Ботаничка градина Логан
| image         = Logan Botanic Garden, Galloway 02.jpg
| image_caption = Централното ѕиданско градинарско езерце во Логан
| type          = [[ботаничка градина]]
| location      = [[Шкотска]]
| coordinates   = {{Coord|54|44|38|N|4|57|25|W|type:landmark_region:GB|display=title,inline}}
| designation   = инвентар на градини и дизајнирани пејзажи во Шкотска: {{Historic Environment Scotland|num=GDL00267|short=yes}}
| website       = [https://www.rbge.org.uk/visit/logan-botanic-garden/ Logan Botanic Garden]
}}
{{Заштитено место
| designation1         = Инвентар на градини и дизајнирани пејзажи во Шкотска
| designation1_offname = Ботаничка градина Логан
| designation1_date    = 30 јуни 1987
| designation1_number  = {{Historic Environment Scotland|num=GDL00267|short=yes}}
}}
'''Ботаничката градина Логан''' — [[ботаничка градина]] што се наоѓа во близина на [[Порт Логан]] во регионот Галовеј, на југозападниот врв на [[Шкотска]].&lt;ref name=&quot;Rutherford&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Botanic Gardens|last=Rutherford|first=Sarah|date=2015-02-17|publisher=Shire Publications|isbn=978-0-7478-1444-3|publication-place=Oxford, United Kingdom|pages=42–43}}&lt;/ref&gt; Со неа управува [[Кралска ботаничка градина Единбург|Кралската ботаничка градина Единбург]] како дел од нејзината „Жива колекција“, а градината е опишана како „најегзотичната градина во Шкотска“.&lt;ref name=&quot;TreesofScotland&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Heritage Trees of Scotland|last=Rodger|first=Donald|last2=Stokes|first2=John|last3=Ogilvie|first3=James|date=2006-09-01|publisher=Tree Council|isbn=0-904853-06-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/collections/living-collection/living-collection-at-logan-botanic-garden/|title=The Living Collection at Logan|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=23 March 2022}}&lt;/ref&gt;

Градината се граничи со имотот Логан и куќа од категорија А, кои остануваат во приватна сопственост.&lt;ref name=&quot;Churchill&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.countrylife.co.uk/property/a-sprawling-9-5-million-estate-with-a-castle-a-country-house-and-a-barony-259909|title=A sprawling £9.5 million estate with a castle, a country house and a Barony|last=Churchill|first=Penny|date=2023-09-18|work=Country Life|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt;

== Историја ==
Градината била основана во 1869 г., а во 1969 г. била подарена на [[Кралска ботаничка градина Единбург|Кралската ботаничка градина Единбург]].&lt;ref name=&quot;gfs&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.scottish-places.info/features/featurefirst8713.html|title=Logan Botanic Garden|work=Gazetteer for Scotland|accessdate=23 March 2022}}&lt;/ref&gt; Градините се изградени околу урнатините на замокот Балзиланд.

Во 2014 г. бил изграден нов стакленик, направен како викторијанска зимска градина.&lt;ref name=&quot;Countryfile&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.countryfile.com/go-outdoors/days-out/best-glasshouses-to-visit-in-the-uk|title=Best glasshouses to visit in the UK|date=2021-08-13|work=Countryfile.com|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;w005&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/visit/logan-botanic-garden/green-logan/|title=Green Logan|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; Ова е првата јавна стаклена градина во Обединетото Кралство што целосно се загрева со обновливи извори на енергија (соларни панели и топлински пумпи).&lt;ref name=&quot;Countryfile&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;w005&quot; /&gt;

== Местоположба ==
Областа има блага клима поради влијанието на [[Северноатлантска струја|северноатлантската]] и [[Голфска струја|голфската струја]].&lt;ref name=&quot;BBC2019&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-south-scotland-49002549|title=Logan Botanic: 50 years of 'Scotland's most exotic garden'|date=2019-07-17|work=BBC News|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; Ова овозможува одгледување растенија од [[Чиле]], [[Виетнам]], [[Австралија]] и [[Нов Зеланд]], кои вообичаено не би преживеале на отворено во Шкотска.&lt;ref name=&quot;Rutherford&quot; /&gt;

== Колекции ==
Ботаничката градина Логан има околу 2.500 вида, вклучувајќи 120 загрозени вида.&lt;ref name=&quot;BBC2021&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-south-scotland-56929662|title=Logan Botanic Garden bounces back after winter flooding|last=Rinaldi|first=Giancarlo|date=2021-05-02|work=BBC News|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; Значајни се:
* Палми''':''' Авенија со ''[[Trachycarpus fortunei]]'' (чусански палми).&lt;ref name=&quot;TreesofScotland&quot; /&gt;
* Национални колекции''':'''  Gunnera, Griselinia и Leptospermum.
* Реткости''':''' ''Wollemia'' (невообичаена за Европа), родот ''Rhododendron'' (вклучувајќи го изумрениот во дивината ''Rhododendron kanehirai''),&lt;ref name=&quot;RBGE&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/visit/logan-botanic-garden/watch-logan-botanic-garden/|title=Watch: Logan Botanic Garden|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt; и ''Puya alpestris'', која цветала на отворено во 2024 г.&lt;ref name=&quot;STV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://news.stv.tv/west-central/rare-sapphire-tower-blooms-outdoors-in-scotland-for-first-time-at-logan-botanic-garden|title=Rare 'sapphire tower' blooms outdoors in Scotland for first time|last=Media|first=PA|date=2024-07-19|work=STV News|accessdate=2024-08-27}}&lt;/ref&gt;

{{Галерија|mode=packed
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 15.jpg|''[[Gunnera manicata]]''
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 12.jpg|''[[Dicksonia antarctica]]''
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 10.jpg|Влез со авенија од ''[[Trachycarpus fortunei]]''
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 14.jpg|Езерце со јужноамерикански растенија
|File:Logan Botanic Garden, Galloway 05.jpg|Урнатини на замокот Балзиланд
}}

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Ботанички градини во Шкотска]]
[[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>eraqdt2kt6yzjunojx1pxtegoye64ti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кралска ботаничка градина Единбург</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396111</id>
    <revision>
      <id>5569899</id>
      <parentid>5567983</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:04:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5569899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38428" sha1="575pha2abzjhryousryrdwr2t9trot8" xml:space="preserve">{{Инфокутија Државен орган|agency_name=Кралска ботаничка градина Единбург|type=Јавно тело|nativename=|nativename_a=|nativename_r=|logo=|logo_width=|logo_caption=|seal=|seal_width=|seal_caption=|picture=Palm House, Royal Botanic Garden Edinburgh.JPG|picture_width=|picture_caption=[[Палмска куќа]] во Кралската ботаничка градина|formed=1670 (во [[Холируд Парк]])&lt;br /&gt;1820 (преместено на сегашното место [[Инверлајт]])|preceding1=1. првата [[физичка градина]] во земјата, во близина на [[Обија Холруд]], во паркот Холруд|preceding2=2. локација источно од [[Нор Лох]], сега изградена над [[станицата Вејверли]]|preceding3=3. локација покрај [[Лит Вок]] на патот кон [[Лит]]|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[Шкотска влада]]|headquarters=20А Инверлајт Роу&lt;br /&gt;Единбург&lt;br /&gt;EH3 5LR|coordinates={{coord|55|57|54|N|3|12|36|W|display=inline,title}}|motto=|employees=250|budget=£12.3 million (2010–11)|minister1_name=[[Розана Канингем]]|minister1_pfo=[[Секретар на кабинетот за животна средина, климатски промени и земјишни реформи]]|minister2_name=|minister2_pfo=&lt;!-- (etc.) --&gt;|chief1_name=[[Д-р Џулија Најтс]]|chief1_position=[[Региус чувар на Кралската ботаничка градина Единбург|Региус чувар]], главен извршен директор и одговорен службеник|chief2_name=|chief2_position=&lt;!-- (etc.) --&gt;|parent_department=[[Економски директорати]]|parent_agency=|child1_agency=[[Ботаничка градина Бенмор]], Аргил|child2_agency=[[Ботаничка градина Давик]], Граници|child3_agency=[[Ботаничка градина Логан]], Галовеј|keydocument1=&lt;!-- (etc.) --&gt;|website={{URL|http://www.rbge.org.uk}}|footnotes=|map=|map_width=|map_caption=}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Заштитено место|designation1=Инвентар на градини и дизајнирани пејзажи во Шкотска|designation1_offname=Кралска ботаничка градина, Единбург|designation1_date=30 јуни 1987|designation1_number={{Historic Environment Scotland|num=GDL00334|short=yes}}}}

'''Кралската ботаничка градина Единбург''' ('''RBGE''') –  научен центар за проучување на растенијата, нивната разновидност и зачувување, а воедно и популарна туристичка атракција. 

Основана во 1670 година како градина за одгледување лековити растенија, денес се наоѓа на четири локации низ Шкотска.  [[Единбург]], [[Ботаничка градина Давик|Давик]], [[Ботаничка градина Логан|Логан]] и [[Ботаничка градина Бенмор|Бенмор]], секоја со своја специјализирана колекција. 

Живата колекција на Кралската градина се состои од повеќе од 13.302 растителни видови (34.422 додатоци)&lt;ref name=&quot;Cat&quot;&gt;Rae D. et al. (2012) Catalogue of Plants 2012. Royal Botanic Garden Edinburgh. {{ISBN|978-1-906129-87-3}}&lt;/ref&gt;, а [[Хербариум|хербариумот]] содржи над 3 милиони зачувани примероци.

Кралската ботаничка градина претставува извршно, јавно тело на [[Шкотска влада|шкотската влада]], а локацијата во Единбург е главната градина и седиштето на јавното тело, кое го води региус чуварот д-р Џулија Најтс.

== Историја ==
Била основана во 1670 година во дворот „Св. Ана“, во близина на палатата Холируд, од [[Роберт Сибалд]] и [[Ендру Балфур (ботанист)|Ендру Балфур]] и претставува втората најстара ботаничка градина во Велика Британија по онаа во Оксфорд. 

Колекцијата на растенија што се користела како основа на градината била приватната колекција на [[Патрик Мареј, Прв Лорд Елибанк|Сер Патрик Мареј, втор лорд Елибанк]], кој се преселил од својот дом во Ливингстон Пил во 1672 година по неговата смрт во септември 1671 година.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SV4CAAAAIAAJ&amp;q=patrick+murray%2C+baron+livingstone&amp;pg=PA28|title=Notes &amp; Queries|last=William White|publisher=Oxford University Press|year=1889}}&lt;/ref&gt; 

Оригиналната локација била „добиена од градинарот Џон Браун, од Северните Јарди во опатијата Холируд, ограда со големина од околу 30.5 м во секој правец. Со она што го набавиле од Левингстон и други градини, направиле колекција од 800 или 900 растенија годишно“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://stories.rbge.org.uk/archives/13974|title=How big was our garden?|last=Hyam|first=Roger|date=10 February 2015|work=stories.rbge.org.uk|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Manuscript Memoir|last=Sibbald|first=Robert|location=National Library Scotland|page=22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Memoirs of Sir Robert Sibbald (1641-1722)|last=Hett|first=Francis Paget|date=1932|publisher=Oxford University Press|location=London|page=65}}&lt;/ref&gt; 

Ова место се покажало како премало, па така во 1676 година, Балфур го изнајмил земјиштето што ѝ припаѓало на [[Тринити колеџ Кирк|болницата „Тринити“]] од Градскиот совет која била сместена веднаш источно од [[Нор Лок|Нор Лох]], надолу од Хај Стрит.

Во пролетта 1689 година, од одредени стратешки воени причини, [[Нор Лок|Нор Лох]], кој се наоѓал западно од градината, бил исушен, што резултирало со поплавување на градината (која во таа фаза целосно била преселена на локацијата на болницата Тринити), со многу кал и ѓубре кое било наталожено, до уништување на многу од растенијата. 

Во 1695 година објектот бил преместен на локација Холируд делумно поради оваа причина, а делумно поради неопходното проширување.

Картата на [[Џон Ајнсли]] од 1804 година го прикажувал како „Старата градина Физик“ источно од [[Северен мост, Единбург|Северниот мост]], а местото подоцна било окупирано од пруги на [[Севернобританска железница|Севернобританската железница]], а плоча на перонот 11 на [[Железничка станица Единбург Вејверли|железничката станица Вејверли]] ја означува неговата локација.&lt;ref name=&quot;Sibbald&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rcpe.ac.uk/library-archives/sibbald-physic-garden|title=The Sibbald Physic Garden|last=M A Eastwood|publisher=Royal College of Physicians of Edinburgh|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204174950/http://www.rcpe.ac.uk/library-archives/sibbald-physic-garden|archive-date=4 December 2014|accessdate=27 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.nls.uk/geo/explore/side-by-side/#zoom=17&amp;lat=55.95230&amp;lon=-3.18779&amp;layers=126&amp;right=BingHyb|title=Old and New Town of Edinburgh and Leith with the proposed docks.|last=John Ainslie|authorlink=John Ainslie|date=1804|work=Town Plans / Views, 1580-1919|publisher=National Library of Scotland|accessdate=9 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Во 1763 година, колекциите на градината биле преместени подалеку од градското загадување во поголема 202343м&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; , „Физик Гарден“ на западната страна од [[Лит Вок]], покривајќи ја областа што сега се нарекува [[Белвју, Единбург|Белвју]], целосно под контрола на [[Џон Хоуп (ботаничар)|проф. Џон Хоуп]]. 

Ова место бил прикажано на картата на Ајнсли од 1804 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.nls.uk/geo/explore/side-by-side/#zoom=17&amp;lat=55.96127&amp;lon=-3.18245&amp;layers=126&amp;right=BingHyb|title=Old and New Town of Edinburgh and Leith with the proposed docks.|last=John Ainslie|authorlink=John Ainslie|date=1804|work=Town Plans / Views, 1580–1919|publisher=National Library of Scotland|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt;, а денес е познато како Хоуптун Кресент Гарденс и е една од колекциите на [[Градини во Њу Таун|Њу Таун Гарденс]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.edinburghoutdoors.org.uk/featureDetails.php?id=65|title=Parks: Hopetoun Crescent Gardens Edinburgh Outdoors|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805155150/https://www.edinburghoutdoors.org.uk/featureDetails.php?id=65|archive-date=5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Некое време пред смртта на Хоуп (1786), [[Брус од Кинаирд]] му донел турски семиња од рабарбара, што било првата рабарбара одгледувана во Велика Британија&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Lee|first=MR|last2=Hutcheon|first2=J|last3=Dukan|first3=E|last4=Milne|first4=I|year=2017|title=Rhubarb (Rheum species): the role of Edinburgh in its cultivation and development|url=https://www.rcpe.ac.uk/sites/default/files/jrcpe_47_1_lee.pdf|journal=[[Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh]]|volume=47|issue=1|pages=102–109|doi=10.4997/JRCPe.2017.121|pmid=28569293|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;, a бидејќи ова се покажало како успешно, биле одгледувани над 3000 растенија, бидејќи рабарбата претходно била скап увоз која се користела како лек.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.oldandnewedinburgh.co.uk/volume5/page173.html|title=Old and New Edinburgh|last=James Grant|volume=5|page=173|chapter=16|author-link=James Grant (1822–1887)}}&lt;/ref&gt;

Колибата од оригиналната локација на градината останала на Лит Вок повеќе од 100 години.

Во 2008 година, зградата била преместена тула по тула на локација во рамките на сегашните градини, а проектот бил завршен во 2016 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.edinburghnews.scotsman.com/news/georgian-leith-cottage-rebuilt-royal-botanic-garden-624306|title=Georgian Leith cottage rebuilt at Royal Botanic Garden|date=14 March 2016|work=[[Edinburgh Evening News]]|access-date=9 August 2020}}&lt;/ref&gt; Градината била популарна дестинација за ботаничарите и снабдувала растенија со други градини како што е [[Кралски ботанички градини во Кју|Кју]]. 

Во 1778 година , Хоуп подигнал споменик на [[Карл Линеј]] на локацијата.

На почетокот на 1820-тите, под водство на кустосот, Вилијам Мекнаб, градината се преселила на запад кон нејзината сегашна локација (во непосредна близина на Инверлајт Роу),&lt;ref name=&quot;Sibbald&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.nls.uk/geo/explore/side-by-side/#zoom=15&amp;lat=55.96660&amp;lon=-3.20810&amp;layers=130&amp;right=BingHyb|title=Great Reform Act Plans and Reports, 1832 – Edinburgh and Leith|date=1832|work=Town Plans / Views, 1580-1919|publisher=National Library of Scotland|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt; и локацијата Лит Вок била изградена помеѓу Хоуптун Кресент и Хадингтон Плејс. Куќата на умерени палми, која останува највисока во Шкотска, била изградена во 1858 година.

Во 1877 година, градот ја купил куќата Инверлајт од имотот на [[Космо Инес]] и ја додал на постојните градини, отворајќи го реконструираниот имот за јавноста во 1881 година.

Во 1929 година ботаничката градина во [[Ботаничка градина Бенмор|Бенмор]] станала првата Регионална градина на Кралската градина Единбург, а по неа следеле градините во [[Ботаничка градина Логан|Логан]] и [[Ботаничка градина Давик|Давик]] во 1969 и 1978 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/about-us/our-history/|title=Our History|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Во моментов градината создава дигитален запис од својата реномирана колекција Хербариум од над 3,000,000 зачувани растителни примероци од 157 земји, а иако историски е тешко достапна, сега се дигитализира во слики со висока резолуција што може да ги види секој со интернет конекција. Дигитализираната платформа сега прима барања од целиот свет од студенти, научници и ентузијасти за растенија.

Милионитиот примерок што бил дигитализиран бил Stereocaulon vesuvianum, вид лишај собран од Бен Невис во 2021 година.

Лихенологот на градината, д-р Ребека Јар, која го собрала примерокот за време на искачувањето на највисоката планина во Шкотска, рекла: 

'''„Прославата на пресвртницата со овој важен примерок е возбудлива можност за нас да го истакнеме уникатниот биодиверзитет на Шкотска и да ја прошириме мисијата на RBGE за истражување и разбирање на лишаите поопшто“.'''

== Значаен персонал и жители ==
* [[Чарлс Алстон (ботаничар)|Чарлс Алстон]] (1683–1760), трет региус-чувар 1716–1760
* [[Вилијам Артур (ботаничар)|Вилијам Артур]] (1680–1716), втор региус-чувар 1715
* [[Исак Бејли Балфур]] (1853–1922), 9-ти региус чувар 1888–1922
* [[Џон Хатон Балфур]] (1808–1884), 7-ми региус чувар 1845–1879, живеел во куќата Инверлајт
* [[Стивен Блекмор]] (р. 1952), 15-ти региус чувар 1999–2013
* [[Френсис Хамилтон-Бјукенен|Френсис Бјукенен]] (1762–1829), чувар од 1814 до 1829 година
* [[Роланд Едгард Купер|Роланд Едгар Купер]] (1890–1962), кустос
* [[Александар Диксон (ботаничар)|Александар Диксон]] (1836–1887), 8-ми региус чувар 1880–1887
* [[Вилијам Еванс (орнитолог)|Вилијам Еванс]] (1851–1922), роден тука (син на Вилијам Вилсон Еванс, кустос)
* [[Харолд Флетчер (ботаничар)|Харолд Рој Флечер]] (1907–1978), 11-ти региус чувар 1956–1970
* [[Мери Гиби]] (1949–2024), птеридолог и професор &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Stephen Blackmore|last2=Johannes Vogel|author-link2=Johannes Vogel (botanist)|date=December 2024|title=Professor Mary Gibby Ph.D., OBE, FLS, FRSE, PPBPS (1949–2024)|journal=Edinburgh Journal of Botany|volume=81|pages=1–6|doi=10.24823/EJB.2024.2084|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
* [[Роберт Грахам (ботаничар)|Роберт Грахам]] (1786–1845), 6-ти региус-чувар 1820–1845
* [[Џон Хоуп (ботаничар)|Џон Хоуп]] (1725–1786), 4-ти Региус Чувар 1761–1786 и Чувар на локацијата Лит Вок
* [[Дејвид С. Инграм|Дејвид Стенли Инграм]] (р. 1941) 14-ти региус чувар 1990–1998
* [[Космо Инес]] (1798–1874), првичен сопственик на куќата Инверлајт
* [[John Mackay (botanist)|Џон Мекеј]] (1772–1802), го поставил местото Лит Вок
* [[Даглас Мекеј Хендерсон]] (1927–2007), 12-ти региус чувар 1970–1987
* [[Вилијам Грегор|Вилијам Грегор Мекензи]] (1904–1995), кустос, Физичка градина во Челзи
* [[Џон Мекнил (ботаничар|Џон Мекнил]] (р. 1933), 13-ти региус чувар 1987–1989
* [[Сајмон Милн]] (р. 1959), 16-ти региус чувар 2014–2026
* [[Метју Јанг Ор]] (1883–1953), ботаничар
* [[Вилијам Роксбург]] (1751–1815), чувар во 1814 година
* [[Даниел Радерфорд]] (1749–1819), 5-ти региус-чувар 1786–1819
* [[Џејмс Сатерленд (ботаничар)|Џејмс Сатерленд]] (околу 1639–1719), прв региус-чувар 1699–1715
* [[Џорџ Тејлор (ботаничар)|Џорџ Тејлор]] (1904–1993), режисер
* [[Вилијам Рајт Смит]] (1875–1956), 10-ти региус чувар 1922–1956

== Градината во Единбург ==
[[Податотека:Edinburgh_from_the_Royal_Botanic_Garden.JPG|десно|мини|Хоризонтот на Единбург гледан од „Ботаниката“ во Инверлајт]]
[[Податотека:The_Royal_Botanic_Garden_Edinburgh.jpg|мини|Кралската ботаничка градина во Единбург е исто така место за релаксација и уживање.]]
Главната локација на Ботаничката градина во Единбург е од огромно значење во светската мрежа на институции кои се стремеле да обезбедат дека [[Биоразновидност|биодиверзитетот]] нема дополнително да еродира. 

Сместена на околу 1.6км од центарот на градот, таа зафаќа 0.28км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/media/5466/rbge-biodiversity-duty-report-2015-2017.pdf|title=Biodiversity Duty Report 2015-2017|date=31 December 2017|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|page=4|accessdate=11 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Градината е активно вклучена во и координира бројни проекти за зачувување [[In situ conservation|in situ]] и [[Ex situ conservation|ex situ,]] како во Велика Британија, така и на меѓународно ниво, а трите главни теми на научната работа во градината се: шкотски [[Биоразновидност|биодиверзитет]], растенија и [[климатски промени]] и [[Конзервациска биологија|зачувување]].

Покрај научните активности, градината останува популарна дестинација и за туристите и за локалното население. Локално позната како „Ботаниката“, градината е популарно место за прошетка, особено за млади семејства. 

Влезот во ботаничката градина е бесплатен, иако постои мала влезница за стаклениците, а воедно во текот на годината, градината е домаќин на многу настани, вклучувајќи настапи во живо, водени тури и изложби и е важен центар за образование, нудејќи курсеви на сите нивоа.

Во 2009 година била отворена портата „Џон Хоуп“ во чест на [[Џон Хоул (ботанист)|Џон Хоуп]] кој бил првиот Региус-чувар на Кралската ботаничка градина Единбург.

=== Жива колекција ===
[[Податотека:Royal_Botanic_Garden,_Edinburgh_(9458336048).jpg|мини|''Nymphaea'' во Кралската ботаничка градина]]
[[Податотека:Waterfall,_Edinburgh_Botanical_Garden.jpg|мини|Водопад во карпестата градина]]
Во градината во Единбург или во нејзините три помали сателитски градини (регионални градини) лоцирани во други делови на Шкотска се одгледуваат речиси 273.000&lt;ref name=&quot;Cat&quot;&gt;Rae D. et al. (2012) Catalogue of Plants 2012. Royal Botanic Garden Edinburgh. {{ISBN|978-1-906129-87-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-1-906129-87-3|&lt;bdi&gt;978-1-906129-87-3&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt; индивидуални растенија. 

Тие претставуваат околу 13.300&lt;ref name=&quot;Cat&quot; /&gt; видови од целиот свет, или околу 4%&lt;ref name=&quot;Cat&quot; /&gt; од сите познати растителни видови.

Некои значајни колекции во ботаничката градина во Единбург вклучуваат:

* [[Алпска вегетација|Алпски растенија]]
* Кинеска ридска страна
* [[Криптогам|Криптогамска]] градина
* Стакленичките куќи
** Палмхаус
*** Умерени палми
*** Тропски палми
** Орхидеи и цикади
** Папрати и фосили
** Растенија и луѓе (вклучувајќи го и езерцето [[Victoria amazonica|со џиновски водни лилјани]])
** Умерени земјишта
** Rainforest Riches
** Суви земјишта
** Планинска тропска куќа (вклучувајќи [[Месојадно растение|месојадни растенија]])
** Влажна тропска куќа
* Тресетни ѕидови
* Спомен-градината [[Елизабета Боуз-Лајон|на кралицата мајка]].
* Карпеста градина
* Шкотска градина на Хит
* Вудленд Гарден

=== Хербариум ===
Градинскиот [[Хербариум|Хербариумот]] кој е сместен во наменски изграден објект во Единбурт се смета за водечка ботаничка колекција во светот, која содржи над 3 милиони примероци, а пред формирањето на Хербариумот, колекциите на растенија биле приватна сопственост на Региус Чуварот. 

Хербариумот во неговата сегашна форма настанал со спојување на колекциите на [[Единбуршки универзитет|Универзитетот во Единбург]] и [[Ботаничко друштво во Единбург|Ботаничкото друштво во Единбург]] во 1839/40 година, а во 1964 година бил преселен во својот сегашен, наменски изграден дом.

Со текот на годините, додадени се голем број колекции, кои им припаѓаат на поединци како што се Р.К. Гревил и [[Џон Хатон Балфур]], како и институции, вклучувајќи ги универзитетите во [[Глазговски универзитет|Глазгов]], [[Универзитет во Сент Ендрус|Сент Ендрус]] и [[Универзитетот Хал|Хал]].

Најважната историска колекција е онаа на [[Џорџ Арнот Вокер-Арнот|Џорџ Вокер Арнот]], која дошла со странскиот хербариум на Универзитетот во Глазгов, депониран на трајна позајмица во 1965 година и која содржела примероци од сите главни колекционери од средината на 19 век, особено од Индија, Северна и Јужна Америка и Јужна Африка, вклучувајќи типичен материјал од видовите опишани од „Хукер и Арнот“, а од почетокот на 20 век, колекциите ги правале членови на персоналот.

Приближно една третина од хербариумот е во база на податоци што може да се пребарува&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://data.rbge.org.uk/search/herbarium/|title=Royal Botanic Garden Edinburgh - Herbarium catalogue|work=data.rbge.org.uk|accessdate=2023-03-14}}&lt;/ref&gt;, а кодот ''[[Index Herbariorum]]'' доделен на хербариумот е '''E'''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://sweetgum.nybg.org/science/ih/herbarium-details/?irn=125811|title=Index Herbariorum|publisher=Steere Herbarium, New York Botanical Garden|accessdate=27 November 2021}}&lt;/ref&gt; и се користи при цитирање на чувани примероци.

=== Библиотека ===
Библиотеката на градината претставува националната референтна збирка на Шкотска за специјализирани ботанички и хортикултурни ресурси со околу 70.000 книги и 150.000 периодични изданија, истражувачката библиотека е една од најголемите во земјата. 

Таа била изградена за да ги поддржи специфичните предметни области што се истражувале и предавале, а вработените во градините и студентите биле нејзини главни корисници, заедно со истражувачите-гости, но сепак, како национална референтна збирка, Библиотеката била отворена и за членови на јавноста, лично, преку телефон или е-пошта.

=== Инверлајт Хаус ===
Куќата Инверлајт е зграда од 18 век, сместена централно во модерните ботанички градина која во периодот од 1960 до 1984 година била оригиналната база на [[Шкотска национална галерија на модерна уметност|Шкотската национална галерија за модерна уметност]], со изложби во куќата и во градините, пред да се пресели во поголеми простории на Белфорд Роуд. 

Оттогаш, Куќата Инверлајт функционира како галерија за современа уметност, прикажувајќи програма на привремени изложби од поканети уметници, а нејзините пролетни програми вклучувале дела и примероци од историските колекции на Ботаниката, заедно со изложби од модерни и современи уметници. 

Галеријата е курирана од Кралската ботаничка градина Единбург.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/whats-on/inverleith-house/|title=Inverleith House|work=rbge.org.uk|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=11 August 2020}}&lt;/ref&gt;

== Регионални специјализирани градини ==

=== Бенмор ===
[[Податотека:2015_October_Holidays_(22148695396).jpg|мини|Поглед на [[Ботаничка градина Бенмор|Ботаничката градина Бенмор]]]]
[[Податотека:Tree_ferns,_Logan_Botanic_Gardens,_Mull_of_Galloway_-_geograph.org.uk_-_878266.jpg|мини|Дрвени папрати во [[Ботаничка градина Логан|Ботаничката градина Логан]]]]
Сместена на западниот брег на Шкотска, Ботаничката градина Бенмор има повлажна и поблага океанска клима од главната локација во Единбург и одгледува дрвја и грмушки од области со обилни врнежи од дожд, особено четинари и рододендрони. 

Меѓу најважните делови од колекцијата се авенија со секвојадендрони и неодамна реновирана градина Фернери, каде што се изложени ретки папрати од Велика Британија и од странство.

=== Давик ===
{{Главна|Ботаничка градина Давик}}
Сместена јужно од градот [[Пиблс]], на границата со Шкотска, Ботаничката градина Давик е особено погодна за отпорни растенија од постудените, посуви подрачја во светот и е позната по својата голема разновидност на [[Габа|габи]] и [[Криптогам|криптогами]].

=== Логан ===
{{Главна|Ботаничка градина Логан}}
Логан претставува најегзотична градина во Шкотска која има речиси суптропска клима и обезбедува идеални услови за одгледување растенија од јужната хемисфера.

== Медал од Кралската ботаничка градина во Единбург ==
[[Податотека:Royal_Botanic_Garden_Edinburgh_Medal_at_Environmental_Council_Meeting_13_March_2023_(sq_cropped).jpg|мини|Медал од Кралската ботаничка градина во Единбург]]
Медалот на Кралската ботаничка градина во Единбург, воведен во 2010 година, се доделува повремено за да се признае извонреден индивидуален придонес во која било област поврзана со работата на градината (од член на персоналот или од кое било друго лице). Медалот, изведен во сребро, има мотив на сибалдија на едното лице и портрет на Роберт Сибалд на другото.

* 2010: [[Едвард Кемп (хортикултурист)|Едвард Кемп]]
* 2011: Сер [[Тим Смит]]
* 2013: [[Вернон Хејвуд|Вернон Х. Хејвуд]]
* 2015: [[Питер Х. Рејвен]] &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rbge.org.uk/about-us/news/stories/honour-marks-special-cross-atlantic-scientific-partnership|title=Royal Botanic Garden Edinburgh - Honour marks special cross-Atlantic scientific partnership|last=McDonald|first=Charlotte|work=www.rbge.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20180202040251/http://www.rbge.org.uk/about-us/news/stories/honour-marks-special-cross-atlantic-scientific-partnership|archive-date=2 February 2018|accessdate=13 August 2015}}&lt;/ref&gt;
* 2018: [[Sanjeev K. Rai|Санџив К. Раи]]
* 2022: [[Jin Chen (botanist)|Џин Чен]]
* 2023: [[Сандра Дијаз (екологист)|Сандра Дијаз]]

== Галерија ==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Податотека:Edinburgh_gardens_1990_11.jpg|алт=The Rock Garden, circa 1990| Карпестата градина, околу 1990 година
Податотека:Edinburgh_Botanic_Garden_(39369698954).jpg|алт=Trees in autumn| Дрвја во есен
Податотека:Maison_Inverleith_Jardin_Botanique_Royal_Édimbourg_6.jpg|алт=Inverleith House| Инверлајт Хаус
Податотека:The_Royal_Botanic_Garden_(3414543925).jpg|алт=View of the pond| Поглед на езерцето
Податотека:Royal_Botanic_Garden_Edinburgh_East_gate.jpg|алт=East Gate of the Garden| Источна порта на градината
Податотека:West_Gate_entrance_to_Edinburgh's_Royal_Botanic_Gardens_01.jpg|алт=West Gate entrance to the Garden| Влезот во градината низ Западната порта
Податотека:CaledoniaHall.jpg|алт=Caledonia Hall| Каледонија Хол
Податотека:RBGE_Palm_House_interior_04.jpg|алт=Interior of the Palm House| Внатрешноста на куќата од палми
Податотека:Edinburgh_Botanics_seat.jpg|алт=Seat in Edinburgh Botanics| Седиште во Единбург Ботаника
Податотека:Benmore.jpg|алт=The avenue of Giant Redwoods at Benmore| Авенијата Џајант Секвоја во [[Ботаничка градина Бенмор|Бенмор]]
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Кралско каледонско хортикултурно друштво]]
* [[Клучни шкотски споменици на DoCoMoMo]]
* [[Градини во шкотска|Градини во Шкотска]]
* [[Список на ботанички градини во Обединетото Кралство]]
* [[Список на заштитени објекти од категорија А во Единбург]]
* [[Список на повоени заштитени објекти од категорија А во Шкотска]]
* [[Проспект 100 најдобри модерни шкотски згради]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска|Royal Botanic Garden Edinburgh}}

* {{Матична}}
* [https://catalog.hathitrust.org/Record/002444331 Edinburgh Journal of Botany / Royal Botanic Garden Edinburgh] at [[HathiTrust]] Digital Library
* [https://www.scimagojr.com/journalsearch.php?q=17999&amp;tip=sid&amp;clean=0 Edinburgh Journal of Botany] at SCImago Journal Rank
* [http://botanyjournals.blogspot.com/ Botanical Scientific Journals]
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Координати на Википодатоците]]
[[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>575pha2abzjhryousryrdwr2t9trot8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569900</id>
      <parentid>5569899</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:05:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5569900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38429" sha1="i5f1hu8o3wfjexn52vcin1tdi6cfnw6" xml:space="preserve">{{Инфокутија Државен орган|agency_name=Кралска ботаничка градина Единбург|type=Јавно тело|nativename=|nativename_a=|nativename_r=|logo=|logo_width=|logo_caption=|seal=|seal_width=|seal_caption=|picture=Palm House, Royal Botanic Garden Edinburgh.JPG|picture_width=|picture_caption=[[Палмска куќа]] во Кралската ботаничка градина|formed=1670 (во [[Холируд Парк]])&lt;br /&gt;1820 (преместено на сегашното место [[Инверлајт]])|preceding1=1. првата [[физичка градина]] во земјата, во близина на [[Обија Холруд]], во паркот Холруд|preceding2=2. локација источно од [[Нор Лох]], сега изградена над [[станицата Вејверли]]|preceding3=3. локација покрај [[Лит Вок]] на патот кон [[Лит]]|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[Шкотска влада]]|headquarters=20А Инверлајт Роу&lt;br /&gt;Единбург&lt;br /&gt;EH3 5LR|coordinates={{coord|55|57|54|N|3|12|36|W|display=inline,title}}|motto=|employees=250|budget=£12.3 million (2010–11)|minister1_name=[[Розана Канингем]]|minister1_pfo=[[Секретар на кабинетот за животна средина, климатски промени и земјишни реформи]]|minister2_name=|minister2_pfo=&lt;!-- (etc.) --&gt;|chief1_name=[[Д-р Џулија Најтс]]|chief1_position=[[Региус чувар на Кралската ботаничка градина Единбург|Региус чувар]], главен извршен директор и одговорен службеник|chief2_name=|chief2_position=&lt;!-- (etc.) --&gt;|parent_department=[[Економски директорати]]|parent_agency=|child1_agency=[[Ботаничка градина Бенмор]], Аргил|child2_agency=[[Ботаничка градина Давик]], Граници|child3_agency=[[Ботаничка градина Логан]], Галовеј|keydocument1=&lt;!-- (etc.) --&gt;|website={{URL|http://www.rbge.org.uk}}|footnotes=|map=|map_width=|map_caption=}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Заштитено место|designation1=Инвентар на градини и дизајнирани пејзажи во Шкотска|designation1_offname=Кралска ботаничка градина, Единбург|designation1_date=30 јуни 1987|designation1_number={{Historic Environment Scotland|num=GDL00334|short=yes}}}}

'''Кралската ботаничка градина Единбург''' ('''RBGE''') –  научен центар за проучување на растенијата, нивната разновидност и зачувување, а воедно и популарна туристичка атракција. 

Основана во 1670 година како градина за одгледување лековити растенија, денес се наоѓа на четири локации низ Шкотска.  [[Единбург]], [[Ботаничка градина Давик|Давик]], [[Ботаничка градина Логан|Логан]] и [[Ботаничка градина Бенмор|Бенмор]], секоја со своја специјализирана колекција. 

Живата колекција на Кралската градина се состои од повеќе од 13.302 растителни видови (34.422 додатоци)&lt;ref name=&quot;Cat&quot;&gt;Rae D. et al. (2012) Catalogue of Plants 2012. Royal Botanic Garden Edinburgh. {{ISBN|978-1-906129-87-3}}&lt;/ref&gt;, а [[Хербариум|хербариумот]] содржи над 3 милиони зачувани примероци.

Кралската ботаничка градина претставува извршно, јавно тело на [[Шкотска влада|шкотската влада]], а локацијата во Единбург е главната градина и седиштето на јавното тело, кое го води региус чуварот д-р Џулија Најтс.

== Историја ==
Била основана во 1670 година во дворот „Св. Ана“, во близина на палатата Холируд, од [[Роберт Сибалд]] и [[Ендру Балфур (ботанист)|Ендру Балфур]] и претставува втората најстара ботаничка градина во Велика Британија по онаа во Оксфорд. 

Колекцијата на растенија што се користела како основа на градината била приватната колекција на [[Патрик Мареј, Прв Лорд Елибанк|Сер Патрик Мареј, втор лорд Елибанк]], кој се преселил од својот дом во Ливингстон Пил во 1672 година по неговата смрт во септември 1671 година.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=SV4CAAAAIAAJ&amp;q=patrick+murray%2C+baron+livingstone&amp;pg=PA28|title=Notes &amp; Queries|last=William White|publisher=Oxford University Press|year=1889}}&lt;/ref&gt; 

Оригиналната локација била „добиена од градинарот Џон Браун, од Северните Јарди во опатијата Холируд, ограда со големина од околу 30.5 м во секој правец. Со она што го набавиле од Левингстон и други градини, направиле колекција од 800 или 900 растенија годишно“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://stories.rbge.org.uk/archives/13974|title=How big was our garden?|last=Hyam|first=Roger|date=10 February 2015|work=stories.rbge.org.uk|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Manuscript Memoir|last=Sibbald|first=Robert|location=National Library Scotland|page=22}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Memoirs of Sir Robert Sibbald (1641-1722)|last=Hett|first=Francis Paget|date=1932|publisher=Oxford University Press|location=London|page=65}}&lt;/ref&gt; 

Ова место се покажало како премало, па така во 1676 година, Балфур го изнајмил земјиштето што ѝ припаѓало на [[Тринити колеџ Кирк|болницата „Тринити“]] од Градскиот совет која била сместена веднаш источно од [[Нор Лок|Нор Лох]], надолу од Хај Стрит.

Во пролетта 1689 година, од одредени стратешки воени причини, [[Нор Лок|Нор Лох]], кој се наоѓал западно од градината, бил исушен, што резултирало со поплавување на градината (која во таа фаза целосно била преселена на локацијата на болницата Тринити), со многу кал и ѓубре кое било наталожено, до уништување на многу од растенијата. 

Во 1695 година објектот бил преместен на локација Холируд делумно поради оваа причина, а делумно поради неопходното проширување.

Картата на [[Џон Ајнсли]] од 1804 година го прикажувал како „Старата градина Физик“ источно од [[Северен мост, Единбург|Северниот мост]], а местото подоцна било окупирано од пруги на [[Севернобританска железница|Севернобританската железница]], а плоча на перонот 11 на [[Железничка станица Единбург Вејверли|железничката станица Вејверли]] ја означува неговата локација.&lt;ref name=&quot;Sibbald&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rcpe.ac.uk/library-archives/sibbald-physic-garden|title=The Sibbald Physic Garden|last=M A Eastwood|publisher=Royal College of Physicians of Edinburgh|archive-url=https://web.archive.org/web/20141204174950/http://www.rcpe.ac.uk/library-archives/sibbald-physic-garden|archive-date=4 December 2014|accessdate=27 November 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.nls.uk/geo/explore/side-by-side/#zoom=17&amp;lat=55.95230&amp;lon=-3.18779&amp;layers=126&amp;right=BingHyb|title=Old and New Town of Edinburgh and Leith with the proposed docks.|last=John Ainslie|authorlink=John Ainslie|date=1804|work=Town Plans / Views, 1580-1919|publisher=National Library of Scotland|accessdate=9 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Во 1763 година, колекциите на градината биле преместени подалеку од градското загадување во поголема 202343м&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; , „Физик Гарден“ на западната страна од [[Лит Вок]], покривајќи ја областа што сега се нарекува [[Белвју, Единбург|Белвју]], целосно под контрола на [[Џон Хоуп (ботаничар)|проф. Џон Хоуп]]. 

Ова место бил прикажано на картата на Ајнсли од 1804 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.nls.uk/geo/explore/side-by-side/#zoom=17&amp;lat=55.96127&amp;lon=-3.18245&amp;layers=126&amp;right=BingHyb|title=Old and New Town of Edinburgh and Leith with the proposed docks.|last=John Ainslie|authorlink=John Ainslie|date=1804|work=Town Plans / Views, 1580–1919|publisher=National Library of Scotland|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt;, а денес е познато како Хоуптун Кресент Гарденс и е една од колекциите на [[Градини во Њу Таун|Њу Таун Гарденс]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.edinburghoutdoors.org.uk/featureDetails.php?id=65|title=Parks: Hopetoun Crescent Gardens Edinburgh Outdoors|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805155150/https://www.edinburghoutdoors.org.uk/featureDetails.php?id=65|archive-date=5 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Некое време пред смртта на Хоуп (1786), [[Брус од Кинаирд]] му донел турски семиња од рабарбара, што било првата рабарбара одгледувана во Велика Британија&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Lee|first=MR|last2=Hutcheon|first2=J|last3=Dukan|first3=E|last4=Milne|first4=I|year=2017|title=Rhubarb (Rheum species): the role of Edinburgh in its cultivation and development|url=https://www.rcpe.ac.uk/sites/default/files/jrcpe_47_1_lee.pdf|journal=[[Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh]]|volume=47|issue=1|pages=102–109|doi=10.4997/JRCPe.2017.121|pmid=28569293|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;, a бидејќи ова се покажало како успешно, биле одгледувани над 3000 растенија, бидејќи рабарбата претходно била скап увоз која се користела како лек.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.oldandnewedinburgh.co.uk/volume5/page173.html|title=Old and New Edinburgh|last=James Grant|volume=5|page=173|chapter=16|author-link=James Grant (1822–1887)}}&lt;/ref&gt;

Колибата од оригиналната локација на градината останала на Лит Вок повеќе од 100 години.

Во 2008 година, зградата била преместена тула по тула на локација во рамките на сегашните градини, а проектот бил завршен во 2016 година.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.edinburghnews.scotsman.com/news/georgian-leith-cottage-rebuilt-royal-botanic-garden-624306|title=Georgian Leith cottage rebuilt at Royal Botanic Garden|date=14 March 2016|work=[[Edinburgh Evening News]]|access-date=9 August 2020}}&lt;/ref&gt; Градината била популарна дестинација за ботаничарите и снабдувала растенија со други градини како што е [[Кралски ботанички градини во Кју|Кју]]. 

Во 1778 година , Хоуп подигнал споменик на [[Карл Линеј]] на локацијата.

На почетокот на 1820-тите, под водство на кустосот, Вилијам Мекнаб, градината се преселила на запад кон нејзината сегашна локација (во непосредна близина на Инверлајт Роу),&lt;ref name=&quot;Sibbald&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://maps.nls.uk/geo/explore/side-by-side/#zoom=15&amp;lat=55.96660&amp;lon=-3.20810&amp;layers=130&amp;right=BingHyb|title=Great Reform Act Plans and Reports, 1832 – Edinburgh and Leith|date=1832|work=Town Plans / Views, 1580-1919|publisher=National Library of Scotland|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt; и локацијата Лит Вок била изградена помеѓу Хоуптун Кресент и Хадингтон Плејс. Куќата на умерени палми, која останува највисока во Шкотска, била изградена во 1858 година.

Во 1877 година, градот ја купил куќата Инверлајт од имотот на [[Космо Инес]] и ја додал на постојните градини, отворајќи го реконструираниот имот за јавноста во 1881 година.

Во 1929 година ботаничката градина во [[Ботаничка градина Бенмор|Бенмор]] станала првата Регионална градина на Кралската градина Единбург, а по неа следеле градините во [[Ботаничка градина Логан|Логан]] и [[Ботаничка градина Давик|Давик]] во 1969 и 1978 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/about-us/our-history/|title=Our History|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=10 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Во моментов градината создава дигитален запис од својата реномирана колекција Хербариум од над 3,000,000 зачувани растителни примероци од 157 земји, а иако историски е тешко достапна, сега се дигитализира во слики со висока резолуција што може да ги види секој со интернет конекција. Дигитализираната платформа сега прима барања од целиот свет од студенти, научници и ентузијасти за растенија.

Милионитиот примерок што бил дигитализиран бил Stereocaulon vesuvianum, вид лишај собран од Бен Невис во 2021 година.

Лихенологот на градината, д-р Ребека Јар, која го собрала примерокот за време на искачувањето на највисоката планина во Шкотска, рекла: 

'''„Прославата на пресвртницата со овој важен примерок е возбудлива можност за нас да го истакнеме уникатниот биодиверзитет на Шкотска и да ја прошириме мисијата на RBGE за истражување и разбирање на лишаите поопшто“.'''

== Значаен персонал и жители ==
* [[Чарлс Алстон (ботаничар)|Чарлс Алстон]] (1683–1760), трет региус-чувар 1716–1760
* [[Вилијам Артур (ботаничар)|Вилијам Артур]] (1680–1716), втор региус-чувар 1715
* [[Исак Бејли Балфур]] (1853–1922), 9-ти региус чувар 1888–1922
* [[Џон Хатон Балфур]] (1808–1884), 7-ми региус чувар 1845–1879, живеел во куќата Инверлајт
* [[Стивен Блекмор]] (р. 1952), 15-ти региус чувар 1999–2013
* [[Френсис Хамилтон-Бјукенен|Френсис Бјукенен]] (1762–1829), чувар од 1814 до 1829 година
* [[Роланд Едгард Купер|Роланд Едгар Купер]] (1890–1962), кустос
* [[Александар Диксон (ботаничар)|Александар Диксон]] (1836–1887), 8-ми региус чувар 1880–1887
* [[Вилијам Еванс (орнитолог)|Вилијам Еванс]] (1851–1922), роден тука (син на Вилијам Вилсон Еванс, кустос)
* [[Харолд Флетчер (ботаничар)|Харолд Рој Флечер]] (1907–1978), 11-ти региус чувар 1956–1970
* [[Мери Гиби]] (1949–2024), птеридолог и професор &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Stephen Blackmore|last2=Johannes Vogel|author-link2=Johannes Vogel (botanist)|date=December 2024|title=Professor Mary Gibby Ph.D., OBE, FLS, FRSE, PPBPS (1949–2024)|journal=Edinburgh Journal of Botany|volume=81|pages=1–6|doi=10.24823/EJB.2024.2084|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
* [[Роберт Грахам (ботаничар)|Роберт Грахам]] (1786–1845), 6-ти региус-чувар 1820–1845
* [[Џон Хоуп (ботаничар)|Џон Хоуп]] (1725–1786), 4-ти Региус Чувар 1761–1786 и Чувар на локацијата Лит Вок
* [[Дејвид С. Инграм|Дејвид Стенли Инграм]] (р. 1941) 14-ти региус чувар 1990–1998
* [[Космо Инес]] (1798–1874), првичен сопственик на куќата Инверлајт
* [[John Mackay (botanist)|Џон Мекеј]] (1772–1802), го поставил местото Лит Вок
* [[Даглас Мекеј Хендерсон]] (1927–2007), 12-ти региус чувар 1970–1987
* [[Вилијам Грегор|Вилијам Грегор Мекензи]] (1904–1995), кустос, Физичка градина во Челзи
* [[Џон Мекнил (ботаничар|Џон Мекнил]] (р. 1933), 13-ти региус чувар 1987–1989
* [[Сајмон Милн]] (р. 1959), 16-ти региус чувар 2014–2026
* [[Метју Јанг Ор]] (1883–1953), ботаничар
* [[Вилијам Роксбург]] (1751–1815), чувар во 1814 година
* [[Даниел Радерфорд]] (1749–1819), 5-ти региус-чувар 1786–1819
* [[Џејмс Сатерленд (ботаничар)|Џејмс Сатерленд]] (околу 1639–1719), прв региус-чувар 1699–1715
* [[Џорџ Тејлор (ботаничар)|Џорџ Тејлор]] (1904–1993), режисер
* [[Вилијам Рајт Смит]] (1875–1956), 10-ти региус чувар 1922–1956

== Градината во Единбург ==
[[Податотека:Edinburgh_from_the_Royal_Botanic_Garden.JPG|десно|мини|Хоризонтот на Единбург гледан од „Ботаниката“ во Инверлајт]]
[[Податотека:The_Royal_Botanic_Garden_Edinburgh.jpg|мини|Кралската ботаничка градина во Единбург е исто така место за релаксација и уживање.]]
Главната локација на Ботаничката градина во Единбург е од огромно значење во светската мрежа на институции кои се стремеле да обезбедат дека [[Биоразновидност|биодиверзитетот]] нема дополнително да еродира. 

Сместена на околу 1.6км од центарот на градот, таа зафаќа 0.28км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/media/5466/rbge-biodiversity-duty-report-2015-2017.pdf|title=Biodiversity Duty Report 2015-2017|date=31 December 2017|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|page=4|accessdate=11 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Градината е активно вклучена во и координира бројни проекти за зачувување [[In situ conservation|in situ]] и [[Ex situ conservation|ex situ,]] како во Велика Британија, така и на меѓународно ниво, а трите главни теми на научната работа во градината се: шкотски [[Биоразновидност|биодиверзитет]], растенија и [[климатски промени]] и [[Конзервациска биологија|зачувување]].

Покрај научните активности, градината останува популарна дестинација и за туристите и за локалното население. Локално позната како „Ботаниката“, градината е популарно место за прошетка, особено за млади семејства. 

Влезот во ботаничката градина е бесплатен, иако постои мала влезница за стаклениците, а воедно во текот на годината, градината е домаќин на многу настани, вклучувајќи настапи во живо, водени тури и изложби и е важен центар за образование, нудејќи курсеви на сите нивоа.

Во 2009 година била отворена портата „Џон Хоуп“ во чест на [[Џон Хоул (ботанист)|Џон Хоуп]] кој бил првиот Региус-чувар на Кралската ботаничка градина Единбург.

=== Жива колекција ===
[[Податотека:Royal_Botanic_Garden,_Edinburgh_(9458336048).jpg|мини|''Nymphaea'' во Кралската ботаничка градина]]
[[Податотека:Waterfall,_Edinburgh_Botanical_Garden.jpg|мини|Водопад во карпестата градина]]
Во градината во Единбург или во нејзините три помали сателитски градини (регионални градини) лоцирани во други делови на Шкотска се одгледуваат речиси 273.000&lt;ref name=&quot;Cat1&quot;&gt;Rae D. et al. (2012) Catalogue of Plants 2012. Royal Botanic Garden Edinburgh. {{ISBN|978-1-906129-87-3}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/978-1-906129-87-3|&lt;bdi&gt;978-1-906129-87-3&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt; индивидуални растенија. 

Тие претставуваат околу 13.300&lt;ref name=&quot;Cat&quot; /&gt; видови од целиот свет, или околу 4%&lt;ref name=&quot;Cat&quot; /&gt; од сите познати растителни видови.

Некои значајни колекции во ботаничката градина во Единбург вклучуваат:

* [[Алпска вегетација|Алпски растенија]]
* Кинеска ридска страна
* [[Криптогам|Криптогамска]] градина
* Стакленичките куќи
** Палмхаус
*** Умерени палми
*** Тропски палми
** Орхидеи и цикади
** Папрати и фосили
** Растенија и луѓе (вклучувајќи го и езерцето [[Victoria amazonica|со џиновски водни лилјани]])
** Умерени земјишта
** Rainforest Riches
** Суви земјишта
** Планинска тропска куќа (вклучувајќи [[Месојадно растение|месојадни растенија]])
** Влажна тропска куќа
* Тресетни ѕидови
* Спомен-градината [[Елизабета Боуз-Лајон|на кралицата мајка]].
* Карпеста градина
* Шкотска градина на Хит
* Вудленд Гарден

=== Хербариум ===
Градинскиот [[Хербариум|Хербариумот]] кој е сместен во наменски изграден објект во Единбурт се смета за водечка ботаничка колекција во светот, која содржи над 3 милиони примероци, а пред формирањето на Хербариумот, колекциите на растенија биле приватна сопственост на Региус Чуварот. 

Хербариумот во неговата сегашна форма настанал со спојување на колекциите на [[Единбуршки универзитет|Универзитетот во Единбург]] и [[Ботаничко друштво во Единбург|Ботаничкото друштво во Единбург]] во 1839/40 година, а во 1964 година бил преселен во својот сегашен, наменски изграден дом.

Со текот на годините, додадени се голем број колекции, кои им припаѓаат на поединци како што се Р.К. Гревил и [[Џон Хатон Балфур]], како и институции, вклучувајќи ги универзитетите во [[Глазговски универзитет|Глазгов]], [[Универзитет во Сент Ендрус|Сент Ендрус]] и [[Универзитетот Хал|Хал]].

Најважната историска колекција е онаа на [[Џорџ Арнот Вокер-Арнот|Џорџ Вокер Арнот]], која дошла со странскиот хербариум на Универзитетот во Глазгов, депониран на трајна позајмица во 1965 година и која содржела примероци од сите главни колекционери од средината на 19 век, особено од Индија, Северна и Јужна Америка и Јужна Африка, вклучувајќи типичен материјал од видовите опишани од „Хукер и Арнот“, а од почетокот на 20 век, колекциите ги правале членови на персоналот.

Приближно една третина од хербариумот е во база на податоци што може да се пребарува&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://data.rbge.org.uk/search/herbarium/|title=Royal Botanic Garden Edinburgh - Herbarium catalogue|work=data.rbge.org.uk|accessdate=2023-03-14}}&lt;/ref&gt;, а кодот ''[[Index Herbariorum]]'' доделен на хербариумот е '''E'''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://sweetgum.nybg.org/science/ih/herbarium-details/?irn=125811|title=Index Herbariorum|publisher=Steere Herbarium, New York Botanical Garden|accessdate=27 November 2021}}&lt;/ref&gt; и се користи при цитирање на чувани примероци.

=== Библиотека ===
Библиотеката на градината претставува националната референтна збирка на Шкотска за специјализирани ботанички и хортикултурни ресурси со околу 70.000 книги и 150.000 периодични изданија, истражувачката библиотека е една од најголемите во земјата. 

Таа била изградена за да ги поддржи специфичните предметни области што се истражувале и предавале, а вработените во градините и студентите биле нејзини главни корисници, заедно со истражувачите-гости, но сепак, како национална референтна збирка, Библиотеката била отворена и за членови на јавноста, лично, преку телефон или е-пошта.

=== Инверлајт Хаус ===
Куќата Инверлајт е зграда од 18 век, сместена централно во модерните ботанички градина која во периодот од 1960 до 1984 година била оригиналната база на [[Шкотска национална галерија на модерна уметност|Шкотската национална галерија за модерна уметност]], со изложби во куќата и во градините, пред да се пресели во поголеми простории на Белфорд Роуд. 

Оттогаш, Куќата Инверлајт функционира како галерија за современа уметност, прикажувајќи програма на привремени изложби од поканети уметници, а нејзините пролетни програми вклучувале дела и примероци од историските колекции на Ботаниката, заедно со изложби од модерни и современи уметници. 

Галеријата е курирана од Кралската ботаничка градина Единбург.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rbge.org.uk/whats-on/inverleith-house/|title=Inverleith House|work=rbge.org.uk|publisher=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=11 August 2020}}&lt;/ref&gt;

== Регионални специјализирани градини ==

=== Бенмор ===
[[Податотека:2015_October_Holidays_(22148695396).jpg|мини|Поглед на [[Ботаничка градина Бенмор|Ботаничката градина Бенмор]]]]
[[Податотека:Tree_ferns,_Logan_Botanic_Gardens,_Mull_of_Galloway_-_geograph.org.uk_-_878266.jpg|мини|Дрвени папрати во [[Ботаничка градина Логан|Ботаничката градина Логан]]]]
Сместена на западниот брег на Шкотска, Ботаничката градина Бенмор има повлажна и поблага океанска клима од главната локација во Единбург и одгледува дрвја и грмушки од области со обилни врнежи од дожд, особено четинари и рододендрони. 

Меѓу најважните делови од колекцијата се авенија со секвојадендрони и неодамна реновирана градина Фернери, каде што се изложени ретки папрати од Велика Британија и од странство.

=== Давик ===
{{Главна|Ботаничка градина Давик}}
Сместена јужно од градот [[Пиблс]], на границата со Шкотска, Ботаничката градина Давик е особено погодна за отпорни растенија од постудените, посуви подрачја во светот и е позната по својата голема разновидност на [[Габа|габи]] и [[Криптогам|криптогами]].

=== Логан ===
{{Главна|Ботаничка градина Логан}}
Логан претставува најегзотична градина во Шкотска која има речиси суптропска клима и обезбедува идеални услови за одгледување растенија од јужната хемисфера.

== Медал од Кралската ботаничка градина во Единбург ==
[[Податотека:Royal_Botanic_Garden_Edinburgh_Medal_at_Environmental_Council_Meeting_13_March_2023_(sq_cropped).jpg|мини|Медал од Кралската ботаничка градина во Единбург]]
Медалот на Кралската ботаничка градина во Единбург, воведен во 2010 година, се доделува повремено за да се признае извонреден индивидуален придонес во која било област поврзана со работата на градината (од член на персоналот или од кое било друго лице). Медалот, изведен во сребро, има мотив на сибалдија на едното лице и портрет на Роберт Сибалд на другото.

* 2010: [[Едвард Кемп (хортикултурист)|Едвард Кемп]]
* 2011: Сер [[Тим Смит]]
* 2013: [[Вернон Хејвуд|Вернон Х. Хејвуд]]
* 2015: [[Питер Х. Рејвен]] &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.rbge.org.uk/about-us/news/stories/honour-marks-special-cross-atlantic-scientific-partnership|title=Royal Botanic Garden Edinburgh - Honour marks special cross-Atlantic scientific partnership|last=McDonald|first=Charlotte|work=www.rbge.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20180202040251/http://www.rbge.org.uk/about-us/news/stories/honour-marks-special-cross-atlantic-scientific-partnership|archive-date=2 February 2018|accessdate=13 August 2015}}&lt;/ref&gt;
* 2018: [[Sanjeev K. Rai|Санџив К. Раи]]
* 2022: [[Jin Chen (botanist)|Џин Чен]]
* 2023: [[Сандра Дијаз (екологист)|Сандра Дијаз]]

== Галерија ==
&lt;gallery widths=&quot;133px&quot; heights=&quot;130px&quot;&gt;
Податотека:Edinburgh_gardens_1990_11.jpg|алт=The Rock Garden, circa 1990| Карпестата градина, околу 1990 година
Податотека:Edinburgh_Botanic_Garden_(39369698954).jpg|алт=Trees in autumn| Дрвја во есен
Податотека:Maison_Inverleith_Jardin_Botanique_Royal_Édimbourg_6.jpg|алт=Inverleith House| Инверлајт Хаус
Податотека:The_Royal_Botanic_Garden_(3414543925).jpg|алт=View of the pond| Поглед на езерцето
Податотека:Royal_Botanic_Garden_Edinburgh_East_gate.jpg|алт=East Gate of the Garden| Источна порта на градината
Податотека:West_Gate_entrance_to_Edinburgh's_Royal_Botanic_Gardens_01.jpg|алт=West Gate entrance to the Garden| Влезот во градината низ Западната порта
Податотека:CaledoniaHall.jpg|алт=Caledonia Hall| Каледонија Хол
Податотека:RBGE_Palm_House_interior_04.jpg|алт=Interior of the Palm House| Внатрешноста на куќата од палми
Податотека:Edinburgh_Botanics_seat.jpg|алт=Seat in Edinburgh Botanics| Седиште во Единбург Ботаника
Податотека:Benmore.jpg|алт=The avenue of Giant Redwoods at Benmore| Авенијата Џајант Секвоја во [[Ботаничка градина Бенмор|Бенмор]]
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Кралско каледонско хортикултурно друштво]]
* [[Клучни шкотски споменици на DoCoMoMo]]
* [[Градини во шкотска|Градини во Шкотска]]
* [[Список на ботанички градини во Обединетото Кралство]]
* [[Список на заштитени објекти од категорија А во Единбург]]
* [[Список на повоени заштитени објекти од категорија А во Шкотска]]
* [[Проспект 100 најдобри модерни шкотски згради]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-врска|Royal Botanic Garden Edinburgh}}

* {{Матична}}
* [https://catalog.hathitrust.org/Record/002444331 Edinburgh Journal of Botany / Royal Botanic Garden Edinburgh] at [[HathiTrust]] Digital Library
* [https://www.scimagojr.com/journalsearch.php?q=17999&amp;tip=sid&amp;clean=0 Edinburgh Journal of Botany] at SCImago Journal Rank
* [http://botanyjournals.blogspot.com/ Botanical Scientific Journals]
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Координати на Википодатоците]]
[[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>i5f1hu8o3wfjexn52vcin1tdi6cfnw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Инфокутија Градско обележје</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396115</id>
    <revision>
      <id>5569627</id>
      <parentid>5567899</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13960" sha1="dftgc0d09cuwj8pfp273we2t30wiu57" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:TemplateStyles|render|src=Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}
{{#invoke:Infobox|infobox
| bodyclass = ib-urban-feature vcard
| title     = Градско обележје

&lt;!-- *** Име и тип *** --&gt;
| above     = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;{{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}} &gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1     = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2 = mergedtoprow
| data2     = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

&lt;!-- *** Прекар *** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3     = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|Прекар: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
| rowclass4 = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4     = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Поранешни имиња: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- *** Слики *** --&gt;
| data5     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|Локација: {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

&lt;!-- *** Редови *** --&gt;
| rowclass7 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7    = Одлики | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8    = Дизајн | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9    = Градител | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10   = Изградба | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11   = Завршување | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12   = Датум на отворање | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13   = Датум на уништување | data13 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label14   = Датум на рушење | data14 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass15 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15   = Трошоци | data15 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass16 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16   = Скалила | data16 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass17 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17   = Висина | data17 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass18 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18   = Должина | data18 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass19 = mergedrow
| label19   = Димензии | data19 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass20 = mergedrow
| label20   = Содржини | data20 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass21 = mergedrow
| label21   = Површина | data21 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass22 = mergedrow
| label22   = Материјал на површина | data22 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass23 = mergedrow
| label23   = Архитектонски стил | data23 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass24 = mergedrow
| label24   = Посветено на | data24 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass25 = mergedrow
| label25   = Сопственик | data25 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass26 = mergedrow
| label26   = Управител | data26 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}

&lt;!-- *** Местоположба *** --&gt;
| rowclass27 = mergedrow
| label27    = Местоположба | data27 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass28 = mergedrow
| label28    = Паркиралиште | data28 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass29 = mergedrow
| label29    = Јавен превоз | data29 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass30 = mergedtoprow
| label30    = Адреса | data30 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

&lt;!-- *** Карти *** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Локација на {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass32 = mergedtoprow
| data32     = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|250}}}}}}|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{име|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}|marksize=6}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}}

| data33     = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}
  | mapframe-length_mi = {{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- *** Координати *** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| data34     = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|Координати: {{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

&lt;!-- *** Мрежно место *** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35    = Мреж. место | data35 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data36     = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

&lt;!-- *** Фусноти *** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below         = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}

}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|име|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dftgc0d09cuwj8pfp273we2t30wiu57</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569642</id>
      <parentid>5569627</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14024" sha1="llj55espkkjig46btl45o0i54ttae8f" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:TemplateStyles|render|src=Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}
{{#invoke:Infobox|infobox
| bodyclass = ib-urban-feature vcard
| title     = Градско обележје

| above     = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;{{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}} &gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1     = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2 = mergedtoprow
| data2     = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

| rowclass3 = mergedrow
| data3     = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|Прекар: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
| rowclass4 = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4     = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Поранешни имиња: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| data5     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|Локација: {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7    = Одлики | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8    = Дизајн | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9    = Градител | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10   = Изградба | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11   = Завршување | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12   = Датум на отворање | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13   = Датум на затворање | data13 = {{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}
| label14   = Датум на уништување | data14 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label15   = Датум на рушење | data15 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass16 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16   = Трошоци | data16 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass17 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17   = Скалила | data17 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass18 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18   = Висина | data18 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass19 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label19   = Должина | data19 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass20 = mergedrow
| label20   = Димензии | data20 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass21 = mergedrow
| label21   = Содржини | data21 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass22 = mergedrow
| label22   = Површина | data22 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass23 = mergedrow
| label23   = Материјал на површина | data23 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass24 = mergedrow
| label24   = Архитектонски стил | data24 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass25 = mergedrow
| label25   = Посветено на | data25 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass26 = mergedrow
| label26   = Сопственик | data26 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass27 = mergedrow
| label27   = Управител | data27 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}

| rowclass28 = mergedrow
| label28    = Местоположба | data28 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass29 = mergedrow
| label29    = Паркиралиште | data29 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass30 = mergedrow
| label30    = Јавен превоз | data30 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass31 = mergedtoprow
| label31    = Адреса | data31 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

| rowclass32 = mergedtoprow
| data32     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Локација на {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass33 = mergedtoprow
| data33     = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|250}}}}}}|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{име|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}|marksize=6}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}}

| data34     = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}
  | mapframe-length_mi = {{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

| rowclass35 = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| data35     = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|Координати: {{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

| rowclass36 = mergedtoprow
| label36    = Мреж. место | data36 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data37     = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

| belowrowclass = mergedtoprow
| below         = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}

}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_затворање|close|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|име|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>llj55espkkjig46btl45o0i54ttae8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569718</id>
      <parentid>5569642</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13998" sha1="h47peoc9gbeyu80d9x3cktfi5vz638y" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:TemplateStyles|render|src=Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}
{{#invoke:Infobox|infobox
| bodyclass = ib-urban-feature vcard
| title     = Градско обележје

| above     = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;{{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}} &gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1     = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2 = mergedtoprow
| data2     = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

| rowclass3 = mergedrow
| data3     = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|Прекар: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}
| rowclass4 = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4     = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Поранешни имиња: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| data5     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|Локација: {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6     = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7    = Одлики | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8    = Дизајн | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9    = Градител | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10   = Изградба | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11   = Завршување | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12   = Датум на отворање | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13   = Датум на затворање | data13 = {{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}
| label14   = Датум на уништување | data14 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label15   = Датум на рушење | data15 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass16 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16   = Трошоци | data16 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass17 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17   = Скалила | data17 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass18 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18   = Висина | data18 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass19 = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_затворање|{{{close|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label19   = Должина | data19 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass20 = mergedrow
| label20   = Димензии | data20 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass21 = mergedrow
| label21   = Содржини | data21 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass22 = mergedrow
| label22   = Површина | data22 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass23 = mergedrow
| label23   = Материјал | data23 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass24 = mergedrow
| label24   = Архит. стил | data24 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass25 = mergedrow
| label25   = Посветено на | data25 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass26 = mergedrow
| label26   = Сопственик | data26 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass27 = mergedrow
| label27   = Управител | data27 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}
| rowclass28 = mergedrow
| label28   = Местоположба | data28 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass29 = mergedrow
| label29   = Паркиралиште | data29 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass30 = mergedrow
| label30   = Јавен превоз | data30 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass31 = mergedtoprow
| label31   = Адреса | data31 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

| rowclass32 = mergedtoprow
| data32     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Локација на {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass33 = mergedtoprow
| data33     = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|250}}}}}}|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{име|{{{name|{{PAGENAME}}}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}|marksize=6}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}}

| data34     = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}
  | mapframe-length_mi = {{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

| rowclass35 = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| label35    = Координати
| data35     = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

| rowclass36 = mergedtoprow
| label36    = Мрежно место | data36 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data37     = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

| belowrowclass = mergedtoprow
| below         = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}
}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_затворање|close|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|име|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>h47peoc9gbeyu80d9x3cktfi5vz638y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569893</id>
      <parentid>5569718</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14219" sha1="84jrxqgq0n45plk6rgspb5rmgoscjln" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Infobox
| templatestyles = Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass      = ib-urban-feature vcard

| above          = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}}&gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader      = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1      = mergedtoprow
| data1          = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2      = mergedtoprow
| data2          = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

| rowclass3      = mergedrow
| data3          = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4      = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4          = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Former name{{pluralize from text|{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| data5          = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|View of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7         = Features | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8         = Design | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9         = Builder | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10        = Construction | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11        = Completion | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12        = Opening&amp;nbsp;date | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13        = Destroyed&amp;nbsp;date | data13 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label14        = Demolished&amp;nbsp;date | data14 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass15     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15        = Cost | data15 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass16     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16        = Steps | data16 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass17     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17        = Height | data17 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass18     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18        = Length | data18 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass19     = mergedrow
| label19        = Dimensions | data19 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass20     = mergedrow
| label20        = Amenities | data20 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass21     = mergedrow
| label21        = Area | data21 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass22     = mergedrow
| label22        = Surface | data22 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass23     = mergedrow
| label23        = Architectural style | data23 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass24     = mergedrow
| label24        = Dedicated&amp;nbsp;to | data24 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass25     = mergedrow
| label25        = Owner | data25 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass26     = mergedrow
| label26        = Manager | data26 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}
| rowclass27     = mergedrow
| label27        = Location | data27 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass28     = mergedrow
| label28        = Parking | data28 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass29     = mergedrow
| label29        = Public transit | data29 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass30     = mergedtoprow
| label30        = Address | data30 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

| rowclass31     = mergedtoprow
| data31         = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Location of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass32     = mergedtoprow
| data32         = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|alt={{{алт_текст_карта_игла|{{{pushpin_map_alt|}}}}}}|caption=|float=center|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|}}}}}}|default_width=250|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#ifeq:{{lc:{{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}|none||{{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|marksize=6|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33         = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption|onByDefault={{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}|mapframe-stroke-width=1.5|mapframe-type=landmark|mapframe-length_km={{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}|mapframe-length_mi={{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}|mapframe-stroke-color=#525252|mapframe-shape-fill=#dbdbdb|mapframe-caption=Interactive map of {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}

| rowclass34     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| data34         = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|Coordinates{{#if:{{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}}|&amp;#32;({{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}})|}}: {{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

| rowclass35     = mergedtoprow
| label35        = Website | data35 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data36         = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

| belowrowclass  = mergedtoprow
| below          = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}
}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_затворање|close|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|ime|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website|coor_pinpoint}}
&lt;/noinclude&gt;
{{документација}}</text>
      <sha1>84jrxqgq0n45plk6rgspb5rmgoscjln</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569895</id>
      <parentid>5569893</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14217" sha1="i7p9nu3flh72gm4tty7ylh0a7meoi7o" xml:space="preserve">{{Infobox
| templatestyles = Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass      = ib-urban-feature vcard

| above          = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}}&gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader      = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1      = mergedtoprow
| data1          = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2      = mergedtoprow
| data2          = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

| rowclass3      = mergedrow
| data3          = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4      = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4          = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Former name{{pluralize from text|{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| data5          = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|View of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7         = Features | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8         = Design | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9         = Builder | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10        = Construction | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11        = Completion | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12        = Opening&amp;nbsp;date | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13        = Destroyed&amp;nbsp;date | data13 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label14        = Demolished&amp;nbsp;date | data14 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass15     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15        = Cost | data15 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass16     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16        = Steps | data16 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass17     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17        = Height | data17 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass18     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18        = Length | data18 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass19     = mergedrow
| label19        = Dimensions | data19 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass20     = mergedrow
| label20        = Amenities | data20 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass21     = mergedrow
| label21        = Area | data21 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass22     = mergedrow
| label22        = Surface | data22 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass23     = mergedrow
| label23        = Architectural style | data23 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass24     = mergedrow
| label24        = Dedicated&amp;nbsp;to | data24 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass25     = mergedrow
| label25        = Owner | data25 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass26     = mergedrow
| label26        = Manager | data26 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}
| rowclass27     = mergedrow
| label27        = Location | data27 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass28     = mergedrow
| label28        = Parking | data28 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass29     = mergedrow
| label29        = Public transit | data29 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass30     = mergedtoprow
| label30        = Address | data30 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

| rowclass31     = mergedtoprow
| data31         = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Location of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass32     = mergedtoprow
| data32         = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|alt={{{алт_текст_карта_игла|{{{pushpin_map_alt|}}}}}}|caption=|float=center|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|}}}}}}|default_width=250|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#ifeq:{{lc:{{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}|none||{{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|marksize=6|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33         = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption|onByDefault={{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}|mapframe-stroke-width=1.5|mapframe-type=landmark|mapframe-length_km={{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}|mapframe-length_mi={{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}|mapframe-stroke-color=#525252|mapframe-shape-fill=#dbdbdb|mapframe-caption=Interactive map of {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}

| rowclass34     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| data34         = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|Coordinates{{#if:{{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}}|&amp;#32;({{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}})|}}: {{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

| rowclass35     = mergedtoprow
| label35        = Website | data35 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data36         = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

| belowrowclass  = mergedtoprow
| below          = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}
}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_затворање|close|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|ime|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website|coor_pinpoint}}
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i7p9nu3flh72gm4tty7ylh0a7meoi7o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569901</id>
      <parentid>5569895</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:06:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14220" sha1="9ves4fgqj9uea6c3giqunz80ex8lf36" xml:space="preserve">{{Infobox
| templatestyles = Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass      = ib-urban-feature vcard

| above          = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}}&gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader      = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1      = mergedtoprow
| data1          = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2      = mergedtoprow
| data2          = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

| rowclass3      = mergedrow
| data3          = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4      = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4          = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Former name{{pluralize from text|{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| data5          = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|View of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7         = Features | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8         = Design | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9         = Builder | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10        = Construction | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11        = Completion | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12        = Opening&amp;nbsp;date | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13        = Destroyed&amp;nbsp;date | data13 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label14        = Demolished&amp;nbsp;date | data14 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass15     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15        = Cost | data15 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass16     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16        = Steps | data16 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass17     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17        = Height | data17 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass18     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18        = Length | data18 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass19     = mergedrow
| label19        = Dimensions | data19 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass20     = mergedrow
| label20        = Amenities | data20 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass21     = mergedrow
| label21        = Area | data21 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass22     = mergedrow
| label22        = Surface | data22 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass23     = mergedrow
| label23        = Architectural style | data23 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass24     = mergedrow
| label24        = Dedicated&amp;nbsp;to | data24 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass25     = mergedrow
| label25        = Owner | data25 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass26     = mergedrow
| label26        = Manager | data26 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}
| rowclass27     = mergedrow
| label27        = Location | data27 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass28     = mergedrow
| label28        = Parking | data28 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass29     = mergedrow
| label29        = Public transit | data29 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass30     = mergedtoprow
| label30        = Address | data30 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

| rowclass31     = mergedtoprow
| data31         = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Location of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass32     = mergedtoprow
| data32         = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|alt={{{алт_текст_карта_игла|{{{pushpin_map_alt|}}}}}}|caption=|float=center|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|}}}}}}|default_width=250|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#ifeq:{{lc:{{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}|none||{{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|marksize=6|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33         = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption|onByDefault={{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}|mapframe-stroke-width=1.5|mapframe-type=landmark|mapframe-length_km={{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}|mapframe-length_mi={{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}|mapframe-stroke-color=#525252|mapframe-shape-fill=#dbdbdb|mapframe-caption=Interactive map of {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}

| rowclass34     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| data34         = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|Coordinates{{#if:{{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}}|&amp;#32;({{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}})|}}: {{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

| rowclass35     = mergedtoprow
| label35        = Website | data35 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data36         = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

| belowrowclass  = mergedtoprow
| below          = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}
}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_затворање|close|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|име|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website|coor_pinpoint}}
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ves4fgqj9uea6c3giqunz80ex8lf36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569903</id>
      <parentid>5569901</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:16:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7932" sha1="7lnwhy5ssn7zcezqejst614e4nhfg2x" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Infobox urban feature/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Former name{{pluralize from text|{{{former_names|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Features
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Design
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Builder
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Construction
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Completion
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Opening&amp;nbsp;date
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Destroyed&amp;nbsp;date
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Demolished&amp;nbsp;date
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Cost
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Steps
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Height
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Length
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Dimensions
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Amenities
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Area
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Surface
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Architectural style
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Dedicated&amp;nbsp;to
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Owner
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Manager
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Location
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Parking
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Public transit
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Address
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Website
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7lnwhy5ssn7zcezqejst614e4nhfg2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569904</id>
      <parentid>5569903</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Отповикана преработката [[Special:Diff/5569903|5569903]] на [[Special:Contributions/Andrew012p|Andrew012p]] ([[User talk:Andrew012p|разговор]])</comment>
      <origin>5569904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14220" sha1="9ves4fgqj9uea6c3giqunz80ex8lf36" xml:space="preserve">{{Infobox
| templatestyles = Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass      = ib-urban-feature vcard

| above          = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}|lang=&quot;{{{јазик_на_изворното_име|{{{native_name_lang|}}}}}}&quot;}}&gt;{{{изворно_име|{{{native_name|}}}}}}&lt;/div&gt;}}
| subheader      = {{{тип_на_објект|{{{place_type|}}}}}}

| rowclass1      = mergedtoprow
| data1          = {{#if:{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}
| rowclass2      = mergedtoprow
| data2          = {{#if:{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}: {{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}} }}

| rowclass3      = mergedrow
| data3          = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4      = {{#if:{{{прекар|{{{nickname|}}}}}}{{both|{{{јазик_на_локалното_име|{{{ind_name_lang|}}}}}}|{{{локално_име|{{{ind_name|}}}}}}}}{{both|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{други_имиња|{{{other_names|}}}}}}}}|mergedrow}}
| data4          = {{#if:{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|Former name{{pluralize from text|{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{поранешни_имиња|{{{former_names|}}}}}}&lt;/span&gt;}}

| data5          = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика|{{{image_place|}}}}}}|size={{{големина_на_слика|{{{imagesize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_на_слика|{{{image_alt|}}}}}}|title={{{опис_на_слика|{{{image_caption|View of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}|&lt;div&gt;{{{опис_на_слика|{{{image_caption|}}}}}}&lt;/div&gt;}}}}
| data6          = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{друга_слика|{{{image_oth|}}}}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7         = Features | data7 = {{{одлики|{{{features|}}}}}}
| rowclass8      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8         = Design | data8 = {{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}
| rowclass9      = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9         = Builder | data9 = {{{градител|{{{builder|}}}}}}
| rowclass10     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10        = Construction | data10 = {{{изградба|{{{construction|}}}}}}
| rowclass11     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11        = Completion | data11 = {{{завршување|{{{complete|}}}}}}
| rowclass12     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12        = Opening&amp;nbsp;date | data12 = {{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}
| rowclass13     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13        = Destroyed&amp;nbsp;date | data13 = {{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}
| label14        = Demolished&amp;nbsp;date | data14 = {{{датум_на_рушење|{{{demolished|}}}}}}
| rowclass15     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15        = Cost | data15 = {{{трошоци|{{{cost|}}}}}}
| rowclass16     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16        = Steps | data16 = {{{скалила|{{{steps|}}}}}}
| rowclass17     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17        = Height | data17 = {{{висина|{{{height|}}}}}}
| rowclass18     = {{#if:{{{слика|{{{image_place|}}}}}}{{{одлики|{{{features|}}}}}}{{{дизајнер|{{{designer|}}}}}}{{{градител|{{{builder|}}}}}}{{{изградба|{{{construction|}}}}}}{{{завршување|{{{complete|}}}}}}{{{датум_на_отворање|{{{open|}}}}}}{{{датум_на_уништување|{{{destroyed|}}}}}}{{{трошоци|{{{cost|}}}}}}{{{скалила|{{{steps|}}}}}}{{{висина|{{{height|}}}}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18        = Length | data18 = {{{должина|{{{length|}}}}}}
| rowclass19     = mergedrow
| label19        = Dimensions | data19 = {{{димензии|{{{dimensions|}}}}}}
| rowclass20     = mergedrow
| label20        = Amenities | data20 = {{{содржини|{{{amenities|}}}}}}
| rowclass21     = mergedrow
| label21        = Area | data21 = {{{површина|{{{area|}}}}}}
| rowclass22     = mergedrow
| label22        = Surface | data22 = {{{површина_материјал|{{{surface|}}}}}}
| rowclass23     = mergedrow
| label23        = Architectural style | data23 = {{{архитектонски_стил|{{{architectural_style|}}}}}}
| rowclass24     = mergedrow
| label24        = Dedicated&amp;nbsp;to | data24 = {{{посветено_на|{{{dedicated_to|}}}}}}
| rowclass25     = mergedrow
| label25        = Owner | data25 = {{{сопственик|{{{owner|}}}}}}
| rowclass26     = mergedrow
| label26        = Manager | data26 = {{{управител|{{{manager|}}}}}}
| rowclass27     = mergedrow
| label27        = Location | data27 = {{br separated entries|1={{{местоположба|{{{location|}}}}}}|2={{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}||{{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}
| rowclass28     = mergedrow
| label28        = Parking | data28 = {{{паркиралиште|{{{parking|}}}}}}
| rowclass29     = mergedrow
| label29        = Public transit | data29 = {{{јавен_превоз|{{{transit|}}}}}}
| rowclass30     = mergedtoprow
| label30        = Address | data30 = {{#if:{{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|{{br separated entries|1={{{адреса1|{{{address1|}}}}}}|2={{{адреса2|{{{address2|}}}}}}}}}}

| rowclass31     = mergedtoprow
| data31         = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}|size={{{големина_карта|{{{mapsize|}}}}}}|sizedefault=250px|alt={{{алт_текст_карта|{{{map_alt|}}}}}}|title={{{опис_карта|{{{map_caption|Location of {{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}} }}

| rowclass32     = mergedtoprow
| data32         = {{#if:{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|{{location map+|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|border=infobox|alt={{{алт_текст_карта_игла|{{{pushpin_map_alt|}}}}}}|caption=|float=center|width={{{големина_карта_игла|{{{pushpin_mapsize|}}}}}}|default_width=250|relief={{{релјеф_карта_игла|{{{pushpin_relief|}}}}}}|AlternativeMap={{{слика_карта_игла|{{{pushpin_image|}}}}}}|places={{Location map~|{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|label={{#ifeq:{{lc:{{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}|none||{{#if:{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{{етикета_карта_игла|{{{pushpin_label|}}}}}}|{{#if:{{{име|{{{name|}}}}}}|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}|coordinates={{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|marksize=6|position={{{позиција_етикета_карта_игла|{{{pushpin_label_position|}}}}}}}}}}{{#if:{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта_игла|{{{pushpin_map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}|&lt;small&gt;{{{опис_карта|{{{map_caption|}}}}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33         = {{#invoke:Infobox mapframe|autoWithCaption|onByDefault={{#if:{{{карта|{{{map|}}}}}}{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|no|yes}}|mapframe-stroke-width=1.5|mapframe-type=landmark|mapframe-length_km={{{должина_км|{{{length_km|}}}}}}|mapframe-length_mi={{{должина_ми|{{{length_mi|}}}}}}|mapframe-stroke-color=#525252|mapframe-shape-fill=#dbdbdb|mapframe-caption=Interactive map of {{if empty|{{{име|{{{name|}}}}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}}

| rowclass34     = {{#if:{{{слика_карта|{{{image_map|}}}}}}{{{карта_со_игла|{{{pushpin_map|}}}}}}|mergedbottomrow}}
| data34         = {{#if:{{{координати|{{{coordinates|}}}}}}|Coordinates{{#if:{{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}}|&amp;#32;({{{тип_координати|{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}}}})|}}: {{{координати|{{{coordinates|}}}}}}{{{фусноти_координати|{{{coordinates_footnotes|}}}}}}}}

| rowclass35     = mergedtoprow
| label35        = Website | data35 = {{#if:{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}|{{{мрежно_место|{{{website|}}}}}}}}
| data36         = {{{вградено|{{{embedded|}}}}}}

| belowrowclass  = mergedtoprow
| below          = {{{фусноти|{{{footnotes|}}}}}}
}}
{{#invoke:Check for unknown parameters|check|ignoreblank=y|unknown={{main other|[[Category:Страници што користат Инфокутија Градско обележје со непознати параметри|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Страница што користи [[Предлошка:Инфокутија Градско обележје]] со непознат параметар &quot;_VALUE_&quot;|mapframe_args=y|адреса1|address1|адреса2|address2|содржини|amenities|архитектонски_стил|architectural_style|површина|area|градител|builder|завршување|complete|изградба|construction|тип_координати|coor_type|координати|coordinates|фусноти_координати|coordinates_footnotes|трошоци|cost|посветено_на|dedicated_to|дизајнер|designer|датум_на_уништување|destroyed|датум_на_затворање|close|датум_на_рушење|demolished|димензии|dimensions|вградено|embedded|одлики|features|фусноти|footnotes|поранешни_имиња|former_names|висина|height|алт_текст_на_слика|image_alt|опис_на_слика|image_caption|слика_карта|image_map|друга_слика|image_oth|слика|image_place|големина_на_слика|imagesize|локално_име|ind_name|јазик_на_локалното_име|ind_name_lang|должина|length|должина_км|length_km|должина_ми|length_mi|местоположба|location|паркиралиште|parking|јавен_превоз|transit|управител|manager|карта|map|алт_текст_карта|map_alt|опис_карта|map_caption|големина_карта|mapsize|име|name|изворно_име|native_name|јазик_на_изворното_име|native_name_lang|прекар|nickname|датум_на_отворање|open|други_имиња|other_names|сопственик|owner|тип_на_објект|place_type|слика_карта_игла|pushpin_image|етикета_карта_игла|pushpin_label|позиција_етикета_карта_игла|pushpin_label_position|карта_со_игла|pushpin_map|алт_текст_карта_игла|pushpin_map_alt|опис_карта_игла|pushpin_map_caption|големина_карта_игла|pushpin_mapsize|релјеф_карта_игла|pushpin_relief|скалила|steps|површина_материјал|surface|мрежно_место|website|coor_pinpoint}}
&lt;noinclude&gt;{{документација}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ves4fgqj9uea6c3giqunz80ex8lf36</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569905</id>
      <parentid>5569904</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7963" sha1="jqir9is72kjd3mnw8yn1590dhlt3f4s" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Former name{{pluralize from text|{{{former_names|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Features
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Design
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Builder
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Construction
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Completion
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Opening&amp;nbsp;date
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Destroyed&amp;nbsp;date
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Demolished&amp;nbsp;date
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Cost
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Steps
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Height
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Length
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Dimensions
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Amenities
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Area
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Surface
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Architectural style
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Dedicated&amp;nbsp;to
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Owner
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Manager
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Location
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Parking
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Public transit
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Address
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Website
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jqir9is72kjd3mnw8yn1590dhlt3f4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569912</id>
      <parentid>5569905</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8222" sha1="fjwmm4qu7lji5o4wivw8zqwwbzkqm9e" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Former name{{pluralize from text|{{{former_names|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Coordinates{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Website
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fjwmm4qu7lji5o4wivw8zqwwbzkqm9e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569914</id>
      <parentid>5569912</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8231" sha1="bvhohijkiid5k9lvzeiucloj0lhvpoz" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Former name{{pluralize from text|{{{former_names|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Interactive map of {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Координати{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Website
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bvhohijkiid5k9lvzeiucloj0lhvpoz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569917</id>
      <parentid>5569914</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8251" sha1="i14ijrc75c4lx6dlao4v8qhgzhta5jl" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Former name{{pluralize from text|{{{former_names|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактина карта на {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Координати{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Website
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i14ijrc75c4lx6dlao4v8qhgzhta5jl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569918</id>
      <parentid>5569917</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:53:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8253" sha1="ntqxm5xeo3r7ujmvsv0lai8n35u3gn5" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|[[Nickname]]{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Former name{{pluralize from text|{{{former_names|}}}|likely=(s)|plural=s}}: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Координати{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Website
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ntqxm5xeo3r7ujmvsv0lai8n35u3gn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569919</id>
      <parentid>5569918</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8160" sha1="qjj6yy3x98z9yxh5derttbu2bmvorfl" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|Прекар &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Поранешни имиња &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Location of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Координати{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Мреж. место
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qjj6yy3x98z9yxh5derttbu2bmvorfl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569921</id>
      <parentid>5569919</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8178" sha1="qmepbn4qkhdpi1qvamrer5k0maq91a7" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|Прекар &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Поранешни имиња &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Местоположба на {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Координати{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Мреж. место
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qmepbn4qkhdpi1qvamrer5k0maq91a7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569922</id>
      <parentid>5569921</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8180" sha1="9qhqm2ncovdq2bked5ez2p3k8lytmp5" xml:space="preserve">{{infobox
| templatestyles = Инфокутија Градско обележје/styles.css
| bodyclass = ib-urban-feature vcard

| above = &lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}&lt;/div&gt;
 {{#if:{{{native_name|}}}|&lt;div class=&quot;nickname&quot; {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang=&quot;{{{native_name_lang}}}&quot;}}&gt;{{{native_name}}}&lt;/div&gt;}}
&lt;!-- ** names and type ** --&gt;

| subheader = {{{place_type|}}}

| rowclass1 = mergedtoprow
| data1 = {{#if:{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|{{{other_names}}}}}

| rowclass2 = mergedtoprow
| data2 = {{#if:{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}|{{{ind_name_lang}}}: {{{ind_name}}} }}

&lt;!-- ***Nickname*** --&gt;
| rowclass3 = mergedrow
| data3 = {{#if:{{{nickname|}}}|Прекар: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{nickname}}}&lt;/span&gt;}}

| rowclass4 = {{#if:{{{nickname|}}}{{both|{{{ind_name_lang|}}}|{{{ind_name|}}}}}{{both|{{{name|}}}|{{{other_names|}}}}}|mergedrow}}
| data4 = {{#if:{{{former_names|}}}|Поранешни имиња: &lt;span class=&quot;nickname&quot;&gt;{{{former_names}}}&lt;/span&gt;}}

&lt;!-- ***Skyline Image*** --&gt;
| data5 = {{#if:{{{image_place|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_place}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{image_alt|}}}|title={{{image_caption|View of {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{image_caption|}}}|&lt;div&gt;{{{image_caption}}}&lt;/div&gt;}}}}

&lt;!-- ***Other Image*** --&gt;
| data6 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_oth|}}}|sizedefault=250px}}

| rowclass7 = {{#if:{{{image_place|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label7 = Одлики
| data7 = {{{features|}}}

| rowclass8 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label8 = Дизајн
| data8 = {{{designer|}}}

| rowclass9 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label9 = Градител
| data9 = {{{builder|}}}

| rowclass10 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label10 = Изградба
| data10 = {{{construction|}}}

| rowclass11 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label11 = Завршување
| data11 = {{{complete|}}}

| rowclass12 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label12 = Датум на отворање
| data12 = {{{open|}}}

| rowclass13 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label13 = Датум на уништување
| data13 = {{{destroyed|}}}

| label14 = Датум на рушење
| data14 = {{{demolished|}}}

| rowclass15 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label15 = Трошоци
| data15 = {{{cost|}}}

| rowclass16 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label16 = Скалила
| data16 = {{{steps|}}}

| rowclass17 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label17 = Висина
| data17 = {{{height|}}}

| rowclass18 = {{#if:{{{image_place|}}}{{{features|}}}{{{designer|}}}{{{builder|}}}{{{construction|}}}{{{complete|}}}{{{open|}}}{{{destroyed|}}}{{{cost|}}}{{{steps|}}}{{{height|}}}|mergedrow|mergedtoprow}}
| label18 = Должина
| data18 = {{{length|}}}

| rowclass19 = mergedrow
| label19 = Димензии
| data19 = {{{dimensions|}}}

| rowclass20 = mergedrow
| label20 = Содржини
| data20 = {{{amenities|}}}

| rowclass21 = mergedrow
| label21 = Површина
| data21 = {{{area|}}}

| rowclass22 = mergedrow
| label22 = Материјал на површина
| data22 = {{{surface|}}}

| rowclass23 = mergedrow
| label23 = Архетектонски стил
| data23 = {{{architectural_style|}}}

| rowclass24 = mergedrow
| label24 = Посветено на
| data24 = {{{dedicated_to|}}}

| rowclass25 = mergedrow
| label25 = Сопственик
| data25 = {{{owner|}}}

| rowclass26 = mergedrow
| label26 = Управител
| data26 = {{{manager|}}}

| rowclass27 = mergedrow
| label27 = Местоположба
| data27 = {{br separated entries
 |1 = {{{location|}}}
 |2 = {{#if:{{{address1|}}}||{{{address2|}}}}}
 }}

| rowclass28 = mergedrow
| label28 = Паркиралиште
| data28 = {{{parking|}}}

| rowclass29 = mergedrow
| label29 = Јавен превоз
| data29 = {{{transit|}}}

| rowclass30 = mergedtoprow
| label30 = Адреса
| data30 = {{#if:{{{address1|}}}
 |{{br separated entries
 |1 = {{{address1|}}}
 |2 = {{{address2|}}}
 }}}}

&lt;!-- ***Map*** --&gt;
| rowclass31 = mergedtoprow
| data31 = {{#if:{{{image_map|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map}}}|size={{{mapsize|}}}|sizedefault=250px|alt={{{map_alt|}}}|title={{{map_caption|Местоположба на {{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}}}}}{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}} }}

&lt;!-- ***Pushpin Map*** --&gt;
| rowclass32 = mergedtoprow
| data32 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|
{{location map+|{{{pushpin_map|}}}
|border = infobox
|alt = {{{pushpin_map_alt|}}}
|caption =
|float = center
|width = {{{pushpin_mapsize|}}}
|default_width = 250
|relief= {{{pushpin_relief|}}}
|AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}}
|places = {{Location map~|{{{pushpin_map|}}}
 |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{#if:{{{name|}}}|{{{name}}}|{{PAGENAME}}}}}} }}
 |coordinates = {{{coordinates|}}}
 |marksize =6
 |position = {{{pushpin_label_position|}}}
 }}
}}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{pushpin_map_caption}}}&lt;/small&gt;|{{#if:{{{map_caption|}}}|&lt;small&gt;{{{map_caption}}}&lt;/small&gt;}}}} }}

| data33 = {{#invoke:Infobox mapframe
  | autoWithCaption
  | onByDefault = {{#if:{{{map|}}}{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|no|yes}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{{length_km|}}}
  | mapframe-length_mi = {{{length_mi|}}}
  | mapframe-stroke-color = #525252
  | mapframe-shape-fill = #dbdbdb
  | mapframe-caption = Интерактивна карта на {{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}
}}

&lt;!-- ***Coordinates*** --&gt;
| rowclass34 = {{#if:{{{image_map|}}}{{{pushpin_map|}}}|mergedbottomrow}}
| data34 = {{#if:{{{coordinates|}}}
  |Координати{{#if:{{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}}|&amp;#32;({{{coor_pinpoint|{{{coor_type|}}}}}})|}}: {{{coordinates|}}}{{{coordinates_footnotes|}}} }}

&lt;!-- ***Website*** --&gt;
| rowclass35 = mergedtoprow
| label35 = Мреж. место
| data35 = {{#if:{{{website|}}}|{{{website}}}}}

| data36 = {{{embedded|}}}

&lt;!-- ***Footnotes*** --&gt;
| belowrowclass = mergedtoprow
| below = {{{footnotes|}}}

}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox urban feature with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox urban feature]] with unknown parameter &quot;_VALUE_&quot;|ignoreblank=y|mapframe_args=y| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | destroyed | demolished | dimensions | embedded | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | length_km | length_mi | location | parking | transit | manager | map | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website }}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9qhqm2ncovdq2bked5ez2p3k8lytmp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Инфокутија Градско обележје/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396119</id>
    <revision>
      <id>5569641</id>
      <parentid>5567895</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:13:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13608" sha1="qhqvqk0bsyrpsuswgzrew2nucgvy7je" xml:space="preserve">{{Потстраница за документација}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

== Употреба ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| име                     = 
| изворно_име             = 
| јазик_на_изворното_име  = 
| тип_на_објект           = 
| други_имиња             = 
| јазик_на_локалното_име  = 
| локално_име             = 
| прекар                  = 
| поранешни_имиња         = 
| слика                   = 
| големина_на_слика       = 
| алт_текст_на_слика      = 
| опис_на_слика           = 
| друга_слика             = 
| одлики                  = 
| дизајнер                = 
| градител                = 
| изградба                = 
| завршување              = 
| датум_на_отворање       = 
| датум_на_затворање      = 
| датум_на_уништување     = 
| датум_на_рушење         = 
| трошоци                 = 
| скалила                 = 
| висина                  = 
| должина                 = 
| димензии                = 
| содржини                = 
| површина                = 
| површина_материјал      = 
| архитектонски_стил      = 
| посветено_на            = 
| сопственик              = 
| управител               = 
| местоположба            = 
| паркиралиште            = 
| јавен_превоз            = 
| адреса1                 = 
| адреса2                 = 
| слика_карта             = 
| големина_карта          = 
| алт_текст_карта         = 
| опис_карта              = 
| карта_со_игла           = 
| алт_текст_карта_игла    = 
| големина_карта_игла     = 
| релјеф_карта_игла       = 
| слика_карта_игла        = 
| позиција_етикета_карта_игла = 
| етикета_карта_игла      = 
| координати              = 
| опис_карта_игла         = 
| тип_координати          = 
| фусноти_координати      = 
| карта                   = 
| мрежно_место            = 
| вградено                = 
| фусноти                 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
    &quot;description&quot;: &quot;Инфокутија за градски обележја, споменици и други градски структури.&quot;,
    &quot;params&quot;: {
        &quot;име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Официјално име на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;name&quot;] },
        &quot;изворно_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Изворно име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на објектот на локалниот јазик&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;native_name&quot;] },
        &quot;јазик_на_изворното_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јазик на изворното име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Код на јазикот на изворното име&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;native_name_lang&quot;] },
        &quot;тип_на_објект&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Тип на објект&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Тип на градското обележје&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;place_type&quot;] },
        &quot;други_имиња&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Други имиња&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Други познати имиња на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;other_names&quot;] },
        &quot;јазик_на_локалното_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јазик на локалното име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Код на јазикот за локалното име&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;ind_name_lang&quot;] },
        &quot;локално_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Локално име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Локално име на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;ind_name&quot;] },
        &quot;прекар&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Прекар&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Прекар на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;nickname&quot;] },
        &quot;поранешни_имиња&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Поранешни имиња&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Претходни имиња на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;former_names&quot;] },
        &quot;слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Главна слика на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_place&quot;] },
        &quot;големина_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на приказот на сликата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;imagesize&quot;] },
        &quot;алт_текст_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за сликата за пристапност&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_alt&quot;] },
        &quot;опис_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст што се појавува под главната слика&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_caption&quot;] },
        &quot;друга_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Друга слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дополнителна слика на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_oth&quot;] },
        &quot;одлики&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Одлики&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Клучни карактеристики на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;features&quot;] },
        &quot;дизајнер&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Дизајнер&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на дизајнерот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;designer&quot;] },
        &quot;градител&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Градител&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на градителот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;builder&quot;] },
        &quot;изградба&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Изградба&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Период на изградба на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;construction&quot;] },
        &quot;завршување&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Завршување&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум на завршување на изградбата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;complete&quot;] },
        &quot;датум_на_отворање&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на отворање&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот е официјално отворен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;open&quot;] },
        &quot;датум_на_затворање&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на затворање&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот е затворен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;close&quot;] },
        &quot;датум_на_уништување&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на уништување&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот бил уништен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;destroyed&quot;] },
        &quot;датум_на_рушење&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на рушење&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот бил урнат&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;demolished&quot;] },
        &quot;трошоци&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Трошоци&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вкупни трошоци за изградба&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;cost&quot;] },
        &quot;скалила&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Скалила&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Број на скалила ако објектот ги поседува&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;steps&quot;] },
        &quot;висина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Висина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Висина на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;height&quot;] },
        &quot;должина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Должина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Должина на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;length&quot;] },
        &quot;димензии&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Димензии&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Останати димензии на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;dimensions&quot;] },
        &quot;содржини&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Содржини&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Достапни услуги и содржини во рамки на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;amenities&quot;] },
        &quot;површина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Површина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вкупна зафатена површина&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;area&quot;] },
        &quot;површина_материјал&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Материјал на површина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Материјал од кој е изработена површината&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;surface&quot;] },
        &quot;архитектонски_стил&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Архитектонски стил&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Архитектонски стил на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;architectural_style&quot;] },
        &quot;посветено_на&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Посветено на&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Личност или настан на кој е посветен објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;dedicated_to&quot;] },
        &quot;сопственик&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Сопственик&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Установа или лице што стопанисува со објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;owner&quot;] },
        &quot;управител&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Управител&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Лице или организација што управува со објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;manager&quot;] },
        &quot;местоположба&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Местоположба&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Општа локација на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;location&quot;] },
        &quot;паркиралиште&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Паркиралиште&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Достапност на паркинг-простор&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;parking&quot;] },
        &quot;јавен_превоз&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јавен превоз&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Блиски линии на јавен превоз&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;transit&quot;] },
        &quot;адреса1&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Адреса 1&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Прва линија од адресата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;address1&quot;] },
        &quot;адреса2&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Адреса 2&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Втора линија од адресата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;address2&quot;] },
        &quot;слика_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Статична слика од картата на местоположбата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_map&quot;] },
        &quot;големина_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на приказот на картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;mapsize&quot;] },
        &quot;алт_текст_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map_alt&quot;] },
        &quot;опис_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст под картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map_caption&quot;] },
        &quot;карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Интерактивна карта (mapframe)&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map&quot;] },
        &quot;карта_со_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Карта со игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на предлошката за карта со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map&quot;] },
        &quot;алт_текст_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map_alt&quot;] },
        &quot;големина_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_mapsize&quot;] },
        &quot;релјеф_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Релјеф карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дали картата со игла треба да биде релјефна&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_relief&quot;] },
        &quot;слика_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативна слика за картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_image&quot;] },
        &quot;позиција_етикета_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Позиција етикета карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Каде да се позиционира текстот во однос на иглата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_label_position&quot;] },
        &quot;етикета_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Етикета карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст за ознаката на иглата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_label&quot;] },
        &quot;координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Географски координати на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coordinates&quot;] },
        &quot;опис_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст што се прикажува под картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map_caption&quot;] },
        &quot;тип_координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Тип координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вид на координати&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coor_type&quot;] },
        &quot;фусноти_координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Фусноти координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дополнителни фусноти за координатите&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coordinates_footnotes&quot;] },
        &quot;мрежно_место&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Мрежно место&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Официјално мрежно место&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;website&quot;] },
        &quot;вградено&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Вградено&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вградување на друга предлошка&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;embedded&quot;] },
        &quot;фусноти&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Фусноти&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Фусноти за податоците во инфокутијата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;footnotes&quot;] }
    }
}
&lt;/templatedata&gt;</text>
      <sha1>qhqvqk0bsyrpsuswgzrew2nucgvy7je</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569894</id>
      <parentid>5569641</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:54:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13688" sha1="0lhethjc2bg33zhu11or2osxpw8tl59" xml:space="preserve">{{Потстраница за документација}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

== Употреба ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| име                     = 
| изворно_име             = 
| јазик_на_изворното_ime  = 
| тип_на_објект           = 
| други_имиња             = 
| јазик_на_локалното_име  = 
| локално_име             = 
| прекар                  = 
| поранешни_имиња         = 
| слика                   = 
| големина_на_слика       = 
| алт_текст_на_слика      = 
| опис_на_слика           = 
| друга_слика             = 
| одлики                  = 
| дизајнер                = 
| градител                = 
| изградба                = 
| завршување              = 
| датум_на_отворање       = 
| датум_на_затворање      = 
| датум_на_уништување     = 
| датум_на_рушење         = 
| трошоци                 = 
| скалила                 = 
| висина                  = 
| должина                 = 
| димензии                = 
| содржини                = 
| површина                = 
| површина_материјал      = 
| архитектонски_стил      = 
| посветено_на            = 
| сопственик              = 
| управител               = 
| местоположба            = 
| паркиралиште            = 
| јавен_превоз            = 
| адреса1                 = 
| адреса2                 = 
| слика_карта             = 
| големина_карта          = 
| алт_текст_карта         = 
| опис_карта              = 
| карта_со_игла           = 
| алт_текст_карта_игла    = 
| големина_карта_игла     = 
| релјеф_карта_игла       = 
| слика_карта_игла        = 
| позиција_етикета_карта_игла = 
| етикета_карта_игла      = 
| координати              = 
| опис_карта_игла         = 
| тип_координати          = 
| фусноти_координати      = 
| карта                   = 
| мрежно_место            = 
| вградено                = 
| фусноти                 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
    &quot;description&quot;: &quot;Инфокутија за градски обележја, споменици и други градски структури.&quot;,
    &quot;params&quot;: {
        &quot;име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Официјално име на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;name&quot;] },
        &quot;изворно_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Изворно име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на објектот на локалниот јазик&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;native_name&quot;] },
        &quot;јазик_на_изворното_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јазик на изворното име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Код на јазикот на изворното име&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;native_name_lang&quot;] },
        &quot;тип_на_објект&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Тип на објект&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Тип на градското обележје&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;place_type&quot;] },
        &quot;други_имиња&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Други имиња&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Други познати имиња на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;other_names&quot;] },
        &quot;јазик_на_локалното_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јазик на локалното име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Код на јазикот за локалното име&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;ind_name_lang&quot;] },
        &quot;локално_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Локално име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Локално име на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;ind_name&quot;] },
        &quot;прекар&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Прекар&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Прекар на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;nickname&quot;] },
        &quot;поранешни_имиња&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Поранешни имиња&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Претходни имиња на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;former_names&quot;] },
        &quot;слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Главна слика на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_place&quot;] },
        &quot;големина_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на приказот на сликата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;imagesize&quot;] },
        &quot;алт_текст_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за сликата за пристапност&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_alt&quot;] },
        &quot;опис_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст што се појавува под главната слика&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_caption&quot;] },
        &quot;друга_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Друга слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дополнителна слика на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_oth&quot;] },
        &quot;одлики&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Одлики&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Клучни карактеристики на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;features&quot;] },
        &quot;дизајнер&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Дизајнер&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на дизајнерот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;designer&quot;] },
        &quot;градител&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Градител&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Ime на градителот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;builder&quot;] },
        &quot;изградба&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Изградба&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Период на изградба на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;construction&quot;] },
        &quot;завршување&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Завршување&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум на завршување на изградбата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;complete&quot;] },
        &quot;датум_на_отворање&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на отворање&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот е официјално отворен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;open&quot;] },
        &quot;датум_на_затворање&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на затворање&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот е затворен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;close&quot;] },
        &quot;датум_на_уништување&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на уништување&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот бил уништен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;destroyed&quot;] },
        &quot;датум_на_рушење&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на рушење&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот бил урнат&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;demolished&quot;] },
        &quot;трошоци&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Трошоци&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вкупни трошоци за изградба&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;cost&quot;] },
        &quot;скалила&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Скалила&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Број на скалила ако објектот ги поседува&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;steps&quot;] },
        &quot;висина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Висина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Висина на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;height&quot;] },
        &quot;должина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Должина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Должина на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;length&quot;] },
        &quot;димензии&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Димензии&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Останати димензии на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;dimensions&quot;] },
        &quot;содржини&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Содржини&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Достапни услуги и содржини во рамки на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;amenities&quot;] },
        &quot;површина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Површина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вкупна зафатена површина&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;area&quot;] },
        &quot;површини_материјал&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Материјал на површина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Материјал од кој е изработена површината&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;surface&quot;] },
        &quot;архитектонски_стил&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Архитектонски стил&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Архитектонски стил на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;architectural_style&quot;] },
        &quot;посветено_на&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Посветено на&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Личност или настан на кој е посветен објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;dedicated_to&quot;] },
        &quot;сопственик&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Сопственик&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Установа или лице што стопанисува со објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;owner&quot;] },
        &quot;управител&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Управител&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Лице или организација што управува со објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;manager&quot;] },
        &quot;местоположба&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Местоположба&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Општа локација на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;location&quot;] },
        &quot;паркиралиште&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Паркиралиште&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Достапност на паркинг-простор&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;parking&quot;] },
        &quot;јавен_превоз&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јавен превоз&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Блиски линии на јавен превоз&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;transit&quot;] },
        &quot;адреса1&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Адреса 1&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Прва линија од адресата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;address1&quot;] },
        &quot;адреса2&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Адреса 2&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Втора линија од адресата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;address2&quot;] },
        &quot;слика_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Статична слика од картата на местоположбата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_map&quot;] },
        &quot;големина_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на приказот на картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;mapsize&quot;] },
        &quot;алт_текст_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map_alt&quot;] },
        &quot;опис_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст под картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map_caption&quot;] },
        &quot;карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Интерактивна карта (mapframe)&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map&quot;] },
        &quot;карта_со_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Карта со игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Ime на предлошката за карта со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map&quot;] },
        &quot;алт_текст_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map_alt&quot;] },
        &quot;големина_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_mapsize&quot;] },
        &quot;релјеф_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Релјеф карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дали картата со игла треба да биде релјефна&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_relief&quot;] },
        &quot;слика_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативна слика за картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_image&quot;] },
        &quot;позиција_етикета_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Позиција етикета карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Каде да се позиционира текстот во однос на иглата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_label_position&quot;] },
        &quot;етикета_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Етикета карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст за ознаката на иглата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_label&quot;] },
        &quot;координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Географски координати на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coordinates&quot;] },
        &quot;опис_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст што се прикажува под картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map_caption&quot;] },
        &quot;тип_координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Тип координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вид на координати (опционален назив покрај координатите)&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coor_type&quot;, &quot;coor_pinpoint&quot;] },
        &quot;фусноти_координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Фусноти координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дополнителни фусноти за координатите&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coordinates_footnotes&quot;] },
        &quot;мрежно_место&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Мрежно место&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Официјално мрежно место&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;website&quot;] },
        &quot;вградено&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Вградено&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вградување на друга предлошка&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;embedded&quot;] },
        &quot;фусноти&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Фусноти&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Фусноти за податоците во инфокутијата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;footnotes&quot;] }
    }
}
&lt;/templatedata&gt;</text>
      <sha1>0lhethjc2bg33zhu11or2osxpw8tl59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569902</id>
      <parentid>5569894</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13681" sha1="0tdmvqmktkgd1zehvte921x4ev200dg" xml:space="preserve">{{Потстраница за документација}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

== Употреба ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| име                     = 
| изворно_име             = 
| јазик_на_изворното_име  = 
| тип_на_објект           = 
| други_имиња             = 
| јазик_на_локалното_име  = 
| локално_име             = 
| прекар                  = 
| поранешни_имиња         = 
| слика                   = 
| големина_на_слика       = 
| алт_текст_на_слика      = 
| опис_на_слика           = 
| друга_слика             = 
| одлики                  = 
| дизајнер                = 
| градител                = 
| изградба                = 
| завршување              = 
| датум_на_отворање       = 
| датум_на_затворање      = 
| датум_на_уништување     = 
| датум_на_рушење         = 
| трошоци                 = 
| скалила                 = 
| висина                  = 
| должина                 = 
| димензии                = 
| содржини                = 
| површина                = 
| површина_материјал      = 
| архитектонски_стил      = 
| посветено_на            = 
| сопственик              = 
| управител               = 
| местоположба            = 
| паркиралиште            = 
| јавен_превоз            = 
| адреса1                 = 
| адреса2                 = 
| слика_карта             = 
| големина_карта          = 
| алт_текст_карта         = 
| опис_карта              = 
| карта_со_игла           = 
| алт_текст_карта_игла    = 
| големина_карта_игла     = 
| релјеф_карта_игла       = 
| слика_карта_игла        = 
| позиција_етикета_карта_игла = 
| етикета_карта_игла      = 
| координати              = 
| опис_карта_игла         = 
| тип_координати          = 
| фусноти_координати      = 
| карта                   = 
| мрежно_место            = 
| вградено                = 
| фусноти                 = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

== TemplateData ==
&lt;templatedata&gt;
{
    &quot;description&quot;: &quot;Инфокутија за градски обележја, споменици и други градски структури.&quot;,
    &quot;params&quot;: {
        &quot;име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Официјално име на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;name&quot;] },
        &quot;изворно_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Изворно име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на објектот на локалниот јазик&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;native_name&quot;] },
        &quot;јазик_на_изворното_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јазик на изворното име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Код на јазикот на изворното име&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;native_name_lang&quot;] },
        &quot;тип_на_објект&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Тип на објект&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Тип на градското обележје&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;place_type&quot;] },
        &quot;други_имиња&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Други имиња&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Други познати имиња на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;other_names&quot;] },
        &quot;јазик_на_локалното_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јазик на локалното име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Код на јазикот за локалното име&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;ind_name_lang&quot;] },
        &quot;локално_име&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Локално име&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Локално име на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;ind_name&quot;] },
        &quot;прекар&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Прекар&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Прекар на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;nickname&quot;] },
        &quot;поранешни_имиња&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Поранешни имиња&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Претходни имиња на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;former_names&quot;] },
        &quot;слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Главна слика на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_place&quot;] },
        &quot;големина_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на приказот на сликата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;imagesize&quot;] },
        &quot;алт_текст_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за сликата за пристапност&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_alt&quot;] },
        &quot;опис_на_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис на слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст што се појавува под главната слика&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_caption&quot;] },
        &quot;друга_слика&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Друга слика&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дополнителна слика на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_oth&quot;] },
        &quot;одлики&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Одлики&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Клучни одлики на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;features&quot;] },
        &quot;дизајнер&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Дизајнер&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на дизајнерот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;designer&quot;] },
        &quot;градител&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Градител&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на градителот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;builder&quot;] },
        &quot;изградба&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Изградба&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Период на изградба на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;construction&quot;] },
        &quot;завршување&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Завршување&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум на завршување на изградбата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;complete&quot;] },
        &quot;датум_на_отворање&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на отворање&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот е официјално отворен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;open&quot;] },
        &quot;датум_на_затворање&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на затворање&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот е затворен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;close&quot;] },
        &quot;датум_на_уништување&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на уништување&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот бил уништен&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;destroyed&quot;] },
        &quot;датум_на_рушење&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Датум на рушење&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Датум кога објектот бил урнат&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;demolished&quot;] },
        &quot;трошоци&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Трошоци&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вкупни трошоци за изградба&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;cost&quot;] },
        &quot;скалила&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Скалила&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Број на скалила ако објектот ги поседува&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;steps&quot;] },
        &quot;висина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Висина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Висина на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;height&quot;] },
        &quot;должина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Должина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Должина на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;length&quot;] },
        &quot;димензии&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Димензии&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Останати димензии на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;dimensions&quot;] },
        &quot;содржини&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Содржини&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Достапни услуги и содржини во рамки на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;amenities&quot;] },
        &quot;површина&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Површина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вкупна зафатена површина&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;area&quot;] },
        &quot;површини_материјал&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Материјал на површина&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Материјал од кој е изработена површината&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;surface&quot;] },
        &quot;архитектонски_стил&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Архитектонски стил&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Архитектонски стил на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;architectural_style&quot;] },
        &quot;посветено_на&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Посветено на&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Личност или настан на кој е посветен објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;dedicated_to&quot;] },
        &quot;сопственик&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Сопственик&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Установа или лице што стопанисува со објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;owner&quot;] },
        &quot;управител&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Управител&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Лице или организација што управува со објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;manager&quot;] },
        &quot;местоположба&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Местоположба&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Општа локација на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;location&quot;] },
        &quot;паркиралиште&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Паркиралиште&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Достапност на паркинг-простор&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;parking&quot;] },
        &quot;јавен_превоз&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Јавен превоз&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Блиски линии на јавен превоз&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;transit&quot;] },
        &quot;адреса1&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Адреса 1&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Прва линија од адресата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;address1&quot;] },
        &quot;адреса2&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Адреса 2&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Втора линија од адресата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;address2&quot;] },
        &quot;слика_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Статична слика од картата на местоположбата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;image_map&quot;] },
        &quot;големина_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на приказот на картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;mapsize&quot;] },
        &quot;алт_текст_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map_alt&quot;] },
        &quot;опис_карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст под картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map_caption&quot;] },
        &quot;карта&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Карта&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Интерактивна карта (mapframe)&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;map&quot;] },
        &quot;карта_со_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Карта со игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Име на предлошката за карта со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map&quot;] },
        &quot;алт_текст_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Алт текст карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативен текст за картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map_alt&quot;] },
        &quot;големина_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Големина карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Големина на картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_mapsize&quot;] },
        &quot;релјеф_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Релјеф карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дали картата со игла треба да биде релјефна&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_relief&quot;] },
        &quot;слика_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Слика карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Алтернативна слика за картата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_image&quot;] },
        &quot;позиција_етикета_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Позиција етикета карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Каде да се позиционира текстот во однос на иглата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_label_position&quot;] },
        &quot;етикета_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Етикета карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст за ознаката на иглата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_label&quot;] },
        &quot;координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Географски координати на објектот&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coordinates&quot;] },
        &quot;опис_карта_игла&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Опис карта игла&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Текст што се прикажува под картата со игла&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;pushpin_map_caption&quot;] },
        &quot;тип_координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Тип координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вид на координати (опционален назив покрај координатите)&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coor_type&quot;, &quot;coor_pinpoint&quot;] },
        &quot;фусноти_координати&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Фусноти координати&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Дополнителни фусноти за координатите&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;coordinates_footnotes&quot;] },
        &quot;мрежно_место&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Мрежно место&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Официјално мрежно место&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;website&quot;] },
        &quot;вградено&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Вградено&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Вградување на друга предлошка&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;embedded&quot;] },
        &quot;фусноти&quot;: { &quot;label&quot;: &quot;Фусноти&quot;, &quot;description&quot;: &quot;Фусноти за податоците во инфокутијата&quot;, &quot;aliases&quot;: [&quot;footnotes&quot;] }
    }
}
&lt;/templatedata&gt;</text>
      <sha1>0tdmvqmktkgd1zehvte921x4ev200dg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569906</id>
      <parentid>5569902</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:24:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27750" sha1="ffwth4v8n6f04728uwst6jj5xqzq9cs" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

This infobox is designed to put basic factual information, an image and optionally a map in an organized fashion for an 'urban feature', which is essentially anything from a public square to a public staircase, into an infobox. The infobox helps to give details to the reader in a straightforward standard manner. Use {{tlx|Template:Infobox park}} for parks.

== Blank template==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==TemplateData==
{{TemplateData header}}

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;urban features (public squares, public fountains, stairs)&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;This is the usual name in English.  If it's not specified, the infobox will use the 'official_name' as a title unless this too is missing, in which case the page name will be used.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;native_name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;native_name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;This will display under the name/official name&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;native_name_lang&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;native_name_lang&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Use ISO 639-2 code, e.g. 'fr' for French. If there is more than one native name, in different languages, enter those names using {{lang}}, instead.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;ind_name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ind_name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;ind_name_lang&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ind_name_lang&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Use ISO 639-2 code, e.g. 'fr' for French. If there is more than one indigenous name, in different languages, enter those names using {{lang}}, instead.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;place_type&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;place_type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Any type can be entered, such as Public Square, Stairs, etc.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_place&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_place&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Despite the name it can be any image that an editor wishes.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;imagesize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;imagesize&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Can be used to tweak the size of the image_place up or down. This can be helpful if an editor want to make the infobox wider. If used, 'px' must be specified; default size is 250px.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_alt&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image, used by visually impaired readers who cannot see the image.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_caption&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Will place a caption under the image_place (if present)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;nickname&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nickname&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;well-known nickname(s)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;former_names&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;motto&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Former names&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_map&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_map&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;mapsize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;mapsize&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If used, 'px' must be specified; default is 250px.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;map_alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;map_alt&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for map.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;map_caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;map_caption&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_map&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_map&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The name of a location map (e.g. 'Indonesia' or 'Russia'). The coordinate fields (e.g. 'latd' and 'longd') position a pushpin coordinate marker and label on the map 'automatically'. Example see: Padang, Indonesia&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_label_position&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_label_position&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The position of the label on the pushpin map relative to the pushpin coordinate marker. Valid options are {left, right, top, bottom, none}. If this field is not specified, the default value is ''right''.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_map_alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_map_alt&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for pushpin map.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_mapsize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_mapsize&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Must be entered as only a number - do not use px. The default value is 250.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_map_caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_map_caption&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Fill out if a different caption from ''map_caption'' is desired.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_relief&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_relief&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Set this to 'y' or any non-blank value to use an alternative relief map provided by the selected location map (if a relief map is available).&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;coordinates&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Coordinates&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Latitude and longitude. Use {{Coord}}. See the documentation for {{Coord}} for more details on usage.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;{{coord|41|50|15|N|87|40|55|W}}&quot;
		},
		&quot;coor_pinpoint&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;coor_pinpoint&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If needed, to specify more exactly where (or what) coordinates are given (e.g. 'Town Hall') or a specific place in a larger area (e.g. a city in a county). Example: Masovian Voivodeship&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;coordinates_footnotes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;coordinates_footnotes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Reference(s) for coordinates, placed within &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags, possibly using the citing format at {{Cite web}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;designer&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;designer&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;construction&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;construction&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;complete&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;complete&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;open&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;open&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;close&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;close&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;destroyed&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;destroyed&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;demolished&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;demolished&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;cost&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;cost&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;steps&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;steps&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;height&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;amenities&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;amenities&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;area&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;surface&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;surface&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;dedicated_to&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;dedicated_to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;owner&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;owner&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;manager&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;manager&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;location&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;location&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;address1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;address1&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;address2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;address2&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;website&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;website&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;External link to official website, Use the {{URL}} template, thus: {{URL|example.com}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;footnotes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;footnotes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Text to be displayed at the bottom of the infobox.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;mapframe&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Show mapframe map&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Specify yes or no to show or hide the map, overriding the default&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;yes&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;no&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;mapframe-caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe caption&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Caption for the map. If mapframe-geomask is set, then the default is \&quot;Location in &lt;&lt;geomask's label&gt;&gt;\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-custom&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Custom mapframe&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Use a custom map instead of the automatic mapframe. Specify either a {{maplink}} template, or another template that generates a mapframe map, or an image name. If used, other mapframe parameters will be ignored.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;
		},
		&quot;mapframe-id&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;id&quot;,
				&quot;qid&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe Wikidata item&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Id (Q-number) of Wikidata item to use.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;(item for current page)&quot;
		},
		&quot;mapframe-coordinates&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-coord&quot;,
				&quot;coordinates&quot;,
				&quot;coord&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe coordinates &quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Coordinates to use, instead of any on Wikidata. Use the {{Coord}} template.&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{Coord|12.34|N|56.78|E}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;(coordinates from Wikidata)&quot;
		},
		&quot;mapframe-wikidata&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shapes from Wikidata&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;et to yes to show shape/line features from the wikidata item, if any, when coordinates are specified by parameter&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;yes&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-shape&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shape feature&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Override display of mapframe shape feature. Turn off by setting to \&quot;none\&quot;. Use an inverse shape (geomask) instead of a regular shape by setting to \&quot;inverse\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-point&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe point feature&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Override display of mapframe point feature. Turn off display of point feature by setting to \&quot;none\&quot;. Force point marker to be displayed by setting to \&quot;on\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Wikidata item to use as a geomask (everything outside the boundary is shaded darker). Can either be a specific Wikidata item (Q-number), or a property that specifies the item to use (e.g. P17 for country, or P131 for located in the administrative territorial entity)&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Q100&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;mapframe-switcher&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe switcher&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Set to \&quot;auto\&quot; or \&quot;geomasks\&quot; or \&quot;zooms\&quot; to enable Template:Switcher-style switching between multiple mapframes. IF SET TO auto – switch geomasks found in location (P276) and located in the administrative territorial entity (P131) statements on the page's Wikidata item, searching recursively. E.g. an item's city, that city's state, and that state's country. IF SET TO geomasks – switch between the geomasks specified as a comma-separated list of Wikidata items (Q-numbers) in the mapframe-geomask parameter. IF SET TO zooms – switch between \&quot;zoomed in\&quot;/\&quot;zoomed midway\&quot;/\&quot;zoomed out\&quot;, where \&quot;zoomed in\&quot; is the default zoom (with a minimum of 3), \&quot;zoomed out\&quot; is 1, and \&quot;zoomed midway\&quot; is the average.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-frame-width&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-width&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe width&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Frame width in pixels&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;270&quot;
		},
		&quot;mapframe-frame-height&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-height&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe height&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Frame height in pixels&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;200&quot;
		},
		&quot;mapframe-shape-fill&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shape fill&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color used to fill shape features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#606060&quot;
		},
		&quot;mapframe-shape-fill-opacity&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shape fill opacity&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Opacity level of shape fill, a number between 0 and 1&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;0.5&quot;
		},
		&quot;mapframe-stroke-color&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-stroke-colour&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe stroke color&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color of line features, and outlines of shape features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#ff0000&quot;
		},
		&quot;mapframe-stroke-width&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe stroke width&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Width of line features, and outlines of shape features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;5&quot;
		},
		&quot;mapframe-marker&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe marker&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Marker symbol to use for coordinates; see [[mw:Help:Extension:Kartographer/Icons]] for options&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;museum&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-marker-color&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-marker-colour&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe marker color&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Background color for the marker&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#5E74F3&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-stroke-color&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-geomask-stroke-colour&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask stroke color&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color of outline of geomask shape&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#555555&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-stroke-width&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask stroke width&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Width of outline of geomask shape&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;2&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-fill&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask fill&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color used to fill outside geomask features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#606060&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-fill-opacity&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask fill opacity&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Opacity level of fill outside geomask features, a number between 0 and 1&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;0.5&quot;
		},
		&quot;mapframe-zoom&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe zoom&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Set the zoom level, from \&quot;1\&quot; to \&quot;18\&quot;, to used if the zoom level cannot be determined automatically from object length or area&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;12&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;10&quot;
		},
		&quot;mapframe-length_km&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe length (km)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object length in kilometres, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-length_mi&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe length (mi)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object length in miles, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-area_km2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe area (km^2)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object arean square kilometres, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-area_mi2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe area (mi^2)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object area in square miles, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-frame-coordinates&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-frame-coord&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe frame coordinates&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alternate latitude and longitude coordinates for initial placement of map, using {{coord}}&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{Coord|12.35|N|56.71|E}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;
		},
		&quot;mapframe-line&quot;: {},
		&quot;mapframe-type&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Type of the object rendered in the mapframe, like with {{coord}}.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;parking&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)&quot;
		},
		&quot;transit&quot;: {
            &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;Nearby public transport stop(s) and connections&quot;
        }
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;name&quot;,
		&quot;native_name&quot;,
		&quot;native_name_lang&quot;,
		&quot;ind_name&quot;,
		&quot;ind_name_lang&quot;,
		&quot;place_type&quot;,
		&quot;image_place&quot;,
		&quot;imagesize&quot;,
		&quot;image_alt&quot;,
		&quot;image_caption&quot;,
		&quot;nickname&quot;,
		&quot;former_names&quot;,
		&quot;image_map&quot;,
		&quot;mapsize&quot;,
		&quot;map_alt&quot;,
		&quot;map_caption&quot;,
		&quot;pushpin_map&quot;,
		&quot;pushpin_label_position&quot;,
		&quot;pushpin_map_alt&quot;,
		&quot;pushpin_mapsize&quot;,
		&quot;pushpin_map_caption&quot;,
		&quot;pushpin_relief&quot;,
		&quot;coordinates&quot;,
		&quot;coor_pinpoint&quot;,
		&quot;coordinates_footnotes&quot;,
		&quot;designer&quot;,
		&quot;construction&quot;,
		&quot;complete&quot;,
		&quot;open&quot;,
		&quot;close&quot;,
		&quot;destroyed&quot;,
		&quot;demolished&quot;,
		&quot;cost&quot;,
		&quot;steps&quot;,
		&quot;height&quot;,
		&quot;amenities&quot;,
		&quot;area&quot;,
		&quot;surface&quot;,
		&quot;dedicated_to&quot;,
		&quot;owner&quot;,
		&quot;manager&quot;,
		&quot;location&quot;,
		&quot;address1&quot;,
		&quot;address2&quot;,
		&quot;parking&quot;,
		&quot;transit&quot;,
		&quot;website&quot;,
		&quot;footnotes&quot;,
		&quot;mapframe&quot;,
		&quot;mapframe-caption&quot;,
		&quot;mapframe-custom&quot;,
		&quot;mapframe-id&quot;,
		&quot;mapframe-coordinates&quot;,
		&quot;mapframe-wikidata&quot;,
		&quot;mapframe-shape&quot;,
		&quot;mapframe-point&quot;,
		&quot;mapframe-geomask&quot;,
		&quot;mapframe-switcher&quot;,
		&quot;mapframe-frame-width&quot;,
		&quot;mapframe-frame-height&quot;,
		&quot;mapframe-shape-fill&quot;,
		&quot;mapframe-shape-fill-opacity&quot;,
		&quot;mapframe-stroke-color&quot;,
		&quot;mapframe-stroke-width&quot;,
		&quot;mapframe-marker&quot;,
		&quot;mapframe-marker-color&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-stroke-color&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-stroke-width&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-fill&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-fill-opacity&quot;,
		&quot;mapframe-zoom&quot;,
		&quot;mapframe-length_km&quot;,
		&quot;mapframe-length_mi&quot;,
		&quot;mapframe-area_km2&quot;,
		&quot;mapframe-area_mi2&quot;,
		&quot;mapframe-frame-coordinates&quot;,
		&quot;mapframe-line&quot;,
		&quot;mapframe-type&quot;
	]
}&lt;/templatedata&gt;

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>ffwth4v8n6f04728uwst6jj5xqzq9cs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569907</id>
      <parentid>5569906</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:27:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27819" sha1="g06xftqkstjmn2c4f6ovhvgd6komaxq" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

This infobox is designed to put basic factual information, an image and optionally a map in an organized fashion for an 'urban feature', which is essentially anything from a public square to a public staircase, into an infobox. The infobox helps to give details to the reader in a straightforward standard manner. Use {{tlx|Template:Infobox park}} for parks.

== Blank template==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==TemplateData==
{{TemplateData header}}

&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;description&quot;: &quot;Инфокутија за градски обележја, споменици и други градски структури.&quot;,
	&quot;params&quot;: {
		&quot;name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;This is the usual name in English.  If it's not specified, the infobox will use the 'official_name' as a title unless this too is missing, in which case the page name will be used.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;native_name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;native_name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;This will display under the name/official name&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;native_name_lang&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;native_name_lang&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Use ISO 639-2 code, e.g. 'fr' for French. If there is more than one native name, in different languages, enter those names using {{lang}}, instead.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;ind_name&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ind_name&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;ind_name_lang&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;ind_name_lang&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Use ISO 639-2 code, e.g. 'fr' for French. If there is more than one indigenous name, in different languages, enter those names using {{lang}}, instead.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;place_type&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;place_type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Any type can be entered, such as Public Square, Stairs, etc.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_place&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_place&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Despite the name it can be any image that an editor wishes.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;imagesize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;imagesize&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Can be used to tweak the size of the image_place up or down. This can be helpful if an editor want to make the infobox wider. If used, 'px' must be specified; default size is 250px.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_alt&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for the image, used by visually impaired readers who cannot see the image.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_caption&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Will place a caption under the image_place (if present)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;nickname&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;nickname&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;well-known nickname(s)&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;former_names&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;motto&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Former names&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;image_map&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;image_map&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;mapsize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;mapsize&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If used, 'px' must be specified; default is 250px.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;map_alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;map_alt&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for map.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;map_caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;map_caption&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_map&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_map&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The name of a location map (e.g. 'Indonesia' or 'Russia'). The coordinate fields (e.g. 'latd' and 'longd') position a pushpin coordinate marker and label on the map 'automatically'. Example see: Padang, Indonesia&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_label_position&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_label_position&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;The position of the label on the pushpin map relative to the pushpin coordinate marker. Valid options are {left, right, top, bottom, none}. If this field is not specified, the default value is ''right''.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_map_alt&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_map_alt&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alt text for pushpin map.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_mapsize&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_mapsize&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Must be entered as only a number - do not use px. The default value is 250.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_map_caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_map_caption&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Fill out if a different caption from ''map_caption'' is desired.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;pushpin_relief&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;pushpin_relief&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Set this to 'y' or any non-blank value to use an alternative relief map provided by the selected location map (if a relief map is available).&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;coordinates&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Coordinates&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Latitude and longitude. Use {{Coord}}. See the documentation for {{Coord}} for more details on usage.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;,
			&quot;required&quot;: false,
			&quot;example&quot;: &quot;{{coord|41|50|15|N|87|40|55|W}}&quot;
		},
		&quot;coor_pinpoint&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;coor_pinpoint&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;If needed, to specify more exactly where (or what) coordinates are given (e.g. 'Town Hall') or a specific place in a larger area (e.g. a city in a county). Example: Masovian Voivodeship&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;coordinates_footnotes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;coordinates_footnotes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Reference(s) for coordinates, placed within &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags, possibly using the citing format at {{Cite web}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;designer&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;designer&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;construction&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;construction&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;complete&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;complete&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;open&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;open&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;close&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;close&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;destroyed&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;destroyed&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;demolished&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;demolished&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;cost&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;cost&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;steps&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;steps&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;height&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;amenities&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;amenities&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;area&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;surface&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;surface&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;dedicated_to&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;dedicated_to&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;owner&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;owner&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;manager&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;manager&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;location&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;location&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;address1&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;address1&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;address2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;address2&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;website&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;website&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;External link to official website, Use the {{URL}} template, thus: {{URL|example.com}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;footnotes&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;footnotes&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Text to be displayed at the bottom of the infobox.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;required&quot;: false
		},
		&quot;mapframe&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Show mapframe map&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Specify yes or no to show or hide the map, overriding the default&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;yes&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;no&quot;,
			&quot;suggested&quot;: true
		},
		&quot;mapframe-caption&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe caption&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Caption for the map. If mapframe-geomask is set, then the default is \&quot;Location in &lt;&lt;geomask's label&gt;&gt;\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-custom&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Custom mapframe&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Use a custom map instead of the automatic mapframe. Specify either a {{maplink}} template, or another template that generates a mapframe map, or an image name. If used, other mapframe parameters will be ignored.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;
		},
		&quot;mapframe-id&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;id&quot;,
				&quot;qid&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe Wikidata item&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Id (Q-number) of Wikidata item to use.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;(item for current page)&quot;
		},
		&quot;mapframe-coordinates&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-coord&quot;,
				&quot;coordinates&quot;,
				&quot;coord&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe coordinates &quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Coordinates to use, instead of any on Wikidata. Use the {{Coord}} template.&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{Coord|12.34|N|56.78|E}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;(coordinates from Wikidata)&quot;
		},
		&quot;mapframe-wikidata&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shapes from Wikidata&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;et to yes to show shape/line features from the wikidata item, if any, when coordinates are specified by parameter&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;yes&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-shape&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shape feature&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Override display of mapframe shape feature. Turn off by setting to \&quot;none\&quot;. Use an inverse shape (geomask) instead of a regular shape by setting to \&quot;inverse\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-point&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe point feature&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Override display of mapframe point feature. Turn off display of point feature by setting to \&quot;none\&quot;. Force point marker to be displayed by setting to \&quot;on\&quot;&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Wikidata item to use as a geomask (everything outside the boundary is shaded darker). Can either be a specific Wikidata item (Q-number), or a property that specifies the item to use (e.g. P17 for country, or P131 for located in the administrative territorial entity)&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Q100&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-page-name&quot;
		},
		&quot;mapframe-switcher&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe switcher&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Set to \&quot;auto\&quot; or \&quot;geomasks\&quot; or \&quot;zooms\&quot; to enable Template:Switcher-style switching between multiple mapframes. IF SET TO auto – switch geomasks found in location (P276) and located in the administrative territorial entity (P131) statements on the page's Wikidata item, searching recursively. E.g. an item's city, that city's state, and that state's country. IF SET TO geomasks – switch between the geomasks specified as a comma-separated list of Wikidata items (Q-numbers) in the mapframe-geomask parameter. IF SET TO zooms – switch between \&quot;zoomed in\&quot;/\&quot;zoomed midway\&quot;/\&quot;zoomed out\&quot;, where \&quot;zoomed in\&quot; is the default zoom (with a minimum of 3), \&quot;zoomed out\&quot; is 1, and \&quot;zoomed midway\&quot; is the average.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-frame-width&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-width&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe width&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Frame width in pixels&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;270&quot;
		},
		&quot;mapframe-frame-height&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-height&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe height&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Frame height in pixels&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;200&quot;
		},
		&quot;mapframe-shape-fill&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shape fill&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color used to fill shape features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#606060&quot;
		},
		&quot;mapframe-shape-fill-opacity&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe shape fill opacity&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Opacity level of shape fill, a number between 0 and 1&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;0.5&quot;
		},
		&quot;mapframe-stroke-color&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-stroke-colour&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe stroke color&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color of line features, and outlines of shape features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#ff0000&quot;
		},
		&quot;mapframe-stroke-width&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe stroke width&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Width of line features, and outlines of shape features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;5&quot;
		},
		&quot;mapframe-marker&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe marker&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Marker symbol to use for coordinates; see [[mw:Help:Extension:Kartographer/Icons]] for options&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;museum&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;mapframe-marker-color&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-marker-colour&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe marker color&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Background color for the marker&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#5E74F3&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-stroke-color&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-geomask-stroke-colour&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask stroke color&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color of outline of geomask shape&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#555555&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-stroke-width&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask stroke width&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Width of outline of geomask shape&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;2&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-fill&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask fill&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Color used to fill outside geomask features&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;#606060&quot;
		},
		&quot;mapframe-geomask-fill-opacity&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe geomask fill opacity&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Opacity level of fill outside geomask features, a number between 0 and 1&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;0.5&quot;
		},
		&quot;mapframe-zoom&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe zoom&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Set the zoom level, from \&quot;1\&quot; to \&quot;18\&quot;, to used if the zoom level cannot be determined automatically from object length or area&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;12&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;10&quot;
		},
		&quot;mapframe-length_km&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe length (km)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object length in kilometres, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-length_mi&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe length (mi)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object length in miles, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-area_km2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe area (km^2)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object arean square kilometres, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-area_mi2&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe area (mi^2)&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Object area in square miles, for automatically determining zoom level. ONLY use ONE of the available parameters for length or area&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;number&quot;
		},
		&quot;mapframe-frame-coordinates&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;mapframe-frame-coord&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe frame coordinates&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Alternate latitude and longitude coordinates for initial placement of map, using {{coord}}&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;{{Coord|12.35|N|56.71|E}}&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-template-name&quot;
		},
		&quot;mapframe-line&quot;: {},
		&quot;mapframe-type&quot;: {
			&quot;label&quot;: &quot;Mapframe type&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Type of the object rendered in the mapframe, like with {{coord}}.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;
		},
		&quot;parking&quot;: {
			&quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)&quot;
		},
		&quot;transit&quot;: {
            &quot;type&quot;: &quot;string&quot;,
            &quot;description&quot;: &quot;Nearby public transport stop(s) and connections&quot;
        }
	},
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;name&quot;,
		&quot;native_name&quot;,
		&quot;native_name_lang&quot;,
		&quot;ind_name&quot;,
		&quot;ind_name_lang&quot;,
		&quot;place_type&quot;,
		&quot;image_place&quot;,
		&quot;imagesize&quot;,
		&quot;image_alt&quot;,
		&quot;image_caption&quot;,
		&quot;nickname&quot;,
		&quot;former_names&quot;,
		&quot;image_map&quot;,
		&quot;mapsize&quot;,
		&quot;map_alt&quot;,
		&quot;map_caption&quot;,
		&quot;pushpin_map&quot;,
		&quot;pushpin_label_position&quot;,
		&quot;pushpin_map_alt&quot;,
		&quot;pushpin_mapsize&quot;,
		&quot;pushpin_map_caption&quot;,
		&quot;pushpin_relief&quot;,
		&quot;coordinates&quot;,
		&quot;coor_pinpoint&quot;,
		&quot;coordinates_footnotes&quot;,
		&quot;designer&quot;,
		&quot;construction&quot;,
		&quot;complete&quot;,
		&quot;open&quot;,
		&quot;close&quot;,
		&quot;destroyed&quot;,
		&quot;demolished&quot;,
		&quot;cost&quot;,
		&quot;steps&quot;,
		&quot;height&quot;,
		&quot;amenities&quot;,
		&quot;area&quot;,
		&quot;surface&quot;,
		&quot;dedicated_to&quot;,
		&quot;owner&quot;,
		&quot;manager&quot;,
		&quot;location&quot;,
		&quot;address1&quot;,
		&quot;address2&quot;,
		&quot;parking&quot;,
		&quot;transit&quot;,
		&quot;website&quot;,
		&quot;footnotes&quot;,
		&quot;mapframe&quot;,
		&quot;mapframe-caption&quot;,
		&quot;mapframe-custom&quot;,
		&quot;mapframe-id&quot;,
		&quot;mapframe-coordinates&quot;,
		&quot;mapframe-wikidata&quot;,
		&quot;mapframe-shape&quot;,
		&quot;mapframe-point&quot;,
		&quot;mapframe-geomask&quot;,
		&quot;mapframe-switcher&quot;,
		&quot;mapframe-frame-width&quot;,
		&quot;mapframe-frame-height&quot;,
		&quot;mapframe-shape-fill&quot;,
		&quot;mapframe-shape-fill-opacity&quot;,
		&quot;mapframe-stroke-color&quot;,
		&quot;mapframe-stroke-width&quot;,
		&quot;mapframe-marker&quot;,
		&quot;mapframe-marker-color&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-stroke-color&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-stroke-width&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-fill&quot;,
		&quot;mapframe-geomask-fill-opacity&quot;,
		&quot;mapframe-zoom&quot;,
		&quot;mapframe-length_km&quot;,
		&quot;mapframe-length_mi&quot;,
		&quot;mapframe-area_km2&quot;,
		&quot;mapframe-area_mi2&quot;,
		&quot;mapframe-frame-coordinates&quot;,
		&quot;mapframe-line&quot;,
		&quot;mapframe-type&quot;
	]
}&lt;/templatedata&gt;

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>g06xftqkstjmn2c4f6ovhvgd6komaxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569909</id>
      <parentid>5569907</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11136" sha1="p6zyd1e5ahbzjbmh7wzzn5g0w59v9is" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

This infobox is designed to put basic factual information, an image and optionally a map in an organized fashion for an 'urban feature', which is essentially anything from a public square to a public staircase, into an infobox. The infobox helps to give details to the reader in a straightforward standard manner. Use {{tlx|Template:Infobox park}} for parks.

== Празен примерок ==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>p6zyd1e5ahbzjbmh7wzzn5g0w59v9is</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569915</id>
      <parentid>5569909</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <origin>5569915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11396" sha1="c60nu9sr9i8ln11me0et0eop9c3ldj2" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

Оваа инфокутија е наменета за организирано прикажување на основни фактички информации, слика и опционално мапа за „градско обележје“, што во суштина опфаќа сè, од јавен плоштад до јавни скали. Инфокутијата му помага на читателот да добие детали на едноставен и стандардизиран начин. За паркови, користете {{tlx|Предлошка:Инфокутија Парк}}.

== Празен примерок ==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>c60nu9sr9i8ln11me0et0eop9c3ldj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569916</id>
      <parentid>5569915</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:50:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11392" sha1="hvtowcd0tpfnzmsh20b85p5efl029zq" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

Оваа инфокутија е наменета за организирано прикажување на основни фактички информации, слика и опционално мапа за „градско обележје“, што во суштина опфаќа сè, од јавен плоштад до јавни скали. Инфокутијата му помага на читателот да добие детали на едноставен и стандардизиран начин. За паркови, користете [[Предлошка:Инфокутија Парк]].

== Празен примерок ==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>hvtowcd0tpfnzmsh20b85p5efl029zq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569920</id>
      <parentid>5569916</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:57:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11402" sha1="jb2sm7j3r1u5poxfv31ha5byqf4hdey" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

Оваа инфокутија е наменета за организирано прикажување на основни фактички информации, слика и незадолжителна карта за „градско обележје“, што во суштина опфаќа сѐ, од јавен плоштад до јавни скали. Инфокутијата му помага на читателот да добие детали на едноставен и стандардизиран начин. За паркови, користете [[Предлошка:Инфокутија Парк]].

== Празен примерок ==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>jb2sm7j3r1u5poxfv31ha5byqf4hdey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569923</id>
      <parentid>5569920</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:02:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11420" sha1="7ievkdrhjfque3cjbk2pnfsu31oafbm" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

Оваа инфокутија е наменета за организирано прикажување на основни фактички информации, слика и незадолжителна карта за „градско обележје“, што во суштина опфаќа сѐ, од јавен плоштад до јавни скали. Инфокутијата му помага на читателот да добие детали на едноставен и стандардизиран начин. За паркови, користете [[Предлошка:Инфокутија Парк]].

== Празен примерок ==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Fields==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe maps===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Korean transcriptions==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Example articles==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Example 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Местоположба на Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Example 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==See also==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Tracking category==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>7ievkdrhjfque3cjbk2pnfsu31oafbm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569924</id>
      <parentid>5569923</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T14:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11471" sha1="cfk6prwav9zea8o8sco0ed8hv5rhnjd" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}}
{{Uses TemplateStyles|Предлошка:Инфокутија Градско обележје/styles.css}}

Оваа инфокутија е наменета за организирано прикажување на основни фактички информации, слика и незадолжителна карта за „градско обележје“, што во суштина опфаќа сѐ, од јавен плоштад до јавни скали. Инфокутијата му помага на читателот да добие детали на едноставен и стандардизиран начин. За паркови, користете [[Предлошка:Инфокутија Парк]].

== Празен примерок ==
{{Parameter names example|_template=| address1 | address2 | amenities | architectural_style | area | builder | complete | construction | coor_pinpoint | coor_type | coordinates = {{coord|0|0}} | coordinates_footnotes | cost | dedicated_to | designer | dimensions | features | footnotes | former_names | height | image_alt | image_caption | image_map | image_oth | image_place | imagesize | ind_name | ind_name_lang | length | location | parking | transit | manager | map_alt | map_caption | mapsize | name | native_name | native_name_lang | nickname | open | close | destroyed | demolished | other_names | owner | place_type | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map = USA | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_relief | steps | surface | website | mapframe = yes | embedded }}

&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow: auto;&quot;&gt;
{{Инфокутија Градско обележје
| name                   = 
| native_name            = 
| native_name_lang       = 
| place_type             = 
| other_names            = 
| ind_name_lang          = 
| ind_name               = 
| nickname               = 
| former_names           = 
| image_place            = 
| imagesize              = 
| image_alt              = 
| image_caption          = 
| image_oth              = 
| features               = 
| designer               = 
| builder                = 
| construction           = 
| complete               = 
| open                   =
| close                  =
| destroyed              =
| demolished             =   
| cost                   = 
| steps                  = 
| height                 = 
| length                 = 
| dimensions             = 
| amenities              = 
| area                   = 
| surface                = 
| architectural_style    = 
| dedicated_to           = 
| owner                  = 
| manager                = 
| location               = 
| parking                = 
| transit                = 
| address1               = 
| address2               = 
| image_map              = 
| mapsize                = 
| map_alt                = 
| map_caption            = 
| pushpin_map            = 
| pushpin_map_alt        = 
| pushpin_mapsize        = 
| pushpin_relief         = 
| pushpin_image          = 
| pushpin_label_position = 
| pushpin_label          = 
| coordinates            = 
| pushpin_map_caption    = 
| coor_pinpoint          = 
| coor_type              = 
| coordinates_footnotes  = 
| mapframe = yes&lt;!-- see more options below --&gt;
| website                = 
| embedded              = 
| footnotes              = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Полиња==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Field !! Description
|-
! name 
| Name of urban feature
|-
! other_names
| Other names, including in other languages
|-
! former_names
| Former names, including in other languages
|-
! nickname
| Nickname of feature
|-
! image_place
| Image of place to use as primary
|-
! image_caption
| Caption below image
|-
! ind_name_lang
| Indigenous name's language - a link to the language
|-
! ind_name
| Indigenous name - the name of the feature in the language native to the area
|-
! place_type 
| Type of urban feature
|-
! designer
| Designer of urban feature
|-
! open 
| Opening date
|-
! close 
| Closing date
|-
! destroyed 
| Date structure was destroyed
|-
! demolished 
| Date structure was demolished
|-
! features
| Features

|-
! construction
| Construction period
|-
! cost
| Cost of construction
|-
! owner
| Owner of feature
|-
! manager
| Manager of feature, for example a board of management
|-
! steps 
| Number of steps (for staircases)
|-
! amenities
| Amenities of facility
|-
! area
| Area of feature (for example, public squares)
|-
! dedicated_to
| Name of person or reason for naming of feature
|-
! surface
| Surface material, e.g. granite, concrete 
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Location and address
|-
! location
| local location
|-
! address1
| First line of address. If used, adds box below description.
|-
! address2
| Second line of address. If used without address1, is displayed as second line of location.
|-
! parking
| Nearby parking facilities (e.g. number of spaces or lots)
|-
! transit
| Nearby public transport stop(s) and connections
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Push Pin map parameters
|-
!pushpin_map
|Name of pushpin map (without prefix or suffix)
|-
!pushpin_map_caption
| Text to display below push pin map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Map image parameters
|-
! image_map
| Filename of a map to use
|-
! map_caption
| Caption for the map
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Parameters for latitude and longitude of feature
|-
!coordinates
| Coordinates using the {{tl|coord}} template
|-
! colspan=&quot;2&quot; | Arbitrary parameters
|-
! embedded
| Any other template one might wish to embed, like a foreign language box or a designation list
|}

===Mapframe-карти===
{{Infobox mapframe/doc/parameters
  | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|image_map}}, {{para|pushpin_map}}
  | mapframe-stroke-width = 1.5
  | mapframe-type = landmark
  | mapframe-length_km = {{para|length_km}}
  | mapframe-length_mi = {{para|length_mi}}
}}

==Корејски==
To add Korean name transcriptions, use {{tl|Infobox Korean name}} with {{para|child|yes}} (see, for example, [[#Example 3|Example 3]]).

==Примери==
Example articles include [[Potemkin Stairs]], [[Nathan Phillips Square]], [[Sankofa Square]] and [[Baldwin Steps]].

=== Пример 1 ===
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Местоположба на Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W|display=inline,title}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name        = Nathan Phillips Square
| image_place = Toronto - ON - Rathaus und Nathan Phillips Square.jpg
| image_map   = {{superimpose
 |base = To-locator-map.png
 |base_width = 275px
 |base_caption = Nathan Phillips Square
 |float = Red pog.svg
 |float_width = 9px
 |x = 112
 |y = 91
 }}
| map_caption = Location of Nathan Phillips Square in Toronto
| coordinates = {{coord|43|39|9|N|79|23|1|W}}
| location    = Bay Street and Queen Street
| address2    = [[Toronto]], [[Ontario|ON]], [[Canada]]
| place_type  = City square
| owner       = City of Toronto
| designer    = [[Viljo Revell]]
| open        = 1965
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Пример 2===
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Potemkin Steps
| image_place   = Potěmkinovy schody.jpg
| image_caption = Potemkin Stairs in [[Odesa, Ukraine]]. The higher perspective allows a person to see both the stairs and landings.
| other_names   = {{langx|uk|Потьомкінські східці}}
| location      = [[Odesa]], [[Ukraine]]
| address2      = 
| owner         = 
| coordinates   = {{coord|46|29|21|N|30|44|36|E}}
| place_type    = [[Stairs]]
| construction  = 1837–1841
| open          = 1841
| height        = 
| manager       = 
| designer      = F. Boffo, [[Avraam I. Melnikov]] and Pot'e
| website       = 
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{clear right}}

===Пример 3===
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;overflow:auto; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;
{{Infobox urban feature
| name          = Seoul Plaza
| image_place   = Seoul Plaza 2010.jpg
| image_caption = View of Seoul Plaza
| place_type    = [[Public square]]&lt;!--
--&gt;{{Infobox Korean name
| child      = yes
| koreanname = Korean transcriptions
| hangul     = 서울광장
| hanja      = 서울廣場
| rr         = Seoul gwangjang
| mr         = Sŏul kwangjang
}}
| features      = [[fountain]], [[ice rink]]
| surface       = [[grass]] 
| location      = [[Taepyeongno]], [[Jung-gu, Seoul|Jung-gu]]
| address2      = [[Seoul]], [[South Korea]]
| owner         = [[Seoul Metropolitan Government]]
| coordinates   = {{coord|37|33|56|N|126|58|41|E|region:KR_type:landmark}}
| construction  = 
| open          = May 1, 2004
| height        = 
| maint         = 
| designer      = 
| area          = {{convert|3995|pyeong|ha}}
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;{{clear right}}

==Поврзано==
* {{tlx|Template:Infobox park}} - for parks

==Категорија за следење==
* {{clc|Pages using infobox urban feature with unknown parameters}}

&lt;includeonly&gt;{{Sandbox other||
&lt;!-- Add categories below--&gt;
[[Category:Place infobox templates|Urban feature]]
[[Category:Templates with coordinates fields]]
[[Category:Templates that add a tracking category]]
&lt;!-- Add interwikis to http://www.wikidata.org/wiki/Q5683132 --&gt;
}}&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>cfk6prwav9zea8o8sco0ed8hv5rhnjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Светско првенство во фудбал 2026 - група Б</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396123</id>
    <revision>
      <id>5569938</id>
      <parentid>5567916</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T15:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9798" sha1="qvg55j44tirhp6icuuby73bg0dms4p5" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Б''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]], [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Б1 || style=white-space:nowrap | {{fb|CAN}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 27 || 
|-
| Б2 || style=white-space:nowrap | {{fb|BIH}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || 71 || 
|-
| Б3 || style=white-space:nowrap | {{fb|QAT}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 51 || 
|-
| Б4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SUI}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Б|групата Б во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 13 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 1934|1934]], [[Светско првенство во фудбал 1938|1938]], [[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 17 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|CAN|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|BIH}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|QAT|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SUI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Канада - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=B1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Босна и Херцеговина|Канада - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БМО Филд]]
|локација   = [[Торонто]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B1 /&gt;

===Катар - Швајцарија===
&lt;section begin=B2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|QAT}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447
|екипа2     = {{fb|SUI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B2 /&gt;

===Швајцарија - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=A3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Босна и Херцеговина|Швајцарија - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Соу-Фај стедиум]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B3 /&gt;

===Канада - Катар===
&lt;section begin=A4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Катар|Канада - Катар]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B4 /&gt;

===Швајцарија - Канада===
&lt;section begin=A5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Канада|Швајцарија - Канада]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451
|екипа2     = {{fb|CAN}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B5 /&gt;

===Босна и Херцеговина - Катар===
&lt;section begin=A6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Катар|Босна и Херцеговина - Катар]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|BIH}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Б]]</text>
      <sha1>qvg55j44tirhp6icuuby73bg0dms4p5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570108</id>
      <parentid>5569938</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Натпревари */</comment>
      <origin>5570108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9812" sha1="25mym9eucng7dg90vn2b8es4nbqv6fr" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Б''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]], [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Б1 || style=white-space:nowrap | {{fb|CAN}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 27 || 
|-
| Б2 || style=white-space:nowrap | {{fb|BIH}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || 71 || 
|-
| Б3 || style=white-space:nowrap | {{fb|QAT}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 51 || 
|-
| Б4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SUI}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Б|групата Б во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 13 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 1934|1934]], [[Светско првенство во фудбал 1938|1938]], [[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 17 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|CAN|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|BIH}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|QAT|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SUI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Канада - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=B1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Босна и Херцеговина|Канада - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БМО Филд]]
|локација   = [[Торонто]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B1 /&gt;

===Катар - Швајцарија===
&lt;section begin=B2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|QAT}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447
|екипа2     = {{fb|SUI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B2 /&gt;

===Швајцарија - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=A3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Босна и Херцеговина|Швајцарија - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B3 /&gt;

===Канада - Катар===
&lt;section begin=A4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Катар|Канада - Катар]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B4 /&gt;

===Швајцарија - Канада===
&lt;section begin=A5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Канада|Швајцарија - Канада]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451
|екипа2     = {{fb|CAN}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B5 /&gt;

===Босна и Херцеговина - Катар===
&lt;section begin=A6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Катар|Босна и Херцеговина - Катар]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|BIH}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Б]]</text>
      <sha1>25mym9eucng7dg90vn2b8es4nbqv6fr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570115</id>
      <parentid>5570108</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:00:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Репрезентации */</comment>
      <origin>5570115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9835" sha1="ff0ouv4kl4ugug0vozs4v4gdzrz4jqj" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Б''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]], [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Б1 || style=white-space:nowrap | {{fb|CAN}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 27 || 
|-
| Б2 || style=white-space:nowrap | {{fb|BIH}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || 71 || 
|-
| Б3 || style=white-space:nowrap | {{fb|QAT}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 51 || 
|-
| Б4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SUI}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Б|групата Б во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 13 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 1934|1934]], [[Светско првенство во фудбал 1938|1938]], [[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 17 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|CAN|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|BIH}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|QAT|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SUI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Канада - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=B1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Босна и Херцеговина|Канада - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БМО Филд]]
|локација   = [[Торонто]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B1 /&gt;

===Катар - Швајцарија===
&lt;section begin=B2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|QAT}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447
|екипа2     = {{fb|SUI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B2 /&gt;

===Швајцарија - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=A3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Босна и Херцеговина|Швајцарија - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B3 /&gt;

===Канада - Катар===
&lt;section begin=A4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Катар|Канада - Катар]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B4 /&gt;

===Швајцарија - Канада===
&lt;section begin=A5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Канада|Швајцарија - Канада]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451
|екипа2     = {{fb|CAN}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B5 /&gt;

===Босна и Херцеговина - Катар===
&lt;section begin=A6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Катар|Босна и Херцеговина - Катар]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|BIH}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Б]]</text>
      <sha1>ff0ouv4kl4ugug0vozs4v4gdzrz4jqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570121</id>
      <parentid>5570115</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Табела */</comment>
      <origin>5570121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9835" sha1="rfmd9f534ceweowp46ebqgtth62abgh" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Б''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на Канада|Канада]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Босна и Херцеговина|Босна и Херцеговина]], [[Фудбалска репрезентација на Катар|Катар]] и [[Фудбалска репрезентација на Швајцарија|Швајцарија]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Б1 || style=white-space:nowrap | {{fb|CAN}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1986|1986]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 27 || 
|-
| Б2 || style=white-space:nowrap | {{fb|BIH}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2014|2014]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]) || 71 || 
|-
| Б3 || style=white-space:nowrap | {{fb|QAT}} || 3 || [[АФК]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата А од четвртата рунда на АФК квалификациите]] || 14 октомври 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 51 || 
|-
| Б4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SUI}} || 2 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Б|групата Б во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 13 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 1934|1934]], [[Светско првенство во фудбал 1938|1938]], [[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]) || 17 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата Б
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|CAN|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|BIH}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|QAT|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SUI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Канада - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=B1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Босна и Херцеговина|Канада - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БМО Филд]]
|локација   = [[Торонто]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B1 /&gt;

===Катар - Швајцарија===
&lt;section begin=B2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|QAT}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447
|екипа2     = {{fb|SUI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B2 /&gt;

===Швајцарија - Босна и Херцеговина===
&lt;section begin=A3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Босна и Херцеговина|Швајцарија - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B3 /&gt;

===Канада - Катар===
&lt;section begin=A4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Катар|Канада - Катар]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B4 /&gt;

===Швајцарија - Канада===
&lt;section begin=A5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Канада|Швајцарија - Канада]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451
|екипа2     = {{fb|CAN}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B5 /&gt;

===Босна и Херцеговина - Катар===
&lt;section begin=A6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Катар|Босна и Херцеговина - Катар]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|BIH}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=B6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Б]]</text>
      <sha1>rfmd9f534ceweowp46ebqgtth62abgh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Зелен ’Рт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396245</id>
    <redirect title="Религијата во Зелениот ’Рт" />
    <revision>
      <id>5570039</id>
      <parentid>5568271</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Зелениот ’Рт]]</comment>
      <origin>5570039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="3des5o2pqnq353ryb15uk573167ja3e" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Зелениот ’Рт]]</text>
      <sha1>3des5o2pqnq353ryb15uk573167ja3e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Зелен ’Рт</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396246</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Зелениот ’Рт" />
    <revision>
      <id>5570052</id>
      <parentid>5568273</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Зелениот ’Рт]]</comment>
      <origin>5570052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="i4prz7novna1l4xuu2nz1r2vcjj0cny" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Зелениот ’Рт]]</text>
      <sha1>i4prz7novna1l4xuu2nz1r2vcjj0cny</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Религија во Централноафриканска Република</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396355</id>
    <redirect title="Религијата во Централноафриканската Република" />
    <revision>
      <id>5570049</id>
      <parentid>5568493</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Религијата во Централноафриканската Република]]</comment>
      <origin>5570049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="119" sha1="buqrppjz51rr78twhplxsha3v3beowv" xml:space="preserve">#пренасочување [[Религијата во Централноафриканската Република]]</text>
      <sha1>buqrppjz51rr78twhplxsha3v3beowv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Религија во Централноафриканска Република</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396356</id>
    <redirect title="Разговор:Религијата во Централноафриканската Република" />
    <revision>
      <id>5570059</id>
      <parentid>5568495</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>18240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Религијата во Централноафриканската Република]]</comment>
      <origin>5570059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="ek3pebmmho4eq35k25zyakdmqxhvzh2" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Религијата во Централноафриканската Република]]</text>
      <sha1>ek3pebmmho4eq35k25zyakdmqxhvzh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прва Женевска конвенција</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396388</id>
    <revision>
      <id>5569605</id>
      <parentid>5569594</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5569605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26219" sha1="3omhby84dhnj17oaa8bfjh5x7sy0f3q" xml:space="preserve">
{{Инфокутија Договор|name=Прва Женевска конвенција|long_name=Kонвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна|image=Original Geneva Conventions.jpg|image_width=|image_alt=|caption=Првата Женевска конвенција што ги регулира болните и ранетите припадници на вооружените сили била потпишана во [[Женева]] во август 1864 година.|type=Мултилатерален договор|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|df=y|1864|8|22}}|location_signed=Женева, {{Flag|Switzerland|1803}}|date_sealed=|date_effective={{start date|1865|6|22|df=y}}|condition_effective=|date_expiration=|date_expiry=|mediators=|negotiators=|original_signatories=|signatories=|parties=[[Список на страни потписнички на Женевските конвенции|Список]]|ratifiers=|depositor=[[Швајцарски федерални архиви]]|depositories=|citations=|languages=|wikisource=Прва Женевска конвенција (1864)|footnotes=}}

'''Женевската конвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés et des malades dans les forces armées en campagne}}), почесто нарекувана '''Прва Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција I''' и скратено како '''ЖКI''' - првиот од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. &lt;ref name=&quot;IRRC&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1966|title=The First Geneva Convention of 1864: a historic document|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross-1961-1997/article/first-geneva-convention-of-1864-a-historic-document/07148A69FF4253CC37ACBC7C044CDC93|journal=International Review of the Red Cross|volume=6|issue=67|pages=International Review of the Red Cross|access-date=25 November 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bennettx&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=x}}&lt;/ref&gt; Првично одржан на 22 август 1864 година, тој ја дефинира „основата врз која почиваат правилата на меѓународното право за заштита на жртвите од вооружени судири“. &lt;ref name=&quot;pictet&quot;&gt;{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}&lt;/ref&gt;

Откако првиот договор бил усвоен во 1864 година, тој билк значително ревидиран и заменет во 1906, 1929 и конечно во 1949 година. Женевската конвенција I е неразделно поврзана со [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], кој е и иницијатор за донесување и спроведување на членовите во овие конвенции.

== Историја ==
[[Податотека:Henry_Dunant-young.jpg|мини|[[Анри Динан]], коосновач на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]]]]
Женевската конвенција од 1864 година била воведена во критичен период од европската политичка и воена историја. [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] била во полн тек и на други места уште од 1861 година и на крајот одзела помеѓу 750.000 и 900.000 животи. Помеѓу падот на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во [[Битка кај Ватерло|битката кај Ватерло]] во 1815 година и подемот на [[Наполеон III|неговиот внук]] во италијанската кампања во 1859 година, силите го одржувале мирот во [[Западна Европа]]. &lt;ref name=&quot;davis&quot;&gt;{{Наведување|last=Davis|first=George B.|title=The Geneva Convention of 1906|journal=The American Journal of International Law|year=1907|volume=1|number=2|pages=409–417|doi=10.2307/2186169|jstor=2186169}}&lt;/ref&gt;

Сепак, со [[Кримска војна|Кримската војна]] од 1853–1856 година, војната се вратила во Европа, и додека тие проблеми биле „во далечен и недостапен регион“, војната во северна Италија била „толку достапна од сите делови на Западна Европа што веднаш се исполни со љубопитни набљудувачи“; иако крвопролевањето не било прекумерно, неговата глетка била непозната и шокантна. И покрај нејзината намера да ги ублажи штетите од војната, почетокот на Женевската конвенција од 1864 година инаугурирала „обновување на воената активност во голем обем, на која народите од Западна Европа... не беа навикнати откако беше елиминиран првиот Наполеон“. &lt;ref name=&quot;davis&quot; /&gt;

Движењето за меѓународен збир закони што го регулираат третманот и грижата за ранетите и воените заробеници започнала кога активистот [[Анри Динан]] станал сведок на [[Битка кај Солферино|битката кај Солферино]] во 1859 година, водена помеѓу француско[[Кралство Сардинија (1720–1861)|-пиедмонтските]] и [[Австриско Царство|австриските]] сили во Северна Италија. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Baxter|first=Richard|title=Human Rights in War|journal=Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences|year=1977|volume=31|number=2|page=5|doi=10.2307/3822833|jstor=3822833}}&lt;/ref&gt; Последователните страдања на 40.000 ранети војници оставени на бојното поле поради недостаток на објекти, персонал и примирја за да им се пружи медицинска помош го натерале Динан да дејствува. По враќањето во [[Женева]], Динан го објавил својот извештај ''„Un Souvenir de Solferino“'' . &lt;ref&gt;See {{Наведување|last=Dunant|first=Henri|year=1862|title=Un Souvenir de Solferino|publisher=Jules Fick|place=Geneve|edition=1|url=https://archive.org/stream/unsouvenirdesol00dunagoog#page/n7/mode/2up}}.&lt;/ref&gt; Тој повикал на свикување меѓународна конференција и наскоро го ко-основал, заедно со швајцарскиот адвокат Густав Мојние, Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Sperry|first=C.S.|title=The Revision of the Geneva Convention, 1906|journal=Proceedings of the American Political Science Association|year=1906|volume=3|pages=33–57|doi=10.2307/3038537|jstor=3038537}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Signing_of_the_first_geneva_convention.jpg|мини|Потпишувањето на првата Женевска конвенција од страна на некои од големите европски сили во 1864 година]]
[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК), иако признава дека „првенствено должност и одговорност на една нација е да го заштити здравјето и физичката благосостојба на својот народ“, знаело дека секогаш, особено во време на вооружен судир, ќе има „потреба од доброволни агенции да ги надополнат… официјалните агенции задолжени за овие одговорности во секоја земја“. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Anderson|first=Chandler P.|title=The International Red Cross Organization|journal=The American Journal of International Law|year=1920|volume=14|number=1|pages=210–214|doi=10.2307/2187844|jstor=2187844}}&lt;/ref&gt; За да се осигури дека неговата мисија станала широко прифатена, потребен му бил збир на правила што ќе ги регулираат неговите активности и активностите на вклучените завојувани страни.

Само една година подоцна, швајцарската влада ги поканила владите на сите европски земји и САД, Бразил и Мексико да присуствуваат на официјална дипломатска конференција. Шеснаесет земји испратиле вкупно дваесет и шест делегати во Женева. Состанокот го водел генералот [[Гијом Анри Дифур|Гијом Анри Дуфур]]. Конференцијата се одржала во собата Алабама во хотелот „Вил“ (градска куќа) во Женева на 22 август 1864 година. &lt;ref name=&quot;Alabama&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|title=Town Hall - Alabama Room|publisher=Geneva Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125212003/https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|archive-date=25 November 2021|accessdate=22 November 2021}}&lt;/ref&gt; Конференцијата ја усвоила првата [[Женевски конвенции|Женевска конвенција]] „за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна“. Претставници на 12 држави ја потпишале конвенцијата: &lt;ref name=&quot;convention&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/States.xsp?xp_viewStates=XPages_NORMStatesParties&amp;xp_treatySelected=120|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt;
 {{div col|colwidth=22em}}
* {{flag|Швајцарија|size=x17px}}
* {{flag|Baden|variant=1862|name=Grand Duchy of Baden}}
* {{flag|Kingdom of Belgium}}
* {{flag|Kingdom of Denmark|civil|size=23px}}
* {{flag|Spain|name=Kingdom of Spain|variant=1874}}
* {{flag|Second French Empire|name=French Empire}}
* {{flag|Grand Duchy of Hesse|size=23px}}
* {{flag|Kingdom of Italy}}
* {{flag|Kingdom of the Netherlands}}
* {{flag|Kingdom of Portugal|name=Kingdom of Portugal and the Algarves}}
* {{flag|Kingdom of Prussia|variant=1803}}
* {{flag|Kingdom of Württemberg}}
{{div col end}}
[[Унија на Шведска и Норвешка|Унијата на Норвешка и Шведска]] ги потпишале во декември. &lt;ref name=&quot;Euronews&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2019/08/12/watch-70th-birthday-of-the-geneva-conventions-why-was-it-signed-and-what-does-it-do|title=Watch: 70th birthday of the Geneva Conventions: Why was it signed and what does it do?|date=12 August 2019|publisher=Euronews|accessdate=1 January 2022}}&lt;/ref&gt; Обединетото Кралство потпишала една година подоцна, во 1865 година. &lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/ethics/war/overview/rules.shtml|title=Rules and conventions|publisher=BBC|accessdate=22 November 2021}}&lt;/ref&gt; Отоманската влада го ратификувала овој договор на 5 јули 1865 година  [[Големо Војводство Хесен|Големото Војводство Хесен]], [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]] и [[Австрија]] потпишале во 1866 година по завршувањето на [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] . &lt;ref name=&quot;Bennett75&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=75}}&lt;/ref&gt; [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] потпишале во 1882 година.

Оригиналниот документ е зачуван во [[Сојузен архив на Швајцарија|Швајцарскиот федерален архив]] во [[Берн]]. &lt;ref name=&quot;Bennettxiii&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=xiii}}&lt;/ref&gt; Во минатото бил позајмен на Меѓународниот музеј на Црвениот крст и Црвената полумесечина во Женева. &lt;ref name=&quot;ICRCLoan&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2009-and-earlier/5avlf8.htm|title=25 Years of the Additional Protocols to the Geneva Conventions of 1949 - Original Geneva Convention of 1864 now in Geneva museum.|date=7 June 2002|publisher=ICRC|accessdate=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== Примена ==
Конвенцијата „ја добила својата задолжителна сила од имплицитната согласност на државите кои ја прифатиле и ја применувале во спроведувањето на нивните воени операции“. И покрај нејзините основни мандати, наведени подолу, таа станала успешна во спроведувањето на значајни и брзи реформи. Овој прв обид обезбедил само: &lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|access-date=20 August 2020}}&lt;/ref&gt;

# имунитет од заробување и уништување на сите установи за лекување на ранети и болни војници,
# непристрасен прием и третман на сите борци,
# заштита на цивилите кои им помагаат на ранетите, и
# препознавањето на симболот на Црвениот крст како средство за распознавање на лицата и опремата опфатени со договорот.

== Резиме на одредбите и измените ==
Оригиналните десет члена од договорот од 1864 година &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gc-1864|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|work=ihl-databases.icrc.org|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|publication-place=Geneva, Switzerland|accessdate=2025-08-24}}&lt;/ref&gt; се проширени на сегашните 64 члена. Овој долг договор ги штити војниците кои се надвор од битката (надвор од битката поради болест или повреда), како и медицинскиот и религиозниот персонал и цивилите во зоната на битката. Меѓу неговите главни одредби:

* Член 12 налага ранетите и болните војници кои не се во битка да уживаат почитување и заштита во секоја прилика, а особено не треба да бидат убивани, повредувани, мачени или подложени на биолошки експерименти. Овој член е камен-темелник на договорот и ги дефинира принципите од кои произлегува поголемиот дел од договорот, &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; вклучувајќи ја обврската за почитување на медицинските единици и установи (Глава III), персоналот на кој му е доверена грижата за ранетите (Глава IV), зградите и материјалите (Глава V), медицинските транспорти (Глава VI) и заштитниот знак (Глава VII).
* Член 15 налага дека ранетите и болните војници треба да бидат собрани, згрижени и заштитени, иако тие исто така можат да станат воени заробеници.
* Член 16 наложува страните во воениот судир да го евидентираат идентитетот на загинатите и ранетите и да ги достават овие информации до спротивната страна.
* Член 9 му дозволува на [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот Црвен крст]] „или која било друга непристрасна хуманитарна организација“ да обезбеди заштита и помош на ранети и болни војници, како и медицински и верски персонал.

Поради значителни двосмислености во членовите со одредени термини и концепти, а уште повеќе поради брзо развивачката природа на војната и воената технологија, оригиналните членови морале да бидат ревидирани и проширени, главно на [[Втора Женевска конференција|Втората Женевска конференција]] во 1906 година и Хашките конвенции од 1899 и 1907 година, кои ги прошириле членовите на поморското војување. Верзијата од 1906 година била ажурирана и заменета со верзијата од 1929 година, кога биле направени мали измени во неа. Таа повторно била дополнета и заменета со верзијата од 1949 година, попозната како Завршен акт од Женевската конференција, 1949 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=A0B2F6B37BB094C7C12563CD002D6ADA&amp;action=openDocument|title=Final Act of the Diplomatic Conference of Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt;

Сепак, како што забележал Жан С. Пиктет, директор на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, во 1951 година, „меѓутоа, законот секогаш заостанува зад добротворноста; доцни во прилагодувањето кон животните реалности и потребите на човештвото“, како такво, должност на Црвениот крст е „да помогне во проширувањето на опсегот на правото, врз основа на претпоставката дека… правото ќе ја задржи својата вредност“, главно преку ревизија и проширување на овие основни принципи на оригиналната Женевска конвенција. &lt;ref name=&quot;pictet&quot;&gt;{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}&lt;cite class=&quot;citation cs2&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPictet1951&quot;&gt;Pictet, Jean S. (1951), &quot;The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims&quot;, ''The American Journal of International Law'', '''45''' (3): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;462–&lt;/span&gt;475, [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.2307/2194544|10.2307/2194544]], [[JSTOR]]&amp;nbsp;[https://www.jstor.org/stable/2194544 2194544]&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

За детална дискусија за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=4825657B0C7E6BF0C12563CD002D6B0B&amp;action=openDocument|title=Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt; и коментарот. &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFPictet1958&quot;&gt;Pictet, Jean (1958). [https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html ''Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary'']. International Committee of the Red Cross&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;20 November&lt;/span&gt; 2009&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој прв договор, но и другите три. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;
[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Шпанија]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>3omhby84dhnj17oaa8bfjh5x7sy0f3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569606</id>
      <parentid>5569605</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5569606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24835" sha1="5a6zylibj934k3yfjhkuuz10yl3l59y" xml:space="preserve">
{{Инфокутија Договор|name=Прва Женевска конвенција|long_name=Kонвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна|image=Original Geneva Conventions.jpg|image_width=|image_alt=|caption=Првата Женевска конвенција што ги регулира болните и ранетите припадници на вооружените сили била потпишана во [[Женева]] во август 1864 година.|type=Мултилатерален договор|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|df=y|1864|8|22}}|location_signed=Женева, {{Flag|Switzerland|1803}}|date_sealed=|date_effective={{start date|1865|6|22|df=y}}|condition_effective=|date_expiration=|date_expiry=|mediators=|negotiators=|original_signatories=|signatories=|parties=[[Список на страни потписнички на Женевските конвенции|Список]]|ratifiers=|depositor=[[Швајцарски федерални архиви]]|depositories=|citations=|languages=|wikisource=Прва Женевска конвенција (1864)|footnotes=}}

'''Женевската конвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés et des malades dans les forces armées en campagne}}), почесто нарекувана '''Прва Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција I''' и скратено како '''ЖКI''' - првиот од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. &lt;ref name=&quot;IRRC&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1966|title=The First Geneva Convention of 1864: a historic document|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross-1961-1997/article/first-geneva-convention-of-1864-a-historic-document/07148A69FF4253CC37ACBC7C044CDC93|journal=International Review of the Red Cross|volume=6|issue=67|pages=International Review of the Red Cross|access-date=25 November 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bennettx&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=x}}&lt;/ref&gt; Првично одржан на 22 август 1864 година, тој ја дефинира „основата врз која почиваат правилата на меѓународното право за заштита на жртвите од вооружени судири“. &lt;ref name=&quot;pictet&quot;&gt;{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}&lt;/ref&gt;

Откако првиот договор бил усвоен во 1864 година, тој билк значително ревидиран и заменет во 1906, 1929 и конечно во 1949 година. Женевската конвенција I е неразделно поврзана со [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], кој е и иницијатор за донесување и спроведување на членовите во овие конвенции.

== Историја ==
[[Податотека:Henry_Dunant-young.jpg|мини|[[Анри Динан]], коосновач на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]]]]
Женевската конвенција од 1864 година била воведена во критичен период од европската политичка и воена историја. [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] била во полн тек и на други места уште од 1861 година и на крајот одзела помеѓу 750.000 и 900.000 животи. Помеѓу падот на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во [[Битка кај Ватерло|битката кај Ватерло]] во 1815 година и подемот на [[Наполеон III|неговиот внук]] во италијанската кампања во 1859 година, силите го одржувале мирот во [[Западна Европа]]. &lt;ref name=&quot;davis&quot;&gt;{{Наведување|last=Davis|first=George B.|title=The Geneva Convention of 1906|journal=The American Journal of International Law|year=1907|volume=1|number=2|pages=409–417|doi=10.2307/2186169|jstor=2186169}}&lt;/ref&gt;

Сепак, со [[Кримска војна|Кримската војна]] од 1853–1856 година, војната се вратила во Европа, и додека тие проблеми биле „во далечен и недостапен регион“, војната во северна Италија била „толку достапна од сите делови на Западна Европа што веднаш се исполни со љубопитни набљудувачи“; иако крвопролевањето не било прекумерно, неговата глетка била непозната и шокантна. И покрај нејзината намера да ги ублажи штетите од војната, почетокот на Женевската конвенција од 1864 година инаугурирала „обновување на воената активност во голем обем, на која народите од Западна Европа... не беа навикнати откако беше елиминиран првиот Наполеон“. &lt;ref name=&quot;davis&quot; /&gt;

Движењето за меѓународен збир закони што го регулираат третманот и грижата за ранетите и воените заробеници започнала кога активистот [[Анри Динан]] станал сведок на [[Битка кај Солферино|битката кај Солферино]] во 1859 година, водена помеѓу француско[[Кралство Сардинија (1720–1861)|-пиедмонтските]] и [[Австриско Царство|австриските]] сили во Северна Италија. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Baxter|first=Richard|title=Human Rights in War|journal=Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences|year=1977|volume=31|number=2|page=5|doi=10.2307/3822833|jstor=3822833}}&lt;/ref&gt; Последователните страдања на 40.000 ранети војници оставени на бојното поле поради недостаток на објекти, персонал и примирја за да им се пружи медицинска помош го натерале Динан да дејствува. По враќањето во [[Женева]], Динан го објавил својот извештај ''„Un Souvenir de Solferino“'' . &lt;ref&gt;See {{Наведување|last=Dunant|first=Henri|year=1862|title=Un Souvenir de Solferino|publisher=Jules Fick|place=Geneve|edition=1|url=https://archive.org/stream/unsouvenirdesol00dunagoog#page/n7/mode/2up}}.&lt;/ref&gt; Тој повикал на свикување меѓународна конференција и наскоро го ко-основал, заедно со швајцарскиот адвокат Густав Мојние, Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Sperry|first=C.S.|title=The Revision of the Geneva Convention, 1906|journal=Proceedings of the American Political Science Association|year=1906|volume=3|pages=33–57|doi=10.2307/3038537|jstor=3038537}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Signing_of_the_first_geneva_convention.jpg|мини|Потпишувањето на првата Женевска конвенција од страна на некои од големите европски сили во 1864 година]]
[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК), иако признава дека „првенствено должност и одговорност на една нација е да го заштити здравјето и физичката благосостојба на својот народ“, знаело дека секогаш, особено во време на вооружен судир, ќе има „потреба од доброволни агенции да ги надополнат… официјалните агенции задолжени за овие одговорности во секоја земја“. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Anderson|first=Chandler P.|title=The International Red Cross Organization|journal=The American Journal of International Law|year=1920|volume=14|number=1|pages=210–214|doi=10.2307/2187844|jstor=2187844}}&lt;/ref&gt; За да се осигури дека неговата мисија станала широко прифатена, потребен му бил збир на правила што ќе ги регулираат неговите активности и активностите на вклучените завојувани страни.

Само една година подоцна, швајцарската влада ги поканила владите на сите европски земји и САД, Бразил и Мексико да присуствуваат на официјална дипломатска конференција. Шеснаесет земји испратиле вкупно дваесет и шест делегати во Женева. Состанокот го водел генералот [[Гијом Анри Дифур|Гијом Анри Дуфур]]. Конференцијата се одржала во собата Алабама во хотелот „Вил“ (градска куќа) во Женева на 22 август 1864 година. &lt;ref name=&quot;Alabama&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|title=Town Hall - Alabama Room|publisher=Geneva Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125212003/https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|archive-date=25 November 2021|accessdate=22 November 2021}}&lt;/ref&gt; Конференцијата ја усвоила првата [[Женевски конвенции|Женевска конвенција]] „за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна“. Претставници на 12 држави ја потпишале конвенцијата: &lt;ref name=&quot;convention&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/States.xsp?xp_viewStates=XPages_NORMStatesParties&amp;xp_treatySelected=120|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt;
 {{div col|colwidth=22em}}
* {{flag|Швајцарија|size=x17px}}
* {{flag|Baden|variant=1862|name=Grand Duchy of Baden}}
* {{flag|Kingdom of Belgium}}
* {{flag|Kingdom of Denmark|civil|size=23px}}
* {{flag|Spain|name=Kingdom of Spain|variant=1874}}
* {{flag|Second French Empire|name=French Empire}}
* {{flag|Grand Duchy of Hesse|size=23px}}
* {{flag|Kingdom of Italy}}
* {{flag|Kingdom of the Netherlands}}
* {{flag|Kingdom of Portugal|name=Kingdom of Portugal and the Algarves}}
* {{flag|Kingdom of Prussia|variant=1803}}
* {{flag|Kingdom of Württemberg}}
{{div col end}}
[[Унија на Шведска и Норвешка|Унијата на Норвешка и Шведска]] ги потпишале во декември. &lt;ref name=&quot;Euronews&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2019/08/12/watch-70th-birthday-of-the-geneva-conventions-why-was-it-signed-and-what-does-it-do|title=Watch: 70th birthday of the Geneva Conventions: Why was it signed and what does it do?|date=12 August 2019|publisher=Euronews|accessdate=1 January 2022}}&lt;/ref&gt; Обединетото Кралство потпишала една година подоцна, во 1865 година. &lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/ethics/war/overview/rules.shtml|title=Rules and conventions|publisher=BBC|accessdate=22 November 2021}}&lt;/ref&gt; Отоманската влада го ратификувала овој договор на 5 јули 1865 година  [[Големо Војводство Хесен|Големото Војводство Хесен]], [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]] и [[Австрија]] потпишале во 1866 година по завршувањето на [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] . &lt;ref name=&quot;Bennett75&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=75}}&lt;/ref&gt; [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] потпишале во 1882 година.

Оригиналниот документ е зачуван во [[Сојузен архив на Швајцарија|Швајцарскиот федерален архив]] во [[Берн]]. &lt;ref name=&quot;Bennettxiii&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=xiii}}&lt;/ref&gt; Во минатото бил позајмен на Меѓународниот музеј на Црвениот крст и Црвената полумесечина во Женева. &lt;ref name=&quot;ICRCLoan&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2009-and-earlier/5avlf8.htm|title=25 Years of the Additional Protocols to the Geneva Conventions of 1949 - Original Geneva Convention of 1864 now in Geneva museum.|date=7 June 2002|publisher=ICRC|accessdate=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== Примена ==
Конвенцијата „ја добила својата задолжителна сила од имплицитната согласност на државите кои ја прифатиле и ја применувале во спроведувањето на нивните воени операции“. И покрај нејзините основни мандати, наведени подолу, таа станала успешна во спроведувањето на значајни и брзи реформи. Овој прв обид обезбедил само: &lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|access-date=20 August 2020}}&lt;/ref&gt;

# имунитет од заробување и уништување на сите установи за лекување на ранети и болни војници,
# непристрасен прием и третман на сите борци,
# заштита на цивилите кои им помагаат на ранетите, и
# препознавањето на симболот на Црвениот крст како средство за распознавање на лицата и опремата опфатени со договорот.

== Резиме на одредбите и измените ==
Оригиналните десет члена од договорот од 1864 година &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gc-1864|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|work=ihl-databases.icrc.org|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|publication-place=Geneva, Switzerland|accessdate=2025-08-24}}&lt;/ref&gt; се проширени на сегашните 64 члена. Овој долг договор ги штити војниците кои се надвор од битката (надвор од битката поради болест или повреда), како и медицинскиот и религиозниот персонал и цивилите во зоната на битката. Меѓу неговите главни одредби:

* Член 12 налага ранетите и болните војници кои не се во битка да уживаат почитување и заштита во секоја прилика, а особено не треба да бидат убивани, повредувани, мачени или подложени на биолошки експерименти. Овој член е камен-темелник на договорот и ги дефинира принципите од кои произлегува поголемиот дел од договорот, &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; вклучувајќи ја обврската за почитување на медицинските единици и установи (Глава III), персоналот на кој му е доверена грижата за ранетите (Глава IV), зградите и материјалите (Глава V), медицинските транспорти (Глава VI) и заштитниот знак (Глава VII).
* Член 15 налага дека ранетите и болните војници треба да бидат собрани, згрижени и заштитени, иако тие исто така можат да станат воени заробеници.
* Член 16 наложува страните во воениот судир да го евидентираат идентитетот на загинатите и ранетите и да ги достават овие информации до спротивната страна.
* Член 9 му дозволува на [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот Црвен крст]] „или која било друга непристрасна хуманитарна организација“ да обезбеди заштита и помош на ранети и болни војници, како и медицински и верски персонал.

Поради значителни двосмислености во членовите со одредени термини и концепти, а уште повеќе поради брзо развивачката природа на војната и воената технологија, оригиналните членови морале да бидат ревидирани и проширени, главно на [[Втора Женевска конференција|Втората Женевска конференција]] во 1906 година и Хашките конвенции од 1899 и 1907 година, кои ги прошириле членовите на поморското војување. Верзијата од 1906 година била ажурирана и заменета со верзијата од 1929 година, кога биле направени мали измени во неа. Таа повторно била дополнета и заменета со верзијата од 1949 година, попозната како Завршен акт од Женевската конференција, 1949 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=A0B2F6B37BB094C7C12563CD002D6ADA&amp;action=openDocument|title=Final Act of the Diplomatic Conference of Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt;

Сепак, како што забележал Жан С. Пиктет, директор на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, во 1951 година, „меѓутоа, законот секогаш заостанува зад добротворноста; доцни во прилагодувањето кон животните реалности и потребите на човештвото“, како такво, должност на Црвениот крст е „да помогне во проширувањето на опсегот на правото, врз основа на претпоставката дека… правото ќе ја задржи својата вредност“, главно преку ревизија и проширување на овие основни принципи на оригиналната Женевска конвенција.

За детална дискусија за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=4825657B0C7E6BF0C12563CD002D6B0B&amp;action=openDocument|title=Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt; и коментарот. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој прв договор, но и другите три. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;


[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Шпанија]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Женевски конвенции|1]]</text>
      <sha1>5a6zylibj934k3yfjhkuuz10yl3l59y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570065</id>
      <parentid>5569606</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26082" sha1="3gr3nfdtxgangu20uax6qgqp74tp3je" xml:space="preserve">{{Инфокутија Договор|name=Прва Женевска конвенција|long_name=Kонвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна|image=Original Geneva Conventions.jpg|image_width=|image_alt=|caption=Првата Женевска конвенција што ги регулира болните и ранетите припадници на вооружените сили била потпишана во [[Женева]] во август 1864 година.|type=Мултилатерален договор|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|df=y|1864|8|22}}|location_signed=Женева, {{Flag|Switzerland|1803}}|date_sealed=|date_effective={{start date|1865|6|22|df=y}}|condition_effective=|date_expiration=|date_expiry=|mediators=|negotiators=|original_signatories=|signatories=|parties=[[Список на страни потписнички на Женевските конвенции|Список]]|ratifiers=|depositor=[[Сојузен архив на Швајцарија]]|depositories=|citations=|languages=|wikisource=Прва Женевска конвенција (1864)|footnotes=}}

'''Женевската конвенција за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés et des malades dans les forces armées en campagne}}), почесто нарекувана '''Прва Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција I''' и скратено како '''ЖКI''' — првиот од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. &lt;ref name=&quot;IRRC&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1966|title=The First Geneva Convention of 1864: a historic document|url=https://www.cambridge.org/core/journals/international-review-of-the-red-cross-1961-1997/article/first-geneva-convention-of-1864-a-historic-document/07148A69FF4253CC37ACBC7C044CDC93|journal=International Review of the Red Cross|volume=6|issue=67|pages=International Review of the Red Cross|access-date=25 November 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bennettx&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=x}}&lt;/ref&gt; Првично одржан на 22 август 1864 година, тој ја дефинира „основата врз која почиваат правилата на меѓународното право за заштита на жртвите од вооружени судири“. &lt;ref name=&quot;pictet&quot;&gt;{{Наведување|last=Pictet|first=Jean S.|title=The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims|journal=The American Journal of International Law|year=1951|volume=45|number=3|pages=462–475|doi=10.2307/2194544|jstor=2194544}}&lt;/ref&gt;

Откако првиот договор бил усвоен во 1864 година, тој билк значително ревидиран и заменет во 1906, 1929 и конечно во 1949 година. Женевската конвенција I е неразделно поврзана со [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]], кој е и иницијатор за донесување и спроведување на членовите во овие конвенции.

== Историја ==
[[Податотека:Henry_Dunant-young.jpg|мини|[[Анри Динан]], коосновач на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст]]]]
Женевската конвенција од 1864 година била воведена во критичен период од европската политичка и воена историја. [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]] била во полн тек и на други места уште од 1861 година и на крајот одзела помеѓу 750.000 и 900.000 животи. Помеѓу падот на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] во [[Битка кај Ватерло|битката кај Ватерло]] во 1815 година и подемот на [[Наполеон III|неговиот внук]] во италијанската кампања во 1859 година, силите го одржувале мирот во [[Западна Европа]]. &lt;ref name=&quot;davis&quot;&gt;{{Наведување|last=Davis|first=George B.|title=The Geneva Convention of 1906|journal=The American Journal of International Law|year=1907|volume=1|number=2|pages=409–417|doi=10.2307/2186169|jstor=2186169}}&lt;/ref&gt;

Сепак, со [[Кримска војна|Кримската војна]] од 1853–1856 година, војната се вратила во Европа, и додека тие проблеми биле „во далечен и недостапен регион“, војната во северна Италија била „толку достапна од сите делови на Западна Европа што веднаш се исполни со љубопитни набљудувачи“; иако крвопролевањето не било прекумерно, неговата глетка била непозната и шокантна. И покрај нејзината намера да ги ублажи штетите од војната, почетокот на Женевската конвенција од 1864 година инаугурирала „обновување на воената активност во голем обем, на која народите од Западна Европа... не беа навикнати откако беше елиминиран првиот Наполеон“. &lt;ref name=&quot;davis&quot; /&gt;

Движењето за меѓународен збир закони што го регулираат третманот и грижата за ранетите и воените заробеници започнала кога активистот [[Анри Динан]] станал сведок на [[Битка кај Солферино|битката кај Солферино]] во 1859 година, водена помеѓу француско[[Кралство Сардинија (1720–1861)|-пиедмонтските]] и [[Австриско Царство|австриските]] сили во Северна Италија. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Baxter|first=Richard|title=Human Rights in War|journal=Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences|year=1977|volume=31|number=2|page=5|doi=10.2307/3822833|jstor=3822833}}&lt;/ref&gt; Последователните страдања на 40.000 ранети војници оставени на бојното поле поради недостаток на објекти, персонал и примирја за да им се пружи медицинска помош го натерале Динан да дејствува. По враќањето во [[Женева]], Динан го објавил својот извештај ''„Un Souvenir de Solferino“'' . &lt;ref&gt;See {{Наведување|last=Dunant|first=Henri|year=1862|title=Un Souvenir de Solferino|publisher=Jules Fick|place=Geneve|edition=1|url=https://archive.org/stream/unsouvenirdesol00dunagoog#page/n7/mode/2up}}.&lt;/ref&gt; Тој повикал на свикување меѓународна конференција и наскоро го ко-основал, заедно со швајцарскиот адвокат Густав Мојние, Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Sperry|first=C.S.|title=The Revision of the Geneva Convention, 1906|journal=Proceedings of the American Political Science Association|year=1906|volume=3|pages=33–57|doi=10.2307/3038537|jstor=3038537}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Signing_of_the_first_geneva_convention.jpg|мини|Потпишувањето на првата Женевска конвенција од страна на некои од големите европски сили во 1864 година]]
[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК), иако признава дека „првенствено должност и одговорност на една нација е да го заштити здравјето и физичката благосостојба на својот народ“, знаело дека секогаш, особено во време на вооружен судир, ќе има „потреба од доброволни агенции да ги надополнат… официјалните агенции задолжени за овие одговорности во секоја земја“. &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Anderson|first=Chandler P.|title=The International Red Cross Organization|journal=The American Journal of International Law|year=1920|volume=14|number=1|pages=210–214|doi=10.2307/2187844|jstor=2187844}}&lt;/ref&gt; За да се осигури дека неговата мисија станала широко прифатена, потребен му бил збир на правила што ќе ги регулираат неговите активности и активностите на вклучените завојувани страни.

Само една година подоцна, швајцарската влада ги поканила владите на сите европски земји и САД, Бразил и Мексико да присуствуваат на официјална дипломатска конференција. Шеснаесет земји испратиле вкупно дваесет и шест делегати во Женева. Состанокот го водел генералот [[Гијом Анри Дифур|Гијом Анри Дуфур]]. Конференцијата се одржала во собата Алабама во хотелот „Вил“ (градска куќа) во Женева на 22 август 1864 година. &lt;ref name=&quot;Alabama&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|title=Town Hall - Alabama Room|publisher=Geneva Tourism|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125212003/https://www.geneve.com/en/attractions/town-hall-alabama-room|archive-date=25 November 2021|accessdate=22 November 2021}}&lt;/ref&gt; Конференцијата ја усвоила првата [[Женевски конвенции|Женевска конвенција]] „за подобрување на положбата на ранетите и болните во вооружените сили во војна“. Претставници на 12 држави ја потпишале конвенцијата: &lt;ref name=&quot;convention&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/States.xsp?xp_viewStates=XPages_NORMStatesParties&amp;xp_treatySelected=120|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt;
 {{div col|colwidth=22em}}
* {{flag|Швајцарија|size=x17px}}
* {{flag|Baden|variant=1862|name=Grand Duchy of Baden}}
* {{flag|Kingdom of Belgium}}
* {{flag|Kingdom of Denmark|civil|size=23px}}
* {{flag|Spain|name=Kingdom of Spain|variant=1874}}
* {{flag|Second French Empire|name=French Empire}}
* {{flag|Grand Duchy of Hesse|size=23px}}
* {{flag|Kingdom of Italy}}
* {{flag|Kingdom of the Netherlands}}
* {{flag|Kingdom of Portugal|name=Kingdom of Portugal and the Algarves}}
* {{flag|Kingdom of Prussia|variant=1803}}
* {{flag|Kingdom of Württemberg}}
{{div col end}}
[[Унија на Шведска и Норвешка|Унијата на Норвешка и Шведска]] ги потпишале во декември. &lt;ref name=&quot;Euronews&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.euronews.com/2019/08/12/watch-70th-birthday-of-the-geneva-conventions-why-was-it-signed-and-what-does-it-do|title=Watch: 70th birthday of the Geneva Conventions: Why was it signed and what does it do?|date=12 August 2019|publisher=Euronews|accessdate=1 January 2022}}&lt;/ref&gt; Обединетото Кралство потпишала една година подоцна, во 1865 година. &lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/ethics/war/overview/rules.shtml|title=Rules and conventions|publisher=BBC|accessdate=22 November 2021}}&lt;/ref&gt; Отоманската влада го ратификувала овој договор на 5 јули 1865 година  [[Големо Војводство Хесен|Големото Војводство Хесен]], [[Кралство Баварија|Кралството Баварија]] и [[Австрија]] потпишале во 1866 година по завршувањето на [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]] . &lt;ref name=&quot;Bennett75&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=75}}&lt;/ref&gt; [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]] потпишале во 1882 година.

Оригиналниот документ е зачуван во [[Сојузен архив на Швајцарија|Швајцарскиот федерален архив]] во [[Берн]]. &lt;ref name=&quot;Bennettxiii&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross|last=Bennett|first=Angela|date=2005|publisher=Sutton Publishing|isbn=978-0750941471|page=xiii}}&lt;/ref&gt; Во минатото бил позајмен на Меѓународниот музеј на Црвениот крст и Црвената полумесечина во Женева. &lt;ref name=&quot;ICRCLoan&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2009-and-earlier/5avlf8.htm|title=25 Years of the Additional Protocols to the Geneva Conventions of 1949 - Original Geneva Convention of 1864 now in Geneva museum.|date=7 June 2002|publisher=ICRC|accessdate=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;

== Примена ==
Конвенцијата „ја добила својата задолжителна сила од имплицитната согласност на државите кои ја прифатиле и ја применувале во спроведувањето на нивните воени операции“. И покрај нејзините основни мандати, наведени подолу, таа станала успешна во спроведувањето на значајни и брзи реформи. Овој прв обид обезбедил само: &lt;ref name=&quot;brit&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|access-date=20 August 2020}}&lt;/ref&gt;

# имунитет од заробување и уништување на сите установи за лекување на ранети и болни војници,
# непристрасен прием и третман на сите борци,
# заштита на цивилите кои им помагаат на ранетите, и
# препознавањето на симболот на Црвениот крст како средство за распознавање на лицата и опремата опфатени со договорот.

== Резиме на одредбите и измените ==
Оригиналните десет члена од договорот од 1864 година &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gc-1864|title=Convention for the Amelioration of the Condition of the Wounded in Armies in the Field. Geneva, 22 August 1864|work=ihl-databases.icrc.org|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|publication-place=Geneva, Switzerland|accessdate=2025-08-24}}&lt;/ref&gt; се проширени на сегашните 64 члена. Овој долг договор ги штити војниците кои се надвор од битката (надвор од битката поради болест или повреда), како и медицинскиот и религиозниот персонал и цивилите во зоната на битката. Меѓу неговите главни одредби:

* Член 12 налага ранетите и болните војници кои не се во битка да уживаат почитување и заштита во секоја прилика, а особено не треба да бидат убивани, повредувани, мачени или подложени на биолошки експерименти. Овој член е камен-темелник на договорот и ги дефинира принципите од кои произлегува поголемиот дел од договорот, &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; вклучувајќи ја обврската за почитување на медицинските единици и установи (Глава III), персоналот на кој му е доверена грижата за ранетите (Глава IV), зградите и материјалите (Глава V), медицинските транспорти (Глава VI) и заштитниот знак (Глава VII).
* Член 15 налага дека ранетите и болните војници треба да бидат собрани, згрижени и заштитени, иако тие исто така можат да станат воени заробеници.
* Член 16 наложува страните во воениот судир да го евидентираат идентитетот на загинатите и ранетите и да ги достават овие информации до спротивната страна.
* Член 9 му дозволува на [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот Црвен крст]] „или која било друга непристрасна хуманитарна организација“ да обезбеди заштита и помош на ранети и болни војници, како и медицински и верски персонал.

Поради значителни двосмислености во членовите со одредени термини и концепти, а уште повеќе поради брзо развивачката природа на војната и воената технологија, оригиналните членови морале да бидат ревидирани и проширени, главно на [[Втора Женевска конференција|Втората Женевска конференција]] во 1906 година и Хашките конвенции од 1899 и 1907 година, кои ги прошириле членовите на поморското војување. Верзијата од 1906 година била ажурирана и заменета со верзијата од 1929 година, кога биле направени мали измени во неа. Таа повторно била дополнета и заменета со верзијата од 1949 година, попозната како Завршен акт од Женевската конференција, 1949 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=A0B2F6B37BB094C7C12563CD002D6ADA&amp;action=openDocument|title=Final Act of the Diplomatic Conference of Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross ICRC|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt;

Сепак, како што забележал Жан С. Пиктет, директор на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, во 1951 година, „меѓутоа, законот секогаш заостанува зад добротворноста; доцни во прилагодувањето кон животните реалности и потребите на човештвото“, како такво, должност на Црвениот крст е „да помогне во проширувањето на опсегот на правото, врз основа на претпоставката дека… правото ќе ја задржи својата вредност“, главно преку ревизија и проширување на овие основни принципи на оригиналната Женевска конвенција.

За детална дискусија за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=4825657B0C7E6BF0C12563CD002D6B0B&amp;action=openDocument|title=Convention (I) for the Amelioration of the Condition of the Wounded and Sick in Armed Forces in the Field. Geneva, 12 August 1949.|location=Geneva, Switzerland|accessdate=11 June 2017}}&lt;/ref&gt; и коментарот. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој прв договор, но и другите три. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Дополнително читање==
* Chandler P. Anderson, &quot;International Red Cross Organization&quot;, ''The American Journal of International Law'', 1920
* Richard Baxter, &quot;Human Rights in War&quot;, ''Bulletin of the American Academy of Arts and Sciences'', 1977
* Bennett, Angela, &quot;The Geneva Convention, the Hidden Origins of the Red Cross&quot;, Sutton Publishing, 2005
* George B. Davis, &quot;The Geneva Convention&quot;, ''The American Journal of International Law'', 1907
* Jean S. Pictet, &quot;The New Geneva Conventions for the Protection of War Victims&quot;, ''The American Journal of International Law'', 1951
* [[Francis Lieber]], &quot;[http://avalon.law.yale.edu/19th_century/lieber.asp Instructions for the Government of Armies of the United States in the Field]&quot;, Lincoln General Orders, 24 April 1863

== Надворешни врски ==
{{wikisource|Geneva Convention/First Geneva Convention|First Geneva Convention}}
* [http://www.icrc.org/eng/resources/documents/treaty/geneva-convention-1864.htm Facsimile of the original document]
* [http://www.icrc.org/150years 150 years of the 1864 Geneva Convention – 150 years of humanitarian action]{{Dead link|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Шпанија]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Женевски конвенции|1]]</text>
      <sha1>3gr3nfdtxgangu20uax6qgqp74tp3je</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Country data Kingdom of Württemberg</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396391</id>
    <revision>
      <id>5569603</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}} | alias = Кралство Виртемберг | shortname alias =  Виртемберг | flag alias = Flagge Königreich Württemberg.svg | flag alias-county = Wuerttemberg_Banner.svg | flag alias-1803 = Wurttflag.png | flag alias-army = Royal Württemberg Infantry Standard (1817-1921).svg | link alias-army = Royal Württemberg Army | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant...</comment>
      <origin>5569603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="535" sha1="mm1fxstbj2j9ibzeyfe20jnlq9wlwh7" xml:space="preserve">{{ {{{1&lt;noinclude&gt;|country showdata&lt;/noinclude&gt;}}}
| alias = Кралство Виртемберг
| shortname alias =  Виртемберг
| flag alias = Flagge Königreich Württemberg.svg
| flag alias-county = Wuerttemberg_Banner.svg
| flag alias-1803 = Wurttflag.png
| flag alias-army = Royal Württemberg Infantry Standard (1817-1921).svg
| link alias-army = Royal Württemberg Army
| size = {{{size|}}}
| name = {{{name|}}}
| variant = {{{variant|}}}
&lt;noinclude&gt;
| var1 = county
| var2 = 1803
| cat = Wurttemberg
&lt;/noinclude&gt;
}}</text>
      <sha1>mm1fxstbj2j9ibzeyfe20jnlq9wlwh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Техзиб-е-Нисан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396392</id>
    <revision>
      <id>5569607</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1320005577|Tehzeeb-e-Niswan]]“</comment>
      <origin>5569607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9864" sha1="8ay1r0axiz34keqxv1j8ms3expk5lcv" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Инфокутија Списание
| наслов = Tehzeeb-e-Niswan
| слика = Tehzeeb-e-Niswan (magazine).jpg
| опис_на_слика = Cover image of 2 January 1943 issue of ''Tehzeeb-e-Niswan''
| јазик = Urdu
| категорија = Women Magazine
| основач = [[Sayyid Mumtaz Ali]] &lt;br&gt; [[Muhammadi Begum]]
| уредник = 
| уредник_функција = 
| поранешни_уредници = [[Muhammadi Begum]] &lt;br&gt; Waheeda Begum &lt;br&gt; [[Imtiaz Ali Taj]] &lt;br&gt; Abdul Majeed Salik &lt;br&gt; [[Ahmad Nadeem Qasmi]]
| издавач = [[Sayyid Mumtaz Ali]]
| претпријатие = Darul Isha'at, Lahore
| честота = Weekly
| прв_број = 1 July 1898
| последен_број = 1949
| земја = British India (1898-1947) &lt;br&gt; Pakistan  (1947-1949)
| седиште = [[Lahore]]
}}'''Техзееб-е-Нишван''' ( {{Langx|ur|{{Nastaliq|تہذیبِ نسواں}}}} ) било исламско неделно списание за жени, основано од страна на Саид Мумтаз Али заедно со неговата сопруга Мухамеди Бегум во 1898 година. Ова дело се смета за пионерско дело за правата на жените во исламот.&lt;ref name=&quot;mansoor&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Moaddel|first=Mansoor|year=1998|title=Religion and Women: Islamic Modernism versus Fundamentalism|journal=Journal for the Scientific Study of Religion|volume=37|issue=1|page=116|doi=10.2307/1388032|jstor=1388032}}&lt;/ref&gt; Било издавано во [[Лахор]] помеѓу 1898 и 1949 година.

== Историја ==
Именувано како ''Техзиб-е-Нисан'' од Саид Ахмад Кан,&lt;ref name=&quot;thenews&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii|title=Re-imagining of Muslim Women - II|last=Tahir Kamran|authorlink=Tahir Kamran|date=8 July 2018|work=thenews.com.pk|publisher=[[The News International]]|accessdate=22 August 2020}}&lt;/ref&gt; ова списание за правата на жените го основал Саид Мумтаз Али заедно со неговата сопруга Мухамеди Бегум во 1898 година.&lt;ref name=&quot;womenencyclopedia&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rv0iAQAAIAAJ&amp;q=Sayyid+Mumtaz+Ali|title=Encyclopedia of Women &amp; Islamic Cultures: Methodologies, paradigms and sources|date=2003|publisher=Brill|isbn=9789004113800|editor-last=Afsaneh Najmabadi|access-date=22 August 2020|editor-last2=Jacqueline Siapno|editor-last3=Julie Peteet|editor-last4=Seteney Shami|editor-last5=Suad Joseph}}&lt;/ref&gt; Неговото прво издание било објавено на 1 јули 1898 година.&lt;ref name=&quot;sahafat&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Darul Uloom Deoband Ka Sahafati ManzarNama|last=Nayab Hasan Qasmi|publisher=Idara Tehqeeq-e-Islami, [[Deoband]]|pages=147–151|chapter=Mawlāna Sayyid Mumtaz Ali Deobandi}}&lt;/ref&gt; Започнало со осум страници, а потоа се проширило на 10 страници, а на крајот на 16 страници.&lt;ref name=&quot;minault&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EmY9fsUTjwYC&amp;dq=mumtaz+ali+deobandi&amp;pg=PA183|title=Religious Controversy in British India Dialogues in South Asian Languages|last=Kenneth W. Jones|date=1992|publisher=[[State University of New York Press]]|isbn=9780791408278|page=191|access-date=22 August 2020}}&lt;/ref&gt;

Сопругата на Мумтаз Али била првиот уредник на ''Техзиб-е-Нисан'', а по нејзината смрт, ќерката на Мумтаз Али, Вахида Бегум продолжила со уредување на списанието.&lt;ref name=&quot;thenews&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii|title=Re-imagining of Muslim Women - II|last=Tahir Kamran|authorlink=Tahir Kamran|date=8 July 2018|work=thenews.com.pk|publisher=[[The News International]]|accessdate=22 August 2020}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFTahir_Kamran2018&quot;&gt;[[Tahir Kamran]] (8 July 2018). [https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii &quot;Re-imagining of Muslim Women - II&quot;]. ''thenews.com.pk''. [[The News International]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 August&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Подоцна го уредувал синот на Мумтаз Али, Имтијаз Али Таџ,&lt;ref name=&quot;thenews&quot; /&gt; и научни личности, меѓу кои Абдул Маџид Салик и Ахмад Надим Касми.&lt;ref name=&quot;sahafat&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Darul Uloom Deoband Ka Sahafati ManzarNama|last=Nayab Hasan Qasmi|publisher=Idara Tehqeeq-e-Islami, [[Deoband]]|pages=147–151|chapter=Mawlāna Sayyid Mumtaz Ali Deobandi}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNayab_Hasan_Qasmi&quot;&gt;Nayab Hasan Qasmi. &quot;Mawlāna Sayyid Mumtaz Ali Deobandi&quot;. ''Darul Uloom Deoband Ka Sahafati ManzarNama''. Idara Tehqeeq-e-Islami, [[Deoband]]. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;147–&lt;/span&gt;151.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Списанието им помогнало на многу писателки да стекнат истакнатост. Во својата истражувачка работа насловена како ''Феминизмот кај модерните урду поетеси'', Амбрин Салахудин напишал дека „од самиот прв број, голем број жени почнале да пишуваат за ова списание, скоро сите напишале реформативни статии против суеверија за мираз или екстраваганција итн.“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|title=The Role of Female Writers in the Promotion of Popular Literature in Urdu|url=http://journals.uop.edu.pk/papers/55-61.%20Faiza%20Bashir-The%20Role%20of%20Female%20Writers%20in%20the%20Promotion%20of%20Popular.pdf|journal=PUTAJ – Humanities and Social Sciences|publisher=Peshawar University Teachers’ Association|volume=23|issue=2|archive-url=https://web.archive.org/web/20220105151127/http://journals.uop.edu.pk/papers/55-61.%20Faiza%20Bashir-The%20Role%20of%20Female%20Writers%20in%20the%20Promotion%20of%20Popular.pdf|archive-date=2022-01-05}}&lt;/ref&gt;

Според Гејл Минолт, ''Техзиб-е-Нисан'' имал 60 или 70 претплатници по три или четири месеци, а по четири години имал 300 или 400 претплатници.&lt;ref name=&quot;minault&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EmY9fsUTjwYC&amp;dq=mumtaz+ali+deobandi&amp;pg=PA183|title=Religious Controversy in British India Dialogues in South Asian Languages|last=Kenneth W. Jones|date=1992|publisher=[[State University of New York Press]]|isbn=9780791408278|page=191|access-date=22 August 2020}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFKenneth_W._Jones1992&quot;&gt;Kenneth W. Jones (1992). [https://books.google.com/books?id=EmY9fsUTjwYC&amp;dq=mumtaz+ali+deobandi&amp;pg=PA183 ''Religious Controversy in British India Dialogues in South Asian Languages'']. [[State University of New York Press]]. p.&amp;nbsp;191. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9780791408278|&lt;bdi&gt;9780791408278&lt;/bdi&gt;]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 August&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Списанието престанало да се издава во 1949 година.&lt;ref name=&quot;thenews&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii|title=Re-imagining of Muslim Women - II|last=Tahir Kamran|authorlink=Tahir Kamran|date=8 July 2018|work=thenews.com.pk|publisher=[[The News International]]|accessdate=22 August 2020}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFTahir_Kamran2018&quot;&gt;[[Tahir Kamran]] (8 July 2018). [https://www.thenews.com.pk/tns/detail/565865-re-imagining-muslim-women-ii &quot;Re-imagining of Muslim Women - II&quot;]. ''thenews.com.pk''. [[The News International]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;22 August&lt;/span&gt; 2020&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sahafat&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Darul Uloom Deoband Ka Sahafati ManzarNama|last=Nayab Hasan Qasmi|publisher=Idara Tehqeeq-e-Islami, [[Deoband]]|pages=147–151|chapter=Mawlāna Sayyid Mumtaz Ali Deobandi}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFNayab_Hasan_Qasmi&quot;&gt;Nayab Hasan Qasmi. &quot;Mawlāna Sayyid Mumtaz Ali Deobandi&quot;. ''Darul Uloom Deoband Ka Sahafati ManzarNama''. Idara Tehqeeq-e-Islami, [[Deoband]]. pp.&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;147–&lt;/span&gt;151.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== Наследство ==
Пофалувајќи го Мумтаз Али за ''Техзиб-е-Нисан'', пакистанскиот историчар Гулам Расул Мехр рече дека,
 

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.rekhta.org/ebooks/tahzeeb-un-niswan-shumara-number-001-abbasi-begam-magazines-4 19-ти том од ''Техзееб-е-Нисван'', односно изданија од 1916 година] за Рехта
* [https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/097152159800500203 Саид Мумтаз Али и Техзееб-е-Нисван: Правата на жените во исламот] од Гејл Мино.</text>
      <sha1>8ay1r0axiz34keqxv1j8ms3expk5lcv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Џејмс Фипс</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396393</id>
    <revision>
      <id>5569649</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1307364658|James Phipps]]“</comment>
      <origin>5569649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11259" sha1="28mqxf4krekw84r11tyfqgkd29bs2yl" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Напомена|капетанот-генерал на Кралското африканско претпријатие|Јамес Фипс од Замокот на 'Ртскиот Брег}}

[[Податотека:Vaccination;_&quot;Dr_Jenner_performing_his_first_vaccination,_17_Wellcome_V0018142.jpg|мини|[[Едвард Џенер|Д-р Џенер]] вршејќи ја својата прва [[вакцинација]] врз Џејмс Фипс, момче на 8 години, на 14 мај 1796 година. Слика од Ернест Борд (почеток на 20 век).]]
'''Џејмс Фипс''' (1788 – 1853) ― првото лице на кого [[Едвард Џенер]] му ја примил [[Опит|опитната]] [[вакцина]] против кравји сипаници.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Microbes and men|last=Reid, Robert|publisher=British Broadcasting Corporation|year=1974|isbn=0-563-12469-5|location=London|page=7}}&lt;/ref&gt; Џенер знаел за месното верување дека работниците во [[Млечна индустрија|млекарниците]] кои се заразиле со релативно блага [[зараза]] наречена кравји сипаници се имуни на [[сипаници]] и успешно ја испитал својата [[теорија]] на 8-годишниот Џејмс Фипс на 17 мај 1796 година.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Instrucción que puede servir para que se cure a los enfermos de las viruelas epidemicas que ahora se padecen en México|last=Bartolache|first=José Ignacio|publisher=Impresa à instancia y expensas de dicha N. Ciudad|year=1779|edition=1st|language=es}}&lt;/ref&gt;

== Ран живот и вакцинација против сипаници ==
Фипс бил роден во парохијата Беркли во Глостершир, во семејство на сиромашен безземјиштествен работник кој работел како градинар кај Џенер. Тој бил крстен во парохиската црква „Св. Марија“ во Беркли, кога имал 4 години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://histclo.com/child/chron/mod/18/c18-phi.html|title=Children in History: James Phipps (1796)|date=13 април 2005|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Melingue_Jenner.jpg|мини|Инокулацијата на Џејмс Фипс од Едвард Џенер. [[Литографија]] од Гастон Мелинге (околу 1894 година).]]
На 14 мај 1796 година, тој бил избран од Џенер, кој зел „здраво момче, околу осум години, за [[вакцинација]] против кравји сипаници“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Microbes and men|last=Reid, Robert|publisher=British Broadcasting Corporation|year=1974|isbn=0-563-12469-5|location=London|page=18}}&lt;/ref&gt; Џенер зел малку течност од везикулите за кравји сипаници на раката на млекарката по име Сара Нелмес (во необјавен ракопис, Џенер ја нарекува Луси Нелмес&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Baxby|first=D.|author-link=Дерик Бексби|year=1985|title=The genesis of Edward Jenner's Inquiry of 1798: a comparison of the two unpublished manuscripts and the published version.|journal=Med Hist|volume=29|issue=2|pages=193–199|doi=10.1017/s0025727300044008|pmc=1139508|pmid=3884936}}&lt;/ref&gt;) и го инокулирал Фипс со две мали посекотини на [[Кожа|кожата]] на раката на момчето.

Џенер напишал: ''На седмиот ден се пожали на непријатност во [[Мишка|мишката]], а на деветтиот малку му се разлади, го изгуби апетитот и имаше мала [[главоболка]].'' ''Во текот на целиот ден беше значително нерасположен и ја помина ноќта со одреден степен на немир, но следниот ден беше сосема здрав.''&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Tan|first=SY|year=2004|title=Tan: ''Edward Jenner (1749–1823) conqueror of smallpox.''|journal=Singapore Med J|volume=45|issue=11|pages=507–508|pmid=15510320}}&lt;/ref&gt; Околу шест недели подоцна, Џенер го инокулирал момчето со сипаници, што немало ефект и заклучил дека сега има целосна заштита од сипаници.&lt;ref name=&quot;PMID17302886&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Morgan|first=A. J.|last2=Parker|first2=S.|year=2007|title=Translational Mini-Review Series on Vaccines: The Edward Jenner Museum and the history of vaccination.|journal=Clin Exp Immunol|volume=147|issue=3|pages=389–394|doi=10.1111/j.1365-2249.2006.03304.x|pmc=1810486|pmid=17302886}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Willis|first=N. J.|year=1997|title=Edward Jenner and the eradication of smallpox.|journal=Scott Med J|volume=42|issue=4|pages=118–121|doi=10.1177/003693309704200407|pmid=9507590}}&lt;/ref&gt; Фипс последователно бил инокулиран со сипаници повеќе од дваесет пати без да подлегне на болеста.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Microbes and men|last=Reid, Robert|publisher=British Broadcasting Corporation|year=1974|isbn=0-563-12469-5|location=London|page=19}}&lt;/ref&gt;

Фипс често е наведуван погрешно како првото лице кое било вакцинирано против сипаници со инокулација со кравји сипаници: други луѓе ја поминале постапката пред него. Во 1791 година, Петер Плет од [[Кил]] во [[Војводство Холштајн|Војводството Холштајн]] (сега [[Германија]]) инокулирал три деца,&lt;ref&gt;P. C. Plett: ''Peter Plett und die übrigen Entdecker der Kuhpockenimpfung vor Edward Jenner.'' ''Sudhoffs Archiv'', Zeitschrift für Wissenschaftsgeschichte, vol 90, issue 2, Franz Steiner Verlag, Stuttgart, 2006, pp.&amp;nbsp;219–232. {{ISSN|0039-4564}}&lt;/ref&gt; а Бенџамин Џести од Јетминстер во Дорсет ја извршил постапката на три члена на семејството во 1774 година.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hammarsten|first=J. F.|displayauthors=etal|year=1979|title=Who discovered smallpox vaccination? Edward Jenner or Benjamin Jesty?|journal=Trans Am Clin Climatol Assoc|volume=90|pages=44–55|pmc=2279376|pmid=390826}}&lt;/ref&gt; Сепак, Џенер го вклучил својот опис на вакцинацијата на Фипс и илустрација на раката на Сара Нелмес од која е земен материјалот во неговото дело „''Истрага''“ (''Inquiry'') објавено во 1798 година. Заедно со низа вакцини кои покажале дека вакцината може да биде одржувана со пренос од рака на рака и информации за избор на соодветен материјал, делото „''Истрага''“ на Џенер бил првиот објавен извештај за вакцинацијата.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Baxby|first=Derrick|year=1999|title=Edward Jenner's Inquiry; a bicentenary analysis|journal=Vaccine|volume=17|issue=4|pages=301–307|doi=10.1016/s0264-410x(98)00207-2|pmid=9987167}}&lt;/ref&gt;

== Подоцнежен живот ==
[[Податотека:James_Phipps'_Cottage_-_plaque.JPG|мини|Плакета во куќата на Џејмс Фипс во Беркли, Глостершир.]]
Подоцна во животот на Фипс, Џенер им дал нему, на неговата сопруга и на неговите две деца бесплатен закуп на куќа во Беркли, во која подоцна бил сместен Музејот „Едвард Џенер“ помеѓу 1968 и 1982 година.&lt;ref name=&quot;PMID17302886&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Morgan|first=A. J.|last2=Parker|first2=S.|year=2007|title=Translational Mini-Review Series on Vaccines: The Edward Jenner Museum and the history of vaccination.|journal=Clin Exp Immunol|volume=147|issue=3|pages=389–394|doi=10.1111/j.1365-2249.2006.03304.x|pmc=1810486|pmid=17302886}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFMorganParker2007&quot;&gt;Morgan, A. J.; Parker, S. (2007). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1810486 &quot;Translational Mini-Review Series on Vaccines: The Edward Jenner Museum and the history of vaccination&quot;]. ''Clin Exp Immunol''. '''147''' (3): &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;389–&lt;/span&gt;394. [[Назнака за дигитални објекти|doi]]:[[doi:10.1111/j.1365-2249.2006.03304.x|10.1111/j.1365-2249.2006.03304.x]]. [[PubMed Central|PMC]]&amp;nbsp;&lt;span class=&quot;id-lock-free&quot; title=&quot;Freely accessible&quot;&gt;[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1810486 1810486]&lt;/span&gt;. [[PubMed|PMID]]&amp;nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17302886 17302886].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Фипс присуствувал на погребот на Џенер на 3 февруари 1823 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/jamesphipps.aspx|title=James Phipps (1788-1853)|date=22 јули 2004|work=Science Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20170129224604/http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/jamesphipps|archive-date=01-29-2017|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Во 1853 година, Фипс бил погребан во црквата „Св. Марија“ во Беркли, каде што бил [[Крштевање|крстен]]. Џенер исто така бил погребан во оваа црква.

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.abc.net.au/radionational/programs/ockhamsrazor/defending-edward-jenner/3566216 ''Во одбрана на Едвард Џенер''] - говор на ABC Radio National 1997
[[Категорија:Англичани од 18 век]]
[[Категорија:Починати во 1853 година]]
[[Категорија:Родени во 1788 година]]
[[Категорија:Историја на истражувањето на луѓето]]
[[Категорија:Луѓе од Беркли (Глостершир)]]
[[Категорија:Англиски деца]]</text>
      <sha1>28mqxf4krekw84r11tyfqgkd29bs2yl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569690</id>
      <parentid>5569649</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:19:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <origin>5569690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10216" sha1="qpvi58fv5rflac4cmkba7fck89vjrtw" xml:space="preserve">{{Напомена|капетанот-генерал на Кралското африканско претпријатие|Јамес Фипс од Замокот на 'Ртскиот Брег}}
{{other uses|Џим Фипс (појаснување)}}

[[Податотека:Vaccination;_&quot;Dr_Jenner_performing_his_first_vaccination,_17_Wellcome_V0018142.jpg|мини|[[Едвард Џенер|Д-р Џенер]] вршејќи ја својата прва [[вакцинација]] врз Џејмс Фипс, момче на 8 години, на 14 мај 1796 година. Слика од Ернест Борд (почеток на 20 век).]]
'''Џејмс Фипс''' (1788 – 1853) ― првото лице на кого [[Едвард Џенер]] му ја примил [[Опит|опитната]] [[вакцина]] против кравји сипаници.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Microbes and men|last=Reid, Robert|publisher=British Broadcasting Corporation|year=1974|isbn=0-563-12469-5|location=London|page=7}}&lt;/ref&gt; Џенер знаел за месното верување дека работниците во [[Млечна индустрија|млекарниците]] кои се заразиле со релативно блага [[зараза]] наречена кравји сипаници се имуни на [[сипаници]] и успешно ја испитал својата [[теорија]] на 8-годишниот Џејмс Фипс на 17 мај 1796 година.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Instrucción que puede servir para que se cure a los enfermos de las viruelas epidemicas que ahora se padecen en México|last=Bartolache|first=José Ignacio|publisher=Impresa à instancia y expensas de dicha N. Ciudad|year=1779|edition=1st|language=es}}&lt;/ref&gt;

== Ран живот и вакцинација против сипаници ==
Фипс бил роден во парохијата Беркли во Глостершир, во семејство на сиромашен безземјиштествен работник кој работел како градинар кај Џенер. Тој бил крстен во парохиската црква „Св. Марија“ во Беркли, кога имал 4 години.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://histclo.com/child/chron/mod/18/c18-phi.html|title=Children in History: James Phipps (1796)|date=13 април 2005|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Melingue_Jenner.jpg|мини|Инокулацијата на Џејмс Фипс од Едвард Џенер. [[Литографија]] од Гастон Мелинге (околу 1894 година).]]
На 14 мај 1796 година, тој бил избран од Џенер, кој зел „здраво момче, околу осум години, за [[вакцинација]] против кравји сипаници“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Microbes and men|last=Reid, Robert|publisher=British Broadcasting Corporation|year=1974|isbn=0-563-12469-5|location=London|page=18}}&lt;/ref&gt; Џенер зел малку течност од везикулите за кравји сипаници на раката на млекарката по име Сара Нелмес (во необјавен ракопис, Џенер ја нарекува Луси Нелмес&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Baxby|first=D.|author-link=Дерик Бексби|year=1985|title=The genesis of Edward Jenner's Inquiry of 1798: a comparison of the two unpublished manuscripts and the published version.|journal=Med Hist|volume=29|issue=2|pages=193–199|doi=10.1017/s0025727300044008|pmc=1139508|pmid=3884936}}&lt;/ref&gt;) и го инокулирал Фипс со две мали посекотини на [[Кожа|кожата]] на раката на момчето.

Џенер напишал: ''На седмиот ден се пожали на непријатност во [[Мишка|мишката]], а на деветтиот малку му се разлади, го изгуби апетитот и имаше мала [[главоболка]].'' ''Во текот на целиот ден беше значително нерасположен и ја помина ноќта со одреден степен на немир, но следниот ден беше сосема здрав.''&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Tan|first=SY|year=2004|title=Tan: ''Edward Jenner (1749–1823) conqueror of smallpox.''|journal=Singapore Med J|volume=45|issue=11|pages=507–508|pmid=15510320}}&lt;/ref&gt; Околу шест недели подоцна, Џенер го инокулирал момчето со сипаници, што немало ефект и заклучил дека сега има целосна заштита од сипаници.&lt;ref name=&quot;PMID17302886&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Morgan|first=A. J.|last2=Parker|first2=S.|year=2007|title=Translational Mini-Review Series on Vaccines: The Edward Jenner Museum and the history of vaccination.|journal=Clin Exp Immunol|volume=147|issue=3|pages=389–394|doi=10.1111/j.1365-2249.2006.03304.x|pmc=1810486|pmid=17302886}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Willis|first=N. J.|year=1997|title=Edward Jenner and the eradication of smallpox.|journal=Scott Med J|volume=42|issue=4|pages=118–121|doi=10.1177/003693309704200407|pmid=9507590}}&lt;/ref&gt; Фипс последователно бил инокулиран со сипаници повеќе од дваесет пати без да подлегне на болеста.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Microbes and men|last=Reid, Robert|publisher=British Broadcasting Corporation|year=1974|isbn=0-563-12469-5|location=London|page=19}}&lt;/ref&gt;

Фипс често е наведуван погрешно како првото лице кое било вакцинирано против сипаници со инокулација со кравји сипаници: други луѓе ја поминале постапката пред него. Во 1791 година, Петер Плет од [[Кил]] во [[Војводство Холштајн|Војводството Холштајн]] (сега [[Германија]]) инокулирал три деца,&lt;ref&gt;P. C. Plett: ''Peter Plett und die übrigen Entdecker der Kuhpockenimpfung vor Edward Jenner.'' ''Sudhoffs Archiv'', Zeitschrift für Wissenschaftsgeschichte, vol 90, issue 2, Franz Steiner Verlag, Stuttgart, 2006, pp.&amp;nbsp;219–232. {{ISSN|0039-4564}}&lt;/ref&gt; а Бенџамин Џести од Јетминстер во Дорсет ја извршил постапката на три члена на семејството во 1774 година.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hammarsten|first=J. F.|displayauthors=etal|year=1979|title=Who discovered smallpox vaccination? Edward Jenner or Benjamin Jesty?|journal=Trans Am Clin Climatol Assoc|volume=90|pages=44–55|pmc=2279376|pmid=390826}}&lt;/ref&gt; Сепак, Џенер го вклучил својот опис на вакцинацијата на Фипс и илустрација на раката на Сара Нелмес од која е земен материјалот во неговото дело „''Истрага''“ (''Inquiry'') објавено во 1798 година. Заедно со низа вакцини кои покажале дека вакцината може да биде одржувана со пренос од рака на рака и информации за избор на соодветен материјал, делото „''Истрага''“ на Џенер бил првиот објавен извештај за вакцинацијата.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Baxby|first=Derrick|year=1999|title=Edward Jenner's Inquiry; a bicentenary analysis|journal=Vaccine|volume=17|issue=4|pages=301–307|doi=10.1016/s0264-410x(98)00207-2|pmid=9987167}}&lt;/ref&gt;

== Подоцнежен живот ==
[[Податотека:James_Phipps'_Cottage_-_plaque.JPG|мини|Плакета во куќата на Џејмс Фипс во Беркли, Глостершир.]]
Подоцна во животот на Фипс, Џенер им дал нему, на неговата сопруга и на неговите две деца бесплатен закуп на куќа во Беркли, во која подоцна бил сместен Музејот „Едвард Џенер“ помеѓу 1968 и 1982 година.&lt;ref name=&quot;PMID17302886&quot;/&gt; Фипс присуствувал на погребот на Џенер на 3 февруари 1823 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/jamesphipps.aspx|title=James Phipps (1788-1853)|date=22 јули 2004|work=Science Museum|archive-url=https://web.archive.org/web/20170129224604/http://www.sciencemuseum.org.uk/broughttolife/people/jamesphipps|archive-date=01-29-2017|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Во 1853 година, Фипс бил погребан во црквата „Св. Марија“ во Беркли, каде што бил [[Крштевање|крстен]]. Џенер исто така бил погребан во оваа црква.

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.abc.net.au/radionational/programs/ockhamsrazor/defending-edward-jenner/3566216 ''Во одбрана на Едвард Џенер''] - говор на ABC Radio National 1997
{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Фипс, Џејмс}}
[[Категорија:Англичани од 18 век]]
[[Категорија:Починати во 1853 година]]
[[Категорија:Родени во 1788 година]]
[[Категорија:Историја на истражувањето на луѓето]]
[[Категорија:Луѓе од Беркли (Глостершир)]]
[[Категорија:Англиски деца]]</text>
      <sha1>qpvi58fv5rflac4cmkba7fck89vjrtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јавна сила</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396394</id>
    <revision>
      <id>5569669</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:18:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1345476279|Public Force]]“</comment>
      <origin>5569669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3740" sha1="9f49xotb54p8d7nnmu135j4fmyd5s3b" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

'''Јавна сила''' е сила која има легитимна и легализирана употреба на физичка сила со цел да им служи на јавните интереси.

Терминот е широко и лабаво дефиниран. Јавната сила може да се однесува или на [[Полиција|полициски]] или [[Војска|на воени сили]].

== Оригинална употреба на терминот ==
Првата употреба на концептот на '''јавна сила''', во француската '''''„Force Publiclique“''''', била во ''[[Декларација за правата на човекот и граѓанинот|Декларацијата за правата на човекот и граѓанинот]] од 1789 година.''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://avalon.law.yale.edu/18th_century/rightsof.asp|title=Avalon Project - Declaration of the Rights of Man - 1789|work=avalon.law.yale.edu|accessdate=2023-12-16}}&lt;/ref&gt;

'''''Член XIII''' - За одржување на јавната сила и за трошоците на администрацијата, неопходен е заеднички придонес; тој мора да биде подеднакво распределен меѓу сите граѓани, врз основа на нивните способности [т.е. способност за плаќање].''

Декларацијата имала за цел да го регулира односот помеѓу граѓанинот и легитимната употреба на насилство. За разлика од сличните декларации за права од [[Англосаксонци|англосаксонските]] земји, акцентот е ставен на должноста на граѓанинот да придонесе за постоењето на таква сила, а не на [[Граѓански и политички права|правата на граѓанинот]] во однос на таквата сила.

== Понатамошна употреба на терминот ==
Концептот се користел и во други земји, како на пр. во [[wikisource:Thomas Jefferson's Sixth State of the Union Address|Шестиот говор за состојбата на нацијата]] на Томас Џеферсон.

'''''„Публикју форс“''''' било насловот на колонијалната армија и жандармеријата на [[Слободна Држава Конго|Слободната Држава Конго]] и Белгиско Конго од 1885 до 1960 година (''видете: '''Јавни сили (Конго)''''').

Терминот се користи како ознака за полициски или воени сили во други земји, како на пр. [[Панама]] и [[Костарика]], и најчесто се користи како концептуален термин во неколку земји, на пр. [[Франција]] и [[Мароко]].

== Наводи ==
 {{Military branches|state=expanded}}
[[es:Force Publique]]
[[fr:Force publique]]
[[hu:Force Publique]]
[[nl:Force Publique]]
[[ja:公安軍 (コンゴ)]]
&lt;references /&gt;
[[Категорија:Насилство]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Политички теории]]</text>
      <sha1>9f49xotb54p8d7nnmu135j4fmyd5s3b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вавилонски Талмуд</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396395</id>
    <redirect title="Талмуд" />
    <revision>
      <id>5569880</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Талмуд]]</comment>
      <origin>5569880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="a27vdfjrrd7o8fukrp3dybv5xrqvbil" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Талмуд]]</text>
      <sha1>a27vdfjrrd7o8fukrp3dybv5xrqvbil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arceuthobium oxycedri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396396</id>
    <revision>
      <id>5569882</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1170303428|Arceuthobium oxycedri]]“</comment>
      <origin>5569882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2523" sha1="90m17mea36tt53o8qhbznh634yadvqu" xml:space="preserve">
'''Arceuthobium oxycedri''' е [[Паразитско растение|полупаразит]] од семејството сандали[[Сандали (растенија)|Santalaceae]]. Паразитизира кај членови на родот ''[[Смрека|Juniperus]]''.&lt;ref name=&quot;HV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://herbarivirtual.uib.es/cas-med/especie/5960.html|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Herbario Virtual del Mediterráneo Occidental|publisher=Àrea de botànica, departament de biologia, universitat de les illes balears|language=Spanish|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова растение е мало по големина, во просек помеѓу 2 и 15 см. Ова дводомно растение има многу мало стебло, а листовите се состојат од мали листови со неподвижни цветови. Распространето е низ поголемиот дел од [[Европа]], [[Азија]] и делови од северна [[Африка]].&lt;ref name=&quot;GD&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Hosts and Geographic Distribution of Arceuthobium oxycedri|last=Ciesla, W. M.|last2=Geils, B.W.|last3=Adams, R.P.|date=September 2001|publisher=United States Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
''Arceuthobium oxycedri'' е опишан од Фридрих Август фон Маршал Биберштајн и објавен во 1819 година.&lt;ref name=&quot;TP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/NamePage.aspx?nameid=19101149&amp;langid=10|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Tropicos.org|publisher=Missouri Botanical Garden.|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Синоними ==

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Иран]]
[[Категорија:Флора на Лебанон]]
[[Категорија:Епифити]]
[[Категорија:Паразитски растенија]]
[[Категорија:CS1-одржување: бројчени имиња: список на автори]]
[[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>90m17mea36tt53o8qhbznh634yadvqu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569883</id>
      <parentid>5569882</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5569883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3710" sha1="oev8y73iq6ed5ydqk5p1pf2qo3j0f9m" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name = Arceuthobium oxycedri
|image = Arceuthobium_oxycedri_1.JPG
|image_caption = ''Arceuthobium oxycedri''
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{Cite journal | author = Participants of the FFI/IUCN SSC Central Asian regional tree Red Listing workshop, Bishkek, Kyrgyzstan (11-13 July 2006) | title = ''Arceuthobium oxycedri'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2007 | page = e.T63518A12685664 | publisher = [[IUCN]] | date = 2007 | url = http://www.iucnredlist.org/details/63518/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2007.RLTS.T63518A12685664.en | access-date = 23 December 2017| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
|genus = Arceuthobium
|species = oxycedri
|authority = ([[DC.]]) [[M.Bieb.]]
}}

'''Arceuthobium oxycedri''' е [[Паразитско растение|полупаразит]] од семејството сандали[[Сандали (растенија)|Santalaceae]]. Паразитизира кај членови на родот ''[[Смрека|Juniperus]]''.&lt;ref name=&quot;HV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://herbarivirtual.uib.es/cas-med/especie/5960.html|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Herbario Virtual del Mediterráneo Occidental|publisher=Àrea de botànica, departament de biologia, universitat de les illes balears|language=Spanish|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова растение е мало по големина, во просек помеѓу 2 и 15 см. Ова дводомно растение има многу мало стебло, а листовите се состојат од мали листови со неподвижни цветови. Распространето е низ поголемиот дел од [[Европа]], [[Азија]] и делови од северна [[Африка]].&lt;ref name=&quot;GD&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Hosts and Geographic Distribution of Arceuthobium oxycedri|last=Ciesla, W. M.|last2=Geils, B.W.|last3=Adams, R.P.|date=September 2001|publisher=United States Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
''Arceuthobium oxycedri'' е опишан од Фридрих Август фон Маршал Биберштајн и објавен во 1819 година.&lt;ref name=&quot;TP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/NamePage.aspx?nameid=19101149&amp;langid=10|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Tropicos.org|publisher=Missouri Botanical Garden.|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Синоними ==
* ''Arceuthobium juniperi'' Bubani
* ''Razoumofskya oxycedri'' ( DC. ) FWSchultz ex Nyman
* ''Caucasica Razoumowskia'' sloth. former M.Bieb.
* ''Razoumowskia oxycedri'' (DC.) FWSchultz
* ''Viscum caucasicum'' Steud.
* ''Viscum oxycedri'' DC.&lt;ref name=&quot;PL&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2646832 | title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M.Bieb. | publisher=theplantlist.org | accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Иран]]
[[Категорија:Флора на Лебанон]]
[[Категорија:Епифити]]
[[Категорија:Паразитски растенија]]
[[Категорија:CS1-одржување: бројчени имиња: список на автори]]
[[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>oev8y73iq6ed5ydqk5p1pf2qo3j0f9m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569888</id>
      <parentid>5569883</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T12:45:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ВП:КМ|КМ]]: [[Категорија:Флора на Лебанон]] → [[Категорија:Флора на Либан]]</comment>
      <origin>5569888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3706" sha1="r4dqmyzwjwvsiqghcsx102m491pqlrs" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name = Arceuthobium oxycedri
|image = Arceuthobium_oxycedri_1.JPG
|image_caption = ''Arceuthobium oxycedri''
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{Cite journal | author = Participants of the FFI/IUCN SSC Central Asian regional tree Red Listing workshop, Bishkek, Kyrgyzstan (11-13 July 2006) | title = ''Arceuthobium oxycedri'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2007 | page = e.T63518A12685664 | publisher = [[IUCN]] | date = 2007 | url = http://www.iucnredlist.org/details/63518/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2007.RLTS.T63518A12685664.en | access-date = 23 December 2017| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
|genus = Arceuthobium
|species = oxycedri
|authority = ([[DC.]]) [[M.Bieb.]]
}}

'''Arceuthobium oxycedri''' е [[Паразитско растение|полупаразит]] од семејството сандали[[Сандали (растенија)|Santalaceae]]. Паразитизира кај членови на родот ''[[Смрека|Juniperus]]''.&lt;ref name=&quot;HV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://herbarivirtual.uib.es/cas-med/especie/5960.html|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Herbario Virtual del Mediterráneo Occidental|publisher=Àrea de botànica, departament de biologia, universitat de les illes balears|language=Spanish|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова растение е мало по големина, во просек помеѓу 2 и 15 см. Ова дводомно растение има многу мало стебло, а листовите се состојат од мали листови со неподвижни цветови. Распространето е низ поголемиот дел од [[Европа]], [[Азија]] и делови од северна [[Африка]].&lt;ref name=&quot;GD&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Hosts and Geographic Distribution of Arceuthobium oxycedri|last=Ciesla, W. M.|last2=Geils, B.W.|last3=Adams, R.P.|date=September 2001|publisher=United States Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
''Arceuthobium oxycedri'' е опишан од Фридрих Август фон Маршал Биберштајн и објавен во 1819 година.&lt;ref name=&quot;TP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/NamePage.aspx?nameid=19101149&amp;langid=10|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Tropicos.org|publisher=Missouri Botanical Garden.|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Синоними ==
* ''Arceuthobium juniperi'' Bubani
* ''Razoumofskya oxycedri'' ( DC. ) FWSchultz ex Nyman
* ''Caucasica Razoumowskia'' sloth. former M.Bieb.
* ''Razoumowskia oxycedri'' (DC.) FWSchultz
* ''Viscum caucasicum'' Steud.
* ''Viscum oxycedri'' DC.&lt;ref name=&quot;PL&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2646832 | title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M.Bieb. | publisher=theplantlist.org | accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Иран]]
[[Категорија:Флора на Либан]]
[[Категорија:Епифити]]
[[Категорија:Паразитски растенија]]
[[Категорија:CS1-одржување: бројчени имиња: список на автори]]
[[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>r4dqmyzwjwvsiqghcsx102m491pqlrs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569897</id>
      <parentid>5569888</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T13:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5569897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3722" sha1="ae8gvjhv1veu53gvy0wnlk730qdjrw6" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name = Arceuthobium oxycedri
|image = Arceuthobium_oxycedri_1.JPG
|image_caption = ''Arceuthobium oxycedri''
|status = LC
|status_system = IUCN3.1
|status_ref = &lt;ref name=iucn&gt;{{Cite journal | author = Participants of the FFI/IUCN SSC Central Asian regional tree Red Listing workshop, Bishkek, Kyrgyzstan (11-13 July 2006) | title = ''Arceuthobium oxycedri'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 2007 | page = e.T63518A12685664 | publisher = [[IUCN]] | date = 2007 | url = http://www.iucnredlist.org/details/63518/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2007.RLTS.T63518A12685664.en | access-date = 23 December 2017| doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
|genus = Arceuthobium
|species = oxycedri
|authority = ([[DC.]]) [[M.Bieb.]]
}}

'''Arceuthobium oxycedri''' е [[Паразитско растение|полупаразит]] од семејството сандали, [[Сандали (растенија)|Santalaceae]]. Паразитизира кај членови на родот смрека, ''[[Смрека|Juniperus]]''.&lt;ref name=&quot;HV&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://herbarivirtual.uib.es/cas-med/especie/5960.html|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Herbario Virtual del Mediterráneo Occidental|publisher=Àrea de botànica, departament de biologia, universitat de les illes balears|language=Spanish|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова растение е мало по големина, во просек помеѓу 2 и 15 см. Ова дводомно растение има многу мало стебло, а листовите се состојат од мали листови со неподвижни цветови. Распространето е низ поголемиот дел од [[Европа]], [[Азија]] и делови од северна [[Африка]].&lt;ref name=&quot;GD&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Hosts and Geographic Distribution of Arceuthobium oxycedri|last=Ciesla, W. M.|last2=Geils, B.W.|last3=Adams, R.P.|date=September 2001|publisher=United States Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station}}&lt;/ref&gt;

== Таксономија ==
''Arceuthobium oxycedri'' е опишан од Фридрих Август фон Маршал Биберштајн и објавен во 1819 година.&lt;ref name=&quot;TP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tropicos.org/NamePage.aspx?nameid=19101149&amp;langid=10|title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M. Bieb.|work=Tropicos.org|publisher=Missouri Botanical Garden.|accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Синоними ==
* ''Arceuthobium juniperi'' Bubani
* ''Razoumofskya oxycedri'' ( DC. ) FWSchultz ex Nyman
* ''Caucasica Razoumowskia'' sloth. former M.Bieb.
* ''Razoumowskia oxycedri'' (DC.) FWSchultz
* ''Viscum caucasicum'' Steud.
* ''Viscum oxycedri'' DC.&lt;ref name=&quot;PL&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2646832 | title=Arceuthobium oxycedri (DC.) M.Bieb. | publisher=theplantlist.org | accessdate=24 August 2013}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Иран]]
[[Категорија:Флора на Либан]]
[[Категорија:Епифити]]
[[Категорија:Паразитски растенија]]
[[Категорија:CS1-одржување: бројчени имиња: список на автори]]
[[Категорија:CS1-одржување: повеќе имиња: список на автори]]
[[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>ae8gvjhv1veu53gvy0wnlk730qdjrw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Arceuthobium oxycedri</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396397</id>
    <revision>
      <id>5569896</id>
      <timestamp>2026-06-01T12:59:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5569896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Улица Исток Запад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396398</id>
    <revision>
      <id>5569913</id>
      <timestamp>2026-06-01T13:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1341155808|East West Street]]“</comment>
      <origin>5569913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8964" sha1="euc04j5mj912o95whkzexgobv8ki6mt" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Infobox book/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

'''''„Улица Ист Вест: За потеклото на геноцидот и злосторствата против човештвото“''''' {{Efn|Published as '''''East West Street: On the Origins of &quot;Genocide&quot; and &quot;Crimes Against Humanity&quot;''''' in the United States.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;}} е книга од Филип Сандс објавена во 2016 година, која ги испитувала животите на двајца [[Евреи|еврејски]] [[Адвокат|адвокати]], Херш Лаутерпахт и Рафаел Лемкин, родени во рок од три години еден од друг и студенти во истиот град на источниот периферија на Европа, [[Лавов]], кои ги создадоа правните концепти за [[Злосторство против човештвото|злосторства против човештвото]] и [[геноцид]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.the-tls.co.uk/articles/the-birth-of-genocide/|title=The birth of genocide - Twentieth-century history &amp; later|last=Douglas|first=Lawrence|date=September 16, 2016|work=TLS|language=en-GB|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt; Станува збор за мемоари и историја на потеклото на меѓународното кривично право по Втората светска војна.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/227917/east-west-street-by-philippe-sands/|title=East West Street by Philippe Sands: 9780525433729 {{!}} PenguinRandomHouse.com: Books|work=PenguinRandomhouse.com|language=en-US|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Swart|first=Mia|date=2018-09-01|title=Philippe Sands, East West Street: On the Origins of 'Genocide' and 'Crimes Against Humanity'|url=https://doi.org/10.1093/jicj/mqy058|journal=Journal of International Criminal Justice|volume=16|issue=4|pages=959–961|doi=10.1093/jicj/mqy058|issn=1478-1387|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.ft.com/content/a1822e32-1da8-11e6-b286-cddde55ca122|title='East West Street: On the Origins of Genocide and Crimes Against Humanity', by Philippe Sands|last=Mazower|first=Mark|date=20 May 2016|work=Financial Times|access-date=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2016/05/29/books/review/east-west-street-by-philippe-sands.html|title='East West Street,' by Philippe Sands|last=Lévy|first=Bernard-Henri|date=23 May 2016|work=[[The New York Times]]|access-date=17 November 2025}}&lt;/ref&gt;

== Осврти ==
Даниел Финкелштајн во ''[[Тајмс|Тајм]]'' го опишал како „Величествена книга&quot;. Дело со голема брилијантност. Има наративен опсег и интелектуален стисок. Сè што се случува е неизбежно, а сепак доаѓа како изненадување. Бев трогнат од гнев и од сожалување. На места се задавив, на места заплакав. Сакав да го стигнам крајот. Едвај чекав да го стигнам крајот. А потоа, кога стигнав таму, не сакав да бидам на крајот.“&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.thetimes.com/culture/article/book-of-the-week-east-west-street-on-the-origins-of-genocide-and-crimes-against-humanity-by-philippe-sands-fnbnc72r2|title=Book of the week: East West Street: On the Origins of Genocide and Crimes Against Humanity by Philippe Sands|last=Finkelstein|first=Daniel|date=28 May 2016|work=[[The Times]]|access-date=2021-05-26|language=en|issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;

Каролин Мурхед, пишувајќи за ''Литературен ривју'', го пофалиl Сендс како „незаситен истражувач“, пишувајќи: „невозможно е да не се ужива во неговото бујно задоволство од она што тој го нарекува „кал од докази“. Ниедна можна плодна линија на истражување не е занемарена.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://literaryreview.co.uk/justice-defined|title=Justice Defined|last=Moorehead|first=Caroline|date=May 2016|work=[[Literary Review]]|access-date=2023-03-01|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[Џон ле Каре]] го нарекол ова: „Монументално достигнување: длабоко лично, раскажано со љубов, гнев и голема прецизност.“&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://www.weidenfeldandnicolson.co.uk/titles/philippe-sands/east-west-street/9781474601917/|title=East West Street|last=Sands|first=Philippe|date=2018-07-13|publisher=Weidenfeld &amp; Nicolson|isbn=9781474601917|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Доминик Сандбрук во ''[[The Sunday Times|Сандеј тајмс]]'' напишал: „Врвно фасцинантно. Сандс создаде нешто извонредно. Напишано со романописна вештина, прозата е без напор избалансирана, тонот совршено проценет, неговата книга врие од живот, од прометните улици на Хабсбург Лавов до високата драма на Нирнбершките судења. Една од најфасцинантните и најмоќните книги што можат да се замислат.“ &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.thetimes.com/culture/article/books-east-west-street-on-the-origins-of-genocide-and-crimes-against-humanity-by-philippe-sands-j5vrkfc6s|title=Books: East West Street: On the Origins of Genocide and Crimes Against Humanity by Philippe Sands|last=Sandbrook|first=Dominic|date=12 June 2016|work=[[The Times]]|access-date=2021-05-26|language=en|issn=0140-0460}}&lt;/ref&gt;

== Награди ==

* Наградата „Бејли Гифорд“, 2016 година&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theguardian.com/books/2016/nov/15/philippe-sands-wins-2016-baillie-gifford-prize-for-nonfiction-east-west-street|title=Philippe Sands wins the 2016 Baillie Gifford prize for nonfiction|last=Flood|first=Alison|last2=Sian Cain|date=2016-11-15|work=The Guardian|language=en|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;
* Најдобри книги за историја на годината, ''[[Гардијан|The Guardian]]'', 2016&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theguardian.com/books/2016/dec/01/best-history-books-2016-david-horspool|title=The best history books of 2016|last=Horspool|first=David|date=2016-12-01|work=The Guardian|language=en|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;
* Наградата „Еврејски квартален магазин - Вингејт“, 2017&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ucl.ac.uk/laws/news/2017/feb/professor-philippe-sands-qc-wins-2017-jewish-quarterly-wingate-prize|title=Professor Philippe Sands QC wins 2017 Jewish Quarterly Wingate Prize|last=UCL|date=2017-02-24|work=UCL Faculty of Laws|language=en|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;
* Нефиктивна книга на годината на Британските награди за книга, 2017&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ucl.ac.uk/laws/news/2017/may/professor-philippe-sands-qc-wins-non-fiction-narrative-book-year-british-book-awards|title=Professor Philippe Sands QC wins Non Fiction: Narrative Book of the Year at British Book Awards|last=UCL|date=2017-05-09|work=UCL Faculty of Laws|language=en|accessdate=2021-05-26}}&lt;/ref&gt;
* Награда „Барон Жан-Шарл Велж“ на Меѓународната катедра за историја на Втората светска војна на ULB (Слободен универзитет во Брисел) 2019&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.myscience.be/news/wire/chaire_seconde_guerre_mondiale_spectacle_a_bozar_et_conference_publique-2019-ulb|title=ULB|date=15 January 2019|work=www.ulb.be|accessdate=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;

== Белешки ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Белешки}}

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>euc04j5mj912o95whkzexgobv8ki6mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Јулска повелба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396399</id>
    <revision>
      <id>5569925</id>
      <timestamp>2026-06-01T14:16:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erikatrpeska</username>
        <id>130068</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1356961227|July Charter]]“</comment>
      <origin>5569925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36641" sha1="79pxiemtff64fxiigw8n4pgg6gc73gz" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Разликување|July Declaration}}&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Инфокутија Договор|name=July National Charter 2025&lt;br /&gt;জুলাই জাতীয় সনদ ২০২৫|image=|caption=Cover of the July Charter|image_size=200px|type=[[Charter]]|context=[[July Uprising]]|date_drafted={{Start date|2025|02|13}}|date_signed={{Start date|2025|10|17}}|location_signed=South Plaza of the [[Jatiya Sangsad Bhaban]]&lt;br /&gt;[[Sher-e-Bangla Nagar]], [[Dhaka]], Bangladesh|date_sealed=|date_effective=|date_expiration=|date_expiry=&lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --&gt;|mediators=[[National Consensus Commission]]|negotiators=[[National Consensus Commission]]|signatories=See [[#Signatories|here]]|parties={{blist|[[Yunus ministry|Interim government of Muhammad Yunus]]|26 [[List of political parties in Bangladesh|political parties]]}}|ratifiers=|depositor=|depositories=|citations=|language=[[Bengali language|Bengali]]|wikisource=|wikisource1=|wikisource2=|wikisource3=|wikisource4=|wikisource5=|footnotes=}}'''Националната повелба јули 2025 година''' ({{Langx|bn|জুলাই জাতীয় সনদ ২০২৫}}) е политичка декларација во Бангладеш заснована на консензусот меѓу 30 политички партии и привремената влада во врска со уставните, изборните и административните реформи по јулското востание во 2024 година. Била потпишана на 17 октомври 2025 година на Јужниот плоштад на Џатија Сангсад од страна на Националната комисија за консензус и 24 политички партии на Бангладеш, а други две партии потпишале подоцна, со што вкупниот број на политички партии достигна 26.

Во повелбата биле предложени над 80 предлози за реформи, вклучувајќи уставни, судски и законодавни реформи. Клучните предлози вклучувале зголемување на политичката застапеност на жените во законодавното тело, наметнување ограничувања на мандатот на премиерот, зајакнување на претседателските овластувања, проширување на основните права и заштита на судската слобода. Сепак, некои страни потписнички изразиле несогласување со одредени предлози, што ги навеле аналитичарите да го доведат во прашање правилното спроведување на одредбите од повелбата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.idea.int/blog/explainer-poll-and-referendum-define-bangladeshs-next-chapter|title=Explainer: A poll and referendum to define Bangladesh's next chapter|last=Kenny|first=Emma|date=10 February 2026|work=International IDEA}}&lt;/ref&gt;

== Нацрт ==
Јулската повелба следи по Јулското востание, во јули 2024 година. Прелиминарен нацрт на Јулската повелба, наменет за реформа на Уставот на Бангладеш, била објавен на 28 јули 2025 година, по серија консултации во кои учествуваа 30-те политички партии и привремената влада под водство на Мухамед Јунус. Овие дискусии биле олеснети од Националната комисија за консензус, комисија формирана од главниот советник Мухамед Јунус за да го изготви документот. По понатамошно разгледување и преглед, се очекувало учесничките партии формално да ја потпишат и усвојат конечната верзија на повелбата. Повелбата се состои од 28 точки.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kalerkantho.com/online/national/2025/07/28/1553864|title=Draft of the July National Charter published|date=28 July 2025|work=[[Kaler Kantho]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.jagonews24.com/m/national/news/1039862|title=Draft of July Charter given to all political parties|date=28 July 2025|work=[[Jagonews24.com]]}}&lt;/ref&gt; На 31 јули 2025 година, демонстрантите повредени за време на Јулското востание ја блокираа раскрсницата Шахбаг во Дака, барајќи итно прогласување на „Јулската повелба“ и „Јулската декларација&quot;.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/protestors-block-shahbagh-demand-july-charter-1201046|title=Dhaka roads gridlocked as protesters block Shahbagh demanding July Charter|date=2025-07-31|work=The Business Standard|language=en|accessdate=2025-07-31}}&lt;/ref&gt; Демонстрациите предизвикале големи сообраќајни нарушувања, при што учесниците се заколнале дека ќе продолжат сè додека не се исполнат нивните барања.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.daily-sun.com/post/817024|title=Protesters block Shahbagh demanding July Charter|work=daily-sun|accessdate=2025-07-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/city/lszbk5t0j2|title=Blockade at Shahbagh demands implementation of July Charter, traffic gridlock|work=Prothomalo|accessdate=2025-07-31}}&lt;/ref&gt;

=== Цели ===
Обврските на Повелбата вклучуваат:&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.kalerkantho.com/online/national/2025/07/28/1553871|title=The July Charter draft contains 7 commitments|date=28 July 2025|work=[[Kaler Kantho]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.jagonews24.com/m/national/news/1039874|title=Parties will pledge to fully implement the July Charter|date=28 July 2025|work=[[Jagonews24.com]]}}&lt;/ref&gt;

# Обезбедување на негово целосно спроведување во согласност со јавните аспирации и жртви;
# Донесување препораки поврзани со управувањето, судството, изборите, јавната администрација, спроведувањето на законот и борбата против корупцијата преку потребни уставни измени, законски измени или ново законодавство;
# Завршување на овие реформи во рок од две години од формирањето на влада избрана по формалното усвојување на Повелбата;
# Воспоставување на законски и уставни заштитни мерки во текот на целиот процес на имплементација;
# Гарантирање на целосна правна и уставна заштита за содржината на Повелбата; и
# Формално признавајќи, во рамките на Уставот, историското значење на продемократското движење и народното востание од 2024 година што доведоа до Повелбата.

== Финализација и потпишување ==
Јулската повелба б финализирана во август 2025 година по неколку недели разговори за консензус. Во текот на процесот, биле поднесени 11 ноти за несогласување, од кои 9 дојдоа од БНП и нејзините сојузници, за да се регистрира несогласување со некои клучни аспекти на Јулската повелба. Сепак, потпретседателот на комисијата, Али Риаз, останал оптимист во врска со спроведувањето на Повелбата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/july-charter-implementation-what-notes-dissent-could-mean-3967351|title=July charter implementation: What notes of dissent could mean|date=21 August 2025|work=The Daily Star|accessdate=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Повелбата била потпишана на 17 октомври 2025 година на Јужниот плоштад на Џатија Сангсад од страна на Националната комисија за консензус и 24 политички партии од Бангладеш.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnews24.com/politics/3389d8445bf3|title=Four leftist parties reject July Charter, plan demonstrations|work=bdnews24.com|language=en|accessdate=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Форумот Гано ја потпишал повелбата на 19 октомври 2025 година. Националната граѓанска партија ја потпишала повелбата на 16 февруари 2026 година, со што вкупниот број на потписници достигна 26 политички партии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnews24.com/bangladesh/638c6387dc14|title=Gono Forum signs July Charter after initial reservations|work=bdnews24.com|language=en|accessdate=2025-10-19}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://bdnews24.com/politics/b6ec179db9b4|title=NCP signs July Charter|work=bdnews24.com|language=en|accessdate=2026-02-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.prothomalo.com/politics/tao2vhxg65|title=জুলাই সনদ স্বাক্ষর অনুষ্ঠানে অংশ নেয় ২৫ দল, কারা গেল, কারা যায়নি|date=17 October 2025|work=[[Prothom Alo]]|language=bn|accessdate=17 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/4jeyxcy98d|title=Declaration of independence not being dropped, what is in July Charter|date=2025-10-17|work=[[Prothom Alo]]|language=en|accessdate=2025-11-03}}&lt;/ref&gt;

=== Потписници ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!No.
!Party/Alliance
!Signatories
!Date
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |–
| rowspan=&quot;7&quot; |Interim government of Bangladesh&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;National Consensus Commission
|Muhammad Yunus
| rowspan=&quot;55&quot; |17 October 2025
|-
|Ali Riaz
|-
|Iftekharuzzaman
|-
|Md. Emdadul Haque Azad
|-
|Badiul Alam Majumdar
|-
|Safar Raj Hossain
|-
|Muhammad Ayub Mia
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1
| rowspan=&quot;2&quot; |Liberal Democratic Party
|Redwan Ahmed
|-
|Neyamul Bashir
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2
| rowspan=&quot;2&quot; |Khelafat Majlis
|Abdul Basit Azad
|-
|Ahmad Abdul Quader
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |3
| rowspan=&quot;2&quot; |Rastro Sonskar Andolan
|Hasnat Quaiyum
|-
|Syed Hasibuddin Hossain
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |4
| rowspan=&quot;2&quot; |Amar Bangladesh Party
|Mojibur Rahman Bhuiyan Monju
|-
|Asaduzzaman Fuaad
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |5
| rowspan=&quot;2&quot; |Nagorik Oikko
|Mahmudur Rahman Manna
|-
|Shahidullah Kaiser
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |6
| rowspan=&quot;2&quot; |National Democratic Movement
|Bobby Hajjaj
|-
|Mominul Amin
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |7
| rowspan=&quot;2&quot; |Bangladesh Nationalist Party
|Mirza Fakhrul Islam Alamgir
|-
|Salahuddin Ahmed
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |8
| rowspan=&quot;2&quot; |Bangladesh Khelafat Majlish
|Yusuf Ashraf
|-
|Jalaluddin Ahmed
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |9
| rowspan=&quot;2&quot; |Bangladesh Jamaat-e-Islami
|Syed Abdullah Muhammad Taher
|-
|Mia Golam Parwar
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |10
| rowspan=&quot;2&quot; |Ganosamhati Andolon
|Zonayed Saki
|-
|Abul Hasan Rubel
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |11
| rowspan=&quot;2&quot; |Jatiya Samajtantrik Dal (Rab)
|Shahid Uddin Mahmud Swapan
|-
|Tania Rob
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |12
| rowspan=&quot;2&quot; |Gono Odhikar Parishad
|Nurul Haque Nur
|-
|Md. Rashed Khan
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |13
| rowspan=&quot;2&quot; |Revolutionary Workers Party of Bangladesh
|Saiful Haque
|-
|Bahnishikha Jamali
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |14
| rowspan=&quot;2&quot; |Nationalist Like-minded Alliance
|Fariduzzaman Farhad (NPP)
|-
|Khondaker Lutfar Rahman (JAGPA)
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |15
| rowspan=&quot;2&quot; |12-party Alliance
|Mostafa Jamal Haider
|-
|Shahadat Hossain Selim
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |16
| rowspan=&quot;2&quot; |Islami Andolan Bangladesh
|Ashraf Ali Akon
|-
|Gazi Ataur Rahman
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |17
| rowspan=&quot;2&quot; |Zaker Party
|Shahidul Islam Bhuiyan
|-
|Zahirul Hasan Sheikh
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |18
| rowspan=&quot;2&quot; |Gano Front
|Aminul Haque Tipu Biswas
|-
|Manjurul Arefin Litu Biswas
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |19
| rowspan=&quot;2&quot; |Nizam-e-Islam Party
|Abdul Majed Athari
|-
|Musa Bin Izhar
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |20
| rowspan=&quot;2&quot; |Bangladesh Labour Party
|Mostafizur Rahman Iran
|-
|Khondaker Mirajul Islam
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |21
| rowspan=&quot;2&quot; |Bhasani Janashakti Party
|Sheikh Rafiqul Islam Bablu
|-
|Mohammad Abu Yusuf Selim
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |22
| rowspan=&quot;2&quot; |Jamiat Ulema-e-Islam Bangladesh
|Abdur Rob Yousufi
|-
|Manjurul Islam Afendi
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |23
| rowspan=&quot;2&quot; |Islami Oikya Jote
|Abdul Kader
|-
|Sakhawat Hossain Raji
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |24
| rowspan=&quot;2&quot; |Amjanatar Dol
|Mia Moshiuzzaman
|-
|Md. Tariq Rahman
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |25
| rowspan=&quot;2&quot; |Gano Forum
|Subrata Chowdhury
| rowspan=&quot;2&quot; |19 October 2025
|-
|Md. Mizanur Rahman
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |26
| rowspan=&quot;2&quot; |National Citizen Party
|Nahid Islam
| rowspan=&quot;2&quot; |16 February 2026
|-
|Akhter Hossen
|}

== Предлози ==

=== Уставни промени ===
Доколку повелбата биде усвоена во уставот, би биле внесени следните 47 измени: &lt;ref name=&quot;changes&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/bengali/articles/cn0k9n56wlyo|title=গণভোটে 'হ্যাঁ' জিতলে সংবিধানে যা যা বদলে যাবে, নতুন যুক্ত হবে যেসব বিষয়|last=Ahsan|first=Mukimul|date=26 January 2026|work=[[BBC Bangla]]|language=bn|trans-title=Changes, new additions to the constitution that will be made if the 'yes' passes the referendum}}&lt;/ref&gt;

* Сите [[Мајчин јазик|мајчини јазици]] што се зборуваат во Бангладеш ќе бидат признати како говорни јазици, заедно со државниот јазик [[Бенгалски јазик|бенгалски]].
* „Бангладешанец“ ќе го замени „[[Бенгалци|бенгалски]]“ како националност на граѓаните на Бангладеш.
* За измена на уставот ќе биде потребно двотретинско мнозинство во предложениот [[долен дом]] и едноставно мнозинство во предложениот [[горен дом]] на законодавното тело.
* За реформа на привремениот владин систем ќе биде потребен национален референдум.
* Членовите 7(А) и 7(Б) кои ги дефинираат уставните прекршоци и наметнуваат ограничувања на уставните амандмани, ќе бидат укинати.
* Еднаквоста, човечкото достоинство, социјалната правда, верската слобода и хармонијата ќе ги заменат муџибистичките идеи за бенгалски национализам, демократија, социјализам и секуларизам како фундаментални принципи.
* [[Секуларност|Секуларизмот]] и слободата на вероисповед ќе бидат дефинирани како „обезбеден соживот и достоинство на сите заедници“.
* Правото на непрекинат интернет сервис и правото на заштита на личните податоци ќе бидат додадени на основните права.
* За прогласување [[вонредна состојба]] ќе биде потребно одобрение од членовите на кабинетот и лидерот и заменик-лидерот на опозицијата, кое ќе го замени само потписот на премиерот.
* Основните права нема да бидат ограничени за време на вонредна состојба.
* Претседателските избори ќе се одржат со тајно гласање, а претседателот ќе го изберат пратениците во Долниот дом.
* Претседателот може самостојно да ги назначува раководителите и членовите на Националната комисија за човекови права на Бангладеш, Комисијата за информации, Советот за печат, Комисијата за право и Комисијата за регулација на енергетика на Бангладеш, освен премиерот и врховниот судија.
* За импичмент на претседателот ќе биде потребно двотретинско мнозинство во двата дома.
* [[Помилување|Претседателското помилување]] ќе биде предмет на согласност од семејствата на жртвите.
* Едно лице не може да биде премиер повеќе од 10 години
* Системот на привремени службеници ќе биде вратен во сила и ќе биде формиран со консензус меѓу владејачката партија, главната опозиција и втората опозициска партија.
* Ќе се воведе [[Дводомен парламент|дводомност]].
* Горниот дом ќе се состои од 100 места [[Пропорционална застапеност|пропорционално распределени]] меѓу гласовите на избраните партии на општите избори.
* Резервираните места за жени во Долниот дом постепено ќе се зголемуваат до 100 места.
* Заменик-претседателот на Џатија Сангсад ќе биде избран од опозициската партија.
* Членот 70, кој забранува преминување преку под, ќе биде укинат.
* Секој голем меѓународен договор поврзан со националната безбедност ќе бара одобрение од двата дома.
* Овластувањата за разграничување на изборните граници ќе бидат преземени од Изборната комисија на Бангладеш и ќе бидат доделени на специјализиран комитет формиран од парламентот.
* Изборната комисија ќе биде формирана под надзор на претседателот на Собранието, заменик-претседателот, премиерот, лидерот на опозицијата и претседателот на Врховниот суд.
* Главниот судија ќе биде назначен од Апелациониот оддел на Врховниот суд на Бангладеш.
* Бројот на назначени судии во апелациониот оддел ќе се определи според потребите на претседателот на судот, а назначувањето на судии во високиот суд ќе биде единствено доверено на претседателот на судот.
* Целосната слобода на судството ќе биде уставно загарантирана, ќе се формира потребен број на виши судски одделенија во секој [[Области во Бангладеш|оддел]], ќе се зајакне Врховниот судски совет, а на Врховниот суд ќе му биде доверена контролата врз назначувањето на судиите од пониските судови.
* Ќе биде назначен [[Народен правобранител]] под надзор на претседателот на Собранието, заменик-претседателот, премиерот, лидерите на опозициските партии и судиите на Апелациониот оддел.
* Ќе бидат формирани посебни комисии составени од опозициски партии за назначување на Комисијата за јавни услуги, назначување на генерален ревизор и контролор, како и назначување на претседател и комесар на Антикорупциската комисија.
* Во уставот ќе биде додаден нов член со кој ќе се повикува на спречување на злоупотребата на уставните овластувања.

=== Правни реформи ===
Ќе се воведат 37 реформи со измена на постојните закони, уредби, извршни наредби и предлог-закони:&lt;ref name=&quot;changes&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.com/bengali/articles/cn0k9n56wlyo|title=গণভোটে 'হ্যাঁ' জিতলে সংবিধানে যা যা বদলে যাবে, নতুন যুক্ত হবে যেসব বিষয়|last=Ahsan|first=Mukimul|date=26 January 2026|work=[[BBC Bangla]]|language=bn|trans-title=Changes, new additions to the constitution that will be made if the 'yes' passes the referendum}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFAhsan2026&quot;&gt;Ahsan, Mukimul (26 January 2026). [https://www.bbc.com/bengali/articles/cn0k9n56wlyo &quot;গণভোটে 'হ্যাঁ' জিতলে সংবিধানে যা যা বদলে যাবে, নতুন যুক্ত হবে যেসব বিষয়&quot;] &amp;#x5B;Changes, new additions to the constitution that will be made if the 'yes' passes the referendum&amp;#x5D;. ''[[BBC Bangla]]'' (in Bengali).&lt;/cite&gt;
[[Category:CS1 Bengali-language sources (bn)]]&lt;/ref&gt;

* Посебните права, ограничувањата на правата и одговорностите на комисиите и членовите на парламентот ќе бидат дефинирани со закон.
* Реформите што ги донесе привремената влада пред општите избори, како што се законот за манипулирање со изборните единици, задолжителниот кодекс на однесување за актуелните и поранешните судии, воспоставувањето на секретаријатот на Врховниот суд, формирањето на независна служба за кривични истраги, зголемувањето на бројот на вработени во судството, претворањето на Националната агенција за правна помош во директорат, деталите за имотот на судиите и помошниот персонал, дигитализацијата на управувањето со судовите и прашањата поврзани со кодексот на однесување за адвокатите, ќе бидат признати преку закон.
* Ќе се формира независна и постојана Комисија за реформа на јавната администрација за спроведување на програмите за реформа на јавната администрација, а дополнително постојната Комисија за јавни служби ќе биде поделена на Комисија за јавни служби (општа), Комисија за јавни служби (образование) и Комисија за јавни служби (здравство).
* Ќе се формираат дивизија Комила и дивизија Фаридпур.

== Имплементација ==

=== Јулска наредба за спроведување на Националната повелба (уставен амандман), 2025 година ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|2026 Bangladeshi constitutional referendum}}На 13 ноември 2025 година, претседателот на Бангладеш, Мохамед Шахабудин, ја издал „Наредбата за спроведување на јулската национална повелба (уставен амандман) 2025 година“ за спроведување на јулската повелба, со што ефикасно ѝ било дадено овластување на Изборната комисија на Бангладеш да организира референдум и да ги направи потребните правни аранжмани.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bd-pratidin.com/national/2025/11/13/1179237|title=|date=13 November 2025|work=[[Bangladesh Pratidin]]|language=bn|script-title=bn:জুলাই সনদ বাস্তবায়ন আদেশ জারি, গেজেট প্রকাশ|trans-title=July Charter implementation order issued, gazette published|accessdate=13 November 2025}}&lt;/ref&gt;

Наредбата предвидува одржување [[Референдум|национален референдум]] на кој граѓаните ќе одлучат дали ги прифаќаат предложените политички и уставни реформи. Меѓу предложените измени се формирање привремена влада и независна изборна комисија, воспоставување дводомен парламент, ограничување на мандатите на премиерот, проширување на претседателските овластувања, зајакнување на независноста на судството и обезбедување поголема застапеност на жените во законодавниот дом.Во случај реформите да добијат поддршка на референдумот, ќе биде формиран Совет за уставни реформи составен од сите новоизбрани пратеници. Овој совет ќе има задача да ги заврши уставните измени во рок од 180 работни дена од одржувањето на својата прва седница, по што ќе престане да постои.Одредени одредби од наредбата ќе стапат во сила веднаш, додека останатите ќе се применуваат само доколку референдумот заврши со позитивен исход. Изборната комисија ќе биде надлежна за спроведување на гласањето и за обезбедување на законската процедура за официјално вклучување на Јулската повелба во Уставот на Бангладеш.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/1622396.details|title=|date=13 November 2025|work=[[Banglanews24.com]]|access-date=13 November 2025|language=bn|script-title=bn:জুলাই জাতীয় সনদ বাস্তবায়ন আদেশ জারি|trans-title=July National Charter Implementation Order Issued}}&lt;/ref&gt;

=== Уставен референдум ===
Уставен референдум се одржале во [[Бангладеш]] на 12 февруари 2026 година, заедно со општите избори.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.banglanews24.com/election-comission/news/bd/1626685.details|title=|date=11 December 2025|work=[[Banglanews24.com]]|language=bn|script-title=bn:সংসদ নির্বাচন ও গণভোট ১২ ফেব্রুয়ারি|trans-title=Parliamentary elections and referendum on February 12}}&lt;/ref&gt; Гласачите биле прашани за одредбите од јулската Повелба и поврзаните измени на Уставот на Бангладеш.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/rir5owfdp5|title=Parliamentary election and referendum to be held on the same day: Chief adviser|date=13 November 2025|work=[[Prothom Alo]]}}&lt;/ref&gt;{{Referendum results|for=47225980|against=21960231|invalid=7435196|total=76621407|electorate=127711793|source=[https://en.prothomalo.com/bangladesh/p5gtakduhu Prothom Alo]}}

== Реакции ==
Националистичката партија на Бангладеш и многу други кои останале неутрални, но изјавиле дека тоа ќе им користи на некои партии уште повеќе, особено на партијата предводена од студентите, Националната граѓанска партија.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/politics/387702/what-political-leaders-said-about-july-charter|title=What political parties said about July Charter draft}}&lt;/ref&gt; БНП подоцна изјавил дека го поддржува државното признавање на повелбата, но се спротивстави на вклучувањето на Јулската повелба во уставот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tbsnews.net/bangladesh/politics/bnp-wants-state-recognition-july-charter-not-constitutional-status-1200106|title=BNP wants state recognition for July Charter, not constitutional status|last=Hossen|first=Akram|date=30 July 2025|work=The Business Standard|accessdate=26 August 2025}}&lt;/ref&gt;

Иако Националната граѓанска партија прво се воздржала од потпишување на повелбата барајќи нејзина легалност веднаш, подоцна потпишал на 16 февруари 2026 година. Комунистичката партија на Бангладеш, Социјалистичката партија на Бангладеш, Социјалистичката партија на Бангладеш (марксистичка) и Бангладешката Џатија Самајтантрик Дал се воздржале од потпишување на повелбата, тврдејќи дека таа ја искривува историјата на [[Ослободителна војна на Бангладеш|Ослободителната војна на Бангладеш]] и ги менува уставните принципи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thedailystar.net/news/bangladesh/news/july-charter-signed-ncp-stays-away-4012611|title=July charter signed, NCP stays away|date=18 October 2025|publisher=The Daily Star|accessdate=19 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/bangladesh-parties-sign-reform-charter-student-leftist-group-stays-away-2025-10-17/|title=Bangladesh parties sign reform charter, but student and leftist group stays away|date=17 October 2025|publisher=Reuters|accessdate=19 October 2025}}&lt;/ref&gt;

== Галерија ==
&lt;gallery&gt;
Податотека:Muhammad_Yunus_signing_National_Accord_at_Jatiya_Sangsad_Bhaban_2025-10-17_(PID-0061492).jpg|алт=Muhammad Yunus signing the July Charter| Мухамед Јунус ја потпишува јулската повелба
Податотека:Muhammad_Yunus_presents_July_National_Charter,_National_Parliament_Building,_2025-10-17_(PID-0061494).jpg|алт=Muhammad Yunus presents the July Charter| Мухамед Јунус ја претставува Јулската повелба
Податотека:Muhammad_Yunus_at_National_Charter_Signing_Ceremony_2025-10-17_(PID-0061495).jpg|алт=Muhammad Yunus at July Charter signing ceremony| Мухамед Јунус на церемонијата на потпишување на Повелбата во јули
Податотека:Representatives_Of_Political_Parties_Signing_National_Accord_At_Jatiya_Sangsad_Bhaban_2025-10-17_(PID-0061498).jpg|алт=Representatives of political parties signing July Charter| Претставници на политичките партии ја потпишуваат јулската повелба
Податотека:Professor_Muhammad_Yunus_With_Political_Representatives,_National_Parliament_Building,_2025-10-17_(PID-0061497).jpg|алт=Representatives of political parties at the ceremony| Претставници на политичките партии на церемонијата
Податотека:July_Charter.jpg|алт=Signatories of July Charter| Потписници на Јулската повелба
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==

* Устав на Бангладеш

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Матична|https://julysonod.online/}}
* [https://web.archive.org/web/20260206044028/https://objectstorage.ap-dcc-gazipur-1.oraclecloud15.com/n/axvjbnqprylg/b/V2Ministry/o/office-cao/2024/12/b4d8b890dc454a4ea8523059b6f4f87b.pdf July National Charter - 2025, the charter with list of parties by their agreements, disagreements and notes of dissent]
* [https://constitutionnet.org/sites/default/files/2025-11/Bangladesh%20July%20National%20Charter%202025%20%28English%20translation%29.pdf July National Charter 2025 - English]
* [https://www.dpp.gov.bd/upload_file/gazettes/59217_55912.pdf July National Charter (Constitution Amendment) Implementation Order, 2025 Gazette]
[[Категорија:Демократизација]]
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>79pxiemtff64fxiigw8n4pgg6gc73gz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Плочи Ал-Јахуду</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396400</id>
    <revision>
      <id>5569926</id>
      <timestamp>2026-06-01T14:29:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1356830000|Al-Yahudu Tablets]]“</comment>
      <origin>5569926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17935" sha1="qnumq78ry7iot65qtwzqv19gmr75baf" xml:space="preserve">
[[Податотека:Al-Yahudu_Tablets3_(cropped).jpg|мини|300x300пкс|Таблети Ал-Јахуду]]
'''Плочките Ал-Јахуду''' — збирка од околу 200 глинени плочки од 6 и 5 век п.н.е. за протераната [[Јудаизам|јудејска]] заедница во [[Вавилонија]] по уништувањето на [[Соломонов храм|Првиот храм]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.timesofisrael.com/by-the-rivers-of-babylon-exhibit-breathes-life-into-judean-exile/|title='By the rivers of Babylon' exhibit breathes life into Judean exile|last=Ben-Zion|first=Ilan|work=Times of Israel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LB&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/article/us-israel-archaeology-babylon/ancient-tablets-reveal-life-of-jews-in-nebuchadnezzars-babylon-idUSKBN0L71EK20150203|title=Ancient tablets reveal life of Jews in Nebuchadnezzar's Babylon|last=Baker|first=Luke|date=3 February 2015|work=Reuters}}&lt;/ref&gt; 

Тие содржат информации за физичката состојба на протераните од Јуда и нивната финансиска состојба во јужна Вавилонија.&lt;ref name=&quot;Pearce2014&quot;&gt;Pearce, L. E. and C. Wunsch, &quot;Documents of Judean Exiles and West Semites in Babylonia in the Collection of David Sofer&quot;, CUSAS 28, Bethesda, Maryland, 2014 {{ISBN|9781934309575}}&lt;/ref&gt; Плочките се именувани по централната населба спомената во документите, ''ал Јахуду'' ([[Акадски јазик|акадски]] „Градот [[Јудејско Царство|Јуда]] “), која „веројатно се наоѓала во близина на [[Борсипа]]“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Abraham|first=Kathleen|date=2005|title=West Semitic and Judean Brides in Cuneiform Sources from the Sixth Century BCE: New Evidence from a Marriage Contract from Āl-Yahudu|url=https://www.jstor.org/stable/41670236|journal=Archiv für Orientforschung|volume=51|pages=198–219|issn=0066-6440|jstor=41670236}}&lt;/ref&gt;

Најраниот документ во колекцијата датира од 572 година п.н.е., што е околу 15 години по уништувањето на Храмот, за време на владеењето на [[Навуходонозор II|Навуходоносор II]]&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=By the Rivers of Babylon: The Story of the Babylonian Exile|last=Vukosavović|first=Filip|date=2015|publisher=Bible Lands Museum|isbn=978-9657027271|ref=FV}}&lt;/ref&gt;, а најновата плоча датира од 477 година п.н.е., за време на владеењето на [[Ксеркс I]], околу 60 години по почетокот на [[Враќањето на Сион]] и околу 20 години пред доаѓањето на власт на [[Езра|писарот Езра]] .

== Текстовите ==
Плочките од Ал-Јахуду се непознати, бидејќи на пазарот за антиквитети влегле на непознат начин, можеби ограбувајќи, но биле чувани во приватни колекции, првенствено во колекцијата на Дејвид и Синди Софер, вклучувајќи ја и колекцијата на Перси Џ. Вајсман, која сега е купена од [[Британски музеј|Британскиот музеј]]. 

Плочките се вртат околу градот Ал-Јахуду, „Град на Јудејците“ (исто така Алуша Јахудаја и Ал-Јахудаја), кој е во близина на Алуша Нашар („Град Нашар“) и Бит-Нашар („Куќа на Нашар“). Ал-Јахуду е дел од административна единица наречена „шушану Јахудаја“ („единица на зависни лица од јудејската држава“) која се користела за оданочување и регрутирање на Јудејците. 

Се претпоставува дека тоа било во близина [[Вавилон|на Вавилон]], во близина [[Борсипа|на Борсипа]] или дури во близина [[Нипур|на Нипур]] на југ, каде што биле населени голем број прогонети, а други градови каде што биле населени јудејски прогонети во централна и јужна Месопотамија вклучувале топоними како што се Тел Авив, Тел Мелах и Тел Харша. 

Плочите за прв пат го добиле јавното внимание со објавувањето на 8 плочи во 1996 година и 3 во 1999 година, а голем број текстови биле објавени во 2014 година&lt;ref name=&quot;Pearce2014&quot;&gt;Pearce, L. E. and C. Wunsch, &quot;Documents of Judean Exiles and West Semites in Babylonia in the Collection of David Sofer&quot;, CUSAS 28, Bethesda, Maryland, 2014 {{ISBN|9781934309575}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/9781934309575|&lt;bdi&gt;9781934309575&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt; додека во 2022 година биле објавени останатите познати текстови.&lt;ref&gt;Moore, J. D., &quot;The Aramaic and Hebrew Epigraphs on the Tablets in and around Iahūd&quot;, in C. Wunsch, Judaeans by the Waters of Babylon, BaAr 6. Dresden, pp. 371-382, 2022 {{ISBN|978-3-9818260-7-4}}&lt;/ref&gt;

Иако текстовите датираат од периодот од 572 до 477 година п.н.е., речиси сите потекнуваат од подоцнежниот период кога областа била под персиска контрола, првенствено за време на владеењето на [[Дариј I]], кој владеел од 522 година п.н.е. до 486 година п.н.е. 

Од приближно 200 познати текстови, само 14 потекнуваат од периодот на [[Нововавилонско Царство|неовавилонска]] контрола, а од нив само 3 потекнуваат од времето на владеењето на [[Навуходонозор II|Навуходоносор II]] (605-562 година п.н.е). 

За контекст, [[Опсада на Ерусалим (587 п.н.е.)|падот на Ерусалим]] се случил во 587 година п.н.е. и не може да се каже со сигурност дали некои депортации од Јудеја се случиле нешто пред или по тој датум.

== Локалитетите споменати во документите ==
Освен населбата ал-Јахуду, биле споменати и други населби каде што живееле или работеле Евреите од кои некои биле добро познати градови, а други очигледно биле придружни населби на ал-Јахуду. 

Главните локалитети споменати во документите се:

* Ал-Јахуду: Доминантната населба во документите. Најстариот документ во збирката, датиран од 572 година п.н.е., се нарекува Ал-Јахудија („Град на Евреите“).
* Беит Нашар: Очигледно недалеку од ал-Јахуду. Мешана заедница, каде што живееле и Евреи. Владетелот на населбата, кој се појавува во многу документи, бил Ахикар бен Риемот.
* Куќата на Авирам: Иако оваа локација се наоѓа во врска со ал-Јахуду, немало Евреи со еврејски имиња и не е јасно дали Евреи живееле таму. Лицето кое најмногу се споменува во оваа локација е Збава Шер-Озер, администратор на наследникот на вавилонскиот престол.
* Селото Убу Ша Тубијама: Веројатно е именувано по основачот на селото, Тувијаху бен Мухајаху.

== Животот на Евреите во Вавилон како што е прикажано во документите ==

=== Статус на протераните ===
Според документите, Евреите биле дефинирани како „Шушану“, а овој статус бил познат и од други документи од тој период и се однесувал на странски изгнаници кои биле протерани во Вавилон, главно со цел да ги рехабилитираат градовите и областите уништени од минатите војни. 

Овие изгнаници добивале закуп на земјиште за нивна егзистенција во форма на услуга во замена за земјиште, но иако можеле да се споредат со статусот на закупци врзани за копно, сепак изгледа дека уживале слобода на движење, биле дефинирани како независни субјекти пред вавилонскиот и персискиот закон и уживале во можностите за социјална и економска интеграција.

=== Служба за Царството ===
Видот на услугата што се барала од протераните била спомената во документите, и во контекст на означувањето на земјиштето под закуп и директно во работите што протераните требало да ги извршуваат како дел од плаќањето даноци, но врз основа на други документи што се однесувале на плаќање данок и услуги на кралството по нивното населување изгледало дека другите протерани биле вработени во физичка работа што вклучувало градежни работи, ископ и одржување на канали за наводнување, а можно е меѓу нив да биле многу од „плугот и браварот“, споменати во врска со прогонството на Јеконија во 597 година п.н.е. 

Природата на опишаната услуга, исто така укажува на ограничување што им било наметнато во нивното движење, и до одреден степен можеби во овој период бил статус сличен на оној на роб. 

Овој период може да се одрази во познатите стихови од [[Псалми|Псалм]] 137 за прогонството.

=== Социјална и економска интеграција ===
Повеќето од Евреите на сертификатите заработувале за живот од земјоделство, а поголемиот дел од земјиштето што го изнајмувале одгледувало [[Урма|урми]] и [[јачмен]], но во документите се споменувале и [[пченица]], [[Зачин|зачини]] и [[Ленена ткаенина|лен]]. 

Анализата на паричните износи во трансакциите што се појавувале во сертификатите покажува дека тие имале низок економски статус во однос на кралството, а споредбата на економските договори од други збирки во Вавилон укажува на интеграцијата на Евреите во економскиот живот на Вавилон, и изгледа дека тие работеле на дневно економско ниво, како и другите Вавилонци, а не нужно според [[Халаха|законите на Тората]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=New Seals and Inscriptions, Hebrew, Idumean, and Cuneiform|last=Lubetski|first=Meir|date=2007|publisher=Sheffield Phoenix Press|isbn=978-1905048359|pages=206–221}}&lt;/ref&gt;

Меѓу протераните, постоеле документи за голем број Евреи со силна економска положба, а некои, како што се Рафаја Бен Смачихо и неговиот син, дејствувале како посредници и даватели на кредити за еврејското население и успеале да акумулираат значителен капитал. 

Овие посредници обезбедувале чисти сребрени монети со цел да ги концентрираат даночните плаќања на разни Евреи и им обезбедувале на земјоделците средства за производство, како што се орање животни и жито.

=== Вавилонизирани конвенции за именување ===
Плочките Ал-Јахуду се меѓу првите вавилонски транскрипции на израелски имиња, а претходно, Асирците, кои Вавилонците ги освоиле, направиле неколку натписи на кои се наведени имиња од израелско или јудејско потекло, вклучувајќи ги [[Омри]], [[Езекија]], [[Фека]] и [[Хосија]], како и [[Ехонија|Јоахин]] и [[Јаху-Бихди]].&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Old Testament parallels: laws and stories from the ancient Near East|last=Matthews|first=Victor Harold|last2=Benjamin|first2=Don C.|publisher=Paulist Press|year=2006|isbn=9780809144358|pages=185–188}}&lt;/ref&gt; 

Особено, вообичаените хебрејски теофорични елементи ''[[Theophoric name|Јах-]]'' и ''[[Theophoric name|-јаху]]'' се транслитерираат различно како ''ја-ма'' и ''ја-ḫu'', наместо историската асирска форма ''ја-ú'' .

== Видете исто така ==

* [[Вавилонско ропство|Вавилонско прогонство]]
* [[Вавилонски Евреи|Вавилонските Евреи]]
* [[Елефантински папируси и остраки]]

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Дополнително читање ==

* Алстола, Теро“, „Јудејците во Вавилонија: Студија за депортираните во шестиот и петтиот век п.н.е.“, Брил: Лајден, 2007
* Блох, Јигал, „Јудејците во Сипар и Суза во текот на првиот век од вавилонскиот прогон: асимилација и истрајност под неовавилонската и ахеменидската власт“, Весник за античка блискоисточна историја 1.2, стр. 119-172, 2014
* Блох, Јигал, „Дали саботата се почитувала во Ал-Јадуду во раните децении на вавилонското прогонство? Одговор на Одед Тамуз, Саботата како седми ден во неделата и ден за одмор: Од кога?“, ZAW 132(1), стр. 117–120, 2020
* [https://periodicos.ufmg.br/index.php/maaravi/article/download/23877/19309/] Реде, Марсело, „Al-Yahudu: os arquivos do exílio babilônico“, Arquivo Maaravi: Revista Digital de Estudos Judaicos da UFMG 13.25, стр. 104-120, 2019 г.
* Тамуз, Одед, „Сабота како седми ден од седмицата и ден за одмор: од кога?“, Zeitschrift für die alttestamentliche Wissenschaft 131.2, стр. 287-294, 2019 г.
* Waerzeggers, C. и D. Justel Vicente, „Клинесто писмо и моќ во Јахуд и неговата околина“, Judíos en Babilonia. стр. 33-57, 2024 година
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Древноеврејска историја]]
[[Категорија:Глинени плочи]]
[[Категорија:Археолошки кражби]]
[[Категорија:Библиска археологија]]
[[Категорија:Враќање на Сион]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>qnumq78ry7iot65qtwzqv19gmr75baf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Зокум</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396401</id>
    <revision>
      <id>5569932</id>
      <timestamp>2026-06-01T15:04:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5569932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396402</id>
    <revision>
      <id>5569939</id>
      <timestamp>2026-06-01T16:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}  '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]...</comment>
      <origin>5569939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9928" sha1="4ycfif04qobbpl82rtk3llx715mvebe" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]], [[Фудбалска репрезентација на Хаити|Хаити]] и [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]].

Натпреварите се одиграле од 13 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Ц1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BRA}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | 5. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 23 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]], [[Светско првенство во фудбал 1962|1962]], [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 5 || 
|-
| Ц2 || style=white-space:nowrap | {{fb|MAR}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Е|групата Е]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 5 септември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 11 || 
|-
| Ц3 || style=white-space:nowrap | {{fb|HAI}} || 4 || [[КОНКАКАФ]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КОНКАКАФ) - трета рунда#Група Ц|групата Ц од третата рунда на КОНКАКАФ квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || 84 || 
|-
| Ц4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SCO}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ц|групата Ц во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза (8 пати) || 36 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|BRA|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|MAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|HAI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SCO|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Бразил - Мароко===
&lt;section begin=C1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Босна и Херцеговина|Канада - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БМО Филд]]
|локација   = [[Торонто]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C1 /&gt;

===Хаити - Шкотска==
&lt;section begin=C2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|QAT}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447
|екипа2     = {{fb|SUI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C2 /&gt;

===Шкотска - Мароко===
&lt;section begin=C3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Босна и Херцеговина|Швајцарија - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Соу-Фај стедиум]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C3 /&gt;

===Бразил - Хаити===
&lt;section begin=C4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Катар|Канада - Катар]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C4 /&gt;

===Шкотска - Бразил===
&lt;section begin=C5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Канада|Швајцарија - Канада]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451
|екипа2     = {{fb|CAN}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C5 /&gt;

===Мароко - Хаити===
&lt;section begin=C6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Катар|Босна и Херцеговина - Катар]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|BIH}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Б]]</text>
      <sha1>4ycfif04qobbpl82rtk3llx715mvebe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569940</id>
      <parentid>5569939</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5569940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9928" sha1="bu5f3xixfdwv2jgrlaor6vgaf5n16r6" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]], [[Фудбалска репрезентација на Хаити|Хаити]] и [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]].

Натпреварите се одиграле од 13 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Ц1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BRA}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | 5. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 23 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]], [[Светско првенство во фудбал 1962|1962]], [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 5 || 
|-
| Ц2 || style=white-space:nowrap | {{fb|MAR}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Е|групата Е]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 5 септември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 11 || 
|-
| Ц3 || style=white-space:nowrap | {{fb|HAI}} || 4 || [[КОНКАКАФ]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КОНКАКАФ) - трета рунда#Група Ц|групата Ц од третата рунда на КОНКАКАФ квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || 84 || 
|-
| Ц4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SCO}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ц|групата Ц во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза (8 пати) || 36 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|BRA|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|MAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|HAI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SCO|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Бразил - Мароко===
&lt;section begin=C1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Босна и Херцеговина|Канада - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БМО Филд]]
|локација   = [[Торонто]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C1 /&gt;

===Хаити - Шкотска==
&lt;section begin=C2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Јужна Кореја - Чешка|Јужна Кореја - Чешка]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|QAT}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447
|екипа2     = {{fb|SUI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C2 /&gt;

===Шкотска - Мароко===
&lt;section begin=C3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Босна и Херцеговина|Швајцарија - Босна и Херцеговина]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446
|екипа2     = {{fb|BIH}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Соу-Фај стедиум]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C3 /&gt;

===Бразил - Хаити===
&lt;section begin=C4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Канада - Катар|Канада - Катар]]
|дата       = 18 јуни 2026
|време      = 15:00
|екипа1     = {{fb-rt|CAN}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C4 /&gt;

===Шкотска - Бразил===
&lt;section begin=C5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Швајцарија - Канада|Швајцарија - Канада]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|SUI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451
|екипа2     = {{fb|CAN}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C5 /&gt;

===Мароко - Хаити===
&lt;section begin=C6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Босна и Херцеговина - Катар|Босна и Херцеговина - Катар]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|BIH}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448
|екипа2     = {{fb|QAT}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ц]]</text>
      <sha1>bu5f3xixfdwv2jgrlaor6vgaf5n16r6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569980</id>
      <parentid>5569940</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5569980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9829" sha1="495hz961650d5rsodk2y7hflquxw6ka" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]], [[Фудбалска репрезентација на Хаити|Хаити]] и [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]].

Натпреварите се одиграле од 13 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Ц1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BRA}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | 5. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2022|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 23 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]], [[Светско првенство во фудбал 1962|1962]], [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 5 || 
|-
| Ц2 || style=white-space:nowrap | {{fb|MAR}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Е|групата Е]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 5 септември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 11 || 
|-
| Ц3 || style=white-space:nowrap | {{fb|HAI}} || 4 || [[КОНКАКАФ]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КОНКАКАФ) - трета рунда#Група Ц|групата Ц од третата рунда на КОНКАКАФ квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || 84 || 
|-
| Ц4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SCO}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ц|групата Ц во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза (8 пати) || 36 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|BRA|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|MAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|HAI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SCO|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Бразил - Мароко===
&lt;section begin=C1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Мароко|Бразил - Мароко]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]]
|локација   = [[Ист Ратерфорд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C1 /&gt;

===Хаити - Шкотска===
&lt;section begin=C2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Хаити - Шкотска|Хаити - Шкотска]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 21:00
|екипа1     = {{fb-rt|HAI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453
|екипа2     = {{fb|SCO}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C2 /&gt;

===Шкотска - Мароко===
&lt;section begin=C3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Мароко|Шкотска - Мароко]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C3 /&gt;

===Бразил - Хаити===
&lt;section begin=C4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Хаити|Бразил - Хаити]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 20:30
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Линколн Фајненшел Филд]]
|локација   = [[Филаделфија]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C4 /&gt;

===Шкотска - Бразил===
&lt;section begin=C5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Бразил|Шкотска - Бразил]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455
|екипа2     = {{fb|BRA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]]
|локација   = [[Мајами Гарденс]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C5 /&gt;

===Мароко - Хаити===
&lt;section begin=C6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мароко - Хаити|Мароко - Хаити]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|MAR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Мерцедес-Бенц]]
|локација   = [[Атланта]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ц]]</text>
      <sha1>495hz961650d5rsodk2y7hflquxw6ka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570118</id>
      <parentid>5569980</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>/* Репрезентации */</comment>
      <origin>5570118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9829" sha1="pr4j5iqhuktlijq688c0gl5rax4icmc" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]], [[Фудбалска репрезентација на Хаити|Хаити]] и [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]].

Натпреварите се одиграле од 13 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Ц1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BRA}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | 5. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 23 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]], [[Светско првенство во фудбал 1962|1962]], [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 5 || 
|-
| Ц2 || style=white-space:nowrap | {{fb|MAR}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Е|групата Е]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 5 септември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 11 || 
|-
| Ц3 || style=white-space:nowrap | {{fb|HAI}} || 4 || [[КОНКАКАФ]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КОНКАКАФ) - трета рунда#Група Ц|групата Ц од третата рунда на КОНКАКАФ квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || 84 || 
|-
| Ц4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SCO}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ц|групата Ц во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза (8 пати) || 36 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|BRA|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|MAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|HAI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SCO|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Бразил - Мароко===
&lt;section begin=C1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Мароко|Бразил - Мароко]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]]
|локација   = [[Ист Ратерфорд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C1 /&gt;

===Хаити - Шкотска===
&lt;section begin=C2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Хаити - Шкотска|Хаити - Шкотска]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 21:00
|екипа1     = {{fb-rt|HAI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453
|екипа2     = {{fb|SCO}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C2 /&gt;

===Шкотска - Мароко===
&lt;section begin=C3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Мароко|Шкотска - Мароко]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C3 /&gt;

===Бразил - Хаити===
&lt;section begin=C4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Хаити|Бразил - Хаити]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 20:30
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Линколн Фајненшел Филд]]
|локација   = [[Филаделфија]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C4 /&gt;

===Шкотска - Бразил===
&lt;section begin=C5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Бразил|Шкотска - Бразил]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455
|екипа2     = {{fb|BRA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]]
|локација   = [[Мајами Гарденс]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C5 /&gt;

===Мароко - Хаити===
&lt;section begin=C6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мароко - Хаити|Мароко - Хаити]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|MAR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Мерцедес-Бенц]]
|локација   = [[Атланта]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ц]]</text>
      <sha1>pr4j5iqhuktlijq688c0gl5rax4icmc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570120</id>
      <parentid>5570118</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Табела */</comment>
      <origin>5570120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9829" sha1="9fia8qiy3w4tuwok7y1o967v62fcp7s" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Ц''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале [[Фудбалска репрезентација на Бразил|Бразил]], [[Фудбалска репрезентација на Мароко|Мароко]], [[Фудбалска репрезентација на Хаити|Хаити]] и [[Фудбалска репрезентација на Шкотска|Шкотска]].

Натпреварите се одиграле од 13 до 24 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Ц1 || style=white-space:nowrap | {{fb|BRA}} || 1 || [[КОНМЕБОЛ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | 5. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 23 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || '''Победник''' ([[Светско првенство во фудбал 1958|1958]], [[Светско првенство во фудбал 1962|1962]], [[Светско првенство во фудбал 1970|1970]], [[Светско првенство во фудбал 1994|1994]], [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 5 || 
|-
| Ц2 || style=white-space:nowrap | {{fb|MAR}} || 2 || [[КАФ]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КАФ) - група Е|групата Е]] во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КАФ квалификациите]] || 5 септември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четврто место ([[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 11 || 
|-
| Ц3 || style=white-space:nowrap | {{fb|HAI}} || 4 || [[КОНКАКАФ]] || Победник во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (КОНКАКАФ) - трета рунда#Група Ц|групата Ц од третата рунда на КОНКАКАФ квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 2 || [[Светско првенство во фудбал 1974|1974]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Групна фаза ([[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]) || 84 || 
|-
| Ц4 || style=white-space:nowrap | {{fb|SCO}} || 3 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026 (УЕФА) - група Ц|групата Ц во УЕФА квалификациите]] || 18 ноември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Групна фаза (8 пати) || 36 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата Ц
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|BRA|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|MAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|HAI|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|SCO|}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Бразил - Мароко===
&lt;section begin=C1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Мароко|Бразил - Мароко]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]]
|локација   = [[Ист Ратерфорд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C1 /&gt;

===Хаити - Шкотска===
&lt;section begin=C2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Хаити - Шкотска|Хаити - Шкотска]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 21:00
|екипа1     = {{fb-rt|HAI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453
|екипа2     = {{fb|SCO}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C2 /&gt;

===Шкотска - Мароко===
&lt;section begin=C3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Мароко|Шкотска - Мароко]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C3 /&gt;

===Бразил - Хаити===
&lt;section begin=C4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Хаити|Бразил - Хаити]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 20:30
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Линколн Фајненшел Филд]]
|локација   = [[Филаделфија]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C4 /&gt;

===Шкотска - Бразил===
&lt;section begin=C5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Бразил|Шкотска - Бразил]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455
|екипа2     = {{fb|BRA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]]
|локација   = [[Мајами Гарденс]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C5 /&gt;

===Мароко - Хаити===
&lt;section begin=C6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мароко - Хаити|Мароко - Хаити]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|MAR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Мерцедес-Бенц]]
|локација   = [[Атланта]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Ц]]</text>
      <sha1>9fia8qiy3w4tuwok7y1o967v62fcp7s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Четири слободи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396403</id>
    <revision>
      <id>5569942</id>
      <timestamp>2026-06-01T16:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи го воведниот дел од страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1356002050|Four Freedoms]]“</comment>
      <origin>5569942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3420" sha1="5r3xqnxgf99udx3yp267i9m8f14d1sk" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал[[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како [[wikisource:The Four Freedoms speech|Говор за четирите слободи]] (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој направил прекин со долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД 

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>5r3xqnxgf99udx3yp267i9m8f14d1sk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569943</id>
      <parentid>5569942</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:34:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15021" sha1="3k6hhk76d2lkg812p0eagw46inxgh47" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал[[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој направил прекин со долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД 

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.[1]

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци, тврдејќи дека вклучувањето во Првата светска војна било грешка, беа категорично против континуираната интервенција во европските работи.[2] Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забрани продажбата на вооружување на земјите што беа во војна и постави ограничувања за патување со завојувани бродови.[3]

Кога Втората светска војна започна во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште беа на сила и осигуруваа дека на Велика Британија и Франција не може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвои „политика на методи без војна“ со која можеше да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.[4] До декември 1940 година, Европа во голема мера беше на милост и немилост на Адолф Хитлер и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја стоеја сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повика Рузвелт и Соединетите Американски Држави да им снабдат со вооружување за да продолжат со воените напори.[5]

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прослави четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажираше Лео Фридландер да создаде скулптури што ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опиша добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ќе ги прогласи своите „Четири основни слободи“ и ќе го повика Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој на крајот беше посветен во Медисон Сквер Гарден во Њујорк.[6]

Тие се појавија и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност беше окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.[потребен цитат]

==Декларации==
Фотографија од Френклин Делано Рузвелт
Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
Времетраење: 36 минути и 15 секунди.36:15
Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
Проблеми со репродукцијата на оваа датотека? Погледнете ја медиумската помош. Говорот за четирите слободи беше одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надеваше дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегоа од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикуваше изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. „Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“ [7]

Говорот се совпадна со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовираше планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“ [8] и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. [9] Понатаму, говорот го воспостави она што ќе стане идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика. [2]

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучи следниов текст, познат како „Четирите слободи“:[7]

Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

— Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година[10]

Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжи да наведува шест основни цели:[11]

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.</text>
      <sha1>3k6hhk76d2lkg812p0eagw46inxgh47</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569948</id>
      <parentid>5569943</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T16:47:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15195" sha1="e15lrlwcj5mpnc73w4b3ig5nk5hkehm" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал[[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој направил прекин со долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД 

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.[1]

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во Првата светска војна било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.[2] Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.[3]

Кога Втората светска војна започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.[4] До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на Адолф Хитлер и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.[5]

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во Медисон Сквер Гарден во Њујорк.[6]

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“ [7]

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“ [8] и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. [9] Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика. [2]

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:[7]

Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

— Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година[10]

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:[11]

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.</text>
      <sha1>e15lrlwcj5mpnc73w4b3ig5nk5hkehm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569954</id>
      <parentid>5569948</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24246" sha1="376i6i3aai42mdeijnyeoe0wyyonudj" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал[[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој направил прекин со долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД 

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.[1]

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во Првата светска војна било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.[2] Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.[3]

Кога Втората светска војна започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.[4] До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на Адолф Хитлер и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.[5]

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во Медисон Сквер Гарден во Њујорк.[6]

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“ [7]

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“ [8] и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. [9] Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика. [2]

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:[7]

Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

— Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година[10]

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:[11]

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање.[2] Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.[12]

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.[13] Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.[14]

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за нападот врз Перл Харбор сè уште биле најчестите причини за војна.[15]

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама Елеонор Рузвелт во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на Обединетите нации, Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“[16]

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
— Френклин Д. Рузвелт[17]

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.[18] На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на Пацификот, вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.[19] До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.[20]

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ.Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.[21]

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк.[22] Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.

==Награди==
Институтот Рузвелт[23] им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.</text>
      <sha1>376i6i3aai42mdeijnyeoe0wyyonudj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569959</id>
      <parentid>5569954</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32418" sha1="fmyi8sb50t8jvfa03kiv30nwnhcb8eg" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал[[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој направил прекин со долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД 

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.[1]

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во Првата светска војна било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.[2] Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.[3]

Кога Втората светска војна започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.[4] До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на Адолф Хитлер и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.[5]

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во Медисон Сквер Гарден во Њујорк.[6]

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“ [7]

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“ [8] и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. [9] Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика. [2]

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:[7]

Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

— Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година[10]

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:[11]

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање.[2] Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.[12]

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.[13] Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.[14]

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за нападот врз Перл Харбор сè уште биле најчестите причини за војна.[15]

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама Елеонор Рузвелт во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на Обединетите нации, Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“[16]

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
— Френклин Д. Рузвелт[17]

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.[18] На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на Пацификот, вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.[19] До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.[20]

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ.Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.[21]

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк.[22] Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.

==Награди==
Институтот Рузвелт[23] им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.

Меѓу лауреатите биле:
{{div col|colwidth=20em}}
* Вилијам Бренан
* Кралот Хуан Карлос од Шпанија
* Џими Картер
* Бил Клинтон
* Далај Лама
* Михаил Горбачов
* Аверел Хариман
* Вацлав Хавел
* Принцезата Јулијана од Холандија
* Џон Ф. Кенеди
* Мајк Менсфилд
* Пол Њуман
* Тип О'Нил
* Шимон Перес
* Корета Скот Кинг
* Брент Скоукрофт
* Хари С. Труман
* Лив Улман
* Ели Визел
* Џоан Вудворд
{{div col end}}

==Во популарната култура==
* Романот „Четири слободи“ (2009) на Џон Кроули е во голема мера базиран на темите од говорот на Рузвелт.
* Рузвелт го ангажирал скулпторот Волтер Расел да дизајнира споменик посветен на првиот херој на војната. Споменикот на четирите слободи е создаден во 1941 година и посветен во Медисон Сквер Гарден, во Њујорк, во 1943 година.
* Уметникот Киндред Меклири ја насликал „Америка Моќната“ (1941), позната и како „Одбрана на човековите слободи“, во зградата Хари С. Труман на Стејт департментот.[24]
* Уметникот Хуго Балин го насликал муралот „Четирите слободи“ (1942) во салата на Советот на Градското собрание на Бурбанк, Калифорнија.[25]
* Муралистот од Њу Џерси, Мајкл Ленсон (1903–1972), го насликал муралот „Четирите слободи“ (1943) за училиштето „Четиринаесетта улица“ во Њуарк, Њу Џерси.[26]
* Муралистот Антон Рефрежиер ги насликал муралите „Историја на Сан Франциско“ (завршени во 1948 година) во центарот Ринкон во Сан Франциско, Калифорнија; панелот 27 ги прикажува четирите слободи.[27]
* Уметницата Милдред Нунгестер Волф насликала четирислоен мурал „Четири слободи“ (завршен 1959 година) на кој се прикажани четирите слободи за продавница во село во Ричтон, Мисисипи. Овие панели сега висат во Музејот на уметност во Мисисипи.[28]
* Алин Кокс насликала четири мурали „Четири слободи“ (завршени 1982 година) кои висат во Големата експериментална сала во Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави; секој од четирите панели прикажува алегориски фигури што ги претставуваат четирите слободи.[29]
* Од 1986 година, измислениот плоштад „Четири слободи“ служи како седиште за суперхеројскиот тим на „Марвел стрипови“, Фантастична четворка.[30]
* Во раните 1990-ти, уметникот Дејвид Мекдоналд ги репродуцирал сликите „Четири слободи“ на Роквел како четири големи мурали на страната на стара зграда за продавници за храна во центарот на Силвертон, Орегон.[31]
* Во 2008 година, музејот Волфсонијан на Меѓународниот универзитет во Флорида беше домаќин на изложбата „Мисли за демократијата“ на која биле прикажани постери создадени од 60 водечки современи уметници и дизајнери, поканети да создадат нов графички дизајн инспириран од постерите „Четири слободи“ на американскиот илустратор Норман Роквел.[32]
* „Четири слободи“ е усвоениот наслов на бренд за мешано виски од најниската класа.[33]

==Слики на Норман Роквел==
Говорот на Рузвелт инспирирал сет од четири слики од Норман Роквел.

===Слики===
Сликите од сетот, познати заедно како „Четирите слободи“, биле објавени во четири последователни изданија на „Сатердеј ивнинг пост“.[34] Четирите слики последователно биле прикажани низ САД од страна на Министерството за финансии на САД.

Слобода на говорот (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
Слобода на говорот (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел

Слобода на богослужба (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
Слобода на богослужба (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел

Слобода од немаштија (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел

Слобода од немаштија (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел

Слобода од страв (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел

Слобода од страв (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
Слобода од страв (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел

===Есеи===
Секоја слика била објавена со соодветен есеј за таа конкретна „Слобода“:[35]

* ''Слобода на говорот'', од Бут Таркингтон (20 февруари 1943 година).[36]
* ''Слобода на богослужбата'', од Вил Дурант (27 февруари 1943 година).[37]
* ''Слобода од немаштија'', од Карлос Булосан (6 март 1943 година).[38]
* ''Слобода од стравот'', од Стивен Винсент Бенет (13 март 1943 година; датумот на смртта на Бенет).[39]

===Поштенски марки===
Сликите на Роквел „Четири слободи“ биле репродуцирани како поштенски марки од страна на Поштата на САД во 1943 година,[40] во 1946 година,[41] и во 1994 година,[42] на стогодишнината од раѓањето на Роквел.</text>
      <sha1>fmyi8sb50t8jvfa03kiv30nwnhcb8eg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569974</id>
      <parentid>5569959</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41166" sha1="gl8h0r4womu6tp54ojr1yofkxzjuhkr" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал[[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој направил прекин со долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД 

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot; |url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm |access-date=2024-11-10 |website=www.americanrhetoric.com}}&lt;/ref&gt;

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во Првата светска војна било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.&lt;ref name=&quot;Bodnar, John 2010&quot;&gt;Bodnar, John, The &quot;Good War&quot; in American Memory (Maryland: Johns Hopkins University Press, 2010), 11.&lt;/ref&gt; Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 393–94.&lt;/ref&gt;

Кога Втората светска војна започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (1999) 427–434.&lt;/ref&gt; До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на Адолф Хитлер и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.&lt;ref&gt;{{cite web |title=HR 1776 | url=https://www.archives.gov/exhibits/treasures_of_congress/Images/page_20/65c.html | publisher=National Archives and Records Administration | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во Медисон Сквер Гарден во Њујорк.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e7FD0Qfub9MC&amp;q=%22norman+rockwell%22+%22freedom+of+speech%22+%22four+freedoms%22+%22Saturday+Evening+Post%22&amp;pg=PP71|title=Liberty's Refuge: The Forgotten Freedom of Assembly|author=Inazu, John D.|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0300173154|year=2012}}&lt;/ref&gt;

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{cite web|url=https://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ |title=FDR, &quot;The Four Freedoms,&quot; Speech Text &amp;#124; |publisher=Voicesofdemocracy.umd.edu |date=January 6, 1941 |access-date=August 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“&lt;ref&gt;The Public Papers and Addresses of Franklin D. Roosevelt (New York: Random House and Harper and Brothers, 1940) 633–44.&lt;/ref&gt; и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика.&lt;ref&gt;, Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 469.&lt;/ref&gt;

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:
{{Blockquote|
Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

|Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година&lt;ref&gt;See [https://www.presidency.ucsb.edu/documents/annual-message-congress-the-state-the-union online copy from the University of California at Santa Barbara]&lt;/ref&gt;
}}

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:&lt;ref&gt;Engel, p. 7.&lt;/ref&gt;

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање.[2] Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.&lt;ref&gt;Bodnar, John, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010) 12.&lt;/ref&gt;

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.&lt;ref&gt;David M. Kennedy, ''Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945'' (Oxford: Oxford University Press, 1999). pp. 470–476.&lt;/ref&gt; Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.&lt;ref&gt;John Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010), 14–15.&lt;/ref&gt;

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за нападот врз Перл Харбор сè уште биле најчестите причини за војна.&lt;ref&gt;Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' p. 14.&lt;/ref&gt;

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама Елеонор Рузвелт во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на Обединетите нации, Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“&lt;ref&gt;{{cite book|author1=White, E.B. |author2=Lerner, Max |author3=Cowley, Malcolm |author4=Niebuhr, Reinhold |title= The United Nations Fight for the Four Freedoms|url=https://archive.org/details/TheUnitedNationsFightForTheFourFreedoms_728 |asin=B003HKRK80|location = Washington, D.C.|publisher= Government Printing Office|date= 1942 }}&lt;/ref&gt;

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

{{blockquote|Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
|Френклин Д. Рузвелт}}

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.&lt;ref&gt;Eric Foner, ''The Story of American Freedom'' (New York: W. W. Norton, 1998) p. 223.&lt;/ref&gt; На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на Пацификот, вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.&lt;ref name=korematsu_roberts&gt;[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?navby=CASE&amp;court=US&amp;vol=323&amp;page=214 ''Korematsu v. the United States''] dissent by Justice [[Owen Josephus Roberts]], reproduced at findlaw.com. Retrieved September 12, 2006.&lt;/ref&gt; До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.&lt;ref&gt;Park, Yoosun, Facilitating Injustice: Tracing the Role of Social Workers in the World War II Internment of Japanese Americans. (Social Service Review 82.3, 2008) 448.&lt;/ref&gt;

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ.Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Beito | first=David T. |url=https://books.google.com/books?id=Da4H0QEACAAJ|title=FDR: A New Political Life | edition=First | pages=145| location=Chicago | publisher=Carus Books | year=2025| isbn=978-1637700693}}&lt;/ref&gt;

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк. Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | title=About the Park | publisher=Four Freedoms Park Conservancy | access-date=July 23, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140727123911/http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | archive-date=July 27, 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Награди==
Институтот Рузвелт им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.&lt;ref name = &quot;Institute&quot;&gt;{{citation | url = http://www.feri.org/ | author = Franklin and Eleanor Roosevelt Institute|title=Franklin and Eleanor Roosevelt Institute}}&lt;/ref&gt;

Меѓу лауреатите биле:
{{div col|colwidth=20em}}
* Вилијам Бренан
* Кралот Хуан Карлос од Шпанија
* Џими Картер
* Бил Клинтон
* Далај Лама
* Михаил Горбачов
* Аверел Хариман
* Вацлав Хавел
* Принцезата Јулијана од Холандија
* Џон Ф. Кенеди
* Мајк Менсфилд
* Пол Њуман
* Тип О'Нил
* Шимон Перес
* Корета Скот Кинг
* Брент Скоукрофт
* Хари С. Труман
* Лив Улман
* Ели Визел
* Џоан Вудворд
{{div col end}}

==Во популарната култура==
* Романот „Четири слободи“ (2009) на Џон Кроули е во голема мера базиран на темите од говорот на Рузвелт.
* Рузвелт го ангажирал скулпторот Волтер Расел да дизајнира споменик посветен на првиот херој на војната. Споменикот на четирите слободи е создаден во 1941 година и посветен во Медисон Сквер Гарден, во Њујорк, во 1943 година.
* Уметникот Киндред Меклири ја насликал „Америка Моќната“ (1941), позната и како „Одбрана на човековите слободи“, во зградата Хари С. Труман на Стејт департментот.[24]
* Уметникот Хуго Балин го насликал муралот „Четирите слободи“ (1942) во салата на Советот на Градското собрание на Бурбанк, Калифорнија.[25]
* Муралистот од Њу Џерси, Мајкл Ленсон (1903–1972), го насликал муралот „Четирите слободи“ (1943) за училиштето „Четиринаесетта улица“ во Њуарк, Њу Џерси.[26]
* Муралистот Антон Рефрежиер ги насликал муралите „Историја на Сан Франциско“ (завршени во 1948 година) во центарот Ринкон во Сан Франциско, Калифорнија; панелот 27 ги прикажува четирите слободи.[27]
* Уметницата Милдред Нунгестер Волф насликала четирислоен мурал „Четири слободи“ (завршен 1959 година) на кој се прикажани четирите слободи за продавница во село во Ричтон, Мисисипи. Овие панели сега висат во Музејот на уметност во Мисисипи.[28]
* Алин Кокс насликала четири мурали „Четири слободи“ (завршени 1982 година) кои висат во Големата експериментална сала во Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави; секој од четирите панели прикажува алегориски фигури што ги претставуваат четирите слободи.[29]
* Од 1986 година, измислениот плоштад „Четири слободи“ служи како седиште за суперхеројскиот тим на „Марвел стрипови“, Фантастична четворка.[30]
* Во раните 1990-ти, уметникот Дејвид Мекдоналд ги репродуцирал сликите „Четири слободи“ на Роквел како четири големи мурали на страната на стара зграда за продавници за храна во центарот на Силвертон, Орегон.[31]
* Во 2008 година, музејот Волфсонијан на Меѓународниот универзитет во Флорида беше домаќин на изложбата „Мисли за демократијата“ на која биле прикажани постери создадени од 60 водечки современи уметници и дизајнери, поканети да создадат нов графички дизајн инспириран од постерите „Четири слободи“ на американскиот илустратор Норман Роквел.[32]
* „Четири слободи“ е усвоениот наслов на бренд за мешано виски од најниската класа.[33]

==Слики на Норман Роквел==
Говорот на Рузвелт инспирирал сет од четири слики од [[Норман Роквел]].

===Слики===
Сликите од сетот, познати заедно како „Четирите слободи“, биле објавени во четири последователни изданија на „Сатердеј ивнинг пост“.[34] Четирите слики последователно биле прикажани низ САД од страна на Министерството за финансии на САД.
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
File:&quot;Freedom of Speech&quot; - NARA - 513536.jpg|''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говорот]]'' (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom of Worship&quot; - NARA - 513537.jpg|''[[Слобода на богослужба (слика)|Слобода на богослужба]]'' (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom From Want&quot; - NARA - 513539.jpg|''[[Слобода од немаштија (слика)|Слобода од немаштија]]'' (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom from Fear&quot; - NARA - 513538.jpg|''[[Слобода од страв  (слика)|Слобода од страв ]]'' (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
&lt;/gallery&gt;

===Есеи===
Секоја слика била објавена со соодветен есеј за таа конкретна „Слобода“:&lt;ref&gt;Perry, P. (2009a), [http://www.saturdayeveningpost.com/2009/01/01/art-entertainment/norman-rockwell-art-entertainment/rockwells-four-freedoms.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009; Perry, P. (2009b). [http://www.saturdayeveningpost.com/2018/01/05/in-the-magazine/rockwells-four-freedoms-2.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.&lt;/ref&gt;

* ''Слобода на говорот'', од Бут Таркингтон (20 февруари 1943 година).[36]
* ''Слобода на богослужбата'', од Вил Дурант (27 февруари 1943 година).[37]
* ''Слобода од немаштија'', од Карлос Булосан (6 март 1943 година).[38]
* ''Слобода од стравот'', од Стивен Винсент Бенет (13 март 1943 година; датумот на смртта на Бенет).[39]

===Поштенски марки===
Сликите на Роквел „Четири слободи“ биле репродуцирани како поштенски марки од страна на Поштата на САД во 1943 година,[40] во 1946 година,[41] и во 1994 година,[42] на стогодишнината од раѓањето на Роквел.

==Наводи==
{{Reflist|30em}}

==За понатамошно читање==
{{Library resources box}}
* Borgwardt, Elizabeth. &quot;FDR's Four Freedoms as a Human Rights Instrument.&quot; ''OAH Magazine of History'' 22.2 (2008): 8–13. [https://academic.oup.com/maghis/article-abstract/22/2/8/967562 extract]
* Crowell, Laura. &quot;The building of the 'four freedoms' speech.&quot; ''Communications Monographs'' 22.5 (1955): 266–283.
* De Zayas, Alfred. &quot;The Relevance of Roosevelt's Four Freedoms Today.&quot; 62 ''Nordic Journal of International Law'' 61 (1992): 239+.
* Dunn, Susan, ''A Blueprint for War: FDR and the Hundred Days That Mobilized America'' (2018) pp. 73–101.
* Engel, Jeffrey A., ed. ''The four freedoms: Franklin D. Roosevelt and the evolution of an American idea'' (Oxford University Press, 2015); argues that Roosevelt's speech left a deep imprint in America, but the society largely failed to achieve his vision of freedom, p.&amp;nbsp;7. [https://journals.openedition.org/ejas/12349 online review]
* Gutierrez, Robert. &quot;The Four Freedoms Viewed in Comparison to Traditional American Political Ideals.&quot; ''Counterpoints,'' vol. 271, 2007, pp.&amp;nbsp;33–40. [http://www.jstor.org/stable/42979033 online]
* Inazu, John D. &quot;The Four Freedoms and the Future of Religious Liberty.&quot; ''North Carolina Law Review'' 92 (2013): 787+ [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=0%2C27&amp;q=four+freedoms+roosevelt&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674542136186&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3AKQLI4BGy77MJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D8%26hl%3Den online].
* Johnstone, Andrew. ''Against Immediate Evil: American Internationalists and the Four Freedoms on the Eve of World War II'' (Cornell University Press, 2015).
* Kaye, Harvey J. ''The fight for four freedoms: what made FDR and the greatest generation truly great'' (Simon and Schuster, 2014); 8 essays by scholars. [https://books.google.com/books?id=TT9vAAAAQBAJ&amp;dq=four+freedoms+roosevelt&amp;pg=PA1 online]
* Posneer, Michael H. &quot;The Four Freedoms Turn 70: Embracing an Integrated Approach to Human&amp;nbsp;Rights.&quot; ''Proceedings of the Annual Meeting (American Society of International Law)'' vol. 105, 2011, pp. 27–31. [https://doi.org/10.5305/procannmeetasil.105.0027 online]
* Rhodes, Jesse H. &quot;The Evolution of Roosevelt's Rhetorical Legacy: Presidential Rhetoric about Rights in Domestic and Foreign Affairs, 1933–2011.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 43.3 (2013): 562–591. [https://www.academia.edu/download/34689108/Rhodes.2013.PSQ.pdf online]
* Shulman, Mark R. &quot;The four freedoms: Good neighbors make good law and good policy in a time of insecurity.&quot; ''Fordham Law Review'' 77 (2008): 555–581 [https://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4389&amp;context=flr  online].
* Wesley, Charles H., et al. &quot;The Negro has Always Wanted The Four Freedoms.&quot; in ''What the Negro Wants,'' edited by Rayford W. Logan, (University of Notre Dame Press, 2001)  pp.&amp;nbsp;90–112. [https://doi.org/10.2307/j.ctv19m62cs.10 online]

===Иконите на Роквел===
* Kimble, James J. &quot;The illustrated four freedoms: FDR, Rockwell, and the margins of the rhetorical presidency.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 45.1 (2015): 46–69.
* Lynch, Sylvio III (2020). [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=5%2C27&amp;sciodt=0%2C27&amp;cites=13226409173930962162&amp;scipsc=1&amp;q=four&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674538692333&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3A3qWWU7Ze5HsJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D1%26hl%3Den ''Morality and Aspiration: Some Conditions of Norman Rockwell's Four Freedoms''] (PhD Diss.) Bowling Green State University.
* Murray, Stuart, James McCabe, and John Frohnmayer (1993). [https://www.academia.edu/download/64306953/A-Four%20Freedoms%20McCabe.pdf ''Norman Rockwell's Four Freedoms: Images that Inspire a Nation'']. Berkshire House.
* Olson, Lester G. &quot;Portraits in Praise of a People: A Rhetorical Analysis of Norman Rockwell's Icons in Franklin D. Roosevelt's 'Four Freedoms' Campaign&quot;. ''Quarterly Journal of Speech'' 69.1 (1983): 15–24.

==Надворешни врски==
{{Wikisource|The Four Freedoms speech}}
{{Commons category}}
* [https://edsitement.neh.gov/lesson-plans/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside &quot;Four Freedoms&quot;] Lesson plan for grades 9–12 from National Endowment for the Humanities
* [https://americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm As a delivered text, enhanced audio, video excerpt] at AmericanRhetoric.com.
* [http://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ Text and audio].
* [http://fdr4freedoms.org &quot;FDR4Freedoms Digital Resource&quot;] The digital education resource of the Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park
* [http://fdrfourfreedomspark.org &quot;Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park&quot;]
* [https://www.youtube.com/watch?v=QnrZUHcpoNA 1941 Four Freedoms Speech (via YouTube)]</text>
      <sha1>gl8h0r4womu6tp54ojr1yofkxzjuhkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569985</id>
      <parentid>5569974</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45648" sha1="3hds3foyggogah28w2jnfi3pxadrg2u" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал [[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој ставил крај на долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД.

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm &quot;American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;&quot;]. ''www.americanrhetoric.com''&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;November 10,&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot; |url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm |access-date=2024-11-10 |website=www.americanrhetoric.com}}&lt;/ref&gt;

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во Првата светска војна било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.&lt;ref name=&quot;Bodnar, John 2010&quot;&gt;Bodnar, John, The &quot;Good War&quot; in American Memory (Maryland: Johns Hopkins University Press, 2010), 11.&lt;/ref&gt; Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 393–94.&lt;/ref&gt;

Кога Втората светска војна започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (1999) 427–434.&lt;/ref&gt; До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на Адолф Хитлер и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.&lt;ref&gt;{{cite web |title=HR 1776 | url=https://www.archives.gov/exhibits/treasures_of_congress/Images/page_20/65c.html | publisher=National Archives and Records Administration | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во Медисон Сквер Гарден во Њујорк.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e7FD0Qfub9MC&amp;q=%22norman+rockwell%22+%22freedom+of+speech%22+%22four+freedoms%22+%22Saturday+Evening+Post%22&amp;pg=PP71|title=Liberty's Refuge: The Forgotten Freedom of Assembly|author=Inazu, John D.|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0300173154|year=2012}}&lt;/ref&gt;

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{cite web|url=https://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ |title=FDR, &quot;The Four Freedoms,&quot; Speech Text &amp;#124; |publisher=Voicesofdemocracy.umd.edu |date=January 6, 1941 |access-date=August 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“&lt;ref&gt;The Public Papers and Addresses of Franklin D. Roosevelt (New York: Random House and Harper and Brothers, 1940) 633–44.&lt;/ref&gt; и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика.&lt;ref&gt;, Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 469.&lt;/ref&gt;

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:
{{Blockquote|
Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

|Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година&lt;ref&gt;See [https://www.presidency.ucsb.edu/documents/annual-message-congress-the-state-the-union online copy from the University of California at Santa Barbara]&lt;/ref&gt;
}}

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:&lt;ref&gt;Engel, p. 7.&lt;/ref&gt;

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање. Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.&lt;ref&gt;Bodnar, John, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010) 12.&lt;/ref&gt;

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.&lt;ref&gt;David M. Kennedy, ''Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945'' (Oxford: Oxford University Press, 1999). pp. 470–476.&lt;/ref&gt; Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.&lt;ref&gt;John Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010), 14–15.&lt;/ref&gt;

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за нападот врз Перл Харбор сè уште биле најчестите причини за војна.&lt;ref&gt;Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' p. 14.&lt;/ref&gt;

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама Елеонор Рузвелт во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на Обединетите нации, Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“&lt;ref&gt;{{cite book|author1=White, E.B. |author2=Lerner, Max |author3=Cowley, Malcolm |author4=Niebuhr, Reinhold |title= The United Nations Fight for the Four Freedoms|url=https://archive.org/details/TheUnitedNationsFightForTheFourFreedoms_728 |asin=B003HKRK80|location = Washington, D.C.|publisher= Government Printing Office|date= 1942 }}&lt;/ref&gt;

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

{{blockquote|Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
|Френклин Д. Рузвелт}}

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.&lt;ref&gt;Eric Foner, ''The Story of American Freedom'' (New York: W. W. Norton, 1998) p. 223.&lt;/ref&gt; На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на Пацификот, вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.&lt;ref name=korematsu_roberts&gt;[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?navby=CASE&amp;court=US&amp;vol=323&amp;page=214 ''Korematsu v. the United States''] dissent by Justice [[Owen Josephus Roberts]], reproduced at findlaw.com. Retrieved September 12, 2006.&lt;/ref&gt; До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.&lt;ref&gt;Park, Yoosun, Facilitating Injustice: Tracing the Role of Social Workers in the World War II Internment of Japanese Americans. (Social Service Review 82.3, 2008) 448.&lt;/ref&gt;

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ.Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Beito | first=David T. |url=https://books.google.com/books?id=Da4H0QEACAAJ|title=FDR: A New Political Life | edition=First | pages=145| location=Chicago | publisher=Carus Books | year=2025| isbn=978-1637700693}}&lt;/ref&gt;

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк. Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | title=About the Park | publisher=Four Freedoms Park Conservancy | access-date=July 23, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140727123911/http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | archive-date=July 27, 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Награди==
Институтот Рузвелт им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.&lt;ref name = &quot;Institute&quot;&gt;{{citation | url = http://www.feri.org/ | author = Franklin and Eleanor Roosevelt Institute|title=Franklin and Eleanor Roosevelt Institute}}&lt;/ref&gt;

Меѓу лауреатите биле:
{{div col|colwidth=20em}}
* Вилијам Бренан
* Кралот Хуан Карлос од Шпанија
* Џими Картер
* Бил Клинтон
* Далај Лама
* Михаил Горбачов
* Аверел Хариман
* Вацлав Хавел
* Принцезата Јулијана од Холандија
* Џон Ф. Кенеди
* Мајк Менсфилд
* Пол Њуман
* Тип О'Нил
* Шимон Перес
* Корета Скот Кинг
* Брент Скоукрофт
* Хари С. Труман
* Лив Улман
* Ели Визел
* Џоан Вудворд
{{div col end}}

==Во популарната култура==
* Романот „Четири слободи“ (2009) на Џон Кроули е во голема мера базиран на темите од говорот на Рузвелт.
* Рузвелт го ангажирал скулпторот Волтер Расел да дизајнира споменик посветен на првиот херој на војната. Споменикот на четирите слободи бил создаден во 1941 година и посветен во Медисон Сквер Гарден, во Њујорк, во 1943 година.
* Уметникот Киндред Меклири ја насликал „Америка Моќната“ (1941), позната и како „Одбрана на човековите слободи“, во зградата Хари С. Труман на Стејт департментот.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |title=Forgotten Treasure |last=Vo |first=Tuan |work=[[State Magazine]] |date=October 2010 |pages=20–23 |access-date=June 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033849/http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |archive-date=March 4, 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Уметникот Хуго Балин го насликал муралот „Четирите слободи“ (1942) во салата на Советот на Градското собрание на Бурбанк, Калифорнија.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |title=City Council Chamber &amp; Murals |access-date=June 1, 2014 |archive-date=October 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029172227/https://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот од Њу Џерси, Мајкл Ленсон (1903–1972), го насликал муралот „Четирите слободи“ (1943) за училиштето „Четиринаесетта улица“ во Њуарк, Њу Џерси.&lt;ref name = &quot;Lenson&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.michaellenson.org/murals.html | title = Official Website of Michael Lenson – WPA Muralist and Realist Painter |access-date=June 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот Антон Рефрежиер ги насликал муралите „Историја на Сан Франциско“ (завршени во 1948 година) во центарот Ринкон во Сан Франциско, Калифорнија; панелот 27 ги прикажува четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfmuralarts.com/mural/638.html |title=War and Peace (1948) |publisher= SF Mural Arts |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Уметницата Милдред Нунгестер Волф насликала четирислоен мурал „Четири слободи“ (завршен 1959 година) на кој се прикажани четирите слободи за продавница во село во Ричтон, Мисисипи. Овие панели сега висат во Музејот на уметност во Мисисипи.&lt;ref&gt;{{cite news|url= http://www.hattiesburgamerican.com/story/news/2014/05/19/freedom-panels/9300193/ |title=Richton mural donated to Miss. Museum of Art |last=Lucas | first =Sherry|newspaper= Hattiesburg American |date=May 21, 2014 |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Алин Кокс насликала четири мурали „Четири слободи“ (завршени 1982 година) кои висат во Големата експериментална сала во Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави; секој од четирите панели прикажува алегориски фигури што ги претставуваат четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uschs.org/exhibit/exhibit-allyn-cox-murals/uschs_allyn-cox.htm |title=The American Story in Art: The Murals of Allyn Cox in the U.S. Capitol |publisher= The United States Capitol Historical Society |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Од 1986 година, измислениот плоштад „Четири слободи“ служи како седиште за суперхеројскиот тим на „Марвел стрипови“, Фантастична четворка.&lt;ref&gt;{{Cite comic|writer=[[Roger Stern|Stern, Roger]]|penciller=[[John Buscema|Buscema, John]]|inker=[[Sal Buscema|Buscema, Sal]]|colorist=[[Glynis Oliver|Oliver, Glynis]]|letterer=[[John Workman|Workman, John]]|editor=Daley, Don|story=The Best Man|title=[[Fantastic Four]]|volume=1|issue=299|date=February 1987|publisher=[[Marvel Comics]]|location=[[New York, NY]]|page=10|panel=1|id=}}&lt;/ref&gt;
* Во раните 1990-ти, уметникот Дејвид Мекдоналд ги репродуцирал сликите „Четири слободи“ на Роквел како четири големи мурали на страната на стара зграда за продавници за храна во центарот на Силвертон, Орегон.&lt;ref name = &quot;Silverton&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.silvertonor.com/murals/ | title = Silverton Mural Society }}&lt;/ref&gt;
* Во 2008 година, музејот Волфсонијан на Меѓународниот универзитет во Флорида беше домаќин на изложбата „Мисли за демократијата“ на која биле прикажани постери создадени од 60 водечки современи уметници и дизајнери, поканети да создадат нов графички дизајн инспириран од постерите „Четири слободи“ на американскиот илустратор Норман Роквел.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|title=Thoughts on Democracy|website=Wolfsonian FIU|date=2008|access-date=May 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305052136/http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|archive-date=March 5, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* „Четири слободи“ е усвоениот наслов на бренд за мешано виски од најниската класа.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Four Freedoms Whiskey |url=https://www.gotoliquorstore.com/p/four-freedoms-blended-whiskey/60731 |website=GoToLiquorStore |access-date=3 April 2024}}&lt;/ref&gt;

==Слики на Норман Роквел==
Говорот на Рузвелт инспирирал сет од четири слики од [[Норман Роквел]].

===Слики===
Сликите од сетот, познати заедно како „Четирите слободи“, биле објавени во четири последователни изданија на „Сатердеј ивнинг пост“.&lt;ref&gt;On February 20, 1943; February 27, 1943; March 6, 1943; and March 13, 1943.&lt;/ref&gt; Четирите слики последователно биле прикажани низ САД од страна на Министерството за финансии на САД.
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
File:&quot;Freedom of Speech&quot; - NARA - 513536.jpg|''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говорот]]'' (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom of Worship&quot; - NARA - 513537.jpg|''[[Слобода на богослужба (слика)|Слобода на богослужба]]'' (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom From Want&quot; - NARA - 513539.jpg|''[[Слобода од немаштија (слика)|Слобода од немаштија]]'' (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom from Fear&quot; - NARA - 513538.jpg|''[[Слобода од страв  (слика)|Слобода од страв ]]'' (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
&lt;/gallery&gt;

===Есеи===
Секоја слика била објавена со соодветен есеј за таа конкретна „Слобода“:&lt;ref&gt;Perry, P. (2009a), [http://www.saturdayeveningpost.com/2009/01/01/art-entertainment/norman-rockwell-art-entertainment/rockwells-four-freedoms.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009; Perry, P. (2009b). [http://www.saturdayeveningpost.com/2018/01/05/in-the-magazine/rockwells-four-freedoms-2.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.&lt;/ref&gt;

* ''Слобода на говорот'', од Бут Таркингтон (20 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/booth-tarkingtons-freedom-speech.html| title = Booth Tarkington's 'Freedom of Speech', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода на богослужбата'', од Вил Дурант (27 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/will-durants-freedom-worship.html| title = Will Durant's 'Freedom of Worship', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од немаштија'', од Карлос Булосан (6 март 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/carlos-bulosans-freedom-want.html| title = Carlos Bulosan's 'Freedom from Want', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од стравот'', од Стивен Винсент Бенет (13 март 1943 година; датумот на смртта на Бенет).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/stephen-vincent-benets-freedom-fear.html| title = Stephen Vincent Benét's 'Freedom from Fear', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;

===Поштенски марки===
Сликите на Роквел „Четири слободи“ биле репродуцирани како поштенски марки од страна на Поштата на САД во 1943 година,&lt;ref name = &quot;Scott 908&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.arago.si.edu/index.asp?con=1&amp;cmd=1&amp;tid=2028719 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 908}}&lt;/ref&gt; во 1946 година,&lt;ref name = &quot;Scott 933&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=2&amp;cmd=1&amp;id=147585 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 933}}&lt;/ref&gt; и во 1994 година,&lt;ref name = &quot;Scott 2840&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 2840 | access-date = November 23, 2010 | archive-date = July 23, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723124608/http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; на стогодишнината од раѓањето на Роквел.

==Наводи==
{{Reflist|30em}}

==За понатамошно читање==
{{Library resources box}}
* Borgwardt, Elizabeth. &quot;FDR's Four Freedoms as a Human Rights Instrument.&quot; ''OAH Magazine of History'' 22.2 (2008): 8–13. [https://academic.oup.com/maghis/article-abstract/22/2/8/967562 extract]
* Crowell, Laura. &quot;The building of the 'four freedoms' speech.&quot; ''Communications Monographs'' 22.5 (1955): 266–283.
* De Zayas, Alfred. &quot;The Relevance of Roosevelt's Four Freedoms Today.&quot; 62 ''Nordic Journal of International Law'' 61 (1992): 239+.
* Dunn, Susan, ''A Blueprint for War: FDR and the Hundred Days That Mobilized America'' (2018) pp. 73–101.
* Engel, Jeffrey A., ed. ''The four freedoms: Franklin D. Roosevelt and the evolution of an American idea'' (Oxford University Press, 2015); argues that Roosevelt's speech left a deep imprint in America, but the society largely failed to achieve his vision of freedom, p.&amp;nbsp;7. [https://journals.openedition.org/ejas/12349 online review]
* Gutierrez, Robert. &quot;The Four Freedoms Viewed in Comparison to Traditional American Political Ideals.&quot; ''Counterpoints,'' vol. 271, 2007, pp.&amp;nbsp;33–40. [http://www.jstor.org/stable/42979033 online]
* Inazu, John D. &quot;The Four Freedoms and the Future of Religious Liberty.&quot; ''North Carolina Law Review'' 92 (2013): 787+ [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=0%2C27&amp;q=four+freedoms+roosevelt&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674542136186&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3AKQLI4BGy77MJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D8%26hl%3Den online].
* Johnstone, Andrew. ''Against Immediate Evil: American Internationalists and the Four Freedoms on the Eve of World War II'' (Cornell University Press, 2015).
* Kaye, Harvey J. ''The fight for four freedoms: what made FDR and the greatest generation truly great'' (Simon and Schuster, 2014); 8 essays by scholars. [https://books.google.com/books?id=TT9vAAAAQBAJ&amp;dq=four+freedoms+roosevelt&amp;pg=PA1 online]
* Posneer, Michael H. &quot;The Four Freedoms Turn 70: Embracing an Integrated Approach to Human&amp;nbsp;Rights.&quot; ''Proceedings of the Annual Meeting (American Society of International Law)'' vol. 105, 2011, pp. 27–31. [https://doi.org/10.5305/procannmeetasil.105.0027 online]
* Rhodes, Jesse H. &quot;The Evolution of Roosevelt's Rhetorical Legacy: Presidential Rhetoric about Rights in Domestic and Foreign Affairs, 1933–2011.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 43.3 (2013): 562–591. [https://www.academia.edu/download/34689108/Rhodes.2013.PSQ.pdf online]
* Shulman, Mark R. &quot;The four freedoms: Good neighbors make good law and good policy in a time of insecurity.&quot; ''Fordham Law Review'' 77 (2008): 555–581 [https://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4389&amp;context=flr  online].
* Wesley, Charles H., et al. &quot;The Negro has Always Wanted The Four Freedoms.&quot; in ''What the Negro Wants,'' edited by Rayford W. Logan, (University of Notre Dame Press, 2001)  pp.&amp;nbsp;90–112. [https://doi.org/10.2307/j.ctv19m62cs.10 online]

===Иконите на Роквел===
* Kimble, James J. &quot;The illustrated four freedoms: FDR, Rockwell, and the margins of the rhetorical presidency.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 45.1 (2015): 46–69.
* Lynch, Sylvio III (2020). [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=5%2C27&amp;sciodt=0%2C27&amp;cites=13226409173930962162&amp;scipsc=1&amp;q=four&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674538692333&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3A3qWWU7Ze5HsJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D1%26hl%3Den ''Morality and Aspiration: Some Conditions of Norman Rockwell's Four Freedoms''] (PhD Diss.) Bowling Green State University.
* Murray, Stuart, James McCabe, and John Frohnmayer (1993). [https://www.academia.edu/download/64306953/A-Four%20Freedoms%20McCabe.pdf ''Norman Rockwell's Four Freedoms: Images that Inspire a Nation'']. Berkshire House.
* Olson, Lester G. &quot;Portraits in Praise of a People: A Rhetorical Analysis of Norman Rockwell's Icons in Franklin D. Roosevelt's 'Four Freedoms' Campaign&quot;. ''Quarterly Journal of Speech'' 69.1 (1983): 15–24.

==Надворешни врски==
{{Wikisource|The Four Freedoms speech}}
{{Commons category}}
* [https://edsitement.neh.gov/lesson-plans/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside &quot;Four Freedoms&quot;] Lesson plan for grades 9–12 from National Endowment for the Humanities
* [https://americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm As a delivered text, enhanced audio, video excerpt] at AmericanRhetoric.com.
* [http://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ Text and audio].
* [http://fdr4freedoms.org &quot;FDR4Freedoms Digital Resource&quot;] The digital education resource of the Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park
* [http://fdrfourfreedomspark.org &quot;Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park&quot;]
* [https://www.youtube.com/watch?v=QnrZUHcpoNA 1941 Four Freedoms Speech (via YouTube)]</text>
      <sha1>3hds3foyggogah28w2jnfi3pxadrg2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569993</id>
      <parentid>5569985</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45515" sha1="b6db9evvk50aavq38kqfnrox02a9iv1" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал [[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој ставил крај на долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД.

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „ слободата од страв “ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot; |url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm |access-date=2024-11-10 |website=www.americanrhetoric.com}}&lt;/ref&gt;

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.&lt;ref name=&quot;Bodnar, John 2010&quot;&gt;Bodnar, John, The &quot;Good War&quot; in American Memory (Maryland: Johns Hopkins University Press, 2010), 11.&lt;/ref&gt; Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 393–94.&lt;/ref&gt;

Кога [[Втора светска војна|Втората светска војна]] започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (1999) 427–434.&lt;/ref&gt; До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на [[Адолф Хитлер]] и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.&lt;ref&gt;{{cite web |title=HR 1776 | url=https://www.archives.gov/exhibits/treasures_of_congress/Images/page_20/65c.html | publisher=National Archives and Records Administration | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e7FD0Qfub9MC&amp;q=%22norman+rockwell%22+%22freedom+of+speech%22+%22four+freedoms%22+%22Saturday+Evening+Post%22&amp;pg=PP71|title=Liberty's Refuge: The Forgotten Freedom of Assembly|author=Inazu, John D.|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0300173154|year=2012}}&lt;/ref&gt;

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{cite web|url=https://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ |title=FDR, &quot;The Four Freedoms,&quot; Speech Text &amp;#124; |publisher=Voicesofdemocracy.umd.edu |date=January 6, 1941 |access-date=August 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“&lt;ref&gt;The Public Papers and Addresses of Franklin D. Roosevelt (New York: Random House and Harper and Brothers, 1940) 633–44.&lt;/ref&gt; и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика.&lt;ref&gt;, Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 469.&lt;/ref&gt;

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:
{{Blockquote|
Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

|Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година&lt;ref&gt;See [https://www.presidency.ucsb.edu/documents/annual-message-congress-the-state-the-union online copy from the University of California at Santa Barbara]&lt;/ref&gt;
}}

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:&lt;ref&gt;Engel, p. 7.&lt;/ref&gt;

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање. Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.&lt;ref&gt;Bodnar, John, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010) 12.&lt;/ref&gt;

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.&lt;ref&gt;David M. Kennedy, ''Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945'' (Oxford: Oxford University Press, 1999). pp. 470–476.&lt;/ref&gt; Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.&lt;ref&gt;John Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010), 14–15.&lt;/ref&gt;

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за [[нападот врз Перл Харбор]] сè уште биле најчестите причини за војна.&lt;ref&gt;Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' p. 14.&lt;/ref&gt;

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама [[Еленор Рузвелт|Елеонор Рузвелт]] во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на [[Обединети нации|Обединетите нации]], Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“&lt;ref&gt;{{cite book|author1=White, E.B. |author2=Lerner, Max |author3=Cowley, Malcolm |author4=Niebuhr, Reinhold |title= The United Nations Fight for the Four Freedoms|url=https://archive.org/details/TheUnitedNationsFightForTheFourFreedoms_728 |asin=B003HKRK80|location = Washington, D.C.|publisher= Government Printing Office|date= 1942 }}&lt;/ref&gt;

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

{{blockquote|Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
|Френклин Д. Рузвелт}}

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.&lt;ref&gt;Eric Foner, ''The Story of American Freedom'' (New York: W. W. Norton, 1998) p. 223.&lt;/ref&gt; На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на [[Пацификот]], вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.&lt;ref name=&quot;korematsu_roberts&quot;&gt;[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?navby=CASE&amp;court=US&amp;vol=323&amp;page=214 ''Korematsu v. the United States''] dissent by Justice [[Owen Josephus Roberts]], reproduced at findlaw.com. Retrieved September 12, 2006.&lt;/ref&gt; До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.&lt;ref&gt;Park, Yoosun, Facilitating Injustice: Tracing the Role of Social Workers in the World War II Internment of Japanese Americans. (Social Service Review 82.3, 2008) 448.&lt;/ref&gt;

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ. Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Beito | first=David T. |url=https://books.google.com/books?id=Da4H0QEACAAJ|title=FDR: A New Political Life | edition=First | pages=145| location=Chicago | publisher=Carus Books | year=2025| isbn=978-1637700693}}&lt;/ref&gt;

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк. Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | title=About the Park | publisher=Four Freedoms Park Conservancy | access-date=July 23, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140727123911/http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | archive-date=July 27, 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Награди==
Институтот Рузвелт им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.&lt;ref name = &quot;Institute&quot;&gt;{{citation | url = http://www.feri.org/ | author = Franklin and Eleanor Roosevelt Institute|title=Franklin and Eleanor Roosevelt Institute}}&lt;/ref&gt;

Меѓу лауреатите биле:
{{div col|colwidth=20em}}
* Вилијам Бренан
* Кралот Хуан Карлос од Шпанија
* Џими Картер
* Бил Клинтон
* Далај Лама
* Михаил Горбачов
* Аверел Хариман
* Вацлав Хавел
* Принцезата Јулијана од Холандија
* Џон Ф. Кенеди
* Мајк Менсфилд
* Пол Њуман
* Тип О'Нил
* Шимон Перес
* Корета Скот Кинг
* Брент Скоукрофт
* Хари С. Труман
* Лив Улман
* Ели Визел
* Џоан Вудворд
{{div col end}}

==Во популарната култура==
* Романот „Четири слободи“ (2009) на [[Џон Кроули]] е во голема мера базиран на темите од говорот на Рузвелт.
* Рузвелт го ангажирал скулпторот Волтер Расел да дизајнира споменик посветен на првиот херој на војната. Споменикот на четирите слободи бил создаден во 1941 година и посветен во Медисон Сквер Гарден, во Њујорк, во 1943 година.
* Уметникот Киндред Меклири ја насликал „Америка Моќната“ (1941), позната и како „Одбрана на човековите слободи“, во зградата Хари С. Труман на Стејт департментот.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |title=Forgotten Treasure |last=Vo |first=Tuan |work=[[State Magazine]] |date=October 2010 |pages=20–23 |access-date=June 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033849/http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |archive-date=March 4, 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Уметникот [[Хуго Балин]] го насликал муралот „Четирите слободи“ (1942) во салата на Советот на Градското собрание на Бурбанк, Калифорнија.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |title=City Council Chamber &amp; Murals |access-date=June 1, 2014 |archive-date=October 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029172227/https://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот од Њу Џерси, [[Мајкл Ленсон]] (1903–1972), го насликал муралот „Четирите слободи“ (1943) за училиштето „Четиринаесетта улица“ во Њуарк, Њу Џерси.&lt;ref name = &quot;Lenson&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.michaellenson.org/murals.html | title = Official Website of Michael Lenson – WPA Muralist and Realist Painter |access-date=June 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот Антон Рефрежиер ги насликал муралите „Историја на Сан Франциско“ (завршени во 1948 година) во центарот Ринкон во Сан Франциско, Калифорнија; панелот 27 ги прикажува четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfmuralarts.com/mural/638.html |title=War and Peace (1948) |publisher= SF Mural Arts |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Уметницата Милдред Нунгестер Волф насликала четирислоен мурал „Четири слободи“ (завршен 1959 година) на кој се прикажани четирите слободи за продавница во село во Ричтон, [[Мисисипи]]. Овие панели сега висат во Музејот на уметност во Мисисипи.&lt;ref&gt;{{cite news|url= http://www.hattiesburgamerican.com/story/news/2014/05/19/freedom-panels/9300193/ |title=Richton mural donated to Miss. Museum of Art |last=Lucas | first =Sherry|newspaper= Hattiesburg American |date=May 21, 2014 |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Алин Кокс насликала четири мурали „Четири слободи“ (завршени 1982 година) кои висат во Големата експериментална сала во Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави; секој од четирите панели прикажува алегориски фигури што ги претставуваат четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uschs.org/exhibit/exhibit-allyn-cox-murals/uschs_allyn-cox.htm |title=The American Story in Art: The Murals of Allyn Cox in the U.S. Capitol |publisher= The United States Capitol Historical Society |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Од 1986 година, измислениот плоштад „Четири слободи“ служи како седиште за суперхеројскиот тим на „Марвел стрипови“, Фантастична четворка.&lt;ref&gt;{{Cite comic|writer=[[Roger Stern|Stern, Roger]]|penciller=[[John Buscema|Buscema, John]]|inker=[[Sal Buscema|Buscema, Sal]]|colorist=[[Glynis Oliver|Oliver, Glynis]]|letterer=[[John Workman|Workman, John]]|editor=Daley, Don|story=The Best Man|title=[[Fantastic Four]]|volume=1|issue=299|date=February 1987|publisher=[[Marvel Comics]]|location=[[New York, NY]]|page=10|panel=1|id=}}&lt;/ref&gt;
* Во раните 1990-ти, уметникот Дејвид Мекдоналд ги репродуцирал сликите „Четири слободи“ на Роквел како четири големи мурали на страната на стара зграда за продавници за храна во центарот на Силвертон, Орегон.&lt;ref name = &quot;Silverton&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.silvertonor.com/murals/ | title = Silverton Mural Society }}&lt;/ref&gt;
* Во 2008 година, музејот [[Волфсонијан]] на Меѓународниот универзитет во Флорида беше домаќин на изложбата „Мисли за демократијата“ на која биле прикажани постери создадени од 60 водечки современи уметници и дизајнери, поканети да создадат нов графички дизајн инспириран од постерите „Четири слободи“ на американскиот илустратор Норман Роквел.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|title=Thoughts on Democracy|website=Wolfsonian FIU|date=2008|access-date=May 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305052136/http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|archive-date=March 5, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* „Четири слободи“ е усвоениот наслов на бренд за мешано виски од најниската класа.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Four Freedoms Whiskey |url=https://www.gotoliquorstore.com/p/four-freedoms-blended-whiskey/60731 |website=GoToLiquorStore |access-date=3 April 2024}}&lt;/ref&gt;

==Слики на Норман Роквел==
Говорот на Рузвелт инспирирал сет од четири слики од [[Норман Роквел]].

===Слики===
Сликите од сетот, познати заедно како „Четирите слободи“, биле објавени во четири последователни изданија на „Сатердеј ивнинг пост“.&lt;ref&gt;On February 20, 1943; February 27, 1943; March 6, 1943; and March 13, 1943.&lt;/ref&gt; Четирите слики последователно биле прикажани низ САД од страна на Министерството за финансии на САД.
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
File:&quot;Freedom of Speech&quot; - NARA - 513536.jpg|''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говорот]]'' (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom of Worship&quot; - NARA - 513537.jpg|''[[Слобода на богослужба (слика)|Слобода на богослужба]]'' (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom From Want&quot; - NARA - 513539.jpg|''[[Слобода од немаштија (слика)|Слобода од немаштија]]'' (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom from Fear&quot; - NARA - 513538.jpg|''[[Слобода од страв  (слика)|Слобода од страв ]]'' (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
&lt;/gallery&gt;

===Есеи===
Секоја слика била објавена со соодветен есеј за таа конкретна „Слобода“:&lt;ref&gt;Perry, P. (2009a), [http://www.saturdayeveningpost.com/2009/01/01/art-entertainment/norman-rockwell-art-entertainment/rockwells-four-freedoms.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009; Perry, P. (2009b). [http://www.saturdayeveningpost.com/2018/01/05/in-the-magazine/rockwells-four-freedoms-2.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.&lt;/ref&gt;

* ''Слобода на говорот'', од Бут Таркингтон (20 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/booth-tarkingtons-freedom-speech.html| title = Booth Tarkington's 'Freedom of Speech', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода на богослужбата'', од Вил Дурант (27 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/will-durants-freedom-worship.html| title = Will Durant's 'Freedom of Worship', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од немаштија'', од Карлос Булосан (6 март 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/carlos-bulosans-freedom-want.html| title = Carlos Bulosan's 'Freedom from Want', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од стравот'', од Стивен Винсент Бенет (13 март 1943 година; датумот на смртта на Бенет).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/stephen-vincent-benets-freedom-fear.html| title = Stephen Vincent Benét's 'Freedom from Fear', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;

===Поштенски марки===
Сликите на Роквел „Четири слободи“ биле репродуцирани како поштенски марки од страна на Поштата на САД во 1943 година,&lt;ref name = &quot;Scott 908&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.arago.si.edu/index.asp?con=1&amp;cmd=1&amp;tid=2028719 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 908}}&lt;/ref&gt; во 1946 година,&lt;ref name = &quot;Scott 933&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=2&amp;cmd=1&amp;id=147585 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 933}}&lt;/ref&gt; и во 1994 година,&lt;ref name = &quot;Scott 2840&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 2840 | access-date = November 23, 2010 | archive-date = July 23, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723124608/http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; на стогодишнината од раѓањето на Роквел.

==Наводи==
{{Reflist|30em}}

==За понатамошно читање==
{{Library resources box}}
* Borgwardt, Elizabeth. &quot;FDR's Four Freedoms as a Human Rights Instrument.&quot; ''OAH Magazine of History'' 22.2 (2008): 8–13. [https://academic.oup.com/maghis/article-abstract/22/2/8/967562 extract]
* Crowell, Laura. &quot;The building of the 'four freedoms' speech.&quot; ''Communications Monographs'' 22.5 (1955): 266–283.
* De Zayas, Alfred. &quot;The Relevance of Roosevelt's Four Freedoms Today.&quot; 62 ''Nordic Journal of International Law'' 61 (1992): 239+.
* Dunn, Susan, ''A Blueprint for War: FDR and the Hundred Days That Mobilized America'' (2018) pp. 73–101.
* Engel, Jeffrey A., ed. ''The four freedoms: Franklin D. Roosevelt and the evolution of an American idea'' (Oxford University Press, 2015); argues that Roosevelt's speech left a deep imprint in America, but the society largely failed to achieve his vision of freedom, p.&amp;nbsp;7. [https://journals.openedition.org/ejas/12349 online review]
* Gutierrez, Robert. &quot;The Four Freedoms Viewed in Comparison to Traditional American Political Ideals.&quot; ''Counterpoints,'' vol. 271, 2007, pp.&amp;nbsp;33–40. [http://www.jstor.org/stable/42979033 online]
* Inazu, John D. &quot;The Four Freedoms and the Future of Religious Liberty.&quot; ''North Carolina Law Review'' 92 (2013): 787+ [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=0%2C27&amp;q=four+freedoms+roosevelt&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674542136186&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3AKQLI4BGy77MJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D8%26hl%3Den online].
* Johnstone, Andrew. ''Against Immediate Evil: American Internationalists and the Four Freedoms on the Eve of World War II'' (Cornell University Press, 2015).
* Kaye, Harvey J. ''The fight for four freedoms: what made FDR and the greatest generation truly great'' (Simon and Schuster, 2014); 8 essays by scholars. [https://books.google.com/books?id=TT9vAAAAQBAJ&amp;dq=four+freedoms+roosevelt&amp;pg=PA1 online]
* Posneer, Michael H. &quot;The Four Freedoms Turn 70: Embracing an Integrated Approach to Human&amp;nbsp;Rights.&quot; ''Proceedings of the Annual Meeting (American Society of International Law)'' vol. 105, 2011, pp. 27–31. [https://doi.org/10.5305/procannmeetasil.105.0027 online]
* Rhodes, Jesse H. &quot;The Evolution of Roosevelt's Rhetorical Legacy: Presidential Rhetoric about Rights in Domestic and Foreign Affairs, 1933–2011.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 43.3 (2013): 562–591. [https://www.academia.edu/download/34689108/Rhodes.2013.PSQ.pdf online]
* Shulman, Mark R. &quot;The four freedoms: Good neighbors make good law and good policy in a time of insecurity.&quot; ''Fordham Law Review'' 77 (2008): 555–581 [https://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4389&amp;context=flr  online].
* Wesley, Charles H., et al. &quot;The Negro has Always Wanted The Four Freedoms.&quot; in ''What the Negro Wants,'' edited by Rayford W. Logan, (University of Notre Dame Press, 2001)  pp.&amp;nbsp;90–112. [https://doi.org/10.2307/j.ctv19m62cs.10 online]

===Иконите на Роквел===
* Kimble, James J. &quot;The illustrated four freedoms: FDR, Rockwell, and the margins of the rhetorical presidency.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 45.1 (2015): 46–69.
* Lynch, Sylvio III (2020). [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=5%2C27&amp;sciodt=0%2C27&amp;cites=13226409173930962162&amp;scipsc=1&amp;q=four&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674538692333&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3A3qWWU7Ze5HsJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D1%26hl%3Den ''Morality and Aspiration: Some Conditions of Norman Rockwell's Four Freedoms''] (PhD Diss.) Bowling Green State University.
* Murray, Stuart, James McCabe, and John Frohnmayer (1993). [https://www.academia.edu/download/64306953/A-Four%20Freedoms%20McCabe.pdf ''Norman Rockwell's Four Freedoms: Images that Inspire a Nation'']. Berkshire House.
* Olson, Lester G. &quot;Portraits in Praise of a People: A Rhetorical Analysis of Norman Rockwell's Icons in Franklin D. Roosevelt's 'Four Freedoms' Campaign&quot;. ''Quarterly Journal of Speech'' 69.1 (1983): 15–24.

==Надворешни врски==
{{Wikisource|The Four Freedoms speech}}
{{Commons category}}
* [https://edsitement.neh.gov/lesson-plans/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside &quot;Four Freedoms&quot;] Lesson plan for grades 9–12 from National Endowment for the Humanities
* [https://americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm As a delivered text, enhanced audio, video excerpt] at AmericanRhetoric.com.
* [http://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ Text and audio].
* [http://fdr4freedoms.org &quot;FDR4Freedoms Digital Resource&quot;] The digital education resource of the Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park
* [http://fdrfourfreedomspark.org &quot;Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park&quot;]
* [https://www.youtube.com/watch?v=QnrZUHcpoNA 1941 Four Freedoms Speech (via YouTube)]</text>
      <sha1>b6db9evvk50aavq38kqfnrox02a9iv1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569994</id>
      <parentid>5569993</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45789" sha1="5d9s2kivky5agsqejhg809sn8y72z32" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал [[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:
# [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
# [[Слобода на религија]]
# [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од немаштија]]
# [[Слобода од страв]]

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој ставил крај на долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД.

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на религијата, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot; |url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm |access-date=2024-11-10 |website=www.americanrhetoric.com}}&lt;/ref&gt;

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.&lt;ref name=&quot;Bodnar, John 2010&quot;&gt;Bodnar, John, The &quot;Good War&quot; in American Memory (Maryland: Johns Hopkins University Press, 2010), 11.&lt;/ref&gt; Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 393–94.&lt;/ref&gt;

Кога [[Втора светска војна|Втората светска војна]] започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (1999) 427–434.&lt;/ref&gt; До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на [[Адолф Хитлер]] и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.&lt;ref&gt;{{cite web |title=HR 1776 | url=https://www.archives.gov/exhibits/treasures_of_congress/Images/page_20/65c.html | publisher=National Archives and Records Administration | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - религија, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e7FD0Qfub9MC&amp;q=%22norman+rockwell%22+%22freedom+of+speech%22+%22four+freedoms%22+%22Saturday+Evening+Post%22&amp;pg=PP71|title=Liberty's Refuge: The Forgotten Freedom of Assembly|author=Inazu, John D.|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0300173154|year=2012}}&lt;/ref&gt;

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на религија - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{cite web|url=https://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ |title=FDR, &quot;The Four Freedoms,&quot; Speech Text &amp;#124; |publisher=Voicesofdemocracy.umd.edu |date=January 6, 1941 |access-date=August 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“&lt;ref&gt;The Public Papers and Addresses of Franklin D. Roosevelt (New York: Random House and Harper and Brothers, 1940) 633–44.&lt;/ref&gt; и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика.&lt;ref&gt;, Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 469.&lt;/ref&gt;

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:
{{Blockquote|
Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

|Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година&lt;ref&gt;See [https://www.presidency.ucsb.edu/documents/annual-message-congress-the-state-the-union online copy from the University of California at Santa Barbara]&lt;/ref&gt;
}}

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:&lt;ref&gt;Engel, p. 7.&lt;/ref&gt;

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање. Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.&lt;ref&gt;Bodnar, John, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010) 12.&lt;/ref&gt;

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.&lt;ref&gt;David M. Kennedy, ''Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945'' (Oxford: Oxford University Press, 1999). pp. 470–476.&lt;/ref&gt; Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.&lt;ref&gt;John Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010), 14–15.&lt;/ref&gt;

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за [[нападот врз Перл Харбор]] сè уште биле најчестите причини за војна.&lt;ref&gt;Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' p. 14.&lt;/ref&gt;

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама [[Еленор Рузвелт|Елеонор Рузвелт]] во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на [[Обединети нации|Обединетите нации]], Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“&lt;ref&gt;{{cite book|author1=White, E.B. |author2=Lerner, Max |author3=Cowley, Malcolm |author4=Niebuhr, Reinhold |title= The United Nations Fight for the Four Freedoms|url=https://archive.org/details/TheUnitedNationsFightForTheFourFreedoms_728 |asin=B003HKRK80|location = Washington, D.C.|publisher= Government Printing Office|date= 1942 }}&lt;/ref&gt;

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

{{blockquote|Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
|Френклин Д. Рузвелт}}

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.&lt;ref&gt;Eric Foner, ''The Story of American Freedom'' (New York: W. W. Norton, 1998) p. 223.&lt;/ref&gt; На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на [[Пацификот]], вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.&lt;ref name=&quot;korematsu_roberts&quot;&gt;[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?navby=CASE&amp;court=US&amp;vol=323&amp;page=214 ''Korematsu v. the United States''] dissent by Justice [[Owen Josephus Roberts]], reproduced at findlaw.com. Retrieved September 12, 2006.&lt;/ref&gt; До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.&lt;ref&gt;Park, Yoosun, Facilitating Injustice: Tracing the Role of Social Workers in the World War II Internment of Japanese Americans. (Social Service Review 82.3, 2008) 448.&lt;/ref&gt;

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ. Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Beito | first=David T. |url=https://books.google.com/books?id=Da4H0QEACAAJ|title=FDR: A New Political Life | edition=First | pages=145| location=Chicago | publisher=Carus Books | year=2025| isbn=978-1637700693}}&lt;/ref&gt;

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк. Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | title=About the Park | publisher=Four Freedoms Park Conservancy | access-date=July 23, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140727123911/http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | archive-date=July 27, 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Награди==
Институтот Рузвелт им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.&lt;ref name = &quot;Institute&quot;&gt;{{citation | url = http://www.feri.org/ | author = Franklin and Eleanor Roosevelt Institute|title=Franklin and Eleanor Roosevelt Institute}}&lt;/ref&gt;

Меѓу лауреатите биле:
{{div col|colwidth=20em}}
* Вилијам Бренан
* Кралот Хуан Карлос од Шпанија
* Џими Картер
* Бил Клинтон
* Далај Лама
* Михаил Горбачов
* Аверел Хариман
* Вацлав Хавел
* Принцезата Јулијана од Холандија
* Џон Ф. Кенеди
* Мајк Менсфилд
* Пол Њуман
* Тип О'Нил
* Шимон Перес
* Корета Скот Кинг
* Брент Скоукрофт
* Хари С. Труман
* Лив Улман
* Ели Визел
* Џоан Вудворд
{{div col end}}

==Во популарната култура==
* Романот „Четири слободи“ (2009) на [[Џон Кроули]] е во голема мера базиран на темите од говорот на Рузвелт.
* Рузвелт го ангажирал скулпторот Волтер Расел да дизајнира споменик посветен на првиот херој на војната. Споменикот на четирите слободи бил создаден во 1941 година и посветен во Медисон Сквер Гарден, во Њујорк, во 1943 година.
* Уметникот Киндред Меклири ја насликал „Америка Моќната“ (1941), позната и како „Одбрана на човековите слободи“, во зградата Хари С. Труман на Стејт департментот.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |title=Forgotten Treasure |last=Vo |first=Tuan |work=[[State Magazine]] |date=October 2010 |pages=20–23 |access-date=June 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033849/http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |archive-date=March 4, 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Уметникот [[Хуго Балин]] го насликал муралот „Четирите слободи“ (1942) во салата на Советот на Градското собрание на Бурбанк, Калифорнија.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |title=City Council Chamber &amp; Murals |access-date=June 1, 2014 |archive-date=October 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029172227/https://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот од Њу Џерси, [[Мајкл Ленсон]] (1903–1972), го насликал муралот „Четирите слободи“ (1943) за училиштето „Четиринаесетта улица“ во Њуарк, Њу Џерси.&lt;ref name = &quot;Lenson&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.michaellenson.org/murals.html | title = Official Website of Michael Lenson – WPA Muralist and Realist Painter |access-date=June 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот Антон Рефрежиер ги насликал муралите „Историја на Сан Франциско“ (завршени во 1948 година) во центарот Ринкон во Сан Франциско, Калифорнија; панелот 27 ги прикажува четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfmuralarts.com/mural/638.html |title=War and Peace (1948) |publisher= SF Mural Arts |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Уметницата Милдред Нунгестер Волф насликала четирислоен мурал „Четири слободи“ (завршен 1959 година) на кој се прикажани четирите слободи за продавница во село во Ричтон, [[Мисисипи]]. Овие панели сега висат во Музејот на уметност во Мисисипи.&lt;ref&gt;{{cite news|url= http://www.hattiesburgamerican.com/story/news/2014/05/19/freedom-panels/9300193/ |title=Richton mural donated to Miss. Museum of Art |last=Lucas | first =Sherry|newspaper= Hattiesburg American |date=May 21, 2014 |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Алин Кокс насликала четири мурали „Четири слободи“ (завршени 1982 година) кои висат во Големата експериментална сала во Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави; секој од четирите панели прикажува алегориски фигури што ги претставуваат четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uschs.org/exhibit/exhibit-allyn-cox-murals/uschs_allyn-cox.htm |title=The American Story in Art: The Murals of Allyn Cox in the U.S. Capitol |publisher= The United States Capitol Historical Society |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Од 1986 година, измислениот плоштад „Четири слободи“ служи како седиште за суперхеројскиот тим на „Марвел стрипови“, Фантастична четворка.&lt;ref&gt;{{Cite comic|writer=[[Roger Stern|Stern, Roger]]|penciller=[[John Buscema|Buscema, John]]|inker=[[Sal Buscema|Buscema, Sal]]|colorist=[[Glynis Oliver|Oliver, Glynis]]|letterer=[[John Workman|Workman, John]]|editor=Daley, Don|story=The Best Man|title=[[Fantastic Four]]|volume=1|issue=299|date=February 1987|publisher=[[Marvel Comics]]|location=[[New York, NY]]|page=10|panel=1|id=}}&lt;/ref&gt;
* Во раните 1990-ти, уметникот Дејвид Мекдоналд ги репродуцирал сликите „Четири слободи“ на Роквел како четири големи мурали на страната на стара зграда за продавници за храна во центарот на Силвертон, Орегон.&lt;ref name = &quot;Silverton&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.silvertonor.com/murals/ | title = Silverton Mural Society }}&lt;/ref&gt;
* Во 2008 година, музејот [[Волфсонијан]] на Меѓународниот универзитет во Флорида беше домаќин на изложбата „Мисли за демократијата“ на која биле прикажани постери создадени од 60 водечки современи уметници и дизајнери, поканети да создадат нов графички дизајн инспириран од постерите „Четири слободи“ на американскиот илустратор Норман Роквел.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|title=Thoughts on Democracy|website=Wolfsonian FIU|date=2008|access-date=May 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305052136/http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|archive-date=March 5, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* „Четири слободи“ е усвоениот наслов на бренд за мешано виски од најниската класа.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Four Freedoms Whiskey |url=https://www.gotoliquorstore.com/p/four-freedoms-blended-whiskey/60731 |website=GoToLiquorStore |access-date=3 April 2024}}&lt;/ref&gt;

==Слики на Норман Роквел==
Говорот на Рузвелт инспирирал сет од четири слики од [[Норман Роквел]].

===Слики===
Сликите од сетот, познати заедно како „Четирите слободи“, биле објавени во четири последователни изданија на „Сатердеј ивнинг пост“.&lt;ref&gt;On February 20, 1943; February 27, 1943; March 6, 1943; and March 13, 1943.&lt;/ref&gt; Четирите слики последователно биле прикажани низ САД од страна на Министерството за финансии на САД.
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
File:&quot;Freedom of Speech&quot; - NARA - 513536.jpg|''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говорот]]'' (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom of Worship&quot; - NARA - 513537.jpg|''[[Слобода на религија (слика)|Слобода на религија]]'' (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom From Want&quot; - NARA - 513539.jpg|''[[Слобода од немаштија (слика)|Слобода од немаштија]]'' (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom from Fear&quot; - NARA - 513538.jpg|''[[Слобода од страв  (слика)|Слобода од страв ]]'' (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
&lt;/gallery&gt;

===Есеи===
Секоја слика била објавена со соодветен есеј за таа конкретна „Слобода“:&lt;ref&gt;Perry, P. (2009a), [http://www.saturdayeveningpost.com/2009/01/01/art-entertainment/norman-rockwell-art-entertainment/rockwells-four-freedoms.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009; Perry, P. (2009b). [http://www.saturdayeveningpost.com/2018/01/05/in-the-magazine/rockwells-four-freedoms-2.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.&lt;/ref&gt;

* ''Слобода на говорот'', од Бут Таркингтон (20 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/booth-tarkingtons-freedom-speech.html| title = Booth Tarkington's 'Freedom of Speech', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода на религијата'', од Вил Дурант (27 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/will-durants-freedom-worship.html| title = Will Durant's 'Freedom of Worship', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од немаштија'', од Карлос Булосан (6 март 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/carlos-bulosans-freedom-want.html| title = Carlos Bulosan's 'Freedom from Want', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од стравот'', од Стивен Винсент Бенет (13 март 1943 година; датумот на смртта на Бенет).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/stephen-vincent-benets-freedom-fear.html| title = Stephen Vincent Benét's 'Freedom from Fear', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;

===Поштенски марки===
Сликите на Роквел „Четири слободи“ биле репродуцирани како поштенски марки од страна на Поштата на САД во 1943 година,&lt;ref name = &quot;Scott 908&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.arago.si.edu/index.asp?con=1&amp;cmd=1&amp;tid=2028719 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 908}}&lt;/ref&gt; во 1946 година,&lt;ref name = &quot;Scott 933&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=2&amp;cmd=1&amp;id=147585 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 933}}&lt;/ref&gt; и во 1994 година,&lt;ref name = &quot;Scott 2840&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 2840 | access-date = November 23, 2010 | archive-date = July 23, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723124608/http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; на стогодишнината од раѓањето на Роквел.

==Наводи==
{{Reflist|30em}}

==За понатамошно читање==
{{Library resources box}}
* Borgwardt, Elizabeth. &quot;FDR's Four Freedoms as a Human Rights Instrument.&quot; ''OAH Magazine of History'' 22.2 (2008): 8–13. [https://academic.oup.com/maghis/article-abstract/22/2/8/967562 extract]
* Crowell, Laura. &quot;The building of the 'four freedoms' speech.&quot; ''Communications Monographs'' 22.5 (1955): 266–283.
* De Zayas, Alfred. &quot;The Relevance of Roosevelt's Four Freedoms Today.&quot; 62 ''Nordic Journal of International Law'' 61 (1992): 239+.
* Dunn, Susan, ''A Blueprint for War: FDR and the Hundred Days That Mobilized America'' (2018) pp. 73–101.
* Engel, Jeffrey A., ed. ''The four freedoms: Franklin D. Roosevelt and the evolution of an American idea'' (Oxford University Press, 2015); argues that Roosevelt's speech left a deep imprint in America, but the society largely failed to achieve his vision of freedom, p.&amp;nbsp;7. [https://journals.openedition.org/ejas/12349 online review]
* Gutierrez, Robert. &quot;The Four Freedoms Viewed in Comparison to Traditional American Political Ideals.&quot; ''Counterpoints,'' vol. 271, 2007, pp.&amp;nbsp;33–40. [http://www.jstor.org/stable/42979033 online]
* Inazu, John D. &quot;The Four Freedoms and the Future of Religious Liberty.&quot; ''North Carolina Law Review'' 92 (2013): 787+ [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=0%2C27&amp;q=four+freedoms+roosevelt&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674542136186&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3AKQLI4BGy77MJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D8%26hl%3Den online].
* Johnstone, Andrew. ''Against Immediate Evil: American Internationalists and the Four Freedoms on the Eve of World War II'' (Cornell University Press, 2015).
* Kaye, Harvey J. ''The fight for four freedoms: what made FDR and the greatest generation truly great'' (Simon and Schuster, 2014); 8 essays by scholars. [https://books.google.com/books?id=TT9vAAAAQBAJ&amp;dq=four+freedoms+roosevelt&amp;pg=PA1 online]
* Posneer, Michael H. &quot;The Four Freedoms Turn 70: Embracing an Integrated Approach to Human&amp;nbsp;Rights.&quot; ''Proceedings of the Annual Meeting (American Society of International Law)'' vol. 105, 2011, pp. 27–31. [https://doi.org/10.5305/procannmeetasil.105.0027 online]
* Rhodes, Jesse H. &quot;The Evolution of Roosevelt's Rhetorical Legacy: Presidential Rhetoric about Rights in Domestic and Foreign Affairs, 1933–2011.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 43.3 (2013): 562–591. [https://www.academia.edu/download/34689108/Rhodes.2013.PSQ.pdf online]
* Shulman, Mark R. &quot;The four freedoms: Good neighbors make good law and good policy in a time of insecurity.&quot; ''Fordham Law Review'' 77 (2008): 555–581 [https://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4389&amp;context=flr  online].
* Wesley, Charles H., et al. &quot;The Negro has Always Wanted The Four Freedoms.&quot; in ''What the Negro Wants,'' edited by Rayford W. Logan, (University of Notre Dame Press, 2001)  pp.&amp;nbsp;90–112. [https://doi.org/10.2307/j.ctv19m62cs.10 online]

===Иконите на Роквел===
* Kimble, James J. &quot;The illustrated four freedoms: FDR, Rockwell, and the margins of the rhetorical presidency.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 45.1 (2015): 46–69.
* Lynch, Sylvio III (2020). [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=5%2C27&amp;sciodt=0%2C27&amp;cites=13226409173930962162&amp;scipsc=1&amp;q=four&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674538692333&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3A3qWWU7Ze5HsJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D1%26hl%3Den ''Morality and Aspiration: Some Conditions of Norman Rockwell's Four Freedoms''] (PhD Diss.) Bowling Green State University.
* Murray, Stuart, James McCabe, and John Frohnmayer (1993). [https://www.academia.edu/download/64306953/A-Four%20Freedoms%20McCabe.pdf ''Norman Rockwell's Four Freedoms: Images that Inspire a Nation'']. Berkshire House.
* Olson, Lester G. &quot;Portraits in Praise of a People: A Rhetorical Analysis of Norman Rockwell's Icons in Franklin D. Roosevelt's 'Four Freedoms' Campaign&quot;. ''Quarterly Journal of Speech'' 69.1 (1983): 15–24.

==Надворешни врски==
{{Wikisource|The Four Freedoms speech}}
{{Commons category}}
* [https://edsitement.neh.gov/lesson-plans/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside &quot;Four Freedoms&quot;] Lesson plan for grades 9–12 from National Endowment for the Humanities
* [https://americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm As a delivered text, enhanced audio, video excerpt] at AmericanRhetoric.com.
* [http://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ Text and audio].
* [http://fdr4freedoms.org &quot;FDR4Freedoms Digital Resource&quot;] The digital education resource of the Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park
* [http://fdrfourfreedomspark.org &quot;Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park&quot;]
* [https://www.youtube.com/watch?v=QnrZUHcpoNA 1941 Four Freedoms Speech (via YouTube)]</text>
      <sha1>5d9s2kivky5agsqejhg809sn8y72z32</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569995</id>
      <parentid>5569994</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:20:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5569995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45831" sha1="fhkg1pkw0amth23u6gzti7cen57vs4i" xml:space="preserve">[[File:Four-Freedoms-OWI-composite-poster-1943.jpg|десно|мини|420x420пкс|''„Четири слободи“'', серија на слики од Норман Роквел од 1943 година во чест на „Четирите слободи“ на [[Франклин Д. Рузвелт]], ги опишува слободите за кои се бореле сојузничките нации во Втората светска војна.]]
[[File:FDR Memorial wall.jpg|thumb|right|300px|Гравирање на Четирите слободи на Споменикот на Франклин Делано Рузвелт во Вашингтон]]
'''Четирите слободи''' — цели што ги артикулирал [[Претседател на Соединетите Американски Држави|американскиот претседател]] [[Франклин Д. Рузвелт]] на 6 јануари 1941 година. Во обраќање познато како Говор за четирите слободи (технички '''говорот за состојбата на нацијата од 1941 година'''), тој предложил четири фундаментални слободи што луѓето „насекаде во светот“ треба да ги уживаат:
# [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
# [[Слобода на вероисповед]]
# [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од немаштија]]
# [[Слобода од страв]]

Рузвелт го одржал својот говор 11 месеци пред ненадејниот јапонски напад врз [[Напад на Перл Харбор|Перл Харбор]], што ги натерал Соединетите Американски Држави да објават војна против Јапонија на 8 декември 1941 година. Говорот за состојбата на Унијата пред Конгресот во голема мера бил посветен на [[САД|националната безбедност на САД]] и заканата за другите демократии од [[Втора светска војна|светска војна]]. Во говорот, тој ставил крај на долгогодишната традиција на неинтервенционизам на САД.

Рузвелт го поддржал поширокото човеково право на [[Право на соодветен животен стандард|економска безбедност]] и го предвидел она што децении подоцна ќе стане познато како [[парадигма]] на „човечка безбедност“ во студиите за [[Стопански развој|економски развој]]. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm|title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot;|work=www.americanrhetoric.com|accessdate=2024-11-10}}&lt;/ref&gt;

Во тој контекст, тој ги сумирал вредностите на демократијата зад двопартискиот консензус за меѓународно вклучување што постоеше во тоа време. Познат цитат од говорот ги наведува тие вредности: „Бидејќи луѓето не живеат само од леб, тие не се борат само со вооружување“. Во втората половина од говорот, тој ги наведува придобивките од демократијата, кои вклучуваат економски можности, вработување, социјално осигурување и ветување за „соодветна здравствена заштита“. Првите две слободи, на говорот и на вероисповедта, се заштитени со Првиот амандман во Уставот на Соединетите Американски Држави. Неговото вклучување на последните две слободи отиде подалеку од традиционалните уставни вредности заштитени со Повелбата за правата на САД. Рузвелт одобри пошироко човеково право на економска безбедност и го предвиде она што ќе стане познато децении подоцна како парадигма на „човечка безбедност“ во студиите за економски развој. Тој, исто така, ја вклучи и „слободата од страв“ против меѓународната агресија, повикувајќи на „намалување на вооружувањето во целиот свет“.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=American Rhetoric: Franklin D. Roosevelt -- &quot;The Four Freedoms&quot; |url=https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm |access-date=2024-11-10 |website=www.americanrhetoric.com}}&lt;/ref&gt;

==Историски контекст==
Во 1930-тите години, многу Американци сметале дека вклучувањето во [[Прва светска војна|Првата светска војна]] било грешка и биле категорично против континуираната интервенција во европските работи.&lt;ref name=&quot;Bodnar, John 2010&quot;&gt;Bodnar, John, The &quot;Good War&quot; in American Memory (Maryland: Johns Hopkins University Press, 2010), 11.&lt;/ref&gt; Со Законите за неутралност воспоставени по 1935 година, американскиот закон ја забранил продажбата на вооружување на земјите што биле во војна и поставил ограничувања за патување со војнички бродови.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 393–94.&lt;/ref&gt;

Кога [[Втора светска војна|Втората светска војна]] започнала во септември 1939 година, законите за неутралност сè уште биле во сила и осигурувале дека на Велика Британија и Франција нема да може да им се даде значителна поддршка. Со ревизијата на Законот за неутралност во 1939 година, Рузвелт усвоил „политика на методи без војна“ со која можело да им се даваат залихи и вооружување на европските сојузници, под услов да не може да се објави војна и да не се ангажираат војници.&lt;ref&gt;Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (1999) 427–434.&lt;/ref&gt; До декември 1940 година, Европа во голема мера било на милост и немилост на [[Адолф Хитлер]] и нацистичкиот режим на Германија. Со поразот на Германија над Франција во јуни 1940 година, Велика Британија и нејзината прекуокеанска империја останале сами против воениот сојуз на Германија, Италија и Јапонија. Винстон Черчил, како премиер на Велика Британија, ги повикал Рузвелт и Соединетите Американски Држави да ги снабдат со оружје за да продолжат со воените напори.&lt;ref&gt;{{cite web |title=HR 1776 | url=https://www.archives.gov/exhibits/treasures_of_congress/Images/page_20/65c.html | publisher=National Archives and Records Administration | access-date=2026-05-19}}&lt;/ref&gt;

Светскиот саем во Њујорк во 1939 година ги прославил четирите слободи - вероисповед, говор, печат и собрание - и го ангажирал Лео Фридландер да создаде скулптури што ќе ги претставуваат. Градоначалникот на Њујорк, Фиорело Ла Гвардија, ги опишал добиените статуи како „срце на саемот“. Подоцна, Рузвелт ги прогласил своите „Четири основни слободи“ и го повикал Валтер Расел да создаде Споменик на четирите слободи, кој бил поставен во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк.&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=e7FD0Qfub9MC&amp;q=%22norman+rockwell%22+%22freedom+of+speech%22+%22four+freedoms%22+%22Saturday+Evening+Post%22&amp;pg=PP71|title=Liberty's Refuge: The Forgotten Freedom of Assembly|author=Inazu, John D.|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0300173154|year=2012}}&lt;/ref&gt;

Тие се појавиле и на задната страна од AM-лира, банкнотата на сојузничката воена валута издадена во Италија за време на Втората светска војна, од страна на Американците, што всушност била окупациска валута, гарантирана од американскиот долар.

==Декларации==
{{listen
|title=Состојба на Унијата (Четири слободи) (6 јануари 1941 година)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description =Обраќањето на Френклин Делано Рузвелт за состојбата на Унијата од 6 јануари 1941 година, во кое се претставува темата на Четирите слободи (почнувајќи од 32:02)
|image=[[File:FDR in 1933.jpg|alt=Franklin Delano Roosevelt headshot|60px]]
}}
Говорот за четирите слободи бил одржан на 6 јануари 1941 година. Рузвелт се надевал дека ќе даде образложение зошто Соединетите Американски Држави треба да ги напуштат изолационистичките политики што произлегле од Првата светска војна. Во обраќањето, Рузвелт го критикувал изолационизмот, велејќи: „Ниеден реалистичен Американец не може да очекува од мирот на диктаторот меѓународна великодушност, или враќање на вистинска независност, или светско разоружување, или слобода на изразување, или слобода на вероисповед - па дури ни добар бизнис. Таквиот мир нема да донесе никаква безбедност за нас или за нашите соседи. Оние кои би се откажале од суштинската слобода за да купат малку привремена безбедност, не заслужуваат ниту слобода ниту безбедност.“&lt;ref name=&quot;speech&quot;&gt;{{cite web|url=https://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ |title=FDR, &quot;The Four Freedoms,&quot; Speech Text &amp;#124; |publisher=Voicesofdemocracy.umd.edu |date=January 6, 1941 |access-date=August 14, 2014}}&lt;/ref&gt;

Говорот се совпаднал со воведувањето на Законот за закуп-лизинг, кој го промовирал планот на Рузвелт да стане „арсенал на демократијата“&lt;ref&gt;The Public Papers and Addresses of Franklin D. Roosevelt (New York: Random House and Harper and Brothers, 1940) 633–44.&lt;/ref&gt; и да ги поддржи сојузниците (главно Британците) со многу потребни залихи. Понатаму, говорот го воспоставил она што подоцна станало идеолошка основа за вклучувањето на Америка во Втората светска војна, сè во рамките на индивидуалните права и слободи што се белег на американската политика.&lt;ref&gt;, Kennedy, David M., Freedom From Fear: the American people in depression and war, 1929–1945 (Oxford: Oxford University Press, 1999) 469.&lt;/ref&gt;

Говорот што го одржал претседателот Рузвелт го вклучува следниов текст, познат како „Четирите слободи“:
{{Blockquote|
Во идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме, со нетрпение очекуваме свет заснован на четири основни човекови слободи.

Првата е слобода на говор и изразување - насекаде во светот.

Втората е слобода на секој човек да го обожава Бога на свој начин - насекаде во светот.

Третата е слобода од немаштија - што, преведено на светски термини, значи економски разбирања што ќе ѝ обезбедат на секоја нација здрав мирен живот за нејзините жители - насекаде во светот.

Четвртата е слобода од страв - што, преведено на светски термини, значи светско намалување на вооружувањето до таква точка и на толку темелен начин што ниедна нација нема да биде во позиција да изврши чин на физичка агресија против кој било сосед - било каде во светот.

Тоа не е визија за далечен милениум.

Тоа е дефинитивна основа за еден вид свет достижен во нашето време и генерација.

Тој вид свет е токму спротивното на таканаречениот нов поредок на тиранија што диктаторите се обидуваат да го создадат со падот на бомба.

|Френклин Д. Рузвелт, извадок од обраќањето за состојбата на Унијата до Конгресот, 6 јануари 1941 година&lt;ref&gt;See [https://www.presidency.ucsb.edu/documents/annual-message-congress-the-state-the-union online copy from the University of California at Santa Barbara]&lt;/ref&gt;
}}

[[File:Four Freedoms Flag or United Nations Honour Flag ca 1943-1948.svg|thumb|220px|Знамето на четирите слободи или „Почесното знаме на Обединетите нации“ околу 1943–1948 година]]
Подоцна во истиот говор, претседателот продолжил да наведува шест основни цели:&lt;ref&gt;Engel, p. 7.&lt;/ref&gt;

* Еднаквост на можностите за младите и за другите.
* Работни места за оние кои можат да работат.
* Безбедност за оние на кои им е потребна.
* Крај на посебните привилегии за малкумина.
* Зачувување на граѓанските слободи за сите.
* Уживање во плодовите на научниот напредок во поширок и постојано растечки животен стандард.

==Оправдување за војна==
Декларацијата на Четирите слободи како оправдување за војна ќе одекнува во текот на остатокот од војната, а со децении и како рамка на сеќавање. Слободите станале основна точка на воените цели на Америка и центар на сите обиди за собирање јавна поддршка за војната. Со создавањето на Канцеларијата за воени информации (1942), како и познатите слики од Норман Роквел, слободите биле рекламирани како вредности централни за американскиот живот и примери за американска исклучителност.&lt;ref&gt;Bodnar, John, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010) 12.&lt;/ref&gt;

==Опозиција==
Говорот на Четирите слободи бил популарен, а целите биле влијателни во повоената политика. Сепак, во 1941 година говорот добил жестоки критики од антивоените елементи.&lt;ref&gt;David M. Kennedy, ''Freedom from Fear: The American People in Depression and War, 1929–1945'' (Oxford: Oxford University Press, 1999). pp. 470–476.&lt;/ref&gt; Критичарите тврделе дека Четирите слободи се едноставно повелба за Новиот договор на Рузвелт, социјални реформи кои веќе создале остри поделби во Конгресот. Конзервативците кои се спротивставиле на социјалните програми и зголемената владина интервенција се спротивставиле на обидот на Рузвелт да ја оправда и прикаже војната како неопходна за одбрана на возвишените цели.&lt;ref&gt;John Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' (Johns Hopkins University Press, 2010), 14–15.&lt;/ref&gt;

Иако слободите станале важен аспект на американската мисла за војната, тие никогаш не биле ексклузивно оправдување за војната. Анкетите спроведени од Канцеларијата за воени информации на САД (OWI) откриле дека самоодбраната и одмаздата за [[нападот врз Перл Харбор]] сè уште биле најчестите причини за војна.&lt;ref&gt;Bodnar, ''The &quot;Good War&quot; in American Memory'' p. 14.&lt;/ref&gt;

==Обединети нации==
Концептот на Четирите слободи станал дел од личната мисија што ја презела поранешната прва дама [[Еленор Рузвелт|Елеонор Рузвелт]] во 1948 година. Таа помогнала во инспирацијата за Декларацијата за човекови права на [[Обединети нации|Обединетите нации]], Резолуција 217А на Генералното собрание. Всушност, овие Четири Слободи биле експлицитно вклучени во преамбулата на Универзалната декларација за човекови права, која гласи: „Со оглед на тоа што непочитувањето и презирот кон човековите права резултирале со варварски дела кои ја навредиле совеста на човештвото, а доаѓањето на свет во кој луѓето ќе уживаат во слободата на говорот и верувањето и слободата од страв и немаштија е прогласено за највисока аспирација на обичните луѓе.“&lt;ref&gt;{{cite book|author1=White, E.B. |author2=Lerner, Max |author3=Cowley, Malcolm |author4=Niebuhr, Reinhold |title= The United Nations Fight for the Four Freedoms|url=https://archive.org/details/TheUnitedNationsFightForTheFourFreedoms_728 |asin=B003HKRK80|location = Washington, D.C.|publisher= Government Printing Office|date= 1942 }}&lt;/ref&gt;

==Разоружување==
Рузвелт повикал на „намалување на вооружувањето во светот“ како цел за „идните денови, кои се стремиме да ги обезбедиме“, но таква што е „достижна во нашето време и генерација“. Поитно, сепак, тој повика на масовно зголемување на производството на оружје во САД:

{{blockquote|Секој реалист знае дека демократскиот начин на живот во овој момент е директно нападнат во секој дел од светот ... Потребата на моментот е нашите активности и нашата политика да бидат посветени првенствено - речиси исклучиво - на справување со оваа странска опасност. ... [Итна] потреба е брзо и движечко зголемување на нашето производство на оружје. ... Исто така, го молам овој Конгрес за овластување и средства доволни за производство на дополнителна муниција и воени залихи од многу видови, што ќе им бидат предадени на оние нации кои сега се во вистинска војна со агресорските нации.
|Френклин Д. Рузвелт}}

==Прекршување==
Во радио обраќање од 1942 година, претседателот Рузвелт изјавил дека Четирите слободи ги отелотворуваат „правата на луѓето од секое верување и секоја раса, каде и да живеат“.&lt;ref&gt;Eric Foner, ''The Story of American Freedom'' (New York: W. W. Norton, 1998) p. 223.&lt;/ref&gt; На 19 февруари 1942 година, тој го одобрил интернирањето на Јапонците-Американци со Извршна наредба 9066. Таа им дозволила на локалните воени команданти да назначат „воени области“ како „зони на исклучување“, од кои „може да бидат исклучени сите лица“. Ова овластување било искористено за да се прогласи дека сите луѓе од јапонско потекло се исклучени од целиот брег на [[Пацификот]], вклучувајќи ја цела Калифорнија и голем дел од Орегон, Вашингтон и Аризона, освен оние во логорите за интернирање.&lt;ref name=&quot;korematsu_roberts&quot;&gt;[http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?navby=CASE&amp;court=US&amp;vol=323&amp;page=214 ''Korematsu v. the United States''] dissent by Justice [[Owen Josephus Roberts]], reproduced at findlaw.com. Retrieved September 12, 2006.&lt;/ref&gt; До 1946 година, САД затворил 120.000 лица од јапонско потекло, од кои околу 80.000 биле родени во САД.&lt;ref&gt;Park, Yoosun, Facilitating Injustice: Tracing the Role of Social Workers in the World War II Internment of Japanese Americans. (Social Service Review 82.3, 2008) 448.&lt;/ref&gt;

Афроамериканците исто така честопати доживувале противречности помеѓу реториката на Четирите слободи и суровата реалност. „Политички протераниот Џ. Б. Мартин“, пишува историчарот Дејвид Т. Беито, кој тогаш живеел во Чикаго, сигурно имал мешани чувства ако го слушал говорот на претседателот. Машината Крамп [тогаш тесно поврзана со Рузвелт], откако ја „контролирала“ неговата аптека, го избркала [црниот републикански лидер] од Мемфис.&lt;ref&gt;{{cite book | last=Beito | first=David T. |url=https://books.google.com/books?id=Da4H0QEACAAJ|title=FDR: A New Political Life | edition=First | pages=145| location=Chicago | publisher=Carus Books | year=2025| isbn=978-1637700693}}&lt;/ref&gt;

==Парк на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт==
Паркот на четирите слободи на Франклин Д. Рузвелт е парк дизајниран од архитектот Луис Кан за јужната точка на островот Рузвелт во Њујорк. Паркот го слави познатиот говор, а текстот од говорот е врежан на гранитен ѕид во конечниот дизајн на паркот.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | title=About the Park | publisher=Four Freedoms Park Conservancy | access-date=July 23, 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140727123911/http://www.fdrfourfreedomspark.org/pages/about-the-park | archive-date=July 27, 2014 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==Награди==
Институтот Рузвелт им оддава почит на извонредни поединци кои покажале доживотна посветеност на овие идеали. Медалите за наградата Четири слободи се доделуваат на церемонии во Хајд Парк, Њујорк и Миделбург, Холандија, во текот на наизменични години. Наградите за прв пат биле доделени во 1982 година на стогодишнината од раѓањето на претседателот Рузвелт, како и на двестегодишнината од дипломатските односи меѓу САД и Холандија.&lt;ref name = &quot;Institute&quot;&gt;{{citation | url = http://www.feri.org/ | author = Franklin and Eleanor Roosevelt Institute|title=Franklin and Eleanor Roosevelt Institute}}&lt;/ref&gt;

Меѓу лауреатите биле:
{{div col|colwidth=20em}}
* Вилијам Бренан
* Кралот Хуан Карлос од Шпанија
* Џими Картер
* Бил Клинтон
* Далај Лама
* Михаил Горбачов
* Аверел Хариман
* Вацлав Хавел
* Принцезата Јулијана од Холандија
* Џон Ф. Кенеди
* Мајк Менсфилд
* Пол Њуман
* Тип О'Нил
* Шимон Перес
* Корета Скот Кинг
* Брент Скоукрофт
* Хари С. Труман
* Лив Улман
* Ели Визел
* Џоан Вудворд
{{div col end}}

==Во популарната култура==
* Романот „Четири слободи“ (2009) на [[Џон Кроули]] е во голема мера базиран на темите од говорот на Рузвелт.
* Рузвелт го ангажирал скулпторот Волтер Расел да дизајнира споменик посветен на првиот херој на војната. Споменикот на четирите слободи бил создаден во 1941 година и посветен во Медисон Сквер Гарден, во Њујорк, во 1943 година.
* Уметникот Киндред Меклири ја насликал „Америка Моќната“ (1941), позната и како „Одбрана на човековите слободи“, во зградата Хари С. Труман на Стејт департментот.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |title=Forgotten Treasure |last=Vo |first=Tuan |work=[[State Magazine]] |date=October 2010 |pages=20–23 |access-date=June 1, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304033849/http://digitaledition.state.gov/publication/?i=48062&amp;p=22 |archive-date=March 4, 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Уметникот [[Хуго Балин]] го насликал муралот „Четирите слободи“ (1942) во салата на Советот на Градското собрание на Бурбанк, Калифорнија.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |title=City Council Chamber &amp; Murals |access-date=June 1, 2014 |archive-date=October 29, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029172227/https://www.burbankca.gov/about-us/burbank-history/burbank-city-hall/city-council-chamber-murals |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот од Њу Џерси, [[Мајкл Ленсон]] (1903–1972), го насликал муралот „Четирите слободи“ (1943) за училиштето „Четиринаесетта улица“ во Њуарк, Њу Џерси.&lt;ref name = &quot;Lenson&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.michaellenson.org/murals.html | title = Official Website of Michael Lenson – WPA Muralist and Realist Painter |access-date=June 1, 2014 }}&lt;/ref&gt;
* Муралистот Антон Рефрежиер ги насликал муралите „Историја на Сан Франциско“ (завршени во 1948 година) во центарот Ринкон во Сан Франциско, Калифорнија; панелот 27 ги прикажува четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.sfmuralarts.com/mural/638.html |title=War and Peace (1948) |publisher= SF Mural Arts |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Уметницата Милдред Нунгестер Волф насликала четирислоен мурал „Четири слободи“ (завршен 1959 година) на кој се прикажани четирите слободи за продавница во село во Ричтон, [[Мисисипи]]. Овие панели сега висат во Музејот на уметност во Мисисипи.&lt;ref&gt;{{cite news|url= http://www.hattiesburgamerican.com/story/news/2014/05/19/freedom-panels/9300193/ |title=Richton mural donated to Miss. Museum of Art |last=Lucas | first =Sherry|newspaper= Hattiesburg American |date=May 21, 2014 |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Алин Кокс насликала четири мурали „Четири слободи“ (завршени 1982 година) кои висат во Големата експериментална сала во Претставничкиот дом на Соединетите Американски Држави; секој од четирите панели прикажува алегориски фигури што ги претставуваат четирите слободи.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uschs.org/exhibit/exhibit-allyn-cox-murals/uschs_allyn-cox.htm |title=The American Story in Art: The Murals of Allyn Cox in the U.S. Capitol |publisher= The United States Capitol Historical Society |access-date=June 1, 2014}}&lt;/ref&gt;
* Од 1986 година, измислениот плоштад „Четири слободи“ служи како седиште за суперхеројскиот тим на „Марвел стрипови“, Фантастична четворка.&lt;ref&gt;{{Cite comic|writer=[[Roger Stern|Stern, Roger]]|penciller=[[John Buscema|Buscema, John]]|inker=[[Sal Buscema|Buscema, Sal]]|colorist=[[Glynis Oliver|Oliver, Glynis]]|letterer=[[John Workman|Workman, John]]|editor=Daley, Don|story=The Best Man|title=[[Fantastic Four]]|volume=1|issue=299|date=February 1987|publisher=[[Marvel Comics]]|location=[[New York, NY]]|page=10|panel=1|id=}}&lt;/ref&gt;
* Во раните 1990-ти, уметникот Дејвид Мекдоналд ги репродуцирал сликите „Четири слободи“ на Роквел како четири големи мурали на страната на стара зграда за продавници за храна во центарот на Силвертон, Орегон.&lt;ref name = &quot;Silverton&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.silvertonor.com/murals/ | title = Silverton Mural Society }}&lt;/ref&gt;
* Во 2008 година, музејот [[Волфсонијан]] на Меѓународниот универзитет во Флорида беше домаќин на изложбата „Мисли за демократијата“ на која биле прикажани постери создадени од 60 водечки современи уметници и дизајнери, поканети да создадат нов графички дизајн инспириран од постерите „Четири слободи“ на американскиот илустратор Норман Роквел.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|title=Thoughts on Democracy|website=Wolfsonian FIU|date=2008|access-date=May 29, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305052136/http://teenthoughtsondemocracy.wolfsonian.org/teachers/thoughts-on-democracy?page=1|archive-date=March 5, 2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* „Четири слободи“ е усвоениот наслов на бренд за мешано виски од најниската класа.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Four Freedoms Whiskey |url=https://www.gotoliquorstore.com/p/four-freedoms-blended-whiskey/60731 |website=GoToLiquorStore |access-date=3 April 2024}}&lt;/ref&gt;

==Слики на Норман Роквел==
Говорот на Рузвелт инспирирал сет од четири слики од [[Норман Роквел]].

===Слики===
Сликите од сетот, познати заедно како „Четирите слободи“, биле објавени во четири последователни изданија на „Сатердеј ивнинг пост“.&lt;ref&gt;On February 20, 1943; February 27, 1943; March 6, 1943; and March 13, 1943.&lt;/ref&gt; Четирите слики последователно биле прикажани низ САД од страна на Министерството за финансии на САД.
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;250px&quot;&gt;
File:&quot;Freedom of Speech&quot; - NARA - 513536.jpg|''[[Слобода на говорот (слика)|Слобода на говорот]]'' (сабота, 20 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom of Worship&quot; - NARA - 513537.jpg|''[[Слобода на вероисповед (слика)|Слобода на вероисповед]]'' (сабота, 27 февруари 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom From Want&quot; - NARA - 513539.jpg|''[[Слобода од немаштија (слика)|Слобода од немаштија]]'' (сабота, 6 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
File:&quot;Freedom from Fear&quot; - NARA - 513538.jpg|''[[Слобода од страв  (слика)|Слобода од страв ]]'' (сабота, 13 март 1943 година) – од серијата „Четири слободи“ од Норман Роквел
&lt;/gallery&gt;

===Есеи===
Секоја слика била објавена со соодветен есеј за таа конкретна „Слобода“:&lt;ref&gt;Perry, P. (2009a), [http://www.saturdayeveningpost.com/2009/01/01/art-entertainment/norman-rockwell-art-entertainment/rockwells-four-freedoms.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009; Perry, P. (2009b). [http://www.saturdayeveningpost.com/2018/01/05/in-the-magazine/rockwells-four-freedoms-2.html &quot;Norman Rockwell's Four Freedoms&quot;], ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.&lt;/ref&gt;

* ''Слобода на говорот'', од Бут Таркингтон (20 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/booth-tarkingtons-freedom-speech.html| title = Booth Tarkington's 'Freedom of Speech', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода на вероисповедта'', од Вил Дурант (27 февруари 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/will-durants-freedom-worship.html| title = Will Durant's 'Freedom of Worship', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од немаштија'', од Карлос Булосан (6 март 1943 година).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/carlos-bulosans-freedom-want.html| title = Carlos Bulosan's 'Freedom from Want', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;
* ''Слобода од стравот'', од Стивен Винсент Бенет (13 март 1943 година; датумот на смртта на Бенет).&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.saturdayeveningpost.com/2017/12/21/in-the-magazine/stephen-vincent-benets-freedom-fear.html| title = Stephen Vincent Benét's 'Freedom from Fear', ''The Saturday Evening Post'', January/February 2009.| date = December 21, 2017}}&lt;/ref&gt;

===Поштенски марки===
Сликите на Роквел „Четири слободи“ биле репродуцирани како поштенски марки од страна на Поштата на САД во 1943 година,&lt;ref name = &quot;Scott 908&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.arago.si.edu/index.asp?con=1&amp;cmd=1&amp;tid=2028719 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 908}}&lt;/ref&gt; во 1946 година,&lt;ref name = &quot;Scott 933&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=2&amp;cmd=1&amp;id=147585 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 933}}&lt;/ref&gt; и во 1994 година,&lt;ref name = &quot;Scott 2840&quot;&gt;{{cite web | url = http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | title = Scott Catalog souvenir sheet of four stamps | issue = 2840 | access-date = November 23, 2010 | archive-date = July 23, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723124608/http://arago.si.edu/index.asp?con=4&amp;cmd=2&amp;eid=183&amp;slide=12 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; на стогодишнината од раѓањето на Роквел.

==Наводи==
{{Reflist|30em}}

==За понатамошно читање==
{{Library resources box}}
* Borgwardt, Elizabeth. &quot;FDR's Four Freedoms as a Human Rights Instrument.&quot; ''OAH Magazine of History'' 22.2 (2008): 8–13. [https://academic.oup.com/maghis/article-abstract/22/2/8/967562 extract]
* Crowell, Laura. &quot;The building of the 'four freedoms' speech.&quot; ''Communications Monographs'' 22.5 (1955): 266–283.
* De Zayas, Alfred. &quot;The Relevance of Roosevelt's Four Freedoms Today.&quot; 62 ''Nordic Journal of International Law'' 61 (1992): 239+.
* Dunn, Susan, ''A Blueprint for War: FDR and the Hundred Days That Mobilized America'' (2018) pp. 73–101.
* Engel, Jeffrey A., ed. ''The four freedoms: Franklin D. Roosevelt and the evolution of an American idea'' (Oxford University Press, 2015); argues that Roosevelt's speech left a deep imprint in America, but the society largely failed to achieve his vision of freedom, p.&amp;nbsp;7. [https://journals.openedition.org/ejas/12349 online review]
* Gutierrez, Robert. &quot;The Four Freedoms Viewed in Comparison to Traditional American Political Ideals.&quot; ''Counterpoints,'' vol. 271, 2007, pp.&amp;nbsp;33–40. [http://www.jstor.org/stable/42979033 online]
* Inazu, John D. &quot;The Four Freedoms and the Future of Religious Liberty.&quot; ''North Carolina Law Review'' 92 (2013): 787+ [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=0%2C27&amp;q=four+freedoms+roosevelt&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674542136186&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3AKQLI4BGy77MJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D8%26hl%3Den online].
* Johnstone, Andrew. ''Against Immediate Evil: American Internationalists and the Four Freedoms on the Eve of World War II'' (Cornell University Press, 2015).
* Kaye, Harvey J. ''The fight for four freedoms: what made FDR and the greatest generation truly great'' (Simon and Schuster, 2014); 8 essays by scholars. [https://books.google.com/books?id=TT9vAAAAQBAJ&amp;dq=four+freedoms+roosevelt&amp;pg=PA1 online]
* Posneer, Michael H. &quot;The Four Freedoms Turn 70: Embracing an Integrated Approach to Human&amp;nbsp;Rights.&quot; ''Proceedings of the Annual Meeting (American Society of International Law)'' vol. 105, 2011, pp. 27–31. [https://doi.org/10.5305/procannmeetasil.105.0027 online]
* Rhodes, Jesse H. &quot;The Evolution of Roosevelt's Rhetorical Legacy: Presidential Rhetoric about Rights in Domestic and Foreign Affairs, 1933–2011.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 43.3 (2013): 562–591. [https://www.academia.edu/download/34689108/Rhodes.2013.PSQ.pdf online]
* Shulman, Mark R. &quot;The four freedoms: Good neighbors make good law and good policy in a time of insecurity.&quot; ''Fordham Law Review'' 77 (2008): 555–581 [https://ir.lawnet.fordham.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=4389&amp;context=flr  online].
* Wesley, Charles H., et al. &quot;The Negro has Always Wanted The Four Freedoms.&quot; in ''What the Negro Wants,'' edited by Rayford W. Logan, (University of Notre Dame Press, 2001)  pp.&amp;nbsp;90–112. [https://doi.org/10.2307/j.ctv19m62cs.10 online]

===Иконите на Роквел===
* Kimble, James J. &quot;The illustrated four freedoms: FDR, Rockwell, and the margins of the rhetorical presidency.&quot; ''Presidential Studies Quarterly'' 45.1 (2015): 46–69.
* Lynch, Sylvio III (2020). [https://scholar.google.com/scholar?hl=en&amp;as_sdt=5%2C27&amp;sciodt=0%2C27&amp;cites=13226409173930962162&amp;scipsc=1&amp;q=four&amp;btnG=#d=gs_cit&amp;t=1674538692333&amp;u=%2Fscholar%3Fq%3Dinfo%3A3qWWU7Ze5HsJ%3Ascholar.google.com%2F%26output%3Dcite%26scirp%3D1%26hl%3Den ''Morality and Aspiration: Some Conditions of Norman Rockwell's Four Freedoms''] (PhD Diss.) Bowling Green State University.
* Murray, Stuart, James McCabe, and John Frohnmayer (1993). [https://www.academia.edu/download/64306953/A-Four%20Freedoms%20McCabe.pdf ''Norman Rockwell's Four Freedoms: Images that Inspire a Nation'']. Berkshire House.
* Olson, Lester G. &quot;Portraits in Praise of a People: A Rhetorical Analysis of Norman Rockwell's Icons in Franklin D. Roosevelt's 'Four Freedoms' Campaign&quot;. ''Quarterly Journal of Speech'' 69.1 (1983): 15–24.

==Надворешни врски==
{{Wikisource|The Four Freedoms speech}}
{{Commons category}}
* [https://edsitement.neh.gov/lesson-plans/fdrs-four-freedoms-speech-freedom-fireside &quot;Four Freedoms&quot;] Lesson plan for grades 9–12 from National Endowment for the Humanities
* [https://americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm As a delivered text, enhanced audio, video excerpt] at AmericanRhetoric.com.
* [http://voicesofdemocracy.umd.edu/fdr-the-four-freedoms-speech-text/ Text and audio].
* [http://fdr4freedoms.org &quot;FDR4Freedoms Digital Resource&quot;] The digital education resource of the Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park
* [http://fdrfourfreedomspark.org &quot;Franklin D. Roosevelt Four Freedoms Park&quot;]
* [https://www.youtube.com/watch?v=QnrZUHcpoNA 1941 Four Freedoms Speech (via YouTube)]</text>
      <sha1>fhkg1pkw0amth23u6gzti7cen57vs4i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Инфокутија Радар</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396405</id>
    <redirect title="Предлошка:Радар" />
    <revision>
      <id>5569950</id>
      <timestamp>2026-06-01T16:48:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>Andrew012p ја премести страницата [[Предлошка:Инфокутија Радар]] на [[Предлошка:Радар]] презапишувајќи врз пренасочување</comment>
      <origin>5569950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="0502ya563r2j6divmo6xn8ah3h5dsaa" xml:space="preserve">#пренасочување [[Предлошка:Радар]]</text>
      <sha1>0502ya563r2j6divmo6xn8ah3h5dsaa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Петиција за право</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396406</id>
    <revision>
      <id>5569951</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:12:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ana Marija Dunja</username>
        <id>132963</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1353567125|Petition of Right]]“</comment>
      <origin>5569951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6491" sha1="e64jc68rz9flqlrt3fet9pik4hb6yem" xml:space="preserve">
'''Петицијата за права''', [ а ] усвоена на 7 јуни 1628 година, била англиски уставен документ што утврдувал специфични индивидуални заштити од државата, наводно со еднаква вредност како [[Голема повелба|Магна Карта]] и Повелбата за права од 1689 година.{{Sfn|Flemion|1973}} Таа била дел од поширок конфликт меѓу [[Парламент на Англија|Парламентот]] и [[Стјуартска династија|монархијата на Стјуарт]] што довел до Војните на трите кралства од 1639 до 1653 година, кои конечно биле решени во [[Славна револуција|Славната револуција]] од 1688–89 година.

По низа спорови со Парламентот околу доделувањето даноци, во 1627 година [[Чарлс I]] вовел „принудни заеми“ и ги затворил оние кои одбивале да платат, без судење. Потоа, во 1628 година, следела [[воена состојба]], принудувајќи ги граѓаните да ги хранат, облечат и сместуваат војниците и морнарите, што имплицирало дека кралот можел да го лиши секој поединец од имот или слобода без оправдување. Тоа ја обединило опозицијата на сите нивоа на општеството, особено оние елементи од кои монархијата зависела за финансиска поддршка, собирање даноци, спроведување правда итн., бидејќи богатството едноставно ја зголемило ранливоста.

Комитетот на Долниот дом подготви четири „резолуции“, прогласувајќи ја секоја од нив за нелегална, додека повторно ги потврдуваше [[Голема повелба|Магна Карта]] и ''[[Хабеас корпус|habeas corpus]]'' . Чарлс претходно зависеше од Домот на лордовите за поддршка против Долниот дом, но нивната подготвеност да соработуваат го принуди да ја прифати Петицијата. Тоа означи нова фаза во уставната криза, бидејќи стана јасно дека многумина во двата дома не му веруваат нему, ниту на неговите министри, да го толкуваат законот.

== Позадина ==
[[Јаков I (Англија)|Џејмс I]] починал на 27 март во 1625 годин, а него го наследил неговиот син, [[Чарлс I|Чарлс I.]] [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]] било неговото најважно пражање во надворешната политика, особено враќањето на наследните земјишта и титули на протестантот Фредерик V, изборен кнез Палатин, кој бил во брак со сестрата на Чарлс, Елизабета.{{Sfn|Kishlansky|1999}}
[[Податотека:Randolph_Crewe_by_Peter_Lely.jpg|лево|мини|Рандолф Кру, главниот судија на Кралската клупа, кој беше разрешен од [[Чарлс I]] затоа што одби да ги прогласи „присилните заеми“ за легални.]]

== Пасаж ==
[[Податотека:Edward_coke.jpg|лево|мини|Едвард Коук, поранешен главен судија кој го водеше Комитетот што ја состави Петицијата и стратегијата што ја усвои]]
И покрај тоа што биле едногласно прифатени од Долниот дом на 3 април, Резолуциите немале правна сила и биле отфрлени од Чарлс.{{Sfn|Guy|1982}} Тој презентирал алтернатива; закон со кој се потврдува ''Магна Карта'' и шест други статути поврзани со слободата, под услов да не содржи „проширување на претходните закони“. Долниот дом одби, бидејќи Чарлс само ги потврдувал утврдените права, кои веќе покажа дека е спремен да ги игнорира, иако тоа сè уште ќе му овозможи да одлучи што е законско.{{Sfn|Guy|1982}}

== Одредби ==
Откако ќе наведе список на индивидуални жалби и статути што биле прекршени, Петицијата за правата изјавува дека Англичаните имаат разни „права и слободи“ и предвидувал дека никој не треба да биде принуден да дава подарок, заем или данок без Закон на Парламентот, дека ниедно слободно лице не треба да биде затворено или притворено освен ако не е докажана причина и дека војниците или членовите на [[Кралска воена морнарица|Кралската морнарица]] не треба да бидат сместени во приватни куќи без слободна согласност на сопственикот.{{Sfn|Hostettler|1997}}
[[Податотека:King_Charles_I_by_Gerrit_van_Honthorst_sm.jpg|мини|[[Чарлс I]], околу 1628 година]]

== Наводи ==

[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Англија во 17 век]]</text>
      <sha1>e64jc68rz9flqlrt3fet9pik4hb6yem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570362</id>
      <parentid>5569951</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6638" sha1="hft85bbpzw8xm1kfvmtobsae92oodbn" xml:space="preserve">
'''Петицијата за права''', усвоена на 7 јуни 1628 година, била англиски уставен документ што утврдувал специфични индивидуални заштити од државата, наводно со еднаква вредност како [[Голема повелба|Магна Карта]] и Повелбата за права од 1689 година.{{Sfn|Flemion|1973}} Таа била дел од поширок конфликт меѓу [[Парламент на Англија|Парламентот]] и [[Стјуартска династија|Стјуартската династија]] што довел до Војните на трите кралства од 1639 до 1653 година, кои конечно биле решени во [[Славна револуција|Славната револуција]] од 1688–89 година.

По низа спорови со Парламентот околу доделувањето даноци, во 1627 година [[Чарлс I]] вовел „принудни заеми“ и ги затворил оние кои одбивале да платат, без судење. Потоа, во 1628 година, следела [[воена состојба]], принудувајќи ги граѓаните да ги хранат, облечат и сместуваат војниците и морнарите, што имплицирало дека кралот можел да го лиши секој поединец од имот или слобода без оправдување. Тоа ја обединило опозицијата на сите нивоа на општеството, особено оние елементи од кои монархијата зависела за финансиска поддршка, собирање даноци, спроведување правда итн., бидејќи богатството едноставно ја зголемило ранливоста.

Комитетот на Долниот дом подготвил четири „резолуции“, прогласувајќи ја секоја од нив за нелегална, додека повторно ги потврдувал [[Голема повелба|Магна Карта]] и ''[[хабеас корпус]]''. Чарлс претходно зависел од Домот на лордовите за поддршка против Долниот дом, но нивната подготвеност да соработуваат го принудила да ја прифати Петицијата. Тоа означило нова фаза во уставната криза, бидејќи станало јасно дека многумина во двата дома не му веруваат нему, ниту на неговите министри, да го толкуваат законот.

== Позадина ==
[[Јаков I (Англија)|Јаков I]] починал на 27 март во 1625 годин, а него го наследил неговиот син, [[Чарлс I|Чарлс I.]] [[Триесетгодишна војна|Триесетгодишната војна]] било неговото најважно пражање во надворешната политика, особено враќањето на наследните земјишта и титули на протестантот Фредерик V, изборен кнез Палатин, кој бил во брак со сестрата на Чарлс, Елизабета.{{Sfn|Kishlansky|1999}}
[[Податотека:Randolph_Crewe_by_Peter_Lely.jpg|лево|мини|Рандолф Кру, главниот судија на Кралската клупа, кој бил разрешен од [[Чарлс I]] затоа што одбил да ги прогласи „присилните заеми“ за легални.]]

== Процедура на донесување на законот ==
[[Податотека:Edward_coke.jpg|лево|мини|Едвард Коук, поранешен главен судија кој го водеше Комитетот што ја составил Петицијата и стратегијата штобила усвоена]]
И покрај тоа што биле едногласно прифатени од Долниот дом на 3 април, Резолуциите немале правна сила и биле отфрлени од Чарлс.{{Sfn|Guy|1982}} Тој презентирал алтернатива; закон со кој се потврдува ''Магна Карта'' и шест други статути поврзани со слободата, под услов да не содржи „проширување на претходните закони“. Долниот дом одбил, бидејќи Чарлс само ги потврдувал утврдените права, кои веќе покажале дека е спремен да ги игнорира, иако тоа сè уште ќе му овозможи да одлучи што е законско.{{Sfn|Guy|1982}}

== Одредби ==
Откако навеле список на индивидуални жалби и статути што биле прекршени, Петицијата за правата изјавува дека Англичаните имаат разни „права и слободи“ и предвидувал дека никој не треба да биде принуден да дава подарок, заем или данок без Закон на Парламентот, дека ниедно слободно лице не треба да биде затворено или притворено освен ако не е докажана причина и дека војниците или членовите на [[Кралска воена морнарица|Кралската морнарица]] не треба да бидат сместени во приватни куќи без слободна согласност на сопственикот.{{Sfn|Hostettler|1997}}
[[Податотека:King_Charles_I_by_Gerrit_van_Honthorst_sm.jpg|мини|[[Чарлс I]], околу 1628 година]]

== Наводи ==

[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Англија во 17 век]]
&lt;references /&gt;
[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>hft85bbpzw8xm1kfvmtobsae92oodbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бразилска резолуција</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396407</id>
    <revision>
      <id>5569952</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:19:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1334182863|Brazilian Resolution]]“</comment>
      <origin>5569952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8011" sha1="046aakk5pxyl5vfo0ry7tdtwnwpus5r" xml:space="preserve">'''Бразилската резолуција''' билс презентирана пред [[Економски и социјален совет на ООН|Економскиот и социјален совет]] на [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 2003 година. Резолуцијата ги опфаќала [[Човекови права|човековите права]] и [[Полова определба|сексуалната ориентација]]. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/g03/138/18/pdf/g0313818.pdf?token=WlM5VgifSkrv599qeJ&amp;fe=true|title=Promotion and Protection of Human Rights|date=17 April 2003|work=documents.un.org}}&lt;/ref&gt; Таа била разгледана од Комисијата за човекови права, педесет и деветта седница, точка 17 на дневен ред.

Дискусијата за резолуцијата била одложена во 2004 година бидејќи се сметало дека нема да биде усвоена. Формална декларација на ОН за сексуална ориентација и родов идентитет била дискутирана во Генералното собрание на 18 декември 2008 година.

== Нацрт-резолуцијата ==
Нацрт-резолуцијата била поддржана од [[Австрија]], [[Белгија]], [[Бразил]], [[Канада]], [[Чешка]], [[Данска]], [[Финска]], [[Франција]], [[Германија]], [[Грција]], [[Ирска (остров)|Ирска]], [[Италија]], [[Лихтенштајн]], [[Луксембург]], [[Холандија]], [[Норвешка]], [[Португалија]], [[Шпанија]], [[Шведска]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].

Резолуцијата ги потврдила [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права, [[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]], Меѓународната конвенција за елиминација на сите форми на расна дискриминација, [[Конвенција за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените|Конвенцијата за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените]], Конвенцијата против тортура и друг суров, нечовечки или понижувачки третман или казнување и [[Конвенција за правата на детето|Конвенцијата за правата на детето]]. Ги потврдла и еднаквите и [[Природни и законски права|неотуѓиви права]] на сите луѓе, односно дека Универзалната декларација за човекови права го потврдувала принципот на недопустливост на дискриминација и дека [[Образование за човекови права|образованието за човекови права]] е клучно за промена на ставовите и однесувањето и за промовирање на почитувањето на различноста во општествата.

== Резолуција ==
Резолуцијата ги содржела следните шест изјави &lt;ref name=&quot;BRAZIL&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&amp;FileCategory=44&amp;FileID=406|title=UN Brazilian resolution|publisher=ILGA|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030051521/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&amp;FileCategory=44&amp;FileID=406|archive-date=2009-10-30}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;UNBRA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=E/CN.4/2003/L.92|title=UN language versions Brazilian resolution|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024000456/https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=E/CN.4/2003/L.92|archive-date=October 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

# Изразува длабока загриженост поради појавата на кршење на човековите права во светот против лица врз основа на нивната сексуална ориентација;
# Нагласува дека [[Човекови права|човековите права]] и [[Основни права|основните слободи]] се право на сите човечки суштества при раѓање, дека универзалната природа на овие права и слободи е несомнена и дека уживањето на таквите права и слободи не треба да биде попречено на никаков начин врз основа на сексуална ориентација;
# Ги повикува сите држави да ги промовираат и заштитуваат човековите права на сите лица без оглед на нивната сексуална ориентација;
# Го забележува вниманието што им се посветува на повредите на човековите права врз основа на сексуална ориентација од страна на посебните процедури во нивните извештаи до Комисијата за човекови права, како и од страна на телата за следење на договорите, и ги охрабрува сите посебни процедури на Комисијата, во рамките на нивните мандати, да обрнат должно внимание на ова прашање;
# Бара од [[Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации|Високиот комесар на Обединетите нации за човекови права]] да обрне должно внимание на кршењето на човековите права врз основа на сексуална ориентација;
# Одлучува да продолжи со разгледувањето на прашањето на својата шеесетта седница по истата точка на дневен ред.

== Видете уште ==
{{Портал|Politics|LGBTQ}}

* [[Човекови права|Човекови права #Права на лезбејки, гејови, бисексуалци, трансродови лица (ЛГБТ)]]
* ЛГБТ општествените движења
* Декларација на ОН за сексуална ориентација и родов идентитет
* Принципите на Јогјакарта

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}{{Human rights}}{{LGBTQ|state=collapsed}}{{International human rights instruments|declarations}}
[[Категорија:Економски и социјален совет на Обединетите нации]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>046aakk5pxyl5vfo0ry7tdtwnwpus5r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570256</id>
      <parentid>5569952</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7589" sha1="lkp6r04rfpahmta0pgzvansjn2jop3u" xml:space="preserve">'''Бразилската резолуција''' билс презентирана пред [[Економски и социјален совет на ООН|Економскиот и социјален совет]] на [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 2003 година. Резолуцијата ги опфаќала [[Човекови права|човековите права]] и [[Полова определба|сексуалната ориентација]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://documents.un.org/doc/undoc/ltd/g03/138/18/pdf/g0313818.pdf?token=WlM5VgifSkrv599qeJ&amp;fe=true|title=Promotion and Protection of Human Rights|date=17 April 2003|work=documents.un.org}}&lt;/ref&gt; Таа била разгледана од Комисијата за човекови права, педесет и деветта седница, точка 17 на дневен ред.

Дискусијата за резолуцијата била одложена во 2004 година бидејќи се сметало дека нема да биде усвоена. Формална декларација на ОН за сексуална ориентација и родов идентитет била дискутирана во Генералното собрание на 18 декември 2008 година.

== Нацрт-резолуцијата ==
Нацрт-резолуцијата била поддржана од [[Австрија]], [[Белгија]], [[Бразил]], [[Канада]], [[Чешка]], [[Данска]], [[Финска]], [[Франција]], [[Германија]], [[Грција]], [[Ирска (остров)|Ирска]], [[Италија]], [[Лихтенштајн]], [[Луксембург]], [[Холандија]], [[Норвешка]], [[Португалија]], [[Шпанија]], [[Шведска]] и [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]].

Резолуцијата ги потврдила [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права, [[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]], Меѓународната конвенција за елиминација на сите форми на расна дискриминација, [[Конвенција за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените|Конвенцијата за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените]], Конвенцијата против тортура и друг суров, нечовечки или понижувачки третман или казнување и [[Конвенција за правата на детето|Конвенцијата за правата на детето]]. Ги потврдла и еднаквите и [[Природни и законски права|неотуѓиви права]] на сите луѓе, односно дека Универзалната декларација за човекови права го потврдувала принципот на недопустливост на дискриминација и дека [[Образование за човекови права|образованието за човекови права]] е клучно за промена на ставовите и однесувањето и за промовирање на почитувањето на различноста во општествата.

== Резолуција ==
Резолуцијата ги содржела следните шест изјави&lt;ref name=&quot;BRAZIL&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&amp;FileCategory=44&amp;FileID=406|title=UN Brazilian resolution|publisher=ILGA|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030051521/http://www.ilga.org/news_results.asp?LanguageID=1&amp;FileCategory=44&amp;FileID=406|archive-date=2009-10-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UNBRA&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=E/CN.4/2003/L.92|title=UN language versions Brazilian resolution|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024000456/https://www.un.org/Docs/journal/asp/ws.asp?m=E/CN.4/2003/L.92|archive-date=October 24, 2012}}&lt;/ref&gt;

# Изразува длабока загриженост поради појавата на кршење на човековите права во светот против лица врз основа на нивната сексуална ориентација;
# Нагласува дека [[Човекови права|човековите права]] и [[Основни права|основните слободи]] се право на сите човечки суштества при раѓање, дека универзалната природа на овие права и слободи е несомнена и дека уживањето на таквите права и слободи не треба да биде попречено на никаков начин врз основа на сексуална ориентација;
# Ги повикува сите држави да ги промовираат и заштитуваат човековите права на сите лица без оглед на нивната сексуална ориентација;
# Го забележува вниманието што им се посветува на повредите на човековите права врз основа на сексуална ориентација од страна на посебните процедури во нивните извештаи до Комисијата за човекови права, како и од страна на телата за следење на договорите, и ги охрабрува сите посебни процедури на Комисијата, во рамките на нивните мандати, да обрнат должно внимание на ова прашање;
# Бара од [[Канцеларија на Високиот комесар за човекови права на Обединетите нации|Високиот комесар на Обединетите нации за човекови права]] да обрне должно внимание на кршењето на човековите права врз основа на сексуална ориентација;
# Одлучува да продолжи со разгледувањето на прашањето на својата шеесетта седница по истата точка на дневен ред.

== Поврзано ==
* [[Човекови права]]
* [[Декларација на ОН за сексуална ориентација и родов идентитет]]

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Економски и социјален совет на Обединетите нации]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>lkp6r04rfpahmta0pgzvansjn2jop3u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Wall Street Journal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396408</id>
    <revision>
      <id>5569955</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Infobox newspaper | name = The Wall Street Journal | logo = [[File:WSJ Logo.svg|frameless|class=skin-invert|250px]] | logo_size =  | logo_border = yes | logo_alt =  | image = The Wall Street Journal July 30, 2025.webp | image_size = 250px | image_border = yes | image_alt = border | caption = Насловна страница на ''The Wall Street Journal'' од 30 јули 2025 г. | motto = It's Your Business | type = дневен весник...</comment>
      <origin>5569955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7035" sha1="muzub87sha3j2ipeic9lqj6f8w3ate5" xml:space="preserve">{{Infobox newspaper
| name = The Wall Street Journal
| logo = [[File:WSJ Logo.svg|frameless|class=skin-invert|250px]]
| logo_size = 
| logo_border = yes
| logo_alt = 
| image = The Wall Street Journal July 30, 2025.webp
| image_size = 250px
| image_border = yes
| image_alt = border
| caption = Насловна страница на ''The Wall Street Journal'' од 30 јули 2025 г.
| motto = It's Your Business
| type = [[дневен весник]]
| format = [[Бродшит]]
| founded = {{start date and age|1889|7|8|br=y}}
| owners = [[Dow Jones &amp; Company]]
| founders = {{ubl|[[Чарлс Доу]]|[[Едвард Џонс (статистичар)|Едвард Џонс]]|[[Чарлс Бергстресер]]}}
| chief_editor = [[Ема Такер]]
| deputy_editor = [[Аџа Витакер-Мур и Дејвид Кроу]]
| managing_editor = Лиз Харис
| opinion_editor = [[Пол Џигот]]
| publisher = [[Алмар Латур]]
| language = [[Англиски јазик|Англиски]]
| headquarters = {{ubl|[[1211 Avenue of the Americas]]|Њујорк 10036, САД}}
| publishing_country = САД
| staff_writers = 
| circulation = {{bulleted list|
 4.538.000 претплатници на вести
* 4.126.000 само дигитални
* 412.000 печатени + дигитални
}}
| circulation_date = јуни 2025
| circulation_ref = &lt;ref name=&quot;circ-2025&quot;&gt;{{cite web|url=https://investors.newscorp.com/node/18736/html|title=News Corporation 2025 Annual Report on Form 10-K|date=August 6, 2025|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=October 14, 2025}}&lt;/ref&gt;
| ISSN = 0099-9660
| eissn = 1042-9840
| oclc = 781541372
| website = {{Official URL}}
}}
'''''The Wall Street Journal''''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Вол стрит џурнал'') е дневен [[САД|американски]] деловен [[весник]] на англиски јазик. Се издава во [[Њујорк]] од компанијата [[Dow Jones &amp; Company]], која е дел од холдинг-компанијата [[News Corp]], уште од [[1889]] г.

''The Wall Street Journal'' е едно од најголемите и највлијателните американски изданија. Во 2010 г., дневниот [[тираж]] на весникот изнесувал 2,1 милион примероци и 400 илјади платени претплати на интернет. Во него се објавуваат вести од политиката, економијата, финансиите, аналитиката и културата.

Името на весникот е директно поврзано со [[Вол стрит]], улицата во [[Њујорк]] и финансиски центар на [[Соединети Американски Држави|САД]]. Самиот весник е посветен првенствено на американските и меѓународните деловни и финансиски вести. До 2017 г. постоеја [[Европа|европско]] (''The Wall Street Journal Europe'') и [[Азија|азиско]] (''The Wall Street Journal Asia'') издание на весникот.

''The Wall Street Journal'' (''WSJ'') е англојазичен меѓународен дневен весник, издаван од Dow Jones &amp; Company во Њујорк, со азиски и европски изданија. Во 2007 г., неговиот меѓународен дневен тираж изнесувал повеќе од 2 милиони примероци и приближно 931.000 платени онлајн претплатници. До ноември 2003 г., весникот имал најголем тираж во САД, сѐ додека не го престигнал ''[[USA Today]]''. Негов главен конкурент денес е лондонскиот ''[[Financial Times]]'', кој исто така објавува неколку меѓународни изданија.

''WSJ'' првенствено ги покрива настаните во САД и меѓународниот бизнис, финансиските вести и прашања — името на весникот потекнува од Вол стрит, улицата во Њујорк која е срцето на финансискиот кварт. Весникот се печати непрекинато од своето основање на 8 јули 1889 година од страна на [[Чарлс Доу]], [[Едвард Џонс]] и [[Чарлс Бергстресер]]. Весникот има освоено 33 [[Пулицерова награда|Пулицерови награди]].

Иднината на ''WSJ'' била предмет на широка дебата по купувањето на „Дау Џонс“ од страна на [[Руперт Мердок]] и неговата компанија [[News Corporation]]. Уредникот Маркус Брочли, ветеран во весникот со 20-годишно искуство, се сомневал дека Мердок ќе може да направи длабоки промени во весникот.

== Почетоци ==
Dow Jones &amp; Company, издавачот на ''WSJ'', бил основан во 1874 г. од страна на известувачите [[Чарлс Доу]], Едвард Џонс и Чарлс Бергстресер. Џонс го преобразил малиот ''Customers' Afternoon Letter'' во ''The Wall Street Journal'' во 1889 г. и почнал да ги дистрибуира пораките на Информативната служба „Дау Џонс“ преку телеграф. 

Весникот го нашол својот современ облик и истакната положба во 1940-тите години, за време на индустриското ширење на САД. [[Бернард Килгор]] бил назначен за главен уредник на весникот во 1941 г. и претседател на компанијата во 1945 г. Токму Килгор бил иницијатор на конкретниот дизајн на насловната страница со неговиот преглед „Што има ново?“. Неговата стратегија за национална распределба довело до пораст на тиражот од 33.000 примероци во 1941 г. до 1,1 милион во времето на неговата смрт во 1967 г.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [https://www.wsj.com/ Матична страница]

[[Категорија:Економија на САД]]</text>
      <sha1>muzub87sha3j2ipeic9lqj6f8w3ate5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569957</id>
      <parentid>5569955</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:24:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <origin>5569957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7036" sha1="so1scee3d3sbu6qurhf54yuvpbgw607" xml:space="preserve">{{Infobox newspaper
| name = The Wall Street Journal
| logo = [[File:WSJ Logo.svg|frameless|class=skin-invert|250px]]
| logo_size = 
| logo_border = yes
| logo_alt = 
| image = The Wall Street Journal July 30, 2025.webp
| image_size = 250px
| image_border = yes
| image_alt = border
| caption = Насловна страница на ''The Wall Street Journal'' од 30 јули 2025 г.
| motto = It's Your Business
| type = [[дневен весник]]
| format = [[Бродшит]]
| founded = {{start date and age|1889|7|8|br=y}}
| owners = [[Dow Jones &amp; Company]]
| founders = {{ubl|[[Чарлс Доу]]|[[Едвард Џонс (статистичар)|Едвард Џонс]]|[[Чарлс Бергстресер]]}}
| chief_editor = [[Ема Такер]]
| deputy_editor = [[Аџа Витакер-Мур и Дејвид Кроу]]
| managing_editor = Лиз Харис
| opinion_editor = [[Пол Џигот]]
| publisher = [[Алмар Латур]]
| language = [[Англиски јазик|Англиски]]
| headquarters = {{ubl|[[1211 Avenue of the Americas]]|Њујорк 10036, САД}}
| publishing_country = САД
| staff_writers = 
| circulation = {{bulleted list|
 4.538.000 претплатници на вести
* 4.126.000 само дигитални
* 412.000 печатени + дигитални
}}
| circulation_date = јуни 2025
| circulation_ref = &lt;ref name=&quot;circ-2025&quot;&gt;{{cite web|url=https://investors.newscorp.com/node/18736/html|title=News Corporation 2025 Annual Report on Form 10-K|date=August 6, 2025|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=October 14, 2025}}&lt;/ref&gt;
| ISSN = 0099-9660
| eissn = 1042-9840
| oclc = 781541372
| website = {{Official URL}}
}}
'''''The Wall Street Journal''''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Вол стрит џурнал'') — дневен [[САД|американски]] деловен [[весник]] на англиски јазик. Се издава во [[Њујорк]] од компанијата [[Dow Jones &amp; Company]], која е дел од холдинг-компанијата [[News Corp]], уште од [[1889]] г.

''The Wall Street Journal'' е едно од најголемите и највлијателните американски изданија. Во 2010 г., дневниот [[тираж]] на весникот изнесувал 2,1 милион примероци и 400 илјади платени претплати на интернет. Во него се објавуваат вести од политиката, економијата, финансиите, аналитиката и културата.

Името на весникот е директно поврзано со [[Вол стрит]], улицата во [[Њујорк]] и финансиски центар на [[Соединети Американски Држави|САД]]. Самиот весник е посветен првенствено на американските и меѓународните деловни и финансиски вести. До 2017 г. постоеја [[Европа|европско]] (''The Wall Street Journal Europe'') и [[Азија|азиско]] (''The Wall Street Journal Asia'') издание на весникот.

''The Wall Street Journal'' (''WSJ'') е англојазичен меѓународен дневен весник, издаван од Dow Jones &amp; Company во Њујорк, со азиски и европски изданија. Во 2007 г., неговиот меѓународен дневен тираж изнесувал повеќе од 2 милиони примероци и приближно 931.000 платени онлајн претплатници. До ноември 2003 г., весникот имал најголем тираж во САД, сѐ додека не го престигнал ''[[USA Today]]''. Негов главен конкурент денес е лондонскиот ''[[Financial Times]]'', кој исто така објавува неколку меѓународни изданија.

''WSJ'' првенствено ги покрива настаните во САД и меѓународниот бизнис, финансиските вести и прашања — името на весникот потекнува од Вол стрит, улицата во Њујорк која е срцето на финансискиот кварт. Весникот се печати непрекинато од своето основање на 8 јули 1889 година од страна на [[Чарлс Доу]], [[Едвард Џонс]] и [[Чарлс Бергстресер]]. Весникот има освоено 33 [[Пулицерова награда|Пулицерови награди]].

Иднината на ''WSJ'' била предмет на широка дебата по купувањето на „Дау Џонс“ од страна на [[Руперт Мердок]] и неговата компанија [[News Corporation]]. Уредникот Маркус Брочли, ветеран во весникот со 20-годишно искуство, се сомневал дека Мердок ќе може да направи длабоки промени во весникот.

== Почетоци ==
Dow Jones &amp; Company, издавачот на ''WSJ'', бил основан во 1874 г. од страна на известувачите [[Чарлс Доу]], Едвард Џонс и Чарлс Бергстресер. Џонс го преобразил малиот ''Customers' Afternoon Letter'' во ''The Wall Street Journal'' во 1889 г. и почнал да ги дистрибуира пораките на Информативната служба „Дау Џонс“ преку телеграф. 

Весникот го нашол својот современ облик и истакната положба во 1940-тите години, за време на индустриското ширење на САД. [[Бернард Килгор]] бил назначен за главен уредник на весникот во 1941 г. и претседател на компанијата во 1945 г. Токму Килгор бил иницијатор на конкретниот дизајн на насловната страница со неговиот преглед „Што има ново?“. Неговата стратегија за национална распределба довело до пораст на тиражот од 33.000 примероци во 1941 г. до 1,1 милион во времето на неговата смрт во 1967 г.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [https://www.wsj.com/ Матична страница]

[[Категорија:Економија на САД]]</text>
      <sha1>so1scee3d3sbu6qurhf54yuvpbgw607</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569967</id>
      <parentid>5569957</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:35:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7028" sha1="4zicf9ln7w7g4utu9j0q3toddncw7e5" xml:space="preserve">{{Infobox newspaper
| name = The Wall Street Journal
| logo = [[File:WSJ Logo.svg|frameless|class=skin-invert|250px]]
| logo_size = 
| logo_border = yes
| logo_alt = 
| image = The Wall Street Journal July 30, 2025.webp
| image_size = 250px
| image_border = yes
| image_alt = border
| caption = Насловна страница на ''The Wall Street Journal'' од 30 јули 2025 г.
| motto = It's Your Business
| type = [[дневен весник]]
| format = цел
| founded = {{start date and age|1889|7|8|br=y}}
| owners = [[Dow Jones &amp; Company]]
| founders = {{ubl|[[Чарлс Доу]]|[[Едвард Џонс (статистичар)|Едвард Џонс]]|[[Чарлс Бергстресер]]}}
| chief_editor = [[Ема Такер]]
| deputy_editor = [[Аџа Витакер-Мур и Дејвид Кроу]]
| managing_editor = Лиз Харис
| opinion_editor = [[Пол Џигот]]
| publisher = [[Алмар Латур]]
| language = [[Англиски јазик|Англиски]]
| headquarters = {{ubl|[[1211 Avenue of the Americas]]|Њујорк 10036, САД}}
| publishing_country = {{САД}}
| staff_writers = 
| circulation = {{bulleted list|
 4.538.000 претплатници на вести
* 4.126.000 само дигитални
* 412.000 печатени + дигитални
}}
| circulation_date = јуни 2025
| circulation_ref = &lt;ref name=&quot;circ-2025&quot;&gt;{{cite web|url=https://investors.newscorp.com/node/18736/html|title=News Corporation 2025 Annual Report on Form 10-K|date=August 6, 2025|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=October 14, 2025}}&lt;/ref&gt;
| ISSN = 0099-9660
| eissn = 1042-9840
| oclc = 781541372
| website = {{Official URL}}
}}
'''''The Wall Street Journal''''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Вол стрит џурнал'') — дневен [[САД|американски]] деловен [[весник]] на англиски јазик. Се издава во [[Њујорк]] од компанијата [[Dow Jones &amp; Company]], која е дел од холдинг-компанијата [[News Corp]], уште од [[1889]] г.

''The Wall Street Journal'' е едно од најголемите и највлијателните американски изданија. Во 2010 г., дневниот [[тираж]] на весникот изнесувал 2,1 милион примероци и 400 илјади платени претплати на интернет. Во него се објавуваат вести од политиката, економијата, финансиите, аналитиката и културата.

Името на весникот е директно поврзано со [[Вол стрит]], улицата во [[Њујорк]] и финансиски центар на [[Соединети Американски Држави|САД]]. Самиот весник е посветен првенствено на американските и меѓународните деловни и финансиски вести. До 2017 г. постоеја [[Европа|европско]] (''The Wall Street Journal Europe'') и [[Азија|азиско]] (''The Wall Street Journal Asia'') издание на весникот.

''The Wall Street Journal'' (''WSJ'') е англојазичен меѓународен дневен весник, издаван од Dow Jones &amp; Company во Њујорк, со азиски и европски изданија. Во 2007 г., неговиот меѓународен дневен тираж изнесувал повеќе од 2 милиони примероци и приближно 931.000 платени онлајн претплатници. До ноември 2003 г., весникот имал најголем тираж во САД, сѐ додека не го престигнал ''[[USA Today]]''. Негов главен конкурент денес е лондонскиот ''[[Financial Times]]'', кој исто така објавува неколку меѓународни изданија.

''WSJ'' првенствено ги покрива настаните во САД и меѓународниот бизнис, финансиските вести и прашања — името на весникот потекнува од Вол стрит, улицата во Њујорк која е срцето на финансискиот кварт. Весникот се печати непрекинато од своето основање на 8 јули 1889 година од страна на [[Чарлс Доу]], [[Едвард Џонс]] и [[Чарлс Бергстресер]]. Весникот има освоено 33 [[Пулицерова награда|Пулицерови награди]].

Иднината на ''WSJ'' била предмет на широка дебата по купувањето на „Дау Џонс“ од страна на [[Руперт Мердок]] и неговата компанија [[News Corporation]]. Уредникот Маркус Брочли, ветеран во весникот со 20-годишно искуство, се сомневал дека Мердок ќе може да направи длабоки промени во весникот.

== Почетоци ==
Dow Jones &amp; Company, издавачот на ''WSJ'', бил основан во 1874 г. од страна на известувачите [[Чарлс Доу]], Едвард Џонс и Чарлс Бергстресер. Џонс го преобразил малиот ''Customers' Afternoon Letter'' во ''The Wall Street Journal'' во 1889 г. и почнал да ги дистрибуира пораките на Информативната служба „Дау Џонс“ преку телеграф. 

Весникот го нашол својот современ облик и истакната положба во 1940-тите години, за време на индустриското ширење на САД. [[Бернард Килгор]] бил назначен за главен уредник на весникот во 1941 г. и претседател на компанијата во 1945 г. Токму Килгор бил иницијатор на конкретниот дизајн на насловната страница со неговиот преглед „Што има ново?“. Неговата стратегија за национална распределба довело до пораст на тиражот од 33.000 примероци во 1941 г. до 1,1 милион во времето на неговата смрт во 1967 г.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [https://www.wsj.com/ Матична страница]

[[Категорија:Економија на САД]]</text>
      <sha1>4zicf9ln7w7g4utu9j0q3toddncw7e5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569968</id>
      <parentid>5569967</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:37:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6966" sha1="lopi98mvox1bxnbpmtoxo95uko5wlt6" xml:space="preserve">{{Infobox newspaper
| name = The Wall Street Journal
| logo = [[File:WSJ Logo.svg|frameless|class=skin-invert|250px]]
| logo_border = yes
| image = The Wall Street Journal July 30, 2025.webp
| image_size = 250px
| image_border = yes
| image_alt = border
| caption = Насловна страница на ''The Wall Street Journal'' од 30 јули 2025 г.
| motto = It's Your Business
| type = [[дневен весник]]
| format = цел
| foundation = {{start date and age|1889|7|8|br=y}}
| owners = [[Dow Jones &amp; Company]]
| founders = {{ubl|[[Чарлс Доу]]|[[Едвард Џонс (статистичар)|Едвард Џонс]]|[[Чарлс Бергстресер]]}}
| chiefeditor = [[Ема Такер]]
| depeditor = [[Аџа Витакер-Мур и Дејвид Кроу]]
| maneditor = Лиз Харис
| opeditor = [[Пол Џигот]]
| publisher = [[Алмар Латур]]
| language = [[Англиски јазик|Англиски]]
| headquarters = {{ubl|[[1211 Avenue of the Americas]]|Њујорк 10036, САД}}
| publishing_country = {{САД}}
| circulation = {{bulleted list|
 4.538.000 претплатници на вести
* 4.126.000 само дигитални
* 412.000 печатени + дигитални
}}
| circulation_date = јуни 2025
| circulation_ref = &lt;ref name=&quot;circ-2025&quot;&gt;{{cite web|url=https://investors.newscorp.com/node/18736/html|title=News Corporation 2025 Annual Report on Form 10-K|date=August 6, 2025|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=October 14, 2025}}&lt;/ref&gt;
| ISSN = 0099-9660
| eissn = 1042-9840
| oclc = 781541372
| website = {{Official URL}}
}}
'''''The Wall Street Journal''''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Вол стрит џурнал'') — дневен [[САД|американски]] деловен [[весник]] на англиски јазик. Се издава во [[Њујорк]] од компанијата [[Dow Jones &amp; Company]], која е дел од холдинг-компанијата [[News Corp]], уште од [[1889]] г.

''The Wall Street Journal'' е едно од најголемите и највлијателните американски изданија. Во 2010 г., дневниот [[тираж]] на весникот изнесувал 2,1 милион примероци и 400 илјади платени претплати на интернет. Во него се објавуваат вести од политиката, економијата, финансиите, аналитиката и културата.

Името на весникот е директно поврзано со [[Вол стрит]], улицата во [[Њујорк]] и финансиски центар на [[Соединети Американски Држави|САД]]. Самиот весник е посветен првенствено на американските и меѓународните деловни и финансиски вести. До 2017 г. постоеја [[Европа|европско]] (''The Wall Street Journal Europe'') и [[Азија|азиско]] (''The Wall Street Journal Asia'') издание на весникот.

''The Wall Street Journal'' (''WSJ'') е англојазичен меѓународен дневен весник, издаван од Dow Jones &amp; Company во Њујорк, со азиски и европски изданија. Во 2007 г., неговиот меѓународен дневен тираж изнесувал повеќе од 2 милиони примероци и приближно 931.000 платени онлајн претплатници. До ноември 2003 г., весникот имал најголем тираж во САД, сѐ додека не го престигнал ''[[USA Today]]''. Негов главен конкурент денес е лондонскиот ''[[Financial Times]]'', кој исто така објавува неколку меѓународни изданија.

''WSJ'' првенствено ги покрива настаните во САД и меѓународниот бизнис, финансиските вести и прашања — името на весникот потекнува од Вол стрит, улицата во Њујорк која е срцето на финансискиот кварт. Весникот се печати непрекинато од своето основање на 8 јули 1889 година од страна на [[Чарлс Доу]], [[Едвард Џонс]] и [[Чарлс Бергстресер]]. Весникот има освоено 33 [[Пулицерова награда|Пулицерови награди]].

Иднината на ''WSJ'' била предмет на широка дебата по купувањето на „Дау Џонс“ од страна на [[Руперт Мердок]] и неговата компанија [[News Corporation]]. Уредникот Маркус Брочли, ветеран во весникот со 20-годишно искуство, се сомневал дека Мердок ќе може да направи длабоки промени во весникот.

== Почетоци ==
Dow Jones &amp; Company, издавачот на ''WSJ'', бил основан во 1874 г. од страна на известувачите [[Чарлс Доу]], Едвард Џонс и Чарлс Бергстресер. Џонс го преобразил малиот ''Customers' Afternoon Letter'' во ''The Wall Street Journal'' во 1889 г. и почнал да ги дистрибуира пораките на Информативната служба „Дау Џонс“ преку телеграф. 

Весникот го нашол својот современ облик и истакната положба во 1940-тите години, за време на индустриското ширење на САД. [[Бернард Килгор]] бил назначен за главен уредник на весникот во 1941 г. и претседател на компанијата во 1945 г. Токму Килгор бил иницијатор на конкретниот дизајн на насловната страница со неговиот преглед „Што има ново?“. Неговата стратегија за национална распределба довело до пораст на тиражот од 33.000 примероци во 1941 г. до 1,1 милион во времето на неговата смрт во 1967 г.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [https://www.wsj.com/ Матична страница]

[[Категорија:Економија на САД]]</text>
      <sha1>lopi98mvox1bxnbpmtoxo95uko5wlt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569970</id>
      <parentid>5569968</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5569970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6966" sha1="2bxxltlfk79x9f0jvb6x1i6v4n3slc3" xml:space="preserve">{{Infobox newspaper
| name = The Wall Street Journal
| logo = [[File:WSJ Logo.svg|frameless|class=skin-invert|250px]]
| logo_border = yes
| image = The Wall Street Journal July 30, 2025.webp
| image_size = 250px
| image_border = yes
| image_alt = border
| caption = Насловна страница на ''The Wall Street Journal'' од 30 јули 2025 г.
| motto = It's Your Business
| type = [[дневен весник]]
| format = цел
| foundation = {{start date and age|1889|7|8|br=y}}
| owners = [[Dow Jones &amp; Company]]
| founders = {{ubl|[[Чарлс Доу]]|[[Едвард Џонс (статистичар)|Едвард Џонс]]|[[Чарлс Бергстресер]]}}
| chiefeditor = [[Ема Такер]]
| depeditor = [[Аџа Витакер-Мур и Дејвид Кроу]]
| maneditor = Лиз Харис
| opeditor = [[Пол Џигот]]
| publisher = [[Алмар Латур]]
| language = [[Англиски јазик|англиски]]
| headquarters = {{ubl|[[1211 Avenue of the Americas]]|Њујорк 10036, САД}}
| publishing_country = {{САД}}
| circulation = {{bulleted list|
 4.538.000 претплатници на вести
* 4.126.000 само дигитални
* 412.000 печатени + дигитални
}}
| circulation_date = јуни 2025
| circulation_ref = &lt;ref name=&quot;circ-2025&quot;&gt;{{cite web|url=https://investors.newscorp.com/node/18736/html|title=News Corporation 2025 Annual Report on Form 10-K|date=August 6, 2025|publisher=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|access-date=October 14, 2025}}&lt;/ref&gt;
| ISSN = 0099-9660
| eissn = 1042-9840
| oclc = 781541372
| website = {{Official URL}}
}}
'''''The Wall Street Journal''''' ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Вол стрит џурнал'') — дневен [[САД|американски]] деловен [[весник]] на англиски јазик. Се издава во [[Њујорк]] од компанијата [[Dow Jones &amp; Company]], која е дел од холдинг-компанијата [[News Corp]], уште од [[1889]] г.

''The Wall Street Journal'' е едно од најголемите и највлијателните американски изданија. Во 2010 г., дневниот [[тираж]] на весникот изнесувал 2,1 милион примероци и 400 илјади платени претплати на интернет. Во него се објавуваат вести од политиката, економијата, финансиите, аналитиката и културата.

Името на весникот е директно поврзано со [[Вол стрит]], улицата во [[Њујорк]] и финансиски центар на [[Соединети Американски Држави|САД]]. Самиот весник е посветен првенствено на американските и меѓународните деловни и финансиски вести. До 2017 г. постоеја [[Европа|европско]] (''The Wall Street Journal Europe'') и [[Азија|азиско]] (''The Wall Street Journal Asia'') издание на весникот.

''The Wall Street Journal'' (''WSJ'') е англојазичен меѓународен дневен весник, издаван од Dow Jones &amp; Company во Њујорк, со азиски и европски изданија. Во 2007 г., неговиот меѓународен дневен тираж изнесувал повеќе од 2 милиони примероци и приближно 931.000 платени онлајн претплатници. До ноември 2003 г., весникот имал најголем тираж во САД, сѐ додека не го престигнал ''[[USA Today]]''. Негов главен конкурент денес е лондонскиот ''[[Financial Times]]'', кој исто така објавува неколку меѓународни изданија.

''WSJ'' првенствено ги покрива настаните во САД и меѓународниот бизнис, финансиските вести и прашања — името на весникот потекнува од Вол стрит, улицата во Њујорк која е срцето на финансискиот кварт. Весникот се печати непрекинато од своето основање на 8 јули 1889 година од страна на [[Чарлс Доу]], [[Едвард Џонс]] и [[Чарлс Бергстресер]]. Весникот има освоено 33 [[Пулицерова награда|Пулицерови награди]].

Иднината на ''WSJ'' била предмет на широка дебата по купувањето на „Дау Џонс“ од страна на [[Руперт Мердок]] и неговата компанија [[News Corporation]]. Уредникот Маркус Брочли, ветеран во весникот со 20-годишно искуство, се сомневал дека Мердок ќе може да направи длабоки промени во весникот.

== Почетоци ==
Dow Jones &amp; Company, издавачот на ''WSJ'', бил основан во 1874 г. од страна на известувачите [[Чарлс Доу]], Едвард Џонс и Чарлс Бергстресер. Џонс го преобразил малиот ''Customers' Afternoon Letter'' во ''The Wall Street Journal'' во 1889 г. и почнал да ги дистрибуира пораките на Информативната служба „Дау Џонс“ преку телеграф. 

Весникот го нашол својот современ облик и истакната положба во 1940-тите години, за време на индустриското ширење на САД. [[Бернард Килгор]] бил назначен за главен уредник на весникот во 1941 г. и претседател на компанијата во 1945 г. Токму Килгор бил иницијатор на конкретниот дизајн на насловната страница со неговиот преглед „Што има ново?“. Неговата стратегија за национална распределба довело до пораст на тиражот од 33.000 примероци во 1941 г. до 1,1 милион во времето на неговата смрт во 1967 г.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [https://www.wsj.com/ Матична страница]

[[Категорија:Економија на САД]]</text>
      <sha1>2bxxltlfk79x9f0jvb6x1i6v4n3slc3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:The Wall Street Journal</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396409</id>
    <revision>
      <id>5569956</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:24:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5569956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Податотека:The Wall Street Journal July 30, 2025.webp</title>
    <ns>6</ns>
    <id>1396410</id>
    <revision>
      <id>5569958</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andrew012p</username>
        <id>85224</id>
      </contributor>
      <comment>{{Податоци за неслободна слика
|Опис = весник
|Извор = https://wsjshop.com/products/the-wall-street-journal-wed-july-30-2025
|Дел = цел
|Ниска_резолуција = да
|други_информации =
}}
{{Образложение за неслободна слика
|Статија = The Wall Street Journal
|Намена = прикажување
|Заменливост = нема
}}</comment>
      <origin>5569958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="519" sha1="25jjgyn33fypfm29s2y06uyh9pqts6x" xml:space="preserve">== Опис ==
{{Податоци за неслободна слика
|Опис = весник
|Извор = https://wsjshop.com/products/the-wall-street-journal-wed-july-30-2025
|Дел = цел
|Ниска_резолуција = да
|други_информации =
}}
{{Образложение за неслободна слика
|Статија = The Wall Street Journal
|Намена = прикажување
|Заменливост = нема
}}
== Лиценцирање ==
{{Насловнавесник}}</text>
      <sha1>25jjgyn33fypfm29s2y06uyh9pqts6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Закон за Хабеас Корпус од 1679 година</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396411</id>
    <revision>
      <id>5569964</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ana Marija Dunja</username>
        <id>132963</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351015383|Habeas Corpus Act 1679]]“</comment>
      <origin>5569964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6177" sha1="ieal29h9yqyygcwnag728o5utm8ettt" xml:space="preserve">
== Порaнешна и подоцнежна историја ==
Законот често погрешно се смета за потекло на налогот за ''[[Хабеас корпус|habeas corpus]]''. Сепак, овој правен инструмент постоел во различни облици во Англијанајмалку 5века претходнои се смета дека потекнуваод Асизата во Кларендон од 1166 година. Правото било потврдено, иако не било создадено, со Манга карта од 1215 година, чиј член 39 гласи: „Ниту еден слободен човек нема да биде уапсен, затворен, лишен од имотот, прогоден или на кој било начин оштетен, ниту ќе се постапува против него, освен врз основа на законска пресуда на неговите еднакви или според законот на земјата. “ Законот од 1679 година следел по претходниот закон за Habeas Corpus од 1640 година, со кој било утврдено дека со наредба на кралот или Тајниот совет не може да биде одговор на барање за habeas corpus.

== Содржина ==
Во кривични предмети освен предавство и кривични дела,{{Efn|That is, misdemeanours. No such distinction exists today. The three categories of offence – treason, felony and misdemeanour – were subject to different procedures and rules of evidence. The distinction between treason and felony was abolished by the [[Treason Act 1945]], with offences categorised as treason being treated in the same way as felonies. For the other distinction (between felony and misdemeanour), see {{format link|Felony#England and Wales}}.}} законот им даваше на затворениците или на трети лица што дејствуваат во нивно име право да го оспорат својот притвор со барање од Лорд Канцеларот, судиите на Кралската клупа и Бароните на Трезорот на надлежната јурисдикција судска ревизија на нивниот затвор. Законот утврдуваше одредени временски и географски услови според кои затворениците мораа да бидат изведени пред судовите. На затворските чувари им беше забрането да ги преместуваат затворениците од еден затвор во друг или надвор од земјата за да го избегнат налогот. Во случај на непослушност, затворските чувари ќе бидат казнети со строги парични казни што мораа да му бидат платени на затвореникот.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Social History of Crime and Punishment in America: An Encyclopedia|last=Acevedo|first=John Filipe|date=212|publisher=SAGE|editor-last=Miller|editor-first=Wilbur R.|location=London, United Kingdom|page=729}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A Documentary History of Human Rights|publisher=Carroll &amp; Graf|year=2003|editor-last=Lewis|editor-first=Jon E.|location=New York|page=267|quote=Habeas Corpus Act (1679). In 1660, the Stuarts re-ascended the throne of England. Old tendencies towards Catholicism and absolutism proved little diminished, however, and a prudently watchful parliament determined to pass an Act enshrining Habeas Corpus. This was an ancient English right that, if a man was imprisoned by a local lord, his friends could request the king to issue a writ commanding the man who 'have the body' (''Habeas Corpus'') of the prisoner to bring the prisoner before a magistrate for a proper trial. Under a tyrannous king, such as Charles I, the process could be wilfully ignored. In 1679, Parliament passed the ''Habeas Corpus'' Act against future abuse.}}&lt;/ref&gt;

== Парламентарна историја ==
Законот настанал затоа што Ентони Ешли-Купер, 1-ви Ерл од Шафтсбери, ги охрабрил своите пријатели во Долниот дом да го поднесат законот, каде што тој бил усвоен, а потоа бил испратен до Домот на лордовите. Шафтсбери бил водечкиот ексклузивист - оние кои сакале да го исклучат братот на Чарлс II, Џејмс, војводата од Јорк, од наследувањето - и законот бил дел од таа борба бидејќи верувале дека Џејмс ќе владее произволно. Лордовите одлучиле да додадат многу амандмани на законот во обид да го ограничат, со цел да ги заштитат лордовите од апсење од страна на членовите на Долниот дом.&lt;ref name=&quot;Gregory&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Power of Habeas Corpus in America|last=Gregory|first=Anthony|date=2013-04-15|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03643-7|publication-place=Cambridge|page=35-36}}&lt;/ref&gt; Сепак, Долниот дом немал друг избор освен да го усвои законот со амандманите на лордовите затоа што дознале дека кралот наскоро ќе ја заврши тековната парламентарна сесија и тие сакале да го видат законот донесен, дури и со ограничувања.&lt;ref name=&quot;Gregory&quot; /&gt;</text>
      <sha1>ieal29h9yqyygcwnag728o5utm8ettt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570364</id>
      <parentid>5569964</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:52:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7127" sha1="03mt25x4l8gpzf4m432p6h7d7bltqfy" xml:space="preserve">'''Законот''' '''Хабеас Корпус од 1679 година''' (31 Cha. 2. c. 2) е акт на [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] донесен за време на владеењето на Чарлс II. Тој бил донесен од Парламент на Хабеас Корпус за да се дефинира и зајакне древниот прерогативен налог за хабеас корпус, кој барал од судот да ја испита законитоста на притворањето на затвореникот и на тој начин да спречи незаконско или произволно затворање.

== Порaнешна и подоцнежна историја ==
Законот често погрешно се смета за потекло на налогот за ''[[хабеас корпус]]''. Сепак, овој правен инструмент постоел во различни облици во Англија најмалку 5века претходно и се смета дека потекнува од Асизата во Кларендон од 1166 година. Правото било потврдено, иако не било создадено, со Манга карта од 1215 година, чиј член 39 гласи: „Ниту еден слободен човек нема да биде уапсен, затворен, лишен од имотот, прогонет или на кој било начин оштетен, ниту ќе се постапува против него, освен врз основа на законска пресуда на неговите еднакви или според законот на земјата.“ Законот од 1679 година следел по претходниот закон за хабеас корпус од 1640 година, со кој било утврдено дека со наредба на кралот или Тајниот совет не може да биде одговор на барање за хабеас корпус.

== Содржина ==
Во кривични предмети освен предавство и кривични дела,{{Efn|That is, misdemeanours. No such distinction exists today. The three categories of offence – treason, felony and misdemeanour – were subject to different procedures and rules of evidence. The distinction between treason and felony was abolished by the [[Treason Act 1945]], with offences categorised as treason being treated in the same way as felonies. For the other distinction (between felony and misdemeanour), see {{format link|Felony#England and Wales}}.}} законот им давал на затворениците или на трети лица што дејствуваат во нивно име право да го оспорат својот притвор со барање од Лорд Канцеларот, судиите на Кралската клупа и Бароните на Трезорот на надлежната јурисдикција судска ревизија на нивниот затвор. Законот утврдувало одредени временски и географски услови според кои затворениците морале да бидат изведени пред судовите. На затворските чувари им било забрането да ги преместуваат затворениците од еден затвор во друг или надвор од земјата за да го избегнат налогот. Во случај на непослушност, затворските чувари ќе бидат казнети со строги парични казни што морале да му бидат платени на затвореникот.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Social History of Crime and Punishment in America: An Encyclopedia|last=Acevedo|first=John Filipe|date=212|publisher=SAGE|editor-last=Miller|editor-first=Wilbur R.|location=London, United Kingdom|page=729}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A Documentary History of Human Rights|publisher=Carroll &amp; Graf|year=2003|editor-last=Lewis|editor-first=Jon E.|location=New York|page=267|quote=Habeas Corpus Act (1679). In 1660, the Stuarts re-ascended the throne of England. Old tendencies towards Catholicism and absolutism proved little diminished, however, and a prudently watchful parliament determined to pass an Act enshrining Habeas Corpus. This was an ancient English right that, if a man was imprisoned by a local lord, his friends could request the king to issue a writ commanding the man who 'have the body' (''Habeas Corpus'') of the prisoner to bring the prisoner before a magistrate for a proper trial. Under a tyrannous king, such as Charles I, the process could be wilfully ignored. In 1679, Parliament passed the ''Habeas Corpus'' Act against future abuse.}}&lt;/ref&gt;

== Парламентарна историја ==
Законот настанал затоа што Ентони Ешли-Купер, 1-ви Ерл од Шафтсбери, ги охрабрил своите пријатели во Долниот дом да го поднесат законот, каде што тој бил усвоен, а потоа бил испратен до Домот на лордовите. Шафтсбери бил водечкиот ексклузивист - оние кои сакале да го исклучат братот на Чарлс II, Џејмс, војводата од Јорк, од наследувањето - и законот бил дел од таа борба бидејќи верувале дека Џејмс ќе владее произволно. Лордовите одлучиле да додадат многу амандмани на законот во обид да го ограничат, со цел да ги заштитат лордовите од апсење од страна на членовите на Долниот дом.&lt;ref name=&quot;Gregory&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Power of Habeas Corpus in America|last=Gregory|first=Anthony|date=2013-04-15|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03643-7|publication-place=Cambridge|page=35-36}}&lt;/ref&gt; Сепак, Долниот дом немал друг избор освен да го усвои законот со амандманите на лордовите затоа што дознале дека кралот наскоро ќе ја заврши тековната парламентарна сесија и тие сакале да го видат законот донесен, дури и со ограничувања.&lt;ref name=&quot;Gregory&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Категорија:Британско право]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>03mt25x4l8gpzf4m432p6h7d7bltqfy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570365</id>
      <parentid>5570364</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6635" sha1="0k0fpg7uf37bhwetnnrpmm8h76ay7w3" xml:space="preserve">'''Законот''' '''Хабеас Корпус од 1679 година''' (31 Cha. 2. c. 2) е акт на [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] донесен за време на владеењето на Чарлс II. Тој бил донесен од Парламент на Хабеас Корпус за да се дефинира и зајакне древниот прерогативен налог за хабеас корпус, кој барал од судот да ја испита законитоста на притворањето на затвореникот и на тој начин да спречи незаконско или произволно затворање.

== Порaнешна и подоцнежна историја ==
Законот често погрешно се смета за потекло на налогот за ''[[хабеас корпус]]''. Сепак, овој правен инструмент постоел во различни облици во Англија најмалку 5века претходно и се смета дека потекнува од Асизата во Кларендон од 1166 година. Правото било потврдено, иако не било создадено, со Манга карта од 1215 година, чиј член 39 гласи: „Ниту еден слободен човек нема да биде уапсен, затворен, лишен од имотот, прогонет или на кој било начин оштетен, ниту ќе се постапува против него, освен врз основа на законска пресуда на неговите еднакви или според законот на земјата.“ Законот од 1679 година следел по претходниот закон за хабеас корпус од 1640 година, со кој било утврдено дека со наредба на кралот или Тајниот совет не може да биде одговор на барање за хабеас корпус.

== Содржина ==
Во кривични предмети освен предавство и кривични дела, законот им давал на затворениците или на трети лица што дејствуваат во нивно име право да го оспорат својот притвор со барање од Лорд Канцеларот, судиите на Кралската клупа и Бароните на Трезорот на надлежната јурисдикција судска ревизија на нивниот затвор. Законот утврдувало одредени временски и географски услови според кои затворениците морале да бидат изведени пред судовите. На затворските чувари им било забрането да ги преместуваат затворениците од еден затвор во друг или надвор од земјата за да го избегнат налогот. Во случај на непослушност, затворските чувари ќе бидат казнети со строги парични казни што морале да му бидат платени на затвореникот.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Social History of Crime and Punishment in America: An Encyclopedia|last=Acevedo|first=John Filipe|date=212|publisher=SAGE|editor-last=Miller|editor-first=Wilbur R.|location=London, United Kingdom|page=729}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A Documentary History of Human Rights|publisher=Carroll &amp; Graf|year=2003|editor-last=Lewis|editor-first=Jon E.|location=New York|page=267|quote=Habeas Corpus Act (1679). In 1660, the Stuarts re-ascended the throne of England. Old tendencies towards Catholicism and absolutism proved little diminished, however, and a prudently watchful parliament determined to pass an Act enshrining Habeas Corpus. This was an ancient English right that, if a man was imprisoned by a local lord, his friends could request the king to issue a writ commanding the man who 'have the body' (''Habeas Corpus'') of the prisoner to bring the prisoner before a magistrate for a proper trial. Under a tyrannous king, such as Charles I, the process could be wilfully ignored. In 1679, Parliament passed the ''Habeas Corpus'' Act against future abuse.}}&lt;/ref&gt;

== Парламентарна историја ==
Законот настанал затоа што Ентони Ешли-Купер, 1-ви Ерл од Шафтсбери, ги охрабрил своите пријатели во Долниот дом да го поднесат законот, каде што тој бил усвоен, а потоа бил испратен до Домот на лордовите. Шафтсбери бил водечкиот ексклузивист - оние кои сакале да го исклучат братот на Чарлс II, Џејмс, војводата од Јорк, од наследувањето - и законот бил дел од таа борба бидејќи верувале дека Џејмс ќе владее произволно. Лордовите одлучиле да додадат многу амандмани на законот во обид да го ограничат, со цел да ги заштитат лордовите од апсење од страна на членовите на Долниот дом.&lt;ref name=&quot;Gregory&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Power of Habeas Corpus in America|last=Gregory|first=Anthony|date=2013-04-15|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03643-7|publication-place=Cambridge|page=35-36}}&lt;/ref&gt; Сепак, Долниот дом немал друг избор освен да го усвои законот со амандманите на лордовите затоа што дознале дека кралот наскоро ќе ја заврши тековната парламентарна сесија и тие сакале да го видат законот донесен, дури и со ограничувања.&lt;ref name=&quot;Gregory&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Британско право]]</text>
      <sha1>0k0fpg7uf37bhwetnnrpmm8h76ay7w3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Споменик на четирите слободи</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396412</id>
    <revision>
      <id>5569966</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1335703255|Four Freedoms Monument]]“</comment>
      <origin>5569966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6168" sha1="3f6iyqfz3rtmmgo21psd2ns0khcblvh" xml:space="preserve">
[[Податотека:Madison_FL_4_Freedoms_mnmt08.jpg|мини|267x267пкс|''Споменик на четирите слободи'', Медисон, Флорида]]
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Listen/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од желба]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири {{Convert|24|ft|m}} високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Виде уште ==

* ''Четири слободи'', серија слики од 1943 година од Норман Роквел
* Награда „Четири слободи“
* Паркот „Четири слободи“ на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Franklin D. Roosevelt|state=collapsed}}{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>3f6iyqfz3rtmmgo21psd2ns0khcblvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569969</id>
      <parentid>5569966</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:37:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <origin>5569969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5865" sha1="khlcsdsg9egxow5y1a4qsydowapbmbj" xml:space="preserve">


'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од желба]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири {{Convert|24|ft|m}} високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Виде уште ==

* ''Четири слободи'', серија слики од 1943 година од Норман Роквел
* Награда „Четири слободи“
* Паркот „Четири слободи“ на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Franklin D. Roosevelt|state=collapsed}}{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>khlcsdsg9egxow5y1a4qsydowapbmbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569971</id>
      <parentid>5569969</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <origin>5569971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6413" sha1="5rbd88dbn0l21frx14c0lum7j8968k1" xml:space="preserve">{{Short description|Monument in Florida}}
{{Italic title}}
{{Use American English|date=July 2025}}
{{Use mdy dates|date=March 2025}}
[[File:Madison FL 4 Freedoms mnmt08.jpg|thumb|200px|''Four Freedoms Monument'', [[Madison, Florida]]]]
{{listen
|title=State of the Union (Four Freedoms) (January 6, 1941)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description=[[Franklin Delano Roosevelt]]'s January 6, 1941 [[State of the Union Address]] introducing the theme of the [[Four Freedoms]] (starting at 32:02)
|image=
}}


'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од желба]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири {{Convert|24|ft|m}} високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Виде уште ==

* ''Четири слободи'', серија слики од 1943 година од Норман Роквел
* Награда „Четири слободи“
* Паркот „Четири слободи“ на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Franklin D. Roosevelt|state=collapsed}}{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>5rbd88dbn0l21frx14c0lum7j8968k1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569973</id>
      <parentid>5569971</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:39:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <origin>5569973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6420" sha1="5ifcdvmiigjc4olcjyfveebatddmbn4" xml:space="preserve">{{Short description|Monument in Florida}}
{{Italic title}}
{{Use American English|date=July 2025}}
{{Use mdy dates|date=March 2025}}
[[File:Madison FL 4 Freedoms mnmt08.jpg|thumb|200px|''Four Freedoms Monument'', [[Madison, Florida]]]]
{{listen
|title=State of the Union (Four Freedoms) (Јануари 6, 1941)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description=[[Franklin Delano Roosevelt]]'s January 6, 1941 [[State of the Union Address]] introducing the theme of the [[Four Freedoms]] (starting at 32:02)
|image=
}}


'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од желба]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири {{Convert|24|ft|m}} високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Виде уште ==

* ''Четири слободи'', серија слики од 1943 година од Норман Роквел
* Награда „Четири слободи“
* Паркот „Четири слободи“ на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Franklin D. Roosevelt|state=collapsed}}{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>5ifcdvmiigjc4olcjyfveebatddmbn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569975</id>
      <parentid>5569973</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T17:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anjadonevska</username>
        <id>77147</id>
      </contributor>
      <origin>5569975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6553" sha1="my1db2kdsz8dwxal2xmpf4tulbqs9t5" xml:space="preserve">{{Short description|Monument in Florida}}
{{Italic title}}
{{Use American English|date=July 2025}}
{{Use mdy dates|date=March 2025}}
[[File:Madison FL 4 Freedoms mnmt08.jpg|thumb|200px|''Four Freedoms Monument'', [[Madison, Florida]]]]
{{listen
|title=Состојбата на Унијата (Четирите Слободи) (Јануари 6, 1941)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description=[[Френклин Делано Рузвелт]]Јануари 6, 1941, Говор за состојбата на унијата каде ја кажува темата на Четирите Слободи (со почеток во 32:02)
|image=
}}


'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од желба]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири {{Convert|24|ft|m}} високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Виде уште ==

* ''Четири слободи'', серија слики од 1943 година од Норман Роквел
* Награда „Четири слободи“
* Паркот „Четири слободи“ на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Franklin D. Roosevelt|state=collapsed}}{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>my1db2kdsz8dwxal2xmpf4tulbqs9t5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570263</id>
      <parentid>5569975</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:47:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6258" sha1="ecc4124l58ou828f0nqht298fgavbwo" xml:space="preserve">[[File:Madison FL 4 Freedoms mnmt08.jpg|thumb|200px|''Four Freedoms Monument'', [[Madison, Florida]]]]
{{listen
|title=Состојбата на Унијата (Четирите Слободи) (Јануари 6, 1941)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description=[[Френклин Делано Рузвелт]]Јануари 6, 1941, Говор за состојбата на унијата каде ја кажува темата на Четирите Слободи (со почеток во 32:02)
|image=
}}
'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот на Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од немаштија]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири 7,3 м високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* [[Награда „Четири слободи“]]
* [[Парк „Четири слободи“|Паркот „Четири слободи“]] на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

{{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>ecc4124l58ou828f0nqht298fgavbwo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570264</id>
      <parentid>5570263</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:47:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570264</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6290" sha1="4md53q8i05vefulzt20oekqog7ikbp4" xml:space="preserve">[[File:Madison FL 4 Freedoms mnmt08.jpg|thumb|200px|споменик ''Четири слободи'', Медисон, Флорида]]
{{listen
|title=Состојбата на Унијата (Четирите Слободи) (Јануари 6, 1941)
|filename=FDR's 1941 State of the Union (Four Freedoms speech) Edit 1.ogg
|description=[[Френклин Делано Рузвелт]]Јануари 6, 1941, Говор за состојбата на унијата каде ја кажува темата на Четирите Слободи (со почеток во 32:02)
|image=
}}
'''''Споменикот на Четирите слободи''''' бил нарачан од претседателот [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] по неговата артикулација на „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на нацијата во 1941 година. Ова било уште пред [[Напад на Перл Харбор|нападот на Перл Харбор]] и учеството на Соединетите Американски Држави во [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Рузвелт сметал дека, преку медиумот на уметноста, многу поголем број луѓе би можеле да бидат инспирирани да го ценат концептот на Четирите слободи.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.floridamemory.com/items/show/133035|title=Four Freedoms Monument - Madison, Florida|publisher=floridamemory|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Според Рузвелт, четирите основни слободи биле:

* [[Слобода на говорот|Слобода на говор и изразување]]
* Слобода на вероисповед
* [[Право на соодветен животен стандард|Слобода од немаштија]]
* Слобода од страв

Статуата била создадена од [[Вајарство|скулпторот]] Волтер Расел подоцна истата година, а била финансирана од Националниот институт за жени. Во 1943 година била посветена на Колин П. Кели, еден од првите признати американски херои од [[Втора светска војна|Втората светска војна]], пред 60.000 луѓе во [[Медисон Сквер Гарден]] во Њујорк. На 14 јуни 1944 година, споменикот бил повторно посветен во родниот град на Кели, Медисон, Флорида, со говор од гувернерот Спесард Холанд.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|title=Four Freedoms Monument|publisher=[[Museum of Florida History]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624081449/http://www.museumoffloridahistory.com/exhibits/permanent/wwii/sites.cfm?PR_ID=58|archive-date=June 24, 2016|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзани споменици ==
[[Податотека:Four_Freedoms_Monument,_Evansville,_Indiana.JPG|мини|Споменик на четирите слободи, Евансвил, Индијана]]
Споменикот „Четири слободи“ во Евансвил, Индијана, бил дизајниран од архитектот од Евансвил, Руперт Кондикт. Се состои од четири 7,3 м високи јонски столбови од варовник од Индијана, на секој од нив е врежана една од четирите слободи. Околу овие централни столбови се наоѓаат 50 униформно обликувани блокови кои ги претставуваат 50-те држави на Соединетите Американски Држави. Секој блок претставува една држава и го покажува нејзиниот државен печат и датумот на нејзиното станување држава. Споменикот бил посветен во 1976 година во спомен на двестегодишнината од Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms/|title=Four Freedoms Monument|publisher=celebrateevansville|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815042219/http://www.celebrateevansville.com/four-freedoms|archive-date=August 15, 2018|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

Споменикот на четирите слободи во [[Кливленд]], Охајо, се наоѓа во населбата Тремонт. Се состои од еден столб, со по една од четирите слободи отпечатена од секоја страна. На врвот на столбот има скулптура од две раце што го држат глобус на Земјата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://peace.maripo.com/p_four_freedoms.htm|title=Monuments (&amp; Events) related to the &quot;Four Freedoms&quot;|publisher=peace.maripo|accessdate=October 1, 2016}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* [[Награда „Четири слободи“]]
* [[Парк „Четири слободи“|Паркот „Четири слободи“]] на Франклин Д. Рузвелт во Њујорк

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

{{Ризница-ред|Four Freedoms Monument}}
{{Coord|30|28|10.5|N|83|24|46.0|W|type:landmark_region:US-FL}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со микроформати hAudio]]</text>
      <sha1>4md53q8i05vefulzt20oekqog7ikbp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Атлантска повелба</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396413</id>
    <revision>
      <id>5569976</id>
      <timestamp>2026-06-01T17:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ana Marija Dunja</username>
        <id>132963</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1347466639|Atlantic Charter]]“</comment>
      <origin>5569976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6797" sha1="8c9eppi3dtx2zyyxynqazw3wtkope2c" xml:space="preserve">
'''Атлантската повелба''' била изјава издадена на 14 август 1941 година, во која биле утврдени американските и британските цели за светот по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], неколку месеци пред САД официјално да влезат во војната. Заедничката изјава, подоцна наречена Атлантска повелба, ги навела целите на Соединетите Американски Држави и Обединетото Кралство за повоениот свет на следниов начин: без територијално зголемување, без територијални промени против желбите на народот ( [[самоопределување]] ), враќање на самоуправата за оние на кои им е лишена, намалување на трговските ограничувања, глобална соработка за обезбедување подобри економски и социјални услови за сите, слобода од страв и немаштија, слобода на морињата, напуштање на употребата на сила и разоружување на агресорните нации. Приврзаниците на повелбата ја потпишаа [[Декларација на Обединетите нации|Декларацијата на Обединетите нации]] на 1 јануари 1942 година, која беше основа за современите Обединети нации.

Поделдаа влијаела врз создавањето на повеќе меѓународни договори и настани по завршувањето на Втората светска војна. Од неа биле инспирирани распаѓањето на Британската Империја, основањето на НАТО и создавањето на Општиот говор за царини и трговија. Во 2021 година, претседателот на САД Џо Бајден и британскиот примиер Борис Џонсон ја потпишале Неговата атлантска повелба за време на нивната права средбсво Корнвол.
[[Податотека:Atlantic_Conference_Between_Prime_Minister_Winston_Churchill_and_President_Franklin_D_Roosevelt_10_August_1941_A4821.jpg|мини|[[Винстон Черчил|Черчил]] му се придружува [[Франклин Д. Рузвелт|на Рузвелт]] на бродот „ &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwJg&quot;&gt;Августа“&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; (9 август 1941 година)]]
[[Сојузници во Втората светска војна|Сојузниците од Втората светска војна]] првпат ги изразија своите принципи и визија за светот по војната во Декларацијата на палатата „Сент Џејмс“ во јуни 1941 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/en/sections/history-united-nations-charter/1941-declaration-st-james-palace/index.html|title=1941: The Declaration of St. James' Palace|date=25 August 2015|publisher=United Nations|accessdate=28 March 2016}}&lt;/ref&gt; Англо-советскиот договор беше потпишан во јули 1941 година и формираше сојуз меѓу двете земји.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/videos/c3ggjr1lx48o|title=Anglo-Soviet Agreement|work=BBC Archive|language=en|accessdate=16 March 2021}}&lt;/ref&gt;

Претседателот на Соединетите Американски Држави, [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт,]] и британскиот премиер [[Винстон Черчил|Винстон Черчил,]] разговарале за она што ќе стане Атлантска повелба во август 1941 година, за време на Атлантската конференција во Пласентискиот Залив, Њуфаундленд .  Тие ја дадоа својата заедничка декларација на 14 август 1941 година од американската поморска база во заливот, поморската база Аргентина, која неодамна беше изнајмена од Велика Британија како дел од договорот „Уништувачи за бази. “  САД не влегоа во војната како борбена страна сè до [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]], четири месеци подоцна. Бидејќи политиката беше издадена како изјава, немаше формален, правен документ наречен „Атлантска повелба. “

== Учесници ==
[[Податотека:Prince_of_Wales-5.jpg|мини|[[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] (лево) и [[Винстон Черчил]] седат во преден план на бродот „ ''Принц оф Велс“'' . Веднаш зад нив стојат адмиралот Ернест Џ. Кинг, американски воен брод; генерал [[Џорџ Маршал|Џорџ Ц. Маршал]], американски воен брод; генерал Сер Џон Дил, британски воен брод; адмирал Харолд Р. Старк, американски воен брод; и адмирал Сер Дадли Паунд, регистриран воен брод. Крајно лево е Хари Хопкинс, кој разговара со В. Аверел Хариман .]]

[[Категорија:Конференции во Втората светска војна]]
[[Категорија:Обединето Кралство во Втората светска војна]]
[[Категорија:Политики во Втората светска војна]]
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Статии со извори на германски (de)]]
[[Категорија:CS1: долга вредност за volume]]</text>
      <sha1>8c9eppi3dtx2zyyxynqazw3wtkope2c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570376</id>
      <parentid>5569976</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6707" sha1="sh5p8osy32lkwsttrfmr5nel36dzqf3" xml:space="preserve">'''Атлантската повелба''' била изјава издадена на 14 август 1941 година, во која биле утврдени американските и британските цели за светот по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], неколку месеци пред САД официјално да влезат во војната. Заедничката изјава, подоцна наречена Атлантска повелба, ги навела целите на Соединетите Американски Држави и Обединетото Кралство за повоениот свет на следниов начин: без територијално зголемување, без територијални промени против желбите на народот ([[самоопределување]]), враќање на самоуправата за оние на кои им е лишена, намалување на трговските ограничувања, глобална соработка за обезбедување подобри економски и социјални услови за сите, слобода од страв и немаштија, слобода на морињата, напуштање на употребата на сила и разоружување на агресорните нации. Приврзаниците на повелбата ја потпишале [[Декларација на Обединетите нации|Декларацијата на Обединетите нации]] на 1 јануари 1942 година, основа за современите Обединети нации.

Повелбата влијаела врз создавањето на повеќе меѓународни договори и настани по завршувањето на Втората светска војна, како на пример распадот на Британската Империја, основањето на НАТО и создавањето на Општиот договор за царини и трговија. Во 2021 година, претседателот на САД [[Џо Бајден]] и британскиот примиер [[Борис Џонсон]] ја потпишале Новата атлантска повелба за време на нивната права средбсво Корнвол.
[[Податотека:Atlantic_Conference_Between_Prime_Minister_Winston_Churchill_and_President_Franklin_D_Roosevelt_10_August_1941_A4821.jpg|мини|[[Винстон Черчил|Черчил]] му се придружува [[Франклин Д. Рузвелт|на Рузвелт]] на бродот „Августа“ (9 август 1941 година)]]
[[Сојузници во Втората светска војна|Сојузниците од Втората светска војна]] првпат ги изразиле своите принципи и визија за светот по војната во Декларацијата на палатата „Сент Џејмс“ во јуни 1941 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.un.org/en/sections/history-united-nations-charter/1941-declaration-st-james-palace/index.html|title=1941: The Declaration of St. James' Palace|date=25 August 2015|publisher=United Nations|accessdate=28 March 2016}}&lt;/ref&gt; Англо-советскиот договор бил потпишан во јули 1941 година и формирал сојуз меѓу двете земји.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/videos/c3ggjr1lx48o|title=Anglo-Soviet Agreement|work=BBC Archive|language=en|accessdate=16 March 2021}}&lt;/ref&gt;

Претседателот на Соединетите Американски Држави, [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт,]] и британскиот премиер [[Винстон Черчил|Винстон Черчил,]] разговарале за она што ќе стане Атлантска повелба во август 1941 година, за време на Атлантската конференција во Пласентискиот Залив, Њуфаундленд. Тие ја додале својата заедничка декларација на 14 август 1941 година од американската поморска база во заливот, поморската база Аргентина, која неодамна била изнајмена од Велика Британија како дел од договорот „Уништувачи за бази.“ САД не влегле во војната како борбена страна сè до [[Напад на Перл Харбор|нападот врз Перл Харбор]], четири месеци подоцна. Бидејќи политиката била издадена како изјава, немало формален, правен документ наречен „Атлантска повелба.“[[Податотека:Prince_of_Wales-5.jpg|мини|[[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] (лево) и [[Винстон Черчил]] седат во преден план на бродот „''Принц од Велс“'' . Веднаш зад нив стојат адмиралот Ернест Џ. Кинг, американски воен брод; генерал [[Џорџ Маршал]], американски воен брод; генерал Сер Џон Дил, британски воен брод; адмирал Харолд Р. Старк, американски воен брод; и адмирал Сер Дадли Паунд, регистриран воен брод. Крајно лево е Хари Хопкинс, кој разговара со В. Аверел Хариман.]]

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Конференции во Втората светска војна]]
[[Категорија:Обединето Кралство во Втората светска војна]]
[[Категорија:Политики во Втората светска војна]]
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Статии со извори на германски (de)]]
[[Категорија:CS1: долга вредност за volume]]</text>
      <sha1>sh5p8osy32lkwsttrfmr5nel36dzqf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Црква „Св. Богородица“ - Српци</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396414</id>
    <revision>
      <id>5569987</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нс</comment>
      <origin>5569987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3857" sha1="736xa4cjyg85rnczucwy1mo2a5a689a" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Света Богородица
 |слика             = Црква „Св. Богородица“ - Српци.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Ресенско
 |парохија          = Прва ресенска
 |координати        = {{coord|41|5|30|N|21|12|55|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Српци
 |општина           = Битола
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Богородица|Света Богородица]]
 |изградба          = 1927
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Света Богородица''' — главна манастирска [[Црква (градба)|црква]] на [[Српчански манастир|Српчанскиот манастир]] во [[Битола|битолското]] село [[Српци]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа во месноста Манастир над селото.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=252|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}&lt;/ref&gt; До црквата води земјен пат.

== Историја ==

Во 1927 година бил изграден мал манастир, додека претходно мештаните тука доаѓале со крстови и барјаци.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=130px&gt;
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 3.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 4.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 5.jpg|Поглед на црквата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Ресенско архијерејско намесништво]]
* [[Прва ресенска парохија]]
* [[Српци]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Church of the Theotokos (Srpci)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Богородица, Српци}}
[[Категорија:Храмови посветени на Пресвета Богородица во Македонија|Српци]]</text>
      <sha1>736xa4cjyg85rnczucwy1mo2a5a689a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5569990</id>
      <parentid>5569987</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:08:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Српчански манастир]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5569990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3918" sha1="s6ki53ajyz7kinp5kx25aj04rflmqf7" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Света Богородица
 |слика             = Црква „Св. Богородица“ - Српци.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на црквата
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Ресенско
 |парохија          = Прва ресенска
 |координати        = {{coord|41|5|30|N|21|12|55|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Српци
 |општина           = Битола
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Богородица|Света Богородица]]
 |изградба          = 1927
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Света Богородица''' — главна манастирска [[Црква (градба)|црква]] на [[Српчански манастир|Српчанскиот манастир]] во [[Битола|битолското]] село [[Српци]], [[Македонија]].&lt;ref&gt;{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}&lt;/ref&gt;

== Местоположба ==

Црквата се наоѓа во месноста Манастир над селото.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=252|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}&lt;/ref&gt; До црквата води земјен пат.

== Историја ==

Во 1927 година бил изграден мал манастир, додека претходно мештаните тука доаѓале со крстови и барјаци.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=130px&gt;
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 2.jpg|Поглед на црквата
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 3.jpg|Ниша над влезот
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 4.jpg|Влезот
Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Српци 5.jpg|Поглед на црквата
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Ресенско архијерејско намесништво]]
* [[Прва ресенска парохија]]
* [[Српци]]

== Наводи ==
{{наводи|2}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Church of the Theotokos (Srpci)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Богородица, Српци}}
[[Категорија:Храмови посветени на Пресвета Богородица во Македонија|Српци]]
[[Категорија:Српчански манастир]]</text>
      <sha1>s6ki53ajyz7kinp5kx25aj04rflmqf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Црква „Св. Богородица“ - Српци</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396415</id>
    <revision>
      <id>5569988</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5569988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Српчански манастир</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396416</id>
    <revision>
      <id>5569989</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:07:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нс</comment>
      <origin>5569989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3364" sha1="far4ack40u2r27ckf581euvhj0ciymt" xml:space="preserve">{{Infobox monastery  
| name           = Српчански манастир
| image          = Српчански манастир.jpg
| caption        = Поглед на манастирот
| full           = Манастир „Св. Богородица“ - Српци
| other_names    = 
| order          = [[МПЦ - ОА]]
| established    = 1927
| disestablished = 
| abbot          = 
| diocese        = [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониска]]
| churches       = [[Црква „Св. Богородица“ - Српци|„Св. Богородица“]]
| founder        = 
| dedication     = 
| people         = 
| location       = село [[Српци]], [[Општина Битола]], {{МКД}}  
| coord          = {{coord|41|05|30|N|21|12|55|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} 
| oscoor         = 
| remains        = трпезарија, црква, помошни објекти
| public_access  = да
| other_info     = ([[Прва ресенска парохија]])
}}

'''Српчански манастир''' — мал понов [[манастир]] во битолското село [[Српци]].

== Местоположба ==

Манастирот се наоѓа над селото.

== Историја ==

Црквата и манастирот биле подигнати во месноста Манастир над селото во 1927 година.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.worldcat.org/oclc/41961345|title=Bitoljsko-Prilepska kotlina : antropogeografska proučavanja|last=Трифуноски|first=Јован |authorlink=Јован Трифуноски|page=252|date=1998|publisher=Српска академија на науките и уметностите|isbn=8670252678|location=Белград|oclc=41961345}}&lt;/ref&gt;

== Градби во манастирот ==

Манастирскиот комплекс е составен од: главната манастирска црква, трпезарија, чешма и помошни објекти.

=== Црква „Св. Богородица“ ===
{{главна|Црква „Св. Богородица“ - Српци}}

Главната манастирска црква е посветена на Света Богородица и е подигната во 1927 година.

== Галерија ==

&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Податотека:Српчански манастир 2.jpg|Дворот
Податотека:Српчански манастир 3.jpg|Чешма во дворот
Податотека:Српчански манастир 4.jpg|Трпезаријата
&lt;/gallery&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Srpci Monastery}}

{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Српчански манастир| ]]
[[Категорија:Српци]]
[[Категорија:Манастири во Македонија]]
[[Категорија:Манастири на МПЦ]]
[[Категорија:Манастири во Преспанско-пелагониската епархија]]
[[Категорија:Манастири во Битолското архијерејско намесништво]]</text>
      <sha1>far4ack40u2r27ckf581euvhj0ciymt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Српчански манастир</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396417</id>
    <revision>
      <id>5569991</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нк</comment>
      <origin>5569991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="6659z32s3clu7ru9z35gda0yyjocfxm" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{Ризница-врска|Srpci Monastery}}

[[Категорија:Српци|Манастир]]
[[Категорија:Манастири во Македонија]]</text>
      <sha1>6659z32s3clu7ru9z35gda0yyjocfxm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Српчански манастир</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396418</id>
    <revision>
      <id>5569992</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5569992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Луѓе од Нова Градишка</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396419</id>
    <revision>
      <id>5570002</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена празна страница</comment>
      <origin>5570002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570003</id>
      <parentid>5570002</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gurther</username>
        <id>105215</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>додадена [[Категорија:Луѓе од Хрватска]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5570003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="fo72jpupqz5vub2g93jbs1fsyehh7oe" xml:space="preserve">[[Категорија:Луѓе од Хрватска]]</text>
      <sha1>fo72jpupqz5vub2g93jbs1fsyehh7oe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ликотрипа</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396420</id>
    <revision>
      <id>5570005</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Инфокутија Планина | name = Ликотрипа | native_name  = Λυκότρυπα | native_name_lang = el | photo =  | photo_caption =  | elevation_m   = 1.259 | elevation_ref =  | prominence_m  = | prominence_ref= | range = [[Пинд]] | location = [[Гребенско]], [[Егејска Македонија]] | map =  | range_coordinates = | label_position = | coordinates   = {{coord|39.9721|21.2615|type:mountain_region:GR_sc...</comment>
      <origin>5570005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3097" sha1="nplgy8oebvtolr90mv0lti5de4c7kx9" xml:space="preserve">{{Инфокутија Планина
| name = Ликотрипа
| native_name  = Λυκότρυπα
| native_name_lang = el
| photo = 
| photo_caption = 
| elevation_m   = 1.259
| elevation_ref = 
| prominence_m  =
| prominence_ref=
| range = [[Пинд]]
| location = [[Гребенско]], [[Егејска Македонија]]
| map = 
| range_coordinates =
| label_position =
| coordinates   = {{coord|39.9721|21.2615|type:mountain_region:GR_scale:100000|display=inline,title}}
| coordinates_ref = 
| topo = 
| type = 
| age =
| embedded =&lt;mapframe latitude=&quot;39.9721&quot; longitude=&quot;21.2615&quot; zoom=&quot;8&quot; width=&quot;280&quot; height=&quot;200&quot; align=&quot;center&quot;&gt;
{
  &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
  &quot;features&quot;: [
    {
      &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
      &quot;properties&quot;: {
          &quot;marker-symbol&quot;: &quot;triangle&quot;,
          &quot;marker-size&quot;: &quot;medium&quot;,
          &quot;marker-color&quot;: &quot;#B80000&quot;
      },
      &quot;geometry&quot;: {
        &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
        &quot;coordinates&quot;: [
          21.261463,
          39.972055
        ]
      }
    }
  ]
}
&lt;/mapframe&gt;
}}'''Ликотрипа''' или '''Мегали Рахи''' ({{langx|el|Λυκότρυπα}}, ''Μεγάλη Ράχη'') — [[планина]] во [[Гребенско]], [[Егејска Македонија]]. Претставува дел од поголемиот венец [[Пинд]].&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot;&gt;{{Незис|2|416}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Генщаб&quot;&gt;{{Генщаб}}&lt;/ref&gt;

== Опис ==
Ова е мала планина во западниот дел на Гребенско, дел од венецот Северен Пинд. Опкружена е од реката [[Венетик]], која ја одделува од [[Орљачка Планина]] на север и [[Љагуна]] на северозапад. Од [[Карали (планина)|Карали]] на југоисток е одделена со Монахитскиот Превој и реките Палјамбела и Керасија.&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;

Карпите на планината се [[конгломерати]], [[Песочник|песочници]] и [[Лапорец|лапорци]].&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;

Врвот лесно може да искачи од с. [[Монахит]] (1.000 м).&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=&quot;auto&quot;
|+ Врвови
! Име !! Грчки !! Висина (м) !! Местоположба
|-
|| Ликотрипа, Мегали Рахи || Λυκότρυπα, Μεγάλη Ράχη || 1.259&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;||
|-
|| Мегали Петра || Μεγάλη Πέτρα || 1.072&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;||
|-
|| Стурнарија || Στουρνάρια || 1.065–980&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;||
|-
|| Гимни || Γυμνή || 940&lt;ref name=&quot;Незис 416&quot; /&gt;||
|}

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Планини во Егејска Македонија}}

[[Категорија:Планини во Егејска Македонија]]
[[Категорија:Пинд]]
[[Категорија:Гребен (општина)]]</text>
      <sha1>nplgy8oebvtolr90mv0lti5de4c7kx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Параклис „Св. Атанасиј“ - Старавина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396421</id>
    <revision>
      <id>5570010</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нс</comment>
      <origin>5570010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="5zo77si67tcm5cnt3xl4lq2zir2g5bp" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Атанасиј
 |слика             = Параклис „Св. Атанасиј“ - Старавина.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на параклисот
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Битолско
 |парохија          = Старавинска
 |координати        = {{coord|41|4|54.3|N|21|43|32.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Старавина
 |општина           = Битола
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]]
 |изградба          = 
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Свети Атанасиј''' — мал [[параклис]] во [[Пелагонија|битолското]] село [[Старавина]], [[Македонија]].

== Местоположба ==

Параклисот се наоѓа на самото скршнување кон [[Старавински манастир|Старавинскиот манастир „Св. Атанасиј“]].

== Поврзано ==
* [[Битолско архијерејско намесништво]]
* [[Старавинска парохија]]
* [[Старавина]]

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Athanasius Chapel (Staravina)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Старавина}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Старавина]]</text>
      <sha1>5zo77si67tcm5cnt3xl4lq2zir2g5bp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570011</id>
      <parentid>5570010</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T18:41:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <origin>5570011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="3vp2a3rfhs31yemaxjj5v1td9m5y0gb" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свети Атанасиј
 |слика             = Параклис „Св. Атанасиј“ - Старавина.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на параклисот
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Битолско
 |парохија          = Старавинска
 |координати        = {{coord|41|4|54.3|N|21|43|32.7|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Старавина
 |општина           = Новаци
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Атанасиј Александриски|Свети Атанасиј]]
 |изградба          = 
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Свети Атанасиј''' — мал [[параклис]] во [[Пелагонија|битолското]] село [[Старавина]], [[Македонија]].

== Местоположба ==

Параклисот се наоѓа на самото скршнување кон [[Старавински манастир|Старавинскиот манастир „Св. Атанасиј“]].

== Поврзано ==
* [[Битолско архијерејско намесништво]]
* [[Старавинска парохија]]
* [[Старавина]]

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|St. Athanasius Chapel (Staravina)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Атанасиј, Старавина}}
[[Категорија:Храмови посветени на Свети Атанасиј во Македонија|Старавина]]</text>
      <sha1>3vp2a3rfhs31yemaxjj5v1td9m5y0gb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Параклис „Св. Атанасиј“ - Старавина</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396422</id>
    <revision>
      <id>5570013</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5570013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Параклис „Св. Преображение“ - Старавина</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396423</id>
    <revision>
      <id>5570016</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>нс</comment>
      <origin>5570016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2582" sha1="h1kbuch5ibhet0tas3swu1w75ibf2t4" xml:space="preserve">{{Инфокутија Македонска црква
 |име               = Свето Преображение
 |слика             = Параклис „Св. Пеображение“ - Старавина 3.jpg
 |големина на слика = 250п
 |опис              = Поглед на параклисот
 |епархија          = Преспанско-пелагониска
 |намесништво       = Битолско
 |парохија          = Старавинска
 |координати        = {{coord|41|5|11.1|N|21|43|9|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}}
 |место             = Старавина
 |општина           = Новаци
 |држава            = Македонија
 |патрон            = [[Преображение Христово|Свето Преображение]]
 |изградба          = 
 |завршено          = 
 |осветување        = 
 |живопис           = 
 |ктитор            = 
 |зограф            = 
 |рушење            = 
 |запалена          = 
 |водство           = 
 |мрежно место      = 
 |архитектонски тип = 
 |архитектонски стил= 
 |површина          = 
}}

'''Свето Преображение''' — мал [[параклис]] во [[Пелагонија|битолското]] село [[Старавина]], [[Македонија]].

== Местоположба ==

Параклисот се наоѓа во самиот двор на [[Старавински манастир|Старавинскиот манастир „Св. Атанасиј“]].

== Галерија ==

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;200п&quot;&gt;
Податотека:Параклис „Св. Пеображение“ - Старавина 2.jpg|Макета на црква во параклисот
Податотека:Параклис „Св. Пеображение“ - Старавина.jpg|Внатрешноста на параклисот
&lt;/gallery&gt;

== Поврзано ==
* [[Битолско архијерејско намесништво]]
* [[Старавинска парохија]]
* [[Старавина]]

== Надворешни врски ==
{{Ризница-ред|Chapel of the Transfiguration (Staravina)}}

{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Преображение, Старавина}}
[[Категорија:Храмови посветени на Преображението Христово во Македонија|Старавина]]</text>
      <sha1>h1kbuch5ibhet0tas3swu1w75ibf2t4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Параклис „Св. Преображение“ - Старавина</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396424</id>
    <revision>
      <id>5570017</id>
      <timestamp>2026-06-01T18:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ehrlich91</username>
        <id>24281</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}}</comment>
      <origin>5570017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux" xml:space="preserve">{{СЗР}}
{{ВПМ}}
{{ВПМПЦ}}</text>
      <sha1>pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слобода од страв</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396425</id>
    <revision>
      <id>5570022</id>
      <timestamp>2026-06-01T19:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1325342258|Freedom from fear]]“</comment>
      <origin>5570022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3183" sha1="atsqzyuqv6pp85n4qrj1zuhbffuea69" xml:space="preserve">
[[Податотека:&quot;Freedom_from_Fear&quot;_-_NARA_-_513538.jpg|мини|''Слобода од страв'' од сликарот Норман Роквел, околу 1943 година]]
'''Слобода од страв''' — наведена како фундаментално [[Човекови права|човеково право]] според [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена во 1948 година. На 6 јануари 1941 година, [[Претседател на Соединетите Американски Држави|претседателот]] [[Соединети Американски Држави|на САД]] [[Франклин Д. Рузвелт|, Франклин Д. Рузвелт,]] го нарекол една од „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на Унијата, кое подоцна било наречено „Говор на четирите слободи“.  Овие идеи за стравот произлегуваат од она што луѓето го гледаат како закана за себе, што може да се движи од тероризам до политичка тензија. Со признавање на моменталните закани за начинот на живот, ќе има постојани промени за да се утврди што бара акција. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fordfoundation.org/news-and-stories/big-ideas/with-four-freedoms-four-responsibilities/with-the-freedom-from-fear-the-responsibility-to-act/#:~:text=In%20this%20context,%20the%20freedom,require%20military%20action%20to%20achieve.|title=With the Freedom from Fear, the Responsibility to Act|work=Ford Foundation|language=en-US|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt; Ова може да се види преку традиционалната безбедност како и преку еволуцијата на човековата безбедност. Со разбирање на [[Страв|стравот]] во овој контекст, сигурно би имало можност за потиснување или влошување на влијанијата врз населението.

== Потекло ==
Во својот говор, претседателот Френклин Д. Рузвелт ја формулирал слободата од страв на следниов начин:
 
[[Податотека:Freedom_of_expression,_of_religion,_from_want,_from_fear_everywhere_in_the_world_LCCN98517353.jpg|мини|Промоција на основните слободи во Соединетите Американски Држави од страна на Здружението на библиотеки во Пенсилванија]]

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категорија:Човекови права]]</text>
      <sha1>atsqzyuqv6pp85n4qrj1zuhbffuea69</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570024</id>
      <parentid>5570022</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T19:47:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12140" sha1="qodljj9smuy6crijynyhl22wc7w2moi" xml:space="preserve">
[[Податотека:&quot;Freedom_from_Fear&quot;_-_NARA_-_513538.jpg|мини|''Слобода од страв'' од сликарот Норман Роквел, околу 1943 година]]
'''Слобода од страв''' — наведена како фундаментално [[Човекови права|човеково право]] според [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена во 1948 година. На 6 јануари 1941 година, [[Претседател на Соединетите Американски Држави|претседателот]] на [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Франклин Д. Рузвелт,]] го нарекол една од „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на Унијата, кое подоцна било наречено „Говор на четирите слободи“.&lt;ref name=&quot;4FS&quot;&gt;Roosevelt, Franklin Delano (January 6, 1941) [https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm ''The Four Freedoms''], American Rhetoric&lt;/ref&gt; Овие идеи за стравот произлегуваат од она што луѓето го гледаат како закана за себе, што може да се движи од тероризам до политичка тензија. Со признавање на моменталните закани за начинот на живот, ќе има постојани промени за да се утврди што бара акција.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fordfoundation.org/news-and-stories/big-ideas/with-four-freedoms-four-responsibilities/with-the-freedom-from-fear-the-responsibility-to-act/#:~:text=In%20this%20context,%20the%20freedom,require%20military%20action%20to%20achieve.|title=With the Freedom from Fear, the Responsibility to Act|work=Ford Foundation|language=en-US|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt; Ова може да се види преку традиционалната безбедност како и преку еволуцијата на човековата безбедност. Со разбирање на [[Страв|стравот]] во овој контекст, сигурно би имало можност за потиснување или влошување на влијанијата врз населението.

== Потекло ==
Во својот говор, претседателот Френклин Д. Рузвелт ја формулирал слободата од страв на следниов начин:
{{blockquote|„Четвртата е слобода од страв, што, преведено на светски јазик, значи намалување на вооружувањето во целиот свет до таква точка и на таков темелен начин што ниедна нација нема да изврши физичка агресија против кој било сосед - никаде во светот.“}}

Четирите слободи на Рузвелт формираа важен столб на Универзалната декларација за човекови права што беше усвоена на 10 декември 1948 година од страна на Генералното собрание на Обединетите нации.&lt;ref&gt;Alfredsson, Gudmundur &amp; Asbjørn Eide (1999) ''The Universal UN Declaration of Human Rights: A Common Standard of Achievement'', [https://books.google.com/books?id=FmuoB-BlMvEC&amp;pg=PA523 page 524], Martinus Nijhoff Publishers, {{ISBN|978-9041111685}}&lt;/ref&gt; Слободата од страв е спомената во преамбулата на Декларацијата.&lt;ref&gt;United Nations, [https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights ''Universal Declarations of Human Rights'']&lt;/ref&gt; Во Соединетите Американски Држави, наследникот на Рузвелт, Хари Труман, се повика на „слобода од страв“ за сите Американци за да промовира заштита на граѓанските права и да го осуди дискриминаторското насилство.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Glass |first=Andrew |date=June 29, 2018 |title=Truman addresses NAACP, June 29, 1947 |language=en |work=Politico |url=https://politi.co/2Mz2C4K |access-date=July 27, 2021}}&lt;/ref&gt; Промоцијата на оваа идеја ќе стапи во пракса во следните години во општество исполнето со општествени промени и влијанија од влијанието на светот.

==Инспирација==
Во 1943 година, сликарот [[Норман Роквел]] ја создал „Слобода од страв“, како дел од неговата серија од четири слики позната како „Четирите слободи“.

Тоа бил важен концепт за Бурманката Аунг Сан Су Чи, која објави книга за тоа во 1991 година со наслов „Слобода од страв“. Во 1999 година, историчарот Дејвид М. Кенеди објави книга со наслов „Слобода од страв: Американскиот народ во депресија и војна, 1929–1945“. Таа го поставува прашањето: „Дали стравот го менува задоволството од животот?“

[[Податотека:Freedom_of_expression,_of_religion,_from_want,_from_fear_everywhere_in_the_world_LCCN98517353.jpg|мини|Промоција на основните слободи во Соединетите Американски Држави од страна на Здружението на библиотеки во Пенсилванија]]
==Перспектива на САД==
Кога се гледа слободата од страв од перспектива на САД, има постојани критики и еволуција уште од нејзиното потекло. САД имаат долга историја на користење на слободата од страв во мноштво политички и социјални леќи. Ова беше особено распространето за време на Големата депресија и Втората светска војна. Стратегиите што ги користеше американската влада ги промовираа основните слободи за граѓаните да ги користат против какви било антигрупи.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kennedy |first=David M. |title=Freedom from fear: the American people in depression and war, 1929-1945 |date=1999 |publisher=Oxford university press |isbn=978-0-19-503834-7 |series=The Oxford history of the United States |location=New York Oxford}}&lt;/ref&gt; Сегашната судска пракса гледа дека државите и нивните политики за човекови права го намалија погледот на слободата од страв.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Spigelman |first=James |date=2010-08-03 |title=The Forgotten Freedom: Freedom from Fear |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0020589310000229/type/journal_article |journal=International and Comparative Law Quarterly |language=en |volume=59 |issue=3 |pages=543–570 |doi=10.1017/S0020589310000229 |issn=0020-5893|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==Меѓународна перспектива==
Принципот на слобода од страв може да се перцепира различно низ културите, што го обликува начинот и дали се имплементира во домашната и меѓународната политика. Недостаток на примена на доктрината за слобода од страв во интерес на државите. Исто така, е заборавен во рамките на договорите за човекови права, со фокус на односот меѓу државите и како тоа влијае на секое соодветно население. Бангладеш доживеа државна репресија, вооружен конфликт во рамките на групите, етнички тензии, насилен криминал и сексуално насилство. Ова може да се види во Лаос со економски и социјални немири поврзани со недостаток на слобода од страв.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=1985-01-01 |title=Front Matter |url=http://dx.doi.org/10.2307/2644052 |journal=Asian Survey |volume=25 |issue=1 |doi=10.2307/2644052 |jstor=2644052 |issn=0004-4687|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; Како што продолжуваат случувањата, има успеси во постигнувањето инфраструктура и политичка стабилност. Демократските држави како Канада продолжија да растат врз основа на минатите искуства со човековата безбедност.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leo |first=Christopher |date=1986 |title=Correspondence |url=http://dx.doi.org/10.2307/40202424 |journal=International Journal |volume=41 |issue=4 |pages=902–904 |doi=10.2307/40202424 |jstor=40202424 |issn=0020-7020|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; Ова влијае на тоа како граѓаните постигнуваат лична безбедност преку стандард на задоволство од животот.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Chakma |first=Anurug |date=2024-06-05 |title=Freedom from fear and subjective well-being: Does personal security affect life satisfaction? |journal=International Social Science Journal |volume=74 |issue=254 |pages=1357–1373 |language=en |doi=10.1111/issj.12514 |issn=0020-8701|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==Ново доба==
Новиот стандард на слобода од страв го обликуваше начинот на кој човековата безбедност и слободата од стравот соработуваат за да постигнат безбедна држава. Либералниот пристап гледа како слободата, пазарите и моралот можат да ја воспостават сопствената безбедност на секоја држава во рамките на домашната и меѓународната безбедност. Се смета дека овие напори промовираат промени во државите со проблеми со основните човекови права. Сега се воспоставени програми за поттикнување на соработка за промовирање на првичната намера на Рузвелт целиот свет да напредува и да одржува стабилност.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kahan |first=Alan S. |title=Freedom from fear: an incomplete history of liberalism |date=2023 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-25068-7 |edition=1st |location=Princeton, New Jersey}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категорија:Човекови права]]</text>
      <sha1>qodljj9smuy6crijynyhl22wc7w2moi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570029</id>
      <parentid>5570024</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:00:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12220" sha1="3i62oj9c7xknn3z4jsx0dxiq5y7rz3f" xml:space="preserve">
[[Податотека:&quot;Freedom_from_Fear&quot;_-_NARA_-_513538.jpg|мини|''Слобода од страв'' од сликарот Норман Роквел, околу 1943 година]]
'''Слобода од страв''' — наведена како фундаментално [[Човекови права|човеково право]] според [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена во 1948 година. На 6 јануари 1941 година, [[Претседател на Соединетите Американски Држави|претседателот]] на [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Франклин Д. Рузвелт]], ја нарекол една од „[[Четири слободи|Четирите слободи]]“ во неговото обраќање за состојбата на Унијата, кое подоцна било наречено „Говор на четирите слободи“.&lt;ref name=&quot;4FS&quot;&gt;Roosevelt, Franklin Delano (January 6, 1941) [https://www.americanrhetoric.com/speeches/fdrthefourfreedoms.htm ''The Four Freedoms''], American Rhetoric&lt;/ref&gt; Овие идеи за стравот произлегле од она што луѓето го гледале како закана за себе, и опфаќа разни работи од тероризам до политичка тензија. Со признавање на моменталните закани за начинот на живот, ќе има постојани промени за да се утврди што треба да се преземе да се подобри ситуацијата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.fordfoundation.org/news-and-stories/big-ideas/with-four-freedoms-four-responsibilities/with-the-freedom-from-fear-the-responsibility-to-act/#:~:text=In%20this%20context,%20the%20freedom,require%20military%20action%20to%20achieve.|title=With the Freedom from Fear, the Responsibility to Act|work=Ford Foundation|language=en-US|accessdate=2024-09-21}}&lt;/ref&gt; Ова може да се види преку традиционалната идеја за безбедноста како и преку еволуцијата на човековата безбедност. Со разбирање на [[Страв|стравот]] во овој контекст, постои можност за потиснување на негативните влијанија врз населението.

== Потекло ==
Во својот говор, претседателот Френклин Д. Рузвелт ја формулирал идејата за слободата од страв на следниов начин:
{{blockquote|„Четвртата е слобода од страв, што, преведено на светски јазик, значи намалување на вооружувањето во целиот свет до таква точка и на таков темелен начин што ниедна нација нема да изврши физичка агресија против кој било сосед - никаде во светот.“}}

Четирите слободи на Рузвелт формирале важен столб на Универзалната декларација за човекови права што била усвоена на 10 декември 1948 година од страна на Генералното собрание на [[Обединети нации|Обединетите нации]].&lt;ref&gt;Alfredsson, Gudmundur &amp; Asbjørn Eide (1999) ''The Universal UN Declaration of Human Rights: A Common Standard of Achievement'', [https://books.google.com/books?id=FmuoB-BlMvEC&amp;pg=PA523 page 524], Martinus Nijhoff Publishers, {{ISBN|978-9041111685}}&lt;/ref&gt; Слободата од страв била спомената во преамбулата на Декларацијата.&lt;ref&gt;United Nations, [https://www.un.org/en/about-us/universal-declaration-of-human-rights ''Universal Declarations of Human Rights'']&lt;/ref&gt; Во САД, наследникот на Рузвелт, [[Хари Труман]], се повикал на „слобода од страв“ за сите Американци за да промовира заштита на граѓанските права и да го осуди дискриминаторското насилство.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Glass |first=Andrew |date=June 29, 2018 |title=Truman addresses NAACP, June 29, 1947 |language=en |work=Politico |url=https://politi.co/2Mz2C4K |access-date=July 27, 2021}}&lt;/ref&gt; Промоцијата на оваа идеја стапила во пракса во следните години во општество исполнето со општествени промени и влијанија од разни светот.

==Инспирација==
Во 1943 година, сликарот [[Норман Роквел]] ја создал „Слобода од страв“, како дел од неговата серија од четири слики позната како „Четирите слободи“.

Таа бил важен концепт за Бурманката Аунг Сан Су Чи, која објавила книга за неа во 1991 година со наслов „Слобода од страв“. Во 1999 година, историчарот Дејвид М. Кенеди објавил книга со наслов „Слобода од страв: Американскиот народ во депресија и војна, 1929–1945“. Тој го поставил прашањето: „Дали стравот го менува задоволството од животот?“

[[Податотека:Freedom_of_expression,_of_religion,_from_want,_from_fear_everywhere_in_the_world_LCCN98517353.jpg|мини|Промоција на основните слободи во САД од страна на Здружението на библиотеки во Пенсилванија]]
==Перспектива на САД==
Кога се гледа слободата од страв од перспектива на САД, има постојани критики и еволуција уште од нејзиното потекло. САД имала долга историја на користење на слободата од страв во мноштво политички и социјални смисли. Ова било особено распространето за време на Големата депресија и Втората светска војна. Стратегиите што ги користела американската влада ги промовирала основните слободи за граѓаните да ги користат против какви било антигрупи.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kennedy |first=David M. |title=Freedom from fear: the American people in depression and war, 1929-1945 |date=1999 |publisher=Oxford university press |isbn=978-0-19-503834-7 |series=The Oxford history of the United States |location=New York Oxford}}&lt;/ref&gt; Сегашната судска пракса покажува дека државите и нивните политики за човекови права го намалиле погледот на слободата од страв.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Spigelman |first=James |date=2010-08-03 |title=The Forgotten Freedom: Freedom from Fear |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0020589310000229/type/journal_article |journal=International and Comparative Law Quarterly |language=en |volume=59 |issue=3 |pages=543–570 |doi=10.1017/S0020589310000229 |issn=0020-5893|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

==Меѓународна перспектива==
Принципот на слобода од страв може да се перцепира различно низ културите, што го обликува начинот на кој се имплементира во домашната и меѓународната политика. Постои недостаток на примена на доктрината за слобода од страв во интерес на државите. Исто така, таа често била заборавана во рамките на договорите за човекови права, со фокус на односот меѓу државите и како тоа влијае на секое соодветно население. [[Бангладеш]] доживеал државна репресија, вооружен конфликт, етнички тензии, насилен криминал и сексуално насилство. Ова може да се види во [[Лаос]] со економски и социјални немири поврзани со недостаток на слобода од страв.&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=1985-01-01 |title=Front Matter |url=http://dx.doi.org/10.2307/2644052 |journal=Asian Survey |volume=25 |issue=1 |doi=10.2307/2644052 |jstor=2644052 |issn=0004-4687|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; Како што продолжуваат случувањата, имало успеси во постигнувањето инфраструктура и политичка стабилност. Демократските држави како Канада продолжиле да се развиваат врз основа на минатите искуства со човековата безбедност.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Leo |first=Christopher |date=1986 |title=Correspondence |url=http://dx.doi.org/10.2307/40202424 |journal=International Journal |volume=41 |issue=4 |pages=902–904 |doi=10.2307/40202424 |jstor=40202424 |issn=0020-7020|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; Ова влијае на тоа како граѓаните постигнуваат лична безбедност преку стандард на задоволство од животот.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last=Chakma |first=Anurug |date=2024-06-05 |title=Freedom from fear and subjective well-being: Does personal security affect life satisfaction? |journal=International Social Science Journal |volume=74 |issue=254 |pages=1357–1373 |language=en |doi=10.1111/issj.12514 |issn=0020-8701|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==Ново доба==
Новиот стандард на слобода од страв го обликувал начинот на кој човековата безбедност и слободата од стравот соработуваат за да постигнат безбедна држава. [[Либерализам|Либералниот]] пристап гледа како слободата, пазарите и моралот можат да ја воспостават сопствената безбедност на секоја држава во рамките на домашната и меѓународната безбедност. Се смета дека овие напори промовираат промени во државите кои имаат проблеми со основните човекови права. Денес се воспоставени програми за поттикнување на соработка за промовирање на првичната намера на Рузвелт целиот свет да напредува и да одржува стабилност.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kahan |first=Alan S. |title=Freedom from fear: an incomplete history of liberalism |date=2023 |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-25068-7 |edition=1st |location=Princeton, New Jersey}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[Категорија:Човекови права]]</text>
      <sha1>3i62oj9c7xknn3z4jsx0dxiq5y7rz3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Мускогиска митологија</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396426</id>
    <revision>
      <id>5570026</id>
      <timestamp>2026-06-01T19:55:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{сзр}}</comment>
      <origin>5570026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30" xml:space="preserve">{{сзр}}</text>
      <sha1>l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Безбедност на личноста</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396427</id>
    <revision>
      <id>5570031</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355253415|Security of person]]“</comment>
      <origin>5570031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4373" sha1="t3nx8ep4rg4f9gm3bltdb148bwkewni" xml:space="preserve">
'''Безбедноста на личноста''' — основно право загарантирано со [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена од [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1948 година. Таа е исто така [[Човекови права|човеково право]] експлицитно дефинирано и загарантирано со [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]], Уставот на Канада, Уставот на Јужна Африка и други закони ширум светот.

Општо земено, правото на безбедност на личноста е поврзано со [[Слобода|слободата]] и го вклучува правото, доколку некој е незаконски затворен, на правен лек како што е ''[[Хабеас корпус|habeas corpus]]''.  Безбедноста на личноста може да се смета и како проширување на правата врз основа на забраната за [[Мачење|тортура]] и сурово и невообичаено казнување. Правата на безбедност на личноста можат да заштитат од помалку смртоносно однесување и можат да се користат во однос на правата на затворениците. 

== Обединети нации ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со Член 3 од ''[[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]].'' Во овој член, ова право е комбинирано со [[Право на живот|правото на живот]] и слобода. Во целост, членот гласи: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста“.

[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (1966) на ОН го признава правото на безбедност на личноста. Член 3 наведува дека „Секој има право на слобода и безбедност на личноста“, а делот забранува „произволно апсење или притвор“. Во делот инто така се наведува смее да биде лишен од слобода освен врз основа и во согласност со постапката утврдена со закон“.

== Европа ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со член 5(1) од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] под насловот ''Право на слобода и безбедност'' („Секој има право на слобода и безбедност на личноста. Никој не смее да биде лишен од слобода освен во следните случаи и во согласност со постапка пропишана со закон“) како и во член 6 од [[Повелба за фундаменталните права на Европската Унија|Повелбата за основните права на Европската Унија]] („Секој има право на слобода и безбедност на личноста“). .цѓф кфкфкф

== Канада ==

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Права]]
[[Категорија:Човекови права по тема]]
[[Категорија:Безбедност]]</text>
      <sha1>t3nx8ep4rg4f9gm3bltdb148bwkewni</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570033</id>
      <parentid>5570031</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13699" sha1="op5rds9nntjghlj126nquirfku3i4up" xml:space="preserve">'''Безбедноста на личноста''' — основно право загарантирано со [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена од [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1948 година. Таа е исто така [[Човекови права|човеково право]] експлицитно дефинирано и загарантирано со [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]], Уставот на Канада, Уставот на Јужна Африка и други закони ширум светот.

Општо земено, правото на безбедност на личноста е поврзано со [[Слобода|слободата]] и го вклучува правото, доколку некој е незаконски затворен, на правен лек како што е ''[[Хабилес корпус|habeas corpus]]''.  Безбедноста на личноста може да се смета и како проширување на правата врз основа на забраната за [[Мачење|тортура]] и сурово и невообичаено казнување. Правата на безбедност на личноста можат да заштитат од помалку смртоносно однесување и можат да се користат во однос на правата на затворениците. 

== Обединети нации ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со Член 3 од ''[[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]].'' Во овој член, ова право е комбинирано со [[Право на живот|правото на живот]] и слобода. Во целост, членот гласи: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста“.

[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (1966) на ОН го признава правото на безбедност на личноста. Член 3 наведува дека „Секој има право на слобода и безбедност на личноста“, а делот забранува „произволно апсење или притвор“. Во делот инто така се наведува смее да биде лишен од слобода освен врз основа и во согласност со постапката утврдена со закон“.

== Европа ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со член 5(1) од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] под насловот ''Право на слобода и безбедност'' („Секој има право на слобода и безбедност на личноста. Никој не смее да биде лишен од слобода освен во следните случаи и во согласност со постапка пропишана со закон“) како и во член 6 од [[Повелба за фундаменталните права на Европската Унија|Повелбата за основните права на Европската Унија]] („Секој има право на слобода и безбедност на личноста“).

== Канада ==
Правото на безбедност на лицето била признато во Канада во Канадската повелба за правата во 1960 година. Член 1(а) од овој закон го признава „правото на поединецот на живот, слобода, безбедност на лицето и уживање на имотот, како и правото да не биде лишен од нив освен со соодветна законска постапка“. Сепак, Повелбата за правата била закон и не била дел од Уставот.

Во 1982 година, правото на безбедност на лицето била додадено во Уставот. Тоа била вклучено во член 7 од Канадската повелба за права и слободи, која предвидува дека „Секој има право на живот, слобода и безбедност на лицето и право да не биде лишен од нив освен во согласност со принципите на фундаменталната правда“. Безбедноста на лицето во член 7 се состои од правата на приватност на телото и неговото здравје и од правото на заштита на „психолошкиот интегритет“ на поединецот. Тоа е, правото штити од значителна штета (стрес) предизвикана од владата врз менталната состојба на поединецот.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hogg |first=Peter W.  |title=Constitutional Law of Canada, 2003 Student Ed.  |location=Toronto, Ontario |publisher=Thomson Canada Limited |year=2003 |page=981}}&lt;/ref&gt;

Ова право генерираше значајна судска пракса, бидејќи абортусот во Канада била легализиран во случајот R. v. Morgentaler (1988) откако Врховниот суд утврди дека Комитетите за терапевтски абортус ја нарушиле безбедноста на личноста на жените со загрозување на нивното здравје. Некои судии, исто така, сметаа дека контролата врз телото е право во рамките на безбедноста на личноста, прекршено со законот за абортус. Во случајот Operation Dismantle v. The Queen (1985), тестирањето на крстосувачки ракети била неуспешно оспорено како кршење на безбедноста на личноста поради ризик од нуклеарна војна. Во случајот Chaoulli v. Quebec (Главен обвинител) (2005), некои судии на Врховниот суд дури и ја сметаа забраната на Квебек за приватна здравствена заштита за кршење на безбедноста на личноста, бидејќи одложувањата во медицинскиот третман би можеле да имаат физички и стресни последици.

Во Врховниот суд и меѓу академиците се водеше дискусија за тоа дали безбедноста на личноста гарантира и некои економски права. Теоретски, безбедноста на лицето би била нарушена ако владата ја ограничи можноста на лицето да остварува приход, со негирање на социјална помош, одземање на имот неопходен за професијата или негирање на лиценци. Сепак, член 7 првенствено се занимава со законските права, па затоа ова толкување на економските права е сомнително. Многу економски прашања би можеле да бидат и политички прашања.&lt;ref&gt;Hogg, 983.&lt;/ref&gt;

==Јужна Африка==
Во 1996 година, владата на Јужна Африка усвои уставен Повелба за правата со која се признава правото на безбедност на лицето во член 12. Тука, тоа била комбинирано со „право на слобода“. Член 12 понатаму ја дефинира било на лицето и правото на слобода подетално, вклучувајќи во него телесна контрола и репродуктивна контрола, слобода од тортура и сурово и необично казнување и право на судење. Целосно, член 12 гласи:

12. (1) Секој има право на слобода и безбедност на лицето, што го вклучува правото
(а) да не биде лишен од слобода произволно или без оправдана причина;
(б) да не биде притворен без судење;
(в) да биде ослободен од сите форми на насилство од јавни или приватни извори;
(г) да не биде мачен на никаков начин; и
(д) да не биде третиран или казнет на суров, нечовечки или понижувачки начин.
(2) Секој има право на телесен и психолошки интегритет, што го вклучува правото
(а) да донесува одлуки во врска со репродукцијата;
(б) на безбедност и контрола врз своето тело; и
(в) да не биде подложен на медицински или научни експерименти без негова информирана согласност.

==Турција==
Уставот на Турција ја гарантира безбедноста на личноста, заедно со правото на слобода, во член 19, донесен во 1982 година и изменет во 2001 година. Членот ги наведува ограничувањата на овие права во форма на судски одлуки според законот, дозволувајќи ментални институции и институции за зависници, екстрадиција итн. Членот, исто така, го ограничува апсењето и притворањето на случаи во кои судија го дозволува тоа, кога нема доволно време за ова или кога лицето се смета за одговорно за кривично дело. Потоа, на лицето ќе му биде кажано зошто е уапсено, а и на неговите најблиски роднини ќе им биде кажано за апсењето. Конечно, членот дозволува надомест од владата доколку овие права се прекршени.

==Нов Зеланд==
Законот за правата на Нов Зеланд, усвоен во 1990 година, гарантира „Живот и безбедност на лицето“ во членовите 8 до 11. Член 8 гарантира право на живот освен кога е лишено во согласност со фундаменталната правда, додека член 9 забранува сурово и необично казнување. Член 10 забранува лице да биде подложено на медицински третман против негова или нејзина волја. Конечно, член 11 му дава на Новозеланѓанецот право да не прима медицински третман.

==Обединето Кралство==
Безбедноста на лицето е спомената во Член 5 од Прилог I од Законот за човекови права од 1998 година.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/42/contents/data.htm|title=Human Rights Act 1998|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt; Оваа верзија е најновата инкарнација на Законот, иако оттогаш имало мали измени. Овој нов закон претставува еден аспект од ветените уставни реформи на Тони Блер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/search/data.htm|title=Legislation.gov.uk|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Права]]
[[Категорија:Човекови права по тема]]
[[Категорија:Безбедност]]</text>
      <sha1>op5rds9nntjghlj126nquirfku3i4up</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570034</id>
      <parentid>5570033</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13849" sha1="6vhvfo4xorho7m961zmja80fpk955y2" xml:space="preserve">'''Безбедноста на личноста''' — основно право загарантирано со [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена од [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1948 година. Таа е исто така [[Човекови права|човеково право]] експлицитно дефинирано и загарантирано со [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]], Уставот на Канада, Уставот на Јужна Африка и други закони ширум светот.

Општо земено, правото на безбедност на личноста е поврзано со [[Слобода|слободата]] и го вклучува правото, доколку некој е незаконски затворен, на правен лек како што е ''[[Хабилес корпус|habeas corpus]]''.&lt;ref&gt;Rhona K.M. Smith, ''Textbook on International Human Rights'', second edition, Oxford University Press, 2005, p. 240.&lt;/ref&gt; Безбедноста на личноста може да се смета и како проширување на правата врз основа на забраната за [[Мачење|тортура]] и сурово и невообичаено казнување. Правата на безбедност на личноста можат да заштитат од помалку смртоносно однесување и можат да се користат во однос на правата на затворениците.&lt;ref&gt;Smith, p. 245.&lt;/ref&gt;

== Обединети нации ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со Член 3 од ''[[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]].'' Во овој член, ова право е комбинирано со [[Право на живот|правото на живот]] и слобода. Во целост, членот гласи: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста“.

[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (1966) на ОН го признава правото на безбедност на личноста. Член 3 наведува дека „Секој има право на слобода и безбедност на личноста“, а делот забранува „произволно апсење или притвор“. Во делот инто така се наведува смее да биде лишен од слобода освен врз основа и во согласност со постапката утврдена со закон“.

== Европа ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со член 5(1) од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] под насловот ''Право на слобода и безбедност'' („Секој има право на слобода и безбедност на личноста. Никој не смее да биде лишен од слобода освен во следните случаи и во согласност со постапка пропишана со закон“) како и во член 6 од [[Повелба за фундаменталните права на Европската Унија|Повелбата за основните права на Европската Унија]] („Секој има право на слобода и безбедност на личноста“).

== Канада ==
Правото на безбедност на лицето била признато во Канада во Канадската повелба за правата во 1960 година. Член 1(а) од овој закон го признава „правото на поединецот на живот, слобода, безбедност на лицето и уживање на имотот, како и правото да не биде лишен од нив освен со соодветна законска постапка“. Сепак, Повелбата за правата била закон и не била дел од Уставот.

Во 1982 година, правото на безбедност на лицето била додадено во Уставот. Тоа била вклучено во член 7 од Канадската повелба за права и слободи, која предвидува дека „Секој има право на живот, слобода и безбедност на лицето и право да не биде лишен од нив освен во согласност со принципите на фундаменталната правда“. Безбедноста на лицето во член 7 се состои од правата на приватност на телото и неговото здравје и од правото на заштита на „психолошкиот интегритет“ на поединецот. Тоа е, правото штити од значителна штета (стрес) предизвикана од владата врз менталната состојба на поединецот.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hogg |first=Peter W.  |title=Constitutional Law of Canada, 2003 Student Ed.  |location=Toronto, Ontario |publisher=Thomson Canada Limited |year=2003 |page=981}}&lt;/ref&gt;

Ова право генерираше значајна судска пракса, бидејќи абортусот во Канада била легализиран во случајот R. v. Morgentaler (1988) откако Врховниот суд утврди дека Комитетите за терапевтски абортус ја нарушиле безбедноста на личноста на жените со загрозување на нивното здравје. Некои судии, исто така, сметаа дека контролата врз телото е право во рамките на безбедноста на личноста, прекршено со законот за абортус. Во случајот Operation Dismantle v. The Queen (1985), тестирањето на крстосувачки ракети била неуспешно оспорено како кршење на безбедноста на личноста поради ризик од нуклеарна војна. Во случајот Chaoulli v. Quebec (Главен обвинител) (2005), некои судии на Врховниот суд дури и ја сметаа забраната на Квебек за приватна здравствена заштита за кршење на безбедноста на личноста, бидејќи одложувањата во медицинскиот третман би можеле да имаат физички и стресни последици.

Во Врховниот суд и меѓу академиците се водеше дискусија за тоа дали безбедноста на личноста гарантира и некои економски права. Теоретски, безбедноста на лицето би била нарушена ако владата ја ограничи можноста на лицето да остварува приход, со негирање на социјална помош, одземање на имот неопходен за професијата или негирање на лиценци. Сепак, член 7 првенствено се занимава со законските права, па затоа ова толкување на економските права е сомнително. Многу економски прашања би можеле да бидат и политички прашања.&lt;ref&gt;Hogg, 983.&lt;/ref&gt;

==Јужна Африка==
Во 1996 година, владата на Јужна Африка усвои уставен Повелба за правата со која се признава правото на безбедност на лицето во член 12. Тука, тоа била комбинирано со „право на слобода“. Член 12 понатаму ја дефинира било на лицето и правото на слобода подетално, вклучувајќи во него телесна контрола и репродуктивна контрола, слобода од тортура и сурово и необично казнување и право на судење. Целосно, член 12 гласи:

12. (1) Секој има право на слобода и безбедност на лицето, што го вклучува правото
(а) да не биде лишен од слобода произволно или без оправдана причина;
(б) да не биде притворен без судење;
(в) да биде ослободен од сите форми на насилство од јавни или приватни извори;
(г) да не биде мачен на никаков начин; и
(д) да не биде третиран или казнет на суров, нечовечки или понижувачки начин.
(2) Секој има право на телесен и психолошки интегритет, што го вклучува правото
(а) да донесува одлуки во врска со репродукцијата;
(б) на безбедност и контрола врз своето тело; и
(в) да не биде подложен на медицински или научни експерименти без негова информирана согласност.

==Турција==
Уставот на Турција ја гарантира безбедноста на личноста, заедно со правото на слобода, во член 19, донесен во 1982 година и изменет во 2001 година. Членот ги наведува ограничувањата на овие права во форма на судски одлуки според законот, дозволувајќи ментални институции и институции за зависници, екстрадиција итн. Членот, исто така, го ограничува апсењето и притворањето на случаи во кои судија го дозволува тоа, кога нема доволно време за ова или кога лицето се смета за одговорно за кривично дело. Потоа, на лицето ќе му биде кажано зошто е уапсено, а и на неговите најблиски роднини ќе им биде кажано за апсењето. Конечно, членот дозволува надомест од владата доколку овие права се прекршени.

==Нов Зеланд==
Законот за правата на Нов Зеланд, усвоен во 1990 година, гарантира „Живот и безбедност на лицето“ во членовите 8 до 11. Член 8 гарантира право на живот освен кога е лишено во согласност со фундаменталната правда, додека член 9 забранува сурово и необично казнување. Член 10 забранува лице да биде подложено на медицински третман против негова или нејзина волја. Конечно, член 11 му дава на Новозеланѓанецот право да не прима медицински третман.

==Обединето Кралство==
Безбедноста на лицето е спомената во Член 5 од Прилог I од Законот за човекови права од 1998 година.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/42/contents/data.htm|title=Human Rights Act 1998|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt; Оваа верзија е најновата инкарнација на Законот, иако оттогаш имало мали измени. Овој нов закон претставува еден аспект од ветените уставни реформи на Тони Блер.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/search/data.htm|title=Legislation.gov.uk|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Права]]
[[Категорија:Човекови права по тема]]
[[Категорија:Безбедност]]</text>
      <sha1>6vhvfo4xorho7m961zmja80fpk955y2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570037</id>
      <parentid>5570034</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13999" sha1="14pwqz3goodojd1jqa10v3ev8cdz4jt" xml:space="preserve">'''Безбедноста на личноста''' — основно право загарантирано со [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена од [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1948 година. Таа е исто така [[Човекови права|човеково право]] експлицитно дефинирано и загарантирано со [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]], Уставот на Канада, Уставот на Јужна Африка и други закони ширум светот.

Општо земено, правото на безбедност на личноста е поврзано со [[Слобода|слободата]] и го вклучува правото, доколку некој е незаконски затворен, на правен лек како што е ''[[Хабилес корпус|habeas corpus]]''.&lt;ref&gt;Rhona K.M. Smith, ''Textbook on International Human Rights'', second edition, Oxford University Press, 2005, p. 240.&lt;/ref&gt; Безбедноста на личноста може да се смета и како проширување на правата врз основа на забраната за [[Мачење|тортура]] и сурово и невообичаено казнување. Правата на безбедност на личноста можат да заштитат од помалку смртоносно однесување и можат да се користат во однос на правата на затворениците.&lt;ref&gt;Smith, p. 245.&lt;/ref&gt;

== Обединети нации ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со Член 3 од ''[[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]].'' Во овој член, ова право е комбинирано со [[Право на живот|правото на живот]] и слобода. Во целост, членот гласи: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста“.

[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (1966) на ОН го признава правото на безбедност на личноста. Член 3 наведува дека „Секој има право на слобода и безбедност на личноста“, а делот забранува „произволно апсење или притвор“. Во делот инто така се наведува смее да биде лишен од слобода освен врз основа и во согласност со постапката утврдена со закон“.

== Европа ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со член 5(1) од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] под насловот ''Право на слобода и безбедност'' („Секој има право на слобода и безбедност на личноста. Никој не смее да биде лишен од слобода освен во следните случаи и во согласност со постапка пропишана со закон“) како и во член 6 од [[Повелба за фундаменталните права на Европската Унија|Повелбата за основните права на Европската Унија]] („Секој има право на слобода и безбедност на личноста“).

== Канада ==
Правото на безбедност на личноста била признато во Канада во Канадската повелба за правата во 1960 година. Член 1(а) од овој закон го признава „правото на поединецот на живот, слобода, безбедност на лицето и уживање на имотот, како и правото да не биде лишен од нив освен со соодветна законска постапка“. Сепак, Повелбата за правата била закон и не била дел од Уставот.

Во 1982 година, правото на безбедност на лицето била додадено во Уставот. Тоа била вклучено во член 7 од Канадската повелба за права и слободи, која предвидува дека „Секој има право на живот, слобода и безбедност на лицето и право да не биде лишен од нив освен во согласност со принципите на фундаменталната правда“. Безбедноста на лицето во член 7 се состои од правата на приватност на телото и неговото здравје и од правото на заштита на „психолошкиот интегритет“ на поединецот. Тоа е, правото штити од значителна штета (стрес) предизвикана од владата врз менталната состојба на поединецот.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hogg |first=Peter W.  |title=Constitutional Law of Canada, 2003 Student Ed.  |location=Toronto, Ontario |publisher=Thomson Canada Limited |year=2003 |page=981}}&lt;/ref&gt;

Ова право генерирало значајна судска пракса, бидејќи абортусот во Канада била легализиран во случајот R. v. Morgentaler (1988) откако Врховниот суд утврди дека Комитетите за терапевтски абортус ја нарушиле безбедноста на личноста на жените со загрозување на нивното здравје. Некои судии, исто така, сметаа дека контролата врз телото е право во рамките на безбедноста на личноста, прекршено со законот за абортус. Во случајот Operation Dismantle v. The Queen (1985), тестирањето на крстосувачки ракети била неуспешно оспорено како кршење на безбедноста на личноста поради ризик од нуклеарна војна. Во случајот Chaoulli v. Quebec (Главен обвинител) (2005), некои судии на Врховниот суд дури и ја сметаа забраната на Квебек за приватна здравствена заштита за кршење на безбедноста на личноста, бидејќи одложувањата во медицинскиот третман би можеле да имаат физички и стресни последици.

Во Врховниот суд и меѓу академиците се водеше дискусија за тоа дали безбедноста на личноста гарантира и некои економски права. Теоретски, безбедноста на лицето би била нарушена ако владата ја ограничи можноста на лицето да остварува приход, со негирање на [[социјална помош]], одземање на имот неопходен за професијата или негирање на лиценци. Сепак, член 7 првенствено се занимава со законските права, па затоа ова толкување на економските права е сомнително. Многу економски прашања би можеле да бидат и политички прашања.&lt;ref&gt;Hogg, 983.&lt;/ref&gt;

==Јужна Африка==
Во 1996 година, владата на [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] усвоила уставна Повелба за правата со која се признава правото на безбедност на личноста во член 12. Тука, тоа била комбинирано со „право на слобода“. Член 12 понатаму ја дефинира безбедноста на личноста и правото на слобода подетално, вклучувајќи во него телесна контрола и репродуктивна контрола, слобода од тортура и сурово и необично казнување и право на судење. Целосно, член 12 гласи:

12. (1) Секој има право на слобода и безбедност на лицето, што го вклучува правото
(а) да не биде лишен од слобода произволно или без оправдана причина;
(б) да не биде притворен без судење;
(в) да биде ослободен од сите форми на насилство од јавни или приватни извори;
(г) да не биде мачен на никаков начин; и
(д) да не биде третиран или казнет на суров, нечовечки или понижувачки начин.
(2) Секој има право на телесен и психолошки интегритет, што го вклучува правото
(а) да донесува одлуки во врска со репродукцијата;
(б) на безбедност и контрола врз своето тело; и
(в) да не биде подложен на медицински или научни експерименти без негова информирана согласност.

==Турција==
[[Устав на Турција|Уставот на Турција]] ја гарантира безбедноста на личноста, заедно со правото на слобода, во член 19, донесен во 1982 година и изменет во 2001 година. Членот ги наведува ограничувањата на овие права во форма на судски одлуки според законот, дозволувајќи ментални институции и институции за зависници, [[екстрадиција]] итн. Членот, исто така, го ограничува апсењето и притворањето на случаи во кои судија го дозволува тоа, кога нема доволно време за ова или кога лицето се смета за одговорно за кривично дело. Потоа, на лицето ќе му биде кажано зошто е уапсено, а и на неговите најблиски роднини ќе им биде кажано за апсењето. Конечно, членот дозволува надомест од владата доколку овие права се прекршени.

==Нов Зеланд==
Законот за правата на Нов Зеланд, усвоен во 1990 година, гарантира „Живот и безбедност на лицето“ во членовите од 8 до 11. Член 8 гарантира право на живот освен кога е лишено во согласност со фундаменталната правда, додека член 9 забранува сурово и необично казнување. Член 10 забранува лице да биде подложено на медицински третман против негова или нејзина волја. Конечно, член 11 му дава на Новозеланѓанецот право да не прима медицински третман.

==Обединето Кралство==
Безбедноста на личноста е спомената во Член 5 од Прилог I од Законот за човекови права од 1998 година.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/42/contents/data.htm|title=Human Rights Act 1998|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt; Оваа верзија била најновата инкарнација на Законот, иако оттогаш имало мали измени. Овој нов закон претставувала еден аспект од ветените уставни реформи на [[Тони Блер]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/search/data.htm|title=Legislation.gov.uk|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Права]]
[[Категорија:Човекови права по тема]]
[[Категорија:Безбедност]]</text>
      <sha1>14pwqz3goodojd1jqa10v3ev8cdz4jt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570061</id>
      <parentid>5570037</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14058" sha1="cze4s5oszdocbyi0r0vnjfh5binznvy" xml:space="preserve">'''Безбедноста на личноста''' — основно право загарантирано со [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена од [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1948 година. Таа е исто така [[Човекови права|човеково право]] експлицитно дефинирано и загарантирано со [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]], Уставот на Канада, Уставот на Јужна Африка и други закони ширум светот.

Општо земено, правото на безбедност на личноста е поврзано со [[Слобода|слободата]] и го вклучува правото, доколку некој е незаконски затворен, на правен лек како што е ''[[Хабилес корпус|habeas corpus]]''.&lt;ref&gt;Rhona K.M. Smith, ''Textbook on International Human Rights'', second edition, Oxford University Press, 2005, p. 240.&lt;/ref&gt; Безбедноста на личноста може да се смета и како проширување на правата врз основа на забраната за [[Мачење|тортура]] и сурово и невообичаено казнување. Правата на безбедност на личноста можат да заштитат од помалку смртоносно однесување и можат да се користат во однос на правата на затворениците.&lt;ref&gt;Smith, p. 245.&lt;/ref&gt;

== Обединети нации ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со Член 3 од ''[[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]].'' Во овој член, ова право е комбинирано со [[Право на живот|правото на живот]] и слобода. Во целост, членот гласи: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста“.

[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (1966) на ОН го признава правото на безбедност на личноста. Член 3 наведува дека „Секој има право на слобода и безбедност на личноста“, а делот забранува „произволно апсење или притвор“. Во делот инто така се наведува смее да биде лишен од слобода освен врз основа и во согласност со постапката утврдена со закон“.

== Европа ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со член 5(1) од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] под насловот ''Право на слобода и безбедност'' („Секој има право на слобода и безбедност на личноста. Никој не смее да биде лишен од слобода освен во следните случаи и во согласност со постапка пропишана со закон“) како и во член 6 од [[Повелба за фундаменталните права на Европската Унија|Повелбата за основните права на Европската Унија]] („Секој има право на слобода и безбедност на личноста“).

== Канада ==
Правото на безбедност на личноста било признато во Канада во Канадската повелба за правата во 1960 година. Член 1(а) од овој закон го признава „правото на поединецот на живот, слобода, безбедност на лицето и уживање на имотот, како и правото да не биде лишен од нив освен со соодветна законска постапка“. Сепак, Повелбата за правата била закон и не била дел од Уставот.

Во 1982 година, правото на безбедност на лицето било додадено во Уставот. Тоа било вклучено во член 7 од Канадската повелба за права и слободи, која предвидува дека „Секој има право на живот, слобода и безбедност на лицето и право да не биде лишен од нив освен во согласност со принципите на фундаменталната правда“. Безбедноста на лицето во член 7 се состои од правата на приватност на телото и неговото здравје и од правото на заштита на „психолошкиот интегритет“ на поединецот. Правото штити од значителна штета (стрес) предизвикана од владата врз менталната состојба на поединецот.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hogg |first=Peter W.  |title=Constitutional Law of Canada, 2003 Student Ed.  |location=Toronto, Ontario |publisher=Thomson Canada Limited |year=2003 |page=981}}&lt;/ref&gt;

Ова право генерирало значајна судска пракса, бидејќи [[абортус|абортусот]] во Канада бил легализиран во случајот R. v. Morgentaler (1988) откако Врховниот суд утврдил дека Комитетите за терапевтски абортус ја нарушиле безбедноста на личноста на жените со загрозување на нивното здравје. Некои судии, исто така, сметале дека контролата врз телото е право во рамките на безбедноста на личноста, прекршено со законот за абортус. Во случајот Operation Dismantle v. The Queen (1985), тестирањето на крстосувачки ракети било неуспешно оспорено како кршење на безбедноста на личноста поради ризик од нуклеарна војна. Во случајот Chaoulli v. Quebec (Главен обвинител) (2005), некои судии на Врховниот суд дури и ја сметале забраната на [[Квебек]] за приватна здравствена заштита за кршење на безбедноста на личноста, бидејќи одложувањата во медицинскиот третман би можеле да имаат физички и стресни последици.

Во Врховниот суд и меѓу академиците се водела дискусија за тоа дали безбедноста на личноста гарантира и некои економски права. Теоретски, безбедноста на лицето би била нарушена ако владата ја ограничи можноста на лицето да остварува приход, со негирање на [[социјална помош]], одземање на имот неопходен за професијата или негирање на лиценци. Сепак, член 7 првенствено се занимава со законските права, па затоа ова толкување на економските права е сомнително. Многу економски прашања би можеле да бидат и политички прашања.&lt;ref&gt;Hogg, 983.&lt;/ref&gt;

==Јужна Африка==
Во 1996 година, владата на [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] усвоила уставна Повелба за правата со која се признава правото на безбедност на личноста во член 12. Тука, тоа била комбинирано со „право на слобода“. Член 12 понатаму ја дефинира безбедноста на личноста и правото на слобода подетално, вклучувајќи во него телесна контрола и репродуктивна контрола, слобода од тортура и сурово и необично казнување и право на судење. Целосно, член 12 гласи:

{{quotation|
:12. (1) Секој има право на слобода и безбедност на лицето, што го вклучува правото
:::(а) да не биде лишен од слобода произволно или без оправдана причина;
:::(б) да не биде притворен без судење;
:::(в) да биде ослободен од сите форми на насилство од јавни или приватни извори;
:::(г) да не биде мачен на никаков начин; и
:::(д) да не биде третиран или казнет на суров, нечовечки или понижувачки начин.
::(2) Секој има право на телесен и психолошки интегритет, што го вклучува правото
:::(а) да донесува одлуки во врска со репродукцијата;
:::(б) на безбедност и контрола врз своето тело; и
:::(в) да не биде подложен на медицински или научни експерименти без негова информирана согласност.
}}

==Турција==
[[Устав на Турција|Уставот на Турција]] ја гарантира безбедноста на личноста, заедно со правото на слобода, во член 19, донесен во 1982 година и изменет во 2001 година. Членот ги наведува ограничувањата на овие права во форма на судски одлуки според законот, дозволувајќи ментални институции и институции за зависници, [[екстрадиција]] итн. Членот, исто така, го ограничува апсењето и притворањето на случаи во кои судија го дозволува тоа, кога нема доволно време за ова или кога лицето се смета за одговорно за кривично дело. Потоа, на лицето ќе му биде кажано зошто е уапсено, а и на неговите најблиски роднини ќе им биде кажано за апсењето. Конечно, членот дозволува надомест од владата доколку овие права се прекршени.

==Нов Зеланд==
Законот за правата на Нов Зеланд, усвоен во 1990 година, гарантира „Живот и безбедност на лицето“ во членовите од 8 до 11. Член 8 гарантира право на живот освен кога е лишено во согласност со фундаменталната правда, додека член 9 забранува сурово и необично казнување. Член 10 забранува лице да биде подложено на медицински третман против негова или нејзина волја. Конечно, член 11 му дава на Новозеланѓанецот право да не прима медицински третман.

==Обединето Кралство==
Безбедноста на личноста е спомената во Член 5 од Прилог I од Законот за човекови права од 1998 година.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/42/contents/data.htm|title=Human Rights Act 1998|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt; Оваа верзија била најновата инкарнација на Законот, иако оттогаш имало мали измени. Овој нов закон претставувала еден аспект од ветените уставни реформи на [[Тони Блер]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/search/data.htm|title=Legislation.gov.uk|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Права]]
[[Категорија:Човекови права по тема]]
[[Категорија:Безбедност]]</text>
      <sha1>cze4s5oszdocbyi0r0vnjfh5binznvy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570062</id>
      <parentid>5570061</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14059" sha1="qefuq4hbx8wv5eh3hggwq842omh5io7" xml:space="preserve">'''Безбедноста на личноста''' — основно право загарантирано со [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвоена од [[Обединети нации|Обединетите нации]] во 1948 година. Таа е исто така [[Човекови права|човеково право]] експлицитно дефинирано и загарантирано со [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]], Уставот на Канада, Уставот на Јужна Африка и други закони ширум светот.

Општо земено, правото на безбедност на личноста е поврзано со [[Слобода|слободата]] и го вклучува правото, доколку некој е незаконски затворен, на правен лек како што е ''[[Хабеас корпус|habeas corpus]]''.&lt;ref&gt;Rhona K.M. Smith, ''Textbook on International Human Rights'', second edition, Oxford University Press, 2005, p. 240.&lt;/ref&gt; Безбедноста на личноста може да се смета и како проширување на правата врз основа на забраната за [[Мачење|тортура]] и сурово и невообичаено казнување. Правата на безбедност на личноста можат да заштитат и од помалку смртоносно однесување и можат да се користат во однос на правата на затворениците.&lt;ref&gt;Smith, p. 245.&lt;/ref&gt;

== Обединети нации ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со Член 3 од ''[[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]].'' Во овој член, ова право е комбинирано со [[Право на живот|правото на живот]] и слобода. Во целост, членот гласи: „Секој има право на живот, слобода и безбедност на личноста“.

[[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] (1966) на ОН го признава правото на безбедност на личноста. Член 3 наведува дека „Секој има право на слобода и безбедност на личноста“, а делот забранува „произволно апсење или притвор“. Во делот инто така се наведува смее да биде лишен од слобода освен врз основа и во согласност со постапката утврдена со закон“.

== Европа ==
Правото на безбедност на личноста е загарантирано со член 5(1) од [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] под насловот ''Право на слобода и безбедност'' („Секој има право на слобода и безбедност на личноста. Никој не смее да биде лишен од слобода освен во следните случаи и во согласност со постапка пропишана со закон“) како и во член 6 од [[Повелба за фундаменталните права на Европската Унија|Повелбата за основните права на Европската Унија]] („Секој има право на слобода и безбедност на личноста“).

== Канада ==
Правото на безбедност на личноста било признато во Канада во Канадската повелба за правата во 1960 година. Член 1(а) од овој закон го признава „правото на поединецот на живот, слобода, безбедност на лицето и уживање на имотот, како и правото да не биде лишен од нив освен со соодветна законска постапка“. Сепак, Повелбата за правата била закон и не била дел од Уставот.

Во 1982 година, правото на безбедност на лицето било додадено во Уставот. Тоа било вклучено во член 7 од Канадската повелба за права и слободи, која предвидува дека „Секој има право на живот, слобода и безбедност на лицето и право да не биде лишен од нив освен во согласност со принципите на фундаменталната правда“. Безбедноста на лицето во член 7 се состои од правата на приватност на телото и неговото здравје и од правото на заштита на „психолошкиот интегритет“ на поединецот. Правото штити од значителна штета (стрес) предизвикана од владата врз менталната состојба на поединецот.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Hogg |first=Peter W.  |title=Constitutional Law of Canada, 2003 Student Ed.  |location=Toronto, Ontario |publisher=Thomson Canada Limited |year=2003 |page=981}}&lt;/ref&gt;

Ова право генерирало значајна судска пракса, бидејќи [[абортус|абортусот]] во Канада бил легализиран во случајот R. v. Morgentaler (1988) откако Врховниот суд утврдил дека Комитетите за терапевтски абортус ја нарушиле безбедноста на личноста на жените со загрозување на нивното здравје. Некои судии, исто така, сметале дека контролата врз телото е право во рамките на безбедноста на личноста, прекршено со законот за абортус. Во случајот Operation Dismantle v. The Queen (1985), тестирањето на крстосувачки ракети било неуспешно оспорено како кршење на безбедноста на личноста поради ризик од нуклеарна војна. Во случајот Chaoulli v. Quebec (Главен обвинител) (2005), некои судии на Врховниот суд дури и ја сметале забраната на [[Квебек]] за приватна здравствена заштита за кршење на безбедноста на личноста, бидејќи одложувањата во медицинскиот третман би можеле да имаат физички и стресни последици.

Во Врховниот суд и меѓу академиците се водела дискусија за тоа дали безбедноста на личноста гарантира и некои економски права. Теоретски, безбедноста на лицето би била нарушена ако владата ја ограничи можноста на лицето да остварува приход, со негирање на [[социјална помош]], одземање на имот неопходен за професијата или негирање на лиценци. Сепак, член 7 првенствено се занимава со законските права, па затоа ова толкување на економските права е сомнително. Многу економски прашања би можеле да бидат и политички прашања.&lt;ref&gt;Hogg, 983.&lt;/ref&gt;

==Јужна Африка==
Во 1996 година, владата на [[Јужноафриканска Република|Јужна Африка]] усвоила уставна Повелба за правата со која се признава правото на безбедност на личноста во член 12. Тука, тоа била комбинирано со „право на слобода“. Член 12 понатаму ја дефинира безбедноста на личноста и правото на слобода подетално, вклучувајќи во него телесна контрола и репродуктивна контрола, слобода од тортура и сурово и необично казнување и право на судење. Целосно, член 12 гласи:

{{quotation|
:12. (1) Секој има право на слобода и безбедност на лицето, што го вклучува правото
:::(а) да не биде лишен од слобода произволно или без оправдана причина;
:::(б) да не биде притворен без судење;
:::(в) да биде ослободен од сите форми на насилство од јавни или приватни извори;
:::(г) да не биде мачен на никаков начин; и
:::(д) да не биде третиран или казнет на суров, нечовечки или понижувачки начин.
::(2) Секој има право на телесен и психолошки интегритет, што го вклучува правото
:::(а) да донесува одлуки во врска со репродукцијата;
:::(б) на безбедност и контрола врз своето тело; и
:::(в) да не биде подложен на медицински или научни експерименти без негова информирана согласност.
}}

==Турција==
[[Устав на Турција|Уставот на Турција]] ја гарантира безбедноста на личноста, заедно со правото на слобода, во член 19, донесен во 1982 година и изменет во 2001 година. Членот ги наведува ограничувањата на овие права во форма на судски одлуки според законот, дозволувајќи ментални институции и институции за зависници, [[екстрадиција]] итн. Членот, исто така, го ограничува апсењето и притворањето на случаи во кои судија го дозволува тоа, кога нема доволно време за ова или кога лицето се смета за одговорно за кривично дело. Потоа, на лицето ќе му биде кажано зошто е уапсено, а и на неговите најблиски роднини ќе им биде кажано за апсењето. Конечно, членот дозволува надомест од владата доколку овие права се прекршени.

==Нов Зеланд==
Законот за правата на Нов Зеланд, усвоен во 1990 година, гарантира „Живот и безбедност на лицето“ во членовите од 8 до 11. Член 8 гарантира право на живот освен кога е лишено во согласност со фундаменталната правда, додека член 9 забранува сурово и необично казнување. Член 10 забранува лице да биде подложено на медицински третман против негова или нејзина волја. Конечно, член 11 му дава на Новозеланѓанецот право да не прима медицински третман.

==Обединето Кралство==
Безбедноста на личноста е спомената во Член 5 од Прилог I од Законот за човекови права од 1998 година.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1998/42/contents/data.htm|title=Human Rights Act 1998|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt; Оваа верзија била најновата инкарнација на Законот, иако оттогаш имало мали измени. Овој нов закон претставувала еден аспект од ветените уставни реформи на [[Тони Блер]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/search/data.htm|title=Legislation.gov.uk|website=www.legislation.gov.uk|access-date=2019-06-19}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Права]]
[[Категорија:Човекови права по тема]]
[[Категорија:Безбедност]]</text>
      <sha1>qefuq4hbx8wv5eh3hggwq842omh5io7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Салишански усни наративи</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396428</id>
    <revision>
      <id>5570048</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{сзр}}</comment>
      <origin>5570048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30" xml:space="preserve">{{сзр}}</text>
      <sha1>l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Право на протест</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396429</id>
    <revision>
      <id>5570064</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1338051962|Right to protest]]“</comment>
      <origin>5570064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2903" sha1="s8h229y1el73v2y30eayni3wp8nmgo1" xml:space="preserve">
[[Податотека:Janitor_strike_santa_monica.jpg|десно|мини|350x350пкс|Чистачите го користат своето право на протест пред зградата на [[MTV|МТВ]] во Санта Моника, [[Калифорнија]].]]
'''Право на протест''' — може да биде манифестација на правото на слобода на собирање, правото на слобода на здружување и правото на [[Слобода на говорот|слобода на говор]]. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest.shtml|title=The Historic Right to Peaceful Protest|last=Sedley|first=Stephen|authorlink=Stephen Sedley|date=November 1999|publisher=YourRights.org.uk ([[Liberty (advocacy group)|Liberty]])|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430160441/http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest.shtml|archive-date=30 April 2008}}&lt;/ref&gt; Протестите и ограничувањата на протестите траеле колку што траеле и владите. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=&quot;The Right to Peaceful Protest&quot; in Your Rights: The Liberty Guide to Human Rights|last=Cooper|first=Jo|date=2005|publisher=Pluto Press|isbn=9780745322766|editor-last=Addis|editor-first=Megan|edition=8|jstor=j.ctt183q56g|editor-last2=Morrow|editor-first2=Penelope}}&lt;/ref&gt;

== Во меѓународното право ==
[[Податотека:اعتراض_مردم_انقلابی.JPG|мини|280x280пкс|Црн петок во [[Техеран]], 8 септември 1978 година.]]

== Во приватни институции ==
[[Податотека:Mary_Beth_Tinker_at_Ithaca_College,_19_September_2017.jpg|алт=Mary Beth Tinker speaking, holding up a detention slip and wearing a black armband.|мини|Мери Бет Тинкер била притворена затоа што носела црна лента на раката во знак на протест против Виетнамската војна, што довело до случајот ''Тинкер против Де Мојн.'']]

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [https://www.aclu.org/sites/default/files/field_pdf_file/kyr_protests.pdf Запознајте ги своите права: Демонстрации и протести] (PDF) - Американска унија за граѓански слободи
[[Категорија:Човекови права]]</text>
      <sha1>s8h229y1el73v2y30eayni3wp8nmgo1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570069</id>
      <parentid>5570064</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9291" sha1="rrr3at3wnq6m5lx8ersgub980m8kacp" xml:space="preserve">
[[Податотека:Janitor_strike_santa_monica.jpg|десно|мини|350x350пкс|Чистачите го користат своето право на протест пред зградата на [[MTV|МТВ]] во Санта Моника, [[Калифорнија]].]]
'''Право на протест''' — може да биде манифестација на правото на слобода на собирање, правото на слобода на здружување и правото на [[Слобода на говорот|слобода на говор]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest.shtml|title=The Historic Right to Peaceful Protest|last=Sedley|first=Stephen|authorlink=Stephen Sedley|date=November 1999|publisher=YourRights.org.uk ([[Liberty (advocacy group)|Liberty]])|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430160441/http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest.shtml|archive-date=30 April 2008}}&lt;/ref&gt; Протестите и ограничувањата на протестите траеле колку што траеле и владите.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=&quot;The Right to Peaceful Protest&quot; in Your Rights: The Liberty Guide to Human Rights|last=Cooper|first=Jo|date=2005|publisher=Pluto Press|isbn=9780745322766|editor-last=Addis|editor-first=Megan|edition=8|jstor=j.ctt183q56g|editor-last2=Morrow|editor-first2=Penelope}}&lt;/ref&gt;

== Во меѓународното право ==
[[Податотека:اعتراض_مردم_انقلابی.JPG|мини|280x280пкс|Црн петок во [[Техеран]], 8 септември 1978 година.]]
Многу меѓународни договори содржат јасни артикулации за правото на протест. Ваквите договори ги вклучуваат Европската конвенција за човекови права од 1950 година, особено членовите од 9 до 11; и Меѓународниот пакт за граѓански и политички права од 1966 година, особено членовите од 18 до 22. Членот 9 го гарантира „правото на слобода на мислата, совеста и религијата“. Членот 10 го изјавува „правото на слобода на изразување“. Членот 11 го изјавува „правото на слобода на здружување со други, вклучувајќи го и правото на формирање и приклучување кон синдикати за заштита на своите интереси“. Сепак, во овие и други договори правата на слобода на собирање, слобода на здружување и слобода на говор се предмет на одредени ограничувања.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.echr.coe.int/Documents/Convention_ENG.pdf Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms] Office of the United Nations High Commissioner of Human Rights&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=16 December 1966 |title=International Covenant on Civil and Political Rights |url=https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-civil-and-political-rights |access-date=2026-02-12 |website=OHCHR |language=en}}&lt;/ref&gt;

На пример, Меѓународниот пакт за граѓански и политички права содржи забрани за „пропаганда на војна“ и застапување на „национална, расна или верска омраза“; и дозволува ограничување на слободата на собирање доколку е потребно „во демократско општество во интерес на националната безбедност или јавната безбедност, јавниот ред, заштитата на јавното здравје или моралот или заштитата на правата и слободите на другите“. (Членови 20 и 21). Различни земји донеле свои појаснувања за овие права.

Сепак, протестирањето не е нужно насилно или закана за интересите на националната безбедност или јавната безбедност. Ниту пак е нужно граѓанска непослушност, кога протестирањето не вклучува кршење на законите на државата. Протестите, дури и кампањите на ненасилен отпор или граѓанскиот отпор, честопати можат да имаат карактер (покрај користењето на ненасилни методи) на позитивно поддржување на демократскиот и уставен поредок. Ова може да се случи, на пример, кога таков отпор се јавува како одговор на воен удар;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[[Adam Roberts (scholar)|Adam Roberts]], &quot;Civil Resistance to Military Coups&quot;, ''[[Journal of Peace Research]]'', Oslo, vol. 12, no. 1, 1975, pp. 19-36.&lt;/ref&gt; или во донекаде сличен случај на одбивање на државното раководство да се откаже од функцијата по поразот на [[избори|изборите]].

== Во приватни институции ==
[[Податотека:Mary_Beth_Tinker_at_Ithaca_College,_19_September_2017.jpg|алт=Mary Beth Tinker speaking, holding up a detention slip and wearing a black armband.|мини|Мери Бет Тинкер била притворена затоа што носела црна лента на раката во знак на протест против Виетнамската војна, што довело до случајот ''Тинкер против Де Мојн.'']]
Многу работодавци, образовни институции и професионални здруженија&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Long |first=Waverly |date=2021-11-10 |title=Senior administrators emphasize Northwestern's demonstration policy |url=https://dailynorthwestern.com/2021/11/10/campus/senior-administrators-emphasize-nus-demonstration-policy-following-student-protest/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306050837/https://dailynorthwestern.com/2021/11/10/campus/senior-administrators-emphasize-nus-demonstration-policy-following-student-protest/ |archive-date=2022-03-06 |access-date=2022-03-21 |website=[[The Daily Northwestern]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mather |first=Victor |date=2020-06-10 |title=How Sports Leagues Regulate Athletes' Activism |url=https://www.nytimes.com/2020/06/10/sports/national-anthem-policies.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612015837/https://www.nytimes.com/2020/06/10/sports/national-anthem-policies.html |archive-date=2022-06-12 |access-date=2022-03-21 |work=[[The New York Times]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; одржуваат политики за демонстрации што ги ограничуваат правата на нивните членови да протестираат, на пример со ограничување на зоните на слобода на говор. Во [[САД]], значајниот случај на Врховниот суд ''Тинкер против Де Мојн'' од 1969 година го воспоставил правото на студентите да протестираат сè додека тоа не предизвика „значително нарушување“.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Shackelford |first=Kelly |date=November 2014 |title=Mary Beth and John Tinker and Tinker v. Des Moines : Opening the schoolhouse gates to first amendment freedom: TINKER (1969) AND STUDENTS' FREE SPEECH |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1540-5818.2014.12054.x |journal=[[Journal of Supreme Court History]] |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=372–385 |doi=10.1111/j.1540-5818.2014.12054.x |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703112323/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1540-5818.2014.12054.x |archive-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.aclu.org/sites/default/files/field_pdf_file/kyr_protests.pdf Запознајте ги своите права: Демонстрации и протести] (PDF) - Американска унија за граѓански слободи

[[Категорија:Човекови права]]</text>
      <sha1>rrr3at3wnq6m5lx8ersgub980m8kacp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570071</id>
      <parentid>5570069</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:44:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>19user99</username>
        <id>72391</id>
      </contributor>
      <origin>5570071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9459" sha1="d9y176v6m2p4caye713hemn9c32l6f8" xml:space="preserve">
[[Податотека:Janitor_strike_santa_monica.jpg|десно|мини|350x350пкс|Чистачите го користат своето право на протест пред зградата на [[MTV|МТВ]] во Санта Моника, [[Калифорнија]].]]
'''Право на протест''' — може да биде манифестација на правото на слобода на собирање, правото на слобода на здружување и правото на [[Слобода на говорот|слобода на говор]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest.shtml|title=The Historic Right to Peaceful Protest|last=Sedley|first=Stephen|authorlink=Stephen Sedley|date=November 1999|publisher=YourRights.org.uk ([[Liberty (advocacy group)|Liberty]])|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430160441/http://www.yourrights.org.uk/your-rights/chapters/the-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest/the-historic-right-of-peaceful-protest.shtml|archive-date=30 April 2008}}&lt;/ref&gt; Протестите и ограничувањата на протестите траеле колку што траеле и владите.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=&quot;The Right to Peaceful Protest&quot; in Your Rights: The Liberty Guide to Human Rights|last=Cooper|first=Jo|date=2005|publisher=Pluto Press|isbn=9780745322766|editor-last=Addis|editor-first=Megan|edition=8|jstor=j.ctt183q56g|editor-last2=Morrow|editor-first2=Penelope}}&lt;/ref&gt;

== Во меѓународното право ==
[[Податотека:اعتراض_مردم_انقلابی.JPG|мини|280x280пкс|Црн петок во [[Техеран]], 8 септември 1978 година.]]
Многу меѓународни договори содржат јасни артикулации за правото на протест. Ваквите договори ги вклучуваат [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]] од 1950 година, особено членовите од 9 до 11; и [[Меѓународен пакт за граѓански и политички права|Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]] од 1966 година, особено членовите од 18 до 22. Членот 9 го гарантира „правото на слобода на мислата, совеста и религијата“. Членот 10 го изјавува „правото на слобода на изразување“. Членот 11 го изјавува „правото на слобода на здружување со други, вклучувајќи го и правото на формирање и приклучување кон синдикати за заштита на своите интереси“. Сепак, во овие и други договори правата на слобода на собирање, слобода на здружување и слобода на говор се предмет на одредени ограничувања.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;[https://www.echr.coe.int/Documents/Convention_ENG.pdf Convention for the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms] Office of the United Nations High Commissioner of Human Rights&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=16 December 1966 |title=International Covenant on Civil and Political Rights |url=https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/international-covenant-civil-and-political-rights |access-date=2026-02-12 |website=OHCHR |language=en}}&lt;/ref&gt;

На пример, Меѓународниот пакт за граѓански и политички права содржи забрани за „пропаганда на војна“ и застапување на „национална, расна или верска омраза“; и дозволува ограничување на слободата на собирање доколку е потребно „во демократско општество во интерес на националната безбедност или јавната безбедност, јавниот ред, заштитата на јавното здравје или моралот или заштитата на правата и слободите на другите“. (Членови 20 и 21). Различни земји донеле свои појаснувања за овие права.

Сепак, протестирањето не е нужно насилно или закана за интересите на националната безбедност или јавната безбедност. Ниту пак е нужно граѓанска непослушност, кога протестирањето не вклучува кршење на законите на државата. Протестите, дури и кампањите на ненасилен отпор или граѓанскиот отпор, честопати можат да имаат карактер (покрај користењето на ненасилни методи) на позитивно поддржување на демократскиот и уставен поредок. Ова може да се случи, на пример, кога таков отпор се јавува како одговор на воен удар;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[[Adam Roberts (scholar)|Adam Roberts]], &quot;Civil Resistance to Military Coups&quot;, ''[[Journal of Peace Research]]'', Oslo, vol. 12, no. 1, 1975, pp. 19-36.&lt;/ref&gt; или во донекаде сличен случај на одбивање на државното раководство да се откаже од функцијата по поразот на [[избори|изборите]].

== Во приватни институции ==
[[Податотека:Mary_Beth_Tinker_at_Ithaca_College,_19_September_2017.jpg|алт=Mary Beth Tinker speaking, holding up a detention slip and wearing a black armband.|мини|Мери Бет Тинкер била притворена затоа што носела црна лента на раката во знак на протест против Виетнамската војна, што довело до случајот ''Тинкер против Де Мојн.'']]
Многу работодавци, образовни институции и професионални здруженија&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Long |first=Waverly |date=2021-11-10 |title=Senior administrators emphasize Northwestern's demonstration policy |url=https://dailynorthwestern.com/2021/11/10/campus/senior-administrators-emphasize-nus-demonstration-policy-following-student-protest/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220306050837/https://dailynorthwestern.com/2021/11/10/campus/senior-administrators-emphasize-nus-demonstration-policy-following-student-protest/ |archive-date=2022-03-06 |access-date=2022-03-21 |website=[[The Daily Northwestern]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Mather |first=Victor |date=2020-06-10 |title=How Sports Leagues Regulate Athletes' Activism |url=https://www.nytimes.com/2020/06/10/sports/national-anthem-policies.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612015837/https://www.nytimes.com/2020/06/10/sports/national-anthem-policies.html |archive-date=2022-06-12 |access-date=2022-03-21 |work=[[The New York Times]] |language=en-US}}&lt;/ref&gt; одржуваат политики за демонстрации што ги ограничуваат правата на нивните членови да протестираат, на пример со ограничување на зоните на слобода на говор. Во [[САД]], значајниот случај на Врховниот суд ''Тинкер против Де Мојн'' од 1969 година го воспоставил правото на студентите да протестираат сè додека тоа не предизвика „значително нарушување“.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Shackelford |first=Kelly |date=November 2014 |title=Mary Beth and John Tinker and Tinker v. Des Moines : Opening the schoolhouse gates to first amendment freedom: TINKER (1969) AND STUDENTS' FREE SPEECH |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1540-5818.2014.12054.x |journal=[[Journal of Supreme Court History]] |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=372–385 |doi=10.1111/j.1540-5818.2014.12054.x |url-access=subscription |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703112323/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1540-5818.2014.12054.x |archive-date=2025-07-03}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* [https://www.aclu.org/sites/default/files/field_pdf_file/kyr_protests.pdf Запознајте ги своите права: Демонстрации и протести] (PDF) - Американска унија за граѓански слободи

[[Категорија:Човекови права]]</text>
      <sha1>d9y176v6m2p4caye713hemn9c32l6f8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Женевски конвенции</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396430</id>
    <revision>
      <id>5570066</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Commons category|Geneva Conventions Protocols}} {{catmain}}  [[Категорија:Историја на човековите права]] [[Категорија:Црвен крст]]</comment>
      <origin>5570066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186" sha1="qgudj4cigyzjfgitdmii137r45eypx2" xml:space="preserve">{{Commons category|Geneva Conventions Protocols}}
{{catmain}}

[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Црвен крст]]</text>
      <sha1>qgudj4cigyzjfgitdmii137r45eypx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Втора Женевска конвенција</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396431</id>
    <revision>
      <id>5570067</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355682157|Second Geneva Convention]]“</comment>
      <origin>5570067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7358" sha1="i594b8w8gx2oklx8dlb6jpz6pi4139p" xml:space="preserve">
[[Податотека:USNS_Mercy_T-AH-19.jpg|мини|Болничкиот брод USNS &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwEQ&quot;&gt;Mercy&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; на [[Воена морнарица на САД|морнарицата на Соединетите Американски Држави]]]]
'''Втора Женевска конвенција за подобрување на положбата на ранети, болни и бродоломци во вооружените сили на море''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés, des malades et des naufragés des forces armées sur mer}}), почесто нарекувана '''Втора Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција II''' и скратено како '''ЖКII''', е еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/7c4d08d9b287a42141256739003e636b/44072487ec4c2131c125641e004a9977|title=Treaties, States parties, and Commentaries - Geneva Convention (II) on Wounded, Sick and Shipwrecked of Armed Forces at Sea, 1949 - -|work=ihl-databases.icrc.org|accessdate=13 April 2022}}&lt;/ref&gt; Првпат била усвоена во 1949 година, заменувајќи ја Хашката конвенција (X) од 1907 година &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=2F5AA9B07AB61934C12563CD002D6B25&amp;action=openDocument|title=Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949|last=ICRC|accessdate=5 March 2017|quote=The undersigned Plenipotentiaries of the Governments represented at the Diplomatic Conference held at Geneva from April 21 to August 12, 1949, for the purpose of revising the Xth Hague Convention of October 18, 1907 for the Adaptation to Maritime Warfare of the Principles of the Geneva Convention of 1906 [...]}}&lt;/ref&gt; Го прилагодува главниот заштитен режим на [[Прва Женевска конвенција|Првата Женевска конвенција]] за борба на море. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Handbook of International Humanitarian Law|last=Fleck|first=Dietrich|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-872928-0|location=Oxford|page=322}}&lt;/ref&gt;

== Резиме на одредбите ==
[[Податотека:Parties_to_the_Geneva_Conventions.svg|алт=A political map of the world|мини|500x500пкс|Parties to [[Geneva Conventions]] and [[Protocol I|Protocols]]
{|
|{{legend|#008000|Parties to GC I–IV and P I–III}}
|{{legend|#0000FF|Parties to GC I–IV and P I–II}}
|-
|{{legend|purple|Parties to GC I–IV and P I and III}}
|{{legend|#EEEE00|Parties to GC I–IV and P I}}
|-
|{{legend|orange|Parties to GC I–IV and P III}}
|{{legend|#FF1111|Parties to GC I–IV and no P}}
|}
]]
Женевската конвенција II е долг документ кој се состои од 63 члена. Најважните одредби од договорот се:

* Членовите 12 и 18 бараат од сите страни да ги заштитат и да се грижат за ранетите, болните и [[Бродолом|бродоломците]].
* Член 14 појаснува дека иако воен брод не може да го зароби медицинскиот персонал на болничкиот брод, може да ги држи ранетите, болните и бродоломачените како воени заробеници.
* Член 21 дозволува да се упатуваат апели до неутрални бродови за помош при собирање и грижа за ранетите, болните и бродоломачените. Неутралните бродови не можат да бидат заробени.
* Членовите 36 и 37 го штитат верскиот и медицинскиот персонал што служи на борбен брод.
* Член 22 наведува дека болничките бродови не можат да се употребуваат за никаква воена цел и, поради нивната хуманитарна мисија, тие не можат да бидат нападнати или заробени.

За детална расправа за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/ihl.nsf/7c4d08d9b287a42141256739003e636b/44072487ec4c2131c125641e004a9977?OpenDocument|title=Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949.|publisher=The American National Red Cross|accessdate=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; и коментарот. &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; Денес 196 земји се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој втор договор, но и останатите три. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;
[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]</text>
      <sha1>i594b8w8gx2oklx8dlb6jpz6pi4139p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570070</id>
      <parentid>5570067</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7713" sha1="mxutcejmaxztmt0x2xtfslb2z2vbvsn" xml:space="preserve">[[Податотека:USNS_Mercy_T-AH-19.jpg|мини|Болничкиот брод ''USNS Mercy'' на [[Воена морнарица на САД|морнарицата на Соединетите Американски Држави]]]]

'''Втора Женевска конвенција за подобрување на положбата на ранети, болни и бродоломци во вооружените сили на море''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés, des malades et des naufragés des forces armées sur mer}}), почесто нарекувана '''Втора Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција II''' и скратено како '''ЖКII''' — еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/7c4d08d9b287a42141256739003e636b/44072487ec4c2131c125641e004a9977|title=Treaties, States parties, and Commentaries - Geneva Convention (II) on Wounded, Sick and Shipwrecked of Armed Forces at Sea, 1949 - -|work=ihl-databases.icrc.org|accessdate=13 April 2022}}&lt;/ref&gt; Првпат била усвоена во 1949 година, заменувајќи ја Хашката конвенција (X) од 1907 година &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=2F5AA9B07AB61934C12563CD002D6B25&amp;action=openDocument|title=Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949|last=ICRC|accessdate=5 March 2017|quote=The undersigned Plenipotentiaries of the Governments represented at the Diplomatic Conference held at Geneva from April 21 to August 12, 1949, for the purpose of revising the Xth Hague Convention of October 18, 1907 for the Adaptation to Maritime Warfare of the Principles of the Geneva Convention of 1906 [...]}}&lt;/ref&gt; Го прилагодува главниот заштитен режим на [[Прва Женевска конвенција|Првата Женевска конвенција]] за борба на море. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Handbook of International Humanitarian Law|last=Fleck|first=Dietrich|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-872928-0|location=Oxford|page=322}}&lt;/ref&gt;

== Резиме на одредбите ==
[[Податотека:Parties_to_the_Geneva_Conventions.svg|алт=A political map of the world|мини|500x500пкс|Страни на Женевските конвенции и протоколи]]
{|
|{{legend|#008000|Страни на GC I–IV и P I–III}}
|{{legend|#0000FF|Страни на GC I–IV и P I–II}}
|-
|{{legend|purple|Страни на GC I–IV и P I и III}}
|{{legend|#EEEE00|Страни на GC I–IV и P I}}
|-
|{{legend|orange|Страни на  GC I–IV и P III}}
|{{legend|#FF1111|Страни на GC I–IV и P}}
|}
]]
Женевската конвенција II е долг документ кој се состои од 63 члена. Најважните одредби од договорот се:

* Членовите 12 и 18 бараат од сите страни да ги заштитат и да се грижат за ранетите, болните и [[Бродолом|бродоломците]].
* Член 14 појаснува дека иако воен брод не може да го зароби медицинскиот персонал на болничкиот брод, може да ги држи ранетите, болните и бродоломачените како воени заробеници.
* Член 21 дозволува да се упатуваат апели до неутрални бродови за помош при собирање и грижа за ранетите, болните и бродоломачените. Неутралните бродови не можат да бидат заробени.
* Членовите 36 и 37 го штитат верскиот и медицинскиот персонал што служи на борбен брод.
* Член 22 наведува дека болничките бродови не можат да се употребуваат за никаква воена цел и, поради нивната хуманитарна мисија, тие не можат да бидат нападнати или заробени.

За детална расправа за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/ihl.nsf/7c4d08d9b287a42141256739003e636b/44072487ec4c2131c125641e004a9977?OpenDocument|title=Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949.|publisher=The American National Red Cross|accessdate=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; и коментарот. &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; Денес 196 земји се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој втор договор, но и останатите три. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}
== Надворешни врски ==
{{Wikisource}}
*[http://www.icrc.org/ihl.nsf/385ec082b509e76c41256739003e636d/4360cf9a132f97d7c125641e00372ed1?OpenDocument Final Act of the Second Peace Conference, The Hague], 18 October 1907

[[Категорија:Женевски конвенции|2]]
[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]</text>
      <sha1>mxutcejmaxztmt0x2xtfslb2z2vbvsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570072</id>
      <parentid>5570070</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Резиме на одредбите */</comment>
      <origin>5570072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7684" sha1="7ackyc4yirrbcyxlhunbfzgmrd9m7kw" xml:space="preserve">[[Податотека:USNS_Mercy_T-AH-19.jpg|мини|Болничкиот брод ''USNS Mercy'' на [[Воена морнарица на САД|морнарицата на Соединетите Американски Држави]]]]

'''Втора Женевска конвенција за подобрување на положбата на ранети, болни и бродоломци во вооружените сили на море''' ({{Langx|fr|Convention pour l'amélioration du sort des blessés, des malades et des naufragés des forces armées sur mer}}), почесто нарекувана '''Втора Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција II''' и скратено како '''ЖКII''' — еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/7c4d08d9b287a42141256739003e636b/44072487ec4c2131c125641e004a9977|title=Treaties, States parties, and Commentaries - Geneva Convention (II) on Wounded, Sick and Shipwrecked of Armed Forces at Sea, 1949 - -|work=ihl-databases.icrc.org|accessdate=13 April 2022}}&lt;/ref&gt; Првпат била усвоена во 1949 година, заменувајќи ја Хашката конвенција (X) од 1907 година &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=2F5AA9B07AB61934C12563CD002D6B25&amp;action=openDocument|title=Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949|last=ICRC|accessdate=5 March 2017|quote=The undersigned Plenipotentiaries of the Governments represented at the Diplomatic Conference held at Geneva from April 21 to August 12, 1949, for the purpose of revising the Xth Hague Convention of October 18, 1907 for the Adaptation to Maritime Warfare of the Principles of the Geneva Convention of 1906 [...]}}&lt;/ref&gt; Го прилагодува главниот заштитен режим на [[Прва Женевска конвенција|Првата Женевска конвенција]] за борба на море. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Handbook of International Humanitarian Law|last=Fleck|first=Dietrich|publisher=Oxford University Press|year=2013|isbn=978-0-19-872928-0|location=Oxford|page=322}}&lt;/ref&gt;

== Резиме на одредбите ==
[[File:Parties to the Geneva Conventions.svg|thumb|500px|alt=A political map of the world|Страни на Женевските конвенции и протоколи]]

{|
|{{legend|#008000|Страни на GC I–IV и P I–III}}
|{{legend|#0000FF|Страни на GC I–IV и P I–II}}
|-
|{{legend|purple|Страни на GC I–IV и P I и III}}
|{{legend|#EEEE00|Страни на GC I–IV и P I}}
|-
|{{legend|orange|Страни на  GC I–IV и P III}}
|{{legend|#FF1111|Страни на GC I–IV и P}}
|}
]]
Женевската конвенција II е долг документ кој се состои од 63 члена. Најважните одредби од договорот се:

* Членовите 12 и 18 бараат од сите страни да ги заштитат и да се грижат за ранетите, болните и [[Бродолом|бродоломците]].
* Член 14 појаснува дека иако воен брод не може да го зароби медицинскиот персонал на болничкиот брод, може да ги држи ранетите, болните и бродоломачените како воени заробеници.
* Член 21 дозволува да се упатуваат апели до неутрални бродови за помош при собирање и грижа за ранетите, болните и бродоломачените. Неутралните бродови не можат да бидат заробени.
* Членовите 36 и 37 го штитат верскиот и медицинскиот персонал што служи на борбен брод.
* Член 22 наведува дека болничките бродови не можат да се употребуваат за никаква воена цел и, поради нивната хуманитарна мисија, тие не можат да бидат нападнати или заробени.

За детална расправа за секој член од договорот, погледнете го оригиналниот текст &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/ihl.nsf/7c4d08d9b287a42141256739003e636b/44072487ec4c2131c125641e004a9977?OpenDocument|title=Convention (II) for the Amelioration of the Condition of Wounded, Sick and Shipwrecked Members of Armed Forces at Sea. Geneva, 12 August 1949.|publisher=The American National Red Cross|accessdate=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; и коментарот. &lt;ref name=&quot;commentary&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/Geneva_conventions-1949.html|title=Geneva Conventions of 12 August 1949: Commentary|last=Pictet|first=Jean|publisher=International Committee of the Red Cross|year=1958|access-date=20 November 2009}}&lt;/ref&gt; Денес 196 земји се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го и овој втор договор, но и останатите три. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/Web/Eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|title=States party to the main treaties|publisher=The American National Red Cross|archive-url=https://web.archive.org/web/20090815153327/http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/html/party_main_treaties|archive-date=15 August 2009|accessdate=5 December 2009}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}
== Надворешни врски ==
{{Wikisource}}
*[http://www.icrc.org/ihl.nsf/385ec082b509e76c41256739003e636d/4360cf9a132f97d7c125641e00372ed1?OpenDocument Final Act of the Second Peace Conference, The Hague], 18 October 1907

[[Категорија:Женевски конвенции|2]]
[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]</text>
      <sha1>7ackyc4yirrbcyxlhunbfzgmrd9m7kw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Втора Женевска конвенција</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396432</id>
    <revision>
      <id>5570068</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Трета Женевска конвенција</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396433</id>
    <revision>
      <id>5570073</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:49:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1356565168|Third Geneva Convention]]“</comment>
      <origin>5570073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2461" sha1="k3vkl13brob7nsxg1asse0nmnhgt3s8" xml:space="preserve">
[[Податотека:POW_Packages_in_1942.jpg|мини|Вработени на Црвениот крст подготвуваат пакети со храна за воените затвореници]]
'''Трета Женевска конвенција за постапување со воени заробеници'''; попозната како '''Трета Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција III''' и скратено како '''ЖКIII''', е еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Првпат била усвоена во 1929 година, но била значително ревидирана на конференцијата во 1949 година на 12 август 1949 година. ЖКIII дефинира хуманитарна заштита за воените заробеници. Конвенцијата е потпишена од 196 држави-страни.

== Дел I: Општи одредби ==
Овој дел ги поставува општите параметри на Женевската конвенција III:
[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Женевски конвенции]]</text>
      <sha1>k3vkl13brob7nsxg1asse0nmnhgt3s8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570075</id>
      <parentid>5570073</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17198" sha1="qiq367ohue49nwfyc478nhiytkf6suo" xml:space="preserve">[[Податотека:POW_Packages_in_1942.jpg|мини|Вработени на Црвениот крст подготвуваат пакети со храна за воените затвореници]]
'''Трета Женевска конвенција за постапување со воени заробеници'''; попозната како '''Трета Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција III''' и скратено како '''ЖКIII''', е еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Првпат била усвоена во 1929 година, но била значително ревидирана на конференцијата во 1949 година на 12 август 1949 година. ЖКIII дефинира хуманитарна заштита за воените заробеници. Конвенцијата е потпишена од 196 држави-страни.

== Дел I: Општи одредби ==
Овој дел ги поставува општите параметри на Женевската конвенција III:

*Членовите 1 и 2 определуваат кои страни се обврзани со Третата Женевска конвенција.
*Член 2 прецизира кога страните се обврзани со Конвенцијата:
** Секој вооружен конфликт помеѓу две или повеќе „Високи договорни страни“ е опфатен со Третата Женевска конвенција.
** Конвенцијата се применува и при окупација на територија на „Висока договорна страна“.
** Во односите помеѓу „Високите договорни страни“ и држава која не е потписничка, страните што ја ратификувале Конвенцијата остануваат обврзани со неа сè додека непотписничката држава ги прифаќа и применува нејзините одредби. „...Иако една од страните во конфликтот можеби не е страна на оваа Конвенција, страните кои се страни на Конвенцијата остануваат обврзани со неа во нивните меѓусебни односи. Тие исто така ќе бидат обврзани со Конвенцијата во однос на таа држава, доколку таа ги прифати и применува нејзините одредби.“
* Член 3 често се нарекува „Конвенција во мало“. Тој е единствениот член од Женевските конвенции што се применува во граѓански војни, односно во конфликти кои немаат меѓународен карактер. Во него се опишани минималните заштити кои мора да им бидат обезбедени на сите лица на територијата на потписничка држава за време на вооружен конфликт од немеѓународен карактер (без оглед на државјанството). Неборците, припадниците на вооружените сили кои го положиле оружјето и борците кои се надвор од борба поради рани, притвор или други причини, мора во сите околности да бидат третирани хумано. Забранети се навредите на личното достоинство, особено понижувачкиот и деградирачки третман. Изрекувањето пресуди мора да биде од редовно конституиран суд кој ги обезбедува сите судски гаранции признати како неопходни од цивилизираните народи. Заштитата од член 3 важи дури и ако лицето не е класифицирано како воен заробеник. Членот исто така ги повикува страните во внатрешен конфликт да настојуваат преку посебни договори да ги применат сите или дел од другите одредби на Третата Женевска конвенција.
* Член 4 ги дефинира воените заробеници како:
** 4.1.1 Припадници на вооружените сили на страна во конфликтот и припадници на милиции кои се дел од тие вооружени сили.
** 4.1.2 Припадници на други милиции и доброволни единици, вклучително и организирани движења на отпор, под услов:
*** да се под команда на лице одговорно за своите подредени;
*** да имаат постојан и препознатлив знак видлив од далечина (со одредени исклучоци за државите кои го почитуваат Протоколот I од 1977 година);
*** да носат оружје отворено;
*** да ги спроведуваат своите операции во согласност со законите и обичаите на војната.
** 4.1.3 Припадници на редовни вооружени сили кои му се лојални на влада или власт што не е признаена од државата што ги држи во заробеништво.
** 4.1.4 Цивили кои извршуваат неборбени задачи за поддршка на војската и поседуваат важечка идентификациска карта издадена од војската што ја поддржуваат.
** 4.1.5 Членови на трговската морнарица и екипажите на цивилни воздухоплови на страните во конфликтот, доколку не уживаат поповолен третман според други правила на меѓународното право.
** 4.1.6 Жители на неокупирана територија кои, при приближување на непријателот, спонтано земаат оружје за да се спротивстават на инвазијата, без време да се организираат во редовни воени единици, под услов отворено да носат оружје и да ги почитуваат законите и обичаите на војната.
** 4.3 Изречно се наведува дека член 33 има предност во однос на третманот на непријателскиот медицински персонал и воените свештеници.
* Член 5 предвидува дека воените заробеници (како што се дефинирани во член 4) се заштитени од моментот на нивното заробување до нивната конечна репатријација. Исто така, доколку постои сомнеж дали некој борец припаѓа на категориите наведени во член 4, тој мора да биде третиран како воен заробеник сè додека неговиот статус не биде утврден од надлежен суд.

==Дел II: Општа заштита на воените заробеници==

Овој дел го уредува статусот на воените заробеници.

Член 12 утврдува дека воените заробеници се одговорност на државата, а не на лицата кои ги заробиле, и дека тие не смеат да бидат префрлени во држава која не е страна на Конвенцијата.

Членовите 13 до 16 пропишуваат дека воените заробеници мора да бидат третирани хумано, без каква било дискриминација, и дека нивните медицински потреби мора да бидат задоволени.

==Дел III: Заробеништво==

Овој дел е поделен на шест секции.

Секција 1

Го опфаќа почетокот на заробеништвото (членови 17–20). Во неа се определува кои информации заробеникот мора да ги даде („презиме, име, чин, датум на раѓање и армиски, полковски, личен или сериски број“), како и методите на испрашување што може да ги користи државата што го држи во заробеништво („Не е дозволена физичка или психичка тортура, ниту каква било друга форма на присила“). Исто така, се утврдува кој личен имот може да го задржи воениот заробеник и дека тој мора да биде евакуиран од борбената зона што е можно побрзо.

Секција 2

Го регулира интернирањето на воените заробеници и е поделена на осум поглавја:

#Општи одредби (членови 21–24)
#Сместување, храна и облека (членови 25–28)
#Хигиена и медицинска грижа (членови 29–32)
#Третман на непријателскиот медицински персонал и свештеници задржани за помош на воените заробеници (член 33)
#Верски, интелектуални и физички активности (членови 34–38)
#Дисциплина (членови 39–42)
#Воен чин (членови 43–45)
#Префрлување на воени заробеници по нивното пристигнување во логор (членови 46–48)

Секција 3

(Членови 49–57) Го регулира видот на работа што може да им биде наложена на воените заробеници, земајќи ги предвид нивниот чин, возраст и пол, како и работите што поради опасност или штетност можат да ги извршуваат само доброволци. Детално се разработуваат прашања како сместување, медицински услуги и фактот дека дури и кога воениот заробеник работи за приватно лице, воените власти остануваат одговорни за него. Висината на надоместокот за извршената работа е регулирана во член 62 од следната секција.

Секција 4

(Членови 58–68) Ги уредува финансиските средства на воените заробеници.

Секција 5

(Членови 69–74) Ги регулира односите на воените заробеници со надворешниот свет. Ова ја вклучува зачестеноста со која тие можат да испраќаат и примаат пошта и пакети. Државата што ги држи во заробеништво има право да ја цензурира целата пошта, но тоа мора да го прави што е можно побрзо.

Секција 6

Ги регулира односите помеѓу воените заробеници и властите што ги држат во заробеништво и е поделена на три поглавја:

#Жалби на воените заробеници во врска со условите на заробеништво (член 78)
#Претставници на воените заробеници (членови 79–81). Кога во логорот нема висок офицер, заробениците слободно избираат свој претставник со тајно гласање на секои шест месеци. Претставникот служи како посредник помеѓу властите и заробениците.
#Подделот за „Казнени и дисциплински санкции“ е поделен на три дела:
#Општи одредби (членови 82–88)
#Дисциплински санкции (членови 89–98)
#Судски постапки (членови 99–108)

==Дел IV: Престанок на заробеништвото==

Овој дел е поделен на три секции:

Секција 1

(Членови 109–117) Ги регулира директната репатријација и сместувањето во неутрални држави.

Секција 2

(Членови 118–119) Го регулира ослободувањето и репатријацијата на воените заробеници по завршувањето на непријателствата.

Секција 3

(Членови 120–121) Го регулира случајот на смрт на воен заробеник.

==Дел V: Информативно биро и организации за помош на воени заробеници==

Информативното биро е организација која државата што ги држи заробениците мора да ја воспостави за да овозможи размена на информации помеѓу страните во конфликтот и неутралните држави, како што бараат различните одредби на Третата Женевска конвенција. Тоа слободно комуницира со „Централна агенција за информации за воени заробеници“, формирана во неутрална држава, која служи како посредник со државата на која воените заробеници ѝ должат верност. Одредбите од овој дел се содржани во членовите 122–125.

Централната агенција за информации за воени заробеници е формирана во рамките на International Committee of the Red Cross.

==Дел VI: Спроведување на Конвенцијата==

Овој дел е поделен на две секции:

Секција 1

(Членови 126–132) Општи одредби.

Секција 2

(Членови 133–143) Завршни одредби.

[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Женевски конвенции]]</text>
      <sha1>qiq367ohue49nwfyc478nhiytkf6suo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570076</id>
      <parentid>5570075</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T20:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17835" sha1="evl0yj6z4t01tyqzvrmto88fk1zuucw" xml:space="preserve">[[Податотека:POW_Packages_in_1942.jpg|мини|Вработени на Црвениот крст подготвуваат пакети со храна за воените затвореници]]
'''Трета Женевска конвенција за постапување со воени заробеници'''; попозната како '''Трета Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција III''' и скратено како '''ЖКIII''', е еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Првпат била усвоена во 1929 година, но била значително ревидирана на конференцијата во 1949 година на 12 август 1949 година. ЖКIII дефинира хуманитарна заштита за воените заробеници. Конвенцијата е потпишена од 196 држави-страни.

== Дел I: Општи одредби ==
Овој дел ги поставува општите параметри на Женевската конвенција III:

*Членовите 1 и 2 определуваат кои страни се обврзани со Третата Женевска конвенција.
*Член 2 прецизира кога страните се обврзани со Конвенцијата:
** Секој вооружен конфликт помеѓу две или повеќе „Високи договорни страни“ е опфатен со Третата Женевска конвенција.
** Конвенцијата се применува и при окупација на територија на „Висока договорна страна“.
** Во односите помеѓу „Високите договорни страни“ и држава која не е потписничка, страните што ја ратификувале Конвенцијата остануваат обврзани со неа сè додека непотписничката држава ги прифаќа и применува нејзините одредби. „...Иако една од страните во конфликтот можеби не е страна на оваа Конвенција, страните кои се страни на Конвенцијата остануваат обврзани со неа во нивните меѓусебни односи. Тие исто така ќе бидат обврзани со Конвенцијата во однос на таа држава, доколку таа ги прифати и применува нејзините одредби.“
* Член 3 често се нарекува „Конвенција во мало“. Тој е единствениот член од Женевските конвенции што се применува во граѓански војни, односно во конфликти кои немаат меѓународен карактер. Во него се опишани минималните заштити кои мора да им бидат обезбедени на сите лица на територијата на потписничка држава за време на вооружен конфликт од немеѓународен карактер (без оглед на државјанството). Неборците, припадниците на вооружените сили кои го положиле оружјето и борците кои се надвор од борба поради рани, притвор или други причини, мора во сите околности да бидат третирани хумано. Забранети се навредите на личното достоинство, особено понижувачкиот и деградирачки третман. Изрекувањето пресуди мора да биде од редовно конституиран суд кој ги обезбедува сите судски гаранции признати како неопходни од цивилизираните народи. Заштитата од член 3 важи дури и ако лицето не е класифицирано како воен заробеник. Членот исто така ги повикува страните во внатрешен конфликт да настојуваат преку посебни договори да ги применат сите или дел од другите одредби на Третата Женевска конвенција.
* Член 4 ги дефинира воените заробеници како:
** 4.1.1 Припадници на вооружените сили на страна во конфликтот и припадници на милиции кои се дел од тие вооружени сили.
** 4.1.2 Припадници на други милиции и доброволни единици, вклучително и организирани движења на отпор, под услов:
*** да се под команда на лице одговорно за своите подредени;
*** да имаат постојан и препознатлив знак видлив од далечина (со одредени исклучоци за државите кои го почитуваат Протоколот I од 1977 година);
*** да носат оружје отворено;
*** да ги спроведуваат своите операции во согласност со законите и обичаите на војната.
** 4.1.3 Припадници на редовни вооружени сили кои му се лојални на влада или власт што не е признаена од државата што ги држи во заробеништво.
** 4.1.4 Цивили кои извршуваат неборбени задачи за поддршка на војската и поседуваат важечка идентификациска карта издадена од војската што ја поддржуваат.
** 4.1.5 Членови на трговската морнарица и екипажите на цивилни воздухоплови на страните во конфликтот, доколку не уживаат поповолен третман според други правила на меѓународното право.
** 4.1.6 Жители на неокупирана територија кои, при приближување на непријателот, спонтано земаат оружје за да се спротивстават на инвазијата, без време да се организираат во редовни воени единици, под услов отворено да носат оружје и да ги почитуваат законите и обичаите на војната.
** 4.3 Изречно се наведува дека член 33 има предност во однос на третманот на непријателскиот медицински персонал и воените свештеници.
* Член 5 предвидува дека воените заробеници (како што се дефинирани во член 4) се заштитени од моментот на нивното заробување до нивната конечна репатријација. Исто така, доколку постои сомнеж дали некој борец припаѓа на категориите наведени во член 4, тој мора да биде третиран како воен заробеник сè додека неговиот статус не биде утврден од надлежен суд.

==Дел II: Општа заштита на воените заробеници==

Овој дел го уредува статусот на воените заробеници.

Член 12 утврдува дека воените заробеници се одговорност на државата, а не на лицата кои ги заробиле, и дека тие не смеат да бидат префрлени во држава која не е страна на Конвенцијата.

Членовите 13 до 16 пропишуваат дека воените заробеници мора да бидат третирани хумано, без каква било дискриминација, и дека нивните медицински потреби мора да бидат задоволени.

==Дел III: Заробеништво==

Овој дел е поделен на шест секции.

Секција 1

Го опфаќа почетокот на заробеништвото (членови 17–20). Во неа се определува кои информации заробеникот мора да ги даде („презиме, име, чин, датум на раѓање и армиски, полковски, личен или сериски број“), како и методите на испрашување што може да ги користи државата што го држи во заробеништво („Не е дозволена физичка или психичка тортура, ниту каква било друга форма на присила“). Исто така, се утврдува кој личен имот може да го задржи воениот заробеник и дека тој мора да биде евакуиран од борбената зона што е можно побрзо.

Секција 2

Го регулира интернирањето на воените заробеници и е поделена на осум поглавја:

#Општи одредби (членови 21–24)
#Сместување, храна и облека (членови 25–28)
#Хигиена и медицинска грижа (членови 29–32)
#Третман на непријателскиот медицински персонал и свештеници задржани за помош на воените заробеници (член 33)
#Верски, интелектуални и физички активности (членови 34–38)
#Дисциплина (членови 39–42)
#Воен чин (членови 43–45)
#Префрлување на воени заробеници по нивното пристигнување во логор (членови 46–48)

Секција 3

(Членови 49–57) Го регулира видот на работа што може да им биде наложена на воените заробеници, земајќи ги предвид нивниот чин, возраст и пол, како и работите што поради опасност или штетност можат да ги извршуваат само доброволци. Детално се разработуваат прашања како сместување, медицински услуги и фактот дека дури и кога воениот заробеник работи за приватно лице, воените власти остануваат одговорни за него. Висината на надоместокот за извршената работа е регулирана во член 62 од следната секција.

Секција 4

(Членови 58–68) Ги уредува финансиските средства на воените заробеници.

Секција 5

(Членови 69–74) Ги регулира односите на воените заробеници со надворешниот свет. Ова ја вклучува зачестеноста со која тие можат да испраќаат и примаат пошта и пакети. Државата што ги држи во заробеништво има право да ја цензурира целата пошта, но тоа мора да го прави што е можно побрзо.

Секција 6

Ги регулира односите помеѓу воените заробеници и властите што ги држат во заробеништво и е поделена на три поглавја:

#Жалби на воените заробеници во врска со условите на заробеништво (член 78)
#Претставници на воените заробеници (членови 79–81). Кога во логорот нема висок офицер, заробениците слободно избираат свој претставник со тајно гласање на секои шест месеци. Претставникот служи како посредник помеѓу властите и заробениците.
#Подделот за „Казнени и дисциплински санкции“ е поделен на три дела:
#Општи одредби (членови 82–88)
#Дисциплински санкции (членови 89–98)
#Судски постапки (членови 99–108)

==Дел IV: Престанок на заробеништвото==

Овој дел е поделен на три секции:

Секција 1

(Членови 109–117) Ги регулира директната репатријација и сместувањето во неутрални држави.

Секција 2

(Членови 118–119) Го регулира ослободувањето и репатријацијата на воените заробеници по завршувањето на непријателствата.

Секција 3

(Членови 120–121) Го регулира случајот на смрт на воен заробеник.

==Дел V: Информативно биро и организации за помош на воени заробеници==

Информативното биро е организација која државата што ги држи заробениците мора да ја воспостави за да овозможи размена на информации помеѓу страните во конфликтот и неутралните држави, како што бараат различните одредби на Третата Женевска конвенција. Тоа слободно комуницира со „Централна агенција за информации за воени заробеници“, формирана во неутрална држава, која служи како посредник со државата на која воените заробеници ѝ должат верност. Одредбите од овој дел се содржани во членовите 122–125.

Централната агенција за информации за воени заробеници е формирана во рамките на International Committee of the Red Cross.

==Дел VI: Спроведување на Конвенцијата==

Овој дел е поделен на две секции:

Секција 1

(Членови 126–132) Општи одредби.

Секција 2

(Членови 133–143) Завршни одредби.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==

{{Wikisource|Geneva Convention/Third Geneva Convention|Geneva Convention}}
* [//www.icrc.org/ihl/INTRO/375 Text of the Third Geneva Convention]
* [//ihl-databases.icrc.org/assets/treaties/375-GC-III-EN.002.pdf Text of the Third Geneva Convention]
* [[International Committee of the Red Cross|ICRC]] [//www.icrc.org/ihl.nsf/WebList?ReadForm&amp;id=375&amp;t=com Commentaries on the Convention (III) relative to the Treatment of Prisoners of War]
* [//www.icrc.org/ihl.nsf/WebSign?ReadForm&amp;id=375&amp;ps=P List of countries that have ratified the Third Geneva Convention]

[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Женевски конвенции|3]]</text>
      <sha1>evl0yj6z4t01tyqzvrmto88fk1zuucw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Трета Женевска конвенција</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396434</id>
    <revision>
      <id>5570074</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Избори во Албанија</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396435</id>
    <revision>
      <id>5570077</id>
      <timestamp>2026-06-01T20:55:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SpectralWiz</username>
        <id>106165</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Navbox |name = Избори во Албанија |title = {{знамеикона|АЛБ}} [[Избори во Албанија|Избори и референдуми во Албанија]] |listclass = hlist  |group1 = [[Претседател на Албанија|Претседателски избори]] |list1  =  * [[Претседателски избори во Албанија (1925)|1925]] * Претседателски избори...</comment>
      <origin>5570077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4733" sha1="1v5cv0asdta2cho0fdsutngz55maj8h" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = Избори во Албанија
|title = {{знамеикона|АЛБ}} [[Избори во Албанија|Избори и референдуми во Албанија]]
|listclass = hlist

|group1 = [[Претседател на Албанија|Претседателски избори]]
|list1  = 
* [[Претседателски избори во Албанија (1925)|1925]]
* [[Претседателски избори во Албанија (1991)|1991]]
* [[Претседателски избори во Албанија (1992)|1992]]
* [[Претседателски избори во Албанија (1996)|1996]]
* [[Претседателски избори во Албанија (1997)|1997]]
* [[Претседателски избори во Албанија (2002)|2002]]
* [[Претседателски избори во Албанија (2007)|2007]]
* [[Претседателски избори во Албанија (2012)|2012]]
* [[Претседателски избори во Албанија (2017)|2017]]
* [[Претседателски избори во Албанија (2022)|2022]]

|group2 = [[Парламент на Албанија|Парламентарни избори]]
|list2  = 
* [[Парламентарни избори во Албанија (1921)|1921]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1923)|1923]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1925)|1925]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1928)|1928]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1932)|1932]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1937)|1937]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1943)|1943]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1945)|1945]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1950)|1950]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1954)|1954]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1958)|1958]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1962)|1962]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1966)|1966]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1970)|1970]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1974)|1974]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1978)|1978]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1982)|1982]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1987)|1987]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1991)|1991]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1992)|1992]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1996)|1996]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (1997)|1997]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2001)|2001]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2005)|2005]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2009)|2009]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2013)|2013]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2017)|2017]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2021)|2021]]
* [[Парламентарни избори во Албанија (2025)|2025]]
* ''2029''

|group3 = [[Општини во Албанија|Локални избори]]
|list3 = 
* [[Локални избори во Албанија (1992)|1992]]
* [[Локални избори во Албанија (1996)|1996]]
* [[Локални избори во Албанија (2000)|2000]]
* [[Локални избори во Албанија (2003)|2003]]
* [[Локални избори во Албанија (2007)|2007]]
* [[Локални избори во Албанија (2011)|2011]]
* [[Локални избори во Албанија (2013)|2013]]
* [[Локални избори во Албанија (2015)|2015]]
* [[Локални избори во Албанија (2019)|2019]]
* [[Локални избори во Албанија (2023)|2023]]
* [[Локални избори во Албанија (2025)|2025]]
* ''2027''

|group4 = Референдуми
|list4 =
* 1994
* 1997
* 1998

}}&lt;noinclude&gt;
&lt;br/&gt;{{расклоп}}

[[Категорија:Предлошки за избори и референдуми|Албанија]]
[[Категорија:Предлошки за Албанија|Избори]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1v5cv0asdta2cho0fdsutngz55maj8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Декларација за толеранција (1687)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396436</id>
    <revision>
      <id>5570079</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doni12345</username>
        <id>77134</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354192251|Declaration of Indulgence (1687)]]“</comment>
      <origin>5570079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7460" sha1="6emmd8css5b70s1dp0cl08y2lqr1g14" xml:space="preserve">
[[Податотека:First_page_of_the_Declaration_of_Indulgence_(1687)_-_British_Museum.jpg|мини|''Првата страница од Декларацијата за толеранција, 1687 година'' ([[Британски музеј|Британскиот музеј]], објавена во 1898 година)]]
'''Декларацијата за толеранција''', исто така наречена '''Декларација за слобода на совеста''',&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Sowerby|first=Scott|date=2009|title=Of Different Complexions: Religious Diversity and National Identity in James II's Toleration Campaign|url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/2897166/Sowerby_OfDifferentComplexions.pdf?sequence=2&amp;isAllowed=y|journal=The English Historical Review|volume=124|issue=506|pages=29–52|doi=10.1093/ehr/cen363|via=Oxford Academic}}&lt;/ref&gt; била пар прогласи направени од Џејмс II од Англија и Ирска и VII од Шкотска во 1687 година. Декларацијата прво била издадена за Шкотска на 12 февруари, а потоа за Англија на 4 април 1687 година. Како ран чекор кон воспоставување слобода на религијата во Велика Британија и Ирска, таа била прекината од [[Славна револуција|Славната револуција]].

Декларацијата овозможила широка верска слобода во [[Англија]] со суспендирање на казнените закони што наметнувале усогласеност со [[Црква на Англија|Англиканската црква]] и им дозволувала на луѓето да се богослужат во своите домови или капели како што сметаат за соодветно, а го укинала и барањето за потврдување на верски заклетви пред да се добие вработување на владина функција.

Со користење на кралското овластување за суспендирање, кралот ги укинал религиозните казнени закони и им даде толеранција на различните христијански деноминации во рамките на неговите кралства. Декларацијата за толеранција била поддржана од Вилијам Пен, кој бил широко сметан за нејзин иницијатор. Декларацијата наишла на силен отпор од страна на англиканците во Англија, и од религиозни и од уставни причини. Некои англиканци се спротивставиле на фактот дека Декларацијата немала специфични ограничувања и на тој начин, барем теоретски, дозволувала практикување на која било религија, вклучувајќи го [[Ислам|исламот]], [[Јудаизам|јудаизмот]] или [[Паганство|паганството]].

== 1687 година ==
Во Шкотска, [[Презвитеријанство|презвитеријанците]] првично одбиле да ја прифатат Декларацијата за толеранција. Кралот ја издал повторно на 28 јуни, давајќи им на презвитеријанците исти слободи како и на католиците; ова било прифатено од повеќето презвитеријанци, со значаен исклучок на Ковенантите. Декларацијата за толеранција, како и доделувањето верски слободи на неговите поданици, исто така ја потврдил „Суверената власт, кралската прерогатива и апсолутната власт на кралот, на која сите наши поданици требале да се покоруваат безрезервно“&lt;ref&gt;{{Викиизвор-ред|A Proclamation (James VII)|Declaration of Indulgence}}&lt;/ref&gt; и со тоа се залагал за [[апсолутна монархија]].

Англиската верзија била добредојдена од повеќето неконформисти, но, како и во Шкотска, презвитеријанците биле поневолни од сè срце да ја прифатат. Постоела загриженост дека толеранцијата се темелела само на произволната волја на кралот.

== 1688 година ==
Англиската Декларација за толеранција била повторно издадена на 27 април 1688 година, што довело до отворен отпор од страна на Англиканците. Малку свештеници ја прочитале Декларацијата во црквите.

Вилијам Санкрофт, надбискуп од Кентербери, и шест други бискупи поднеле петиција до кралот со која ја прогласиле Декларацијата за толерантност за нелегална. Џејмс веднаш наредил седумте бискупи да бидат судени за бунт и побуна; сепак, бискупите биле ослободени. Многу [[Презвитеријанство|презвитеријанци]] биле скептични кон намерите на кралот, додека други дисиденти, вклучувајќи ги квакерите и [[Баптизам|баптистите]], му се заблагодариле на кралот за Декларацијата за толерантност.

Декларациите биле поништени кога Џејмс II биле соборен во [[Славна револуција|Славната револуција]] . Повелбата за правата го укина овластувањето за суспендирање.

== Види уште ==

* [[Религијата во Обединетото Кралство|Религија во Обединетото Кралство]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Викиизвор-ред|A Proclamation (James VII)|Declaration of Indulgence|single=yes}}
*  
[[Категорија:Англиска реформација]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на Римокатоличката црква во Англија]]
[[Категорија:Закони во Англија]]
[[Категорија:17-ти век во Шкотска]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>6emmd8css5b70s1dp0cl08y2lqr1g14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570298</id>
      <parentid>5570079</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7257" sha1="d8i3sms0ltllprh4mjpiz05mrr9nwgr" xml:space="preserve">
[[Податотека:First_page_of_the_Declaration_of_Indulgence_(1687)_-_British_Museum.jpg|мини|''Првата страница од Декларацијата за толеранција, 1687 година'' ([[Британски музеј]], објавена во 1898 година)]]
'''Декларацијата за толеранција''', исто така наречена '''Декларација за слобода на совеста''',&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Sowerby|first=Scott|date=2009|title=Of Different Complexions: Religious Diversity and National Identity in James II's Toleration Campaign|url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/2897166/Sowerby_OfDifferentComplexions.pdf?sequence=2&amp;isAllowed=y|journal=The English Historical Review|volume=124|issue=506|pages=29–52|doi=10.1093/ehr/cen363|via=Oxford Academic}}&lt;/ref&gt; била пар прогласи направени од [[Џејмс II]] од Англија и Ирска и VII од Шкотска во 1687 година. Декларацијата прво била издадена за Шкотска на 12 февруари, а потоа за Англија на 4 април 1687 година. Како ран чекор кон воспоставување слобода на религијата во Велика Британија и Ирска, таа била прекината од [[Славна револуција|Славната револуција]].

Декларацијата овозможила широка верска слобода во [[Англија]] со суспендирање на казнените закони што наметнувале усогласеност со [[Црква на Англија|Англиканската црква]] и им дозволувала на луѓето да се молат во своите домови или капели како што сметаат за соодветно, а го укинала и барањето за потврдување на верски заклетви пред да се добие вработување на владина функција.

Со користење на кралското овластување за суспендирање, кралот ги укинал религиозните казнени закони и им даде толеранција на различните христијански деноминации во рамките на неговите кралства. Декларацијата за толеранција била поддржана од Вилијам Пен, кој бил широко сметан за нејзин иницијатор. Декларацијата наишла на силен отпор од страна на англиканците во Англија, и од религиозни и од уставни причини. Некои англиканци се спротивставиле на фактот дека Декларацијата немала специфични ограничувања и на тој начин, барем теоретски, дозволувала практикување на која било религија, вклучувајќи го [[Ислам|исламот]], [[Јудаизам|јудаизмот]] или [[Паганство|паганството]].

== 1687 година ==
Во Шкотска, [[Презвитеријанство|презвитеријанците]] првично одбиле да ја прифатат Декларацијата за толеранција. Кралот ја издал повторно на 28 јуни, давајќи им на презвитеријанците исти слободи како и на католиците; ова било прифатено од повеќето презвитеријанци, со значаен исклучок на Ковенантите. Декларацијата за толеранција, како и доделувањето верски слободи на неговите поданици, исто така ја потврдил „Суверената власт, кралската прерогатива и апсолутната власт на кралот, на која сите наши поданици требале да се покоруваат безрезервно“&lt;ref&gt;{{Викиизвор-ред|A Proclamation (James VII)|Declaration of Indulgence}}&lt;/ref&gt; и со тоа се залагал за [[апсолутна монархија]].

Англиската верзија била добредојдена од повеќето неконформисти, но, како и во Шкотска, презвитеријанците биле поневолни да ја прифатат. Постоела загриженост дека толеранцијата се темелела само на произволната волја на кралот.

== 1688 година ==
Англиската Декларација за толеранција била повторно издадена на 27 април 1688 година, што довело до отворен отпор од страна на Англиканците. Малку свештеници ја прочитале Декларацијата во црквите.

Вилијам Санкрофт, надбискуп од Кентербери, и шест други бискупи поднеле петиција до кралот со која ја прогласиле Декларацијата за толерантност за нелегална. Џејмс веднаш наредил седумте бискупи да бидат судени за бунт и побуна; сепак, бискупите биле ослободени. Многу [[Презвитеријанство|презвитеријанци]] биле скептични кон намерите на кралот, додека други дисиденти, вклучувајќи ги квакерите и [[Баптизам|баптистите]], му се заблагодариле на кралот за Декларацијата за толерантност.

Декларациите биле поништени кога Џејмс II биле соборен во [[Славна револуција|Славната револуција]]. Повелбата за правата го укинала овластувањето за суспендирање.

== Поврзано ==

* [[Религијата во Обединетото Кралство|Религија во Обединетото Кралство]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* {{Викиизвор-ред|A Proclamation (James VII)|Declaration of Indulgence|single=yes}}
[[Категорија:Англиска реформација]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на Римокатоличката црква во Англија]]
[[Категорија:17-ти век во Шкотска]]</text>
      <sha1>d8i3sms0ltllprh4mjpiz05mrr9nwgr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Бејкер Стрит Ирегуларс</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396438</id>
    <revision>
      <id>5570086</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{}}</comment>
      <origin>5570086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4" sha1="0ew0e4nobvzn4rxc6ff4utuz9lbluka" xml:space="preserve">{{}}</text>
      <sha1>0ew0e4nobvzn4rxc6ff4utuz9lbluka</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570088</id>
      <parentid>5570086</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:05:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30" xml:space="preserve">{{сзр}}</text>
      <sha1>l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Четврта Женевска конвенција</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396439</id>
    <revision>
      <id>5570087</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1355682161|Fourth Geneva Convention]]“</comment>
      <origin>5570087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8927" sha1="2mggeou5pv5edrdn4b8b6jhpthtmdpq" xml:space="preserve">
'''Четврта Женевска конвенција за заштита на граѓански лица за време на војна''' ({{Langx|fr|Convention relative à la protection des personnes civiles en temps de guerre}}), почесто нарекувана '''Четврта Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција IV''' (скратено како '''ЖКIV'''), е еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Таа била усвоена на 12 август 1949 година и стапила на сила во октомври 1950 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/INTRO/380|title=Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross}}&lt;/ref&gt; Додека првите три конвенции од 1949 година се однесуваат на борците, Женевската конвенција IV станала првата што се занимава со хуманитарна заштита на цивилите за време на војна. ЖКIV ја дефинира хуманитарната заштита на цивилите. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го овој и другите три договори. &lt;ref name=&quot;Treaties, States parties, and Commentaries 2010&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=AE2D398352C5B028C12563CD002D6B5C&amp;action=openDocument|title=Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949|date=23 March 2010|work=Treaties, States parties, and Commentaries|accessdate=28 March 2018}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Parties_to_the_Geneva_Conventions.svg|алт=A political map of the world|мини|500x500пкс|Страни на Женевските конвенции и протоколи ]]
Женевската конвенција IV се однесува само на заштитените цивили на окупирана територија, а не на последиците од непријателствата, како што е стратешкото бомбардирање за време на Втората светска војна. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213|title=Moral Principles and Nuclear Weapons|last=Douglas P. Lackey|date=1 January 1984|publisher=[[Rowman &amp; Littlefield]]|isbn=978-0-8476-7116-8|page=[https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213 213]}}&lt;/ref&gt; Поеѓу нејзините огромни одредби, Женевската конвенција експлицитно забранува префрлање на населението на окупаторска сила на територијата која ја окупира.

Дополнителниот протокол I од 1977 година кон Женевските конвенции од 1949 година (ДП) ги забранува сите намерни напади врз „цивилното население и цивилните објекти“. &lt;ref name=&quot;unts1125&quot;&gt;{{Наведено списание|title=Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I), June 8, 1977|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201125/volume-1125-I-17512-English.pdf|journal=United Nations Treaty Series|volume=1125|issue=17512}}&lt;/ref&gt; {{refn|Article 48|group=note}}Исто така, ги забранува и дефинира „неселективните напади“ како „случајна загуба на цивилен живот, повреда на цивили, оштетување на цивилни објекти или комбинација од нив, што би било прекумерно во однос на конкретната и директна воена предност што се очекува“.{{refn|Article 51|group=note}} Ова правило научниците го нарекуваат принцип на пропорционалност. &lt;ref name=&quot;rabkin15&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rabkin|first=Jeremy|date=2015|title=PROPORTIONALITY IN PERSPECTIVE: HISTORICAL LIGHT ON THE LAW OF ARMED CONFLICT|url=https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|journal=San Diego International Law Journal|volume=16|issue=2|pages=263–340|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226112302/https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|archive-date=26 December 2022|access-date=15 December 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;gardam&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://legal.un.org/avl/ha/pagc/pagc.html|title=Protocols Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949: Introductory Note|last=Gardam|first=Judith|access-date=15 December 2022|publisher=United Nations|agency=Audiovisual Library of International Law}}&lt;/ref&gt; До долго време по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во 1945 година, нормата за реципроцитет обезбедувала оправдување за однесување во вооружен судир. &lt;ref name=&quot;bennett19&quot;&gt;{{Наведено списание|last=BENNETT|first=JOHN|date=2019|title=REAPING THE WHIRLWIND: THE NORM OF RECIPROCITY AND THE LAW OF AERIAL BOMBARDMENT DURING WORLD WAR II|url=https://law.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0009/3567438/Bennett.pdf|journal=Melbourne Journal of International Law|volume=20|pages=1–44}}&lt;/ref&gt;

Во 1993 година, [[Совет за безбедност на ООН|Советот за безбедност на ООН]] усвоил извештај од [[Генерален секретар на Обединетите нации|Генералниот секретар]] и Комисијата на експерти во кој се заклучило дека Женевските конвенции влегле во корпусот на обичајното меѓународно хуманитарно право, со што ги направиле обврзувачки за земјите кои не се потписнички на Конвенциите секогаш кога се вклучуваат во вооружени судири. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://legal.un.org/avl/ha/icty/icty.html|title=United Nations Audiovisual Library of International Law|publisher=United Nations|accessdate=15 March 2017|quote=Though the Tribunal recognizes that binding conventional law could also provide basis for its jurisdiction, it has in practice always determined that the treaty provisions in question are also declaratory of custom.}}&lt;/ref&gt;

== Дел I. Општи одредби ==
[[Податотека:Warsaw_1939_refugees_and_soldier.jpg|мини|Варшавски бегалци од 1939]]
Ова ги поставува општите параметри за Женевската конвенција IV:
[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Меѓународно право]]
[[Категорија:Женевски конвенции]]</text>
      <sha1>2mggeou5pv5edrdn4b8b6jhpthtmdpq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570091</id>
      <parentid>5570087</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дел I. Општи одредби */</comment>
      <origin>5570091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34751" sha1="fj84ehwt0x6zuljz2okvqp1hhhl3xke" xml:space="preserve">
'''Четврта Женевска конвенција за заштита на граѓански лица за време на војна''' ({{Langx|fr|Convention relative à la protection des personnes civiles en temps de guerre}}), почесто нарекувана '''Четврта Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција IV''' (скратено како '''ЖКIV'''), е еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Таа била усвоена на 12 август 1949 година и стапила на сила во октомври 1950 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/INTRO/380|title=Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross}}&lt;/ref&gt; Додека првите три конвенции од 1949 година се однесуваат на борците, Женевската конвенција IV станала првата што се занимава со хуманитарна заштита на цивилите за време на војна. ЖКIV ја дефинира хуманитарната заштита на цивилите. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го овој и другите три договори. &lt;ref name=&quot;Treaties, States parties, and Commentaries 2010&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=AE2D398352C5B028C12563CD002D6B5C&amp;action=openDocument|title=Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949|date=23 March 2010|work=Treaties, States parties, and Commentaries|accessdate=28 March 2018}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Parties_to_the_Geneva_Conventions.svg|алт=A political map of the world|мини|500x500пкс|Страни на Женевските конвенции и протоколи ]]
Женевската конвенција IV се однесува само на заштитените цивили на окупирана територија, а не на последиците од непријателствата, како што е стратешкото бомбардирање за време на Втората светска војна. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213|title=Moral Principles and Nuclear Weapons|last=Douglas P. Lackey|date=1 January 1984|publisher=[[Rowman &amp; Littlefield]]|isbn=978-0-8476-7116-8|page=[https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213 213]}}&lt;/ref&gt; Поеѓу нејзините огромни одредби, Женевската конвенција експлицитно забранува префрлање на населението на окупаторска сила на територијата која ја окупира.

Дополнителниот протокол I од 1977 година кон Женевските конвенции од 1949 година (ДП) ги забранува сите намерни напади врз „цивилното население и цивилните објекти“. &lt;ref name=&quot;unts1125&quot;&gt;{{Наведено списание|title=Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I), June 8, 1977|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201125/volume-1125-I-17512-English.pdf|journal=United Nations Treaty Series|volume=1125|issue=17512}}&lt;/ref&gt; {{refn|Article 48|group=note}}Исто така, ги забранува и дефинира „неселективните напади“ како „случајна загуба на цивилен живот, повреда на цивили, оштетување на цивилни објекти или комбинација од нив, што би било прекумерно во однос на конкретната и директна воена предност што се очекува“.{{refn|Article 51|group=note}} Ова правило научниците го нарекуваат принцип на пропорционалност. &lt;ref name=&quot;rabkin15&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rabkin|first=Jeremy|date=2015|title=PROPORTIONALITY IN PERSPECTIVE: HISTORICAL LIGHT ON THE LAW OF ARMED CONFLICT|url=https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|journal=San Diego International Law Journal|volume=16|issue=2|pages=263–340|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226112302/https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|archive-date=26 December 2022|access-date=15 December 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;gardam&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://legal.un.org/avl/ha/pagc/pagc.html|title=Protocols Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949: Introductory Note|last=Gardam|first=Judith|access-date=15 December 2022|publisher=United Nations|agency=Audiovisual Library of International Law}}&lt;/ref&gt; До долго време по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во 1945 година, нормата за реципроцитет обезбедувала оправдување за однесување во вооружен судир. &lt;ref name=&quot;bennett19&quot;&gt;{{Наведено списание|last=BENNETT|first=JOHN|date=2019|title=REAPING THE WHIRLWIND: THE NORM OF RECIPROCITY AND THE LAW OF AERIAL BOMBARDMENT DURING WORLD WAR II|url=https://law.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0009/3567438/Bennett.pdf|journal=Melbourne Journal of International Law|volume=20|pages=1–44}}&lt;/ref&gt;

Во 1993 година, [[Совет за безбедност на ООН|Советот за безбедност на ООН]] усвоил извештај од [[Генерален секретар на Обединетите нации|Генералниот секретар]] и Комисијата на експерти во кој се заклучило дека Женевските конвенции влегле во корпусот на обичајното меѓународно хуманитарно право, со што ги направиле обврзувачки за земјите кои не се потписнички на Конвенциите секогаш кога се вклучуваат во вооружени судири. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://legal.un.org/avl/ha/icty/icty.html|title=United Nations Audiovisual Library of International Law|publisher=United Nations|accessdate=15 March 2017|quote=Though the Tribunal recognizes that binding conventional law could also provide basis for its jurisdiction, it has in practice always determined that the treaty provisions in question are also declaratory of custom.}}&lt;/ref&gt;

== Дел I. Општи одредби ==
[[Податотека:Warsaw_1939_refugees_and_soldier.jpg|мини|Варшавски бегалци од 1939]]
Ова ги поставува општите параметри за Женевската конвенција IV:

===Член 2: Примена на Конвенцијата===

Член 2 предвидува дека потписничките се обврзани со Конвенцијата и во случај на војна, во вооружени судири во кои не е објавена војна како и во случај на [[воена окупација|окупација]] на територијата на друга држава.

{{blockquote|In addition to the provisions which shall be implemented in peacetime, the present Convention shall apply to all cases of declared war or of any other armed conflict which may arise between two or more of the High Contracting Parties, even if the state of war is not recognized by one of them.}}

Опсегот на член 2 е широк:

{{blockquote|Although one of the Powers in conflict may not be a party to the present Convention, the Powers who are parties thereto shall remain bound by it in their mutual relations.}}

Во коментарот на овој член, [[Jean Pictet]] пишува:

{{blockquote|1=They [conventions] are coming to be regarded less and less as contracts concluded on a basis of reciprocity in the national interests of the parties and more and more as a solemn affirmation of principles respected for their own sake, a series of unconditional engagements on the part of each of the Contracting Parties 'vis-à-vis ' the others.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Treaties, States parties, and Commentaries – Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949–53: Commentary of 1958|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument&amp;documentId=5AA133B15493D9D0C12563CD0042A15A|publisher=International Red Cross}}&lt;/ref&gt;}}

Член 3: Конфликти што немаат меѓународен карактер

Член 3 предвидува дека дури и кога конфликтот нема меѓународен карактер, страните мора, како минимум, да ги почитуваат основните заштити за [[non-combatant|неборците]], припадниците на вооружените сили кои го положиле оружјето и [[combatant|борците]] кои се ''[[hors de combat]]'' (надвор од борба) поради [[wound|рани]], [[detention (imprisonment)|притвор]] или која било друга причина, и тие ''во сите околности мора да бидат третирани хумано'', при што се забрануваат:

(а) насилство врз животот и личноста, особено убиства од сите видови, [[mutilation|осакатување]], суров третман и [[torture|тортура]];
(б) земање [[hostage|заложници]];
(в) повреди на личното достоинство, особено понижувачки и деградирачки третман;
(г) изрекување [[sentence (law)|пресуди]] и спроведување егзекуции без претходна пресуда донесена од редовно конституиран суд кој ги обезбедува сите [[judicial|судски]] [[guarantee|гаранции]] признати како неопходни од цивилизираните народи.
Член 4: Дефиниција на заштитени лица

Член 4 дефинира кој се смета за ''[[Protected persons|заштитено лице]]'':

{{blockquote|Persons protected by the Convention are those who, at a given moment and in any manner whatsoever, find themselves, in case of a conflict or occupation, in the hands of a Party to the conflict or Occupying Power of which they are not nationals.}}

Изречно се исклучуваат „државјаните на држава која не е обврзана со Конвенцијата“, како и државјаните на [[neutral country|неутрална држава]] кои се наоѓаат на територијата на завојувана сила, или државјаните на [[Co-belligerence|сојузничка држава]], доколку таа држава има нормални [[diplomatic relations|дипломатски односи]] „со државата во чии раце се наоѓаат“. Д-р Ола Енгдал пишува дека „целта на исклучувањето на [овие] државјани од категоријата заштитени лица била тоа што тие можеле да се потпрат на [[diplomatic protection|дипломатската заштита]] од својата матична држава. Лицата или се заштитени лица според Конвенцијата или можат да ја користат дипломатската заштита на својата држава.“&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OzV4n3DphsAC&amp;pg=PA106|title=Protection of Personnel in Peace Operations: The Role of the &quot;safety Convention&quot; Against the Background of General International Law|author=Ola Engdahl|date=2007|page=106|publisher=[[Brill Publishers]]|isbn=9-7890-0415-4667}}&lt;/ref&gt;

Повеќе членови предвидуваат како ''заштитничките сили'', ''[[International Committee of the Red Cross|ICRC]]'' и ''други [[humanitarian organization|хуманитарни организации]]'' можат да им помагаат на ''заштитените лица''.

Дефиницијата на ''заштитено лице'' во овој член се смета за една од најважните во овој дел, бидејќи многу од членовите во остатокот од Четвртата Женевска конвенција (GCIV) се применуваат само на ''заштитени лица''.

Член 5: Отстапувања

Член 5 дозволува привремено суспендирање на правата на одредени лица според Конвенцијата за времето додека тоа е „штетно за безбедноста на таа држава“, но истовремено предвидува дека „таквите лица сепак мора да бидат третирани хумано и, во случај на судење, не смеат да бидат лишени од правото на правично и редовно судење предвидено со оваа Конвенција“.

Вообичаеното толкување на член 5 е дека неговиот опсег е многу ограничен.&lt;ref&gt;[https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument&amp;documentId=12409217CE36C309C12563CD0042A5E0 Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949. COMMENTARY OF 1958], p. 52 (derogations).&lt;/ref&gt; Отстапувањето е ограничено само на лица кои се „јасно осомничени“ или „вклучени во активности непријателски кон безбедноста на државата“. Во вториот став од членот се споменуваат „шпион“ и „саботер“.

Дел II. Општа заштита на населението од одредени последици на војната
Член 13: Поле на примена на Дел II

{{blockquote|1=The provisions of Part II cover the whole of the populations of the countries in conflict, without any adverse distinction based, in particular, on '''[[Race (human classification)|race]]''', '''nationality''', '''religion''' or '''[[Political party|political opinion]]''', and are intended to alleviate the sufferings caused by war.}}

Списокот на основи врз кои може да се прави разлика не е исцрпен.

Член 16: Ранети и болни – Општа заштита

{{blockquote|Rule 113 Treatment of the dead. The obligation to take all possible measures to prevent the dead from being despoiled (or pillaged).}}

Дел III. Статус и третман на заштитените лица
Секција I. Одредби заеднички за териториите на страните во конфликтот и за окупираните територии
Член 32: Забрана на телесно казнување, тортура и слично

На заштитено лице не смее да му биде нанесено ништо „од таква природа што би предизвикало физичко страдање или уништување... физичко страдање или уништување на заштитените лица што се наоѓаат во нивни раце“. Оваа забрана се однесува на убиства, [[torture|тортура]], [[corporal punishment|телесни казни]], осакатување и медицински или научни експерименти кои не се неопходни за медицинскиот третман на лицето.

Иако во јавните расправи продолжуваат различните толкувања за тоа што претставува правна дефиниција на тортура, забраната на телесно казнување ја поедноставува работата; со тоа и најобичната форма на физичко малтретирање е забранета со член 32, како мерка против различните толкувања на поимот тортура.

Забраната на научни експерименти е додадена, меѓу другото, како реакција на експериментите спроведувани од германски и јапонски лекари за време на [[World War II|Втората светска војна]], од кои [[Josef Mengele|Јозеф Менгеле]] бил најозлогласениот.

Член 33: Индивидуална одговорност, колективни казни, грабеж и репресалии

(Текстот за член 33 не е вклучен во доставениот извадок.)

Секција III. Окупирани територии

Членовите 47–78 наметнуваат значителни обврски на окупациските сили. Покрај бројните одредби за општата благосостојба на населението на окупираната територија, окупаторот не смее присилно да депортира заштитени лица, ниту да депортира или префрла делови од своето цивилно население на окупираната територија (член 49).

Член 49: Депортации, префрлања и евакуации

{{blockquote|
Article 49. Individual or mass [[forced displacement|forcible transfers]], as well as deportations of protected persons from occupied territory to the territory of the Occupying Power or to that of any other country, occupied or not, are prohibited, regardless of their motive.

Nevertheless, the Occupying Power may undertake total or partial evacuation of a given area if the security of the population or imperative military reasons so demand. Such evacuations may not involve the displacement of protected persons outside the bounds of the occupied territory except when for material reasons it is impossible to avoid such displacement. Persons thus evacuated shall be transferred back to their homes as soon as hostilities in the area in question have ceased.

The Occupying Power undertaking such transfers or evacuations shall ensure, to the greatest practicable extent, that proper accommodation is provided to receive the protected persons, that the removals are effected in satisfactory conditions of hygiene, health, safety and nutrition, and that members of the same family are not separated.

The Protecting Power shall be informed of any transfers and evacuations as soon as they have taken place.

The Occupying Power shall not detain protected persons in an area particularly exposed to the dangers of war unless the security of the population or imperative military reasons so demand.

The Occupying Power shall not deport or transfer parts of its own civilian population into the territory it occupies.
}}

Упатувањето во последниот став на „[[deportation|депортација]]“ најчесто се разбира како протерување на странски државјани, додека протерувањето на сопствени државјани би се нарекло екстрадиција, прогонство или егзил. Ако со депортацијата се засегнати етнички групи, таа може да се нарече и [[population transfer|преселување на население]]. Поимот transfer (префрлање) во овој контекст буквално значи преместување од едно место на друго.

[[International Committee of the Red Cross|МКЦК (ICRC)]] изразил став дека „меѓународното хуманитарно право забранува воспоставување населби, бидејќи тие претставуваат форма на префрлање население на окупирана територија.“&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/faq/occupation-faq-051010.htm|title=What does the law say about the establishment of settlements in occupied territory? |publisher=International Committee of the Red Cross|date=5 October 2010}}&lt;/ref&gt;

Член 50: Деца

{{blockquote|
Article 50. The Occupying Power shall, with the cooperation of the national and local authorities, facilitate the proper working of all institutions devoted to the care and education of children.

The Occupying Power shall take all necessary steps to facilitate the identification of children and the registration of their parentage. It may not, in any case, change their personal status, nor enlist them in formations or organizations subordinate to it.

Should the local institutions be inadequate for the purpose, the Occupying Power shall make arrangements for the maintenance and education, if possible by persons of their own nationality, language and religion, of children who are orphaned or separated from their parents as a result of the war and who cannot be adequately cared for by a near relative or friend.

A special section of the Bureau set up in accordance with Article 136 shall be responsible for taking all necessary steps to identify children whose identity is in doubt. Particulars of their parents or other near relatives should always be recorded if available.

The Occupying Power shall not hinder the application of any preferential measures in regard to food, medical care and protection against the effects of war which may have been adopted prior to the occupation in favour of children under fifteen years, expectant mothers, and mothers of children under seven.
}}

Член 51: Регрутирање на заштитени лица

Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица да служат во нејзините вооружени или помошни сили. Не е дозволен никаков притисок или пропаганда насочени кон обезбедување доброволно пријавување.

Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица на работа освен ако се постари од осумнаесет години, и тогаш само за работи кои се неопходни за потребите на окупациската војска, јавните комунални служби или за исхрана, сместување, облекување, транспорт и здравствена заштита на населението во окупираната земја. Заштитените лица не смеат да бидат принудени на работа што би ги обврзала да учествуваат во воени операции. Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица да применуваат присилни средства за обезбедување на инсталациите каде што работат.

Работата може да се извршува само на окупираната територија каде што се наоѓаат лицата чии услуги се реквирирани. Секое лице треба, колку што е можно, да остане на своето вообичаено работно место. Работниците мора да добиваат правична плата, а работата треба да биде соодветна на нивните физички и интелектуални способности. Законодавството што важи во окупираната земја во врска со условите за работа и заштитата на работниците, особено во однос на платите, работното време, опремата, претходната обука и надоместокот за работни несреќи и професионални заболувања, се применува и на заштитените лица кои ја вршат работата наведена во овој член.

Во ниту еден случај реквизицијата на труд не смее да доведе до мобилизација на работниците во организација од воен или полувоен карактер.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geneva Convention relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War (2nd part) |url=https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-protection-civilian-persons-time-war |access-date=2022-10-25 |website=OHCHR |language=en}}&lt;/ref&gt;

Член 53: Забрането уништување

{{blockquote|Article 53. Any destruction by the Occupying Power of real or personal property belonging individually or collectively to private persons, or to the State, or to other public authorities, or to social or cooperative organizations, is prohibited, except where such destruction is rendered absolutely necessary by military operations.}}

Во делото The Geneva Conventions of 12 August 1949. Commentary, [[Jean Pictet]] пишува:

{{blockquote|To dissipate any misconception in regard to the scope of Article 53, it must be pointed out that the property referred to is not accorded general protection; the Convention merely provides here for its protection in occupied territory. The scope of the Article is therefore limited to destruction resulting from action by the Occupying Power. It will be remembered that Article 23 (g) of the [[Hague Regulations]] forbids the unnecessary destruction of enemy property; since that rule is placed in the section entitled &quot;hostilities&quot;, it covers all property in the territory involved in a war; its scope is therefore much wider than that of the provision under discussion, which is only concerned with property situated in occupied territory.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Treaties, States parties, and Commentaries – Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949–53: Commentary of 1958|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/COM/380-600060?OpenDocument|publisher=International Red Cross}}&lt;/ref&gt;}}

Член 56: Хигиена и јавно здравје

Член 56 ги регулира медицинските обврски што окупациската сила ги има на окупираната територија:

{{blockquote|
To the fullest extent of the means available to it, the Occupying Power has the duty of ensuring and maintaining, with the cooperation of national and local authorities, the medical and hospital establishments and services, public health and hygiene in the occupied territory, with particular reference to the adoption and application of the prophylactic and preventive measures necessary to combat the spread of contagious diseases and epidemics. Medical personnel of all categories shall be allowed to carry out their duties.

If new hospitals are set up in occupied territory and if the competent organs of the occupied State are not operating there, the occupying authorities shall, if necessary, grant them the recognition provided for in Article 18. In similar circumstances, the occupying authorities shall also grant recognition to hospital personnel and transport vehicles under the provisions of Articles 20 and 21.

In adopting measures of health and hygiene and in their implementation, the Occupying Power shall take into consideration the moral and ethical susceptibilities of the population of the occupied territory.
}}

Член 78: Безбедносни мерки. Интернирање и определено место на живеење. Право на жалба

Член 78 се однесува на [[internment|интернирањето]]. Тој ѝ дозволува на окупациската сила, од „императивни безбедносни причини“, да ги подложи заштитените лица на „определено место на живеење или интернирање“.

Членот не ѝ дозволува на окупациската сила да презема колективни мерки; секој случај мора да се разгледува и одлучува поединечно.

Дел IV. Спроведување на Конвенцијата

Овој дел ги содржи „формалните или дипломатските одредби кои вообичаено се ставаат на крајот од една меѓународна конвенција за да се утврди постапката за нејзино спроведување и кои се групирани под овој наслов“ (1). Тие се слични во сите четири Женевски конвенции.&lt;ref&gt;[http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600172?OpenDocument Commentary: Part IV : Execution of the convention #Section II : Final provisions]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

Анекси

Во коментарот на Четвртата Женевска конвенција, МКЦК наведува дека кога се разгледувало воспоставувањето болнички и безбедносни зони на окупираните територии, бил земен предвид нацрт-договор и било договорено тој да биде приложен како Анекс I кон Четвртата Женевска конвенција.&lt;ref name=&quot;ICRC-Appendix-I&quot;&gt;ICRC [http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600183?OpenDocument Commentary: Annex I : Draft agreement relating to hospital and safety zones and localities]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

МКЦК наведува дека „Нацрт-договорот им бил понуден на државите само како модел, но фактот што бил внимателно изработен на Дипломатската конференција која конечно го усвоила му дава значителна практична вредност. Затоа може корисно да послужи како работна основа секогаш кога ќе се воспоставува болничка зона.“&lt;ref name=ICRC-Appendix-I/&gt;

МКЦК наведува дека Анекс II претставува „нацрт кој, согласно член 109 (став 1) од Конвенцијата, ќе се применува во отсуство на посебни договори меѓу страните и ги регулира условите за прием и распределба на колективни пратки со помош. Тој се заснова на традициите на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, кој го предложил, како и на искуството што Комитетот го стекнал за време на Втората светска војна.“&lt;ref name=&quot;ICRC-Appendix-II&quot;&gt;ICRC [http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600196?OpenDocument Commentary: Annex II : Draft regulations concerning collective relief]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;


[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Меѓународно право]]
[[Категорија:Женевски конвенции]]</text>
      <sha1>fj84ehwt0x6zuljz2okvqp1hhhl3xke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570095</id>
      <parentid>5570091</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39543" sha1="k957k6of52f6grcdaimmmmycnmt4iuv" xml:space="preserve">'''Четврта Женевска конвенција за заштита на граѓански лица за време на војна''' ({{Langx|fr|Convention relative à la protection des personnes civiles en temps de guerre}}), почесто нарекувана '''Четврта Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција IV''' (скратено како '''ЖКIV''') — еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Таа била усвоена на 12 август 1949 година и стапила на сила во октомври 1950 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/INTRO/380|title=Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross}}&lt;/ref&gt; Додека првите три конвенции од 1949 година се однесуваат на борците, Женевската конвенција IV станала првата што се занимава со хуманитарна заштита на цивилите за време на војна. ЖКIV ја дефинира хуманитарната заштита на цивилите. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го овој и другите три договори. &lt;ref name=&quot;Treaties, States parties, and Commentaries 2010&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=AE2D398352C5B028C12563CD002D6B5C&amp;action=openDocument|title=Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949|date=23 March 2010|work=Treaties, States parties, and Commentaries|accessdate=28 March 2018}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Parties_to_the_Geneva_Conventions.svg|алт=A political map of the world|мини|500x500пкс|Страни на Женевските конвенции и протоколи ]]
Женевската конвенција IV се однесува само на заштитените цивили на окупирана територија, а не на последиците од непријателствата, како што е стратешкото бомбардирање за време на Втората светска војна. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213|title=Moral Principles and Nuclear Weapons|last=Douglas P. Lackey|date=1 January 1984|publisher=[[Rowman &amp; Littlefield]]|isbn=978-0-8476-7116-8|page=[https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213 213]}}&lt;/ref&gt; Поеѓу нејзините огромни одредби, Женевската конвенција експлицитно забранува префрлање на населението на окупаторска сила на територијата која ја окупира.

Дополнителниот протокол I од 1977 година кон Женевските конвенции од 1949 година (ДП) ги забранува сите намерни напади врз „цивилното население и цивилните објекти“. &lt;ref name=&quot;unts1125&quot;&gt;{{Наведено списание|title=Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I), June 8, 1977|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201125/volume-1125-I-17512-English.pdf|journal=United Nations Treaty Series|volume=1125|issue=17512}}&lt;/ref&gt; {{refn|Article 48|group=note}}Исто така, ги забранува и дефинира „неселективните напади“ како „случајна загуба на цивилен живот, повреда на цивили, оштетување на цивилни објекти или комбинација од нив, што би било прекумерно во однос на конкретната и директна воена предност што се очекува“.{{refn|Article 51|group=note}} Ова правило научниците го нарекуваат принцип на пропорционалност. &lt;ref name=&quot;rabkin15&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rabkin|first=Jeremy|date=2015|title=PROPORTIONALITY IN PERSPECTIVE: HISTORICAL LIGHT ON THE LAW OF ARMED CONFLICT|url=https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|journal=San Diego International Law Journal|volume=16|issue=2|pages=263–340|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226112302/https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|archive-date=26 December 2022|access-date=15 December 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;gardam&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://legal.un.org/avl/ha/pagc/pagc.html|title=Protocols Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949: Introductory Note|last=Gardam|first=Judith|access-date=15 December 2022|publisher=United Nations|agency=Audiovisual Library of International Law}}&lt;/ref&gt; До долго време по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во 1945 година, нормата за реципроцитет обезбедувала оправдување за однесување во вооружен судир. &lt;ref name=&quot;bennett19&quot;&gt;{{Наведено списание|last=BENNETT|first=JOHN|date=2019|title=REAPING THE WHIRLWIND: THE NORM OF RECIPROCITY AND THE LAW OF AERIAL BOMBARDMENT DURING WORLD WAR II|url=https://law.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0009/3567438/Bennett.pdf|journal=Melbourne Journal of International Law|volume=20|pages=1–44}}&lt;/ref&gt;

Во 1993 година, [[Совет за безбедност на ООН|Советот за безбедност на ООН]] усвоил извештај од [[Генерален секретар на Обединетите нации|Генералниот секретар]] и Комисијата на експерти во кој се заклучило дека Женевските конвенции влегле во корпусот на обичајното меѓународно хуманитарно право, со што ги направиле обврзувачки за земјите кои не се потписнички на Конвенциите секогаш кога се вклучуваат во вооружени судири. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://legal.un.org/avl/ha/icty/icty.html|title=United Nations Audiovisual Library of International Law|publisher=United Nations|accessdate=15 March 2017|quote=Though the Tribunal recognizes that binding conventional law could also provide basis for its jurisdiction, it has in practice always determined that the treaty provisions in question are also declaratory of custom.}}&lt;/ref&gt;

== Дел I. Општи одредби ==
[[Податотека:Warsaw_1939_refugees_and_soldier.jpg|мини|Варшавски бегалци од 1939]]
Ова ги поставува општите параметри за Женевската конвенција IV:

===Член 2: Примена на Конвенцијата===

Член 2 предвидува дека потписничките се обврзани со Конвенцијата и во случај на војна, во вооружени судири во кои не е објавена војна како и во случај на [[воена окупација|окупација]] на територијата на друга држава.

{{blockquote|Покрај одредбите што ќе се применуваат во мирно време, оваа Конвенција ќе се применува во сите случаи на објавена војна или на кој било друг вооружен судир што може да настане меѓу две или повеќе Високи договорни страни, дури и ако воената состојба не е признаена од една од нив.}}

Опсегот на член 2 е широк:

{{blockquote|Иако една од силите во конфликт може да не биде страна во оваа Конвенција, силите кои се нејзини страни ќе останат обврзани со неа во нивните меѓусебни односи.}}

Во коментарот на овој член, [[Jean Pictet]] пишува:

{{blockquote|1=Тие [конвенциите] сè помалку се сметаат за договори склучени врз основа на реципроцитет во националните интереси на страните, а сè повеќе како свечена потврда на принципите што се почитуваат заради нив самите, низа безусловни ангажмани од страна на секоја од договорните страни „во однос“ со другите.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Treaties, States parties, and Commentaries – Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949–53: Commentary of 1958|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument&amp;documentId=5AA133B15493D9D0C12563CD0042A15A|publisher=International Red Cross}}&lt;/ref&gt;}}

===Член 3: Конфликти што немаат меѓународен карактер===

Член 3 предвидува дека дури и кога конфликтот нема меѓународен карактер, страните мора, како минимум, да ги почитуваат основните заштити за неборците, припадниците на вооружените сили кои го положиле оружјето и борците кои се ''[[hors de combat]]'' (надвор од борба) поради повреди, притвори или која било друга причина, и тие ''во сите околности мора да бидат третирани хумано'', при што се забрануваат:

*(а) насилство врз животот и личноста, особено убиства од сите видови, осакатување, суров третман и [[мачење]];
*(б) земање [[заложник|заложници]];
*(в) повреди на личното достоинство, особено понижувачки и деградирачки третман;
*(г) изрекување пресуди и спроведување погубувања без претходна пресуда донесена од редовно конституиран суд кој ги обезбедува сите судски гааранции признати како неопходни од цивилизираните народи.
Член 4: Дефиниција на заштитени лица

===Член 4 дефинира кој се смета за ''[[заштитено лице]]'':===

{{blockquote|Лица заштитени со Конвенцијата се оние кои, во даден момент и на кој било начин, во случај на конфликт или окупација, се наоѓаат во рацете на страната во судирот или окупаторската сила чии државјани не се..}}

Изречно се исклучуваат „државјаните на држава која не е обврзана со Конвенцијата“, како и државјаните на [[неутрална држава]] кои се наоѓаат на територијата на завојувана сила, или државјаните на сојузничка држава, доколку таа држава има нормални [[дипломатски односи]] „со државата во чии раце се наоѓаат“. Д-р Ола Енгдал пишува дека „целта на исклучувањето на [овие] државјани од категоријата заштитени лица била тоа што тие можеле да се потпрат на дипломатската заштита од својата матична држава. Лицата или се заштитени лица според Конвенцијата или можат да ја користат дипломатската заштита на својата држава.“&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OzV4n3DphsAC&amp;pg=PA106|title=Protection of Personnel in Peace Operations: The Role of the &quot;safety Convention&quot; Against the Background of General International Law|author=Ola Engdahl|date=2007|page=106|publisher=[[Brill Publishers]]|isbn=9-7890-0415-4667}}&lt;/ref&gt;

Повеќе членови предвидуваат како ''заштитничките сили'', ''[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|МКЦК]]'' и ''други [[хуманитарна организација|хуманитарни организации]]'' можат да им помагаат на ''заштитените лица''.

Дефиницијата на ''заштитено лице'' во овој член се смета за една од најважните во овој дел, бидејќи многу од членовите во остатокот од Четвртата Женевска конвенција (ЖКIV) се применуваат само на ''заштитени лица''.

===Член 5: Отстапувања===

Член 5 дозволува привремено суспендирање на правата на одредени лица според Конвенцијата за времето додека тоа е „штетно за безбедноста на таа држава“, но истовремено предвидува дека „таквите лица сепак мора да бидат третирани хумано и, во случај на судење, не смеат да бидат лишени од правото на правично и редовно судење предвидено со оваа Конвенција“.

Вообичаеното толкување на член 5 е дека неговиот опсег е многу ограничен.&lt;ref&gt;[https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument&amp;documentId=12409217CE36C309C12563CD0042A5E0 Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949. COMMENTARY OF 1958], p. 52 (derogations).&lt;/ref&gt; Отстапувањето е ограничено само на лица кои се „јасно осомничени“ или „вклучени во активности непријателски кон безбедноста на државата“. Во вториот став од членот се споменуваат „шпион“ и „саботер“.

==Дел II. Општа заштита на населението од одредени последици на војната==
===Член 13: Поле на примена на Дел II===

{{blockquote|1=Одредбите од Дел II го опфаќаат целото население на земјите во судирот, без никаква неповолна разлика заснована, особено, на '''[[Раса (човечка класификација)|раса]]'''', '''националност''', '''религија''' или '''[[Политичка партија|политичко мислење]]''', и имаат за цел да ги ублажат страдањата предизвикани од војната.}}

Списокот на основи врз кои може да се прави разлика не е исцрпен.

===Член 16: Ранети и болни – Општа заштита===

{{blockquote|Правило 113 Третман на мртвите. Обврска за преземање на сите можни мерки за да се спречи ограбување (или уништување) на мртвите.}}

==Дел III. Статус и третман на заштитените лица==
===Секција I. Одредби заеднички за териториите на страните во конфликтот и за окупираните територии===
====Член 32: Забрана на телесно казнување, мачење и слично====

На заштитено лице не смее да му биде нанесено ништо „од таква природа што би предизвикало физичко страдање или уништување... физичко страдање или уништување на заштитените лица што се наоѓаат во нивни раце“. Оваа забрана се однесува на убиства, [[мачење]], [[телесни казни]], осакатување и медицински или научни експерименти кои не се неопходни за медицинскиот третман на лицето.

Иако во јавните расправи продолжуваат различните толкувања за тоа што претставува правна дефиниција на тортура, забраната на телесно казнување ја поедноставува работата; со тоа и најобичната форма на физичко малтретирање е забранета со член 32, како мерка против различните толкувања на поимот тортура.

Забраната на научни експерименти е додадена, меѓу другото, како реакција на експериментите спроведувани од германски и јапонски лекари за време на [[Втората светска војна]], од кои [[Јозеф Менгеле]] бил најозлогласениот.

====Член 33: Индивидуална одговорност, колективни казни, грабеж и репресалии====

(Текстот за член 33 не е вклучен во доставениот извадок.)

===Секција III. Окупирани територии===

Членовите 47–78 наметнуваат значителни обврски на окупациските сили. Покрај бројните одредби за општата благосостојба на населението на окупираната територија, окупаторот не смее присилно да депортира заштитени лица, ниту да депортира или префрла делови од своето цивилно население на окупираната територија (член 49).

====Член 49: Депортации, префрлања и евакуации====

{{blockquote|
Член 49. Индивидуално или масовно [[присилно раселување|присилни трансфери]], како и депортации на заштитени лица од окупирана територија на територијата на окупаторската сила или на територијата на која било друга земја, окупирана или не, се забранети, без оглед на нивниот мотив.

Сепак, окупаторската сила може да преземе целосна или делумна евакуација на дадена област ако безбедноста на населението или императивни воени причини го бараат тоа. Ваквите евакуации не смеат да вклучуваат раселување на заштитени лица надвор од границите на окупираната територија, освен кога од материјални причини е невозможно да се избегне такво раселување. Лицата евакуирани на овој начин ќе бидат вратени во своите домови штом ќе престанат непријателствата во предметната област.

Окупаторската сила што ги презема таквите трансфери или евакуации ќе обезбеди, во најголема можна мера, дека е обезбеден соодветен сместување за прием на заштитените лица, дека преместувањата се вршат во задоволителни услови за хигиена, здравје, безбедност и исхрана и дека членовите на истото семејство не се разделени.

Заштитната сила ќе биде информирана за сите трансфери и евакуации штом ќе се случат.

Окупаторската сила нема да притвора заштитени лица во област особено изложена на опасности од војна, освен ако безбедноста на населението или императивни воени причини тоа не го бараат.

Окупаторската сила нема да депортира или префрла делови од сопственото цивилно население на територијата што ја окупира.
}}

Упатувањето во последниот став на „[[депортација]]“ најчесто се разбира како протерување на странски државјани, додека протерувањето на сопствени државјани би се нарекло екстрадиција, прогонство или егзил. Ако со депортацијата се засегнати етнички групи, таа може да се нарече и преселување на население. Поимот префрлање во овој контекст буквално значи преместување од едно место на друго.

[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|МКЦК)]] изразил став дека „меѓународното хуманитарно право забранува воспоставување населби, бидејќи тие претставуваат форма на префрлање население на окупирана територија.“&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/faq/occupation-faq-051010.htm|title=What does the law say about the establishment of settlements in occupied territory? |publisher=International Committee of the Red Cross|date=5 October 2010}}&lt;/ref&gt;

====Член 50: Деца====

{{blockquote|
Член 50. Окупаторската сила, во соработка со националните и локалните власти, ќе го олесни правилното работење на сите институции посветени на грижата и образованието на децата.

Окупаторската сила ќе преземе сите потребни чекори за да го олесни идентификувањето на децата и регистрацијата на нивното потекло. Во никој случај не може да го промени нивниот личен статус, ниту да ги вклучи во формации или организации што ѝ се подредени.

Доколку локалните институции се несоодветни за таа цел, окупаторската сила ќе организира издршка и образование, доколку е можно од страна на лица од нивната националност, јазик и религија, на деца кои се сирачиња или се одвоени од своите родители како резултат на војната и за кои не може соодветно да се грижи близок роднина или пријател.

Специјален оддел на Бирото, формиран во согласност со член 136, ќе биде одговорен за преземање на сите потребни чекори за идентификување на децата чиј идентитет е сомнителен. Податоците за нивните родители или други блиски роднини секогаш треба да се евидентираат доколку се достапни.

Окупаторската сила нема да ја попречува примената на какви било преференцијални мерки во однос на храната, медицинската грижа и заштитата од последиците од војната, кои можеби биле усвоени пред окупацијата во корист на деца под петнаесет години, бремени жени и мајки на деца под седум години.

}}

====Член 51: Регрутирање на заштитени лица====

Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица да служат во нејзините вооружени или помошни сили. Не е дозволен никаков притисок или пропаганда насочени кон обезбедување доброволно пријавување.

Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица на работа освен ако се постари од осумнаесет години, и тогаш само за работи кои се неопходни за потребите на окупациската војска, јавните комунални служби или за исхрана, сместување, облекување, транспорт и здравствена заштита на населението во окупираната земја. Заштитените лица не смеат да бидат принудени на работа што би ги обврзала да учествуваат во воени операции. Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица да применуваат присилни средства за обезбедување на инсталациите каде што работат.

Работата може да се извршува само на окупираната територија каде што се наоѓаат лицата чии услуги се реквирирани. Секое лице треба, колку што е можно, да остане на своето вообичаено работно место. Работниците мора да добиваат правична плата, а работата треба да биде соодветна на нивните физички и интелектуални способности. Законодавството што важи во окупираната земја во врска со условите за работа и заштитата на работниците, особено во однос на платите, работното време, опремата, претходната обука и надоместокот за работни несреќи и професионални заболувања, се применува и на заштитените лица кои ја вршат работата наведена во овој член.

Во ниту еден случај реквизицијата на труд не смее да доведе до мобилизација на работниците во организација од воен или полувоен карактер.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geneva Convention relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War (2nd part) |url=https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-protection-civilian-persons-time-war |access-date=2022-10-25 |website=OHCHR |language=en}}&lt;/ref&gt;

====Член 53: Забрането уништување====

{{blockquote|Член 53. Секое уништување од страна на окупаторската сила на недвижен или личен имот што им припаѓа поединечно или колективно на приватни лица, или на државата, или на други јавни власти, или на социјални или кооперативни организации, е забрането, освен кога таквото уништување е апсолутно неопходно поради воени операции..}}

Во делото Женевските конвенции од 12 август 1949 година. Коментар, [[Жан Пикте ]] пишува:

{{blockquote|За да се отстрани секоја заблуда во врска со опсегот на Член 53, мора да се истакне дека на споменуваниот имот не му е дадена општа заштита; Конвенцијата овде само предвидува негова заштита на окупирана територија. Опсегот на Членот затоа е ограничен на уништување што произлегува од дејствија на окупаторската сила. Ќе се запомни дека Член 23 (g) од [[Хашките прописи]] забранува непотребно уништување на непријателски имот; бидејќи тоа правило е сместено во делот насловен како „непријателства“, го опфаќа целиот имот на територијата вклучена во војна; затоа неговиот опсег е многу поширок од оној на одредбата што се разгледува, која се однесува само на имот што се наоѓа на окупирана територија.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Treaties, States parties, and Commentaries – Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949–53: Commentary of 1958|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/COM/380-600060?OpenDocument|publisher=International Red Cross}}&lt;/ref&gt;}}

====Член 56: Хигиена и јавно здравје====

Член 56 ги регулира медицинските обврски што окупациската сила ги има на окупираната територија:

{{blockquote|
Во најголема можна мера од средствата што ѝ се достапни, Окупаторската сила има должност да обезбеди и одржува, во соработка со националните и локалните власти, медицинските и болничките установи и услуги, јавното здравје и хигиената на окупираната територија, со посебен осврт на усвојувањето и примената на профилактичките и превентивните мерки потребни за борба против ширењето на заразни болести и епидемии. На медицинскиот персонал од сите категории ќе му биде дозволено да ги извршува своите должности.

Доколку на окупираната територија се основаат нови болници и доколку надлежните органи на окупираната држава не работат таму, окупаторските власти, доколку е потребно, ќе им го дадат признанието предвидено во член 18. Во слични околности, окупаторските власти ќе им дадат признание и на болничкиот персонал и транспортните возила согласно одредбите од членовите 20 и 21.

При усвојувањето мерки за здравје и хигиена и при нивното спроведување, Окупаторската сила ќе ги земе предвид моралните и етичките осетливости на населението на окупираната територија.

}}

====Член 78: Безбедносни мерки. Интернирање и определено место на живеење. Право на жалба====

Член 78 се однесува на интернирањето. Тој ѝ дозволува на окупациската сила, од „императивни безбедносни причини“, да ги подложи заштитените лица на „определено место на живеење или интернирање“.

Членот не ѝ дозволува на окупациската сила да презема колективни мерки; секој случај мора да се разгледува и одлучува поединечно.

===Дел IV. Спроведување на Конвенцијата===

Овој дел ги содржи „формалните или дипломатските одредби кои вообичаено се ставаат на крајот од една меѓународна конвенција за да се утврди постапката за нејзино спроведување и кои се групирани под овој наслов“ (1). Тие се слични во сите четири Женевски конвенции.&lt;ref&gt;[http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600172?OpenDocument Commentary: Part IV : Execution of the convention #Section II : Final provisions]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

==Анекси==

Во коментарот на Четвртата Женевска конвенција, МКЦК наведува дека кога се разгледувало воспоставувањето болнички и безбедносни зони на окупираните територии, бил земен предвид нацрт-договор и било договорено тој да биде приложен како Анекс I кон Четвртата Женевска конвенција.&lt;ref name=&quot;ICRC-Appendix-I&quot;&gt;ICRC [http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600183?OpenDocument Commentary: Annex I : Draft agreement relating to hospital and safety zones and localities]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

МКЦК наведува дека „Нацрт-договорот им бил понуден на државите само како модел, но фактот што бил внимателно изработен на Дипломатската конференција која конечно го усвоила му дава значителна практична вредност. Затоа може корисно да послужи како работна основа секогаш кога ќе се воспоставува болничка зона.“&lt;ref name=ICRC-Appendix-I/&gt;

МКЦК наведува дека Анекс II претставува „нацрт кој, согласно член 109 (став 1) од Конвенцијата, ќе се применува во отсуство на посебни договори меѓу страните и ги регулира условите за прием и распределба на колективни пратки со помош. Тој се заснова на традициите на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, кој го предложил, како и на искуството што Комитетот го стекнал за време на Втората светска војна.“&lt;ref name=&quot;ICRC-Appendix-II&quot;&gt;ICRC [http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600196?OpenDocument Commentary: Annex II : Draft regulations concerning collective relief]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;


[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Меѓународно право]]
[[Категорија:Женевски конвенции|4]]</text>
      <sha1>k957k6of52f6grcdaimmmmycnmt4iuv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570096</id>
      <parentid>5570095</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:24:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>/* Анекси */</comment>
      <origin>5570096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40214" sha1="fk9eo5hzy9c61u54h67kmt56b6okqbd" xml:space="preserve">'''Четврта Женевска конвенција за заштита на граѓански лица за време на војна''' ({{Langx|fr|Convention relative à la protection des personnes civiles en temps de guerre}}), почесто нарекувана '''Четврта Женевска конвенција''' или '''Женевска конвенција IV''' (скратено како '''ЖКIV''') — еден од четирите [[Меѓународен договор|договори]] на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година. Таа била усвоена на 12 август 1949 година и стапила на сила во октомври 1950 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/INTRO/380|title=Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949|publisher=International Committee of the Red Cross}}&lt;/ref&gt; Додека првите три конвенции од 1949 година се однесуваат на борците, Женевската конвенција IV станала првата што се занимава со хуманитарна заштита на цивилите за време на војна. ЖКIV ја дефинира хуманитарната заштита на цивилите. Моментално има 196 земји кои се потписнички на [[Женевски конвенции|Женевските конвенции]] од 1949 година, вклучувајќи го овој и другите три договори. &lt;ref name=&quot;Treaties, States parties, and Commentaries 2010&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=AE2D398352C5B028C12563CD002D6B5C&amp;action=openDocument|title=Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949|date=23 March 2010|work=Treaties, States parties, and Commentaries|accessdate=28 March 2018}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Parties_to_the_Geneva_Conventions.svg|алт=A political map of the world|мини|500x500пкс|Страни на Женевските конвенции и протоколи ]]
Женевската конвенција IV се однесува само на заштитените цивили на окупирана територија, а не на последиците од непријателствата, како што е стратешкото бомбардирање за време на Втората светска војна. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213|title=Moral Principles and Nuclear Weapons|last=Douglas P. Lackey|date=1 January 1984|publisher=[[Rowman &amp; Littlefield]]|isbn=978-0-8476-7116-8|page=[https://archive.org/details/moralprinciplesn0000lack/page/213 213]}}&lt;/ref&gt; Поеѓу нејзините огромни одредби, Женевската конвенција експлицитно забранува префрлање на населението на окупаторска сила на територијата која ја окупира.

Дополнителниот протокол I од 1977 година кон Женевските конвенции од 1949 година (ДП) ги забранува сите намерни напади врз „цивилното население и цивилните објекти“. &lt;ref name=&quot;unts1125&quot;&gt;{{Наведено списание|title=Protocol Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949, and Relating to the Protection of Victims of International Armed Conflicts (Protocol I), June 8, 1977|url=https://treaties.un.org/doc/Publication/UNTS/Volume%201125/volume-1125-I-17512-English.pdf|journal=United Nations Treaty Series|volume=1125|issue=17512}}&lt;/ref&gt; {{refn|Article 48|group=note}}Исто така, ги забранува и дефинира „неселективните напади“ како „случајна загуба на цивилен живот, повреда на цивили, оштетување на цивилни објекти или комбинација од нив, што би било прекумерно во однос на конкретната и директна воена предност што се очекува“.{{refn|Article 51|group=note}} Ова правило научниците го нарекуваат принцип на пропорционалност. &lt;ref name=&quot;rabkin15&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Rabkin|first=Jeremy|date=2015|title=PROPORTIONALITY IN PERSPECTIVE: HISTORICAL LIGHT ON THE LAW OF ARMED CONFLICT|url=https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|journal=San Diego International Law Journal|volume=16|issue=2|pages=263–340|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226112302/https://www.law.gmu.edu/assets/files/publications/working_papers/LS1501.pdf|archive-date=26 December 2022|access-date=15 December 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;gardam&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://legal.un.org/avl/ha/pagc/pagc.html|title=Protocols Additional to the Geneva Conventions of 12 August 1949: Introductory Note|last=Gardam|first=Judith|access-date=15 December 2022|publisher=United Nations|agency=Audiovisual Library of International Law}}&lt;/ref&gt; До долго време по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] во 1945 година, нормата за реципроцитет обезбедувала оправдување за однесување во вооружен судир. &lt;ref name=&quot;bennett19&quot;&gt;{{Наведено списание|last=BENNETT|first=JOHN|date=2019|title=REAPING THE WHIRLWIND: THE NORM OF RECIPROCITY AND THE LAW OF AERIAL BOMBARDMENT DURING WORLD WAR II|url=https://law.unimelb.edu.au/__data/assets/pdf_file/0009/3567438/Bennett.pdf|journal=Melbourne Journal of International Law|volume=20|pages=1–44}}&lt;/ref&gt;

Во 1993 година, [[Совет за безбедност на ООН|Советот за безбедност на ООН]] усвоил извештај од [[Генерален секретар на Обединетите нации|Генералниот секретар]] и Комисијата на експерти во кој се заклучило дека Женевските конвенции влегле во корпусот на обичајното меѓународно хуманитарно право, со што ги направиле обврзувачки за земјите кои не се потписнички на Конвенциите секогаш кога се вклучуваат во вооружени судири. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://legal.un.org/avl/ha/icty/icty.html|title=United Nations Audiovisual Library of International Law|publisher=United Nations|accessdate=15 March 2017|quote=Though the Tribunal recognizes that binding conventional law could also provide basis for its jurisdiction, it has in practice always determined that the treaty provisions in question are also declaratory of custom.}}&lt;/ref&gt;

== Дел I. Општи одредби ==
[[Податотека:Warsaw_1939_refugees_and_soldier.jpg|мини|Варшавски бегалци од 1939]]
Ова ги поставува општите параметри за Женевската конвенција IV:

===Член 2: Примена на Конвенцијата===

Член 2 предвидува дека потписничките се обврзани со Конвенцијата и во случај на војна, во вооружени судири во кои не е објавена војна како и во случај на [[воена окупација|окупација]] на територијата на друга држава.

{{blockquote|Покрај одредбите што ќе се применуваат во мирно време, оваа Конвенција ќе се применува во сите случаи на објавена војна или на кој било друг вооружен судир што може да настане меѓу две или повеќе Високи договорни страни, дури и ако воената состојба не е признаена од една од нив.}}

Опсегот на член 2 е широк:

{{blockquote|Иако една од силите во конфликт може да не биде страна во оваа Конвенција, силите кои се нејзини страни ќе останат обврзани со неа во нивните меѓусебни односи.}}

Во коментарот на овој член, [[Jean Pictet]] пишува:

{{blockquote|1=Тие [конвенциите] сè помалку се сметаат за договори склучени врз основа на реципроцитет во националните интереси на страните, а сè повеќе како свечена потврда на принципите што се почитуваат заради нив самите, низа безусловни ангажмани од страна на секоја од договорните страни „во однос“ со другите.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Treaties, States parties, and Commentaries – Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949–53: Commentary of 1958|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument&amp;documentId=5AA133B15493D9D0C12563CD0042A15A|publisher=International Red Cross}}&lt;/ref&gt;}}

===Член 3: Конфликти што немаат меѓународен карактер===

Член 3 предвидува дека дури и кога конфликтот нема меѓународен карактер, страните мора, како минимум, да ги почитуваат основните заштити за неборците, припадниците на вооружените сили кои го положиле оружјето и борците кои се ''[[hors de combat]]'' (надвор од борба) поради повреди, притвори или која било друга причина, и тие ''во сите околности мора да бидат третирани хумано'', при што се забрануваат:

*(а) насилство врз животот и личноста, особено убиства од сите видови, осакатување, суров третман и [[мачење]];
*(б) земање [[заложник|заложници]];
*(в) повреди на личното достоинство, особено понижувачки и деградирачки третман;
*(г) изрекување пресуди и спроведување погубувања без претходна пресуда донесена од редовно конституиран суд кој ги обезбедува сите судски гааранции признати како неопходни од цивилизираните народи.
Член 4: Дефиниција на заштитени лица

===Член 4 дефинира кој се смета за ''[[заштитено лице]]'':===

{{blockquote|Лица заштитени со Конвенцијата се оние кои, во даден момент и на кој било начин, во случај на конфликт или окупација, се наоѓаат во рацете на страната во судирот или окупаторската сила чии државјани не се..}}

Изречно се исклучуваат „државјаните на држава која не е обврзана со Конвенцијата“, како и државјаните на [[неутрална држава]] кои се наоѓаат на територијата на завојувана сила, или државјаните на сојузничка држава, доколку таа држава има нормални [[дипломатски односи]] „со државата во чии раце се наоѓаат“. Д-р Ола Енгдал пишува дека „целта на исклучувањето на [овие] државјани од категоријата заштитени лица била тоа што тие можеле да се потпрат на дипломатската заштита од својата матична држава. Лицата или се заштитени лица според Конвенцијата или можат да ја користат дипломатската заштита на својата држава.“&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OzV4n3DphsAC&amp;pg=PA106|title=Protection of Personnel in Peace Operations: The Role of the &quot;safety Convention&quot; Against the Background of General International Law|author=Ola Engdahl|date=2007|page=106|publisher=[[Brill Publishers]]|isbn=9-7890-0415-4667}}&lt;/ref&gt;

Повеќе членови предвидуваат како ''заштитничките сили'', ''[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|МКЦК]]'' и ''други [[хуманитарна организација|хуманитарни организации]]'' можат да им помагаат на ''заштитените лица''.

Дефиницијата на ''заштитено лице'' во овој член се смета за една од најважните во овој дел, бидејќи многу од членовите во остатокот од Четвртата Женевска конвенција (ЖКIV) се применуваат само на ''заштитени лица''.

===Член 5: Отстапувања===

Член 5 дозволува привремено суспендирање на правата на одредени лица според Конвенцијата за времето додека тоа е „штетно за безбедноста на таа држава“, но истовремено предвидува дека „таквите лица сепак мора да бидат третирани хумано и, во случај на судење, не смеат да бидат лишени од правото на правично и редовно судење предвидено со оваа Конвенција“.

Вообичаеното толкување на член 5 е дека неговиот опсег е многу ограничен.&lt;ref&gt;[https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Comment.xsp?action=openDocument&amp;documentId=12409217CE36C309C12563CD0042A5E0 Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949. COMMENTARY OF 1958], p. 52 (derogations).&lt;/ref&gt; Отстапувањето е ограничено само на лица кои се „јасно осомничени“ или „вклучени во активности непријателски кон безбедноста на државата“. Во вториот став од членот се споменуваат „шпион“ и „саботер“.

==Дел II. Општа заштита на населението од одредени последици на војната==
===Член 13: Поле на примена на Дел II===

{{blockquote|1=Одредбите од Дел II го опфаќаат целото население на земјите во судирот, без никаква неповолна разлика заснована, особено, на '''[[Раса (човечка класификација)|раса]]'''', '''националност''', '''религија''' или '''[[Политичка партија|политичко мислење]]''', и имаат за цел да ги ублажат страдањата предизвикани од војната.}}

Списокот на основи врз кои може да се прави разлика не е исцрпен.

===Член 16: Ранети и болни – Општа заштита===

{{blockquote|Правило 113 Третман на мртвите. Обврска за преземање на сите можни мерки за да се спречи ограбување (или уништување) на мртвите.}}

==Дел III. Статус и третман на заштитените лица==
===Секција I. Одредби заеднички за териториите на страните во конфликтот и за окупираните територии===
====Член 32: Забрана на телесно казнување, мачење и слично====

На заштитено лице не смее да му биде нанесено ништо „од таква природа што би предизвикало физичко страдање или уништување... физичко страдање или уништување на заштитените лица што се наоѓаат во нивни раце“. Оваа забрана се однесува на убиства, [[мачење]], [[телесни казни]], осакатување и медицински или научни експерименти кои не се неопходни за медицинскиот третман на лицето.

Иако во јавните расправи продолжуваат различните толкувања за тоа што претставува правна дефиниција на тортура, забраната на телесно казнување ја поедноставува работата; со тоа и најобичната форма на физичко малтретирање е забранета со член 32, како мерка против различните толкувања на поимот тортура.

Забраната на научни експерименти е додадена, меѓу другото, како реакција на експериментите спроведувани од германски и јапонски лекари за време на [[Втората светска војна]], од кои [[Јозеф Менгеле]] бил најозлогласениот.

====Член 33: Индивидуална одговорност, колективни казни, грабеж и репресалии====

(Текстот за член 33 не е вклучен во доставениот извадок.)

===Секција III. Окупирани територии===

Членовите 47–78 наметнуваат значителни обврски на окупациските сили. Покрај бројните одредби за општата благосостојба на населението на окупираната територија, окупаторот не смее присилно да депортира заштитени лица, ниту да депортира или префрла делови од своето цивилно население на окупираната територија (член 49).

====Член 49: Депортации, префрлања и евакуации====

{{blockquote|
Член 49. Индивидуално или масовно [[присилно раселување|присилни трансфери]], како и депортации на заштитени лица од окупирана територија на територијата на окупаторската сила или на територијата на која било друга земја, окупирана или не, се забранети, без оглед на нивниот мотив.

Сепак, окупаторската сила може да преземе целосна или делумна евакуација на дадена област ако безбедноста на населението или императивни воени причини го бараат тоа. Ваквите евакуации не смеат да вклучуваат раселување на заштитени лица надвор од границите на окупираната територија, освен кога од материјални причини е невозможно да се избегне такво раселување. Лицата евакуирани на овој начин ќе бидат вратени во своите домови штом ќе престанат непријателствата во предметната област.

Окупаторската сила што ги презема таквите трансфери или евакуации ќе обезбеди, во најголема можна мера, дека е обезбеден соодветен сместување за прием на заштитените лица, дека преместувањата се вршат во задоволителни услови за хигиена, здравје, безбедност и исхрана и дека членовите на истото семејство не се разделени.

Заштитната сила ќе биде информирана за сите трансфери и евакуации штом ќе се случат.

Окупаторската сила нема да притвора заштитени лица во област особено изложена на опасности од војна, освен ако безбедноста на населението или императивни воени причини тоа не го бараат.

Окупаторската сила нема да депортира или префрла делови од сопственото цивилно население на територијата што ја окупира.
}}

Упатувањето во последниот став на „[[депортација]]“ најчесто се разбира како протерување на странски државјани, додека протерувањето на сопствени државјани би се нарекло екстрадиција, прогонство или егзил. Ако со депортацијата се засегнати етнички групи, таа може да се нарече и преселување на население. Поимот префрлање во овој контекст буквално значи преместување од едно место на друго.

[[Меѓународен комитет на Црвениот крст|МКЦК)]] изразил став дека „меѓународното хуманитарно право забранува воспоставување населби, бидејќи тие претставуваат форма на префрлање население на окупирана територија.“&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/faq/occupation-faq-051010.htm|title=What does the law say about the establishment of settlements in occupied territory? |publisher=International Committee of the Red Cross|date=5 October 2010}}&lt;/ref&gt;

====Член 50: Деца====

{{blockquote|
Член 50. Окупаторската сила, во соработка со националните и локалните власти, ќе го олесни правилното работење на сите институции посветени на грижата и образованието на децата.

Окупаторската сила ќе преземе сите потребни чекори за да го олесни идентификувањето на децата и регистрацијата на нивното потекло. Во никој случај не може да го промени нивниот личен статус, ниту да ги вклучи во формации или организации што ѝ се подредени.

Доколку локалните институции се несоодветни за таа цел, окупаторската сила ќе организира издршка и образование, доколку е можно од страна на лица од нивната националност, јазик и религија, на деца кои се сирачиња или се одвоени од своите родители како резултат на војната и за кои не може соодветно да се грижи близок роднина или пријател.

Специјален оддел на Бирото, формиран во согласност со член 136, ќе биде одговорен за преземање на сите потребни чекори за идентификување на децата чиј идентитет е сомнителен. Податоците за нивните родители или други блиски роднини секогаш треба да се евидентираат доколку се достапни.

Окупаторската сила нема да ја попречува примената на какви било преференцијални мерки во однос на храната, медицинската грижа и заштитата од последиците од војната, кои можеби биле усвоени пред окупацијата во корист на деца под петнаесет години, бремени жени и мајки на деца под седум години.

}}

====Член 51: Регрутирање на заштитени лица====

Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица да служат во нејзините вооружени или помошни сили. Не е дозволен никаков притисок или пропаганда насочени кон обезбедување доброволно пријавување.

Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица на работа освен ако се постари од осумнаесет години, и тогаш само за работи кои се неопходни за потребите на окупациската војска, јавните комунални служби или за исхрана, сместување, облекување, транспорт и здравствена заштита на населението во окупираната земја. Заштитените лица не смеат да бидат принудени на работа што би ги обврзала да учествуваат во воени операции. Окупациската сила не смее да ги принудува заштитените лица да применуваат присилни средства за обезбедување на инсталациите каде што работат.

Работата може да се извршува само на окупираната територија каде што се наоѓаат лицата чии услуги се реквирирани. Секое лице треба, колку што е можно, да остане на своето вообичаено работно место. Работниците мора да добиваат правична плата, а работата треба да биде соодветна на нивните физички и интелектуални способности. Законодавството што важи во окупираната земја во врска со условите за работа и заштитата на работниците, особено во однос на платите, работното време, опремата, претходната обука и надоместокот за работни несреќи и професионални заболувања, се применува и на заштитените лица кои ја вршат работата наведена во овој член.

Во ниту еден случај реквизицијата на труд не смее да доведе до мобилизација на работниците во организација од воен или полувоен карактер.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Geneva Convention relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War (2nd part) |url=https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-protection-civilian-persons-time-war |access-date=2022-10-25 |website=OHCHR |language=en}}&lt;/ref&gt;

====Член 53: Забрането уништување====

{{blockquote|Член 53. Секое уништување од страна на окупаторската сила на недвижен или личен имот што им припаѓа поединечно или колективно на приватни лица, или на државата, или на други јавни власти, или на социјални или кооперативни организации, е забрането, освен кога таквото уништување е апсолутно неопходно поради воени операции..}}

Во делото Женевските конвенции од 12 август 1949 година. Коментар, [[Жан Пикте ]] пишува:

{{blockquote|За да се отстрани секоја заблуда во врска со опсегот на Член 53, мора да се истакне дека на споменуваниот имот не му е дадена општа заштита; Конвенцијата овде само предвидува негова заштита на окупирана територија. Опсегот на Членот затоа е ограничен на уништување што произлегува од дејствија на окупаторската сила. Ќе се запомни дека Член 23 (g) од [[Хашките прописи]] забранува непотребно уништување на непријателски имот; бидејќи тоа правило е сместено во делот насловен како „непријателства“, го опфаќа целиот имот на територијата вклучена во војна; затоа неговиот опсег е многу поширок од оној на одредбата што се разгледува, која се однесува само на имот што се наоѓа на окупирана територија.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Treaties, States parties, and Commentaries – Geneva Convention (IV) on Civilians, 1949–53: Commentary of 1958|url=https://ihl-databases.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/COM/380-600060?OpenDocument|publisher=International Red Cross}}&lt;/ref&gt;}}

====Член 56: Хигиена и јавно здравје====

Член 56 ги регулира медицинските обврски што окупациската сила ги има на окупираната територија:

{{blockquote|
Во најголема можна мера од средствата што ѝ се достапни, Окупаторската сила има должност да обезбеди и одржува, во соработка со националните и локалните власти, медицинските и болничките установи и услуги, јавното здравје и хигиената на окупираната територија, со посебен осврт на усвојувањето и примената на профилактичките и превентивните мерки потребни за борба против ширењето на заразни болести и епидемии. На медицинскиот персонал од сите категории ќе му биде дозволено да ги извршува своите должности.

Доколку на окупираната територија се основаат нови болници и доколку надлежните органи на окупираната држава не работат таму, окупаторските власти, доколку е потребно, ќе им го дадат признанието предвидено во член 18. Во слични околности, окупаторските власти ќе им дадат признание и на болничкиот персонал и транспортните возила согласно одредбите од членовите 20 и 21.

При усвојувањето мерки за здравје и хигиена и при нивното спроведување, Окупаторската сила ќе ги земе предвид моралните и етичките осетливости на населението на окупираната територија.

}}

====Член 78: Безбедносни мерки. Интернирање и определено место на живеење. Право на жалба====

Член 78 се однесува на интернирањето. Тој ѝ дозволува на окупациската сила, од „императивни безбедносни причини“, да ги подложи заштитените лица на „определено место на живеење или интернирање“.

Членот не ѝ дозволува на окупациската сила да презема колективни мерки; секој случај мора да се разгледува и одлучува поединечно.

===Дел IV. Спроведување на Конвенцијата===

Овој дел ги содржи „формалните или дипломатските одредби кои вообичаено се ставаат на крајот од една меѓународна конвенција за да се утврди постапката за нејзино спроведување и кои се групирани под овој наслов“ (1). Тие се слични во сите четири Женевски конвенции.&lt;ref&gt;[http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600172?OpenDocument Commentary: Part IV : Execution of the convention #Section II : Final provisions]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

==Анекси==

Во коментарот на Четвртата Женевска конвенција, МКЦК наведува дека кога се разгледувало воспоставувањето болнички и безбедносни зони на окупираните територии, бил земен предвид нацрт-договор и било договорено тој да биде приложен како Анекс I кон Четвртата Женевска конвенција.&lt;ref name=&quot;ICRC-Appendix-I&quot;&gt;ICRC [http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600183?OpenDocument Commentary: Annex I : Draft agreement relating to hospital and safety zones and localities]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

МКЦК наведува дека „Нацрт-договорот им бил понуден на државите само како модел, но фактот што бил внимателно изработен на Дипломатската конференција која конечно го усвоила му дава значителна практична вредност. Затоа може корисно да послужи како работна основа секогаш кога ќе се воспоставува болничка зона.“&lt;ref name=ICRC-Appendix-I/&gt;

МКЦК наведува дека Анекс II претставува „нацрт кој, согласно член 109 (став 1) од Конвенцијата, ќе се применува во отсуство на посебни договори меѓу страните и ги регулира условите за прием и распределба на колективни пратки со помош. Тој се заснова на традициите на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, кој го предложил, како и на искуството што Комитетот го стекнал за време на Втората светска војна.“&lt;ref name=&quot;ICRC-Appendix-II&quot;&gt;ICRC [http://www.icrc.org/ihl.nsf/COM/380-600196?OpenDocument Commentary: Annex II : Draft regulations concerning collective relief]. Retrieved 28 October 2008.&lt;/ref&gt;

== Белешки ==
{{reflist|group=note}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{wikisource|Geneva Convention/Fourth Geneva Convention|Fourth Geneva Convention}}
* [http://www.icrc.org/ihl-nat.nsf/0/a693a13f3cdd399ec12563b8002b1c41?OpenDocument Rev. Mons. Sebastiao Francisco Xavier dos Remedios Monteiro v. The State of Goa, Supreme Court of India]
*[http://www.icrc.org/ihl.nsf/INTRO/380?OpenDocument Committee of the Red Cross: Full text of GCIV with commentaries]
* [http://www.icrc.org/applic/ihl/ihl.nsf/Treaty.xsp?documentId=AE2D398352C5B028C12563CD002D6B5C&amp;action=openDocument Text of the Fourth Geneva Convention (PDF)]


[[Категорија:Договори на Југославија]]
[[Категорија:Договори на САД]]
[[Категорија:Договори на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Договори на Турција]]
[[Категорија:Договори на Шведска]]
[[Категорија:Договори на Советскиот Сојуз]]
[[Категорија:Договори на Норвешка]]
[[Категорија:Договори на Холандија]]
[[Категорија:Договори на Македонија]]
[[Категорија:Договори на Луксембург]]
[[Категорија:Договори на Јапонија]]
[[Категорија:Договори на Италија]]
[[Категорија:Договори на Грузија]]
[[Категорија:Договори на Данска]]
[[Категорија:Договори на Белгија]]
[[Категорија:Договори на Австрија]]
[[Категорија:Договори на Ерменија]]
[[Категорија:Меѓународно право]]
[[Категорија:Женевски конвенции|4]]</text>
      <sha1>fk9eo5hzy9c61u54h67kmt56b6okqbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Четврта Женевска конвенција</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396440</id>
    <revision>
      <id>5570089</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слобода на утробите</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396441</id>
    <revision>
      <id>5570093</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Doni12345</username>
        <id>77134</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1337533323|Freedom of wombs]]“</comment>
      <origin>5570093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9833" sha1="cdb0kcgllnltrbelft4jo3d8e5y4qer" xml:space="preserve">
 {{Наводи}}'''Закони за слободна утроба''' ({{Langx|es|Libertad de vientres}}, {{Langx|pt|Lei do Ventre Livre}}), исто така познат како '''слободно раѓање''' или '''закон на утробите''', бил судски концепт од 19 век во неколку латиноамерикански земји, кој прогласувал дека сите утроби раѓаат слободни деца. Го укинал правниот принцип &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwDw&quot;&gt;partus sequitur ventrem&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;, според кој децата на робовите се исто така робови. Наменет како чекор кон постепена еманципација, бил нерамномерно усвоен.

== По земји ==
Движењето за [[Аболиционизам|аболиција]] се развил во американските колонии во 19-ти век, под влијание на [[Либерализам|либералните идеали]] што ги ширеле движењата за независност на овие земји. Паралелно со моменталната аболиција, концептот на постепена еманципација бил развиен во Нова Англија до крајот на 1770-тите и бил кодифициран во законите на неколку американски држави во периодот 1780–1804 година.

Еден од првите чекори кон укинување бил ''Леј де Либертад де Виентрес,'' закон од 1811 година напишан од Мануел де Салас од [[Чиле]].&lt;ref&gt;[http://www.auroradechile.cl/newtenberg/681/article-3031.html &quot;Manuel de Salas&quot;] {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

Во [[Аргентина]], Законот за утробите бил донесен на 2 февруари 1813 година од страна на Собранието од XIII година. Законот наведувал дека оние родени од мајки робинки по 31 јануари 1813 година ќе добијат слобода при склучување брак, или на нивниот 16-ти роденден за жени и 20-ти за мажи. По ослободувањето, тие требало да добијат земја и алатки за нејзино обработување.&lt;ref&gt;[http://www.educar-argentina.com.ar/CORIA/coria9.htm &quot;Pasado y presente de los Negros en Buenos Aires&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061127105341/http://www.educar-argentina.com.ar/CORIA/coria9.htm|date=2006-11-27}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; Во 1853 година, Аргентина целосно го укинала ропството со Уставот од 1853 година.

Во [[Колумбија]], Законот за утроби првпат бил донесен од владата на Антиокија во 1814 година, но земјата го прифатила дури во 1824 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.colombiaaprende.edu.co/html/etnias/1604/article-82844.html|title=Canal Etnico - Ley de Libertad de Vientres de 1821|work=www.colombiaaprende.edu.co|language=es-CL|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170619/http://www.colombiaaprende.edu.co/html/etnias/1604/article-82844.html|archive-date=2016-03-03|accessdate=2025-11-11}}&lt;/ref&gt; По години закони кои само навестувале делумен напредок кон укинување, претседателот Хозе Хиларио Лопез, поради растечките народни немири, го притиснал Конгресот да донесе целосна укинување на 21 мај 1851 година. Поранешните сопственици биле обесштетени од владата.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.banrepcultural.org/biblioteca-virtual/credencial-historia/numero-59/la-manumision-de-esclavos-en-colombia-1809-1851|title=La manumisión de esclavos en Colombia, 1809- 1851, Aspectos sociales, económicos y políticos|last=Tovar Pinzón|first=Hermes|date=November 1994|work=Revista Credencial|access-date=April 20, 2020}}&lt;/ref&gt;

Во [[Перу]], [[Претседател на Перу|претседателот]] [[Хосе де Сан Мартин|Хозе де Сан Мартин]] ја воспоставил „слободата на утробите“ за оние родени по прогласувањето на независноста во 1821 година.&lt;ref&gt;[http://www.educared.edu.pe/estudiantes/historia6/fenomeno2.htm &quot;La sociedad a inicios de la República&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060906085337/http://www.educared.edu.pe/estudiantes/historia6/fenomeno2.htm|date=2006-09-06}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

Венецуела одобрила сличен закон во 1821 година,&lt;ref&gt;[http://www.fpolar.org.ve/nosotros/educacional/economia/abolescl.html &quot;Ley de Abolición de la Esclavitud&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070223073325/http://www.fpolar.org.ve/nosotros/educacional/economia/abolescl.html}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; како и [[Еквадор]],&lt;ref&gt;[http://www.lablaa.org/blaavirtual/historia/equinoccial_6_comercio/capitu26.htm &quot;REFORMAS ECONÓMICAS DE MEDIADOS DEL SIGLO XIX&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080319040804/http://www.lablaa.org/blaavirtual/historia/equinoccial_6_comercio/capitu26.htm}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; [[Уругвај]] во 1825 година,&lt;ref&gt;[http://www.presidencia.gub.uy/_Web/ddhh/ddhhuru.htm &quot;Instrumentos Nacionales de Derechos Humanos&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060923110540/http://www.presidencia.gub.uy/_Web/ddhh/ddhhuru.htm}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; [[Парагвај]] во 1842 година,&lt;ref&gt;[http://www.asa.edu.py/tch_work/estudiossociales/cronologiaamericalatina.htm &quot;De la Independencia a nuestros días&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070128015653/http://www.asa.edu.py/tch_work/estudiossociales/cronologiaamericalatina.htm}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; и [[Бразил]] во 1871 година.&lt;ref&gt;[http://www.historiabrasileira.com/escravidao-no-brasil/lei-do-ventre-livre/ &quot;LEI DO VENTRE LIVRE&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160828141640/http://www.historiabrasileira.com/escravidao-no-brasil/lei-do-ventre-livre/}} {{In lang|pt}}&lt;/ref&gt;

Во [[Бразил]], Законот Рио Бранко, исто така познат како „Закон за слободно раѓање“, бил донесен од страна на бразилскиот парламент во 1871 година. До 1870-тите, социјалните тензии се зголемувале поради ропството. Како компромис, Парламентот донел закон со кој се ослободувале децата родени од поробени жени. „Законот за слободно раѓање“ значел дека ниедно дете не смее да се раѓа како поробено. Робовите на крајот ќе добијат слобода преку ослободување, а подоцна и закони за еманципација насочени кон постарите робови.

[[Шпанија]] донела сличен закон во 1869 година за да се примени на своите плантажни колонии во [[Куба]] и [[Порторико]], формално донесувајќи го во 1870 година, а неговата имплементација била закажана за 1872 година. На ибериското копно, Шпанија го укинала ропството во 1837 година. Познат е и како ''Леј Морет'' (Закон на Морет).&lt;ref&gt;[http://freeweb.supereva.com/carlo260/vientres_libres.html?p &quot;La Ley de Vientres Libres y los intereses esclavistas&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110928003918/http://freeweb.supereva.com/carlo260/vientres_libres.html?p|date=2011-09-28}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

Земјите кои прво го негирале ропството на бебиња родени од поробени мајки подоцна продолжија со целосно [[Аболиционизам|укинување на ропството]]. Слични закони за постепено укинување биле донесени во некои од северните делови на Соединетите Американски Држави по [[Американска војна за независност|Американската револуционерна војна]], имено, [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] во 1799 година и [[Њу Џерси]] во 1804 година. Сите робови биле ослободени во обете држави пред [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]].

== Види уште ==

* Партус следи вентрем
* Законот за Рио Бранко

== Наводи ==

[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на Јужна Америка]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>cdb0kcgllnltrbelft4jo3d8e5y4qer</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570265</id>
      <parentid>5570093</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:58:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9738" sha1="db940niucqkta81jysu8fe751hxlfhh" xml:space="preserve">
'''Закони за слободна утроба''' ({{Langx|es|Libertad de vientres}}, {{Langx|pt|Lei do Ventre Livre}}), исто така познат како '''слободно раѓање''' или '''закон за утробите''', бил судски концепт од 19 век во неколку латиноамерикански земји, кој прогласувал дека сите утроби раѓаат слободни деца. Го укинал правниот принцип ''partus sequitur ventrem'', според кој децата на робовите се исто така робови. Наменет како чекор кон постепена еманципација, бил нерамномерно усвоен.
== По земји ==
Движењето за [[Аболиционизам|аболиција]] се развило во американските колонии во 19-ти век, под влијание на [[Либерализам|либерализмот]] што ги ширеле движењата за независност на овие земји. Паралелно со моменталната аболиција, концептот на постепена еманципација бил развиен во Нова Англија до крајот на 1770-тите и бил кодифициран во законите на неколку американски држави во периодот 1780–1804 година.

Еден од првите чекори кон укинување бил ''Леј де Либертад де Виентрес,'' закон од 1811 година напишан од Мануел де Салас од [[Чиле]].&lt;ref&gt;[http://www.auroradechile.cl/newtenberg/681/article-3031.html &quot;Manuel de Salas&quot;] {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

Во [[Аргентина]], Законот за утробите бил донесен на 2 февруари 1813 година од страна на Собранието од XIII година. Законот наведувал дека оние родени од мајки робинки по 31 јануари 1813 година ќе добијат слобода при склучување брак, или на нивниот 16-ти роденден за жени и 20-ти за мажи. По ослободувањето, тие требало да добијат земја и алатки за нејзино обработување.&lt;ref&gt;[http://www.educar-argentina.com.ar/CORIA/coria9.htm &quot;Pasado y presente de los Negros en Buenos Aires&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20061127105341/http://www.educar-argentina.com.ar/CORIA/coria9.htm|date=2006-11-27}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; Во 1853 година, Аргентина целосно го укинала ропството со Уставот од 1853 година.

Во [[Колумбија]], Законот за утроби првпат бил донесен од владата на Антиокија во 1814 година, но земјата го прифатила дури во 1824 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.colombiaaprende.edu.co/html/etnias/1604/article-82844.html|title=Canal Etnico - Ley de Libertad de Vientres de 1821|work=www.colombiaaprende.edu.co|language=es-CL|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170619/http://www.colombiaaprende.edu.co/html/etnias/1604/article-82844.html|archive-date=2016-03-03|accessdate=2025-11-11}}&lt;/ref&gt; По години закони кои само навестувале делумен напредок кон укинување, претседателот Хозе Хиларио Лопез, поради растечките народни немири, го притиснал Конгресот да донесе целосна укинување на 21 мај 1851 година. Поранешните сопственици биле обесштетени од владата.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.banrepcultural.org/biblioteca-virtual/credencial-historia/numero-59/la-manumision-de-esclavos-en-colombia-1809-1851|title=La manumisión de esclavos en Colombia, 1809- 1851, Aspectos sociales, económicos y políticos|last=Tovar Pinzón|first=Hermes|date=November 1994|work=Revista Credencial|access-date=April 20, 2020}}&lt;/ref&gt;

Во [[Перу]], [[Претседател на Перу|претседателот]] [[Хосе де Сан Мартин|Хозе де Сан Мартин]] ја воспоставил „слободата на утробите“ за оние родени по прогласувањето на независноста во 1821 година.&lt;ref&gt;[http://www.educared.edu.pe/estudiantes/historia6/fenomeno2.htm &quot;La sociedad a inicios de la República&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060906085337/http://www.educared.edu.pe/estudiantes/historia6/fenomeno2.htm|date=2006-09-06}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

Венецуела одобрила сличен закон во 1821 година,&lt;ref&gt;[http://www.fpolar.org.ve/nosotros/educacional/economia/abolescl.html &quot;Ley de Abolición de la Esclavitud&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070223073325/http://www.fpolar.org.ve/nosotros/educacional/economia/abolescl.html}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; како и [[Еквадор]],&lt;ref&gt;[http://www.lablaa.org/blaavirtual/historia/equinoccial_6_comercio/capitu26.htm &quot;REFORMAS ECONÓMICAS DE MEDIADOS DEL SIGLO XIX&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080319040804/http://www.lablaa.org/blaavirtual/historia/equinoccial_6_comercio/capitu26.htm}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; [[Уругвај]] во 1825 година,&lt;ref&gt;[http://www.presidencia.gub.uy/_Web/ddhh/ddhhuru.htm &quot;Instrumentos Nacionales de Derechos Humanos&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060923110540/http://www.presidencia.gub.uy/_Web/ddhh/ddhhuru.htm}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; [[Парагвај]] во 1842 година,&lt;ref&gt;[http://www.asa.edu.py/tch_work/estudiossociales/cronologiaamericalatina.htm &quot;De la Independencia a nuestros días&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070128015653/http://www.asa.edu.py/tch_work/estudiossociales/cronologiaamericalatina.htm}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt; и [[Бразил]] во 1871 година.&lt;ref&gt;[http://www.historiabrasileira.com/escravidao-no-brasil/lei-do-ventre-livre/ &quot;LEI DO VENTRE LIVRE&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160828141640/http://www.historiabrasileira.com/escravidao-no-brasil/lei-do-ventre-livre/}} {{In lang|pt}}&lt;/ref&gt;

Во [[Бразил]], Законот Рио Бранко, исто така познат како „Закон за слободно раѓање“, бил донесен од страна на бразилскиот парламент во 1871 година. До 1870-тите, социјалните тензии се зголемувале поради ропството. Како компромис, Парламентот донел закон со кој се ослободувале децата родени од поробени жени. „Законот за слободно раѓање“ значел дека ниедно дете не смее да се раѓа како поробено. Робовите на крајот ќе добијат слобода преку ослободување, а подоцна и закони за еманципација насочени кон постарите робови.

[[Шпанија]] донела сличен закон во 1869 година за да се примени на своите плантажни колонии во [[Куба]] и [[Порторико]], формално донесувајќи го во 1870 година, а неговата имплементација била закажана за 1872 година. На ибериското копно, Шпанија го укинала ропството во 1837 година. Познат е и како Закон на Морет.&lt;ref&gt;[http://freeweb.supereva.com/carlo260/vientres_libres.html?p &quot;La Ley de Vientres Libres y los intereses esclavistas&quot;] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110928003918/http://freeweb.supereva.com/carlo260/vientres_libres.html?p|date=2011-09-28}} {{In lang|es}}&lt;/ref&gt;

Земјите кои прво го негирале ропството на бебиња родени од поробени мајки подоцна продолжиле со целосно [[Аболиционизам|укинување на ропството]]. Слични закони за постепено укинување биле донесени во некои од северните делови на Соединетите Американски Држави по [[Американска војна за независност|Американската револуционерна војна]], имено, [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] во 1799 година и [[Њу Џерси]] во 1804 година. Сите робови биле ослободени во обете држави пред [[Американска граѓанска војна|Американската граѓанска војна]].

== Поврзано ==

* ''[[Partus sequitur ventrem]]''
* [[Закон Рио Бранко]]

== Наводи ==

[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на Јужна Америка]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>db940niucqkta81jysu8fe751hxlfhh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слобода на говорот (слика)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396442</id>
    <revision>
      <id>5570097</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354359228|Freedom of Speech (painting)]]“</comment>
      <origin>5570097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28929" sha1="drwclkdzbp5cs8gcel8m36rs7yjf944" xml:space="preserve">
'''„''Слобода на говорот''“''' ― првата од „''Четирите слободи“'', серијал [[Маслено сликарство|слики во масло]] од Норман Роквел, вдахнати од обраќањето на претседателот на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] во обраќањето за состојбата на Сојузот во 1941 година, познато како [[Четири слободи|„Четири слободи“]]. Сликата е објавена во бројот на „''The Saturday Evening Post''“ од 20 февруари 1943 година, со соодветен есеј од Бут Таркингтон.&lt;ref name=&quot;MaM61&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 61.&lt;/ref&gt; Роквел сметал дека ова и „''Слободата на обожувањето''“ се најуспешните од поставката.&lt;ref name=&quot;HaK102&quot;&gt;Hennessey and Knutson, стр. 102.&lt;/ref&gt;

== Позадина ==
''„Слобода на говорот''“ била првата од серијалот од четири слики во масло, насловени како „''Четири слободи''“, од Норман Роквел. Делата била вдахнати од претседателот на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] во обраќањето за состојбата на Унијата, познато како „Четири слободи“, одржано пред 77-от Конгрес на Соединетите Држави на 6 јануари 1941 година.&lt;ref name=&quot;U.S. News &amp; World Report, L.P&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|title=100 Documents That Shaped America:President Franklin Roosevelt's Annual Message (Four Freedoms) to Congress (1941)|work=[[U.S. News &amp; World Report]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412075512/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|archive-date=12-04-2008|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt; Од четирите слободи, единствените две опишани во [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на Соединетите Држави]] биле [[Слобода на говорот|слободата на говорот]] и слободата на обожувањето.&lt;ref name=&quot;FSP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|last=Cole, Bruce|date=10 октомври 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Темата на Четирите слободи на крајот била вклучена во [[Атлантска повелба|Атлантската повелба]],&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7VjcHPR2lfcC&amp;q=%22Four+Freedoms%22+Atlantic+Charter&amp;pg=PA49|title=2048: Humanity's Agreement to Live Together|last=Boyd, Kirk|publisher=ReadHowYouWant|year=2012|isbn=978-1459625150|page=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=mhhecYMgUNsC&amp;q=%22Four+Freedoms%22+Atlantic+Charter&amp;pg=PA287|title=The Kravchenko Case: One Man's War on Stalin|last=Kern, Gary|publisher=Enigma Books|year=2007|isbn=978-1929631735|page=287}}&lt;/ref&gt; како и во повелбата на [[Обединети нации|Обединетите нации]].&lt;ref name=&quot;U.S. News &amp; World Report, L.P&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|title=100 Documents That Shaped America:President Franklin Roosevelt's Annual Message (Four Freedoms) to Congress (1941)|work=[[U.S. News &amp; World Report]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412075512/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|archive-date=April 12, 2008|accessdate=December 29, 2013}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080412075512/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm &quot;100 Documents That Shaped America:President Franklin Roosevelt's Annual Message (Four Freedoms) to Congress (1941)&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Серијалот слики бил прикажуван во „''The Saturday Evening Post''“, придружена со [[Есеј|есеи]] од познати [[Писател|писатели]], во текот на четири последователни недели: ''Слобода на говорот'' (20 февруари), ''[[Слобода на обожувањето (слика)|Слобода на обожувањето]]'' (27 февруари), ''[[Слобода од сиромаштијата (слика)|Слобода од сиромаштијата]]'' (6 март) и ''[[Слобода од стравот (слика)|Слобода од стравот]]'' (13 март).&lt;ref name=&quot;MaM79&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 79.&lt;/ref&gt;

На крајот, серијалот станал широко распространуван во облик на [[Плакат|плакати]] и станал инструментален во Акцијата за воени обврзници на владата на Соединетите Држави. Луѓето кои купиле воени обврзници за време на Саемот за воени обврзници „Четири слободи“ од 1943 до 1944 година добиле комплет репродукции на „''Четирите слободи“'' во боја, како и спомен-корици со ''Слобода на говорот'' за чување на купените обврзници и поштенски марки за воени заштеди.

== Опис ==
{{Цитат во кутија|width=27em|bgcolor=#c6dbf7|align=right|quote=Првата е слободата на говорот и изразувањето - насекаде во светот.|source=—[[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] во неговото обраќање за состојбата на Сојузот, на 6 јануари 1944 година, воведувајќи ја темата за [[Четири слободи|Четирите слободи]]}}
„''Слобода на говорот''“ прикажува сцена од градскиот состанок на Арлингтон во 1942 година, на кој на Џим Еџертон, единствениот неистомисленик на најавите на градските избраници за изградба на ново [[училиште]], бидејќи старото изгорело,&lt;ref name=&quot;M128&quot;&gt;Meyer, стр. 128.&lt;/ref&gt; му бил доделен збор како протокол.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.americainwwii.com/articles/norman-rockwell-and-the-four-freedoms/|title=Norman Rockwell and the Four Freedoms|last=Heydt, Bruce|date=февруари 2006|work=America in WWII|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt; Еџертон ја поддржал постапката на обнова, но бил загрижен за [[Данок|даночниот]] товар на предлогот, бидејќи неговата семејна фарма била опустошена од [[болест]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.manchesterjournal.com/news/local/arlington-and-rockwell-a-enduring-relationship/article_bb4c221f-44e2-5e56-bd2f-781e9c68722c.html|title=Arlington and Rockwell: A enduring relationship|last=Sukiennik|first=Greg|date=11 јули 2018|work=Manchester Journal|language=en}}&lt;/ref&gt; Сеќавањето на оваа сцена му звучело на Роквел како одлично решение за илустрирање на „слободата на говорот“ и го вдахнало да ги користи своите [[Вермонт|вермонтски]] соседи како модели за целиот серијал „''Четири слободи''“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nrm.org/page96|title=Norman Rockwell in the 1940s: A View of the American Homefront|publisher=[[Музеј „Норман Роквел“]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509091435/http://www.nrm.org/page96|archive-date=05-09-2008|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Unknown Rockwell: A Portrait of Two American Families|last=Edgerton|first=James|last2=O'Brien|first2=Nan|date=2008|publisher=Battenkill River Press|location=Essex Junction}}&lt;/ref&gt;

Говорникот со сина јака носи карирана кошула и јакна од велур, со валкани раце и потемен тен од другите присутни.&lt;ref name=&quot;S205&quot;&gt;Solomon, стр. 205.&lt;/ref&gt; Другите присутни носат бели кошули, вратоврски и јакни.&lt;ref name=&quot;S207&quot;&gt;Solomon, стр. 207.&lt;/ref&gt; Еден од мажите на сликата држи документ што ја открива темата на состанокот како „дискусија за годишниот извештај на градот“.&lt;ref name=&quot;FSP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|last=Cole, Bruce|date=October 10, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=December 31, 2013}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFCole,_Bruce2009&quot;&gt;Cole, Bruce (October 10, 2009). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Младоста и работничките раце на Еџертон се обликувани со истрошена и извалкана јакна, додека другите присутни изгледаат постари и поуредно и формално облечени. Според Брус Кол од „''[[The Wall Street Journal]]''“, Еџертон е прикажан „како стои исправено, со отворена уста, со сјајни очи вкочанети, тој го кажува она што го мисли, без пречки и без страв“, а неговото лице наликува на [[Абрахам Линколн]].&lt;ref name=&quot;FSP&quot; /&gt; Според Роберт Скоулс, делото ги прикажува членовите на јавноста во воодушевување од говорникот, кој наликува на лик на [[Гари Купер|Гери Купер]] или [[Џејмс Стјуарт|Џими Стјуарт]] во некој филм [[Френк Капра]].&lt;ref name=&quot;CR&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=qxlznAirLTcC&amp;q=norman+rockwell+%22freedom+of+speech%22+nostalgia&amp;pg=PA97|title=Crafty Reader|last=Scholes, Robert|publisher=[[Yale University Press]]|year=2001|isbn=0300128878|pages=98&amp;ndash;100}}&lt;/ref&gt; Според [[Џон Апдајк]], делото е насликано без никаква сликарска четка.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=25tbMyyzieQC&amp;q=rockwell+%22freedom+of+speech%22+idealized+meeting+updike&amp;pg=PA22|title=Always Looking: Essays on Art|last=Updike, John|last2=Christopher Carduff|publisher=[[Алфред Кнопф]]|year=2012|isbn=9780307957306|page=22}}&lt;/ref&gt;

== Изведба ==
[[File:Freedom_of_Speech_-_Rockwell_alternate.jpg|мини|Роквел се обидел да направи неколку верзии на ова дело од различни гледишта, вклучувајќи ја и оваа.]]
Моделот за срамежливиот, храбар млад работник бил Карл Хес, сосед на Роквел од Арлингтон, Вермонт.&lt;ref name=&quot;ILTPP&quot;&gt;{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 29, 2013}}&lt;/ref&gt; Хес бил предложен како модел од помошникот на Роквел, Џин Пелам. Хес, син на германски [[Доселување|доселеник]], бил оженет човек кој имал бензинска пумпа во градот. Неговите деца оделе на училиште со децата на Роквел. Според Пелам, Хес „имал благородна глава“.&lt;ref&gt;Murray and McCabe, стр. 35.&lt;/ref&gt;

Другите модели биле: таткото на Карл Хес, Хенри (само левото уво), Џим Мартин (долниот десен агол; тој се појавил и на другите слики „''Четири слободи''“&lt;ref name=&quot;ILTPP&quot;&gt;{{Наведен нестручен часопис|access-date=December 29, 2013}}&lt;cite class=&quot;citation magazine cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20070716104913/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,766759,00.html &quot;Art: I Like To Please People&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;), Хери Браун (десно - само горниот дел од главата и окото), Роберт Бенедикт постариот и Роуз Хојт лево. Сопственото око на Роквел е видливо по должината на левиот раб. Пелам бил сопственик на јакната од велур што ја носел моделот. Хес позирал за Роквел осум различни пати за ова дело, а сите други модели позирале за Роквел поединечно.&lt;ref name=&quot;S207&quot; /&gt;

Конечниот производ на Роквел бил резултат на четири повторени почетоци и траел два месеци. Двапати речиси ја завршил работата, само за да почувствува дека недостасува.&lt;ref name=&quot;MaMc46&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 46.&lt;/ref&gt; Во еден момент, Роквел морал да му признае на уметничкиот директор на „''Post“'', Џим Јејтс, дека морал да ја започне „''Слобода на говорот''“ од нула по еден ран обид затоа што преоптоварил со работа.&lt;ref name=&quot;C307&quot;&gt;Claridge, стр. 307.&lt;/ref&gt; Секоја верзија го прикажувала работникот во лежерна облека како стои на градски состанок, но секоја била од различен агол.&lt;ref name=&quot;S205&quot; /&gt;

Во раниот нацрт, Хес бил опкружен со други луѓе што седеле право околу него. Хес сметал дека приказот има поприроден изглед, но Роквел се спротивставил: „Беше премногу разновиден, одеше насекаде и не се сместуваше никаде, ниту пак кажуваше ништо.“ Во конечната верзија, Роквел се одлучил за поглед нагоре од нивото на клупата и се фокусирал на говорникот како субјект, а не на собранието.

== Есеј ==
[[Податотека:Save_freedom_of_speech._Buy_war_bonds.jpg|мини|Плакатот „''Зачувајте ја слободата на говорот. Купете воени обврзници''“ од Канцеларијата за воени информации, 1943 година.]]
За придружниот есеј, уредникот ''на „Post“'' , Бен Хибс, го избрал [[Роман|романописецот]] и [[Драмска уметност|драматург]] Бут Таркингтон, кој бил добитник на [[Пулицерова награда]]. Придружниот есеј на Таркингтон, објавен во бројот на „''The Saturday Evening Post''“ од 20 февруари 1943 година, всушност бил [[басна]] или [[Парабола (книжевност)|парабола]] во која младиот [[Адолф Хитлер]] и младиот [[Бенито Мусолини]] се среќаваат на [[Алпи|Алпите]] во 1912 година. За време на фиктивната средба, двајцата мажи опишуваат планови за обезбедување диктатури во нивните земји преку потиснување на слободата на говорот.&lt;ref name=&quot;TPoC&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=WjrkA6Jvgf4C&amp;q=%22Freedom+of+Speech%22+Booth+Tarkington+Hitler+Mussolini&amp;pg=PA218|title=The Power of Culture: Critical Essays in American History|last=Westbrook, Robert B.|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1993|isbn=0226259544|editor-last=Fox, Richard Wightman and T. J. Jackson Lears|pages=218&amp;ndash;20}}&lt;/ref&gt;{{Среди|left}}

== Прием ==
Оваа слика била пофалена за нејзиниот видлив фокус. Цврстата темна позадина на таблата го прави субјектот да се истакнува.&lt;ref name=&quot;HaK100&quot;&gt;Hennessey and Knutson, стр. 100.&lt;/ref&gt; Празната клупа пред говорникот изгледа привлечно за гледачот. Според Дебора Соломон, делото „го исполнува говорникот со извонредна висина и бара од неговите соседи буквално да се угледуваат на него“. Говорникот претставува закана од работничка класа за општествените обичаи, на која сепак ѝ се оддава целосно почитување од јавноста, што може да биде повеќе идеализирано отколку што ја одразува стварноста.&lt;ref name=&quot;S207&quot; /&gt; Соломон го забележал релативното отсуство на жени на сликата,&lt;ref name=&quot;S207&quot; /&gt; иако има една црвенокоса жена лево.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://scholars-stage.org/pining-for-democracy-a-few-readings/|title=Pining for Democracy: A Few Readings|date=10 ноември 2018|work=The Scholar's Stage|language=en-US|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Лаура Клариџ рекла: „Американскиот идеал што сликата треба да го опфати блеска брилијантно за оние кои го канонизирале ова дело како една од одличните слики на Роквел. Сепак, за оние кои го сметаат делото за помалку успешно, желбата на Роквел да му даде конкретен облик на идеалот, создава напнат резултат.“&lt;ref name=&quot;C309&quot;&gt;Claridge, стр. 309.&lt;/ref&gt;

Во 2009 година, Брус Кол ја опишал ''„Слободата на говорот''“ како „најголемата слика“ на Роквел, „ковајќи ја традиционалната американска илустрација во моќно и трајно уметничко дело“. Тој забележува дека Роквел користи „класична пирамидална композиција“ за да ја нагласи средишната фигура, стоечки говорник чиј изглед е споен со остатокот од публиката која, учествувајќи во [[Демократија|демократијата]], ја брани. Кол ја опишува фигурата на Роквел како „самото олицетворение на слободата на говорот, жива манифестација на тоа апстрактно право - слика што ги преобразува начелата, бојата и, да, верувањето, во неизбришлива слика и брилијантна и сакана американска икона сè уште способна да вдахнува милиони луѓе низ целиот свет“.&lt;ref name=&quot;FSP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|last=Cole, Bruce|date=October 10, 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=December 31, 2013}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFCole,_Bruce2009&quot;&gt;Cole, Bruce (October 10, 2009). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Тој забележува дека употребата на состанок во градското собрание на Нова Англија ја вклучува „долгата традиција на демократска јавна дебата“ во делото, додека таблата и клупата ги претставуваат црквата и училиштето, кои, вели Кол, се „двата столба на американскиот живот“.&lt;ref name=&quot;FSP&quot; /&gt;

Уредникот ''на'' „''Post''“, Бен Хибс, за ''„Говор''“ и „''Oбожување“'' рекол: „За мене, тие се одлични човечки документи во облик на боја и платно. Мислам дека одлична слика е онаа што ги трогнува и вдахнува милиони луѓе. „''Четирите слободи''“ го сториле тоа.“&lt;ref name=&quot;MaM&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 59.&lt;/ref&gt; Вестбрук забележува дека Роквел претставува „поединечно несогласување“ кое делува за да ја „заштити приватната совест од државата.“&lt;ref name=&quot;TPoC&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=WjrkA6Jvgf4C&amp;q=%22Freedom+of+Speech%22+Booth+Tarkington+Hitler+Mussolini&amp;pg=PA218|title=The Power of Culture: Critical Essays in American History|last=Westbrook, Robert B.|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1993|isbn=0226259544|editor-last=Fox, Richard Wightman and T. J. Jackson Lears|pages=218&amp;ndash;20}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFWestbrook,_Robert_B.1993&quot;&gt;Westbrook, Robert B. (1993). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Друг писател ја опишува темата на делото како „учтивост“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HVkIAAAAQBAJ&amp;q=rockwell+%22freedom+of+speech%22+town+hall&amp;pg=PA213|title=The Challenge of Democracy|last=Janda|first=Kenneth|last2=Jeffrey M. Berry and Jerry Goldman|publisher=[[Cengage Learning]]|year=2011|isbn=978-1111341916|page=213}}&lt;/ref&gt;

=== Наследство ===
Во 2020-тите, сликата на Роквел доживела повторна популарност како тема на [[Мем (семрежје)|интернет мем]], во кој луѓето ја користат фигурата прикажана на сликата како алегорија за храбро искажување мислења кои се сметани за непопуларни или контроверзни (или, иронично, општо популарно мислење кое малцинството сепак може да не го сака).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.berkshireeagle.com/news/central_berkshires/used-by-the-left-and-the-right-norman-rockwells-freedom-of-speech-painting-goes-viral-as-an-internet-meme/article_0302bde2-490c-11ef-bc3d-ab1fa94ffb77.html|title=How and why did Norman Rockwell's iconic 'Freedom of Speech' painting become an internet meme? Museum leaders offer some answers|last=Fanto|first=Clarence|date=28 јули 2024|work=The Berkshire Eagle|language=en|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2024/07/03/style/norman-rockwell-freedom-of-speech-meme.html|title=How Norman Rockwell's &quot;Freedom of Speech&quot; Painting Became the Internet's Soap Box|last=McFarlane|first=Charles W.|date=3 јули 2024|work=The New York Times|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* {{Портал-ред|Слобода на говорот}}

== Наводи ==
{{Наводи|30em}}

== Општи и цитирани наводи ==

* {{Наведена книга|title=Norman Rockwell: A Life|last=Claridge, Laura|publisher=[[Random House]]|year=2001|isbn=0-375-50453-2|pages=303–314|chapter=21: The Big Ideas}}
* {{Наведена книга|title=Norman Rockwell: Pictures for the American People|last=Hennessey, Maureen Hart|last2=Anne Knutson|publisher=Harry N. Abrams, Inc. со [[Хајов музеј на уметноста|Хајовиот музеј на уметноста]] и [[Музеј „Норман Роквел“|Музејот „Норман Роквел“]]|year=1999|isbn=0-8109-6392-2|pages=[https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94 94–102]|chapter=The Four Freedoms|chapter-url=https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/normanrockwellsp0000meye|title=Norman Rockwell's People|last=Meyer, Susan E.|publisher=[[Хери Н. Ејбрамс]]|year=1981|isbn=0-8109-1777-7|pages=128–133}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/normanrockwellsf0000murr|title=Norman Rockwell's Four Freedoms|last=Murray, Stuart|last2=James McCabe|publisher=[[Gramercy Books]]|year=1993|isbn=0-517-20213-1}}
* {{Наведена книга|title=American Mirror: The Life and Art of Norman Rockwell|last=Solomon, Deborah|publisher=[[Farrar, Straus and Giroux]]|year=2013|isbn=978-0-374-11309-4|pages=[https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201 201–220]|chapter=Fifteen: The ''Four Freedoms'' (May 1942 to May 1943)|chapter-url=https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201}}
* Westbrook, Robert B. (1993). Fox, Richard Wightman and T. J. Jackson Lears (ed.). ''The Power of Culture: Critical Essays in American History.'' University of Chicago Press. pp.&amp;nbsp;218–20. {{ISBN|0226259544}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0226259544|&lt;bdi&gt;0226259544&lt;/bdi&gt;]].

== Дополнителни извори ==

* {{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2024/07/03/style/norman-rockwell-freedom-of-speech-meme.html|title=How a Patriotic Painting Became the Internet's Soap Box|last=McFarlane|first=Charles W.|date=3 јули 2024|work=The New York Times|access-date=1 јуни 2026|language=en-US}}
[[Категорија:Семрежни мемови]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1943 година]]
[[Категорија:Маслени слики на платно]]
[[Категорија:Слики во Музејот „Норман Роквел“]]
[[Категорија:Втората светска војна и медиумите]]
[[Категорија:Дела првично објавени во The Saturday Evening Post]]
[[Категорија:Слики од Норман Роквел]]
[[Категорија:Слобода на говорот]]
[[Категорија:Четири слободи]]
[[Категорија:Бут Таркингтон]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>drwclkdzbp5cs8gcel8m36rs7yjf944</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570107</id>
      <parentid>5570097</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <origin>5570107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27594" sha1="eay47uru3karercuec2sxo4tklj2eyz" xml:space="preserve">{{закосеннаслов}}
{{Infobox artwork
| image_file      = &quot;Freedom of Speech&quot; - NARA - 513536.jpg
| painting_alignment = right
| image_size      = 300п
| title           = Слобода на говорот
| artist          = [[Норман Роквел]]
| year            = 1943
| type            = [[Масло на платно]]&lt;ref name=&quot;FreedomOfSpeech_NRMuseum&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nrm.org/2016/11/freedom-speech-1943-2/|title='Freedom of Speech,' 1943|website=Norman Rockwell Museum|date=2 ноември 2016 |access-date=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;
| height_metric   = 116.2
| width_metric    = 90
| height_imperial = 45.75
| width_imperial  = 35.5
| metric_unit     = cm
| imperial_unit   = in
| dimensions_ref  =&lt;ref name=&quot;FreedomOfSpeech_NRMuseum&quot;/&gt;
| city            = &lt;br&gt;[[Стокбриџ (Масачусетс)|Стокбриџ]], [[Масачусетс]], [[Соединети Држави]]
| museum          = [[Музеј „Норман Роквел“]]&lt;ref name=&quot;FreedomOfSpeech_NRMuseum&quot;/&gt;
}}
'''„''Слобода на говорот''“''' ― првата од „''Четирите слободи“'', серијал [[Маслено сликарство|слики во масло]] од Норман Роквел, вдахнати од обраќањето на претседателот на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] во обраќањето за состојбата на Сојузот во 1941 година, познато како [[Четири слободи|„Четири слободи“]]. Сликата е објавена во бројот на „''The Saturday Evening Post''“ од 20 февруари 1943 година, со соодветен есеј од Бут Таркингтон.&lt;ref name=&quot;MaM61&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 61.&lt;/ref&gt; Роквел сметал дека ова и „''Слободата на обожувањето''“ се најуспешните од поставката.&lt;ref name=&quot;HaK102&quot;&gt;Hennessey and Knutson, стр. 102.&lt;/ref&gt;

== Позадина ==
''„Слобода на говорот''“ била првата од серијалот од четири слики во масло, насловени како „''Четири слободи''“, од Норман Роквел. Делата била вдахнати од претседателот на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]], [[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] во обраќањето за состојбата на Унијата, познато како „Четири слободи“, одржано пред 77-от Конгрес на Соединетите Држави на 6 јануари 1941 година.&lt;ref name=&quot;U.S. News &amp; World Report, L.P&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|title=100 Documents That Shaped America:President Franklin Roosevelt's Annual Message (Four Freedoms) to Congress (1941)|work=[[U.S. News &amp; World Report]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080412075512/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page70.htm|archive-date=12-04-2008|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt; Од четирите слободи, единствените две опишани во [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на Соединетите Држави]] биле [[Слобода на говорот|слободата на говорот]] и слободата на обожувањето.&lt;ref name=&quot;FSP&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.wsj.com/news/articles/SB10001424052970203440104574406903628933162|title=Free Speech Personified: Norman Rockwell's inspiring and enduring painting|last=Cole, Bruce|date=10 октомври 2009|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Темата на Четирите слободи на крајот била вклучена во [[Атлантска повелба|Атлантската повелба]],&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=7VjcHPR2lfcC&amp;q=%22Four+Freedoms%22+Atlantic+Charter&amp;pg=PA49|title=2048: Humanity's Agreement to Live Together|last=Boyd, Kirk|publisher=ReadHowYouWant|year=2012|isbn=978-1459625150|page=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=mhhecYMgUNsC&amp;q=%22Four+Freedoms%22+Atlantic+Charter&amp;pg=PA287|title=The Kravchenko Case: One Man's War on Stalin|last=Kern, Gary|publisher=Enigma Books|year=2007|isbn=978-1929631735|page=287}}&lt;/ref&gt; како и во повелбата на [[Обединети нации|Обединетите нации]].&lt;ref name=&quot;U.S. News &amp; World Report, L.P&quot;/&gt; Серијалот слики бил прикажуван во „''The Saturday Evening Post''“, придружена со [[Есеј|есеи]] од познати [[Писател|писатели]], во текот на четири последователни недели: ''Слобода на говорот'' (20 февруари), ''[[Слобода на обожувањето (слика)|Слобода на обожувањето]]'' (27 февруари), ''[[Слобода од сиромаштијата (слика)|Слобода од сиромаштијата]]'' (6 март) и ''[[Слобода од стравот (слика)|Слобода од стравот]]'' (13 март).&lt;ref name=&quot;MaM79&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 79.&lt;/ref&gt;

На крајот, серијалот станал широко распространуван во облик на [[Плакат|плакати]] и станал инструментален во Акцијата за воени обврзници на владата на Соединетите Држави. Луѓето кои купиле воени обврзници за време на Саемот за воени обврзници „Четири слободи“ од 1943 до 1944 година добиле комплет репродукции на „''Четирите слободи“'' во боја, како и спомен-корици со ''Слобода на говорот'' за чување на купените обврзници и поштенски марки за воени заштеди.

== Опис ==
{{Цитат во кутија|width=27em|bgcolor=#c6dbf7|align=right|quote=Првата е слободата на говорот и изразувањето - насекаде во светот.|source=—[[Франклин Д. Рузвелт|Френклин Д. Рузвелт]] во неговото обраќање за состојбата на Сојузот, на 6 јануари 1944 година, воведувајќи ја темата за [[Четири слободи|Четирите слободи]]}}
„''Слобода на говорот''“ прикажува сцена од градскиот состанок на Арлингтон во 1942 година, на кој на Џим Еџертон, единствениот неистомисленик на најавите на градските избраници за изградба на ново [[училиште]], бидејќи старото изгорело,&lt;ref name=&quot;M128&quot;&gt;Meyer, стр. 128.&lt;/ref&gt; му бил доделен збор како протокол.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.americainwwii.com/articles/norman-rockwell-and-the-four-freedoms/|title=Norman Rockwell and the Four Freedoms|last=Heydt, Bruce|date=февруари 2006|work=America in WWII|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt; Еџертон ја поддржал постапката на обнова, но бил загрижен за [[Данок|даночниот]] товар на предлогот, бидејќи неговата семејна фарма била опустошена од [[болест]].&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.manchesterjournal.com/news/local/arlington-and-rockwell-a-enduring-relationship/article_bb4c221f-44e2-5e56-bd2f-781e9c68722c.html|title=Arlington and Rockwell: A enduring relationship|last=Sukiennik|first=Greg|date=11 јули 2018|work=Manchester Journal|language=en}}&lt;/ref&gt; Сеќавањето на оваа сцена му звучело на Роквел како одлично решение за илустрирање на „слободата на говорот“ и го вдахнало да ги користи своите [[Вермонт|вермонтски]] соседи како модели за целиот серијал „''Четири слободи''“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nrm.org/page96|title=Norman Rockwell in the 1940s: A View of the American Homefront|publisher=[[Музеј „Норман Роквел“]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509091435/http://www.nrm.org/page96|archive-date=05-09-2008|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Unknown Rockwell: A Portrait of Two American Families|last=Edgerton|first=James|last2=O'Brien|first2=Nan|date=2008|publisher=Battenkill River Press|location=Essex Junction}}&lt;/ref&gt;

Говорникот со сина јака носи карирана кошула и јакна од велур, со валкани раце и потемен тен од другите присутни.&lt;ref name=&quot;S205&quot;&gt;Solomon, стр. 205.&lt;/ref&gt; Другите присутни носат бели кошули, вратоврски и јакни.&lt;ref name=&quot;S207&quot;&gt;Solomon, стр. 207.&lt;/ref&gt; Еден од мажите на сликата држи документ што ја открива темата на состанокот како „дискусија за годишниот извештај на градот“.&lt;ref name=&quot;FSP&quot;/&gt; Младоста и работничките раце на Еџертон се обликувани со истрошена и извалкана јакна, додека другите присутни изгледаат постари и поуредно и формално облечени. Според Брус Кол од „''[[The Wall Street Journal]]''“, Еџертон е прикажан „како стои исправено, со отворена уста, со сјајни очи вкочанети, тој го кажува она што го мисли, без пречки и без страв“, а неговото лице наликува на [[Абрахам Линколн]].&lt;ref name=&quot;FSP&quot; /&gt; Според Роберт Скоулс, делото ги прикажува членовите на јавноста во воодушевување од говорникот, кој наликува на лик на [[Гари Купер|Гери Купер]] или [[Џејмс Стјуарт|Џими Стјуарт]] во некој филм [[Френк Капра]].&lt;ref name=&quot;CR&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=qxlznAirLTcC&amp;q=norman+rockwell+%22freedom+of+speech%22+nostalgia&amp;pg=PA97|title=Crafty Reader|last=Scholes, Robert|publisher=[[Yale University Press]]|year=2001|isbn=0300128878|pages=98&amp;ndash;100}}&lt;/ref&gt; Според [[Џон Апдајк]], делото е насликано без никаква сликарска четка.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=25tbMyyzieQC&amp;q=rockwell+%22freedom+of+speech%22+idealized+meeting+updike&amp;pg=PA22|title=Always Looking: Essays on Art|last=Updike, John|last2=Christopher Carduff|publisher=[[Алфред Ноф]]|year=2012|isbn=9780307957306|page=22}}&lt;/ref&gt;

== Подготовка ==
Моделот за срамежливиот, храбар млад работник бил Карл Хес, сосед на Роквел од Арлингтон, Вермонт.&lt;ref name=&quot;ILTPP&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,766759,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070716104913/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,766759,00.html|url-status=dead|archive-date=07-16-2007|title=Art: I Like To Please People|access-date=1 јуни 2026|date=21 јуни 1943|magazine=[[Time (списание)|Time]]|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; Хес бил предложен како модел од помошникот на Роквел, Џин Пелам. Хес, син на германски [[Доселување|доселеник]], бил оженет човек кој имал бензинска пумпа во градот. Неговите деца оделе на училиште со децата на Роквел. Според Пелам, Хес „имал благородна глава“.&lt;ref&gt;Murray and McCabe, стр. 35.&lt;/ref&gt;

Другите модели биле: таткото на Карл Хес, Хенри (само левото уво), Џим Мартин (долниот десен агол; тој се појавил и на другите слики „''Четири слободи''“&lt;ref name=ILTPP/&gt;), Хери Браун (десно - само горниот дел од главата и окото), Роберт Бенедикт постариот и Роуз Хојт лево. Сопственото око на Роквел е видливо по должината на левиот раб. Пелам бил сопственик на јакната од велур што ја носел моделот. Хес позирал за Роквел осум различни пати за ова дело, а сите други модели позирале за Роквел поединечно.&lt;ref name=&quot;S207&quot; /&gt;

Конечниот производ на Роквел бил резултат на четири повторени почетоци и траел два месеци. Двапати речиси ја завршил работата, само за да почувствува дека недостасува.&lt;ref name=&quot;MaMc46&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 46.&lt;/ref&gt; Во еден момент, Роквел морал да му признае на уметничкиот директор на „''Post“'', Џим Јејтс, дека морал да ја започне „''Слобода на говорот''“ од нула по еден ран обид затоа што преоптоварил со работа.&lt;ref name=&quot;C307&quot;&gt;Claridge, стр. 307.&lt;/ref&gt; Секоја верзија го прикажувала работникот во лежерна облека како стои на градски состанок, но секоја била од различен агол.&lt;ref name=&quot;S205&quot; /&gt;

Во раниот нацрт, Хес бил опкружен со други луѓе што седеле право околу него. Хес сметал дека приказот има поприроден изглед, но Роквел се спротивставил: „Беше премногу разновиден, одеше насекаде и не се сместуваше никаде, ниту пак кажуваше ништо.“ Во конечната верзија, Роквел се одлучил за поглед нагоре од нивото на клупата и се фокусирал на говорникот како субјект, а не на собранието.

== Есеј ==
[[Податотека:Save_freedom_of_speech._Buy_war_bonds.jpg|мини|Плакатот „''Зачувајте ја слободата на говорот. Купете воени обврзници''“ од Канцеларијата за воени информации, 1943 година.]]
За придружниот есеј, уредникот ''на „Post“'' , Бен Хибс, го избрал [[Роман|романописецот]] и [[Драмска уметност|драматург]] Бут Таркингтон, кој бил добитник на [[Пулицерова награда]]. Придружниот есеј на Таркингтон, објавен во бројот на „''The Saturday Evening Post''“ од 20 февруари 1943 година, всушност бил [[басна]] или [[Парабола (книжевност)|парабола]] во која младиот [[Адолф Хитлер]] и младиот [[Бенито Мусолини]] се среќаваат на [[Алпи|Алпите]] во 1912 година. За време на фиктивната средба, двајцата мажи опишуваат планови за обезбедување диктатури во нивните земји преку потиснување на слободата на говорот.&lt;ref name=&quot;TPoC&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=WjrkA6Jvgf4C&amp;q=%22Freedom+of+Speech%22+Booth+Tarkington+Hitler+Mussolini&amp;pg=PA218|title=The Power of Culture: Critical Essays in American History|last=Westbrook, Robert B.|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1993|isbn=0226259544|editor-last=Fox, Richard Wightman and T. J. Jackson Lears|pages=218&amp;ndash;20}}&lt;/ref&gt;

== Прием ==
Оваа слика била пофалена за нејзиниот видлив фокус. Цврстата темна позадина на таблата го прави субјектот да се истакнува.&lt;ref name=&quot;HaK100&quot;&gt;Hennessey and Knutson, стр. 100.&lt;/ref&gt; Празната клупа пред говорникот изгледа привлечно за гледачот. Според Дебора Соломон, делото „го исполнува говорникот со извонредна висина и бара од неговите соседи буквално да се угледуваат на него“. Говорникот претставува закана од работничка класа за општествените обичаи, на која сепак ѝ се оддава целосно почитување од јавноста, што може да биде повеќе идеализирано отколку што ја одразува стварноста.&lt;ref name=&quot;S207&quot; /&gt; Соломон го забележал релативното отсуство на жени на сликата,&lt;ref name=&quot;S207&quot; /&gt; иако има една црвенокоса жена лево.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://scholars-stage.org/pining-for-democracy-a-few-readings/|title=Pining for Democracy: A Few Readings|date=10 ноември 2018|work=The Scholar's Stage|language=en-US|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Лаура Клариџ рекла: „Американскиот идеал што сликата треба да го опфати блеска брилијантно за оние кои го канонизирале ова дело како една од одличните слики на Роквел. Сепак, за оние кои го сметаат делото за помалку успешно, желбата на Роквел да му даде конкретен облик на идеалот, создава напнат резултат.“&lt;ref name=&quot;C309&quot;&gt;Claridge, стр. 309.&lt;/ref&gt;

Во 2009 година, Брус Кол ја опишал ''„Слободата на говорот''“ како „најголемата слика“ на Роквел, „ковајќи ја традиционалната американска илустрација во моќно и трајно уметничко дело“. Тој забележува дека Роквел користи „класична пирамидална композиција“ за да ја нагласи средишната фигура, стоечки говорник чиј изглед е споен со остатокот од публиката која, учествувајќи во [[Демократија|демократијата]], ја брани. Кол ја опишува фигурата на Роквел како „самото олицетворение на слободата на говорот, жива манифестација на тоа апстрактно право - слика што ги преобразува начелата, бојата и, да, верувањето, во неизбришлива слика и брилијантна и сакана американска икона сè уште способна да вдахнува милиони луѓе низ целиот свет“.&lt;ref name=&quot;FSP&quot;/&gt; Тој забележува дека употребата на состанок во градското собрание на Нова Англија ја вклучува „долгата традиција на демократска јавна дебата“ во делото, додека таблата и клупата ги претставуваат црквата и училиштето, кои, вели Кол, се „двата столба на американскиот живот“.&lt;ref name=&quot;FSP&quot; /&gt;

Уредникот ''на'' „''Post''“, Бен Хибс, за ''„Говор''“ и „''Oбожување“'' рекол: „За мене, тие се одлични човечки документи во облик на боја и платно. Мислам дека одлична слика е онаа што ги трогнува и вдахнува милиони луѓе. „''Четирите слободи''“ го сториле тоа.“&lt;ref name=&quot;MaM&quot;&gt;Murray and McCabe, стр. 59.&lt;/ref&gt; Вестбрук забележува дека Роквел претставува „поединечно несогласување“ кое делува за да ја „заштити приватната совест од државата.“&lt;ref name=&quot;TPoC&quot;/&gt; Друг писател ја опишува темата на делото како „учтивост“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=HVkIAAAAQBAJ&amp;q=rockwell+%22freedom+of+speech%22+town+hall&amp;pg=PA213|title=The Challenge of Democracy|last=Janda|first=Kenneth|last2=Jeffrey M. Berry and Jerry Goldman|publisher=[[Cengage Learning]]|year=2011|isbn=978-1111341916|page=213}}&lt;/ref&gt;

=== Наследство ===
Во 2020-тите, сликата на Роквел доживела повторна популарност како тема на [[Мем (семрежје)|интернет мем]], во кој луѓето ја користат фигурата прикажана на сликата како алегорија за храбро искажување мислења кои се сметани за непопуларни или контроверзни (или, иронично, општо популарно мислење кое малцинството сепак може да не го сака).&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.berkshireeagle.com/news/central_berkshires/used-by-the-left-and-the-right-norman-rockwells-freedom-of-speech-painting-goes-viral-as-an-internet-meme/article_0302bde2-490c-11ef-bc3d-ab1fa94ffb77.html|title=How and why did Norman Rockwell's iconic 'Freedom of Speech' painting become an internet meme? Museum leaders offer some answers|last=Fanto|first=Clarence|date=28 јули 2024|work=The Berkshire Eagle|language=en|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2024/07/03/style/norman-rockwell-freedom-of-speech-meme.html|title=How Norman Rockwell's &quot;Freedom of Speech&quot; Painting Became the Internet's Soap Box|last=McFarlane|first=Charles W.|date=3 јули 2024|work=The New York Times|accessdate=1 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* {{Портал-ред|Слобода на говорот}}

== Наводи ==
{{Наводи|30em}}

== Општи и цитирани наводи ==

* {{Наведена книга|title=Norman Rockwell: A Life|last=Claridge, Laura|publisher=[[Random House]]|year=2001|isbn=0-375-50453-2|pages=303–314|chapter=21: The Big Ideas}}
* {{Наведена книга|title=Norman Rockwell: Pictures for the American People|last=Hennessey, Maureen Hart|last2=Anne Knutson|publisher=Harry N. Abrams, Inc. со [[Хајов музеј на уметноста|Хајовиот музеј на уметноста]] и [[Музеј „Норман Роквел“|Музејот „Норман Роквел“]]|year=1999|isbn=0-8109-6392-2|pages=[https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94 94–102]|chapter=The Four Freedoms|chapter-url=https://archive.org/details/normanrockwellpi00henn/page/94}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/normanrockwellsp0000meye|title=Norman Rockwell's People|last=Meyer, Susan E.|publisher=[[Хери Н. Ејбрамс]]|year=1981|isbn=0-8109-1777-7|pages=128–133}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/normanrockwellsf0000murr|title=Norman Rockwell's Four Freedoms|last=Murray, Stuart|last2=James McCabe|publisher=[[Gramercy Books]]|year=1993|isbn=0-517-20213-1}}
* {{Наведена книга|title=American Mirror: The Life and Art of Norman Rockwell|last=Solomon, Deborah|publisher=[[Farrar, Straus and Giroux]]|year=2013|isbn=978-0-374-11309-4|pages=[https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201 201–220]|chapter=Fifteen: The ''Four Freedoms'' (May 1942 to May 1943)|chapter-url=https://archive.org/details/americanmirrorli0000solo/page/201}}
* Westbrook, Robert B. (1993). Fox, Richard Wightman and T. J. Jackson Lears (ed.). ''The Power of Culture: Critical Essays in American History.'' University of Chicago Press. pp.&amp;nbsp;218–20. {{ISBN|0226259544}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0226259544|&lt;bdi&gt;0226259544&lt;/bdi&gt;]].

== Дополнителни извори ==

* {{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2024/07/03/style/norman-rockwell-freedom-of-speech-meme.html|title=How a Patriotic Painting Became the Internet's Soap Box|last=McFarlane|first=Charles W.|date=3 јули 2024|work=The New York Times|access-date=1 јуни 2026|language=en-US}}
[[Категорија:Семрежни мемови]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1943 година]]
[[Категорија:Маслени слики на платно]]
[[Категорија:Слики во Музејот „Норман Роквел“]]
[[Категорија:Втората светска војна и медиумите]]
[[Категорија:Дела првично објавени во The Saturday Evening Post]]
[[Категорија:Слики од Норман Роквел]]
[[Категорија:Слобода на говорот]]
[[Категорија:Четири слободи]]
[[Категорија:Бут Таркингтон]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>eay47uru3karercuec2sxo4tklj2eyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Versos con faldas</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396443</id>
    <revision>
      <id>5570100</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{сзр}}</comment>
      <origin>5570100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30" xml:space="preserve">{{сзр}}</text>
      <sha1>l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Повелба за правата од 1689 година</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396444</id>
    <revision>
      <id>5570101</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1353773539|Bill of Rights 1689]]“</comment>
      <origin>5570101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70099" sha1="lpwj6vk431y2es663cgrwjhw9k0xa7n" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; &lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Инфокутија Документ|document_name=Повелбата за правата|image=English Bill of Rights of 1689.jpg|image_caption=|date_created=1689|date_ratified=|location_of_document=[[Парламентарен архив]]|writer=[[Англискиот парламент]]|signers=|purpose=Да се ​​потврдат правата на Парламентот и на поединецот и да се обезбеди протестантска политичка супериорност|wikisource=Повелба за правата од 1689 година}}'''Повелбата за правата од 1689 година''' ([[Список на акти на Парламентот на Англија од 1688 година|1 Will. &amp; Mar. Sess. 2.]] c. 2) или '''Повелба за правата од 1688 година''' — [[Закон на Парламентот (Обединето Кралство)|акт]] на [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] со кој биле утврдени одредени основни [[Граѓански и политички права|граѓански права]] и се променило наследувањето на [[Монархија на Обединетото Кралство|англиската круна]], а актот останал клучен [[Закон|статут]] во [[Уставно право на Обединетото Кралство|англиското уставно право]] .

Во голема мера заснован на идеите на политичкиот теоретичар [[Џон Лок]]{{Sfn|Schwoerer|1990}}, Повелбата утврдила уставен услов Круната да побара согласност од народот претставен во [[Парламент на Англија|Парламентот]]&lt;ref name=&quot;British Library&quot; /&gt;{{Sfn|Adams|Meuwese|Hirsch Ballin|2017}}, а со тоа освен што поставува ограничувања на овластувањата на [[Монарх|монархот]], ги утврдувал и правата на Парламентот, вклучувајќи редовни парламенти, слободни избори и [[парламентарни привилегии]]&lt;ref name=&quot;ParliamentUK&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=Bill of Rights 1689|access-date=30 April 2019|agency=Parliament UK}}&lt;/ref&gt;, а воедно и ги наведувал индивидуалните права, вклучувајќи ја забраната за [[Сурова и необична казна|сурови и невообичаени казни]] и правото да не се плаќаат даноци наметнати без одобрение на Парламентот и за крај опишува и осудува неколку злодела на англискиот крал [[Јаков II|Џејмс II]].&lt;ref name=&quot;British Library&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/magna-carta/articles/britains-unwritten-constitution|title=Britain's unwritten constitution|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20150312163142/http://www.bl.uk/magna-carta/articles/britains-unwritten-constitution|archive-date=12 March 2015|accessdate=27 November 2015|quote=The key landmark is the Bill of Rights (1689), which established the supremacy of Parliament over the Crown. ... The Bill of Rights (1689) then settled the primacy of Parliament over the monarch’s prerogatives, providing for the regular meeting of Parliament, free elections to the Commons, free speech in parliamentary debates, and some basic human rights, most famously freedom from ‘cruel or unusual punishment’.}}&lt;/ref&gt; 

На 16 декември 1689 година, Повелбата за правата добил [[кралска согласност]] и претставувал преформулирање во законска форма на [[Декларација за права, 1689 година|Декларацијата за правата]] презентирана од [[Конвенциски парламент (1689)|Конвенцискиот парламент]] на [[Вилијам III]] и [[Марија II|Мери II]] во февруари 1689 година, со која ги поканува да станат заеднички суверени на [[Англија]], со што го заменува [[Јаков II|Џејмс II]], за кој се вели дека абдицирал и го оставил тронот празен.

Во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], Законот се сметал за основен документ на некодифициран [[Устав на Обединетото Кралство|британски устав]], заедно со [[Голема повелба|Магна Карта]], [[Петиција за права|Петицијата за права]], [[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година|Законот Хабеас Корпус од 1679 година]] и [[Закони на Парламентот од 1911 и 1949 година|Парламентарните закони од 1911 и 1949 година]], а во [[Шкотска]] важел посебен, но сличен документ, [[Закон за барање право од 1689 година|Законот за барање за права од 1689 година]] кој бил еден од моделите што се користеле за изготвување на [[Повелба за правата|Повелбата за права на Соединетите Американски Држави]], [[Универзална декларација за човековите права|Декларацијата за човекови права на Обединетите нации]] и [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]].&lt;ref name=&quot;ParliamentUK&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=Bill of Rights 1689|access-date=30 April 2019|agency=Parliament UK}}&lt;/ref&gt; 

Заедно со [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], тој останал на сила во сите [[Крунска земја на Комонвелтот|територии на Комонвелтот]], како што е изменет со [[Пертски договор|Пертскиот договор]].

== Позадина ==
Во текот на 17 век, се појавил [[Голема повелба|обновен интерес за Магна Карта]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|title=From legal document to public myth: Magna Carta in the 17th&amp;nbsp;century|work=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327042835/https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|archive-date=27 March 2015|accessdate=2017-10-16|postscript=none}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sal.org.uk/events/2015/06/magna-carta-magna-carta-in-the-17th-century/|title=Magna Carta: Magna Carta in the 17th&amp;nbsp;century|work=The Society of Antiquaries of London|archive-url=https://web.archive.org/web/20180925053248/https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|archive-date=2018-09-25|accessdate=2017-10-16}}&lt;/ref&gt;, а во 1628 година, [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] ја усвоил [[Петиција за право|Петицијата за права]] со која се воспоставиле одредени слободи за поданиците. 

[[Англиска граѓанска војна|Англиската граѓанска војна]] (1642–1651) се водела помеѓу кралот и олигархискиот, но избран парламент&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/citizen_subject/origins.htm|title=Origins and growth of Parliament|publisher=The National Archives|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/citizenship2.htm|title=Rise of Parliament|publisher=The National Archives|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;, а за време на која идејата за долгорочни политички партии се оформила со „Големите [[Војска по нов образец|на армијата од новиот модел“]] и скромните, под влијание на [[Levellers|рамноправните]] личности кои дебатираа за нов устав во [[Дебати во Патни|дебатите во Патни]] од 1647 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/taking-liberties/articles/putney-debates|title=Putney debates|publisher=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223321/https://www.bl.uk/taking-liberties/articles/putney-debates|archive-date=22 December 2016|accessdate=22 December 2016}}&lt;/ref&gt; 

Парламентот во голема мера бил заплашен од извршната власт за време [[Протекторат|на Протекторатот]] (1653–1659) и поголемиот дел од 25те години од [[Англиска реставрација|англиската реставрација]] на Чарлс II од 1660 година, но сепак, со предноста на растот на печатените памфлети и поддршката од [[Сити (Лондон)|Лондон Сити]], тој бил во можност да ублажи дел од извршната ексцесност, интригите и дарежливоста на владата, а особено [[Министерство на Кабал|министерството на Кабал]], кое потпишало [[Таен договор од Довер]] со кој [[Англија]] и [[Кралство Франција|Франција]] станале сојузници во потенцијална војна против често сојузниците на [[Холандска Република|Холандската Република]]. 

Веќе го донеле [[Законот Habeas Corpus од 1679|Законот Habeas Corpus од 1679 година]], кој ја зајакнал конвенцијата што забранувала притвор без доволна причина или докази.

=== Славна револуција ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Славна револуција}}
Приговори на политиките на [[Јаков II|англискиот]] [[Монархија на Обединетото Кралство|крал]] Џејмс II (Џејмс VII од [[Шкотска]] и Џејмс II од Ирска),  кои биле група англиски парламентарци што го поканиле [[Холандска Република|холандскиот]] [[Намесник|штатхолдер]] [[Вилијам III]] од [[Оранска династија|Оранж-Насау]] (Вилијам Оранжски) за да го собори кралот. 

Успешната инвазија на Вилијам со холандска флота и војска довела до бегство на Џејмс во Франција, а во декември 1688 година, врховните верници на кралството го назначиле Вилијам за привремен гувернер и општо било прифатено дека таквата акција е уставна ако монархот е неспособен, а врховните верници свикале собрание од многу членови на парламентот кое повикало на избор на [[Конвенциски парламент (1689)|Англиски конвенциски парламент]], кој се состанал на 22 јануари 1689 година.{{Sfn|Anon.|2010}}&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/takingliberties/staritems/510billofrights.html|title=Bill of Rights|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922231834/http://www.bl.uk/onlinegallery/takingliberties/index.html|archive-date=22 September 2021|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Декларација за право ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Декларација за права, 1689 година}}
[[Податотека:Samuel_Wale,_The_Bill_of_Rights_Ratified_at_the_Revolution_by_King_William,_and_Queen_Mary,_Previous_to_their_Coronation_(1783).jpg|мини|Гравура од 18 век, заснована на цртеж од [[Самуел Вејл|Семуел Вејл]], на која е претставена Повелбата за правата на [[Вилијам III]] и [[Марија II]]]]
На 29 јануари 1689 година првпат бил даден предлогот за составување на изјава за правата и слободите и нивното кршење од страна на Џејмс во [[Долниот дом на Англија|Долниот дом]], при што членовите тврделе дека Домот „не можел да одговори на нацијата или на принцот од Оранџ сè додека не прогласиле кои права се нарушени“ и дека Вилијам „не можел да се налути ако создавале услови за да се обезбеди за иднината“ со цел „да им оддадат правда на оние што нè испратиле овде“. 

На 2 февруари истата година, специјално свикан комитет поднел извештај до Долниот дом на 23 Главни лица за жалби, кои Долниот дом ги одобрил и додал некои свои, но сепак на 4 февруари Долниот дом одлучил да му наложи на комитетот да направи разлика помеѓу „општите глави, како што се воведни закони за нови закони, од оние што биле декларативни за антички права“, а веќе на 7 февруари Долниот дом ја одобрил оваа ревидирана Декларација за правата и на 8 Февруари му наложи на комитетот да ја состави во еден текст Декларацијата (со отстранети заглавјата кои биле „вовед во нови закони“), резолуцијата од 29 јануари и предлогот на лордовите за ревидирана заклетва за верност која поминала во Долниот дом без поделба.{{Sfn|Horwitz|1977}}

На 13 Во февруари, службеникот на Домот на лордовите ја прочитал Декларацијата за правата, а [[Џорџ Савил, 1-ви маркиз од Халифакс|маркизот од Халифакс]], во име на сите имоти на кралството, ги замоли Вилијам и Мери да го прифатат тронот, а на тоа Вилијам одговорил во име на својата сопруга и себеси: „Со благодарност го прифаќаме она што ни го понудивте“. 

Потоа отишле во поворка до [[Холбејнска порта|Големата порта]] во Вајтхол каде на церемонија во [[Банкетен дом|Банкетната куќа]], [[Томас Сент Џорџ|Кралот на грбовите]] ги прогласил за крал и кралица на Англија, Франција и Ирска, по што се упатиле кон [[Кралска капела|Кралската капела]], а проповедта ја одржал [[Хенри Комптон (епископ)|епископот од Лондон]].{{Sfn|Carpenter|1956}} 

На 11 Април тие биле крунисани и положиле заклетва дека ќе ги почитува законите донесени од Парламентот, а [[Закон за крунисување заклетва од 1688 година|законот за крунисување од 1688 година]] предвидувал нова крунисувачка заклетва, според која монарсите требало „свечено да ветат и да се заколнат дека ќе управуваат со народот на ова кралство Англија и со териториите што му припаѓаат, според статутите за кои е договорено во парламентот и законите и обичаите на истото“ и воедно требало да ги одржуваат Божјите закони, вистинското исповедање на Евангелието и протестантската реформирана вера утврдена со закон{{Sfn|Williams|1960}} што ја заменило заклетвата која повеќе му одложувала на монархот, бидејќи претходната заклетва барала од монархот да владее врз основа на „законите и обичаите... доделени од кралевите на Англија“.&lt;ref name=&quot;refUKPBoR&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/|title=The Convention and Bill of Rights|publisher=UK Parliament|accessdate=2 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== Законот ==
Декларацијата за правата била донесена со Закон на Парламентот, Повелбата за правата од 1689 година, која добила [[кралска согласност]] во декември1689.{{Sfn|Thatcher|1907}}

Законот потврдил „одредени антички права и слободи“ со тоа што прогласил дека:{{Sfn|Williams|1960}}

* наводната моќ за суспендирање на законите и укинување (т.е. игнорирање) на законите од страна на кралската власт без согласност на Парламентот е нелегална;
* [[Црковна комисија од 1686 година|комисијата за црковни цели]] е нелегална;
* Наплатата на даноци без одобрение од Парламентот е нелегална;
* поданиците имаат право да [[Петиција|поднесуваат петиции]] до кралот, а гонењата за такви петиции се нелегални;
* Чувањето [[Постојана армија (Англија)|постојана војска]] во време на мир, освен ако тоа не е со согласност на Парламентот, е противзаконско;
* Протестантите можат да имаат [[Право на поседување и носење оружје|оружје за одбрана]] соодветно на нивните услови и како што е дозволено со закон;
* изборот на членови на Парламентот треба да биде слободен;
* [[Слобода на говорот|Слободата на говорот]] и дебатите или постапките во Парламентот не треба да се [[Парламентарна привилегија|оспорува или доведува во прашање]] во кој било суд или место надвор од Парламентот;
* не треба да се бара [[прекумерна кауција]], ниту да се изрекуваат прекумерни казни, ниту да се изрекуваат [[Сурова и необична казна|сурови и необични казни]];
* поротниците во судењата за велепредавство треба да бидат слободни сопственици на имот;
* ветувањата за казни и конфискации пред осудата се незаконски и ништовни;
* За решавање на сите поплаки и за измена, зајакнување и зачувување на законите, парламентите треба да се одржуваат често.

Законот го прогласил бегството на Џејмс од Англија по [[Славна револуција|Славната револуција]] за [[абдикација]] од престолот и во него биле наведени 12 политики на Џејмс со кои Џејмс планирал да „се обиде да ја поткопа и истреби протестантската религија и законите и слободите на ова кралство“.{{Sfn|Williams|1960}} 

Тие биле:{{Sfn|Williams|1960}}

* со преземање и вршење на овластување за укинување и суспендирање на закони и извршување на закони без согласност на Парламентот;
* со гонење на [[Седум епископи|Седумте епископи]];
* со воспоставување на судот на комесари за црковни цели;
* со наплаќање даноци за употреба на Круната, преправајќи се дека е прерогатив, како да е тоа доделено од Парламентот;
* со собирање и одржување на постојана војска во ова кралство во време на мир без согласност на Парламентот;
* со тоа што протестантите беа разоружани во исто време кога папистите беа вооружени и вработени спротивно на законот;
* со кршење на слободата на избор на членови за служба во Парламентот;
* преку гонења во Кралскиот суд за прашања и причини познати само во Парламентот, и преку разни (различни) други произволни и нелегални постапки;
* со вработување на неквалификувани лица во поротници во судења и поротници во судења за велепредавство кои не биле слободни сопственици;
* со наметнување прекумерна кауција на лица сторени во кривични случаи против законите донесени за слободата на поданиците;
* со изрекување претерани парични казни и незаконски и сурови казни;
* со давање неколку грантови и ветувања за казни и конфискации пред каква било осуда или пресуда против лицата врз кои истите требаше да се наметнат;

сите од кои биле прогласени за целосно и директно спротивни на познатите закони, статути и слобода на царството.

Во прелудиум на [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување]] што пристигнал 12 години подоцна, Повелбата за правата им забранила [[Римокатоличка црква|на римокатолиците]] да влезат во престолот на Англија бидејќи „од искуство било утврдено дека е несоодветно со безбедноста и благосостојбата на ова протестантско кралство да биде управувано од папски принц“ и така, [[Вилијам III]] и [[Марија II]] беа именувани за наследници на Џејмс II и дека престолот прво преминал од нив на наследниците на Мери, потоа на нејзината сестра, [[Ана (британска кралица)|принцезата Ана од Данска]] и нејзините наследници и, потоа, на сите наследници на Вилијам преку подоцнежен брак.

== Амандмани и наследство ==
Повелбата за правата подоцна била дополнета со [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], кој бил договорен од [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]] како дел од [[Договорот за Унијата]] и ја изменил линијата на наследување на тронот утврдена во Повелбата за правата&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/actofsettlement/|title=The Act of Settlement|publisher=UK Parliament|accessdate=8 November 2014}}&lt;/ref&gt;, но сепак, и Повелбата за правата и [[Закон за барање право од 1689 година|Барањето за права]] многу придонеле за воспоставување на концептот на [[парламентарен суверенитет]] и ограничување на овластувањата на монархот.&lt;ref&gt;This vigorous assertion of the rights of the subject meant that the Bill of Rights is often seen as parallel in importance with Magna Carta itself. {{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/collection-items/the-bill-of-rights|title=The Bill of Rights|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209065519/http://www.bl.uk/collection-items/the-bill-of-rights|archive-date=9 December 2015|accessdate=27 November 2015}}&lt;/ref&gt; 

Се сметало дека овие закони ја воспоставиле [[Уставна монархија|уставната монархија]], {{Sfn|Walker|Gay|Maer|2009}} и, заедно со [[Кривично право (Велика Британија)|казнените закони]], ги решиле голем дел од политичките и религиозните превирања што ги потресоа Шкотска, Англија и Ирска во 17 век.

Законот ги зајакнал [[Петиција за право|Петицијата за права]] и [[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година|Законот за Хабеас Корпус од 1679 година]] со кодифицирање на одредени права и слободи, а кои биле опишани од страна на [[Вилијам Блекстоун]] како ''[[Основни закони на Англија]]'' и правата изразени во овие закони станале поврзани со идејата за [[Права на Англичаните|правата на Англичаните]].{{Sfn|Billias|2011}} 

Повелбата за правата директно влијаела врз [[Вирџиниска декларација за права|Декларацијата за правата на Вирџинија]] од 1776 година&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6yyQXl4LmdAC&amp;pg=PA13|title=The Bill of Rights and the States: The Colonial and Revolutionary Origins of American Liberties|last=Conley|first=Patrick T.|last2=States|first2=U. S. Constitution Council of the Thirteen Original|date=1992|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780945612292|pages=13–15}}&lt;/ref&gt;{{Efn|Section Seven of the Virginia Declaration of Rights reads,
{{quote|That all power of suspending laws, or the execution of laws, by any authority, without consent of the representatives of the people, is injurious to their rights and ought not to be exercised.}}
which strongly echoes the first two &quot;ancient rights and liberties&quot; asserted in the Bill of Rights 1689:
{{quote|That the pretended power of suspending the laws or the execution of laws by regal authority without consent of Parliament is illegal;&lt;br&gt;
That the pretended power of dispensing with laws or the execution of laws by regal authority, as it hath been assumed and exercised of late, is illegal;}}
And the Virginia Declaration's Section Nine,
{{quote|That excessive bail ought not to be required, nor excessive fines imposed, nor cruel and unusual punishments inflicted.}}
is borrowed word for word from the Bill of Rights 1689.}} која пак влијаела врз [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]].{{Sfn|Maier|1997}}

Иако не била сеопфатна изјава за граѓанските и политичките слободи, сепак Повелбата за правата претставувала една од пресвртниците во развојот на [[Граѓански слободи во Обединетото Кралство|граѓанските слободи во Обединетото Кралство]] и модел за подоцнежните, поопшти изјави за правата&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d52OVwT_6PYC&amp;pg=PA1|title=The Great Rights of Mankind: A History of the American Bill of Rights|last=Schwartz|first=Bernard|date=1992|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780945612285|pages=1–2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refUKPBoR&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/|title=The Convention and Bill of Rights|publisher=UK Parliament|accessdate=2 November 2014}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/ &quot;The Convention and Bill of Rights&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; меѓу кои биле и [[Повелба за правата|Повелбата за правата на Соединетите Американски Држави]], Француската [[декларација за правата на човекот и граѓанинот]], [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права на Обединетите нации]] и [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]].&lt;ref name=&quot;unesco2011&quot;&gt;&quot;All the main principles of the Bill of Rights are still in force today, and the Bill of Rights continues to be cited in legal cases in the UK and in Commonwealth countries. It has a primary place in a wider national historical narrative of documents which established the rights of Parliament and set out universal civil liberties, starting with Magna Carta in 1215. It also has international significance, as it was a model for the US Bill of Rights 1789, and its influence can be seen in other documents which establish rights of human beings, such as the Declaration of the Rights of Man, the United Nations Declaration of Human Rights and the European Convention on Human Rights.&quot; {{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org.uk/2011-uk-memory-of-the-world-register|title=2011 UK Memory of the World Register|date=23 May 2011|publisher=United Kingdom National Commission for UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208230525/http://www.unesco.org.uk/2011-uk-memory-of-the-world-register/|archive-date=8 December 2015|accessdate=4 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.history.com/news/facts-about-the-bill-of-rights-on-its-220th-anniversary|title=Facts About the Bill of Rights on Its 220th Anniversary|date=15 December 2011|publisher=History.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215342/http://www.history.com/news/facts-about-the-bill-of-rights-on-its-220th-anniversary|archive-date=4 October 2013|accessdate=29 September 2012}}&lt;/ref&gt; 

На пример, како и со Повелбата за правата од 1689 година, [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]] забранувал прекумерна кауција и „[[Сурова и необична казна|сурово и необично казнување]] “, а всушност, [[Осмиот амандман на Уставот на Соединетите Американски Држави]], кој ја наметнувал оваа забрана, бил речиси дословна репродукција на соодветниот член од Повелбата за правата од 1689 година.

Слично на тоа, „[[Суров, нечовечки или понижувачки третман|сурово, нечовечно или понижувачко постапување]] или казнување“ било забрането според Член 5 од Универзалната декларација за човекови права и Член 3 од Европската конвенција за човекови права.

== Тековен правен статус ==
Повелбата за правата останала во сила и продолжува да се цитира во судските постапки во Обединетото Кралство и другите [[Крунска земја на Комонвелтот|земји од Комонвелтот]], особено член 9 за [[Парламентарна привилегија|парламентарната слобода на говорот]]{{Sfn|Lock|1989}}&lt;ref name=&quot;Topo&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monarchist.ca/mc/invisibl.htm|title=''Monarchy Canada'': The Invisible Crown|last=Toporoski, Richard|date=Summer 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/19970617074036/http://www.monarchist.ca/mc/invisibl.htm|archive-date=17 June 1997}}&lt;/ref&gt;, а во 2011 година по [[Пертски договор|Пертскиот договор]],  законодавството за изменување на Повелбата за правата и Законот за населување од 1701 година стапил на сила низ целиот Комонвелт на 26 март 2015 година, со кој се промениле законите за наследување на британскиот престол.

=== Австралија ===
Повелбата за правата од 1689 година останала дел од австралиското право, но во некои држави Законот бил повторно усвоен во локалното законодавство.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=McDermott|first=Peter M.|date=1990-01-12|title=Imperial Statutes in Australia and New Zealand|url=https://www.austlii.edu.au/au/journals/BondLawRw/1990/13.pdf|journal=Bond Law Review|volume=2|issue=2|doi=10.53300/001c.5180}}&lt;/ref&gt;

Во 1901 година, член 9, кој се однесувал на парламентарната слобода на говор, бил наследен од [[Парламент на Австралија|Федералниот парламент]] според член 49 од [[Австралискиот устав]] и кој бил инкорпориран во ''Законот за парламентарни привилегии од 1987 година'' и „ја зачувува примената на традиционалниот израз на оваа привилегија, но детално наведува што точно може да биде опфатено со терминот „постапка во Парламентот{{Полунаводник+наводник}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.aph.gov.au/About_Parliament/House_of_Representatives/Powers_practice_and_procedure/00_-_Infosheets/Infosheet_5_-_Parliamentary_privilege|title=Infosheet 5 - Parliamentary privilege|access-date=16 August 2020|publisher=Parliament of Australia}}&lt;/ref&gt; 

=== Канада ===
Во Канада, Повелбата за правата останала во сила&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://senparlvu.parl.gc.ca/Guide.aspx?viewmode=4&amp;categoryid=-1&amp;eventid=8763&amp;Language=E|title=LCJC Meeting No. 74|last=Senate of Canada|date=20 March 2013|publisher=Queen's Printer for Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20130614215631/http://senparlvu.parl.gc.ca/Guide.aspx?viewmode=4&amp;categoryid=-1&amp;eventid=8763&amp;Language=E|archive-date=14 June 2013|accessdate=24 March 2013}}&lt;/ref&gt; иако во голема мера бил заменета со домашното уставно законодавство, а член 9 за парламентарната слобода на говорот останал во активна употреба.{{Sfn|Lock|1989}}

=== Ирска ===
Примената на Повелбата за правата во [[Кралство Ирска|Кралството Ирска]] била неизвесна. Додека англискиот парламент понекогаш донесувал акти поврзани со Ирска, [[Ирска патриотска партија|Ирската патриотска партија]] го сметала ова за нелегитимно, а други сметале дека англиските акти се ширеле на Ирска само кога било експлицитно наведено дека го прават тоа, што не било случај со Повелбата за правата. 

[[Закон за круната на Ирска од 1542 година|Законот за круната на Ирска од 1542 година]] значел дека промените на Законот во кралското наследство се прошириле на Ирска, а во 1695 и 1697 година, [[Предлог-закон (закон)|закони]] кои биле моделирани според Повелбата за правата биле воведени во [[Парламентот на Ирска]], но не биле донесени. 

По [[Акти на Унијата од 1800 година|Законите на Унијата од 1800 година]], одредбите што се однесувале на правата на Парламентот имплицитно се прошириле на Ирска, но одредбите што се однесувале на правата на поединецот биле сива зона, а некои правници го сметале законот не за [[позитивно право]], туку за [[Декларација|декларативно]] на [[Општо право|обичајното право]] и како таков применлив за Ирска.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Osborough|first=W. N.|date=1998|title=The Failure To Enact An Irish Bill Of Rights: A Gap In Irish Constitutional History|journal=Irish Jurist|volume=33|pages=392–416|issn=0021-1273|jstor=44027310}}&lt;/ref&gt;

[[Устав на Ирската слободна држава|Уставот на Ирската слободна држава]] и последователниот [[Устав на Ирска]] ги пренесувале законите што важеле во поранешното [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска]] до степен до кој тие не биле спротивни на тие устави, а Повелбата за правата не била спомената во последователното ирско законодавство&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/isbc/esa1688.html|title=Pre-1922 Legislation: Statutes of England Affected: 1688|date=26 February 2020|work=Irish Statute Book|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; сè додека [[Закон за ревизија на статутот од 2007 година|Законот за ревизија на статутот од 2007 година]], кој ја задржал, не го променил својот краток наслов во „Повелба за правата 1688“ и го укинал поголемиот дел од преамбулата, член 1 како религиозно дискриминаторски, што вклучувало:&lt;ref&gt;Statute Law Revision Act 2007 [http://www.irishstatutebook.ie/eli/2007/act/28/section/2/enacted/en/html#sec2 §2(3)]; {{Наведена мрежна страница|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/seanad/2007-02-14/speech/355/|title=Statute Law Revision Bill 2007: Committee Stage|last=Kitt|first=Tom|authorlink=Tom Kitt (politician)|date=14 February 2007|work=Seanad Éireann (22nd Seanad) Debates|publisher=Oireachtas|page=c.187|language=en-ie|nopp=y|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; сите зборови до „Врз основа на кои писма се направени соодветни избори“; член 7, кој им дозволувал на протестантите да носат оружје; и сите зборови од „И тие тврдат, бараат и инсистираат“.

Законот [[Парламент на Ирска|за Домовите на Оиреахтас]] (истраги, привилегии и процедури) од 2013 година го укинал Член 9 за „слобода на говор и дебати или постапки во Парламентот“ како дел од консолидацијата на законот за [[парламентарни привилегии]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/2013/act/33/enacted/en/html|title=Houses of the Oireachtas (Inquiries, Privileges and Procedures) Act 2013|date=24 July 2013|work=electronic Irish Statute Book|language=en|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Нов Зеланд ===
Повелбата за правата бил дел од законите на Нов Зеланд,&lt;ref name=&quot;Bill&quot;&gt;{{Наведување|last=Elizabeth II|title=Royal Succession Bill|url=http://legislation.govt.nz/bill/government/2013/0099/latest/DLM5025805.html|year=2013|at=S.10, 11, 12|place=Wellington|publisher=Queen's Printer|quote=The Bill of Rights 1688 (1 Will and Mar Sess 2, c 2) continues to be part of the laws of New Zealand... The Act of Settlement 1700 (12 and 13 Will 3, c 2) continues to be part of the laws of New Zealand... On the changeover, the Royal Marriages Act 1772 ceases to be part of the laws of New Zealand.|access-date=18 July 2013}}&lt;/ref&gt; а Законот бил повикан во случајот од 1976 година ''[[Фицџералд против Мулдун и други]],''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ssc.govt.nz/display/document.asp?docid=4277&amp;pageno=3|title=The Constitutional Setting|publisher=States Services Commission, New Zealand|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016073216/http://www.ssc.govt.nz/display/document.asp?docid=4277|archive-date=16 October 2008}}&lt;/ref&gt; кој се фокусирал на тврдењето на новоназначениот премиер [[Роберт Мулдун]] дека ќе го советувал [[Генерален управник|генералниот гувернер]] со цел да ја укине шемата [[Суперануација|за пензиско осигурување]] утврдена со Законот за пензиско осигурување на Нов Зеланд од 1974 година, без ново законодавство. 

Мулдун сметал дека распуштањето требало да биде веднаш и подоцна поднел закон во парламентот за ретроактивно да ја легализира укинувањето, но ова тврдење било оспорено на суд, а [[Главен судија|главниот судија]] изјавил дека постапките на Мулдун биле нелегални бидејќи го прекршиле член 1 од Повелбата за правата, кој предвидувал „дека наводната моќ за укинување на законите или спроведување на законите од страна на кралската власт... е нелегална“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lawsociety.org.nz/publications_and_submissions/lawtalk/2010_issues/lawtalk,_issue_743/the_legitimacy_of_judicial_review_of_executive_decision-making|title=The legitimacy of judicial review of executive decision-making|publisher=New Zealand Law Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204112322/http://www.lawsociety.org.nz/publications_and_submissions/lawtalk/2010_issues/lawtalk,_issue_743/the_legitimacy_of_judicial_review_of_executive_decision-making|archive-date=4 February 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Обединето Кралство ===
[[Податотека:Allegory_of_the_English_Bill_of_Rights.png|мини|[[Алегорија]] на Повелбата за правата, каде што [[Британија]] им го презентира Повелбата на [[Вилијам III|Вилијам]] и [[Марија II|Мери]]]]
Повелбата за правата се применувала во Англија и Велс, а била донесена во [[Кралство Англија|Кралството Англија]], кое во тоа време го вклучувало и Велс, а Шкотска имала свое законодавство, [[Закон за барање право од 1689 година|Законот за барање права од 1689 година]], донесен пред [[Акти на Унијата од 1707 година|Актите за унија]] меѓу Англија и Шкотска. 

Постојат сомнежи дали или до кој степен Повелбата за правата се применувала во [[Северна Ирска]], што ги одразувало [[Закон за правата од 1689 г.|претходните сомнежи во однос на Ирска]].{{Sfn|Lock|1989}}{{Efn|The United Kingdom consists of four countries and three distinct legal systems: [[England and Wales]], [[Scotland]] and [[Northern Ireland]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Guide to the UK Legal System |url=http://www.nyulawglobal.org/globalex/United_Kingdom.html |department=Hauser Global Law School Program |publisher=New York University School of Law |access-date=16 March 2016 |date=November 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Legal System of the United Kingdom |url=http://www.cilex.org.uk/about_cilex_lawyers/the_uk_legal_system.aspx |publisher=The Chartered Institute of Legal Executives |access-date=16 March 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313232551/http://www.cilex.org.uk/about_cilex_lawyers/the_uk_legal_system.aspx |archive-date=13 March 2016}}&lt;/ref&gt; These jurisdictions have particular legal considerations of their own, arising from differences in [[English law]], [[Scots law]] and [[Northern Ireland law]].}}

На 15 јули 1867 година, член 3 од законот бил укинат со член 1 од [[Закон за ревизија на статутот од 1867 година|Законот за ревизија на статутот од 1867 година]] ([[30 &amp; 31 Vict.|30 и 31 Виктина.]] c. 59).

Условот поротниците да бидат слободни сопственици на имот во случаи на велепредавство бил укинат во Англија и Велс со [[Закон за поротници од 1825 година|Законот за поротници од 1825 година]], а во Северна Ирска (до степен до кој се применуваше) со [[Закон за ревизија на статутот од 1950 година|Законот за ревизија на статутот од 1950 година]].

[[Природна правда|Природната правда]], правото на фер судење, во уставното право се сметало за ублажување на неправедната експлоатација на парламентарните привилегии. 

На 21 јули 1995 година, случајот [[Libel|за клевета]], ''[[Нил Хамилтон (политичар)|Нил Хамилтон]],'' кој бил ''пратеник против [[Гардијан]]'', пропаднала откако Високиот суд пресудил дека целосната забрана на Повелбата за правата за доведување во прашање на сè што е кажано или сторено во Домот го спречувало ''Гардијан'' да добие [[фер судење]]. 

Хамилтон инаку би можел да има carte blanche да тврди каква било позадина или значење на неговите зборови, и не можеле да се случат никакви контрадикторни директни докази, заклучоци, дополнителни поднесоци или вкрстено испитување на неговите зборови поради строгите ограничувања на Повелбата за правата и исто така, Домот на лордовите одлучил дека, во отсуство на законска одредба од 1996 година, вградената парламентарна привилегија на Повелбата за правата би спречила фер судење за Хамилтон во тужбата за клевета од 2001 година'', Хамилтон против Ал-Фајед,'' која поминала низ двата степени на жалба за ист ефект. 

Таа одредба била член 13 од [[Закон за клевета од 1996 година|Законот за клевета од 1996 година]], кој им дозволува [[Пратеник|на пратениците]] да се откажат од својата [[парламентарна привилегија]] и на тој начин да ги цитираат и испитаат сопствените говори доколку се релевантни за судскиот спор.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://ukconstitutionallaw.org/2014/05/21/alexander-horne-and-oonagh-gay-ending-the-hamilton-affair/|title=Ending the Hamilton Affair?|last=Alexander Horne|date=21 May 2014|work=UK Constitutional Law Association|access-date=19 March 2015|publisher=UK Constitutional Law Association Blog|last2=Oonagh Gay}}&lt;/ref&gt;

Во 2016 година, по [[Референд за членство на Обединетото Кралство во Европската Унија|референдумот за членство на Обединетото Кралство во Европската Унија]], Врховниот суд ја цитирал Повелбата за правата во [[Р (Милер и Дос Сантос) против Државниот секретар за излез од Европската Унија|случајот ''Милер'']], во кој судот пресудил дека активирањето на излезот од ЕУ прво морало да биде овластено со акт на Парламентот, бидејќи ако тоа не се сторело би ги поништило правата обезбедени со Акт на Парламентот (имено, правата на граѓаните на ЕУ што произлегуваат од договорите на ЕУ дадени на сила во британското право со [[Закон за европските заедници од 1972 година (Велика Британија)|Законот за европските заедници од 1972 година]], како што е изменет).&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-37864983|title=Brexit court ruling: Your questions answered|work=BBC|access-date=4 November 2016}}&lt;/ref&gt; 

Во 2019 година врховниот суд повторно го цитирал во својата [[Р (Милер) против Премиерот и Чери против Генералниот адвокат на Шкотска|пресуда од 2019 година дека пророгацијата на парламентот е незаконска]], а судот не се согласил со тврдењето на Владата дека пророгацијата не можела да се доведе во прашање според Повелбата за правата од 1689 година како „постапка на Парламентот“ и пресудил спротивно тврдење, дека пророгацијата „не може разумно да се опише како „постапка во Парламентот {{Полунаводник+наводник}} , бидејќи била наметната и не била дискутабилна од Парламентот, и можела да стави крај на „основните или суштинските работи на Парламентот“ без дебата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.supremecourt.uk/cases/docs/uksc-2019-0192-judgment.pdf|title=R (on the application of Miller) (Appellant) v The Prime Minister (Respondent) Cherry and others (Respondents) v Advocate General for Scotland (Appellant) (Scotland)|date=24 September 2019|publisher=The Supreme Court|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.supremecourt.uk/cases/docs/uksc-2019-0192-judgment.pdf|archive-date=2022-10-09|accessdate=24 September 2019|quote=It must therefore follow, as a concomitant of Parliamentary sovereignty, that the power to prorogue cannot be unlimited. Statutory requirements as to sittings of Parliament have indeed been enacted from time to time, for example by the Statute of 1362 (36 Edward III c 10), the Triennial Acts of 1640 and 1664, the Bill of Rights 1688, the Scottish Claim of Right 1689, the Meeting of Parliament Act 1694, and most recently the Northern Ireland (Executive Formation etc) Act 2019, section 3. Their existence confirms the necessity of a legal limit on the power to prorogue, but they do not address the situation with which the present appeals are concerned. ... The prorogation itself takes place in the House of Lords and in the presence of Members of both Houses. But it cannot sensibly be described as a 'proceeding in Parliament'. It is not a decision of either House of Parliament. Quite the contrary: it is something which is imposed upon them from outside. It is not something upon which the Members of Parliament can speak or vote. The Commissioners [when performing the prorogation] are not acting in their capacity as members of the House of Lords but in their capacity as Royal Commissioners carrying out the Queen's bidding. They have no freedom of speech. This is not the core or essential business of Parliament. Quite the contrary: it brings that core or essential business of Parliament to an end.}}&lt;/ref&gt;

== Признавање ==
Во 1989 година, во Обединетото Кралство биле издадени 2 специјални дизајни на комеморативни [[Британска монета од две фунти|монети од две фунти]] за да се прослави [[Годишнина|тристегодишнината]] од Славната револуција, од кои едниот се однесувал на Повелбата за правата, а другиот на Побарувањето за права и воедно и двата го прикажувале [[Кралски сајфер|Кралскиот цифербл]] на Вилијам и Мери и [[Жезол|жезлото]] на [[Дом на општините|Долниот дом]], од кои едниот воедно прикажувал претстава на [[Круна на Свети Едвард|круната на Свети Едвард]], а другиот на [[Круна на Шкотска|круната на Шкотска]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.royalmint.com/discover/uk-coins/coin-design-and-specifications/two-pound-coin|title=Two Pound Coin|publisher=The Royal Mint|accessdate=15 February 2015}}&lt;/ref&gt;

Во мај 2011 година, Повелбата за правата била впишана во [[Регистар на сеќавања на светот во Велика Британија|Регистарот на сеќавања на светот на Велика Британија]] на [[УНЕСКО]], признавајќи дека:&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/business/news/2011/may/unesco-parliamentary-documents/|title=Life, death and everything in between|date=23 May 2011|publisher=UK Parliament|accessdate=4 June 2011}}&lt;/ref&gt;
 {{Цитатник|Сите главни принципи на Повелбата за правата се уште се во сила денес, а Повелбата за правата продолжува да се цитира во правни случаи во Велика Британија и во земјите од Комонвелтот. Таа има примарно место во поширокиот национален историски наратив на документи што ги утврдуваат правата на Парламентот и ги утврдуваат универзалните граѓански слободи, почнувајќи со Магна Карта во 1215 година. Таа, исто така, има меѓународно значење, бидејќи беше модел за Повелбата за правата на САД од 1789 година, а нејзиното влијание може да се види во други документи што ги утврдуваат правата на човековите суштества, како што се Декларацијата за правата на човекот, Декларацијата за човекови права на Обединетите нации и Европската конвенција за човекови права.&lt;ref name=unesco2011 /&gt;}}
Во фебруари 2015 година, Како дел од програмата [[Парламент во изградба|„Парламентот во изградба“]], Повелбата за правата била изложена во [[Вестминстерска палата|Парламентот]] и од март до септември 2015 година во [[Британска библиотека|Британската библиотека]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/2015-parliament-in-the-making/get-involved1/2015-parliament-in-the-making-events/magna-carta--parliament-exhibition/|title=Magna Carta &amp; Parliament Exhibition|publisher=UK Parliament|accessdate=15 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/events/magna-carta--law-liberty-legacy|title=Magna Carta: Law, Liberty, Legacy|publisher=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232538/http://www.bl.uk/events/magna-carta--law-liberty-legacy|archive-date=3 March 2016|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Видете исто така ==

* [[Закон за отсуство на кралот Вилијам од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија
* [[Закон за признавање на круната и Парламентот од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија
* [[Финансиска револуција]] – Економска ера од британската историја
* [[Историја на либерализмот]]
* [[Закон за толеранција од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија, со кој им се дава слобода на вероисповед на некои неконформисти
* [[Уставно право на Обединетото Кралство]] – Закон што го сочинува политичкото тело на Обединетото Кралство

== Белешки ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Белешки}}

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Библиографија ==

* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/how/guides/factsheets/general/g04/|title=The Glorious Revolution|last=Anon.|year=2010|series=Factsheet General Series|publisher=House of Commons Information Office}}
* {{Наведена книга|title=Constitutionalism and the Rule of Law: Bridging Idealism and Realism|last=Adams|first=Maurice|last2=Meuwese|first2=Anne|last3=Hirsch Ballin|first3=Ernst|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=9781316585221}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ku0TCgAAQBAJ&amp;pg=PA54|title=American constitutionalism heard round the world, 1776–1989: A global perspective|last=Billias|first=George Athan|date=2011|publisher=New York University Press|isbn=9780814725177|location=New York|via=Google Books}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.historyandpolicy.org/policy-papers/papers/magna-carta-and-contemporary-constitutional-change|title=Magna Carta and contemporary constitutional change|last=Blick|first=Andrew|year=2015|publisher=History and Policy}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/protestantbishop0000carp|title=The Protestant Bishop. Being the Life of Henry Compton, 1632–1713. Bishop of London|last=Carpenter|first=Edward|publisher=Longmans, Green and Company|year=1956|location=London|oclc=1919768|url-access=registration}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/parliamentpolicy0000horw_o2j8|title=Parliament, Policy and Politics in the Reign of William&amp;nbsp;III|last=Horwitz|first=Henry|publisher=Manchester University Press|year=1977|isbn=978-0-7190-0661-6|url-access=registration}}
* {{Наведено списание|last=Lock|first=Geoffrey|date=1989|title=The 1689 Bill of Rights|journal=Political Studies|volume=37|issue=4|pages=540–561|doi=10.1111/j.1467-9248.1989.tb00288.x}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/americanscriptur00maie|title=American Scripture: Making the Declaration of Independence|last=Maier|first=Pauline|publisher=Knopf|year=1997|isbn=978-0-679-45492-2|location=New York|author-link=Pauline Maier|url-access=registration}}
* {{Наведено списание|last=Schwoerer|first=Lois G.|year=1990|title=Locke, Lockean Ideas, and the Glorious Revolution|journal=Journal of the History of Ideas|volume=51|issue=4|pages=531–548|doi=10.2307/2709645|jstor=2709645}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/libraryoriginal16thatgoog|title=The library of original sources|publisher=University Research Extension|year=1907|editor-last=Thatcher|editor-first=Oliver Joseph|page=[https://archive.org/details/libraryoriginal16thatgoog/page/n25 10]|quote=Bill of Rights 1689 december 16.}}
* {{Наведена мрежна страница|url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/SN00293/|title=Bill of Rights 1689|last=Walker|first=Aileen|last2=Gay|first2=Oonagh|year=2009|publisher=House of Commons Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917054254/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/SN00293/|archive-date=September 17, 2025|accessdate=May 12, 2026|last3=Maer|first3=Lucinda}}
* {{Наведена книга|title=The Eighteenth-Century Constitution. 1688–1815|last=Williams|first=E. N.|publisher=Cambridge University Press|year=1960|oclc=1146699}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/2007/act/28/enacted/en/index.html|title=Statute Law Revision Act 2007|date=8 May 2007|work=electronic Irish Statute Book|publisher=[[Attorney General of Ireland]]|language=en|accessdate=11 March 2020}}

== Надворешни врски ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Wikisource}}

* {{UK-LEG|path=aep/WillandMarSess2/1/2/contents}}
* [http://avalon.law.yale.edu/17th_century/england.asp Text of the Bill of Rights] Yale Law School Law Library
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=The Parliamentary Archives}} holds the original document
{{Succession to the British throne}}{{Constitution of Canada|pre-confederation}}{{UK legislation}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на христијанството во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>lpwj6vk431y2es663cgrwjhw9k0xa7n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570103</id>
      <parentid>5570101</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <origin>5570103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73202" sha1="819dh5lxurpvada08dj151f0mw8w4b0" xml:space="preserve">{{Infobox UK legislation
| short_title = The Bill of Rights{{efn|name=shorttitle|The act is cited as &quot;The Bill of Rights&quot; in the United Kingdom, without a year, as authorised by section 1 of, and the first schedule to, the [[Short Titles Act 1896]]. Owing to the repeal of those provisions, it is now authorised by section 19(2) of the [[Interpretation Act 1978]]. In the Republic of Ireland, it is cited as &quot;The Bill of Rights 1688&quot;, as authorised by section 1 of, and the first schedule to, the Short Titles Act 1896 (as amended by [http://www.irishstatutebook.ie/2007/en/act/pub/0028/sec0005.html#sec5 section&amp;nbsp;5(a)] of the [[Statute Law Revision Act 2007]]). The short title of this Act was previously &quot;The Bill of Rights&quot;.&lt;ref name=&quot;legisgovnX1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2#commentary-c2144673|title=Bill of Rights [1688]|publisher=legislation.gov.uk|at=Editorial Information, note X1|access-date=7 March 2023}}&lt;/ref&gt;}}
| type = Act
| parliament = Parliament of England
| long_title = An Act Declaring the Rights and Liberties of the Subject and Settling the Succession of the Crown.
| year = 1689
| citation = [[1 Will. &amp; Mar. Sess. 2]]. c. 2
| territorial_extent = [[England and Wales]]
| royal_assent = 16 December 1689
| commencement = 13 February 1689{{efn|name=year|The Bill of Rights was passed in December 1689, so most sources refer to it by the year 1689.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bill of Rights 1689 |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/ |website=UK Parliament |language=en |quote=The Bill of Rights 1689 is an iron gall ink manuscript on parchment.}}&lt;/ref&gt; However, all Acts of Parliament [[Acts of Parliament (Commencement) Act 1793|prior to 1793]] were [[ex post facto law]]s that came into effect on the first day of the session. The [[Convention Parliament (1689)]] met on 22 January and became a formal Parliament on 13 February. However, the year 1689 did not begin until [[Lady Day|25 March 1689]] ([[Old Style and New Style dates|Old Style]]). Therefore, the Bill of Rights is officially dated 1688.&lt;ref name=&quot;legisgovnX1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2#commentary-c2144673|title=Bill of Rights [1688]|publisher=legislation.gov.uk|at=Editorial Information, note X1|access-date=7 March 2023}}&lt;/ref&gt;}}
| repeal_date = 
| amendments = {{ubli|[[Crown and Parliament Recognition Act 1689]]|[[Juries Act 1825]]|[[Statute Law Revision Act 1867]]|[[Statute Law Revision Act 1888]]|[[Short Titles Act 1896]]|[[Accession Declaration Act 1910]]|[[Statute Law Revision Act 1948]]|[[Statute Law Revision Act 1950]]|[[Succession to the Crown Act 2013]]}}
| repealing_legislation = 
| related_legislation = [[Absence of King William Act 1689]]
| status = Amended
| original_text = https://www.british-history.ac.uk/statutes-realm/vol6/pp142-145
| revised_text = https://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2/contents
| use_new_UK-LEG = yes
| UK-LEG_title = Bill of Rights
}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; &lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Инфокутија Документ|document_name=Повелбата за правата|image=English Bill of Rights of 1689.jpg|image_caption=|date_created=1689|date_ratified=|location_of_document=[[Парламентарен архив]]|writer=[[Англискиот парламент]]|signers=|purpose=Да се ​​потврдат правата на Парламентот и на поединецот и да се обезбеди протестантска политичка супериорност|wikisource=Повелба за правата од 1689 година}}'''Повелбата за правата од 1689 година''' ([[Список на акти на Парламентот на Англија од 1688 година|1 Will. &amp; Mar. Sess. 2.]] c. 2) или '''Повелба за правата од 1688 година''' — [[Закон на Парламентот (Обединето Кралство)|акт]] на [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] со кој биле утврдени одредени основни [[Граѓански и политички права|граѓански права]] и се променило наследувањето на [[Монархија на Обединетото Кралство|англиската круна]], а актот останал клучен [[Закон|статут]] во [[Уставно право на Обединетото Кралство|англиското уставно право]] .

Во голема мера заснован на идеите на политичкиот теоретичар [[Џон Лок]]{{Sfn|Schwoerer|1990}}, Повелбата утврдила уставен услов Круната да побара согласност од народот претставен во [[Парламент на Англија|Парламентот]]&lt;ref name=&quot;British Library&quot; /&gt;{{Sfn|Adams|Meuwese|Hirsch Ballin|2017}}, а со тоа освен што поставува ограничувања на овластувањата на [[Монарх|монархот]], ги утврдувал и правата на Парламентот, вклучувајќи редовни парламенти, слободни избори и [[парламентарни привилегии]]&lt;ref name=&quot;ParliamentUK&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=Bill of Rights 1689|access-date=30 April 2019|agency=Parliament UK}}&lt;/ref&gt;, а воедно и ги наведувал индивидуалните права, вклучувајќи ја забраната за [[Сурова и необична казна|сурови и невообичаени казни]] и правото да не се плаќаат даноци наметнати без одобрение на Парламентот и за крај опишува и осудува неколку злодела на англискиот крал [[Јаков II|Џејмс II]].&lt;ref name=&quot;British Library&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/magna-carta/articles/britains-unwritten-constitution|title=Britain's unwritten constitution|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20150312163142/http://www.bl.uk/magna-carta/articles/britains-unwritten-constitution|archive-date=12 March 2015|accessdate=27 November 2015|quote=The key landmark is the Bill of Rights (1689), which established the supremacy of Parliament over the Crown. ... The Bill of Rights (1689) then settled the primacy of Parliament over the monarch’s prerogatives, providing for the regular meeting of Parliament, free elections to the Commons, free speech in parliamentary debates, and some basic human rights, most famously freedom from ‘cruel or unusual punishment’.}}&lt;/ref&gt; 

На 16 декември 1689 година, Повелбата за правата добил [[кралска согласност]] и претставувал преформулирање во законска форма на [[Декларација за права, 1689 година|Декларацијата за правата]] презентирана од [[Конвенциски парламент (1689)|Конвенцискиот парламент]] на [[Вилијам III]] и [[Марија II|Мери II]] во февруари 1689 година, со која ги поканува да станат заеднички суверени на [[Англија]], со што го заменува [[Јаков II|Џејмс II]], за кој се вели дека абдицирал и го оставил тронот празен.

Во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], Законот се сметал за основен документ на некодифициран [[Устав на Обединетото Кралство|британски устав]], заедно со [[Голема повелба|Магна Карта]], [[Петиција за права|Петицијата за права]], [[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година|Законот Хабеас Корпус од 1679 година]] и [[Закони на Парламентот од 1911 и 1949 година|Парламентарните закони од 1911 и 1949 година]], а во [[Шкотска]] важел посебен, но сличен документ, [[Закон за барање право од 1689 година|Законот за барање за права од 1689 година]] кој бил еден од моделите што се користеле за изготвување на [[Повелба за правата|Повелбата за права на Соединетите Американски Држави]], [[Универзална декларација за човековите права|Декларацијата за човекови права на Обединетите нации]] и [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]].&lt;ref name=&quot;ParliamentUK&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=Bill of Rights 1689|access-date=30 April 2019|agency=Parliament UK}}&lt;/ref&gt; 

Заедно со [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], тој останал на сила во сите [[Крунска земја на Комонвелтот|територии на Комонвелтот]], како што е изменет со [[Пертски договор|Пертскиот договор]].

== Позадина ==
Во текот на 17 век, се појавил [[Голема повелба|обновен интерес за Магна Карта]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|title=From legal document to public myth: Magna Carta in the 17th&amp;nbsp;century|work=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327042835/https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|archive-date=27 March 2015|accessdate=2017-10-16|postscript=none}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sal.org.uk/events/2015/06/magna-carta-magna-carta-in-the-17th-century/|title=Magna Carta: Magna Carta in the 17th&amp;nbsp;century|work=The Society of Antiquaries of London|archive-url=https://web.archive.org/web/20180925053248/https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|archive-date=2018-09-25|accessdate=2017-10-16}}&lt;/ref&gt;, а во 1628 година, [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] ја усвоил [[Петиција за право|Петицијата за права]] со која се воспоставиле одредени слободи за поданиците. 

[[Англиска граѓанска војна|Англиската граѓанска војна]] (1642–1651) се водела помеѓу кралот и олигархискиот, но избран парламент&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/citizen_subject/origins.htm|title=Origins and growth of Parliament|publisher=The National Archives|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/citizenship2.htm|title=Rise of Parliament|publisher=The National Archives|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;, а за време на која идејата за долгорочни политички партии се оформила со „Големите [[Војска по нов образец|на армијата од новиот модел“]] и скромните, под влијание на [[Levellers|рамноправните]] личности кои дебатираа за нов устав во [[Дебати во Патни|дебатите во Патни]] од 1647 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/taking-liberties/articles/putney-debates|title=Putney debates|publisher=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223321/https://www.bl.uk/taking-liberties/articles/putney-debates|archive-date=22 December 2016|accessdate=22 December 2016}}&lt;/ref&gt; 

Парламентот во голема мера бил заплашен од извршната власт за време [[Протекторат|на Протекторатот]] (1653–1659) и поголемиот дел од 25те години од [[Англиска реставрација|англиската реставрација]] на Чарлс II од 1660 година, но сепак, со предноста на растот на печатените памфлети и поддршката од [[Сити (Лондон)|Лондон Сити]], тој бил во можност да ублажи дел од извршната ексцесност, интригите и дарежливоста на владата, а особено [[Министерство на Кабал|министерството на Кабал]], кое потпишало [[Таен договор од Довер]] со кој [[Англија]] и [[Кралство Франција|Франција]] станале сојузници во потенцијална војна против често сојузниците на [[Холандска Република|Холандската Република]]. 

Веќе го донеле [[Законот Habeas Corpus од 1679|Законот Habeas Corpus од 1679 година]], кој ја зајакнал конвенцијата што забранувала притвор без доволна причина или докази.

=== Славна револуција ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Славна револуција}}
Приговори на политиките на [[Јаков II|англискиот]] [[Монархија на Обединетото Кралство|крал]] Џејмс II (Џејмс VII од [[Шкотска]] и Џејмс II од Ирска),  кои биле група англиски парламентарци што го поканиле [[Холандска Република|холандскиот]] [[Намесник|штатхолдер]] [[Вилијам III]] од [[Оранска династија|Оранж-Насау]] (Вилијам Оранжски) за да го собори кралот. 

Успешната инвазија на Вилијам со холандска флота и војска довела до бегство на Џејмс во Франција, а во декември 1688 година, врховните верници на кралството го назначиле Вилијам за привремен гувернер и општо било прифатено дека таквата акција е уставна ако монархот е неспособен, а врховните верници свикале собрание од многу членови на парламентот кое повикало на избор на [[Конвенциски парламент (1689)|Англиски конвенциски парламент]], кој се состанал на 22 јануари 1689 година.{{Sfn|Anon.|2010}}&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/takingliberties/staritems/510billofrights.html|title=Bill of Rights|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922231834/http://www.bl.uk/onlinegallery/takingliberties/index.html|archive-date=22 September 2021|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Декларација за право ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Декларација за права, 1689 година}}
[[Податотека:Samuel_Wale,_The_Bill_of_Rights_Ratified_at_the_Revolution_by_King_William,_and_Queen_Mary,_Previous_to_their_Coronation_(1783).jpg|мини|Гравура од 18 век, заснована на цртеж од [[Самуел Вејл|Семуел Вејл]], на која е претставена Повелбата за правата на [[Вилијам III]] и [[Марија II]]]]
На 29 јануари 1689 година првпат бил даден предлогот за составување на изјава за правата и слободите и нивното кршење од страна на Џејмс во [[Долниот дом на Англија|Долниот дом]], при што членовите тврделе дека Домот „не можел да одговори на нацијата или на принцот од Оранџ сè додека не прогласиле кои права се нарушени“ и дека Вилијам „не можел да се налути ако создавале услови за да се обезбеди за иднината“ со цел „да им оддадат правда на оние што нè испратиле овде“. 

На 2 февруари истата година, специјално свикан комитет поднел извештај до Долниот дом на 23 Главни лица за жалби, кои Долниот дом ги одобрил и додал некои свои, но сепак на 4 февруари Долниот дом одлучил да му наложи на комитетот да направи разлика помеѓу „општите глави, како што се воведни закони за нови закони, од оние што биле декларативни за антички права“, а веќе на 7 февруари Долниот дом ја одобрил оваа ревидирана Декларација за правата и на 8 Февруари му наложи на комитетот да ја состави во еден текст Декларацијата (со отстранети заглавјата кои биле „вовед во нови закони“), резолуцијата од 29 јануари и предлогот на лордовите за ревидирана заклетва за верност која поминала во Долниот дом без поделба.{{Sfn|Horwitz|1977}}

На 13 Во февруари, службеникот на Домот на лордовите ја прочитал Декларацијата за правата, а [[Џорџ Савил, 1-ви маркиз од Халифакс|маркизот од Халифакс]], во име на сите имоти на кралството, ги замоли Вилијам и Мери да го прифатат тронот, а на тоа Вилијам одговорил во име на својата сопруга и себеси: „Со благодарност го прифаќаме она што ни го понудивте“. 

Потоа отишле во поворка до [[Холбејнска порта|Големата порта]] во Вајтхол каде на церемонија во [[Банкетен дом|Банкетната куќа]], [[Томас Сент Џорџ|Кралот на грбовите]] ги прогласил за крал и кралица на Англија, Франција и Ирска, по што се упатиле кон [[Кралска капела|Кралската капела]], а проповедта ја одржал [[Хенри Комптон (епископ)|епископот од Лондон]].{{Sfn|Carpenter|1956}} 

На 11 Април тие биле крунисани и положиле заклетва дека ќе ги почитува законите донесени од Парламентот, а [[Закон за крунисување заклетва од 1688 година|законот за крунисување од 1688 година]] предвидувал нова крунисувачка заклетва, според која монарсите требало „свечено да ветат и да се заколнат дека ќе управуваат со народот на ова кралство Англија и со териториите што му припаѓаат, според статутите за кои е договорено во парламентот и законите и обичаите на истото“ и воедно требало да ги одржуваат Божјите закони, вистинското исповедање на Евангелието и протестантската реформирана вера утврдена со закон{{Sfn|Williams|1960}} што ја заменило заклетвата која повеќе му одложувала на монархот, бидејќи претходната заклетва барала од монархот да владее врз основа на „законите и обичаите... доделени од кралевите на Англија“.&lt;ref name=&quot;refUKPBoR&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/|title=The Convention and Bill of Rights|publisher=UK Parliament|accessdate=2 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== Законот ==
Декларацијата за правата била донесена со Закон на Парламентот, Повелбата за правата од 1689 година, која добила [[кралска согласност]] во декември1689.{{Sfn|Thatcher|1907}}

Законот потврдил „одредени антички права и слободи“ со тоа што прогласил дека:{{Sfn|Williams|1960}}

* наводната моќ за суспендирање на законите и укинување (т.е. игнорирање) на законите од страна на кралската власт без согласност на Парламентот е нелегална;
* [[Црковна комисија од 1686 година|комисијата за црковни цели]] е нелегална;
* Наплатата на даноци без одобрение од Парламентот е нелегална;
* поданиците имаат право да [[Петиција|поднесуваат петиции]] до кралот, а гонењата за такви петиции се нелегални;
* Чувањето [[Постојана армија (Англија)|постојана војска]] во време на мир, освен ако тоа не е со согласност на Парламентот, е противзаконско;
* Протестантите можат да имаат [[Право на поседување и носење оружје|оружје за одбрана]] соодветно на нивните услови и како што е дозволено со закон;
* изборот на членови на Парламентот треба да биде слободен;
* [[Слобода на говорот|Слободата на говорот]] и дебатите или постапките во Парламентот не треба да се [[Парламентарна привилегија|оспорува или доведува во прашање]] во кој било суд или место надвор од Парламентот;
* не треба да се бара [[прекумерна кауција]], ниту да се изрекуваат прекумерни казни, ниту да се изрекуваат [[Сурова и необична казна|сурови и необични казни]];
* поротниците во судењата за велепредавство треба да бидат слободни сопственици на имот;
* ветувањата за казни и конфискации пред осудата се незаконски и ништовни;
* За решавање на сите поплаки и за измена, зајакнување и зачувување на законите, парламентите треба да се одржуваат често.

Законот го прогласил бегството на Џејмс од Англија по [[Славна револуција|Славната револуција]] за [[абдикација]] од престолот и во него биле наведени 12 политики на Џејмс со кои Џејмс планирал да „се обиде да ја поткопа и истреби протестантската религија и законите и слободите на ова кралство“.{{Sfn|Williams|1960}} 

Тие биле:{{Sfn|Williams|1960}}

* со преземање и вршење на овластување за укинување и суспендирање на закони и извршување на закони без согласност на Парламентот;
* со гонење на [[Седум епископи|Седумте епископи]];
* со воспоставување на судот на комесари за црковни цели;
* со наплаќање даноци за употреба на Круната, преправајќи се дека е прерогатив, како да е тоа доделено од Парламентот;
* со собирање и одржување на постојана војска во ова кралство во време на мир без согласност на Парламентот;
* со тоа што протестантите беа разоружани во исто време кога папистите беа вооружени и вработени спротивно на законот;
* со кршење на слободата на избор на членови за служба во Парламентот;
* преку гонења во Кралскиот суд за прашања и причини познати само во Парламентот, и преку разни (различни) други произволни и нелегални постапки;
* со вработување на неквалификувани лица во поротници во судења и поротници во судења за велепредавство кои не биле слободни сопственици;
* со наметнување прекумерна кауција на лица сторени во кривични случаи против законите донесени за слободата на поданиците;
* со изрекување претерани парични казни и незаконски и сурови казни;
* со давање неколку грантови и ветувања за казни и конфискации пред каква било осуда или пресуда против лицата врз кои истите требаше да се наметнат;

сите од кои биле прогласени за целосно и директно спротивни на познатите закони, статути и слобода на царството.

Во прелудиум на [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување]] што пристигнал 12 години подоцна, Повелбата за правата им забранила [[Римокатоличка црква|на римокатолиците]] да влезат во престолот на Англија бидејќи „од искуство било утврдено дека е несоодветно со безбедноста и благосостојбата на ова протестантско кралство да биде управувано од папски принц“ и така, [[Вилијам III]] и [[Марија II]] беа именувани за наследници на Џејмс II и дека престолот прво преминал од нив на наследниците на Мери, потоа на нејзината сестра, [[Ана (британска кралица)|принцезата Ана од Данска]] и нејзините наследници и, потоа, на сите наследници на Вилијам преку подоцнежен брак.

== Амандмани и наследство ==
Повелбата за правата подоцна била дополнета со [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], кој бил договорен од [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]] како дел од [[Договорот за Унијата]] и ја изменил линијата на наследување на тронот утврдена во Повелбата за правата&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/actofsettlement/|title=The Act of Settlement|publisher=UK Parliament|accessdate=8 November 2014}}&lt;/ref&gt;, но сепак, и Повелбата за правата и [[Закон за барање право од 1689 година|Барањето за права]] многу придонеле за воспоставување на концептот на [[парламентарен суверенитет]] и ограничување на овластувањата на монархот.&lt;ref&gt;This vigorous assertion of the rights of the subject meant that the Bill of Rights is often seen as parallel in importance with Magna Carta itself. {{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/collection-items/the-bill-of-rights|title=The Bill of Rights|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209065519/http://www.bl.uk/collection-items/the-bill-of-rights|archive-date=9 December 2015|accessdate=27 November 2015}}&lt;/ref&gt; 

Се сметало дека овие закони ја воспоставиле [[Уставна монархија|уставната монархија]], {{Sfn|Walker|Gay|Maer|2009}} и, заедно со [[Кривично право (Велика Британија)|казнените закони]], ги решиле голем дел од политичките и религиозните превирања што ги потресоа Шкотска, Англија и Ирска во 17 век.

Законот ги зајакнал [[Петиција за право|Петицијата за права]] и [[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година|Законот за Хабеас Корпус од 1679 година]] со кодифицирање на одредени права и слободи, а кои биле опишани од страна на [[Вилијам Блекстоун]] како ''[[Основни закони на Англија]]'' и правата изразени во овие закони станале поврзани со идејата за [[Права на Англичаните|правата на Англичаните]].{{Sfn|Billias|2011}} 

Повелбата за правата директно влијаела врз [[Вирџиниска декларација за права|Декларацијата за правата на Вирџинија]] од 1776 година&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6yyQXl4LmdAC&amp;pg=PA13|title=The Bill of Rights and the States: The Colonial and Revolutionary Origins of American Liberties|last=Conley|first=Patrick T.|last2=States|first2=U. S. Constitution Council of the Thirteen Original|date=1992|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780945612292|pages=13–15}}&lt;/ref&gt;{{Efn|Section Seven of the Virginia Declaration of Rights reads,
{{quote|That all power of suspending laws, or the execution of laws, by any authority, without consent of the representatives of the people, is injurious to their rights and ought not to be exercised.}}
which strongly echoes the first two &quot;ancient rights and liberties&quot; asserted in the Bill of Rights 1689:
{{quote|That the pretended power of suspending the laws or the execution of laws by regal authority without consent of Parliament is illegal;&lt;br&gt;
That the pretended power of dispensing with laws or the execution of laws by regal authority, as it hath been assumed and exercised of late, is illegal;}}
And the Virginia Declaration's Section Nine,
{{quote|That excessive bail ought not to be required, nor excessive fines imposed, nor cruel and unusual punishments inflicted.}}
is borrowed word for word from the Bill of Rights 1689.}} која пак влијаела врз [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]].{{Sfn|Maier|1997}}

Иако не била сеопфатна изјава за граѓанските и политичките слободи, сепак Повелбата за правата претставувала една од пресвртниците во развојот на [[Граѓански слободи во Обединетото Кралство|граѓанските слободи во Обединетото Кралство]] и модел за подоцнежните, поопшти изјави за правата&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d52OVwT_6PYC&amp;pg=PA1|title=The Great Rights of Mankind: A History of the American Bill of Rights|last=Schwartz|first=Bernard|date=1992|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780945612285|pages=1–2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refUKPBoR&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/|title=The Convention and Bill of Rights|publisher=UK Parliament|accessdate=2 November 2014}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/ &quot;The Convention and Bill of Rights&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; меѓу кои биле и [[Повелба за правата|Повелбата за правата на Соединетите Американски Држави]], Француската [[декларација за правата на човекот и граѓанинот]], [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права на Обединетите нации]] и [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]].&lt;ref name=&quot;unesco2011&quot;&gt;&quot;All the main principles of the Bill of Rights are still in force today, and the Bill of Rights continues to be cited in legal cases in the UK and in Commonwealth countries. It has a primary place in a wider national historical narrative of documents which established the rights of Parliament and set out universal civil liberties, starting with Magna Carta in 1215. It also has international significance, as it was a model for the US Bill of Rights 1789, and its influence can be seen in other documents which establish rights of human beings, such as the Declaration of the Rights of Man, the United Nations Declaration of Human Rights and the European Convention on Human Rights.&quot; {{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org.uk/2011-uk-memory-of-the-world-register|title=2011 UK Memory of the World Register|date=23 May 2011|publisher=United Kingdom National Commission for UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208230525/http://www.unesco.org.uk/2011-uk-memory-of-the-world-register/|archive-date=8 December 2015|accessdate=4 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.history.com/news/facts-about-the-bill-of-rights-on-its-220th-anniversary|title=Facts About the Bill of Rights on Its 220th Anniversary|date=15 December 2011|publisher=History.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215342/http://www.history.com/news/facts-about-the-bill-of-rights-on-its-220th-anniversary|archive-date=4 October 2013|accessdate=29 September 2012}}&lt;/ref&gt; 

На пример, како и со Повелбата за правата од 1689 година, [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]] забранувал прекумерна кауција и „[[Сурова и необична казна|сурово и необично казнување]] “, а всушност, [[Осмиот амандман на Уставот на Соединетите Американски Држави]], кој ја наметнувал оваа забрана, бил речиси дословна репродукција на соодветниот член од Повелбата за правата од 1689 година.

Слично на тоа, „[[Суров, нечовечки или понижувачки третман|сурово, нечовечно или понижувачко постапување]] или казнување“ било забрането според Член 5 од Универзалната декларација за човекови права и Член 3 од Европската конвенција за човекови права.

== Тековен правен статус ==
Повелбата за правата останала во сила и продолжува да се цитира во судските постапки во Обединетото Кралство и другите [[Крунска земја на Комонвелтот|земји од Комонвелтот]], особено член 9 за [[Парламентарна привилегија|парламентарната слобода на говорот]]{{Sfn|Lock|1989}}&lt;ref name=&quot;Topo&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monarchist.ca/mc/invisibl.htm|title=''Monarchy Canada'': The Invisible Crown|last=Toporoski, Richard|date=Summer 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/19970617074036/http://www.monarchist.ca/mc/invisibl.htm|archive-date=17 June 1997}}&lt;/ref&gt;, а во 2011 година по [[Пертски договор|Пертскиот договор]],  законодавството за изменување на Повелбата за правата и Законот за населување од 1701 година стапил на сила низ целиот Комонвелт на 26 март 2015 година, со кој се промениле законите за наследување на британскиот престол.

=== Австралија ===
Повелбата за правата од 1689 година останала дел од австралиското право, но во некои држави Законот бил повторно усвоен во локалното законодавство.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=McDermott|first=Peter M.|date=1990-01-12|title=Imperial Statutes in Australia and New Zealand|url=https://www.austlii.edu.au/au/journals/BondLawRw/1990/13.pdf|journal=Bond Law Review|volume=2|issue=2|doi=10.53300/001c.5180}}&lt;/ref&gt;

Во 1901 година, член 9, кој се однесувал на парламентарната слобода на говор, бил наследен од [[Парламент на Австралија|Федералниот парламент]] според член 49 од [[Австралискиот устав]] и кој бил инкорпориран во ''Законот за парламентарни привилегии од 1987 година'' и „ја зачувува примената на традиционалниот израз на оваа привилегија, но детално наведува што точно може да биде опфатено со терминот „постапка во Парламентот{{Полунаводник+наводник}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.aph.gov.au/About_Parliament/House_of_Representatives/Powers_practice_and_procedure/00_-_Infosheets/Infosheet_5_-_Parliamentary_privilege|title=Infosheet 5 - Parliamentary privilege|access-date=16 August 2020|publisher=Parliament of Australia}}&lt;/ref&gt; 

=== Канада ===
Во Канада, Повелбата за правата останала во сила&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://senparlvu.parl.gc.ca/Guide.aspx?viewmode=4&amp;categoryid=-1&amp;eventid=8763&amp;Language=E|title=LCJC Meeting No. 74|last=Senate of Canada|date=20 March 2013|publisher=Queen's Printer for Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20130614215631/http://senparlvu.parl.gc.ca/Guide.aspx?viewmode=4&amp;categoryid=-1&amp;eventid=8763&amp;Language=E|archive-date=14 June 2013|accessdate=24 March 2013}}&lt;/ref&gt; иако во голема мера бил заменета со домашното уставно законодавство, а член 9 за парламентарната слобода на говорот останал во активна употреба.{{Sfn|Lock|1989}}

=== Ирска ===
Примената на Повелбата за правата во [[Кралство Ирска|Кралството Ирска]] била неизвесна. Додека англискиот парламент понекогаш донесувал акти поврзани со Ирска, [[Ирска патриотска партија|Ирската патриотска партија]] го сметала ова за нелегитимно, а други сметале дека англиските акти се ширеле на Ирска само кога било експлицитно наведено дека го прават тоа, што не било случај со Повелбата за правата. 

[[Закон за круната на Ирска од 1542 година|Законот за круната на Ирска од 1542 година]] значел дека промените на Законот во кралското наследство се прошириле на Ирска, а во 1695 и 1697 година, [[Предлог-закон (закон)|закони]] кои биле моделирани според Повелбата за правата биле воведени во [[Парламентот на Ирска]], но не биле донесени. 

По [[Акти на Унијата од 1800 година|Законите на Унијата од 1800 година]], одредбите што се однесувале на правата на Парламентот имплицитно се прошириле на Ирска, но одредбите што се однесувале на правата на поединецот биле сива зона, а некои правници го сметале законот не за [[позитивно право]], туку за [[Декларација|декларативно]] на [[Општо право|обичајното право]] и како таков применлив за Ирска.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Osborough|first=W. N.|date=1998|title=The Failure To Enact An Irish Bill Of Rights: A Gap In Irish Constitutional History|journal=Irish Jurist|volume=33|pages=392–416|issn=0021-1273|jstor=44027310}}&lt;/ref&gt;

[[Устав на Ирската слободна држава|Уставот на Ирската слободна држава]] и последователниот [[Устав на Ирска]] ги пренесувале законите што важеле во поранешното [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска]] до степен до кој тие не биле спротивни на тие устави, а Повелбата за правата не била спомената во последователното ирско законодавство&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/isbc/esa1688.html|title=Pre-1922 Legislation: Statutes of England Affected: 1688|date=26 February 2020|work=Irish Statute Book|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; сè додека [[Закон за ревизија на статутот од 2007 година|Законот за ревизија на статутот од 2007 година]], кој ја задржал, не го променил својот краток наслов во „Повелба за правата 1688“ и го укинал поголемиот дел од преамбулата, член 1 како религиозно дискриминаторски, што вклучувало:&lt;ref&gt;Statute Law Revision Act 2007 [http://www.irishstatutebook.ie/eli/2007/act/28/section/2/enacted/en/html#sec2 §2(3)]; {{Наведена мрежна страница|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/seanad/2007-02-14/speech/355/|title=Statute Law Revision Bill 2007: Committee Stage|last=Kitt|first=Tom|authorlink=Tom Kitt (politician)|date=14 February 2007|work=Seanad Éireann (22nd Seanad) Debates|publisher=Oireachtas|page=c.187|language=en-ie|nopp=y|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; сите зборови до „Врз основа на кои писма се направени соодветни избори“; член 7, кој им дозволувал на протестантите да носат оружје; и сите зборови од „И тие тврдат, бараат и инсистираат“.

Законот [[Парламент на Ирска|за Домовите на Оиреахтас]] (истраги, привилегии и процедури) од 2013 година го укинал Член 9 за „слобода на говор и дебати или постапки во Парламентот“ како дел од консолидацијата на законот за [[парламентарни привилегии]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/2013/act/33/enacted/en/html|title=Houses of the Oireachtas (Inquiries, Privileges and Procedures) Act 2013|date=24 July 2013|work=electronic Irish Statute Book|language=en|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Нов Зеланд ===
Повелбата за правата бил дел од законите на Нов Зеланд,&lt;ref name=&quot;Bill&quot;&gt;{{Наведување|last=Elizabeth II|title=Royal Succession Bill|url=http://legislation.govt.nz/bill/government/2013/0099/latest/DLM5025805.html|year=2013|at=S.10, 11, 12|place=Wellington|publisher=Queen's Printer|quote=The Bill of Rights 1688 (1 Will and Mar Sess 2, c 2) continues to be part of the laws of New Zealand... The Act of Settlement 1700 (12 and 13 Will 3, c 2) continues to be part of the laws of New Zealand... On the changeover, the Royal Marriages Act 1772 ceases to be part of the laws of New Zealand.|access-date=18 July 2013}}&lt;/ref&gt; а Законот бил повикан во случајот од 1976 година ''[[Фицџералд против Мулдун и други]],''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ssc.govt.nz/display/document.asp?docid=4277&amp;pageno=3|title=The Constitutional Setting|publisher=States Services Commission, New Zealand|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016073216/http://www.ssc.govt.nz/display/document.asp?docid=4277|archive-date=16 October 2008}}&lt;/ref&gt; кој се фокусирал на тврдењето на новоназначениот премиер [[Роберт Мулдун]] дека ќе го советувал [[Генерален управник|генералниот гувернер]] со цел да ја укине шемата [[Суперануација|за пензиско осигурување]] утврдена со Законот за пензиско осигурување на Нов Зеланд од 1974 година, без ново законодавство. 

Мулдун сметал дека распуштањето требало да биде веднаш и подоцна поднел закон во парламентот за ретроактивно да ја легализира укинувањето, но ова тврдење било оспорено на суд, а [[Главен судија|главниот судија]] изјавил дека постапките на Мулдун биле нелегални бидејќи го прекршиле член 1 од Повелбата за правата, кој предвидувал „дека наводната моќ за укинување на законите или спроведување на законите од страна на кралската власт... е нелегална“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lawsociety.org.nz/publications_and_submissions/lawtalk/2010_issues/lawtalk,_issue_743/the_legitimacy_of_judicial_review_of_executive_decision-making|title=The legitimacy of judicial review of executive decision-making|publisher=New Zealand Law Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204112322/http://www.lawsociety.org.nz/publications_and_submissions/lawtalk/2010_issues/lawtalk,_issue_743/the_legitimacy_of_judicial_review_of_executive_decision-making|archive-date=4 February 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Обединето Кралство ===
[[Податотека:Allegory_of_the_English_Bill_of_Rights.png|мини|[[Алегорија]] на Повелбата за правата, каде што [[Британија]] им го презентира Повелбата на [[Вилијам III|Вилијам]] и [[Марија II|Мери]]]]
Повелбата за правата се применувала во Англија и Велс, а била донесена во [[Кралство Англија|Кралството Англија]], кое во тоа време го вклучувало и Велс, а Шкотска имала свое законодавство, [[Закон за барање право од 1689 година|Законот за барање права од 1689 година]], донесен пред [[Акти на Унијата од 1707 година|Актите за унија]] меѓу Англија и Шкотска. 

Постојат сомнежи дали или до кој степен Повелбата за правата се применувала во [[Северна Ирска]], што ги одразувало [[Закон за правата од 1689 г.|претходните сомнежи во однос на Ирска]].{{Sfn|Lock|1989}}{{Efn|The United Kingdom consists of four countries and three distinct legal systems: [[England and Wales]], [[Scotland]] and [[Northern Ireland]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Guide to the UK Legal System |url=http://www.nyulawglobal.org/globalex/United_Kingdom.html |department=Hauser Global Law School Program |publisher=New York University School of Law |access-date=16 March 2016 |date=November 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Legal System of the United Kingdom |url=http://www.cilex.org.uk/about_cilex_lawyers/the_uk_legal_system.aspx |publisher=The Chartered Institute of Legal Executives |access-date=16 March 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313232551/http://www.cilex.org.uk/about_cilex_lawyers/the_uk_legal_system.aspx |archive-date=13 March 2016}}&lt;/ref&gt; These jurisdictions have particular legal considerations of their own, arising from differences in [[English law]], [[Scots law]] and [[Northern Ireland law]].}}

На 15 јули 1867 година, член 3 од законот бил укинат со член 1 од [[Закон за ревизија на статутот од 1867 година|Законот за ревизија на статутот од 1867 година]] ([[30 &amp; 31 Vict.|30 и 31 Виктина.]] c. 59).

Условот поротниците да бидат слободни сопственици на имот во случаи на велепредавство бил укинат во Англија и Велс со [[Закон за поротници од 1825 година|Законот за поротници од 1825 година]], а во Северна Ирска (до степен до кој се применуваше) со [[Закон за ревизија на статутот од 1950 година|Законот за ревизија на статутот од 1950 година]].

[[Природна правда|Природната правда]], правото на фер судење, во уставното право се сметало за ублажување на неправедната експлоатација на парламентарните привилегии. 

На 21 јули 1995 година, случајот [[Libel|за клевета]], ''[[Нил Хамилтон (политичар)|Нил Хамилтон]],'' кој бил ''пратеник против [[Гардијан]]'', пропаднала откако Високиот суд пресудил дека целосната забрана на Повелбата за правата за доведување во прашање на сè што е кажано или сторено во Домот го спречувало ''Гардијан'' да добие [[фер судење]]. 

Хамилтон инаку би можел да има carte blanche да тврди каква било позадина или значење на неговите зборови, и не можеле да се случат никакви контрадикторни директни докази, заклучоци, дополнителни поднесоци или вкрстено испитување на неговите зборови поради строгите ограничувања на Повелбата за правата и исто така, Домот на лордовите одлучил дека, во отсуство на законска одредба од 1996 година, вградената парламентарна привилегија на Повелбата за правата би спречила фер судење за Хамилтон во тужбата за клевета од 2001 година'', Хамилтон против Ал-Фајед,'' која поминала низ двата степени на жалба за ист ефект. 

Таа одредба била член 13 од [[Закон за клевета од 1996 година|Законот за клевета од 1996 година]], кој им дозволува [[Пратеник|на пратениците]] да се откажат од својата [[парламентарна привилегија]] и на тој начин да ги цитираат и испитаат сопствените говори доколку се релевантни за судскиот спор.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://ukconstitutionallaw.org/2014/05/21/alexander-horne-and-oonagh-gay-ending-the-hamilton-affair/|title=Ending the Hamilton Affair?|last=Alexander Horne|date=21 May 2014|work=UK Constitutional Law Association|access-date=19 March 2015|publisher=UK Constitutional Law Association Blog|last2=Oonagh Gay}}&lt;/ref&gt;

Во 2016 година, по [[Референд за членство на Обединетото Кралство во Европската Унија|референдумот за членство на Обединетото Кралство во Европската Унија]], Врховниот суд ја цитирал Повелбата за правата во [[Р (Милер и Дос Сантос) против Државниот секретар за излез од Европската Унија|случајот ''Милер'']], во кој судот пресудил дека активирањето на излезот од ЕУ прво морало да биде овластено со акт на Парламентот, бидејќи ако тоа не се сторело би ги поништило правата обезбедени со Акт на Парламентот (имено, правата на граѓаните на ЕУ што произлегуваат од договорите на ЕУ дадени на сила во британското право со [[Закон за европските заедници од 1972 година (Велика Британија)|Законот за европските заедници од 1972 година]], како што е изменет).&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-37864983|title=Brexit court ruling: Your questions answered|work=BBC|access-date=4 November 2016}}&lt;/ref&gt; 

Во 2019 година врховниот суд повторно го цитирал во својата [[Р (Милер) против Премиерот и Чери против Генералниот адвокат на Шкотска|пресуда од 2019 година дека пророгацијата на парламентот е незаконска]], а судот не се согласил со тврдењето на Владата дека пророгацијата не можела да се доведе во прашање според Повелбата за правата од 1689 година како „постапка на Парламентот“ и пресудил спротивно тврдење, дека пророгацијата „не може разумно да се опише како „постапка во Парламентот {{Полунаводник+наводник}} , бидејќи била наметната и не била дискутабилна од Парламентот, и можела да стави крај на „основните или суштинските работи на Парламентот“ без дебата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.supremecourt.uk/cases/docs/uksc-2019-0192-judgment.pdf|title=R (on the application of Miller) (Appellant) v The Prime Minister (Respondent) Cherry and others (Respondents) v Advocate General for Scotland (Appellant) (Scotland)|date=24 September 2019|publisher=The Supreme Court|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.supremecourt.uk/cases/docs/uksc-2019-0192-judgment.pdf|archive-date=2022-10-09|accessdate=24 September 2019|quote=It must therefore follow, as a concomitant of Parliamentary sovereignty, that the power to prorogue cannot be unlimited. Statutory requirements as to sittings of Parliament have indeed been enacted from time to time, for example by the Statute of 1362 (36 Edward III c 10), the Triennial Acts of 1640 and 1664, the Bill of Rights 1688, the Scottish Claim of Right 1689, the Meeting of Parliament Act 1694, and most recently the Northern Ireland (Executive Formation etc) Act 2019, section 3. Their existence confirms the necessity of a legal limit on the power to prorogue, but they do not address the situation with which the present appeals are concerned. ... The prorogation itself takes place in the House of Lords and in the presence of Members of both Houses. But it cannot sensibly be described as a 'proceeding in Parliament'. It is not a decision of either House of Parliament. Quite the contrary: it is something which is imposed upon them from outside. It is not something upon which the Members of Parliament can speak or vote. The Commissioners [when performing the prorogation] are not acting in their capacity as members of the House of Lords but in their capacity as Royal Commissioners carrying out the Queen's bidding. They have no freedom of speech. This is not the core or essential business of Parliament. Quite the contrary: it brings that core or essential business of Parliament to an end.}}&lt;/ref&gt;

== Признавање ==
Во 1989 година, во Обединетото Кралство биле издадени 2 специјални дизајни на комеморативни [[Британска монета од две фунти|монети од две фунти]] за да се прослави [[Годишнина|тристегодишнината]] од Славната револуција, од кои едниот се однесувал на Повелбата за правата, а другиот на Побарувањето за права и воедно и двата го прикажувале [[Кралски сајфер|Кралскиот цифербл]] на Вилијам и Мери и [[Жезол|жезлото]] на [[Дом на општините|Долниот дом]], од кои едниот воедно прикажувал претстава на [[Круна на Свети Едвард|круната на Свети Едвард]], а другиот на [[Круна на Шкотска|круната на Шкотска]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.royalmint.com/discover/uk-coins/coin-design-and-specifications/two-pound-coin|title=Two Pound Coin|publisher=The Royal Mint|accessdate=15 February 2015}}&lt;/ref&gt;

Во мај 2011 година, Повелбата за правата била впишана во [[Регистар на сеќавања на светот во Велика Британија|Регистарот на сеќавања на светот на Велика Британија]] на [[УНЕСКО]], признавајќи дека:&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/business/news/2011/may/unesco-parliamentary-documents/|title=Life, death and everything in between|date=23 May 2011|publisher=UK Parliament|accessdate=4 June 2011}}&lt;/ref&gt;
 {{Цитатник|Сите главни принципи на Повелбата за правата се уште се во сила денес, а Повелбата за правата продолжува да се цитира во правни случаи во Велика Британија и во земјите од Комонвелтот. Таа има примарно место во поширокиот национален историски наратив на документи што ги утврдуваат правата на Парламентот и ги утврдуваат универзалните граѓански слободи, почнувајќи со Магна Карта во 1215 година. Таа, исто така, има меѓународно значење, бидејќи беше модел за Повелбата за правата на САД од 1789 година, а нејзиното влијание може да се види во други документи што ги утврдуваат правата на човековите суштества, како што се Декларацијата за правата на човекот, Декларацијата за човекови права на Обединетите нации и Европската конвенција за човекови права.&lt;ref name=unesco2011 /&gt;}}
Во фебруари 2015 година, Како дел од програмата [[Парламент во изградба|„Парламентот во изградба“]], Повелбата за правата била изложена во [[Вестминстерска палата|Парламентот]] и од март до септември 2015 година во [[Британска библиотека|Британската библиотека]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/2015-parliament-in-the-making/get-involved1/2015-parliament-in-the-making-events/magna-carta--parliament-exhibition/|title=Magna Carta &amp; Parliament Exhibition|publisher=UK Parliament|accessdate=15 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/events/magna-carta--law-liberty-legacy|title=Magna Carta: Law, Liberty, Legacy|publisher=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232538/http://www.bl.uk/events/magna-carta--law-liberty-legacy|archive-date=3 March 2016|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Видете исто така ==

* [[Закон за отсуство на кралот Вилијам од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија
* [[Закон за признавање на круната и Парламентот од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија
* [[Финансиска револуција]] – Економска ера од британската историја
* [[Историја на либерализмот]]
* [[Закон за толеранција од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија, со кој им се дава слобода на вероисповед на некои неконформисти
* [[Уставно право на Обединетото Кралство]] – Закон што го сочинува политичкото тело на Обединетото Кралство

== Белешки ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Белешки}}

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Библиографија ==

* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/how/guides/factsheets/general/g04/|title=The Glorious Revolution|last=Anon.|year=2010|series=Factsheet General Series|publisher=House of Commons Information Office}}
* {{Наведена книга|title=Constitutionalism and the Rule of Law: Bridging Idealism and Realism|last=Adams|first=Maurice|last2=Meuwese|first2=Anne|last3=Hirsch Ballin|first3=Ernst|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=9781316585221}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ku0TCgAAQBAJ&amp;pg=PA54|title=American constitutionalism heard round the world, 1776–1989: A global perspective|last=Billias|first=George Athan|date=2011|publisher=New York University Press|isbn=9780814725177|location=New York|via=Google Books}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.historyandpolicy.org/policy-papers/papers/magna-carta-and-contemporary-constitutional-change|title=Magna Carta and contemporary constitutional change|last=Blick|first=Andrew|year=2015|publisher=History and Policy}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/protestantbishop0000carp|title=The Protestant Bishop. Being the Life of Henry Compton, 1632–1713. Bishop of London|last=Carpenter|first=Edward|publisher=Longmans, Green and Company|year=1956|location=London|oclc=1919768|url-access=registration}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/parliamentpolicy0000horw_o2j8|title=Parliament, Policy and Politics in the Reign of William&amp;nbsp;III|last=Horwitz|first=Henry|publisher=Manchester University Press|year=1977|isbn=978-0-7190-0661-6|url-access=registration}}
* {{Наведено списание|last=Lock|first=Geoffrey|date=1989|title=The 1689 Bill of Rights|journal=Political Studies|volume=37|issue=4|pages=540–561|doi=10.1111/j.1467-9248.1989.tb00288.x}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/americanscriptur00maie|title=American Scripture: Making the Declaration of Independence|last=Maier|first=Pauline|publisher=Knopf|year=1997|isbn=978-0-679-45492-2|location=New York|author-link=Pauline Maier|url-access=registration}}
* {{Наведено списание|last=Schwoerer|first=Lois G.|year=1990|title=Locke, Lockean Ideas, and the Glorious Revolution|journal=Journal of the History of Ideas|volume=51|issue=4|pages=531–548|doi=10.2307/2709645|jstor=2709645}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/libraryoriginal16thatgoog|title=The library of original sources|publisher=University Research Extension|year=1907|editor-last=Thatcher|editor-first=Oliver Joseph|page=[https://archive.org/details/libraryoriginal16thatgoog/page/n25 10]|quote=Bill of Rights 1689 december 16.}}
* {{Наведена мрежна страница|url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/SN00293/|title=Bill of Rights 1689|last=Walker|first=Aileen|last2=Gay|first2=Oonagh|year=2009|publisher=House of Commons Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917054254/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/SN00293/|archive-date=September 17, 2025|accessdate=May 12, 2026|last3=Maer|first3=Lucinda}}
* {{Наведена книга|title=The Eighteenth-Century Constitution. 1688–1815|last=Williams|first=E. N.|publisher=Cambridge University Press|year=1960|oclc=1146699}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/2007/act/28/enacted/en/index.html|title=Statute Law Revision Act 2007|date=8 May 2007|work=electronic Irish Statute Book|publisher=[[Attorney General of Ireland]]|language=en|accessdate=11 March 2020}}

== Надворешни врски ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Wikisource}}

* {{UK-LEG|path=aep/WillandMarSess2/1/2/contents}}
* [http://avalon.law.yale.edu/17th_century/england.asp Text of the Bill of Rights] Yale Law School Law Library
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=The Parliamentary Archives}} holds the original document
{{Succession to the British throne}}{{Constitution of Canada|pre-confederation}}{{UK legislation}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на христијанството во Обединетото Кралство]]</text>
      <sha1>819dh5lxurpvada08dj151f0mw8w4b0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570105</id>
      <parentid>5570103</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:37:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <origin>5570105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74973" sha1="l4xyshpfbyyy3kk85m6la85nw8j6387" xml:space="preserve">{{Infobox UK legislation
| short_title = The Bill of Rights{{efn|name=shorttitle|The act is cited as &quot;The Bill of Rights&quot; in the United Kingdom, without a year, as authorised by section 1 of, and the first schedule to, the [[Short Titles Act 1896]]. Owing to the repeal of those provisions, it is now authorised by section 19(2) of the [[Interpretation Act 1978]]. In the Republic of Ireland, it is cited as &quot;The Bill of Rights 1688&quot;, as authorised by section 1 of, and the first schedule to, the Short Titles Act 1896 (as amended by [http://www.irishstatutebook.ie/2007/en/act/pub/0028/sec0005.html#sec5 section&amp;nbsp;5(a)] of the [[Statute Law Revision Act 2007]]). The short title of this Act was previously &quot;The Bill of Rights&quot;.&lt;ref name=&quot;legisgovnX1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2#commentary-c2144673|title=Bill of Rights [1688]|publisher=legislation.gov.uk|at=Editorial Information, note X1|access-date=7 March 2023}}&lt;/ref&gt;}}
| type = Act
| parliament = Parliament of England
| long_title = An Act Declaring the Rights and Liberties of the Subject and Settling the Succession of the Crown.
| year = 1689
| citation = [[1 Will. &amp; Mar. Sess. 2]]. c. 2
| territorial_extent = [[England and Wales]]
| royal_assent = 16 December 1689
| commencement = 13 February 1689{{efn|name=year|The Bill of Rights was passed in December 1689, so most sources refer to it by the year 1689.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bill of Rights 1689 |url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/ |website=UK Parliament |language=en |quote=The Bill of Rights 1689 is an iron gall ink manuscript on parchment.}}&lt;/ref&gt; However, all Acts of Parliament [[Acts of Parliament (Commencement) Act 1793|prior to 1793]] were [[ex post facto law]]s that came into effect on the first day of the session. The [[Convention Parliament (1689)]] met on 22 January and became a formal Parliament on 13 February. However, the year 1689 did not begin until [[Lady Day|25 March 1689]] ([[Old Style and New Style dates|Old Style]]). Therefore, the Bill of Rights is officially dated 1688.&lt;ref name=&quot;legisgovnX1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2#commentary-c2144673|title=Bill of Rights [1688]|publisher=legislation.gov.uk|at=Editorial Information, note X1|access-date=7 March 2023}}&lt;/ref&gt;}}
| repeal_date = 
| amendments = {{ubli|[[Crown and Parliament Recognition Act 1689]]|[[Juries Act 1825]]|[[Statute Law Revision Act 1867]]|[[Statute Law Revision Act 1888]]|[[Short Titles Act 1896]]|[[Accession Declaration Act 1910]]|[[Statute Law Revision Act 1948]]|[[Statute Law Revision Act 1950]]|[[Succession to the Crown Act 2013]]}}
| repealing_legislation = 
| related_legislation = [[Absence of King William Act 1689]]
| status = Amended
| original_text = https://www.british-history.ac.uk/statutes-realm/vol6/pp142-145
| revised_text = https://www.legislation.gov.uk/aep/WillandMarSess2/1/2/contents
| use_new_UK-LEG = yes
| UK-LEG_title = Bill of Rights
}}
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; &lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Инфокутија Документ|document_name=Повелбата за правата|image=English Bill of Rights of 1689.jpg|image_caption=|date_created=1689|date_ratified=|location_of_document=[[Парламентарен архив]]|writer=[[Англискиот парламент]]|signers=|purpose=Да се ​​потврдат правата на Парламентот и на поединецот и да се обезбеди протестантска политичка супериорност|wikisource=Повелба за правата од 1689 година}}'''Повелбата за правата од 1689 година''' ([[Список на акти на Парламентот на Англија од 1688 година|1 Will. &amp; Mar. Sess. 2.]] c. 2) или '''Повелба за правата од 1688 година''' — [[Закон на Парламентот (Обединето Кралство)|акт]] на [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] со кој биле утврдени одредени основни [[Граѓански и политички права|граѓански права]] и се променило наследувањето на [[Монархија на Обединетото Кралство|англиската круна]], а актот останал клучен [[Закон|статут]] во [[Уставно право на Обединетото Кралство|англиското уставно право]] .

Во голема мера заснован на идеите на политичкиот теоретичар [[Џон Лок]]{{Sfn|Schwoerer|1990}}, Повелбата утврдила уставен услов Круната да побара согласност од народот претставен во [[Парламент на Англија|Парламентот]]&lt;ref name=&quot;British Library&quot; /&gt;{{Sfn|Adams|Meuwese|Hirsch Ballin|2017}}, а со тоа освен што поставува ограничувања на овластувањата на [[Монарх|монархот]], ги утврдувал и правата на Парламентот, вклучувајќи редовни парламенти, слободни избори и [[парламентарни привилегии]]&lt;ref name=&quot;ParliamentUK&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=Bill of Rights 1689|access-date=30 April 2019|agency=Parliament UK}}&lt;/ref&gt;, а воедно и ги наведувал индивидуалните права, вклучувајќи ја забраната за [[Сурова и необична казна|сурови и невообичаени казни]] и правото да не се плаќаат даноци наметнати без одобрение на Парламентот и за крај опишува и осудува неколку злодела на англискиот крал [[Јаков II|Џејмс II]].&lt;ref name=&quot;British Library&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/magna-carta/articles/britains-unwritten-constitution|title=Britain's unwritten constitution|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20150312163142/http://www.bl.uk/magna-carta/articles/britains-unwritten-constitution|archive-date=12 March 2015|accessdate=27 November 2015|quote=The key landmark is the Bill of Rights (1689), which established the supremacy of Parliament over the Crown. ... The Bill of Rights (1689) then settled the primacy of Parliament over the monarch’s prerogatives, providing for the regular meeting of Parliament, free elections to the Commons, free speech in parliamentary debates, and some basic human rights, most famously freedom from ‘cruel or unusual punishment’.}}&lt;/ref&gt; 

На 16 декември 1689 година, Повелбата за правата добил [[кралска согласност]] и претставувал преформулирање во законска форма на [[Декларација за права, 1689 година|Декларацијата за правата]] презентирана од [[Конвенциски парламент (1689)|Конвенцискиот парламент]] на [[Вилијам III]] и [[Марија II|Мери II]] во февруари 1689 година, со која ги поканува да станат заеднички суверени на [[Англија]], со што го заменува [[Јаков II|Џејмс II]], за кој се вели дека абдицирал и го оставил тронот празен.

Во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]], Законот се сметал за основен документ на некодифициран [[Устав на Обединетото Кралство|британски устав]], заедно со [[Голема повелба|Магна Карта]], [[Петиција за права|Петицијата за права]], [[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година|Законот Хабеас Корпус од 1679 година]] и [[Закони на Парламентот од 1911 и 1949 година|Парламентарните закони од 1911 и 1949 година]], а во [[Шкотска]] важел посебен, но сличен документ, [[Закон за барање право од 1689 година|Законот за барање за права од 1689 година]] кој бил еден од моделите што се користеле за изготвување на [[Повелба за правата|Повелбата за права на Соединетите Американски Држави]], [[Универзална декларација за човековите права|Декларацијата за човекови права на Обединетите нации]] и [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]].&lt;ref name=&quot;ParliamentUK&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=Bill of Rights 1689|access-date=30 April 2019|agency=Parliament UK}}&lt;/ref&gt; 

Заедно со [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], тој останал на сила во сите [[Крунска земја на Комонвелтот|територии на Комонвелтот]], како што е изменет со [[Пертски договор|Пертскиот договор]].

== Позадина ==
Во текот на 17 век, се појавил [[Голема повелба|обновен интерес за Магна Карта]]&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|title=From legal document to public myth: Magna Carta in the 17th&amp;nbsp;century|work=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327042835/https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|archive-date=27 March 2015|accessdate=2017-10-16|postscript=none}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sal.org.uk/events/2015/06/magna-carta-magna-carta-in-the-17th-century/|title=Magna Carta: Magna Carta in the 17th&amp;nbsp;century|work=The Society of Antiquaries of London|archive-url=https://web.archive.org/web/20180925053248/https://www.bl.uk/magna-carta/videos/from-legal-document-to-public-myth-magna-carta-in-the-17th-century|archive-date=2018-09-25|accessdate=2017-10-16}}&lt;/ref&gt;, а во 1628 година, [[Парламент на Англија|Парламентот на Англија]] ја усвоил [[Петиција за право|Петицијата за права]] со која се воспоставиле одредени слободи за поданиците. 

[[Англиска граѓанска војна|Англиската граѓанска војна]] (1642–1651) се водела помеѓу кралот и олигархискиот, но избран парламент&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/citizen_subject/origins.htm|title=Origins and growth of Parliament|publisher=The National Archives|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/citizenship2.htm|title=Rise of Parliament|publisher=The National Archives|accessdate=7 April 2015}}&lt;/ref&gt;, а за време на која идејата за долгорочни политички партии се оформила со „Големите [[Војска по нов образец|на армијата од новиот модел“]] и скромните, под влијание на [[Levellers|рамноправните]] личности кои дебатираа за нов устав во [[Дебати во Патни|дебатите во Патни]] од 1647 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bl.uk/taking-liberties/articles/putney-debates|title=Putney debates|publisher=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223321/https://www.bl.uk/taking-liberties/articles/putney-debates|archive-date=22 December 2016|accessdate=22 December 2016}}&lt;/ref&gt; 

Парламентот во голема мера бил заплашен од извршната власт за време [[Протекторат|на Протекторатот]] (1653–1659) и поголемиот дел од 25те години од [[Англиска реставрација|англиската реставрација]] на Чарлс II од 1660 година, но сепак, со предноста на растот на печатените памфлети и поддршката од [[Сити (Лондон)|Лондон Сити]], тој бил во можност да ублажи дел од извршната ексцесност, интригите и дарежливоста на владата, а особено [[Министерство на Кабал|министерството на Кабал]], кое потпишало [[Таен договор од Довер]] со кој [[Англија]] и [[Кралство Франција|Франција]] станале сојузници во потенцијална војна против често сојузниците на [[Холандска Република|Холандската Република]]. 

Веќе го донеле [[Законот Habeas Corpus од 1679|Законот Habeas Corpus од 1679 година]], кој ја зајакнал конвенцијата што забранувала притвор без доволна причина или докази.

=== Славна револуција ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Славна револуција}}
Приговори на политиките на [[Јаков II|англискиот]] [[Монархија на Обединетото Кралство|крал]] Џејмс II (Џејмс VII од [[Шкотска]] и Џејмс II од Ирска),  кои биле група англиски парламентарци што го поканиле [[Холандска Република|холандскиот]] [[Намесник|штатхолдер]] [[Вилијам III]] од [[Оранска династија|Оранж-Насау]] (Вилијам Оранжски) за да го собори кралот. 

Успешната инвазија на Вилијам со холандска флота и војска довела до бегство на Џејмс во Франција, а во декември 1688 година, врховните верници на кралството го назначиле Вилијам за привремен гувернер и општо било прифатено дека таквата акција е уставна ако монархот е неспособен, а врховните верници свикале собрание од многу членови на парламентот кое повикало на избор на [[Конвенциски парламент (1689)|Англиски конвенциски парламент]], кој се состанал на 22 јануари 1689 година.{{Sfn|Anon.|2010}}&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/takingliberties/staritems/510billofrights.html|title=Bill of Rights|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20210922231834/http://www.bl.uk/onlinegallery/takingliberties/index.html|archive-date=22 September 2021|accessdate=23 June 2015}}&lt;/ref&gt;

=== Декларација за право ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Главна|Декларација за права, 1689 година}}
[[Податотека:Samuel_Wale,_The_Bill_of_Rights_Ratified_at_the_Revolution_by_King_William,_and_Queen_Mary,_Previous_to_their_Coronation_(1783).jpg|мини|Гравура од 18 век, заснована на цртеж од [[Самуел Вејл|Семуел Вејл]], на која е претставена Повелбата за правата на [[Вилијам III]] и [[Марија II]]]]
На 29 јануари 1689 година првпат бил даден предлогот за составување на изјава за правата и слободите и нивното кршење од страна на Џејмс во [[Долниот дом на Англија|Долниот дом]], при што членовите тврделе дека Домот „не можел да одговори на нацијата или на принцот од Оранџ сè додека не прогласиле кои права се нарушени“ и дека Вилијам „не можел да се налути ако создавале услови за да се обезбеди за иднината“ со цел „да им оддадат правда на оние што нè испратиле овде“. 

На 2 февруари истата година, специјално свикан комитет поднел извештај до Долниот дом на 23 Главни лица за жалби, кои Долниот дом ги одобрил и додал некои свои, но сепак на 4 февруари Долниот дом одлучил да му наложи на комитетот да направи разлика помеѓу „општите глави, како што се воведни закони за нови закони, од оние што биле декларативни за антички права“, а веќе на 7 февруари Долниот дом ја одобрил оваа ревидирана Декларација за правата и на 8 Февруари му наложи на комитетот да ја состави во еден текст Декларацијата (со отстранети заглавјата кои биле „вовед во нови закони“), резолуцијата од 29 јануари и предлогот на лордовите за ревидирана заклетва за верност која поминала во Долниот дом без поделба.{{Sfn|Horwitz|1977}}

На 13 Во февруари, службеникот на Домот на лордовите ја прочитал Декларацијата за правата, а [[Џорџ Савил, 1-ви маркиз од Халифакс|маркизот од Халифакс]], во име на сите имоти на кралството, ги замоли Вилијам и Мери да го прифатат тронот, а на тоа Вилијам одговорил во име на својата сопруга и себеси: „Со благодарност го прифаќаме она што ни го понудивте“. 

Потоа отишле во поворка до [[Холбејнска порта|Големата порта]] во Вајтхол каде на церемонија во [[Банкетен дом|Банкетната куќа]], [[Томас Сент Џорџ|Кралот на грбовите]] ги прогласил за крал и кралица на Англија, Франција и Ирска, по што се упатиле кон [[Кралска капела|Кралската капела]], а проповедта ја одржал [[Хенри Комптон (епископ)|епископот од Лондон]].{{Sfn|Carpenter|1956}} 

На 11 Април тие биле крунисани и положиле заклетва дека ќе ги почитува законите донесени од Парламентот, а [[Закон за крунисување заклетва од 1688 година|законот за крунисување од 1688 година]] предвидувал нова крунисувачка заклетва, според која монарсите требало „свечено да ветат и да се заколнат дека ќе управуваат со народот на ова кралство Англија и со териториите што му припаѓаат, според статутите за кои е договорено во парламентот и законите и обичаите на истото“ и воедно требало да ги одржуваат Божјите закони, вистинското исповедање на Евангелието и протестантската реформирана вера утврдена со закон{{Sfn|Williams|1960}} што ја заменило заклетвата која повеќе му одложувала на монархот, бидејќи претходната заклетва барала од монархот да владее врз основа на „законите и обичаите... доделени од кралевите на Англија“.&lt;ref name=&quot;refUKPBoR&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/|title=The Convention and Bill of Rights|publisher=UK Parliament|accessdate=2 November 2014}}&lt;/ref&gt;

== Законот ==
Декларацијата за правата била донесена со Закон на Парламентот, Повелбата за правата од 1689 година, која добила [[кралска согласност]] во декември1689.{{Sfn|Thatcher|1907}}

Законот потврдил „одредени антички права и слободи“ со тоа што прогласил дека:{{Sfn|Williams|1960}}

* наводната моќ за суспендирање на законите и укинување (т.е. игнорирање) на законите од страна на кралската власт без согласност на Парламентот е нелегална;
* [[Црковна комисија од 1686 година|комисијата за црковни цели]] е нелегална;
* Наплатата на даноци без одобрение од Парламентот е нелегална;
* поданиците имаат право да [[Петиција|поднесуваат петиции]] до кралот, а гонењата за такви петиции се нелегални;
* Чувањето [[Постојана армија (Англија)|постојана војска]] во време на мир, освен ако тоа не е со согласност на Парламентот, е противзаконско;
* Протестантите можат да имаат [[Право на поседување и носење оружје|оружје за одбрана]] соодветно на нивните услови и како што е дозволено со закон;
* изборот на членови на Парламентот треба да биде слободен;
* [[Слобода на говорот|Слободата на говорот]] и дебатите или постапките во Парламентот не треба да се [[Парламентарна привилегија|оспорува или доведува во прашање]] во кој било суд или место надвор од Парламентот;
* не треба да се бара [[прекумерна кауција]], ниту да се изрекуваат прекумерни казни, ниту да се изрекуваат [[Сурова и необична казна|сурови и необични казни]];
* поротниците во судењата за велепредавство треба да бидат слободни сопственици на имот;
* ветувањата за казни и конфискации пред осудата се незаконски и ништовни;
* За решавање на сите поплаки и за измена, зајакнување и зачувување на законите, парламентите треба да се одржуваат често.

Законот го прогласил бегството на Џејмс од Англија по [[Славна револуција|Славната револуција]] за [[абдикација]] од престолот и во него биле наведени 12 политики на Џејмс со кои Џејмс планирал да „се обиде да ја поткопа и истреби протестантската религија и законите и слободите на ова кралство“.{{Sfn|Williams|1960}} 

Тие биле:{{Sfn|Williams|1960}}

* со преземање и вршење на овластување за укинување и суспендирање на закони и извршување на закони без согласност на Парламентот;
* со гонење на [[Седум епископи|Седумте епископи]];
* со воспоставување на судот на комесари за црковни цели;
* со наплаќање даноци за употреба на Круната, преправајќи се дека е прерогатив, како да е тоа доделено од Парламентот;
* со собирање и одржување на постојана војска во ова кралство во време на мир без согласност на Парламентот;
* со тоа што протестантите беа разоружани во исто време кога папистите беа вооружени и вработени спротивно на законот;
* со кршење на слободата на избор на членови за служба во Парламентот;
* преку гонења во Кралскиот суд за прашања и причини познати само во Парламентот, и преку разни (различни) други произволни и нелегални постапки;
* со вработување на неквалификувани лица во поротници во судења и поротници во судења за велепредавство кои не биле слободни сопственици;
* со наметнување прекумерна кауција на лица сторени во кривични случаи против законите донесени за слободата на поданиците;
* со изрекување претерани парични казни и незаконски и сурови казни;
* со давање неколку грантови и ветувања за казни и конфискации пред каква било осуда или пресуда против лицата врз кои истите требаше да се наметнат;

сите од кои биле прогласени за целосно и директно спротивни на познатите закони, статути и слобода на царството.

Во прелудиум на [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување]] што пристигнал 12 години подоцна, Повелбата за правата им забранила [[Римокатоличка црква|на римокатолиците]] да влезат во престолот на Англија бидејќи „од искуство било утврдено дека е несоодветно со безбедноста и благосостојбата на ова протестантско кралство да биде управувано од папски принц“ и така, [[Вилијам III]] и [[Марија II]] беа именувани за наследници на Џејмс II и дека престолот прво преминал од нив на наследниците на Мери, потоа на нејзината сестра, [[Ана (британска кралица)|принцезата Ана од Данска]] и нејзините наследници и, потоа, на сите наследници на Вилијам преку подоцнежен брак.

== Амандмани и наследство ==
Повелбата за правата подоцна била дополнета со [[Закон за населување од 1701 година|Законот за населување од 1701 година]], кој бил договорен од [[Парламент на Шкотска|Парламентот на Шкотска]] како дел од [[Договорот за Унијата]] и ја изменил линијата на наследување на тронот утврдена во Повелбата за правата&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/actofsettlement/|title=The Act of Settlement|publisher=UK Parliament|accessdate=8 November 2014}}&lt;/ref&gt;, но сепак, и Повелбата за правата и [[Закон за барање право од 1689 година|Барањето за права]] многу придонеле за воспоставување на концептот на [[парламентарен суверенитет]] и ограничување на овластувањата на монархот.&lt;ref&gt;This vigorous assertion of the rights of the subject meant that the Bill of Rights is often seen as parallel in importance with Magna Carta itself. {{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/collection-items/the-bill-of-rights|title=The Bill of Rights|publisher=British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20151209065519/http://www.bl.uk/collection-items/the-bill-of-rights|archive-date=9 December 2015|accessdate=27 November 2015}}&lt;/ref&gt; 

Се сметало дека овие закони ја воспоставиле [[Уставна монархија|уставната монархија]], {{Sfn|Walker|Gay|Maer|2009}} и, заедно со [[Кривично право (Велика Британија)|казнените закони]], ги решиле голем дел од политичките и религиозните превирања што ги потресоа Шкотска, Англија и Ирска во 17 век.

Законот ги зајакнал [[Петиција за право|Петицијата за права]] и [[Закон за Хабеас Корпус од 1679 година|Законот за Хабеас Корпус од 1679 година]] со кодифицирање на одредени права и слободи, а кои биле опишани од страна на [[Вилијам Блекстоун]] како ''[[Основни закони на Англија]]'' и правата изразени во овие закони станале поврзани со идејата за [[Права на Англичаните|правата на Англичаните]].{{Sfn|Billias|2011}} 

Повелбата за правата директно влијаела врз [[Вирџиниска декларација за права|Декларацијата за правата на Вирџинија]] од 1776 година&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=6yyQXl4LmdAC&amp;pg=PA13|title=The Bill of Rights and the States: The Colonial and Revolutionary Origins of American Liberties|last=Conley|first=Patrick T.|last2=States|first2=U. S. Constitution Council of the Thirteen Original|date=1992|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780945612292|pages=13–15}}&lt;/ref&gt;{{Efn|Section Seven of the Virginia Declaration of Rights reads,
{{quote|That all power of suspending laws, or the execution of laws, by any authority, without consent of the representatives of the people, is injurious to their rights and ought not to be exercised.}}
which strongly echoes the first two &quot;ancient rights and liberties&quot; asserted in the Bill of Rights 1689:
{{quote|That the pretended power of suspending the laws or the execution of laws by regal authority without consent of Parliament is illegal;&lt;br&gt;
That the pretended power of dispensing with laws or the execution of laws by regal authority, as it hath been assumed and exercised of late, is illegal;}}
And the Virginia Declaration's Section Nine,
{{quote|That excessive bail ought not to be required, nor excessive fines imposed, nor cruel and unusual punishments inflicted.}}
is borrowed word for word from the Bill of Rights 1689.}} која пак влијаела врз [[Декларација за независност на САД|Декларацијата за независност]].{{Sfn|Maier|1997}}

Иако не била сеопфатна изјава за граѓанските и политичките слободи, сепак Повелбата за правата претставувала една од пресвртниците во развојот на [[Граѓански слободи во Обединетото Кралство|граѓанските слободи во Обединетото Кралство]] и модел за подоцнежните, поопшти изјави за правата&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d52OVwT_6PYC&amp;pg=PA1|title=The Great Rights of Mankind: A History of the American Bill of Rights|last=Schwartz|first=Bernard|date=1992|publisher=Rowman &amp; Littlefield|isbn=9780945612285|pages=1–2}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;refUKPBoR&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/|title=The Convention and Bill of Rights|publisher=UK Parliament|accessdate=2 November 2014}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/overview/billofrights/ &quot;The Convention and Bill of Rights&quot;]. &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; меѓу кои биле и [[Повелба за правата|Повелбата за правата на Соединетите Американски Држави]], Француската [[декларација за правата на човекот и граѓанинот]], [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права на Обединетите нации]] и [[Европска конвенција за човекови права|Европската конвенција за човекови права]].&lt;ref name=&quot;unesco2011&quot;&gt;&quot;All the main principles of the Bill of Rights are still in force today, and the Bill of Rights continues to be cited in legal cases in the UK and in Commonwealth countries. It has a primary place in a wider national historical narrative of documents which established the rights of Parliament and set out universal civil liberties, starting with Magna Carta in 1215. It also has international significance, as it was a model for the US Bill of Rights 1789, and its influence can be seen in other documents which establish rights of human beings, such as the Declaration of the Rights of Man, the United Nations Declaration of Human Rights and the European Convention on Human Rights.&quot; {{Наведена мрежна страница|url=http://www.unesco.org.uk/2011-uk-memory-of-the-world-register|title=2011 UK Memory of the World Register|date=23 May 2011|publisher=United Kingdom National Commission for UNESCO|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208230525/http://www.unesco.org.uk/2011-uk-memory-of-the-world-register/|archive-date=8 December 2015|accessdate=4 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.history.com/news/facts-about-the-bill-of-rights-on-its-220th-anniversary|title=Facts About the Bill of Rights on Its 220th Anniversary|date=15 December 2011|publisher=History.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131004215342/http://www.history.com/news/facts-about-the-bill-of-rights-on-its-220th-anniversary|archive-date=4 October 2013|accessdate=29 September 2012}}&lt;/ref&gt; 

На пример, како и со Повелбата за правата од 1689 година, [[Устав на Соединетите Американски Држави|Уставот на САД]] забранувал прекумерна кауција и „[[Сурова и необична казна|сурово и необично казнување]] “, а всушност, [[Осмиот амандман на Уставот на Соединетите Американски Држави]], кој ја наметнувал оваа забрана, бил речиси дословна репродукција на соодветниот член од Повелбата за правата од 1689 година.

Слично на тоа, „[[Суров, нечовечки или понижувачки третман|сурово, нечовечно или понижувачко постапување]] или казнување“ било забрането според Член 5 од Универзалната декларација за човекови права и Член 3 од Европската конвенција за човекови права.

== Тековен правен статус ==
Повелбата за правата останала во сила и продолжува да се цитира во судските постапки во Обединетото Кралство и другите [[Крунска земја на Комонвелтот|земји од Комонвелтот]], особено член 9 за [[Парламентарна привилегија|парламентарната слобода на говорот]]{{Sfn|Lock|1989}}&lt;ref name=&quot;Topo&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.monarchist.ca/mc/invisibl.htm|title=''Monarchy Canada'': The Invisible Crown|last=Toporoski, Richard|date=Summer 1996|archive-url=https://web.archive.org/web/19970617074036/http://www.monarchist.ca/mc/invisibl.htm|archive-date=17 June 1997}}&lt;/ref&gt;, а во 2011 година по [[Пертски договор|Пертскиот договор]],  законодавството за изменување на Повелбата за правата и Законот за населување од 1701 година стапил на сила низ целиот Комонвелт на 26 март 2015 година, со кој се промениле законите за наследување на британскиот престол.

=== Австралија ===
Повелбата за правата од 1689 година останала дел од австралиското право, но во некои држави Законот бил повторно усвоен во локалното законодавство.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=McDermott|first=Peter M.|date=1990-01-12|title=Imperial Statutes in Australia and New Zealand|url=https://www.austlii.edu.au/au/journals/BondLawRw/1990/13.pdf|journal=Bond Law Review|volume=2|issue=2|doi=10.53300/001c.5180}}&lt;/ref&gt;

Во 1901 година, член 9, кој се однесувал на парламентарната слобода на говор, бил наследен од [[Парламент на Австралија|Федералниот парламент]] според член 49 од [[Австралискиот устав]] и кој бил инкорпориран во ''Законот за парламентарни привилегии од 1987 година'' и „ја зачувува примената на традиционалниот израз на оваа привилегија, но детално наведува што точно може да биде опфатено со терминот „постапка во Парламентот{{Полунаводник+наводник}}.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.aph.gov.au/About_Parliament/House_of_Representatives/Powers_practice_and_procedure/00_-_Infosheets/Infosheet_5_-_Parliamentary_privilege|title=Infosheet 5 - Parliamentary privilege|access-date=16 August 2020|publisher=Parliament of Australia}}&lt;/ref&gt; 

=== Канада ===
Во Канада, Повелбата за правата останала во сила&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://senparlvu.parl.gc.ca/Guide.aspx?viewmode=4&amp;categoryid=-1&amp;eventid=8763&amp;Language=E|title=LCJC Meeting No. 74|last=Senate of Canada|date=20 March 2013|publisher=Queen's Printer for Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20130614215631/http://senparlvu.parl.gc.ca/Guide.aspx?viewmode=4&amp;categoryid=-1&amp;eventid=8763&amp;Language=E|archive-date=14 June 2013|accessdate=24 March 2013}}&lt;/ref&gt; иако во голема мера бил заменета со домашното уставно законодавство, а член 9 за парламентарната слобода на говорот останал во активна употреба.{{Sfn|Lock|1989}}

=== Ирска ===
Примената на Повелбата за правата во [[Кралство Ирска|Кралството Ирска]] била неизвесна. Додека англискиот парламент понекогаш донесувал акти поврзани со Ирска, [[Ирска патриотска партија|Ирската патриотска партија]] го сметала ова за нелегитимно, а други сметале дека англиските акти се ширеле на Ирска само кога било експлицитно наведено дека го прават тоа, што не било случај со Повелбата за правата. 

[[Закон за круната на Ирска од 1542 година|Законот за круната на Ирска од 1542 година]] значел дека промените на Законот во кралското наследство се прошириле на Ирска, а во 1695 и 1697 година, [[Предлог-закон (закон)|закони]] кои биле моделирани според Повелбата за правата биле воведени во [[Парламентот на Ирска]], но не биле донесени. 

По [[Акти на Унијата од 1800 година|Законите на Унијата од 1800 година]], одредбите што се однесувале на правата на Парламентот имплицитно се прошириле на Ирска, но одредбите што се однесувале на правата на поединецот биле сива зона, а некои правници го сметале законот не за [[позитивно право]], туку за [[Декларација|декларативно]] на [[Општо право|обичајното право]] и како таков применлив за Ирска.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Osborough|first=W. N.|date=1998|title=The Failure To Enact An Irish Bill Of Rights: A Gap In Irish Constitutional History|journal=Irish Jurist|volume=33|pages=392–416|issn=0021-1273|jstor=44027310}}&lt;/ref&gt;

[[Устав на Ирската слободна држава|Уставот на Ирската слободна држава]] и последователниот [[Устав на Ирска]] ги пренесувале законите што важеле во поранешното [[Обединето Кралство на Велика Британија и Ирска]] до степен до кој тие не биле спротивни на тие устави, а Повелбата за правата не била спомената во последователното ирско законодавство&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/isbc/esa1688.html|title=Pre-1922 Legislation: Statutes of England Affected: 1688|date=26 February 2020|work=Irish Statute Book|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; сè додека [[Закон за ревизија на статутот од 2007 година|Законот за ревизија на статутот од 2007 година]], кој ја задржал, не го променил својот краток наслов во „Повелба за правата 1688“ и го укинал поголемиот дел од преамбулата, член 1 како религиозно дискриминаторски, што вклучувало:&lt;ref&gt;Statute Law Revision Act 2007 [http://www.irishstatutebook.ie/eli/2007/act/28/section/2/enacted/en/html#sec2 §2(3)]; {{Наведена мрежна страница|url=https://www.oireachtas.ie/en/debates/debate/seanad/2007-02-14/speech/355/|title=Statute Law Revision Bill 2007: Committee Stage|last=Kitt|first=Tom|authorlink=Tom Kitt (politician)|date=14 February 2007|work=Seanad Éireann (22nd Seanad) Debates|publisher=Oireachtas|page=c.187|language=en-ie|nopp=y|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt; сите зборови до „Врз основа на кои писма се направени соодветни избори“; член 7, кој им дозволувал на протестантите да носат оружје; и сите зборови од „И тие тврдат, бараат и инсистираат“.

Законот [[Парламент на Ирска|за Домовите на Оиреахтас]] (истраги, привилегии и процедури) од 2013 година го укинал Член 9 за „слобода на говор и дебати или постапки во Парламентот“ како дел од консолидацијата на законот за [[парламентарни привилегии]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/2013/act/33/enacted/en/html|title=Houses of the Oireachtas (Inquiries, Privileges and Procedures) Act 2013|date=24 July 2013|work=electronic Irish Statute Book|language=en|accessdate=11 March 2020}}&lt;/ref&gt;

=== Нов Зеланд ===
Повелбата за правата бил дел од законите на Нов Зеланд,&lt;ref name=&quot;Bill&quot;&gt;{{Наведување|last=Elizabeth II|title=Royal Succession Bill|url=http://legislation.govt.nz/bill/government/2013/0099/latest/DLM5025805.html|year=2013|at=S.10, 11, 12|place=Wellington|publisher=Queen's Printer|quote=The Bill of Rights 1688 (1 Will and Mar Sess 2, c 2) continues to be part of the laws of New Zealand... The Act of Settlement 1700 (12 and 13 Will 3, c 2) continues to be part of the laws of New Zealand... On the changeover, the Royal Marriages Act 1772 ceases to be part of the laws of New Zealand.|access-date=18 July 2013}}&lt;/ref&gt; а Законот бил повикан во случајот од 1976 година ''[[Фицџералд против Мулдун и други]],''&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ssc.govt.nz/display/document.asp?docid=4277&amp;pageno=3|title=The Constitutional Setting|publisher=States Services Commission, New Zealand|archive-url=https://web.archive.org/web/20081016073216/http://www.ssc.govt.nz/display/document.asp?docid=4277|archive-date=16 October 2008}}&lt;/ref&gt; кој се фокусирал на тврдењето на новоназначениот премиер [[Роберт Мулдун]] дека ќе го советувал [[Генерален управник|генералниот гувернер]] со цел да ја укине шемата [[Суперануација|за пензиско осигурување]] утврдена со Законот за пензиско осигурување на Нов Зеланд од 1974 година, без ново законодавство. 

Мулдун сметал дека распуштањето требало да биде веднаш и подоцна поднел закон во парламентот за ретроактивно да ја легализира укинувањето, но ова тврдење било оспорено на суд, а [[Главен судија|главниот судија]] изјавил дека постапките на Мулдун биле нелегални бидејќи го прекршиле член 1 од Повелбата за правата, кој предвидувал „дека наводната моќ за укинување на законите или спроведување на законите од страна на кралската власт... е нелегална“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lawsociety.org.nz/publications_and_submissions/lawtalk/2010_issues/lawtalk,_issue_743/the_legitimacy_of_judicial_review_of_executive_decision-making|title=The legitimacy of judicial review of executive decision-making|publisher=New Zealand Law Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20100204112322/http://www.lawsociety.org.nz/publications_and_submissions/lawtalk/2010_issues/lawtalk,_issue_743/the_legitimacy_of_judicial_review_of_executive_decision-making|archive-date=4 February 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Обединето Кралство ===
[[Податотека:Allegory_of_the_English_Bill_of_Rights.png|мини|[[Алегорија]] на Повелбата за правата, каде што [[Британија]] им го презентира Повелбата на [[Вилијам III|Вилијам]] и [[Марија II|Мери]]]]
Повелбата за правата се применувала во Англија и Велс, а била донесена во [[Кралство Англија|Кралството Англија]], кое во тоа време го вклучувало и Велс, а Шкотска имала свое законодавство, [[Закон за барање право од 1689 година|Законот за барање права од 1689 година]], донесен пред [[Акти на Унијата од 1707 година|Актите за унија]] меѓу Англија и Шкотска. 

Постојат сомнежи дали или до кој степен Повелбата за правата се применувала во [[Северна Ирска]], што ги одразувало [[Закон за правата од 1689 г.|претходните сомнежи во однос на Ирска]].{{Sfn|Lock|1989}}{{Efn|The United Kingdom consists of four countries and three distinct legal systems: [[England and Wales]], [[Scotland]] and [[Northern Ireland]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=A Guide to the UK Legal System |url=http://www.nyulawglobal.org/globalex/United_Kingdom.html |department=Hauser Global Law School Program |publisher=New York University School of Law |access-date=16 March 2016 |date=November 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Legal System of the United Kingdom |url=http://www.cilex.org.uk/about_cilex_lawyers/the_uk_legal_system.aspx |publisher=The Chartered Institute of Legal Executives |access-date=16 March 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313232551/http://www.cilex.org.uk/about_cilex_lawyers/the_uk_legal_system.aspx |archive-date=13 March 2016}}&lt;/ref&gt; These jurisdictions have particular legal considerations of their own, arising from differences in [[English law]], [[Scots law]] and [[Northern Ireland law]].}}

На 15 јули 1867 година, член 3 од законот бил укинат со член 1 од [[Закон за ревизија на статутот од 1867 година|Законот за ревизија на статутот од 1867 година]] ([[30 &amp; 31 Vict.|30 и 31 Виктина.]] c. 59).

Условот поротниците да бидат слободни сопственици на имот во случаи на велепредавство бил укинат во Англија и Велс со [[Закон за поротници од 1825 година|Законот за поротници од 1825 година]], а во Северна Ирска (до степен до кој се применуваше) со [[Закон за ревизија на статутот од 1950 година|Законот за ревизија на статутот од 1950 година]].

[[Природна правда|Природната правда]], правото на фер судење, во уставното право се сметало за ублажување на неправедната експлоатација на парламентарните привилегии. 

На 21 јули 1995 година, случајот [[Libel|за клевета]], ''[[Нил Хамилтон (политичар)|Нил Хамилтон]],'' кој бил ''пратеник против [[Гардијан]]'', пропаднала откако Високиот суд пресудил дека целосната забрана на Повелбата за правата за доведување во прашање на сè што е кажано или сторено во Домот го спречувало ''Гардијан'' да добие [[фер судење]]. 

Хамилтон инаку би можел да има carte blanche да тврди каква било позадина или значење на неговите зборови, и не можеле да се случат никакви контрадикторни директни докази, заклучоци, дополнителни поднесоци или вкрстено испитување на неговите зборови поради строгите ограничувања на Повелбата за правата и исто така, Домот на лордовите одлучил дека, во отсуство на законска одредба од 1996 година, вградената парламентарна привилегија на Повелбата за правата би спречила фер судење за Хамилтон во тужбата за клевета од 2001 година'', Хамилтон против Ал-Фајед,'' која поминала низ двата степени на жалба за ист ефект. 

Таа одредба била член 13 од [[Закон за клевета од 1996 година|Законот за клевета од 1996 година]], кој им дозволува [[Пратеник|на пратениците]] да се откажат од својата [[парламентарна привилегија]] и на тој начин да ги цитираат и испитаат сопствените говори доколку се релевантни за судскиот спор.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://ukconstitutionallaw.org/2014/05/21/alexander-horne-and-oonagh-gay-ending-the-hamilton-affair/|title=Ending the Hamilton Affair?|last=Alexander Horne|date=21 May 2014|work=UK Constitutional Law Association|access-date=19 March 2015|publisher=UK Constitutional Law Association Blog|last2=Oonagh Gay}}&lt;/ref&gt;

Во 2016 година, по [[Референд за членство на Обединетото Кралство во Европската Унија|референдумот за членство на Обединетото Кралство во Европската Унија]], Врховниот суд ја цитирал Повелбата за правата во [[Р (Милер и Дос Сантос) против Државниот секретар за излез од Европската Унија|случајот ''Милер'']], во кој судот пресудил дека активирањето на излезот од ЕУ прво морало да биде овластено со акт на Парламентот, бидејќи ако тоа не се сторело би ги поништило правата обезбедени со Акт на Парламентот (имено, правата на граѓаните на ЕУ што произлегуваат од договорите на ЕУ дадени на сила во британското право со [[Закон за европските заедници од 1972 година (Велика Британија)|Законот за европските заедници од 1972 година]], како што е изменет).&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-37864983|title=Brexit court ruling: Your questions answered|work=BBC|access-date=4 November 2016}}&lt;/ref&gt; 

Во 2019 година врховниот суд повторно го цитирал во својата [[Р (Милер) против Премиерот и Чери против Генералниот адвокат на Шкотска|пресуда од 2019 година дека пророгацијата на парламентот е незаконска]], а судот не се согласил со тврдењето на Владата дека пророгацијата не можела да се доведе во прашање според Повелбата за правата од 1689 година како „постапка на Парламентот“ и пресудил спротивно тврдење, дека пророгацијата „не може разумно да се опише како „постапка во Парламентот {{Полунаводник+наводник}} , бидејќи била наметната и не била дискутабилна од Парламентот, и можела да стави крај на „основните или суштинските работи на Парламентот“ без дебата.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.supremecourt.uk/cases/docs/uksc-2019-0192-judgment.pdf|title=R (on the application of Miller) (Appellant) v The Prime Minister (Respondent) Cherry and others (Respondents) v Advocate General for Scotland (Appellant) (Scotland)|date=24 September 2019|publisher=The Supreme Court|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.supremecourt.uk/cases/docs/uksc-2019-0192-judgment.pdf|archive-date=2022-10-09|accessdate=24 September 2019|quote=It must therefore follow, as a concomitant of Parliamentary sovereignty, that the power to prorogue cannot be unlimited. Statutory requirements as to sittings of Parliament have indeed been enacted from time to time, for example by the Statute of 1362 (36 Edward III c 10), the Triennial Acts of 1640 and 1664, the Bill of Rights 1688, the Scottish Claim of Right 1689, the Meeting of Parliament Act 1694, and most recently the Northern Ireland (Executive Formation etc) Act 2019, section 3. Their existence confirms the necessity of a legal limit on the power to prorogue, but they do not address the situation with which the present appeals are concerned. ... The prorogation itself takes place in the House of Lords and in the presence of Members of both Houses. But it cannot sensibly be described as a 'proceeding in Parliament'. It is not a decision of either House of Parliament. Quite the contrary: it is something which is imposed upon them from outside. It is not something upon which the Members of Parliament can speak or vote. The Commissioners [when performing the prorogation] are not acting in their capacity as members of the House of Lords but in their capacity as Royal Commissioners carrying out the Queen's bidding. They have no freedom of speech. This is not the core or essential business of Parliament. Quite the contrary: it brings that core or essential business of Parliament to an end.}}&lt;/ref&gt;

== Признавање ==
Во 1989 година, во Обединетото Кралство биле издадени 2 специјални дизајни на комеморативни [[Британска монета од две фунти|монети од две фунти]] за да се прослави [[Годишнина|тристегодишнината]] од Славната револуција, од кои едниот се однесувал на Повелбата за правата, а другиот на Побарувањето за права и воедно и двата го прикажувале [[Кралски сајфер|Кралскиот цифербл]] на Вилијам и Мери и [[Жезол|жезлото]] на [[Дом на општините|Долниот дом]], од кои едниот воедно прикажувал претстава на [[Круна на Свети Едвард|круната на Свети Едвард]], а другиот на [[Круна на Шкотска|круната на Шкотска]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.royalmint.com/discover/uk-coins/coin-design-and-specifications/two-pound-coin|title=Two Pound Coin|publisher=The Royal Mint|accessdate=15 February 2015}}&lt;/ref&gt;

Во мај 2011 година, Повелбата за правата била впишана во [[Регистар на сеќавања на светот во Велика Британија|Регистарот на сеќавања на светот на Велика Британија]] на [[УНЕСКО]], признавајќи дека:&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/business/news/2011/may/unesco-parliamentary-documents/|title=Life, death and everything in between|date=23 May 2011|publisher=UK Parliament|accessdate=4 June 2011}}&lt;/ref&gt;
 {{Цитатник|Сите главни принципи на Повелбата за правата се уште се во сила денес, а Повелбата за правата продолжува да се цитира во правни случаи во Велика Британија и во земјите од Комонвелтот. Таа има примарно место во поширокиот национален историски наратив на документи што ги утврдуваат правата на Парламентот и ги утврдуваат универзалните граѓански слободи, почнувајќи со Магна Карта во 1215 година. Таа, исто така, има меѓународно значење, бидејќи беше модел за Повелбата за правата на САД од 1789 година, а нејзиното влијание може да се види во други документи што ги утврдуваат правата на човековите суштества, како што се Декларацијата за правата на човекот, Декларацијата за човекови права на Обединетите нации и Европската конвенција за човекови права.&lt;ref name=unesco2011 /&gt;}}
Во фебруари 2015 година, Како дел од програмата [[Парламент во изградба|„Парламентот во изградба“]], Повелбата за правата била изложена во [[Вестминстерска палата|Парламентот]] и од март до септември 2015 година во [[Британска библиотека|Британската библиотека]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/2015-parliament-in-the-making/get-involved1/2015-parliament-in-the-making-events/magna-carta--parliament-exhibition/|title=Magna Carta &amp; Parliament Exhibition|publisher=UK Parliament|accessdate=15 February 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bl.uk/events/magna-carta--law-liberty-legacy|title=Magna Carta: Law, Liberty, Legacy|publisher=The British Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303232538/http://www.bl.uk/events/magna-carta--law-liberty-legacy|archive-date=3 March 2016|accessdate=24 January 2015}}&lt;/ref&gt;

== Видете исто така ==

* [[Закон за отсуство на кралот Вилијам од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија
* [[Закон за признавање на круната и Парламентот од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија
* [[Финансиска револуција]] – Економска ера од британската историја
* [[Историја на либерализмот]]
* [[Закон за толеранција од 1689 година]] – Закон на Парламентот на Англија, со кој им се дава слобода на вероисповед на некои неконформисти
* [[Уставно право на Обединетото Кралство]] – Закон што го сочинува политичкото тело на Обединетото Кралство

== Белешки ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Белешки}}

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Библиографија ==

* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/how/guides/factsheets/general/g04/|title=The Glorious Revolution|last=Anon.|year=2010|series=Factsheet General Series|publisher=House of Commons Information Office}}
* {{Наведена книга|title=Constitutionalism and the Rule of Law: Bridging Idealism and Realism|last=Adams|first=Maurice|last2=Meuwese|first2=Anne|last3=Hirsch Ballin|first3=Ernst|publisher=Cambridge University Press|year=2017|isbn=9781316585221}}
* {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ku0TCgAAQBAJ&amp;pg=PA54|title=American constitutionalism heard round the world, 1776–1989: A global perspective|last=Billias|first=George Athan|date=2011|publisher=New York University Press|isbn=9780814725177|location=New York|via=Google Books}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.historyandpolicy.org/policy-papers/papers/magna-carta-and-contemporary-constitutional-change|title=Magna Carta and contemporary constitutional change|last=Blick|first=Andrew|year=2015|publisher=History and Policy}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/protestantbishop0000carp|title=The Protestant Bishop. Being the Life of Henry Compton, 1632–1713. Bishop of London|last=Carpenter|first=Edward|publisher=Longmans, Green and Company|year=1956|location=London|oclc=1919768|url-access=registration}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/parliamentpolicy0000horw_o2j8|title=Parliament, Policy and Politics in the Reign of William&amp;nbsp;III|last=Horwitz|first=Henry|publisher=Manchester University Press|year=1977|isbn=978-0-7190-0661-6|url-access=registration}}
* {{Наведено списание|last=Lock|first=Geoffrey|date=1989|title=The 1689 Bill of Rights|journal=Political Studies|volume=37|issue=4|pages=540–561|doi=10.1111/j.1467-9248.1989.tb00288.x}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/americanscriptur00maie|title=American Scripture: Making the Declaration of Independence|last=Maier|first=Pauline|publisher=Knopf|year=1997|isbn=978-0-679-45492-2|location=New York|author-link=Pauline Maier|url-access=registration}}
* {{Наведено списание|last=Schwoerer|first=Lois G.|year=1990|title=Locke, Lockean Ideas, and the Glorious Revolution|journal=Journal of the History of Ideas|volume=51|issue=4|pages=531–548|doi=10.2307/2709645|jstor=2709645}}
* {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/libraryoriginal16thatgoog|title=The library of original sources|publisher=University Research Extension|year=1907|editor-last=Thatcher|editor-first=Oliver Joseph|page=[https://archive.org/details/libraryoriginal16thatgoog/page/n25 10]|quote=Bill of Rights 1689 december 16.}}
* {{Наведена мрежна страница|url=https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/SN00293/|title=Bill of Rights 1689|last=Walker|first=Aileen|last2=Gay|first2=Oonagh|year=2009|publisher=House of Commons Library|archive-url=https://web.archive.org/web/20250917054254/https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/SN00293/|archive-date=September 17, 2025|accessdate=May 12, 2026|last3=Maer|first3=Lucinda}}
* {{Наведена книга|title=The Eighteenth-Century Constitution. 1688–1815|last=Williams|first=E. N.|publisher=Cambridge University Press|year=1960|oclc=1146699}}
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/2007/act/28/enacted/en/index.html|title=Statute Law Revision Act 2007|date=8 May 2007|work=electronic Irish Statute Book|publisher=[[Attorney General of Ireland]]|language=en|accessdate=11 March 2020}}

== Надворешни врски ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Wikisource}}

* {{UK-LEG|path=aep/WillandMarSess2/1/2/contents}}
* [http://avalon.law.yale.edu/17th_century/england.asp Text of the Bill of Rights] Yale Law School Law Library
* {{Наведена мрежна страница|url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/parliamentaryauthority/revolution/collections1/collections-glorious-revolution/billofrights/|title=The Parliamentary Archives}} holds the original document
{{Succession to the British throne}}{{Constitution of Canada|pre-confederation}}{{UK legislation}}{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Историја на христијанството во Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Акти на Парламентот на Англија 1689]]
[[Категорија:Акти на Парламентот на Англија (пред 1707) во врска со религијата]]
[[Категорија:Акти на Парламентот на Англија (пред 1707) сè уште во сила]]
[[Категорија:1689 во христијанството]]
[[Категорија:Христијанството и правото во 17 век]]
[[Категорија:Граѓански права и слободи во Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Законодавство за граѓански права и слободи]]
[[Категорија:Устав на Канада]]
[[Категорија:Устав на Нов Зеланд]]
[[Категорија:Устав на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Устав на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Уставни закони на Англија]]
[[Категорија:Славна револуција]]
[[Категорија:Закон за религијата во Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Мери II]]
[[Категорија:Политички повелби]]
[[Категорија:Акти за наследување]]
[[Категорија:Наследување на британската круна]]
[[Категорија:Наследување на канадската круна]]
[[Категорија:Законодавство за човекови права на Обединетото Кралство]]
[[Категорија:Вилијам III од Англија]]</text>
      <sha1>l4xyshpfbyyy3kk85m6la85nw8j6387</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Светско првенство во фудбал 2026 - група Д</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396445</id>
    <revision>
      <id>5570104</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:33:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}  '''Светско првенство во фудбал 2026 - група Д''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините Фудбалска репрезентаци...</comment>
      <origin>5570104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9412" sha1="h4v0fy9b15x69iedidl7ppmma6nqnpu" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Д''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], [[Фудбалска репрезентација на Австралија|Австралија]] и [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 25 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Д1 || style=white-space:nowrap | {{fb|USA}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1930|1930]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 14 || 
|-
| Д2 || style=white-space:nowrap | {{fb|PAR}} || 3 || [[КОНМЕБОЛ]] || 6. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 39 || 
|-
| Д3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUS}} || 2 || [[АФК]] || Второ место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Ц од третата рунда на АФК квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2006|2006]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 26 || 
|-
| Д4 || style=white-space:nowrap | {{fb|TUR}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || 25 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|USA}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|PAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|AUS}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|TUR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===Бразил - Мароко===
&lt;section begin=C1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Мароко|Бразил - Мароко]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион МетЛајф|МетЛајф]]
|локација   = [[Ист Ратерфорд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C1 /&gt;

===Хаити - Шкотска===
&lt;section begin=C2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Хаити - Шкотска|Хаити - Шкотска]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 21:00
|екипа1     = {{fb-rt|HAI}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453
|екипа2     = {{fb|SCO}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C2 /&gt;

===Шкотска - Мароко===
&lt;section begin=C3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Мароко|Шкотска - Мароко]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454
|екипа2     = {{fb|MAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Жилет|Жилет]]
|локација   = [[Фоксборо]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C3 /&gt;

===Бразил - Хаити===
&lt;section begin=C4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Бразил - Хаити|Бразил - Хаити]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 20:30
|екипа1     = {{fb-rt|BRA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Линколн Фајненшел Филд]]
|локација   = [[Филаделфија]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C4 /&gt;

===Шкотска - Бразил===
&lt;section begin=C5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Шкотска - Бразил|Шкотска - Бразил]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|SCO}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455
|екипа2     = {{fb|BRA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Хард Рок|Хард Рок]]
|локација   = [[Мајами Гарденс]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C5 /&gt;

===Мароко - Хаити===
&lt;section begin=C6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Мароко - Хаити|Мароко - Хаити]]
|дата       = 24 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|MAR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452
|екипа2     = {{fb|HAI}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Мерцедес-Бенц]]
|локација   = [[Атланта]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=C6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Д]]</text>
      <sha1>h4v0fy9b15x69iedidl7ppmma6nqnpu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570111</id>
      <parentid>5570104</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T21:56:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <origin>5570111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9512" sha1="p49ayaq79j7jj7rt71lhsn9b6hkhrr6" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Д''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], [[Фудбалска репрезентација на Австралија|Австралија]] и [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 25 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Д1 || style=white-space:nowrap | {{fb|USA}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1930|1930]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 14 || 
|-
| Д2 || style=white-space:nowrap | {{fb|PAR}} || 3 || [[КОНМЕБОЛ]] || 6. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 39 || 
|-
| Д3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUS}} || 2 || [[АФК]] || Второ место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Ц од третата рунда на АФК квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2006|2006]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 26 || 
|-
| Д4 || style=white-space:nowrap | {{fb|TUR}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || 25 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата А
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|USA}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|PAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|AUS}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|TUR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===САД - Парагвај===
&lt;section begin=D1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари САД - Парагвај|САД - Парагвај]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|USA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458
|екипа2     = {{fb|PAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D1 /&gt;

===Австралија - Турција===
&lt;section begin=D2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Австралија - Турција|Австралија - Турција]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 21:00
|екипа1     = {{fb-rt|AUS}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463
|екипа2     = {{fb|TUR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D2 /&gt;

===САД - Австралија===
&lt;section begin=D3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари САД - Австралија|САД - Австралија]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|USA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462
|екипа2     = {{fb|AUS}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D3 /&gt;

===Турција - Парагвај===
&lt;section begin=D4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Турција - Парагвај|Турција - Парагвај]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 20:00
|екипа1     = {{fb-rt|TUR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460
|екипа2     = {{fb|PAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D4 /&gt;

===Турција - САД===
&lt;section begin=D5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Турција - САД|Турција - САД]]
|дата       = 25 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|TUR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459
|екипа2     = {{fb|USA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D5 /&gt;

===Парагвај - Австралија===
&lt;section begin=D6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Парагвај - Австралија|Парагвај - Австралија]]
|дата       = 25 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|PAR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461
|екипа2     = {{fb|AUS}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Д]]</text>
      <sha1>p49ayaq79j7jj7rt71lhsn9b6hkhrr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570119</id>
      <parentid>5570111</parentid>
      <timestamp>2026-06-01T22:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carshalton</username>
        <id>30527</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Табела */</comment>
      <origin>5570119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9512" sha1="thy2qniycplzq1mduyaniltqwl03sdk" xml:space="preserve">{{Врати се|Светско првенство во фудбал 2026}}

'''Светско првенство во фудбал 2026 - група Д''' била една од дванаесетте групи на [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]] и во неа се натпреварувале еден од домаќините [[Фудбалска репрезентација на САД|САД]], како и репрезентациите на [[Фудбалска репрезентација на Парагвај|Парагвај]], [[Фудбалска репрезентација на Австралија|Австралија]] и [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]].

Натпреварите се одиграле од 12 до 25 јуни 2026 година.&lt;ref name=&quot;match schedule&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/1be9ce37eb98fcc5/original/FWC26-Match-Schedule_English.pdf |title=FIFA World Cup 26 – Match Schedule |publisher=[[FIFA]] |date=February 4, 2024 |access-date=February 4, 2024}}&lt;/ref&gt;

Двете првопласирани репрезентации во групата, а можно е и третата, ќе продолжат понатаму во шеснаесттинафиналето.&lt;ref name=&quot;regulations&quot;&gt;{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |title=FIFA World Cup 2026 Regulations |publisher=FIFA |date=May 2025 |access-date=June 7, 2025 |archive-date=June 23, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250623212158/https://digitalhub.fifa.com/m/636f5c9c6f29771f/original/FWC2026_regulations_EN.pdf |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Репрезентации==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%;&quot; width=90%
|-
!rowspan=2| {{Tooltip| Поз. | Позиција по извлекувањето}}
!rowspan=2| Екипа
!rowspan=2| Шешир
!rowspan=2| Конфедерација
!rowspan=2| Метод на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2| Датум на&lt;br&gt;квалификување
!rowspan=2 data-sort-type=&quot;number&quot;| Број на&lt;br&gt;настапи&lt;br&gt;на СП
!rowspan=2| Последен&lt;br&gt;настап
!rowspan=2| Најдобар&lt;br&gt;резултат
!colspan=2| Позиција на&lt;br&gt;ранг-листата на ФИФА
|-
! ноември 2025
! јуни 2026
|-
| Д1 || style=white-space:nowrap | {{fb|USA}} || 1 || [[КОНКАКАФ]] || data-sort-value=&quot;*&quot; | Домаќин || 14 февруари 2023 || 12 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || Трето место ([[Светско првенство во фудбал 1930|1930]]) || data-sort-value=&quot;1.0&quot; | 14 || 
|-
| Д2 || style=white-space:nowrap | {{fb|PAR}} || 3 || [[КОНМЕБОЛ]] || 6. место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|КОНМЕБОЛ квалификациите]] || 4 септември 2025 || 9 || [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]] || data-sort-value=&quot;3.1&quot; | Четвртфинале ([[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]) || 39 || 
|-
| Д3 || style=white-space:nowrap | {{fb|AUS}} || 2 || [[АФК]] || Второ место во [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|групата Ц од третата рунда на АФК квалификациите]] || 10 јуни 2025 || 7 || [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]] || data-sort-value=&quot;4.1&quot; | Осминафинале ([[Светско првенство во фудбал 2006|2006]], [[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]) || 26 || 
|-
| Д4 || style=white-space:nowrap | {{fb|TUR}} || 4 || [[УЕФА]] || Победник на [[Квалификации за Светско првенство во фудбал 2026|Баражот во УЕФА квалификациите]] || 31 март 2026 || 3 || [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]] || data-sort-value=&quot;7.3&quot; | Трето место ([[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) || 25 || 
|}

==Табела==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
!width=15 |
!width=175  | Табела на групата Д
!width=20 abbr=&quot;Одиграни&quot; |Нат.
!width=20 abbr=&quot;Победи&quot; |Поб.
!width=20 abbr=&quot;Нерешено&quot; |Нер.
!width=20 abbr=&quot;Пораз&quot; |Пор.
!width=20 abbr=&quot;Дадени голови&quot; |ДГ
!width=20 abbr=&quot;Примени голови&quot; |ПГ
!width=20 abbr=&quot;Гол разлика&quot; |ГР
!width=20 abbr=„Бодови“ |Бод.
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 1.
|align=left|{{fb|USA}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#cfc;&quot;
| 2.
|align=left|{{fb|PAR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 3.
|align=left|{{fb|AUS}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|- style=&quot;background:#fcc;&quot;
| 4.
|align=left|{{fb|TUR}}
|0||0||0||0||0||0||0||0
|}

==Натпревари==
===САД - Парагвај===
&lt;section begin=D1 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари САД - Парагвај|САД - Парагвај]]
|дата       = 12 јуни 2026
|време      = 18:00
|екипа1     = {{fb-rt|USA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458
|екипа2     = {{fb|PAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D1 /&gt;

===Австралија - Турција===
&lt;section begin=D2 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Австралија - Турција|Австралија - Турција]]
|дата       = 13 јуни 2026
|време      = 21:00
|екипа1     = {{fb-rt|AUS}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463
|екипа2     = {{fb|TUR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[БиСи Плејс]]
|локација   = [[Ванкувер]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D2 /&gt;

===САД - Австралија===
&lt;section begin=D3 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари САД - Австралија|САД - Австралија]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 12:00
|екипа1     = {{fb-rt|USA}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462
|екипа2     = {{fb|AUS}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Лумен Филд]]
|локација   = [[Сиетл]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D3 /&gt;

===Турција - Парагвај===
&lt;section begin=D4 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Турција - Парагвај|Турција - Парагвај]]
|дата       = 19 јуни 2026
|време      = 20:00
|екипа1     = {{fb-rt|TUR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460
|екипа2     = {{fb|PAR}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D4 /&gt;

===Турција - САД===
&lt;section begin=D5 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Турција - САД|Турција - САД]]
|дата       = 25 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|TUR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459
|екипа2     = {{fb|USA}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Соу-Фај|Соу-Фај]]
|локација   = [[Инглвуд]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D5 /&gt;

===Парагвај - Австралија===
&lt;section begin=D6 /&gt;{{Football box no.2 |nobars = 1
|историја   = [[Фудбалски натпревари Парагвај - Австралија|Парагвај - Австралија]]
|дата       = 25 јуни 2026
|време      = 19:00
|екипа1     = {{fb-rt|PAR}}
|резултат   = –
|извештај   = https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461
|екипа2     = {{fb|AUS}}
|голови1    = 
|голови2    = 
|стадион    = [[Стадион Ливајс|Ливајс]]
|локација   = [[Санта Клара (Калифорнија)|Санта Клара]]
|гледачи    = 
|судија     = 
}}&lt;section end=D6 /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

==Надворешни врски==
* {{Official website|https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026}}

[[Категорија:Светско првенство во фудбал 2026|Д]]</text>
      <sha1>thy2qniycplzq1mduyaniltqwl03sdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum usitatissimum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396446</id>
    <redirect title="Лен" />
    <revision>
      <id>5570106</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Лен]]</comment>
      <origin>5570106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="qk069uc1g0kw955u7xtdijmcav71r52" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лен]]</text>
      <sha1>qk069uc1g0kw955u7xtdijmcav71r52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Обичајно меѓународно хуманитарно право</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396447</id>
    <revision>
      <id>5570109</id>
      <timestamp>2026-06-01T21:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1352908683|Customary international humanitarian law]]“</comment>
      <origin>5570109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17896" sha1="4w77rprzaz277amrtis7bcpnwlfaqip" xml:space="preserve">
'''Обичајното меѓународно хуманитарно право''' или скратено '''бичајно МХП''' — збир непишани [[Владеење на правото|правила]] на [[Меѓународно право|јавното меѓународно право]] што го регулирало однесувањето за време [[Војна|на вооружен конфликт]].

== Правна терминологија ==

=== Меѓународно обичајно право ===
[[Меѓународно обичајно право|Обичајното меѓународно право]], како и [[International treaty law|меѓународното договорно право]], било признато како примарен извор на јавното меѓународно право, додека меѓународните договори биле пишани договори со кои државите воспоставуваат одредени правила, а обичајното меѓународно право се состоело од непишани правила кои произлегуваат од „општата практика прифатена како закон“. 

Затоа, со цел да се воспостави правило на меѓународен обичај, биле потребни два елементи: „еден објективен, повторувачкото однесување на државите... и еден субјективен, верувањето дека таквото однесување зависело од законска обврска ({{Јаз|la|[[opinio juris sive necessitatis]]}}).“ 

Објективниот елемент често се нарекува и државна пракса, а субјективниот елемент како ''[[Opinio juris sive necessitatis|opinio juris]]'' .

=== Меѓународно хуманитарно право ===
[[Меѓународно хуманитарно право|Меѓународното хуманитарно право]] (МХП) или познато и како [[Закон на војната|право на војна]] и право на вооружен конфликт претставува област на јавното меѓународно право која има за цел, „од хуманитарни причини, да ги ограничи ефектите од вооружениот конфликт, да ги штити лицата кои не учествуваат или повеќе не учествуваат во непријателствата и да ги ограничува средствата и методите на војување.“&lt;ref name=&quot;factsheet&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/what-is-ihl-factsheet.pdf|title=What is International Humanitarian Law?|publisher=International Committee of the Red Cross|accessdate=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Војната е стара колку и човештвото, а исто така е и во извесна смисла, военото право (или МХП). Однесувањето за време на вооружен конфликт „отсекогаш било предмет на одредени принципи и обичаи“, врз основа на практиките на армиите ширум светот,&lt;ref name=&quot;factsheet&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/what-is-ihl-factsheet.pdf|title=What is International Humanitarian Law?|publisher=International Committee of the Red Cross|accessdate=3 September 2025}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://www.icrc.org/sites/default/files/document/file_list/what-is-ihl-factsheet.pdf &quot;What is International Humanitarian Law?&quot;] &lt;span class=&quot;cs1-format&quot;&gt;(PDF)&lt;/span&gt;. International Committee of the Red Cross&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 September&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; но сепак, од средината на 19 век, многу такви правила биле кодифицирани од државите во меѓународни договори, како [[Хашка конвенција (појаснување)|Хашките конвенции]] и [[Женевски конвенции|Женевските конвенции од 1949 година]], како и нивните факултативни или [[Additional Protocols of 1977|дополнителни протоколи од 1977 година]].&lt;ref name=&quot;factsheet&quot; /&gt; 

Покрај оваа зголемена кодификација на МХП, обичајните правила останале релевантни во современите вооружени конфликти.

== Тековна релевантност ==
Обичајното меѓународно хуманитарно право ја надополнувало заштитата што ја обезбедувало меѓународното хуманитарно договорно право во ситуации на вооружен конфликт, а меѓународното договорно право ги обврзувало само државите кои се страни во одреден договор, а од друга страна, обичајното меѓународно право било генерално и обврзувачко за сите држави. 

Иако некои договори за меѓународно хуманитарно право, како што биле Женевските конвенции од 1949 година, сепак денес се универзално ратификувани, но ова не е случај за сите договори. 

Овде, обичајното меѓународно хуманитарно право можело да се користи за пополнување на празнините во заштитата што се обезбедувала во ситуации на вооружен конфликт.

Понатаму, многу од денешните вооружени конфликти не се случувале меѓу држави, туку се од немеѓународен карактер, а меѓународното хуманитарно договорно право, иако било многу детално во однос на меѓународните вооружени конфликти, сепак било значително помалку развиено во однос на немеѓународните вооружени конфликти и овде, обичајното меѓународно хуманитарно право предвидувало дополнителни правила кои не биле наведени во конвенциите.

Во 2005 година, по налог на државите свикани на 26 Меѓународна конференција на [[Црвен крст и Црвена полумесечина|Црвениот крст и Црвената полумесечина]], и по речиси 10 години истражување и консултации, [[Меѓународен комитет на Црвениот крст|Меѓународниот комитет на Црвениот крст]] (МКЦК) презентирал Студија за обичајното меѓународно хуманитарно право&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=http://www.icrc.org/eng/resources/documents/publication/pcustom.htm|title=Customary International Humanitarian Law|publisher=Cambridge University Press &amp; ICRC|year=2005|editor-last=Henckaerts|editor-first=J.M.|editor-last2=Doswald-Beck|editor-first2=L.}}&lt;/ref&gt; која била објавена од Cambridge University Press. Том I од студијата содржи 161 правило оценето од авторите на Студијата како со обичајно право, од кои повеќето се применливи и во меѓународни и во немеѓународни вооружени конфликти, а Том II ја претставувал практиката што ја формирала основата на заклучоците во Том I.

Од август 2010 година, станала достапна онлајн верзија на Студијата, вообичаената база на податоци за МХП на МКЦК.&lt;ref name=&quot;database&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/customary-ihl/eng/docs/home|title=Customary IHL Database|publisher=ICRC|accessdate=3 September 2025|quote=This database is an online version of the ICRC’s study on customary international humanitarian law (IHL), originally published by Cambridge University Press in 2005.}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://www.icrc.org/customary-ihl/eng/docs/home &quot;Customary IHL Database&quot;]. ICRC&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;3 September&lt;/span&gt; 2025&lt;/span&gt;. &lt;q&gt;This database is an online version of the ICRC's study on customary international humanitarian law (IHL), originally published by Cambridge University Press in 2005.&lt;/q&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 

Првиот дел од базата на податоци го одразувал Том I од печатеното издание на студијата, а вториот дел бил базиран на Том II од печатеното издание, кој го претставувал она што авторите го сметале за државна пракса во врска со повеќето аспекти на МХП и наводно изразена во националното законодавство, воените прирачници, официјалните изјави и судската пракса, како и практиката на други субјекти како што се меѓународните организации, меѓународните судови и меѓународните трибунали. 

Вториот дел редовно се ажурирал преку заеднички проект на МКЦК и [[Британско друштво на Црвениот крст|Британското друштво на Црвениот крст]], со седиште во [[Центар за меѓународно право Лаутерпахт|Центарот за меѓународно право Лаутерпахт]] на Универзитетот во Кембриџ.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lcil.cam.ac.uk/researchcollaborative-projects-housed-centre/customary-international-humanitarian-law-project|title=Customary International Humanitarian Law Project|publisher=Lauterpacht Centre for International Law, University of Cambridge|accessdate=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Оваа студија била предмет на сериозни критики, во светлината на контроверзните начини што се користеле за идентификување на обичајното хуманитарно право, а една критика била дека „Иако воведот на студијата се опишува она што генерално е соодветен пристап за проценка на државната пракса, студијата честопати не успева да го примени овој пристап на ригорозен начин“ и дека „студијата има тенденција да ја спои практиката и {{Јаз|la|opinio juris}} барањата во еден единствен тест“.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Bellinger|first=John B. III|last2=Haynes|first2=William J. II|date=June 2007|title=A US government response to the International Committee of the Red Cross study Customary International Humanitarian Law|url=https://www.icrc.org/en/download/file/20080/irrc_866_11.pdf|journal=International Review of the Red Cross|volume=89|pages=444, 446}}&lt;/ref&gt; 

Професорот по право [[Јорам Динштајн]] бил многу критичен кон Студијата и напишал дека „што се однесува до меѓународните вооружени конфликти, Студијата очигледно страда од нереална желба да покаже дека контроверзните одредби од [[Протокол I кон Женевските конвенции|Дополнителниот протокол I на Женевските конвенции]] се декларативни за обичајното меѓународно право“... Со претерувањето, мислам дека Студијата не ја исполни својата примарна мисија.“ &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Dinstein|first=Yoram|date=2006|title=The ICRC Customary International Law Study|url=https://digital-commons.usnwc.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://scholar.google.co.il/&amp;httpsredir=1&amp;article=1227&amp;context=ils|journal=International Law Studies|volume=82|pages=110}}&lt;/ref&gt;

== Вообичаена студија и база на податоци за МХП на МКЦК ==
Базата на податоци за Студијата за вообичаеното МХП на Меѓународниот комитет на Црвениот крст, развиена во соработка со Британскиот Црвен крст, била лансирана од страна на МКЦК во август 2011 година.&lt;ref name=&quot;database&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.icrc.org/customary-ihl/eng/docs/home|title=Customary IHL Database|publisher=ICRC|accessdate=3 September 2025|quote=This database is an online version of the ICRC’s study on customary international humanitarian law (IHL), originally published by Cambridge University Press in 2005.}}&lt;/ref&gt; 

Базата на податоци за вообичаеното МХП на МКЦК била дизајнирана да се користи како правна референца во меѓународни и немеѓународни вооружени конфликти, а вклучително и од страна на судови, трибунали и меѓународни организации.&lt;ref&gt;{{Наведена изјава за печат|access-date=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;

Базата на податоци се ажурирала редовно, а избор од национални практики од 30 земји била додаден во март 2011 година, по што следеле дополнителни 27 земји во ноември истата година. 

На 13 декември 2012 година, МКЦК ја објавила својата ажурирана колекција и анализа на она што го смета за пракса од 23 земји:&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.icrc.org/en/doc/resources/documents/news-release/2012/12-11-customary-international-humanitarian-law.htm|title=ICRC database on customary international humanitarian law: new update of State practice|date=2012-12-11|publisher=ICRC|language=en-us|accessdate=2019-06-07}}&lt;/ref&gt; [[Аргентина]], [[Бангладеш]], [[Белгија]], [[Босна и Херцеговина]], [[Бурунди на Олимписките игри|Бурунди]], [[Чад|Чад,]] [[Чиле]], [[Колумбија]], [[Хрватска]], [[Џибути]], [[Ел Салвадор]], [[Гватемала]], [[Иран]], [[Јапонија]], [[Мексико]], [[Перу]], [[Србија]], [[Србија и Црна Гора]], [[Сенегал]], [[Шпанија]], [[Швајцарија]], [[Уругвај]] и [[Виетнам]].

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи|30em}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.icrc.org/customary-ihl/eng/docs/home Вообичаена база на податоци за МХП]
* [http://www.icrc.org/eng/war-and-law/treaties-customary-law/customary-law/index.jsp Обичајно меѓународно хуманитарно право, МКЦК]
* [http://www.redcross.org.uk/ Британско друштво на Црвениот крст]
* [http://www.cambridge.org/gb/knowledge/isbn/item1113999/?site_locale=en_GB Прес на Универзитетот Кембриџ]
* [https://web.archive.org/web/20130627014957/http://www.icj-cij.org/homepage/index.php Меѓународен суд на правдата]
* [http://www.mpepil.com/ Макс Планк енциклопедија за јавно меѓународно право]
{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Црвен крст]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Меѓународно право]]
[[Категорија:Интернационално хуманитарно право]]
[[Категорија:Обичајно право]]</text>
      <sha1>4w77rprzaz277amrtis7bcpnwlfaqip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Чартер 08</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396448</id>
    <revision>
      <id>5570122</id>
      <timestamp>2026-06-01T22:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354514947|Charter 08]]“</comment>
      <origin>5570122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21513" sha1="gzvdnpof11z006aom1y1ceaiz92sldb" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Кинески|s={{linktext|零|八|宪|章}}|t={{linktext|零|八|憲|章}}|p=Língbā Xiànzhāng|w=|j=ling4 baat3 hin3 zoeng1|y=|showflag=|order=st}}'''Повелбата 08''' — [[манифест]] првично потпишан од 303 [[Список на кинески дисиденти|кинески дисидентски]] интелектуалци и активисти [[Човекови права во Кина|за човекови права]]&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://news.boxun.com/news/gb/china/2008/12/200812171239.shtml|title=Over 5000 people have signed the Charter 08 (《零八宪章》签名已超过5000人)|date=17 December 2008|access-date=15 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20091129133113/http://news.boxun.com/news/gb/china/2008/12/200812171239.shtml|archive-date=29 November 2009|publisher=Boxun}}&lt;/ref&gt; и била објавена на 10 декември 2008 година, на 60-годишнината од [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]], усвојувајќи го своето име и стил од антисоветската [[Повелба 77]] издадена од [[Дисидент|дисидентите]] во [[Историја на Чехословачка (1948–1989)|Чехословачка]]. 

Од нејзиното објавување, повеќе од 10.000 луѓе во и надвор од Кина ја потпишале повелбата, а по неуспешните реформски напори во 1989 и 1998 година од страна на кинеското демократско движење, Повелбата 08 била првиот предизвик за еднопартиското владеење што го прогласил крајот на еднопартиското владеење за своја цел, а била опишана како прва со унифицирана стратегија.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://foreignpolicy.com/2019/09/17/the-chinese-communist-party-wants-it-all/|title=The Chinese Communist Party Wants It All|last=Fulda|first=Andreas|date=2019-09-17|work=Foreign Policy|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190918020114/https://foreignpolicy.com/2019/09/17/the-chinese-communist-party-wants-it-all/|archive-date=2019-09-18|accessdate=2021-06-15}}&lt;/ref&gt;

Во 2009 година, еден од авторите на Повелбата 08, [[Љу Сјаобо|Лиу Сјаобо]], бил осуден на 11 години затвор за „поттикнување субверзија на државната власт“ поради неговата вмешаност, а во 2010 година му била доделена [[Нобелова награда за 2010 г.|Нобеловата награда за мир за 2010 година]] од страна на [[Норвешки Нобелов комитет|Норвешкиот Нобелов комитет]], а во 2017 година, му била доделена условна слобода по медицински причини и починал кратко потоа од терминален рак на црниот дроб.

== Барања ==
Многу од првичните потписници биле истакнати кинески граѓани во и надвор од владата, вклучувајќи адвокати, [[Тибет|тибетски]] поет и есеист, [[Церинг Воезер|Воезер]] и [[Бао Тонг]], поранешен висок функционер [[Комунистичка партија на Кина|на Кинеската комунистичка партија]], кои сите се соочиле со ризик од апсење и затвор.&lt;ref name=&quot;Macartney2008&quot; /&gt; 

Повелбата повикувала на 19 промени, вклучувајќи независен правен систем, слобода на здружување, елиминација на [[Еднопартиска држава|еднопартиското владеење]] и приватизација на сите претпријатија и земјоделско земјиште и во неа се вели: 

'''„Сите видови социјални конфликти постојано се акумулираа, а чувствата на незадоволство постојано се зголемуваа“.''' 

'''„Сегашниот систем стана заостанат до тој степен што промената не може да се избегне“.'''

Кина останува единствената голема светска сила што сè уште задржува [[Авторитаризам|авторитарен]] систем што толку многу ги крши човековите права, се наведува во неа. 

'''„Оваа ситуација мора да се промени! Политичките демократски реформи не можат повеќе да се одложуваат!“'''&lt;ref name=&quot;Macartney2008&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article5313746.ece|title=Leading Chinese dissident, Liu Xiaobo, arrested over freedom charter|last=Macartney|first=Jane|date=10 December 2008|access-date=10 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110604141740/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article5313746.ece|archive-date=4 June 2011|publisher=Times Online|location=London}}&lt;/ref&gt;

Специфични барања се:

# Измена на [[Устав на Кина|Уставот]].
# [[Поделба на власта|Поделба на властите]].
# Законодавна демократија.
# [[Судска независност]].
# Јавна контрола врз јавните службеници.
# Гаранција за [[човекови права]].
# Избор на [[Државна служба|јавни функционери]].
# Укинување на [[Хукоу Систем|системот хукоу]].
# [[Слобода на здружување]].
# [[Слобода на собирање]].
# [[Слобода на говорот|Слобода на изразување]].
# [[Слобода на вероисповест|Слобода на религија]].
# [[Граѓанско образование]].
# [[Заштита на имот|Заштита на имотот]].
# Финансиска и [[даночна реформа]].
# [[Социјала|Социјално осигурување]].
# [[Заштита на животната средина]].
# [[Федеративна република]].
# [[Комисија за вистина и помирување|Вистината во помирувањето]].&lt;ref name=&quot;Link2008&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.nybooks.com/articles/22210|title=Charter 08 Translated from Chinese by Perry Link The following text of Charter 08, signed by hundreds of Chinese intellectuals and translated and introduced by Perry Link, Professor of Chinese Literature at the University of California, Riverside|last=Link|first=Perry|access-date=10 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211155554/http://www.nybooks.com/articles/22210|archive-date=11 December 2008|publisher=The New York Review of Books}}&lt;/ref&gt;

Во воведниот став од повелбата се вели:&lt;blockquote&gt;{{Цитатник|Оваа година е [[100-годишнината од Уставот на Кина]], 60-годишнината од [[Универзалната декларација за човекови права]], 30-годишнината од раѓањето на [[Ѕидот на демократијата]] и 10-годишнината откако Кина го потпиша [[Меѓународниот пакт за граѓански и политички права]]. По подолг период на катастрофи поврзани со човековите права и мачна борба и отпор, будените кинески граѓани сè повеќе и појасно признаваат дека слободата, еднаквоста и човековите права се универзални заеднички вредности што ги дели целото човештво и дека демократијата, републиката и конституционализмот ја сочинуваат основната структурна рамка на модерното управување. „Модернизацијата“ лишена од овие универзални вредности и оваа основна политичка рамка е катастрофален процес што ги лишува луѓето од нивните права, ја нагризува човечката природа и го уништува човечкото достоинство. Каде ќе се упати Кина во 21 век? Да продолжи со „модернизација“ под ваков вид авторитарно владеење? Или да ги признае универзалните вредности, да се асимилира во главната цивилизација и да изгради демократски политички систем? Ова е важна одлука што не може да се избегне.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hrichina.org/public/contents/85717|title=Charter 08 (translated from the Chinese by Human Rights in China)|publisher=Human Rights in China|access-date=10 December 2008|archive-url=https://archive.today/20120530173604/http://www.hrichina.org/public/contents/85717|archive-date=2012-05-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}&lt;/blockquote&gt;

== Одговор ==

=== Кина ===
[[Податотека:Political_Charter_08_Parade_A02.jpg|десно|мини|Протести во Хонг Конг против апсењето на Лиу Сјаобо]]
На 8 декември 2008 година, [[Владата на Народна Република Кина|кинеската влада]] малку јавно кажала за Повелбата, на два дена пред 60-годишнината од усвојувањето на [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] од страна на [[Генерално собрание на Обединетите нации|Генералното собрание на Обединетите нации]], [[Лиу Сјаобо]] бил приведен од полицијата, неколку часа пред објавувањето на Повелбата онлајн. На 23 јуни 2009 година бил приведен, а подоцна и уапсен под обвинение за „сомневање за поттикнување на субверзија на државната власт“. 

Неколку [[Список на добитници на Нобелова награда|добитници на Нобелова награда]] напишале писмо до претседателот [[Ху Ѓинтао|Ху Џинтао]] барајќи негово ослободување,&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; а како одговор, кинеската влада ги потиснала и така најмалку 70 од нејзините 303 оригинални потписници биле повикани или испрашувани од полицијата, додека на домашните медиуми им било забрането да интервјуираат секој што го потпишал документот.&lt;ref name=&quot;ft1&quot; /&gt; 

Воедно полицијата го претресла и испрашувала новинарот [[Ли Датонг]] и двајца адвокати, иако ниту еден не бил уапсен,&lt;ref name=&quot;bbc&quot; /&gt; а на[[Медиумите на Народна Република Кина|државните медиуми]] им било забрането да известуваат за манифестот и [[Блог|веб-страницата за блогирање]], [[bullog.cn]], популарна кај активистите, која можеби имала врски со Повелбата, била затворена. 

На 25 декември 2009 година, Лиу Сјаобо бил осуден на 11 години затвор за активности на „поттикнување субверзија на државната власт“ од страна на судот, а на 8 октомври 2010 година, тој ја добил Нобеловата награда за мир „за неговата долга и ненасилна борба за фундаментални човекови права во Кина“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2010/summary/|title=The Nobel Peace Prize 2010|work=NobelPrize.org|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20200629033600/https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2010/summary/|archive-date=2020-06-29|accessdate=2020-07-03}}&lt;/ref&gt;

=== Надвор од Кина ===
Голем број влади, вклучувајќи ги и оние на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]]&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/prs/ps/2008/dec/113124.htm|title=Harassment of Chinese Signatories to Charter 08 Press Statement Sean McCormack, Spokesman Washington, DC|last=Sean McCormack|first=Sean McCormack|date=11 December 2008|access-date=10 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205040912/http://2001-2009.state.gov/r/pa/prs/ps/2008/dec/113124.htm|archive-date=5 February 2009|publisher=U.S. Department of State}}&lt;/ref&gt; и [[Германија]], а воедно и опозицијата во [[Тајван (држава)|Тајван]] ја поздравиле Повелбата 08 и го осудиле малтретирањето на поддржувачите на истата, а западниот печат генерално позитивно ја покривал Повелбата додека меѓународните [[Невладина организација|невладини организации]] ја поддржале нејзината порака.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.hrw.org/en/news/2008/12/10/china-retaliation-signatories-rights-charter|title=China: Retaliation for Signatories of Rights Charter Critic Liu Xiaobo Remains in Police Custody|date=10 December 2008|access-date=10 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081211222034/http://www.hrw.org/en/news/2008/12/10/china-retaliation-signatories-rights-charter|archive-date=11 December 2008|publisher=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.internationalpen.org.uk/go/news/international-pen-protests-the-detention-of-leading-chinese-dissident-writer-liu-xiaobo|title=International PEN protests the detention of leading Chinese dissident writer Liu Xiaobo|date=17 December 2008|access-date=18 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20090126061440/http://www.internationalpen.org.uk/go/news/international-pen-protests-the-detention-of-leading-chinese-dissident-writer-liu-xiaobo|archive-date=26 January 2009|publisher=International Pen}}&lt;/ref&gt; 

Дејвид Стенвеј објавил во ''[[Гардијан|„Гардијан]]''“ дека таа „е прогласена за најзначајниот чин на јавно несогласување против Комунистичката партија на Кина откако протестите за демократија на плоштадот Тјенанмен беа брутално задушени во 1989 година“.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.theguardian.com/world/2009/jan/04/china-human-rights-charter-08|title=Beijing strikes at Charter 08 dissidents|last=Stanway|first=David|date=2009-01-03|work=The Guardian|access-date=2021-06-16|language=en}}&lt;/ref&gt; 

Други меѓународни личности, вклучувајќи го и [[Далај-лама|Далај Лама]], исто така ја изразиле својата поддршка и восхит кон Повелбата,&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.dalailama.com/news/2008/statement-from-his-holiness-the-dalai-lama|title=Statement From His Holiness the Dalai Lama|date=11 December 2008|access-date=2020-12-16|publisher=the 14th Dalai Lama}}&lt;/ref&gt; а исто така имало и протести во Хонг Конг со барање за ослободување на Лиу Сјаобо и други потписници. 

Организацијата што Лиу ја водел за спроведување на Повелбата 8, добила финансиска поддршка од [[Национална фондација за демократија|Националната фондација за демократија]] на американската влада.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2010/dec/15/nobel-winner-liu-xiaobo-chinese-dissident|title=Do supporters of Nobel winner Liu Xiaobo really know what he stands for? {{!}} Barry Sautman and Yan Hairong|date=2010-12-15|work=the Guardian|language=en|accessdate=2021-01-14}}&lt;/ref&gt;

== Избрани потписници и поддржувачи ==

=== Оригинални потписници ===
Извор:&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rfi.fr/tw/%E9%A6%96%E9%A0%81/20101009-%E3%80%8A%E9%9B%B6%E5%85%AB%E6%86%B2%E7%AB%A0%E3%80%8B%E5%85%A8%E6%96%87|title=《零八憲章》全文|work=[[Radio France Internationale]]|trans-title=Charter 08 Full Text}}&lt;/ref&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Div col/styles.css&quot; /&gt;

* [[Bao Tong]]
* [[Dai Qing]]
* [[Ding Zilin]]
* [[Liu Junning]]
* [[Liu Xiaobo]]
* [[Mao Yushi]]
* [[Pu Zhiqiang]]
* [[Ran Yunfei]]
* [[Sha Yexin]]
* [[Tsering Woeser]]

=== Подоцнежните поддржувачи ===

* [[Fang Lizhi]]
* [[Ha Jin]]
* [[He Weifang]]
* [[Su Xiaokang]]
* [[Wang Dan (dissident)|Wang Dan]]
* [[Yu Ying-shih]]
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;

* [[Повелба 77]] (Чехословачка)
* [[Повелба 97]] (Белорусија)
* [[Човекови права во Народна Република Кина]]
* [[Закон на Народна Република Кина]]
* [[Петта модернизација]] ([[Веи Џингшенг]])
{{Среди}}

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt; 

== Надворешни врски ==

* Целосен текст на Повелба 08: [http://www.2008xianzhang.info/chinese.htm Оригинален кинески] или [https://web.archive.org/web/20160304072405/http://charter08.com/chinese/Charter%2008book.pdf Оригинален кинески (pdf)], [https://web.archive.org/web/20101214103401/http://www.charter08.com/charter08.php Англиски превод од Пери Линк], [http://www.chinafile.com/chinas-charter-08 Англиски превод со постскриптум од Пери Линк], [http://www.hrichina.org/en/content/238 Англиски превод од Human Rights in China] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180609032549/https://www.hrichina.org/en/content/238|date=2018-06-09}}  
* [http://www.2008xianzhang.info Главна страница на Charter 08] (кинески) -- вклучува ажурирани вести и листи со потписи
* [https://archive.today/20130119092014/http://www.charter08.com/ Главна страница на Повелбата 08] (англиски) -- вклучува ажурирани вести и можност за потпишување на повелбата преку интернет
* „ [http://chinadigitaltimes.net/china/charter-08/ Вести за Повелбата 08] “, China Digital Times
* „ [http://www.asianews.it/index.php?l=en&amp;art=13971&amp;size=A Над 300 луѓе ја потпишаа „Повелбата 08“, манифест за човекови права во Кина, но некои се веќе уапсени] “, ''објави Азија њуз.''
[[Категорија:Повелби]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Статии со текст на кинески]]</text>
      <sha1>gzvdnpof11z006aom1y1ceaiz92sldb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленено семе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396449</id>
    <redirect title="Лен" />
    <revision>
      <id>5570127</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Лен]]</comment>
      <origin>5570127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="qk069uc1g0kw955u7xtdijmcav71r52" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лен]]</text>
      <sha1>qk069uc1g0kw955u7xtdijmcav71r52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Лен (род)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396450</id>
    <revision>
      <id>5570128</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:16:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Automatic taxobox |name = Лен |image = Linum_pubescens.jpg |image_caption = ''[[Linum pubescens]]'' |taxon = Linum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |subdivision_ranks = Видови |subdivision = околу 200, погл. текстот }}  '''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од околу 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''...</comment>
      <origin>5570128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="i96getp5q9i3ojudjd91ll1nwhg4ngv" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = ''[[Linum pubescens]]''
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}

'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од околу 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
[[File:Linum narbonense flor.jpg|thumb|right|Син лен (''Linum narbonense'')]]
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

''Linum'' species are used as food plants by the [[ларва|ларвите]] of some [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини , [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење.&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — ароаниски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' – обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>i96getp5q9i3ojudjd91ll1nwhg4ngv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570130</id>
      <parentid>5570128</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Во Македонија */</comment>
      <origin>5570130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="j38o16cl9eau4fuchgoeh5xbvt4ay5m" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = ''[[Linum pubescens]]''
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}

'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од околу 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
[[File:Linum narbonense flor.jpg|thumb|right|Син лен (''Linum narbonense'')]]
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

''Linum'' species are used as food plants by the [[ларва|ларвите]] of some [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини , [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење.&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — ароаниски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>j38o16cl9eau4fuchgoeh5xbvt4ay5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570132</id>
      <parentid>5570130</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:21:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5503" sha1="4qmqtkbhkgupmpu9yi5iz7ochdfgy8o" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од околу 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини , [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење.&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — ароаниски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>4qmqtkbhkgupmpu9yi5iz7ochdfgy8o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570135</id>
      <parentid>5570132</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5503" sha1="8yra3ze09zb6xgysxni1rjuv8f5myqn" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини , [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење.&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — ароаниски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>8yra3ze09zb6xgysxni1rjuv8f5myqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570166</id>
      <parentid>5570135</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Одгледување */</comment>
      <origin>5570166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5537" sha1="sl5cb17fh1x84tpq5pe0cpf3xhhrli5" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини , [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење (кревките листови).&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — ароаниски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>sl5cb17fh1x84tpq5pe0cpf3xhhrli5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570180</id>
      <parentid>5570166</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:28:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Во Македонија */</comment>
      <origin>5570180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5535" sha1="60jrv4vy35bfc1nsistaeu18ovgnxfc" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини , [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење (кревките листови).&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — хелмоски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>60jrv4vy35bfc1nsistaeu18ovgnxfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570181</id>
      <parentid>5570180</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T02:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5534" sha1="gcwylwbai4zdgkowmpqxqxnco846wei" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини, [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење (кревките листови).&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — хелмоски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — златножолт џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>gcwylwbai4zdgkowmpqxqxnco846wei</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570241</id>
      <parentid>5570181</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:51:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Во Македонија */</comment>
      <origin>5570241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5513" sha1="an9wg42sfoboev9d0qq9w5ytbt2ybcm" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини, [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење (кревките листови).&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — хелмоски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — џуџест лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>an9wg42sfoboev9d0qq9w5ytbt2ybcm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570243</id>
      <parentid>5570241</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Во Македонија */</comment>
      <origin>5570243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5511" sha1="6i5e2hscjyb0k0uryrgwhp9nclu5jqc" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини, [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење (кревките листови).&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — хелмоски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — нежен лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски златножолт лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>6i5e2hscjyb0k0uryrgwhp9nclu5jqc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570244</id>
      <parentid>5570243</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Во Македонија */</comment>
      <origin>5570244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5490" sha1="f6kvjefiqvw2420myey993snbbqbyia" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|name = Лен
|image = Linum_pubescens.jpg
|image_caption = Влакнест розов лен (''Linum pubescens'')
|taxon = Linum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|subdivision_ranks = Видови
|subdivision = околу 200, погл. текстот
}}
[[Податотека:Gemeiner Lein Roscheiderhof H1a.jpg|мини|десно|Обичен лен (''Linum usitatissimum'')]]
[[Податотека:Linum narbonense flor.jpg|мини|десно|Син лен (''Linum narbonense'')]]
'''Лен''' ({{науч|Linum}}) — [[род (биологија)|род]] од преку 200 видови&lt;ref name=jeps&gt;[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?4965,4980 ''Linum''.] The Jepson Manual.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Muravenko, O. V., et al. (2010). [https://link.springer.com/article/10.1134/S1022795410100091#page-1 Karyogenomics of species of the genus ''Linum'' L.] ''Russian Journal of Genetics'' 46(10), 1182-85.&lt;/ref&gt; на [[цветни растенија]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''). Природно се застапени во [[умерена клима|умерени]] и [[суптропска клима|суптропски]] краишта ширум светот. The genus includes the [[лен|обичниот лен]] (''L. usitatissimum''), лико од кое се прави [[ленено платно]] and the seeds to produce [[ленено масло]].
Цветовите кај навеќето видови се жолти, а поретко црвени, бели и розови, а неки се хетеростилски. Има 6 до 10 семки по чаура.

Видовите од овој род се храна за [[ларва|ларвите]] на некои [[молци]] како [[зелкова совица|зелковата совица]], совицата детелинарка, совицата це и ригестата вреќарка (''Coleophora striolatella'') која се храни исклучиво со син лен.

== Одгледување ==
Неколку вида се одгледуваат како градинарски [[украсно растение|украсни растенија]], меѓу кои [[син лен|синиот лен]] (''L. narbonense''), [[Луисов лен|Луисовиот лен]] (''L. lewisii'') и [[повеќегодишен лен|повеќегодишниот лен]] (''L. perenne'') чии цветови се сини, [[црвен лен|црвениот лен]] (''L. grandiflorum'') и [[жолт лен|жолтиот лен]] (''L. flavum''). Во [[Евроазија]] уште од стариот век разни растенија од родот се одгледуваат не само за [[влакнодајно растение|растителните влакна]], туку и за готвење (кревките листови).&lt;ref&gt;[[Вавилонски Талмуд]] (''Бава батра'' 92a, Раши, s.v. ולא צמחו; ''Недарим'' 49a), Мишна (''Пеа'' 6:4), Тосефта (''Маасер ришон'' 3:8)&lt;/ref&gt;

== Видови ==
{{Главна|Список на видови лен}}
Во светот постојат 213 [[Вид (биологија)|видови]] лен,&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февруари 2022 }}&lt;/ref&gt; [[домороден вид|домородно]] присутни на сите континенти освен Антарктикот.

=== Во Македонија ===
Во [[Македонија]] природно се застапени следниве 18 видови:&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1463-1478}}&lt;/ref&gt;

* ''[[Linum aroanium]]'' — хелмоски лен
* ''[[Linum austriacum]]'' — австриски лен
* ''[[Linum bienne]]'' (syn. ''L. angustifolium'') — двогодишен лен, блед лен
* ''[[Linum capitatum]]'' — главичест лен, сириште
* ''[[Linum catharticum]]'' — прочистувачки лен
* ''[[Linum corymbulosum]]'' — гроздест лен
* ''[[Linum elegans]]'' — нежен лен
* ''[[Linum flavum]]'' — жолт лен
* ''[[Linum hirsutum]]'' — влакнест лен
* ''[[Linum hologynum]]'' — балкански лен
* ''[[Linum nervosum]]'' — жилчест лен
* ''[[Linum nodiflorum]]'' — јазлоцветен лен
* ''[[Linum perenne]]'' — повеќегодишен лен
* ''[[Linum tauricum]]'' — источен лен
* ''[[Linum tenuifolium]]'' — теснолистен лен
* ''[[Linum thracicum]]'' — двогодишен лен
* ''[[Linum trigynum]]'' — галски лен, француски лен
* ''[[Linum usitatissimum]]'' — обичен лен

== Поврзано ==
* [[Влакнодајно растение|Влакнодајни растенија]]

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum}}
{{викивидови-ред|Linum|Лен}}
* {{EOL}}

{{Таксонска лента|from=Q161100}}
{{Нормативна контрола}}

[[Категорија:Лен (род)| ]]
[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>f6kvjefiqvw2420myey993snbbqbyia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396451</id>
    <redirect title="Лен (род)" />
    <revision>
      <id>5570129</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Лен (род)]]</comment>
      <origin>5570129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="dy1kxi1v7v1m1nr5sy89esv67xbxc4b" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лен (род)]]</text>
      <sha1>dy1kxi1v7v1m1nr5sy89esv67xbxc4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Лен (род)</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396452</id>
    <revision>
      <id>5570134</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Катпов}} {{рв|Linum}}  [[Категорија:Ленови]]</comment>
      <origin>5570134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70" sha1="nnepfjoccdae5mq08my57j9rkbonxlg" xml:space="preserve">{{Катпов}}
{{рв|Linum}}

[[Категорија:Ленови]]</text>
      <sha1>nnepfjoccdae5mq08my57j9rkbonxlg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Список на видови лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396453</id>
    <revision>
      <id>5570136</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: Ова е '''список''' на сите '''[[вид (биологија)|видови]]''' во родот '''[[лен (род)|лен]]''' (''Linum'') прифатени од базата [[Plants of the World Online]].&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{нмс |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=202...</comment>
      <origin>5570136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11658" sha1="rssl1b9r1p4vunzvoa23yjzws08oaz8" xml:space="preserve">Ова е '''список''' на сите '''[[вид (биологија)|видови]]''' во родот '''[[лен (род)|лен]]''' (''Linum'') прифатени од базата [[Plants of the World Online]].&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{нмс |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февраури 2022 }}&lt;/ref&gt; Таксономијата на овој род е многу стабилна и последен пат е преработена во 1931 г.&lt;ref&gt;{{наведена книга |chapter=A Taxonomic View on Genetic Resources in the Genus ''Linum'' L. for Flax Breeding |title=Genetics and Genomics of ''Linum'' |series=Plant Genetics and Genomics: Crops and Models |year=2019 |last1=Diederichsen |first1=Axel |volume=23 |pages=1–15 |doi=10.1007/978-3-030-23964-0_1 |isbn=978-3-030-23963-3 |s2cid=202026021 }}&lt;/ref&gt;
{{div col}}
*''[[Linum acuticarpum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum adenophyllum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum adustum]]'' {{мали|E.Mey. ex Planch.}}
*''[[Linum aethiopicum]]'' {{мали|Thunb.}}
*''[[Linum africanum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum aksehirense]]'' {{мали|Tugay &amp; Ulukus}}
*''[[Linum alatum]]'' {{мали|(Small) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum albidum]]'' {{мали|Ewart &amp; Jean White}}
*''[[Linum album]]'' {{мали|Kotschy ex Boiss.}}
*''[[Linum allredii]]'' {{мали|Sivinski &amp; M.O.Howard}}
*''[[Linum alpinum]]'' {{мали|Jacq.}}
*''[[Linum altaicum]]'' {{мали|Ledeb. ex Juz.}}
*''[[Linum amurense]]'' {{мали|Alef.}}
*''[[Linum anglicum]]'' {{мали|Mill.}}
*''[[Linum appressum]]'' {{мали|Caball.}}
*''[[Linum arboreum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum arenicola]]'' {{мали|(Small) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum aretioides]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum aristatum]]'' {{мали|Engelm.}}
*''[[Linum aroanium]]'' {{мали|Boiss. &amp; Orph.}}
*''[[Linum australe]]'' {{мали|A.Heller}}
*''[[Linum austriacum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum ayliniae]]'' {{мали|Yilmaz}}
*''[[Linum bahamense]]'' {{мали|Northr.}}
*''[[Linum baicalense]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum basarabicum]]'' {{мали|(Savul. &amp; Rayss) Klokov ex Juz.}}
*''[[Linum berlandieri]]'' {{мали|Hook.}}
*''[[Linum betsiliense]]'' {{мали|Baker}}
*''[[Linum bicarpellatum]]'' {{мали|Sharsm.}}
*''[[Linum bienne]]'' {{мали|Mill.}}
*''[[Linum boissieri]]'' {{мали|Asch. &amp; Sint. ex Boiss.}}
*''[[Linum brachypetalum]]'' {{мали|O.Schwartz}}
*''[[Linum brevifolium]]'' {{мали|A.St.-Hil. &amp; Naudin}}
*''[[Linum brevistylum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum breweri]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum burkartii]]'' {{мали|Mildner}}
*''[[Linum caespitosum]]'' {{мали|Sm.}}
*''[[Linum californicum]]'' {{мали|Benth.}}
*''[[Linum campanulatum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum capitatum]]'' {{мали|Kit. ex Schult.}}
*''[[Linum cariense]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum carneum]]'' {{мали|A.St.-Hil.}}
*''[[Linum carnosulum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum carratracense]]'' {{мали|(Rivas Goday &amp; Rivas Mart.) Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum carteri]]'' {{мали|Small}}
*''[[Linum catharticum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum chaborasicum]]'' {{мали|Mouterde}}
*''[[Linum chamissonis]]'' {{мали|Schiede}}
*''[[Linum ciliatum]]'' {{мали|Hayek}}
*''[[Linum clevelandii]]'' {{мали|Greene}}
*''[[Linum compactum]]'' {{мали|A.Nelson}}
*''[[Linum comptonii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum congestum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum corymbiferum]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum corymbulosum]]'' {{мали|Rchb.}}
*''[[Linum cratericola]]'' {{мали|Eliasson}}
*''[[Linum cremnophilum]]'' {{мали|I.M.Johnst.}}
*''[[Linum cruciatum]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum cubense]]'' {{мали|Bisse}}
*''[[Linum czernjajevii]]'' {{мали|Klokov}}
*''[[Linum decumbens]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum densiflorum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum digynum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum doerfleri]]'' {{мали|Rech.f.}}
*''[[Linum dolomiticum]]'' {{мали|Borbás}}
*''[[Linum drymarioides]]'' {{мали|Curran}}
*''[[Linum elegans]]'' {{мали|Spruner ex Boiss.}}
*''[[Linum elongatum]]'' {{мали|H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum emirnense]]'' {{мали|Bojer}}
*''[[Linum empetrifolium]]'' {{мали|(Boiss.) P.H.Davis}}
*''[[Linum erigeroides]]'' {{мали|A.St.-Hil.}}
*''[[Linum ertugrulii]]'' {{мали|Tugay, Bagci &amp; Uysal}}
*''[[Linum esterhuyseniae]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum euboeum]]'' {{мали|Bornm.}}
*''[[Linum extraaxillare]]'' {{мали|Kit.}}
*''[[Linum filiforme]]'' {{мали|Urb.}}
*''[[Linum flagellare]]'' {{мали|(Small) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum flavum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum floridanum]]'' {{мали|(Planch.) Trel.}}
*''[[Linum flos-carmini]]'' {{мали|Ruiz-Martin, Mart.Labarga, Jim.Mejías &amp; Pérez-Barr.}}
*''[[Linum gaditanum]]'' {{мали|Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum goulimyi]]'' {{мали|Rech.f.}}
*''[[Linum gracile]]'' {{мали|Sm. ex Planch.}}
*''[[Linum grandiflorum]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum guatemalense]]'' {{мали|Benth.}}
*''[[Linum gyaricum]]'' {{мали|Vierh.}}
*''[[Linum gypsogenium]]'' {{мали|G.L.Nesom}}
*''[[Linum harlingii]]'' {{мали|Eliasson}}
*''[[Linum harperi]]'' {{мали|Small}}
*''[[Linum hellenicum]]'' {{мали|Iatroú}}
*''[[Linum heterosepalum]]'' {{мали|Regel}}
*''[[Linum heterostylum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum hirsutum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum hologynum]]'' {{мали|Rchb.}}
*''[[Linum hudsonioides]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum hypericifolium]]'' {{мали|Salisb.}}
*''[[Linum imbricatum]]'' {{мали|(Raf.) B.D.Jacks.}}
*''[[Linum intercursum]]'' {{мали|E.P.Bicknell}}
*''[[Linum iranicum]]'' {{мали|Hausskn. ex Bornm.}}
*''[[Linum jimenezii]]'' {{мали|Pau}}
*''[[Linum katiae]]'' {{мали|Peruzzi}}
*''[[Linum kaynakiae]]'' {{мали|Yilmaz}}
*''[[Linum keniense]]'' {{мали|T.C.E.Fr.}}
*''[[Linum khorassanicum]]'' {{мали|Joharchi &amp; Behrooz.}}
*''[[Linum kingii]]'' {{мали|S.Watson}}
*''[[Linum komarovii]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum kurdicum]]'' {{мали|(P.H.Davis) Naum.-Svetl.}}
*''[[Linum lasiocarpum]]'' {{мали|Rose}}
*''[[Linum leonii]]'' {{мали|F.W.Schultz}}
*''[[Linum leucanthum]]'' {{мали|Boiss. &amp; Spruner}}
*''[[Linum lewisii]]'' {{мали|Pursh}}
*''[[Linum littorale]]'' {{мали|A.St.-Hil.}}
*''[[Linum longipes]]'' {{мали|Rose}}
*''[[Linum lundellii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum macraei]]'' {{мали|Benth.}}
*''[[Linum macrocarpum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum macrorhizum]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum marginale]]'' {{мали|A.Cunn.}}
*''[[Linum marianorum]]'' {{мали|(Rivas Goday &amp; Bellot) Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum maritimum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum marojejyense]]'' {{мали|(Humbert) C.M.Rogers}}
*''[[Linum mauritanicum]]'' {{мали|Pomel}}
*''[[Linum mcvaughii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum medium]]'' {{мали|(Planch.) Britton}}
*''[[Linum meletonis]]'' {{мали|Hand.-Mazz.}}
*''[[Linum mexicanum]]'' {{мали|Kunth}}
*''[[Linum micranthum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum modestum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum monogynum]]'' {{мали|G.Forst.}}
*''[[Linum mucronatum]]'' {{мали|Bertol.}}
*''[[Linum mysorense]]'' {{мали|B.Heyne ex Benth.}}
*''[[Linum narbonense]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum nelsonii]]'' {{мали|Rose}}
*''[[Linum neomexicanum]]'' {{мали|Greene}}
*''[[Linum nervosum]]'' {{мали|Waldst. &amp; Kit.}}
*''[[Linum nodiflorum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum numidicum]]'' {{мали|Murb.}}
*''[[Linum obtusatum]]'' {{мали|(Boiss.) Stapf}}
*''[[Linum olgae]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum oligophyllum]]'' {{мали|Willd. ex Schult.}}
*''[[Linum olympicum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum orizabae]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum pallasianum]]'' {{мали|Schult.}}
*''[[Linum pallescens]]'' {{мали|Bunge}}
*''[[Linum pamphylicum]]'' {{мали|(Boiss.) Podp.}}
*''[[Linum perenne]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum persicum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum peyronii]]'' {{мали|Post}}
*''[[Linum phitosianum]]'' {{мали|Christod. &amp; Iatroú}}
*''[[Linum platyphyllum]]'' {{мали|(P.H.Davis) Yild.}}
*''[[Linum polygaloides]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum pratense]]'' {{мали|(Norton) Small}}
*''[[Linum pringlei]]'' {{мали|S.Watson}}
*''[[Linum prostratum]]'' {{мали|Dombey ex Lam.}}
*''[[Linum puberulum]]'' {{мали|(Engelm.) A.Heller}}
*''[[Linum pubescens]]'' {{мали|Banks &amp; Sol.}}
*''[[Linum punctatum]]'' {{мали|C.Presl}}
*''[[Linum pungens]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum quadrifolium]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum ramosissimum]]'' {{мали|Gay}}
*''[[Linum rigidum]]'' {{мали|Pursh}}
*''[[Linum rupestre]]'' {{мали|Engelm. ex A.Gray}}
*''[[Linum rzedowskii]]'' {{мали|Arreguín}}
*''[[Linum salsoloides]]'' {{мали|Lam.}}
*''[[Linum scabrellum]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum schiedeanum]]'' {{мали|Schltdl. &amp; Cham.}}
*''[[Linum scoparium]]'' {{мали|Griseb.}}
*''[[Linum selaginoides]]'' {{мали|Lam.}}
*''[[Linum seljukorum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum setaceum]]'' {{мали|Brot.}}
*''[[Linum silpii]]'' {{мали|Gomb.}}
*''[[Linum smithii]]'' {{мали|Mildner}}
*''[[Linum spergulinum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum squamulosum]]'' {{мали|Rudolphi ex Willd.}}
*''[[Linum squarrosum]]'' {{мали|Munby}}
*''[[Linum stelleroides]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum stocksianum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum striatum]]'' {{мали|Walter}}
*''[[Linum strictum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum subbiflorum]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum subteres]]'' {{мали|(Trel.) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum suffruticosum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum sulcatum]]'' {{мали|Riddell}}
*''[[Linum tauricum]]'' {{мали|Willd.}}
*''[[Linum tegedense]]'' {{мали|(C.Vicioso ex Pau) Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum tenellum]]'' {{мали|Schltdl. &amp; Cham.}}
*''[[Linum tenue]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum tenuifolium]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum thesioides]]'' {{мали|Bartl.}}
*''[[Linum thracicum]]'' {{мали|Degen}}
*''[[Linum thunbergii]]'' {{мали|Eckl. &amp; Zeyh.}}
*''[[Linum tmoleum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum toxicum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum triflorum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum trigynum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum turcomanicum]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum ucranicum]]'' {{мали|(Griseb. ex Planch.) Czern.}}
*''[[Linum unguiculatum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum uninerve]]'' {{мали|(Rochel) Jáv.}}
*''[[Linum usitatissimum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum vanense]]'' {{мали|Azn.}}
*''[[Linum velutinum]]'' {{мали|Steud. ex Planch.}}
*''[[Linum vernale]]'' {{мали|Wooton}}
*''[[Linum verruciferum]]'' {{мали|Azn.}}
*''[[Linum villarianum]]'' {{мали|Pau}}
*''[[Linum villosum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum violascens]]'' {{мали|Bunge}}
*''[[Linum virginianum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum virgultorum]]'' {{мали|Boiss. &amp; Heldr. ex Planch.}}
*''[[Linum viscosum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum volkensii]]'' {{мали|Engl.}}
*''[[Linum vuralianum]]'' {{мали|Yilmaz &amp; Kaynak}}
*''[[Linum westii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
{{div col end}}

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Лен род)|*]]
[[Категорија:Списоци на растителни видови|Лен]]</text>
      <sha1>rssl1b9r1p4vunzvoa23yjzws08oaz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570147</id>
      <parentid>5570136</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T00:49:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Лен род)]]; додадена [[Категорија:Лен (род)]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5570147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11659" sha1="iufmyztd4iao7l13wnzn351zwcnym97" xml:space="preserve">Ова е '''список''' на сите '''[[вид (биологија)|видови]]''' во родот '''[[лен (род)|лен]]''' (''Linum'') прифатени од базата [[Plants of the World Online]].&lt;ref name=&quot;24945-1&quot; &gt;{{нмс |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24945-1 |title=''Linum'' L. |website=Plants of the World Online |publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |date=2022 |accessdate=27 февраури 2022 }}&lt;/ref&gt; Таксономијата на овој род е многу стабилна и последен пат е преработена во 1931 г.&lt;ref&gt;{{наведена книга |chapter=A Taxonomic View on Genetic Resources in the Genus ''Linum'' L. for Flax Breeding |title=Genetics and Genomics of ''Linum'' |series=Plant Genetics and Genomics: Crops and Models |year=2019 |last1=Diederichsen |first1=Axel |volume=23 |pages=1–15 |doi=10.1007/978-3-030-23964-0_1 |isbn=978-3-030-23963-3 |s2cid=202026021 }}&lt;/ref&gt;
{{div col}}
*''[[Linum acuticarpum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum adenophyllum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum adustum]]'' {{мали|E.Mey. ex Planch.}}
*''[[Linum aethiopicum]]'' {{мали|Thunb.}}
*''[[Linum africanum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum aksehirense]]'' {{мали|Tugay &amp; Ulukus}}
*''[[Linum alatum]]'' {{мали|(Small) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum albidum]]'' {{мали|Ewart &amp; Jean White}}
*''[[Linum album]]'' {{мали|Kotschy ex Boiss.}}
*''[[Linum allredii]]'' {{мали|Sivinski &amp; M.O.Howard}}
*''[[Linum alpinum]]'' {{мали|Jacq.}}
*''[[Linum altaicum]]'' {{мали|Ledeb. ex Juz.}}
*''[[Linum amurense]]'' {{мали|Alef.}}
*''[[Linum anglicum]]'' {{мали|Mill.}}
*''[[Linum appressum]]'' {{мали|Caball.}}
*''[[Linum arboreum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum arenicola]]'' {{мали|(Small) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum aretioides]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum aristatum]]'' {{мали|Engelm.}}
*''[[Linum aroanium]]'' {{мали|Boiss. &amp; Orph.}}
*''[[Linum australe]]'' {{мали|A.Heller}}
*''[[Linum austriacum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum ayliniae]]'' {{мали|Yilmaz}}
*''[[Linum bahamense]]'' {{мали|Northr.}}
*''[[Linum baicalense]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum basarabicum]]'' {{мали|(Savul. &amp; Rayss) Klokov ex Juz.}}
*''[[Linum berlandieri]]'' {{мали|Hook.}}
*''[[Linum betsiliense]]'' {{мали|Baker}}
*''[[Linum bicarpellatum]]'' {{мали|Sharsm.}}
*''[[Linum bienne]]'' {{мали|Mill.}}
*''[[Linum boissieri]]'' {{мали|Asch. &amp; Sint. ex Boiss.}}
*''[[Linum brachypetalum]]'' {{мали|O.Schwartz}}
*''[[Linum brevifolium]]'' {{мали|A.St.-Hil. &amp; Naudin}}
*''[[Linum brevistylum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum breweri]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum burkartii]]'' {{мали|Mildner}}
*''[[Linum caespitosum]]'' {{мали|Sm.}}
*''[[Linum californicum]]'' {{мали|Benth.}}
*''[[Linum campanulatum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum capitatum]]'' {{мали|Kit. ex Schult.}}
*''[[Linum cariense]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum carneum]]'' {{мали|A.St.-Hil.}}
*''[[Linum carnosulum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum carratracense]]'' {{мали|(Rivas Goday &amp; Rivas Mart.) Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum carteri]]'' {{мали|Small}}
*''[[Linum catharticum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum chaborasicum]]'' {{мали|Mouterde}}
*''[[Linum chamissonis]]'' {{мали|Schiede}}
*''[[Linum ciliatum]]'' {{мали|Hayek}}
*''[[Linum clevelandii]]'' {{мали|Greene}}
*''[[Linum compactum]]'' {{мали|A.Nelson}}
*''[[Linum comptonii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum congestum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum corymbiferum]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum corymbulosum]]'' {{мали|Rchb.}}
*''[[Linum cratericola]]'' {{мали|Eliasson}}
*''[[Linum cremnophilum]]'' {{мали|I.M.Johnst.}}
*''[[Linum cruciatum]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum cubense]]'' {{мали|Bisse}}
*''[[Linum czernjajevii]]'' {{мали|Klokov}}
*''[[Linum decumbens]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum densiflorum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum digynum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum doerfleri]]'' {{мали|Rech.f.}}
*''[[Linum dolomiticum]]'' {{мали|Borbás}}
*''[[Linum drymarioides]]'' {{мали|Curran}}
*''[[Linum elegans]]'' {{мали|Spruner ex Boiss.}}
*''[[Linum elongatum]]'' {{мали|H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum emirnense]]'' {{мали|Bojer}}
*''[[Linum empetrifolium]]'' {{мали|(Boiss.) P.H.Davis}}
*''[[Linum erigeroides]]'' {{мали|A.St.-Hil.}}
*''[[Linum ertugrulii]]'' {{мали|Tugay, Bagci &amp; Uysal}}
*''[[Linum esterhuyseniae]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum euboeum]]'' {{мали|Bornm.}}
*''[[Linum extraaxillare]]'' {{мали|Kit.}}
*''[[Linum filiforme]]'' {{мали|Urb.}}
*''[[Linum flagellare]]'' {{мали|(Small) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum flavum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum floridanum]]'' {{мали|(Planch.) Trel.}}
*''[[Linum flos-carmini]]'' {{мали|Ruiz-Martin, Mart.Labarga, Jim.Mejías &amp; Pérez-Barr.}}
*''[[Linum gaditanum]]'' {{мали|Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum goulimyi]]'' {{мали|Rech.f.}}
*''[[Linum gracile]]'' {{мали|Sm. ex Planch.}}
*''[[Linum grandiflorum]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum guatemalense]]'' {{мали|Benth.}}
*''[[Linum gyaricum]]'' {{мали|Vierh.}}
*''[[Linum gypsogenium]]'' {{мали|G.L.Nesom}}
*''[[Linum harlingii]]'' {{мали|Eliasson}}
*''[[Linum harperi]]'' {{мали|Small}}
*''[[Linum hellenicum]]'' {{мали|Iatroú}}
*''[[Linum heterosepalum]]'' {{мали|Regel}}
*''[[Linum heterostylum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum hirsutum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum hologynum]]'' {{мали|Rchb.}}
*''[[Linum hudsonioides]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum hypericifolium]]'' {{мали|Salisb.}}
*''[[Linum imbricatum]]'' {{мали|(Raf.) B.D.Jacks.}}
*''[[Linum intercursum]]'' {{мали|E.P.Bicknell}}
*''[[Linum iranicum]]'' {{мали|Hausskn. ex Bornm.}}
*''[[Linum jimenezii]]'' {{мали|Pau}}
*''[[Linum katiae]]'' {{мали|Peruzzi}}
*''[[Linum kaynakiae]]'' {{мали|Yilmaz}}
*''[[Linum keniense]]'' {{мали|T.C.E.Fr.}}
*''[[Linum khorassanicum]]'' {{мали|Joharchi &amp; Behrooz.}}
*''[[Linum kingii]]'' {{мали|S.Watson}}
*''[[Linum komarovii]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum kurdicum]]'' {{мали|(P.H.Davis) Naum.-Svetl.}}
*''[[Linum lasiocarpum]]'' {{мали|Rose}}
*''[[Linum leonii]]'' {{мали|F.W.Schultz}}
*''[[Linum leucanthum]]'' {{мали|Boiss. &amp; Spruner}}
*''[[Linum lewisii]]'' {{мали|Pursh}}
*''[[Linum littorale]]'' {{мали|A.St.-Hil.}}
*''[[Linum longipes]]'' {{мали|Rose}}
*''[[Linum lundellii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum macraei]]'' {{мали|Benth.}}
*''[[Linum macrocarpum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum macrorhizum]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum marginale]]'' {{мали|A.Cunn.}}
*''[[Linum marianorum]]'' {{мали|(Rivas Goday &amp; Bellot) Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum maritimum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum marojejyense]]'' {{мали|(Humbert) C.M.Rogers}}
*''[[Linum mauritanicum]]'' {{мали|Pomel}}
*''[[Linum mcvaughii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum medium]]'' {{мали|(Planch.) Britton}}
*''[[Linum meletonis]]'' {{мали|Hand.-Mazz.}}
*''[[Linum mexicanum]]'' {{мали|Kunth}}
*''[[Linum micranthum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum modestum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum monogynum]]'' {{мали|G.Forst.}}
*''[[Linum mucronatum]]'' {{мали|Bertol.}}
*''[[Linum mysorense]]'' {{мали|B.Heyne ex Benth.}}
*''[[Linum narbonense]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum nelsonii]]'' {{мали|Rose}}
*''[[Linum neomexicanum]]'' {{мали|Greene}}
*''[[Linum nervosum]]'' {{мали|Waldst. &amp; Kit.}}
*''[[Linum nodiflorum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum numidicum]]'' {{мали|Murb.}}
*''[[Linum obtusatum]]'' {{мали|(Boiss.) Stapf}}
*''[[Linum olgae]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum oligophyllum]]'' {{мали|Willd. ex Schult.}}
*''[[Linum olympicum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum orizabae]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum pallasianum]]'' {{мали|Schult.}}
*''[[Linum pallescens]]'' {{мали|Bunge}}
*''[[Linum pamphylicum]]'' {{мали|(Boiss.) Podp.}}
*''[[Linum perenne]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum persicum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum peyronii]]'' {{мали|Post}}
*''[[Linum phitosianum]]'' {{мали|Christod. &amp; Iatroú}}
*''[[Linum platyphyllum]]'' {{мали|(P.H.Davis) Yild.}}
*''[[Linum polygaloides]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum pratense]]'' {{мали|(Norton) Small}}
*''[[Linum pringlei]]'' {{мали|S.Watson}}
*''[[Linum prostratum]]'' {{мали|Dombey ex Lam.}}
*''[[Linum puberulum]]'' {{мали|(Engelm.) A.Heller}}
*''[[Linum pubescens]]'' {{мали|Banks &amp; Sol.}}
*''[[Linum punctatum]]'' {{мали|C.Presl}}
*''[[Linum pungens]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum quadrifolium]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum ramosissimum]]'' {{мали|Gay}}
*''[[Linum rigidum]]'' {{мали|Pursh}}
*''[[Linum rupestre]]'' {{мали|Engelm. ex A.Gray}}
*''[[Linum rzedowskii]]'' {{мали|Arreguín}}
*''[[Linum salsoloides]]'' {{мали|Lam.}}
*''[[Linum scabrellum]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum schiedeanum]]'' {{мали|Schltdl. &amp; Cham.}}
*''[[Linum scoparium]]'' {{мали|Griseb.}}
*''[[Linum selaginoides]]'' {{мали|Lam.}}
*''[[Linum seljukorum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum setaceum]]'' {{мали|Brot.}}
*''[[Linum silpii]]'' {{мали|Gomb.}}
*''[[Linum smithii]]'' {{мали|Mildner}}
*''[[Linum spergulinum]]'' {{мали|A.Gray}}
*''[[Linum squamulosum]]'' {{мали|Rudolphi ex Willd.}}
*''[[Linum squarrosum]]'' {{мали|Munby}}
*''[[Linum stelleroides]]'' {{мали|Planch.}}
*''[[Linum stocksianum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum striatum]]'' {{мали|Walter}}
*''[[Linum strictum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum subbiflorum]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum subteres]]'' {{мали|(Trel.) H.J.P.Winkl.}}
*''[[Linum suffruticosum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum sulcatum]]'' {{мали|Riddell}}
*''[[Linum tauricum]]'' {{мали|Willd.}}
*''[[Linum tegedense]]'' {{мали|(C.Vicioso ex Pau) Mart.Labarga &amp; Muñoz Garm.}}
*''[[Linum tenellum]]'' {{мали|Schltdl. &amp; Cham.}}
*''[[Linum tenue]]'' {{мали|Desf.}}
*''[[Linum tenuifolium]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum thesioides]]'' {{мали|Bartl.}}
*''[[Linum thracicum]]'' {{мали|Degen}}
*''[[Linum thunbergii]]'' {{мали|Eckl. &amp; Zeyh.}}
*''[[Linum tmoleum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum toxicum]]'' {{мали|Boiss.}}
*''[[Linum triflorum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum trigynum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum turcomanicum]]'' {{мали|Juz.}}
*''[[Linum ucranicum]]'' {{мали|(Griseb. ex Planch.) Czern.}}
*''[[Linum unguiculatum]]'' {{мали|P.H.Davis}}
*''[[Linum uninerve]]'' {{мали|(Rochel) Jáv.}}
*''[[Linum usitatissimum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum vanense]]'' {{мали|Azn.}}
*''[[Linum velutinum]]'' {{мали|Steud. ex Planch.}}
*''[[Linum vernale]]'' {{мали|Wooton}}
*''[[Linum verruciferum]]'' {{мали|Azn.}}
*''[[Linum villarianum]]'' {{мали|Pau}}
*''[[Linum villosum]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
*''[[Linum violascens]]'' {{мали|Bunge}}
*''[[Linum virginianum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum virgultorum]]'' {{мали|Boiss. &amp; Heldr. ex Planch.}}
*''[[Linum viscosum]]'' {{мали|L.}}
*''[[Linum volkensii]]'' {{мали|Engl.}}
*''[[Linum vuralianum]]'' {{мали|Yilmaz &amp; Kaynak}}
*''[[Linum westii]]'' {{мали|C.M.Rogers}}
{{div col end}}

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Лен (род)|*]]
[[Категорија:Списоци на растителни видови|Лен]]</text>
      <sha1>iufmyztd4iao7l13wnzn351zwcnym97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Растенија опишани во 1897 година</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396454</id>
    <revision>
      <id>5570138</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:41:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Растенија опишани во|1897}}</comment>
      <origin>5570138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="jwsvgitcw7p1appvppbyxus9umx0slb" xml:space="preserve">{{Растенија опишани во|1897}}</text>
      <sha1>jwsvgitcw7p1appvppbyxus9umx0slb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum dolomiticum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396455</id>
    <redirect title="Доломитски лен" />
    <revision>
      <id>5570141</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Linum dolomiticum]] на [[Доломитски лен]]</comment>
      <origin>5570141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="gamg9ausj7qrqbfhzc7jn42s3i6mjgc" xml:space="preserve">#пренасочување [[Доломитски лен]]</text>
      <sha1>gamg9ausj7qrqbfhzc7jn42s3i6mjgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Linum dolomiticum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396456</id>
    <redirect title="Разговор:Доломитски лен" />
    <revision>
      <id>5570143</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:Linum dolomiticum]] на [[Разговор:Доломитски лен]]</comment>
      <origin>5570143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="7hj9887cr3wlo17fnkmftbfx005a4hu" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:Доломитски лен]]</text>
      <sha1>7hj9887cr3wlo17fnkmftbfx005a4hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пилишки лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396457</id>
    <redirect title="Доломитски лен" />
    <revision>
      <id>5570146</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Доломитски лен]]</comment>
      <origin>5570146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="k4f8gvskyawkf1jaz10zktiy5rlf5lz" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Доломитски лен]]</text>
      <sha1>k4f8gvskyawkf1jaz10zktiy5rlf5lz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци на растителни видови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396458</id>
    <revision>
      <id>5570148</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Категориски автоазбучник}}  [[Категорија:Списоци на растенија|*Видови]] [[Категорија:Списоци на видови|Растенија]]</comment>
      <origin>5570148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="hqciybqi5pirmvfxz2tyuwdveqzr66r" xml:space="preserve">{{Категориски автоазбучник}}

[[Категорија:Списоци на растенија|*Видови]]
[[Категорија:Списоци на видови|Растенија]]</text>
      <sha1>hqciybqi5pirmvfxz2tyuwdveqzr66r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци на растенија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396459</id>
    <revision>
      <id>5570149</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Категориски автоазбучник}}  [[Категорија:Растенија|+Списоци]] [[Категорија:Списоци на организми|Растенија]]</comment>
      <origin>5570149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195" sha1="sz10lz5e6oy9kam21icbpjb1e9qh3eh" xml:space="preserve">{{Категориски автоазбучник}}

[[Категорија:Растенија|+Списоци]]
[[Категорија:Списоци на организми|Растенија]]</text>
      <sha1>sz10lz5e6oy9kam21icbpjb1e9qh3eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци на организми</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396460</id>
    <revision>
      <id>5570150</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:53:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: [[Категорија:Списоци за биологија|Организми]] [[Категорија:Списоци за природа|Организми]] [[Категорија:Организми|*]]</comment>
      <origin>5570150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="207" sha1="idar55m3imis76qtgrug6iw8856ktl5" xml:space="preserve">[[Категорија:Списоци за биологија|Организми]]
[[Категорија:Списоци за природа|Организми]]
[[Категорија:Организми|*]]</text>
      <sha1>idar55m3imis76qtgrug6iw8856ktl5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци за биологија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396461</id>
    <revision>
      <id>5570151</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:54:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Категориски автоазбучник}} {{Поврзанакат|Списоци за природа}}  [[Категорија:Биологија|+]] [[Категорија:Списоци за наука|Биологија]]</comment>
      <origin>5570151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="0x4dyg172rguu7yi2ru1k0tvr4kh2jz" xml:space="preserve">{{Категориски автоазбучник}}
{{Поврзанакат|Списоци за природа}}

[[Категорија:Биологија|+]]
[[Категорија:Списоци за наука|Биологија]]</text>
      <sha1>0x4dyg172rguu7yi2ru1k0tvr4kh2jz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци на видови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396462</id>
    <revision>
      <id>5570154</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: [[Категорија:Видови|+]] [[Категорија:Списоци за природа|Видови]] [[Категорија:Списоци на таксони|Видови]]</comment>
      <origin>5570154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="185" sha1="q18jz7anlwj1yihkbdlq87o6vqg08m6" xml:space="preserve">[[Категорија:Видови|+]]
[[Категорија:Списоци за природа|Видови]]
[[Категорија:Списоци на таксони|Видови]]</text>
      <sha1>q18jz7anlwj1yihkbdlq87o6vqg08m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Видови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396463</id>
    <revision>
      <id>5570155</id>
      <timestamp>2026-06-02T00:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Катпов|Вид (биологија)}} {{рв|Species}}  [[Категорија:Таксони по ранг]] [[Категорија:Организми|.]]</comment>
      <origin>5570155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="162" sha1="k1rox41okkwgcm3smxmfso62m0ya2c4" xml:space="preserve">{{Катпов|Вид (биологија)}}
{{рв|Species}}

[[Категорија:Таксони по ранг]]
[[Категорија:Организми|.]]</text>
      <sha1>k1rox41okkwgcm3smxmfso62m0ya2c4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Таксони по ранг</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396464</id>
    <revision>
      <id>5570160</id>
      <timestamp>2026-06-02T01:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Таксономски рангови|state=collapsed}}  [[Категорија:Таксони| ]]</comment>
      <origin>5570160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="04z6z0loc0722kez5jzip9lldg61ho8" xml:space="preserve">{{Таксономски рангови|state=collapsed}}

[[Категорија:Таксони| ]]</text>
      <sha1>04z6z0loc0722kez5jzip9lldg61ho8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570161</id>
      <parentid>5570160</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="jpiw2yg1lh5v2yvkui6pjvhg5nou3yh" xml:space="preserve">{{рв|Taxa by rank}}
{{Таксономски рангови|state=collapsed}}

[[Категорија:Таксони| ]]</text>
      <sha1>jpiw2yg1lh5v2yvkui6pjvhg5nou3yh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци на таксони</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396465</id>
    <revision>
      <id>5570162</id>
      <timestamp>2026-06-02T01:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: This category groups lists relating to [[taxonomy (biology)|taxonomy]].  [[Категорија:Таксономија|Списоци]] [[Категорија:Списоци на организми| Таксони]]</comment>
      <origin>5570162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="g2mujrqxht5t54zliquic9y4xrtoxvo" xml:space="preserve">This category groups lists relating to [[taxonomy (biology)|taxonomy]].

[[Категорија:Таксономија|Списоци]]
[[Категорија:Списоци на организми| Таксони]]</text>
      <sha1>g2mujrqxht5t54zliquic9y4xrtoxvo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570163</id>
      <parentid>5570162</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T01:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <origin>5570163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143" sha1="k652wn9kiz4ixisxrsmom3l6b51g0sy" xml:space="preserve">
[[Категорија:Таксономија|Списоци]]
[[Категорија:Списоци на организми| Таксони]]</text>
      <sha1>k652wn9kiz4ixisxrsmom3l6b51g0sy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Списоци на животински видови</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396466</id>
    <revision>
      <id>5570164</id>
      <timestamp>2026-06-02T01:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Категориски автоазбучник}}  [[Категорија:Списоци на животни|*Видови]] [[Категорија:Списоци на видови|Животни]]</comment>
      <origin>5570164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="j06hcr5g6yru5e14l2wxf78tfuztgxj" xml:space="preserve">{{Категориски автоазбучник}}

[[Категорија:Списоци на животни|*Видови]]
[[Категорија:Списоци на видови|Животни]]</text>
      <sha1>j06hcr5g6yru5e14l2wxf78tfuztgxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алпска вегетација</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396467</id>
    <redirect title="Алпско растение" />
    <revision>
      <id>5570169</id>
      <timestamp>2026-06-02T01:57:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Алпска вегетација]] на [[Алпско растение]]</comment>
      <origin>5570169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="i34kcsk9t8278pe7fuzvspxzphlrhwd" xml:space="preserve">#пренасочување [[Алпско растение]]</text>
      <sha1>i34kcsk9t8278pe7fuzvspxzphlrhwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алпски растенија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396468</id>
    <redirect title="Алпско растение" />
    <revision>
      <id>5570170</id>
      <timestamp>2026-06-02T01:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Алпско растение]]</comment>
      <origin>5570170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="qzpto89gulte2uncwtwiurtykkpv8bb" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Алпско растение]]</text>
      <sha1>qzpto89gulte2uncwtwiurtykkpv8bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алпска растителност</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396469</id>
    <redirect title="Алпско растение" />
    <revision>
      <id>5570171</id>
      <timestamp>2026-06-02T01:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Алпско растение]]</comment>
      <origin>5570171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="qzpto89gulte2uncwtwiurtykkpv8bb" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Алпско растение]]</text>
      <sha1>qzpto89gulte2uncwtwiurtykkpv8bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Inaturalist taxon</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396470</id>
    <redirect title="Предлошка:Inaturalist-таксон" />
    <revision>
      <id>5570175</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:21:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Inaturalist taxon]] на [[Предлошка:Inaturalist-таксон]]</comment>
      <origin>5570175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="i17o078246t38fcglgzsgsm6hjkv6sq" xml:space="preserve">#пренасочување [[Предлошка:Inaturalist-таксон]]</text>
      <sha1>i17o078246t38fcglgzsgsm6hjkv6sq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жолт лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396471</id>
    <revision>
      <id>5570176</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Speciesbox |name = Жолт лен |image = Linum flavum 01.JPG |image_caption =  |genus = Linum |species = flavum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms =     {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Xantholinum flavum'' &lt;small&gt;(L.) Rchb.&lt;/small&gt;     }} |synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2347505 |title=The Plant List: A Working List of All Plant Species |accessdate=4...</comment>
      <origin>5570176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3483" sha1="qvzjzlf1q8of9w8kvgo02iuk7unavfg" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name = Жолт лен
|image = Linum flavum 01.JPG
|image_caption = 
|genus = Linum
|species = flavum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|synonyms =
    {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Xantholinum flavum'' &lt;small&gt;(L.) Rchb.&lt;/small&gt;
    }}
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2347505
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=4 октомври 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Жолт лен''' ({{науч|Linum flavum}}) — вид на [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae''), [[домородно растение|домородно]] во Средна и Јужна Европа. Ова е испраено дрвенесто [[повеќегодишно растение]] кое достигнува висина до 30 см и ширина до 20 см. Има темнозелени полузимзелени листови и звршни китки од со силна жолта боја составени од петливчени цветови кои излегуваат напролет.&lt;ref name=RHSAZ&gt;{{наведена книга|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=978-1405332965|pages=1136}}&lt;/ref&gt;

Во питоми услови ова растение сака добро исцедена почва и сончево место. It is suitable for a [[карпеста градина|карпести градини]] или [[алпинум]]и. [[Сорта]]та „Gemmell's Hybrid“&lt;ref&gt;{{нмс|title=RHS Plant Selector - ''Linum flavum''|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=1173|accessdate=22 мај 2013}}&lt;/ref&gt; ја освила Наградата за градинарски заслуги на Кралското хортикултурно друштво од Англија.&lt;ref&gt;{{нмс| url= https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf | title = AGM Plants - Ornamental | date = јули 2017 | page = 60 | publisher = Royal Horticultural Society | accessdate = март March 2018}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] жолтиот лен расте по варовничките камењари, на висина од 500 до 1.500 м. Се посочува за [[Битолско]] (Grecescu, 1899); [[Скопје]] (Vandas, 1909); [[Мариово]] — клисурата на [[Црна Река]] (Herzog, 1922); [[Демирхисарско]] — пл. Лубеница (Bornmüller, 1927); Прилеп — [[Козјак (Мариово)|Козјак]] (Stojanoff, 1928); Скопско — [[Катланово]] (Soška, 1939); [[Струмичко]] (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1465}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum flavum}}
{{викивидови-ред|Linum flavum|Жолт лен}}
* {{Inaturalist-таксон|356272|жолтиот лен}}

{{Таксонска лента|from=Q159858}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>qvzjzlf1q8of9w8kvgo02iuk7unavfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum flavum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396472</id>
    <redirect title="Жолт лен" />
    <revision>
      <id>5570178</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:24:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Жолт лен]]</comment>
      <origin>5570178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="087260xryh9kfwnnajvpqo68zodi2xg" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жолт лен]]</text>
      <sha1>087260xryh9kfwnnajvpqo68zodi2xg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Венечни ливчиња</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396473</id>
    <redirect title="Венечно ливче" />
    <revision>
      <id>5570183</id>
      <timestamp>2026-06-02T02:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Венечно ливче]]</comment>
      <origin>5570183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="d3c70ok1jvslemba51f8b4gt2sek44w" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Венечно ливче]]</text>
      <sha1>d3c70ok1jvslemba51f8b4gt2sek44w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Питом пелин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396474</id>
    <redirect title="Обичен пелин" />
    <revision>
      <id>5570190</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Питом пелин]] на [[Обичен пелин]]</comment>
      <origin>5570190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="ijesqtlacz4hfi0zvgnk3y2mro5tp49" xml:space="preserve">#пренасочување [[Обичен пелин]]</text>
      <sha1>ijesqtlacz4hfi0zvgnk3y2mro5tp49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Семејството Белели</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396475</id>
    <revision>
      <id>5570191</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/230122139|La Famille Bellelli]]“</comment>
      <origin>5570191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10759" sha1="raxns9wmdqim8p85riedxmof2y7pl2k" xml:space="preserve">'''''Семејството Белели''''' - слика од [[Едгар Дега]], започната во 1858 година и завршена во 1869 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-famille-9998|title=Portrait de famille - Edgar Degas {{!}} Musée d'Orsay|accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; На неа се прикажани членови на семејството Белели, кои се поврзани со семејството Гас.

Сликата е дел од збирките на [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]].

== Историја ==
Оваа голема слика ја започнал [[Едгар Дега]] во 1858 година за време на неговите години на формирање, по престојот што сликарот го поминал во [[Фиренца]] со својата тетка Лоре Белели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; Лево, се гледа портретот на оваа тетка, Лоре Белели, сестра на таткото на уметникот, со нејзините ќерки Џована и Џулија, а десно, Џенаро Белели, тетин на уметникот. Композицијата е високо структурирана, но оваа слика е пред сè портрет на раздор во двојката „помеѓу цветните тапети, камениот камин и ограничувањата на буржоаските семејни конвенции“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jacques Michel|year=1980|title=Sur un tableau de Degas|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1980/02/15/sur-un-tableau-de-degas_2812103_1819218.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr}}&lt;/ref&gt;, несогласување на кое сликарот бил сведок неколку недели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Ова несогласување е потврдено со приватна преписка.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Делото било изложено на Салонот во 1867 година.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt;

== Сопственост ==
Сликата останала во сопственост на уметникот до 1913 година, кога била депонирана во галеријата [[Пол Диран-Руел|Диран-Руел]]. По смртта на сликарот во 1917 година, сликата била купена од француската држава&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; преку Музејот на Луксембург за 300 000 [[Француски франк|франци]], со помош на семејството на сликарот, кое ја намалило цената, и на патроните, вклучувајќи ги грофот и грофицата де Фелс.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Anne Roquebert|publisher=Ars Mundi|year=1990|page=97|language=fr}}&lt;/ref&gt; Сликата преминала во [[Лувр|Музејот Лувр]] во 1929 година, а во 1947 година била префрлена во [[Музеј „Же де пом“|Музејот „Же де пом“]]. Изложена е во [[Музеј Орсе|музејот Орсе]] од 1986 година.

== Уметничкото дело, одраз на семејната атмосфера ==
''„Портретот на семејството Белели“'' е иконско дело на францускиот сликар Едгар Дега, познат член на [[Импресионизам|импресионистичкото движење]]. Иконско дело е затоа што тој работел на оваа слика речиси десет години, стремејќи се да ја направи свое [[ремек-дело]].

На оваа слика истовремено е прикажано и буржоаско семејство од 19 век и семеен судир. Практично не се разменуваат погледи меѓу членовите на семејството. Секој лик гледа во различна насока. Само таткото, Џ. Белели, се чини дека ја гледа својата најстара ќерка. Всушност, секој лик претставува посебна ментална состојба.

* Мајката, Л. Белели, стои од десната страна на сликата, малку зад своите ќерки. Косата ѝ е собрана во цврста [[пунџа]], а облечена е во црно; погледот ѝ се чини изгубен во левата страна на платното, како да е впиен од тажна мисла. Таа тагува по својот починат татко, чиј врамен портрет виси на ѕидот зад неа. Нејзиниот став се издвојува од другите фигури прикажани во уметничкото дело. Таа е физички присутна, но нејзиниот ум е на друго место.
* Најстарата ќерка стои покрај нејзината мајка. На напореден начин, таа ги следи стапките на нејзината мајка. Нејзиното држење на телото, линиите и бојата на фустанот ги одразуваат оние на нејзината мајка, зајакнувајќи ја врската меѓу нив. Исправена и добра ученичка, нејзиниот портрет во цел раст претставува добро воспитано и мирно девојче, кое се придржува до стандардите за добро однесување на буржоаската класа. Со скрстени раце, во уметничка поза, таа гледа непосредно во гледачот.
* Најмладиот член на семејството е седната. Во остра спротивност со нејзината сестра, таа ја зазема средишната позиција на сликата. Свртена кон гледачот, нејзината положба сугерира досада. Нејзиниот поглед е насочен нанадвор и таа не седи „правилно“ на столот, како да сака да ја напушти собата што е можно побрзо. Можеби сака да ја следи мачката како ја напушта собата. Мачката, згора на тоа, создава наративен фрагмент во сликата, бидејќи не ја гледаме нејзината глава: таа е единствената што се движи на овој портрет.
* Таткото Џ. Белели, од своја страна, добил посебен третман. Всушност, бидејќи не бил присутен&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mieux-se-connaitre.com/2010/12/la-famille-bellelli-dedgar-degas/|title=La famille Bellelli d'Édgar Degas|last=admin|date=2010-12-30|language=fr-FR|accessdate=2024-04-21}}&lt;/ref&gt; за време на семејните сеанси бидејќи бил во [[прогонство]] од политички причини, тој е прикажан сам во својот агол од десната страна на сликата. Свртен кон [[Камин|каминот]] и седнат во голема, темносина [[фотелја]], тој изгледа ограничен на мал простор во собата и платното. Овој мал простор го нагласува неговото отсуство од семејството.

На оваа слика, сè е ладно. Дега, преку обработката на секоја од прикажаните фигури, ја нагласува нивната сопствена осаменост. Освен плашливиот мајчински гест на раката на Лоре Белели на рамото на нејзината ќерка, ниедна од фигурите не се допира. Секоја е изгубена во своите мисли.

Дега усвојува карактеристичен пристап на [[Импресионизам|импресионизмот]] во своето дело ''„Семејството Белели“'' . Со вешта употреба на светлина и боја за да ја долови мигновеноста и атмосферата на сцената, тој ги нагласува комплементарните бои на сина и жолта присутни низ целата просторија (жолта на подот, во лајсните, рамката и сина во тапетите, перничињата на столчињата и каминот).

Во 19 век биле забележани значителни подобрувања во областа на [[Фотографија|фотографијата]], која подоцна станала подостапна. Самиот Дега бил голем ентузијаст за фотографија, а тоа се одразува во неговата работа. На оваа слика, може да се забележи одредено фотографско влијание во композицијата и кадрирањето на сцената, како и во начинот на кој фигурите се распоредени во просторот.
[[Категорија:Уметнички слики од 1860-тите]]
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]</text>
      <sha1>raxns9wmdqim8p85riedxmof2y7pl2k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570193</id>
      <parentid>5570191</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>додадена/изменета предлошка, поправки</comment>
      <origin>5570193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11372" sha1="dyox87ih4quf0svexilguc25zrnxz82" xml:space="preserve">{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas - The Bellelli Family - Google Art Project.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Семејството Белели
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1858–1867
| medium=Масло на платно
| type = Семеен портрет
| movement=[[Realism (art movement)|Realism]]
| height_metric=200
| width_metric=253
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Орсе]]
| city=[[Париз]]
}}

'''''Семејството Белели''''' — слика од [[Едгар Дега]], започната во 1858 година и завршена во 1869 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-famille-9998|title=Portrait de famille - Edgar Degas {{!}} Musée d'Orsay|accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; На неа се прикажани членови на семејството Белели, кои се поврзани со семејството Гас.

Сликата е дел од збирките на [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]].

== Историја ==
Оваа голема слика ја започнал [[Едгар Дега]] во 1858 година за време на неговите години на формирање, по престојот што сликарот го поминал во [[Фиренца]] со својата тетка Лоре Белели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; Лево, се гледа портретот на оваа тетка, Лоре Белели, сестра на таткото на уметникот, со нејзините ќерки Џована и Џулија, а десно, Џенаро Белели, тетин на уметникот. Композицијата е високо структурирана, но оваа слика е пред сè портрет на раздор во двојката „помеѓу цветните тапети, камениот камин и ограничувањата на буржоаските семејни конвенции“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jacques Michel|year=1980|title=Sur un tableau de Degas|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1980/02/15/sur-un-tableau-de-degas_2812103_1819218.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr}}&lt;/ref&gt;, несогласување на кое сликарот бил сведок неколку недели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Ова несогласување е потврдено со приватна преписка.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Делото било изложено на Салонот во 1867 година.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt;

== Сопственост ==
Сликата останала во сопственост на уметникот до 1913 година, кога била депонирана во галеријата [[Пол Диран-Руел|Диран-Руел]]. По смртта на сликарот во 1917 година, сликата била купена од француската држава&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; преку Музејот на Луксембург за 300 000 [[Француски франк|франци]], со помош на семејството на сликарот, кое ја намалило цената, и на патроните, вклучувајќи ги грофот и грофицата де Фелс.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Anne Roquebert|publisher=Ars Mundi|year=1990|page=97|language=fr}}&lt;/ref&gt; Сликата преминала во [[Лувр|Музејот Лувр]] во 1929 година, а во 1947 година била префрлена во [[Музеј „Же де пом“|Музејот „Же де пом“]]. Изложена е во [[Музеј Орсе|музејот Орсе]] од 1986 година.

== Уметничкото дело, одраз на семејната атмосфера ==
''„Портретот на семејството Белели“'' е иконско дело на францускиот сликар Едгар Дега, познат член на [[Импресионизам|импресионистичкото движење]]. Иконско дело е затоа што тој работел на оваа слика речиси десет години, стремејќи се да ја направи свое [[ремек-дело]].

На оваа слика истовремено е прикажано и буржоаско семејство од 19 век и семеен судир. Практично не се разменуваат погледи меѓу членовите на семејството. Секој лик гледа во различна насока. Само таткото, Џ. Белели, се чини дека ја гледа својата најстара ќерка. Всушност, секој лик претставува посебна ментална состојба.

* Мајката, Л. Белели, стои од десната страна на сликата, малку зад своите ќерки. Косата ѝ е собрана во цврста [[пунџа]], а облечена е во црно; погледот ѝ се чини изгубен во левата страна на платното, како да е впиен од тажна мисла. Таа тагува по својот починат татко, чиј врамен портрет виси на ѕидот зад неа. Нејзиниот став се издвојува од другите фигури прикажани во уметничкото дело. Таа е физички присутна, но нејзиниот ум е на друго место.
* Најстарата ќерка стои покрај нејзината мајка. На напореден начин, таа ги следи стапките на нејзината мајка. Нејзиното држење на телото, линиите и бојата на фустанот ги одразуваат оние на нејзината мајка, зајакнувајќи ја врската меѓу нив. Исправена и добра ученичка, нејзиниот портрет во цел раст претставува добро воспитано и мирно девојче, кое се придржува до стандардите за добро однесување на буржоаската класа. Со скрстени раце, во уметничка поза, таа гледа непосредно во гледачот.
* Најмладиот член на семејството е седната. Во остра спротивност со нејзината сестра, таа ја зазема средишната позиција на сликата. Свртена кон гледачот, нејзината положба сугерира досада. Нејзиниот поглед е насочен нанадвор и таа не седи „правилно“ на столот, како да сака да ја напушти собата што е можно побрзо. Можеби сака да ја следи мачката како ја напушта собата. Мачката, згора на тоа, создава наративен фрагмент во сликата, бидејќи не ја гледаме нејзината глава: таа е единствената што се движи на овој портрет.
* Таткото Џ. Белели, од своја страна, добил посебен третман. Всушност, бидејќи не бил присутен&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mieux-se-connaitre.com/2010/12/la-famille-bellelli-dedgar-degas/|title=La famille Bellelli d'Édgar Degas|last=admin|date=2010-12-30|language=fr-FR|accessdate=2024-04-21}}&lt;/ref&gt; за време на семејните сеанси бидејќи бил во [[прогонство]] од политички причини, тој е прикажан сам во својот агол од десната страна на сликата. Свртен кон [[Камин|каминот]] и седнат во голема, темносина [[фотелја]], тој изгледа ограничен на мал простор во собата и платното. Овој мал простор го нагласува неговото отсуство од семејството.

На оваа слика, сè е ладно. Дега, преку обработката на секоја од прикажаните фигури, ја нагласува нивната сопствена осаменост. Освен плашливиот мајчински гест на раката на Лоре Белели на рамото на нејзината ќерка, ниедна од фигурите не се допира. Секоја е изгубена во своите мисли.

Дега усвојува карактеристичен пристап на [[Импресионизам|импресионизмот]] во своето дело ''„Семејството Белели“'' . Со вешта употреба на светлина и боја за да ја долови мигновеноста и атмосферата на сцената, тој ги нагласува комплементарните бои на сина и жолта присутни низ целата просторија (жолта на подот, во лајсните, рамката и сина во тапетите, перничињата на столчињата и каминот).

Во 19 век биле забележани значителни подобрувања во областа на [[Фотографија|фотографијата]], која подоцна станала подостапна. Самиот Дега бил голем ентузијаст за фотографија, а тоа се одразува во неговата работа. На оваа слика, може да се забележи одредено фотографско влијание во композицијата и кадрирањето на сцената, како и во начинот на кој фигурите се распоредени во просторот.

==Наводи==
{{наводи}}

{{Едгар Дега}}

[[Категорија:Уметнички слики од 1860-тите]]
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]</text>
      <sha1>dyox87ih4quf0svexilguc25zrnxz82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570194</id>
      <parentid>5570193</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>додадена/изменета предлошка</comment>
      <origin>5570194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11404" sha1="0gelwpmqdz90f0bt2818zrfqii8fox2" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}
{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas - The Bellelli Family - Google Art Project.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Семејството Белели
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1858–1867
| medium=Масло на платно
| type = Семеен портрет
| movement=[[Realism (art movement)|Realism]]
| height_metric=200
| width_metric=253
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Орсе]]
| city=[[Париз]]
}}

'''''Семејството Белели''''' — слика од [[Едгар Дега]], започната во 1858 година и завршена во 1869 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-famille-9998|title=Portrait de famille - Edgar Degas {{!}} Musée d'Orsay|accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; На неа се прикажани членови на семејството Белели, кои се поврзани со семејството Гас.

Сликата е дел од збирките на [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]].

== Историја ==
Оваа голема слика ја започнал [[Едгар Дега]] во 1858 година за време на неговите години на формирање, по престојот што сликарот го поминал во [[Фиренца]] со својата тетка Лоре Белели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; Лево, се гледа портретот на оваа тетка, Лоре Белели, сестра на таткото на уметникот, со нејзините ќерки Џована и Џулија, а десно, Џенаро Белели, тетин на уметникот. Композицијата е високо структурирана, но оваа слика е пред сè портрет на раздор во двојката „помеѓу цветните тапети, камениот камин и ограничувањата на буржоаските семејни конвенции“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jacques Michel|year=1980|title=Sur un tableau de Degas|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1980/02/15/sur-un-tableau-de-degas_2812103_1819218.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr}}&lt;/ref&gt;, несогласување на кое сликарот бил сведок неколку недели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Ова несогласување е потврдено со приватна преписка.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Делото било изложено на Салонот во 1867 година.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt;

== Сопственост ==
Сликата останала во сопственост на уметникот до 1913 година, кога била депонирана во галеријата [[Пол Диран-Руел|Диран-Руел]]. По смртта на сликарот во 1917 година, сликата била купена од француската држава&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; преку Музејот на Луксембург за 300 000 [[Француски франк|франци]], со помош на семејството на сликарот, кое ја намалило цената, и на патроните, вклучувајќи ги грофот и грофицата де Фелс.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Anne Roquebert|publisher=Ars Mundi|year=1990|page=97|language=fr}}&lt;/ref&gt; Сликата преминала во [[Лувр|Музејот Лувр]] во 1929 година, а во 1947 година била префрлена во [[Музеј „Же де пом“|Музејот „Же де пом“]]. Изложена е во [[Музеј Орсе|музејот Орсе]] од 1986 година.

== Уметничкото дело, одраз на семејната атмосфера ==
''„Портретот на семејството Белели“'' е иконско дело на францускиот сликар Едгар Дега, познат член на [[Импресионизам|импресионистичкото движење]]. Иконско дело е затоа што тој работел на оваа слика речиси десет години, стремејќи се да ја направи свое [[ремек-дело]].

На оваа слика истовремено е прикажано и буржоаско семејство од 19 век и семеен судир. Практично не се разменуваат погледи меѓу членовите на семејството. Секој лик гледа во различна насока. Само таткото, Џ. Белели, се чини дека ја гледа својата најстара ќерка. Всушност, секој лик претставува посебна ментална состојба.

* Мајката, Л. Белели, стои од десната страна на сликата, малку зад своите ќерки. Косата ѝ е собрана во цврста [[пунџа]], а облечена е во црно; погледот ѝ се чини изгубен во левата страна на платното, како да е впиен од тажна мисла. Таа тагува по својот починат татко, чиј врамен портрет виси на ѕидот зад неа. Нејзиниот став се издвојува од другите фигури прикажани во уметничкото дело. Таа е физички присутна, но нејзиниот ум е на друго место.
* Најстарата ќерка стои покрај нејзината мајка. На напореден начин, таа ги следи стапките на нејзината мајка. Нејзиното држење на телото, линиите и бојата на фустанот ги одразуваат оние на нејзината мајка, зајакнувајќи ја врската меѓу нив. Исправена и добра ученичка, нејзиниот портрет во цел раст претставува добро воспитано и мирно девојче, кое се придржува до стандардите за добро однесување на буржоаската класа. Со скрстени раце, во уметничка поза, таа гледа непосредно во гледачот.
* Најмладиот член на семејството е седната. Во остра спротивност со нејзината сестра, таа ја зазема средишната позиција на сликата. Свртена кон гледачот, нејзината положба сугерира досада. Нејзиниот поглед е насочен нанадвор и таа не седи „правилно“ на столот, како да сака да ја напушти собата што е можно побрзо. Можеби сака да ја следи мачката како ја напушта собата. Мачката, згора на тоа, создава наративен фрагмент во сликата, бидејќи не ја гледаме нејзината глава: таа е единствената што се движи на овој портрет.
* Таткото Џ. Белели, од своја страна, добил посебен третман. Всушност, бидејќи не бил присутен&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mieux-se-connaitre.com/2010/12/la-famille-bellelli-dedgar-degas/|title=La famille Bellelli d'Édgar Degas|last=admin|date=2010-12-30|language=fr-FR|accessdate=2024-04-21}}&lt;/ref&gt; за време на семејните сеанси бидејќи бил во [[прогонство]] од политички причини, тој е прикажан сам во својот агол од десната страна на сликата. Свртен кон [[Камин|каминот]] и седнат во голема, темносина [[фотелја]], тој изгледа ограничен на мал простор во собата и платното. Овој мал простор го нагласува неговото отсуство од семејството.

На оваа слика, сè е ладно. Дега, преку обработката на секоја од прикажаните фигури, ја нагласува нивната сопствена осаменост. Освен плашливиот мајчински гест на раката на Лоре Белели на рамото на нејзината ќерка, ниедна од фигурите не се допира. Секоја е изгубена во своите мисли.

Дега усвојува карактеристичен пристап на [[Импресионизам|импресионизмот]] во своето дело ''„Семејството Белели“'' . Со вешта употреба на светлина и боја за да ја долови мигновеноста и атмосферата на сцената, тој ги нагласува комплементарните бои на сина и жолта присутни низ целата просторија (жолта на подот, во лајсните, рамката и сина во тапетите, перничињата на столчињата и каминот).

Во 19 век биле забележани значителни подобрувања во областа на [[Фотографија|фотографијата]], која подоцна станала подостапна. Самиот Дега бил голем ентузијаст за фотографија, а тоа се одразува во неговата работа. На оваа слика, може да се забележи одредено фотографско влијание во композицијата и кадрирањето на сцената, како и во начинот на кој фигурите се распоредени во просторот.

==Наводи==
{{наводи}}

{{Едгар Дега}}

[[Категорија:Уметнички слики од 1860-тите]]
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]</text>
      <sha1>0gelwpmqdz90f0bt2818zrfqii8fox2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570372</id>
      <parentid>5570194</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>ситна поправка</comment>
      <origin>5570372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11400" sha1="3n1lei9lqe6t6bmhozdkpg1e2ogknaj" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}
{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas - The Bellelli Family - Google Art Project.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Семејството Белели
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1858–1867
| medium=Масло на платно
| type = Семеен портрет
| movement=[[Realism (art movement)|Realism]]
| height_metric=200
| width_metric=253
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Орсе]]
| city=[[Париз]]
}}

'''''Семејството Белели''''' — слика од [[Едгар Дега]], започната во 1858 година и завршена во 1869 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-famille-9998|title=Portrait de famille - Edgar Degas {{!}} Musée d'Orsay|accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; На неа се прикажани членови на семејството Белели, кои се поврзани со семејството Гас.

Сликата е дел од збирките на [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]].

== Историја ==
Оваа голема слика ја започнал [[Едгар Дега]] во 1858 година за време на неговите години на формирање, по престојот што сликарот го поминал во [[Фиренца]] со својата тетка Лоре Белели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=Laurence Madeline|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; Лево, се гледа портретот на оваа тетка, Лоре Белели, сестра на таткото на уметникот, со нејзините ќерки Џована и Џулија, а десно, Џенаро Белели, тетин на уметникот. Композицијата е високо структурирана, но оваа слика е пред сè портрет на раздор во двојката „помеѓу цветните тапети, камениот камин и ограничувањата на буржоаските семејни конвенции“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jacques Michel|year=1980|title=Sur un tableau de Degas|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1980/02/15/sur-un-tableau-de-degas_2812103_1819218.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr}}&lt;/ref&gt;, несогласување на кое сликарот бил сведок неколку недели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Ова несогласување е потврдено со приватна преписка.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Делото било изложено на Салонот во 1867 година.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt;

== Сопственост ==
Сликата останала во сопственост на уметникот до 1913 година, кога била депонирана во галеријата [[Пол Диран-Руел|Диран-Руел]]. По смртта на сликарот во 1917 година, сликата била купена од француската држава&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=[[Laurence Madeline]]|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; преку Музејот на Луксембург за 300 000 [[Француски франк|франци]], со помош на семејството на сликарот, кое ја намалило цената, и на патроните, вклучувајќи ги грофот и грофицата де Фелс.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Anne Roquebert|publisher=Ars Mundi|year=1990|page=97|language=fr}}&lt;/ref&gt; Сликата преминала во [[Лувр|Музејот Лувр]] во 1929 година, а во 1947 година била префрлена во [[Музеј „Же де пом“|Музејот „Же де пом“]]. Изложена е во [[Музеј Орсе|музејот Орсе]] од 1986 година.

== Уметничкото дело, одраз на семејната атмосфера ==
''„Портретот на семејството Белели“'' е иконско дело на францускиот сликар Едгар Дега, познат член на [[Импресионизам|импресионистичкото движење]]. Иконско дело е затоа што тој работел на оваа слика речиси десет години, стремејќи се да ја направи свое [[ремек-дело]].

На оваа слика истовремено е прикажано и буржоаско семејство од 19 век и семеен судир. Практично не се разменуваат погледи меѓу членовите на семејството. Секој лик гледа во различна насока. Само таткото, Џ. Белели, се чини дека ја гледа својата најстара ќерка. Всушност, секој лик претставува посебна ментална состојба.

* Мајката, Л. Белели, стои од десната страна на сликата, малку зад своите ќерки. Косата ѝ е собрана во цврста [[пунџа]], а облечена е во црно; погледот ѝ се чини изгубен во левата страна на платното, како да е впиен од тажна мисла. Таа тагува по својот починат татко, чиј врамен портрет виси на ѕидот зад неа. Нејзиниот став се издвојува од другите фигури прикажани во уметничкото дело. Таа е физички присутна, но нејзиниот ум е на друго место.
* Најстарата ќерка стои покрај нејзината мајка. На напореден начин, таа ги следи стапките на нејзината мајка. Нејзиното држење на телото, линиите и бојата на фустанот ги одразуваат оние на нејзината мајка, зајакнувајќи ја врската меѓу нив. Исправена и добра ученичка, нејзиниот портрет во цел раст претставува добро воспитано и мирно девојче, кое се придржува до стандардите за добро однесување на буржоаската класа. Со скрстени раце, во уметничка поза, таа гледа непосредно во гледачот.
* Најмладиот член на семејството е седната. Во остра спротивност со нејзината сестра, таа ја зазема средишната позиција на сликата. Свртена кон гледачот, нејзината положба сугерира досада. Нејзиниот поглед е насочен нанадвор и таа не седи „правилно“ на столот, како да сака да ја напушти собата што е можно побрзо. Можеби сака да ја следи мачката како ја напушта собата. Мачката, згора на тоа, создава наративен фрагмент во сликата, бидејќи не ја гледаме нејзината глава: таа е единствената што се движи на овој портрет.
* Таткото Џ. Белели, од своја страна, добил посебен третман. Всушност, бидејќи не бил присутен&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mieux-se-connaitre.com/2010/12/la-famille-bellelli-dedgar-degas/|title=La famille Bellelli d'Édgar Degas|last=admin|date=2010-12-30|language=fr-FR|accessdate=2024-04-21}}&lt;/ref&gt; за време на семејните сеанси бидејќи бил во [[прогонство]] од политички причини, тој е прикажан сам во својот агол од десната страна на сликата. Свртен кон [[Камин|каминот]] и седнат во голема, темносина [[фотелја]], тој изгледа ограничен на мал простор во собата и платното. Овој мал простор го нагласува неговото отсуство од семејството.

На оваа слика, сè е ладно. Дега, преку обработката на секоја од прикажаните фигури, ја нагласува нивната сопствена осаменост. Освен плашливиот мајчински гест на раката на Лоре Белели на рамото на нејзината ќерка, ниедна од фигурите не се допира. Секоја е изгубена во своите мисли.

Дега усвојува карактеристичен пристап на [[Импресионизам|импресионизмот]] во своето дело ''„Семејството Белели“'' . Со вешта употреба на светлина и боја за да ја долови мигновеноста и атмосферата на сцената, тој ги нагласува комплементарните бои на сина и жолта присутни низ целата просторија (жолта на подот, во лајсните, рамката и сина во тапетите, перничињата на столчињата и каминот).

Во 19 век биле забележани значителни подобрувања во областа на [[Фотографија|фотографијата]], која подоцна станала подостапна. Самиот Дега бил голем ентузијаст за фотографија, а тоа се одразува во неговата работа. На оваа слика, може да се забележи одредено фотографско влијание во композицијата и кадрирањето на сцената, како и во начинот на кој фигурите се распоредени во просторот.

==Наводи==
{{наводи}}

{{Едгар Дега}}

[[Категорија:Уметнички слики од 1860-тите]]
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]</text>
      <sha1>3n1lei9lqe6t6bmhozdkpg1e2ogknaj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570374</id>
      <parentid>5570372</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>ситна поправка</comment>
      <origin>5570374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11396" sha1="abcawd9yg966c3774rwqx82m5wzjhxf" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}
{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas - The Bellelli Family - Google Art Project.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Семејството Белели
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1858–1867
| medium=Масло на платно
| type = Семеен портрет
| movement=[[Realism (art movement)|Realism]]
| height_metric=200
| width_metric=253
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Орсе]]
| city=[[Париз]]
}}

'''''Семејството Белели''''' — слика од [[Едгар Дега]], започната во 1858 година и завршена во 1869 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.musee-orsay.fr/fr/oeuvres/portrait-de-famille-9998|title=Portrait de famille - Edgar Degas {{!}} Musée d'Orsay|accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; На неа се прикажани членови на семејството Белели, кои се поврзани со семејството Гас.

Сликата е дел од збирките на [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]].

== Историја ==
Оваа голема слика ја започнал [[Едгар Дега]] во 1858 година за време на неговите години на формирање, по престојот што сликарот го поминал во [[Фиренца]] со својата тетка Лоре Белели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=Laurence Madeline|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; Лево, се гледа портретот на оваа тетка, Лоре Белели, сестра на таткото на уметникот, со нејзините ќерки Џована и Џулија, а десно, Џенаро Белели, тетин на уметникот. Композицијата е високо структурирана, но оваа слика е пред сè портрет на раздор во двојката „помеѓу цветните тапети, камениот камин и ограничувањата на буржоаските семејни конвенции“&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Jacques Michel|year=1980|title=Sur un tableau de Degas|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1980/02/15/sur-un-tableau-de-degas_2812103_1819218.html|journal=[[Le Monde]]|language=fr}}&lt;/ref&gt;, несогласување на кое сликарот бил сведок неколку недели.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Ова несогласување е потврдено со приватна преписка.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt; Делото било изложено на Салонот во 1867 година.&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot; /&gt;

== Сопственост ==
Сликата останала во сопственост на уметникот до 1913 година, кога била депонирана во галеријата [[Пол Диран-Руел|Диран-Руел]]. По смртта на сликарот во 1917 година, сликата била купена од француската држава&lt;ref name=&quot;Madeline1999&quot;&gt;{{Наведена книга|title=100 chefs-d'œuvre impressionnistes|last=Laurence Madeline|publisher=Editions Scala|year=1999|page=40-45|language=fr}}&lt;/ref&gt; преку Музејот на Луксембург за 300 000 [[Француски франк|франци]], со помош на семејството на сликарот, кое ја намалило цената, и на патроните, вклучувајќи ги грофот и грофицата де Фелс.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Anne Roquebert|publisher=Ars Mundi|year=1990|page=97|language=fr}}&lt;/ref&gt; Сликата преминала во [[Лувр|Музејот Лувр]] во 1929 година, а во 1947 година била префрлена во [[Музеј „Же де пом“|Музејот „Же де пом“]]. Изложена е во [[Музеј Орсе|музејот Орсе]] од 1986 година.

== Уметничкото дело, одраз на семејната атмосфера ==
''„Портретот на семејството Белели“'' е иконско дело на францускиот сликар Едгар Дега, познат член на [[Импресионизам|импресионистичкото движење]]. Иконско дело е затоа што тој работел на оваа слика речиси десет години, стремејќи се да ја направи свое [[ремек-дело]].

На оваа слика истовремено е прикажано и буржоаско семејство од 19 век и семеен судир. Практично не се разменуваат погледи меѓу членовите на семејството. Секој лик гледа во различна насока. Само таткото, Џ. Белели, се чини дека ја гледа својата најстара ќерка. Всушност, секој лик претставува посебна ментална состојба.

* Мајката, Л. Белели, стои од десната страна на сликата, малку зад своите ќерки. Косата ѝ е собрана во цврста [[пунџа]], а облечена е во црно; погледот ѝ се чини изгубен во левата страна на платното, како да е впиен од тажна мисла. Таа тагува по својот починат татко, чиј врамен портрет виси на ѕидот зад неа. Нејзиниот став се издвојува од другите фигури прикажани во уметничкото дело. Таа е физички присутна, но нејзиниот ум е на друго место.
* Најстарата ќерка стои покрај нејзината мајка. На напореден начин, таа ги следи стапките на нејзината мајка. Нејзиното држење на телото, линиите и бојата на фустанот ги одразуваат оние на нејзината мајка, зајакнувајќи ја врската меѓу нив. Исправена и добра ученичка, нејзиниот портрет во цел раст претставува добро воспитано и мирно девојче, кое се придржува до стандардите за добро однесување на буржоаската класа. Со скрстени раце, во уметничка поза, таа гледа непосредно во гледачот.
* Најмладиот член на семејството е седната. Во остра спротивност со нејзината сестра, таа ја зазема средишната позиција на сликата. Свртена кон гледачот, нејзината положба сугерира досада. Нејзиниот поглед е насочен нанадвор и таа не седи „правилно“ на столот, како да сака да ја напушти собата што е можно побрзо. Можеби сака да ја следи мачката како ја напушта собата. Мачката, згора на тоа, создава наративен фрагмент во сликата, бидејќи не ја гледаме нејзината глава: таа е единствената што се движи на овој портрет.
* Таткото Џ. Белели, од своја страна, добил посебен третман. Всушност, бидејќи не бил присутен&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mieux-se-connaitre.com/2010/12/la-famille-bellelli-dedgar-degas/|title=La famille Bellelli d'Édgar Degas|last=admin|date=2010-12-30|language=fr-FR|accessdate=2024-04-21}}&lt;/ref&gt; за време на семејните сеанси бидејќи бил во [[прогонство]] од политички причини, тој е прикажан сам во својот агол од десната страна на сликата. Свртен кон [[Камин|каминот]] и седнат во голема, темносина [[фотелја]], тој изгледа ограничен на мал простор во собата и платното. Овој мал простор го нагласува неговото отсуство од семејството.

На оваа слика, сè е ладно. Дега, преку обработката на секоја од прикажаните фигури, ја нагласува нивната сопствена осаменост. Освен плашливиот мајчински гест на раката на Лоре Белели на рамото на нејзината ќерка, ниедна од фигурите не се допира. Секоја е изгубена во своите мисли.

Дега усвојува карактеристичен пристап на [[Импресионизам|импресионизмот]] во своето дело ''„Семејството Белели“'' . Со вешта употреба на светлина и боја за да ја долови мигновеноста и атмосферата на сцената, тој ги нагласува комплементарните бои на сина и жолта присутни низ целата просторија (жолта на подот, во лајсните, рамката и сина во тапетите, перничињата на столчињата и каминот).

Во 19 век биле забележани значителни подобрувања во областа на [[Фотографија|фотографијата]], која подоцна станала подостапна. Самиот Дега бил голем ентузијаст за фотографија, а тоа се одразува во неговата работа. На оваа слика, може да се забележи одредено фотографско влијание во композицијата и кадрирањето на сцената, како и во начинот на кој фигурите се распоредени во просторот.

==Наводи==
{{наводи}}

{{Едгар Дега}}

[[Категорија:Уметнички слики од 1860-тите]]
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Википедија:Статии со нормативна контрола]]</text>
      <sha1>abcawd9yg966c3774rwqx82m5wzjhxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Автотаксономија/Artemisia</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396476</id>
    <redirect title="Предлошка:Автотаксономија/Пелин" />
    <revision>
      <id>5570192</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:05:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Предлошка:Автотаксономија/Пелин]]</comment>
      <origin>5570192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="sosfj8dsnkmxlrvbtzdmcr21jrgfuq1" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Предлошка:Автотаксономија/Пелин]]</text>
      <sha1>sosfj8dsnkmxlrvbtzdmcr21jrgfuq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Предлошка:Автотаксономија/Пелин</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1396477</id>
    <revision>
      <id>5570195</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:07:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Don't edit this line {{{machine code|}}} |rank=genus |link=Пелин (род)|Пелин |parent=Главоцветни (потсемејство) |refs={{нмс|url=https://www.compositae.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1074884|year=2022|title=Anthemideae Cass.|publisher=Compositae Working Group (CWG)|website=Global Compositae Database|access-date=31 март 2022}} }}</comment>
      <origin>5570195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="373" sha1="li0v868sgjuicx8l0kduiok8jsluq9t" xml:space="preserve">{{Don't edit this line {{{machine code|}}}
|rank=genus
|link=Пелин (род)|Пелин
|parent=Главоцветни (потсемејство)
|refs={{нмс|url=https://www.compositae.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=1074884|year=2022|title=Anthemideae Cass.|publisher=Compositae Working Group (CWG)|website=Global Compositae Database|access-date=31 март 2022}}
}}</text>
      <sha1>li0v868sgjuicx8l0kduiok8jsluq9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Artemisia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396480</id>
    <redirect title="Пелин (род)" />
    <revision>
      <id>5570202</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Пелин (род)]]</comment>
      <origin>5570202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="1ey2x7kj1n74dn0p7ewkyf3kqb7rhsy" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Пелин (род)]]</text>
      <sha1>1ey2x7kj1n74dn0p7ewkyf3kqb7rhsy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Автопортрет (Дега, Париз)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396481</id>
    <revision>
      <id>5570204</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/221958010|Autoportrait (Degas, Paris)]]“</comment>
      <origin>5570204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2293" sha1="4idt3s2viruf6p4nqecrr76wg2lfnkl" xml:space="preserve">
'''''Автопортрет''''' (или '''''Портрет на уметникот''''') - слика од францускиот уметник [[Едгар Дега]], создадена во 1855 година и се чува во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе во Париз]].

== Опис ==
Дега го создал ова дело на само дваесет и една година, пред да тргне за Италија. Тоа е еден од највпечатливите од неговите петнаесет автопортрети. Всушност, тој често се користел себеси како модел, претставувајќи се како префинет и опуштен [[денди]], совршено интегриран и опуштен во општеството.

Сепак, овој автопортрет евоцира одредена младешка невиност. Дега, очигледно, сè уште не е сигурен во својата надареност, а неговото навидум вкочането лице го издава стравот и вознемиреноста поврзани со аспирациите на некој што штотуку почнал да се занимава со уметност. Позата е формална и академска, потсетува на официјални портрети и, особено, на делата на [[Жан Огист Доминик Енгр|Енгр]], уметникот што Дега го обожавал во тоа време.

Сликата била продадена на француската држава во 1927 година за време на постхумната продажба на збирката на неговиот брат, Рене Дега, во име на Музејот Лувр. Таа пристигнала во 1986 година во новосоздадениот Музеј Орсе, каде што сè уште се наоѓа под инвентарен број RF 2649.

== Наводи ==

[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1855 година]]</text>
      <sha1>4idt3s2viruf6p4nqecrr76wg2lfnkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570205</id>
      <parentid>5570204</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>додадена/изменета предлошка, поправки</comment>
      <origin>5570205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2340" sha1="eo2g1kfu6ld60kwaeanlpw146mnf37q" xml:space="preserve">
'''''Автопортрет''''' (или '''''Портрет на уметникот''''') — слика од францускиот уметник [[Едгар Дега]], создадена во 1855 година што се чува во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе во Париз]].

== Опис ==
Дега го создал ова дело на само дваесет и една година, пред да тргне за Италија. Тоа е еден од највпечатливите од неговите петнаесет автопортрети. Всушност, тој често се користел себеси како модел, претставувајќи се како префинет и опуштен [[денди]], совршено интегриран и опуштен во општеството.

Сепак, овој автопортрет евоцира одредена младешка невиност. Дега, очигледно, сè уште не е сигурен во својата надареност, а неговото навидум вкочането лице го издава стравот и вознемиреноста поврзани со аспирациите на некој што штотуку почнал да се занимава со уметност. Позата е формална и академска, потсетува на официјални портрети и, особено, на делата на [[Жан Огист Доминик Енгр|Енгр]], уметникот што Дега го обожавал во тоа време.

Сликата била продадена на француската држава во 1927 година за време на постхумната продажба на збирката на неговиот брат, Рене Дега, во име на Музејот Лувр. Таа пристигнала во 1986 година во новосоздадениот Музеј Орсе, каде што сè уште се наоѓа под инвентарен број RF 2649.

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Едгар Дега}}
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1855 година]]</text>
      <sha1>eo2g1kfu6ld60kwaeanlpw146mnf37q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570368</id>
      <parentid>5570205</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>додадена/изменета предлошка</comment>
      <origin>5570368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3080" sha1="spnimemjvgaakdg6h98ifo8qd6d6kk6" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}
{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas self portrait 1855FXD.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Автопортрет
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1854 или 1855
| medium=Масло на платно
| type = 
| movement=
| height_metric=81,3
| width_metric=64,5
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Орсе]]
| city=[[Париз]]
}}
'''''Автопортрет''''' или '''''Портрет на уметникот''''' — слика од францускиот уметник [[Едгар Дега]], создадена во 1855 година што се чува во [[Музеј Орсе|Музејот Орсе]] во [[Париз]].

== Опис ==
Дега го создал ова дело на само дваесет и една година, пред да тргне за Италија. Тоа е еден од највпечатливите од неговите петнаесет автопортрети. Всушност, тој често се користел себеси како модел, претставувајќи се како префинет и опуштен [[денди]], совршено интегриран и опуштен во општеството.

Сепак, овој автопортрет евоцира одредена младешка невиност. Дега, очигледно, сè уште не е сигурен во својата надареност, а неговото навидум вкочането лице го издава стравот и вознемиреноста поврзани со аспирациите на некој што штотуку почнал да се занимава со уметност. Позата е формална и академска, потсетува на официјални портрети и, особено, на делата на [[Жан Огист Доминик Енгр|Енгр]], уметникот што Дега го обожавал во тоа време.

Сликата била продадена на француската држава во 1927 година за време на постхумната продажба на збирката на неговиот брат, Рене Дега, во име на Музејот Лувр. Таа пристигнала во 1986 година во новосоздадениот Музеј Орсе, каде што сè уште се наоѓа под инвентарен број RF 2649.&lt;ref&gt;[http://www.musee-orsay.fr/fr/collections/catalogue-des-oeuvres/notice.html?no_cache=1&amp;nnumid=009997&amp;cHash=370c9efcf9 Известување од Музејот Орсе]&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Едгар Дега}}
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1855 година]]
[[Категорија:Слики во Музејот Орсе]]</text>
      <sha1>spnimemjvgaakdg6h98ifo8qd6d6kk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396482</id>
    <revision>
      <id>5570206</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:13:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:fr:Special:Redirect/revision/234432009|Autoportrait (Degas, Los Angeles)]]“</comment>
      <origin>5570206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="908" sha1="ctsyf2z0tqp2npdm7krrooyfz5uqrwd" xml:space="preserve">
'''''Автопортрет''''' - [[Уметничка слика|слика]] создадена од [[Франција|францускиот]] [[сликар]] [[Едгар Дега]] околу [[1857|1857–1858 година]]. Ова [[Маслено сликарство|масло]] на [[хартија]], монтирано на платно[[1858|,]] е автопортрет на уметникот кој носи [[шешир]]. Од [[1995|1995 година]], делото е дел од збирката на Музејот Џ. Пол Гети во [[Лос Анџелес]], [[Соединети Американски Држави|САД]].

== Надворешни врски ==

[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1857 година]]
[[Категорија:Слики во Музејот Гети]]</text>
      <sha1>ctsyf2z0tqp2npdm7krrooyfz5uqrwd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570207</id>
      <parentid>5570206</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T03:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>додадена/изменета предлошка, поправки</comment>
      <origin>5570207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1447" sha1="otmgbqhwpl8qird99b8jd64t8mhqvto" xml:space="preserve">{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas - Self-Portrait - Google Art Project.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Автопортрет
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1857
| medium=Масло на хартија монтирана на платно
| type = 
| movement=
| height_metric=21
| width_metric=16,2
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Гети]]
| city=[[Лос Анџелес]]
}}

'''''Автопортрет''''' — [[Уметничка слика|слика]] создадена од [[Франција|францускиот]] [[сликар]] [[Едгар Дега]] околу [[1857|1857–1858 година]]. Ова [[Маслено сликарство|масло]] на [[хартија]], монтирано на платно[[1858|,]] е автопортрет на уметникот кој носи [[шешир]]. Од [[1995|1995 година]], делото е дел од збирката на Музејот Џ. Пол Гети во [[Лос Анџелес]], [[Соединети Американски Држави|САД]].

== Надворешни врски ==


{{Едгар Дега}}
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1857 година]]
[[Категорија:Слики во Музејот Гети]]</text>
      <sha1>otmgbqhwpl8qird99b8jd64t8mhqvto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570366</id>
      <parentid>5570207</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T11:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>поправки</comment>
      <origin>5570366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1562" sha1="kmmd01axy376uf0bv1chm21chl7b6co" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}
{{Инфокутија Уметничко дело
| image_file=Edgar Degas - Self-Portrait - Google Art Project.jpg
| backcolor=#FBF5DF
| image_size=350px
| title=Автопортрет
| artist=[[Едгар Дега]]
| year=1857
| medium=Масло на хартија монтирана на платно
| type = 
| movement=
| height_metric=21
| width_metric=16,2
| height_imperial=
| width_imperial=
| metric_unit=cm
| imperial_unit=in
| museum=[[Музеј Гети]]
| city=[[Лос Анџелес]]
}}

'''''Автопортрет''''' — [[Уметничка слика|слика]] создадена од [[Франција|францускиот]] [[сликар]] [[Едгар Дега]] околу [[1857|1857–1858 година]]. Ова [[Маслено сликарство|масло]] на [[хартија]], монтирано на платно, е автопортрет на уметникот кој носи [[шешир]]. Од [[1995|1995 година]], делото е дел од збирката на [[Музеј „Гети“ (Лос Анџелес)|Музејот Џ. Пол Гети]] во [[Лос Анџелес]], [[Соединети Американски Држави|САД]].

{{Едгар Дега}}
[[Категорија:Слики од Едгар Дега]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1857 година]]
[[Категорија:Уметнички слики од 1858 година]]
[[Категорија:Слики во Музејот Гети]]</text>
      <sha1>kmmd01axy376uf0bv1chm21chl7b6co</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Горчлив пелин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396483</id>
    <redirect title="Див пелин" />
    <revision>
      <id>5570210</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Див пелин]]</comment>
      <origin>5570210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="onbf4u3fm4qxxbrgpc31madw16e586y" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Див пелин]]</text>
      <sha1>onbf4u3fm4qxxbrgpc31madw16e586y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Повеќегодишен лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396484</id>
    <revision>
      <id>5570213</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Speciesbox | name = Повеќегодишен лен | image = Linumperenne1.jpg | genus = Linum | species = perenne | authority = [[Карл Линеј|L.]] | synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{наведен POWO |id=544634-1 |title=''Linum perenne'' L. |access-date=24 јануари 2025}}&lt;/ref&gt; | synonyms = {{расклопен список | {{список на видови  | Adenolinum perenne | (L.) Rchb.  | Adenolinum sibiricum | Rchb.  |...</comment>
      <origin>5570213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4924" sha1="0p9q7wjn10u2u43vu7ui9cj3mi9jasp" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Повеќегодишен лен
| image = Linumperenne1.jpg
| genus = Linum
| species = perenne
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
| synonyms_ref = &lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{наведен POWO |id=544634-1 |title=''Linum perenne'' L. |access-date=24 јануари 2025}}&lt;/ref&gt;
| synonyms = {{расклопен список | {{список на видови
 | Adenolinum perenne | (L.) Rchb.
 | Adenolinum sibiricum | Rchb.
 | Linum alpestre | Bubani
 | Linum alpinum | Schangin
 | Linum brevisepalum | Juz.
 | Linum darmstadinum | Alef.
 | Linum decurrens | Kellogg
 | Linum elatum | Salisb.
 | Linum perenne | roseum Barr &amp; Sugden
 | Linum sibiricum | DC.
}}
}}
}}

'''Повеќегодишен лен''' ({{науч|Linum perenne}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] присутен во [[Европа]], претежно на [[Алпи]]те. Во [[Македонија]] е застапен со два подвида.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471}}&lt;/ref&gt; Присутен е и на места во [[Англија]]. Внесен е во Северна Америка, каде расте по планинските сртови, шумовитите предели и на песокливи низини на [[пелин (род)|пелиновата]] степа.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{наведена книга|last=Taylor|first=Ronald J.|title=Sagebrush Country: A Wildflower Sanctuary|publisher=Mountain Press Pub. Co|year=1994|isbn=0-87842-280-3|edition=rev.|location=Missoula, MT|pages=62|language=en|oclc=25708726|orig-year=1992}}&lt;/ref&gt;

Ова е тенко [[зелјесто растение|зелјесто]] [[повеќегодишно растение]] што достигнува висина од 90 см и има прилично дрвенест коренов врат, со јаки неразгранети стебла&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; и бројни спирално распоредени [[листови]] со тесен копјест облик, долги 1–2,5&amp;nbsp;см. [[Цвет]]овите се сини, со пречник од 2,5–5 см и имаат по пет [[венечно ливче|венечни ливчиња]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Ако стеблото се поткрши, цветовите паѓаат.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Растенијата во Англија му припаѓаат на [[подвид]]от ''Linum perenne'' subsp. ''anglicum'', а оние на Алпите се ''Linum perenne'' subsp. ''alpinum''. Сличниот северноамерикански вид Луисов лен (''Linum lewisii'') понекогаш се смета за подвид на повеќегодишниот лен.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] повеќегодишниот лен е присутен со два подвида: subsp. ''perenne'' и subsp. ''extraaxillare''. Расте по ридските и планински пасишта и покрај шумските патчиња на висина до 1.800&amp;nbsp;м.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

=== subsp. ''perenne'' ===
Подвидот ''perenne'' се одликува по тоа што стеблените листови имаат една жила. Познат е за Делчево — покрај стариот пат за Кочани; Крива Паланка — [[Осоговски манастир]] (С. Ицевски); Кичево — над с. [[Кнежино]]; пл. Кожуф — [[Висока Чука (Гевгелиско)|Висока Чука]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

=== subsp. ''extraaxillare'' ===
Подвидот ''extraaxillare'' се одликува по тоа што стеблените листови имаат две жили. Познат е за Шар Планина — [[Јелак|Мал Јелак]]; пл. Бистра — на врвот [[Меденица]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

==Одгледување==
Позната градинарска [[сорта]] на повеќегодишниот лен е „Blue Sapphire“.

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum perenne}}
* {{CalPhotos|Linum|perenne}}
* {{PFAF|Linum perenne}}
* {{Inaturalist-таксон|60491|повеќегодишниот лен}}

{{Taxonbar|from=Q159266}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Флора на Алпите]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]

{{ботаника-никулец}}</text>
      <sha1>0p9q7wjn10u2u43vu7ui9cj3mi9jasp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum perenne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396485</id>
    <redirect title="Повеќегодишен лен" />
    <revision>
      <id>5570214</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Повеќегодишен лен]]</comment>
      <origin>5570214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="blpj0gj1f6aemq5wusjt4saoyv309gj" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Повеќегодишен лен]]</text>
      <sha1>blpj0gj1f6aemq5wusjt4saoyv309gj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Австриски лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396486</id>
    <revision>
      <id>5570216</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Short description|Species of flowering plant}} {{Speciesbox | image = Linum austriacum flora2.jpg | genus = Linum | species = austriacum | authority = [[L.]] }}  '''Австриски лен''' ({{науч|Linum austriacum}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (Linaceae).&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{нмс |title=''Linum austriacum'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://p...</comment>
      <origin>5570216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2790" sha1="m2nf2fspzxeq14p7rxursu1t8ykssv2" xml:space="preserve">{{Short description|Species of flowering plant}}
{{Speciesbox
| image = Linum austriacum flora2.jpg
| genus = Linum
| species = austriacum
| authority = [[L.]]
}}

'''Австриски лен''' ({{науч|Linum austriacum}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (Linaceae).&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{нмс |title=''Linum austriacum'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544354-1 |website=Plants of the World Online |access-date=6 февруари 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Домородна е од источна Средна Европа до Западна и Средна Азија. На Балканот најзастапена е во Р. Македонија, Егејска Македонија и Тесалија.&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија|Р. Македонија]] австрискиот лен расте по ридски и планински пасишта и камењари, речиси на целата територија на земјата.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

Познат е за Скопска Црна Гора (Љ. Групче), Скопје — Катлановско Блато, с. Нова Брезница; Тетово — с. Рогачево; Таорска Клисура, клисура на р. Пчиња и клисура на р. Тополка; Куманово — с. Слупчане, с. Пчиња, помеѓу с. Доброшане и с. Орашец; Велес - Гроот, с. Чашка, с. Уланци, с. Ногаевци, (†) с. Енешово, Свети Николе — с. Делисинци, с. Кадрифаково; околината на Штип; околината на Кочани; Кичево — помеѓу с. Прострање и с. Големо Црско; Македонски Брод - Барбарас; Прилеп - Дабничка Планина (Д. Абрашевски), с. Дебреште; Неготино Војшанска Река, с. Криволак, (†) с. Џидимирци;
Се посочува за Прилеп - Плетвар, Демир Капија, с. Градско, пл. Голешница (Vandas, 1909); Мариово - Лубеница (Herzog, 1922); Битола (Velenovský, 1922); околината на Струмица (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Таксонска лента|from=Q159578}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>m2nf2fspzxeq14p7rxursu1t8ykssv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570221</id>
      <parentid>5570216</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3079" sha1="tdrz8ps58fw6062v7p3tj8oox0qo1dt" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Австриски лен
| image = Linum austriacum flora2.jpg
| genus = Linum
| species = austriacum
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
}}

'''Австриски лен''' ({{науч|Linum austriacum}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (Linaceae).&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{нмс |title=''Linum austriacum'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544354-1 |website=Plants of the World Online |access-date=6 февруари 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Домородна е од источна Средна Европа до Западна и Средна Азија. На Балканот најзастапена е во Р. Македонија, Егејска Македонија и Тесалија.&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија|Р. Македонија]] австрискиот лен расте по ридски и планински пасишта и камењари, речиси на целата територија на земјата.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

Познат е за [[Скопска Црна Гора]] (Љ. Групче), Скопско — [[Катлановско Блато]], с. [[Нова Брезница]]; Тетовско — с. [[Рогачево]]; [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]] и клисура на р. [[Тополка]]; Кумановско — с. [[Слупчане]], с. [[Пчиња (село)|Пчиња]], помеѓу с. [[Доброшане]] и с. [[Орашац]]; Велес - [[Гроот]], с. [[Чашка]], с. [[Уланци]], с. [[Ногаевци]], (†) с. [[Јаношево]], Светиниколско — с. [[Делисинци]], с. [[Кадрифаково]]; околината на [[Штип]]; околината на [[Кочани]]; Кичево — помеѓу с. [[Прострање]] и с. [[Големо Црско]]; Поречие - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско - [[Дабничка Планина]] (Д. Абрашевски), с. [[Дебреште]]; Неготинско — Војшанска Река, с. [[Криволак]], (†) с. [[Џидимирци (Неготинско)|Џидимирци]];

Се посочува за Прилепско - [[Плетвар (превој)|Плетвар]], [[Демир Капија]], с. [[Градско]], пл. [[Голешница]] (Vandas, 1909); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); [[Битола]] (Velenovský, 1922); околината на [[Струмица]] (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Таксонска лента|from=Q159578}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>tdrz8ps58fw6062v7p3tj8oox0qo1dt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570222</id>
      <parentid>5570221</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:02:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="9q4e5o6ftns8tcssk9t1uf4r5qzbjrj" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Австриски лен
| image = Linum austriacum flora2.jpg
| genus = Linum
| species = austriacum
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
}}

'''Австриски лен''' ({{науч|Linum austriacum}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (Linaceae).&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{нмс |title=''Linum austriacum'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544354-1 |website=Plants of the World Online |access-date=6 февруари 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Домородна е од источна Средна Европа до Западна и Средна Азија. На Балканот најзастапена е во Р. Македонија, Егејска Македонија и Тесалија.&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија|Р. Македонија]] австрискиот лен расте по ридски и планински пасишта и камењари, речиси на целата територија на земјата.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

Познат е за [[Скопска Црна Гора]] (Љ. Групче), Скопско — [[Катлановско Блато]], с. [[Нова Брезница]]; Тетовско — с. [[Рогачево]]; [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]] и клисура на р. [[Тополка]]; Кумановско — с. [[Слупчане]], с. [[Пчиња (село)|Пчиња]], помеѓу с. [[Доброшане]] и с. [[Орашац]]; Велес - [[Гроот]], с. [[Чашка]], с. [[Уланци]], с. [[Ногаевци]], (†) с. [[Јаношево]], Светиниколско — с. [[Делисинци]], с. [[Кадрифаково]]; околината на [[Штип]]; околината на [[Кочани]]; Кичево — помеѓу с. [[Прострање]] и с. [[Големо Црско]]; Поречие - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско - [[Дабничка Планина]] (Д. Абрашевски), с. [[Дебреште]]; Неготинско — Војшанска Река, с. [[Криволак]], (†) с. [[Џидимирци (Неготинско)|Џидимирци]];

Се посочува за Прилепско - [[Плетвар (превој)|Плетвар]], [[Демир Капија]], с. [[Градско]], пл. [[Голешница]] (Vandas, 1909); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); [[Битола]] (Velenovský, 1922); околината на [[Струмица]] (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Таксонска лента|from=Q159578}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
{{ботаника-никулец}}</text>
      <sha1>9q4e5o6ftns8tcssk9t1uf4r5qzbjrj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570223</id>
      <parentid>5570222</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T04:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3127" sha1="12v6elx5xtcwh3zg7bpb2jgaj767rfd" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Австриски лен
| image = Linum austriacum flora2.jpg
| genus = Linum
| species = austriacum
| authority = [[Карл Линеј|L.]]
}}

'''Австриски лен''' ({{науч|Linum austriacum}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (Linaceae).&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{нмс |title=''Linum austriacum'' L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544354-1 |website=Plants of the World Online |access-date=6 февруари 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Домородна е од источна Средна Европа до Западна и Средна Азија. На Балканот најзастапена е во Р. Македонија, Егејска Македонија и Тесалија.&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија|Р. Македонија]] австрискиот лен расте по ридски и планински пасишта и камењари, речиси на целата територија на земјата.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

Познат е за [[Скопска Црна Гора]] (Љ. Групче), Скопско — [[Катлановско Блато]], с. [[Нова Брезница]]; Тетовско — с. [[Рогачево]]; [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]] и клисура на р. [[Тополка]]; Кумановско — с. [[Слупчане]], с. [[Пчиња (село)|Пчиња]], помеѓу с. [[Доброшане]] и с. [[Орашац]]; Велешко — [[Гроот]], с. [[Чашка]], с. [[Уланци]], с. [[Ногаевци]], (†) с. [[Јаношево]], Светиниколско — с. [[Делисинци]], с. [[Кадрифаково]]; околината на [[Штип]]; околината на [[Кочани]]; Кичево — помеѓу с. [[Прострање]] и с. [[Големо Црско]]; Порече — [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско — [[Дабничка Планина]] (Д. Абрашевски), с. [[Дебреште]]; Неготинско — Војшанска Река, с. [[Криволак]], (†) с. [[Џидимирци (Неготинско)|Џидимирци]];

Се посочува за Прилепско — [[Плетвар (превој)|Плетвар]], [[Демир Капија]], с. [[Градско]], пл. [[Голешница]] (Vandas, 1909); [[Мариово]] — Лубеница (Herzog, 1922); [[Битола]] (Velenovský, 1922); околината на [[Струмица]] (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1471-1472}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

{{Таксонска лента|from=Q159578}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
{{ботаника-никулец}}</text>
      <sha1>12v6elx5xtcwh3zg7bpb2jgaj767rfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum austriacum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396487</id>
    <redirect title="Австриски лен" />
    <revision>
      <id>5570217</id>
      <timestamp>2026-06-02T03:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Австриски лен]]</comment>
      <origin>5570217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="c9tlzhrox3ywpuui8v1b9fnhepkjzjy" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Австриски лен]]</text>
      <sha1>c9tlzhrox3ywpuui8v1b9fnhepkjzjy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Енешево</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396488</id>
    <redirect title="Јаношево" />
    <revision>
      <id>5570219</id>
      <timestamp>2026-06-02T04:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Јаношево]]</comment>
      <origin>5570219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="589ym1fxn84h004n6krjl7zc6esovwx" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Јаношево]]</text>
      <sha1>589ym1fxn84h004n6krjl7zc6esovwx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор со корисник:S3racing</title>
    <ns>3</ns>
    <id>1396489</id>
    <redirect title="Разговор со корисник:ZephyxDE" />
    <revision>
      <id>5570225</id>
      <timestamp>2026-06-02T05:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Itti</username>
        <id>37021</id>
      </contributor>
      <comment>Itti ја премести страницата [[Разговор со корисник:S3racing]] на [[Разговор со корисник:ZephyxDE]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/S3racing|S3racing]]“ во „[[Special:CentralAuth/ZephyxDE|ZephyxDE]]“</comment>
      <origin>5570225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="40munhu4zl65pu58cixgb0djf01fql6" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор со корисник:ZephyxDE]]</text>
      <sha1>40munhu4zl65pu58cixgb0djf01fql6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Корисник:S3racing</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1396490</id>
    <redirect title="Корисник:ZephyxDE" />
    <revision>
      <id>5570227</id>
      <timestamp>2026-06-02T05:40:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Itti</username>
        <id>37021</id>
      </contributor>
      <comment>Itti ја премести страницата [[Корисник:S3racing]] на [[Корисник:ZephyxDE]]: Автоматски преместена страницата при преименување на корисникот „[[Special:CentralAuth/S3racing|S3racing]]“ во „[[Special:CentralAuth/ZephyxDE|ZephyxDE]]“</comment>
      <origin>5570227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57" sha1="feao462cc1foc3jq63sog7ck1tgg36k" xml:space="preserve">#пренасочување [[Корисник:ZephyxDE]]</text>
      <sha1>feao462cc1foc3jq63sog7ck1tgg36k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Двогодишен лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396491</id>
    <revision>
      <id>5570229</id>
      <timestamp>2026-06-02T06:38:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{speciesbox |name = Двогодишен лен |image = Flower March 2008-13 edit.jpg |genus = Linum |species = bienne |authority = [[Филип Милер|Mill.]] |synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Adenolinum angustifolium'' &lt;small&gt;(Huds.) Rchb.&lt;/small&gt; *''Cathartolinum agreste'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt; *''Linum angustifolium'' &lt;small&gt;Huds.&lt;/small&gt; }} |synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс |url=http://www.theplantlist...</comment>
      <origin>5570229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5897" sha1="72wcvlkdcscb234gdogvc9or9h8z2n7" xml:space="preserve">{{speciesbox
|name = Двогодишен лен
|image = Flower March 2008-13 edit.jpg
|genus = Linum
|species = bienne
|authority = [[Филип Милер|Mill.]]
|synonyms =
{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Adenolinum angustifolium'' &lt;small&gt;(Huds.) Rchb.&lt;/small&gt;
*''Cathartolinum agreste'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt;
*''Linum angustifolium'' &lt;small&gt;Huds.&lt;/small&gt;
}}
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2348601
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=3 октомври 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}

'''Двогодишен лен''' или '''блед лен''' ({{науч|Linum bienne}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] за [[Средоземје]]то (со [[Македонија]]) и Западна Европа на север до [[Англија]] и [[Ирска]].

Ова е [[двогодишно растение|двогодишно]] или [[повеќегодишно растение]] кое расте на суви и сончеви [[варовник|варовнички]] или неутрални тревишта од морското ниво, па сè до 1000 м.н.в. Има долги тесни стебла високи до 60&amp;nbsp;см и тенки листови долги 1,5–2,5&amp;nbsp;см. Цветовите имаат пет венечни ливчиња, имаат речиси заоблен облик и долги се 1&amp;nbsp;см; по боја се бледосини, но со потемни риги. Цути доцна напролет и во текот на летото (во поумерени краишта). Цветовите се двополови и претежно самооплодувачки.

Двогодишниот лен се смета за веројатен потомок на [[лен|питомиот лен]],&lt;ref&gt;{{наведено списание |author1=Allaby, R. |author2=Peterson, G. |author3=Merriwether, D. |author4=Fu, Y.-B. |year=2005 |title=Evidence of the domestication history of flax (Linum usitatissimum L.) from genetic diversity of the sad2 locus |journal=Theoretical and Applied Genetics |volume=112 |issue=1 |pages=58–65 |doi=10.1007/s00122-005-0103-3|pmid=16215731 |s2cid=6342499 }}&lt;/ref&gt; и од стеблото може да се прават влакна. Понекогаш се одгледува како градинарско растение.

Растеинето е внесено во Чиле.&lt;ref&gt;{{наведено списание |last=Rodriguez |first=Roberto |last2=Marticorena |first2=Clodomiro |last3=Alarcón |first3=Diego |last4=Baeza |first4=Carlos |last5=Cavieres |first5=Lohengrin |last6=Finot |first6=Víctor L. |last7=Fuentes |first7=Nicol |last8=Kiessling |first8=Andrea |last9=Mihoc |first9=Maritza |last10=Pauchard |first10=Aníbal |last11=Ruiz |first11=Eduardo |last12=Sanchez |first12=Paulina |last13=Marticorena |first13=Alicia |last14=Rodriguez |first14=Roberto |last15=Marticorena |first15=Clodomiro |date=2018 |title=Catalogue of the vascular plants of Chile |url=http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0717-66432018000100001&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=en |journal=Gayana Botánica |volume=75 |issue=1 |pages=1–430 |doi=10.4067/S0717-66432018000100001 |issn=0717-6643|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Доведено е и во Северна Америка, каде е [[одомаќинување (биологија)|одомаќинет]] on на тихоокеанското крајбрежје од [[Орегон]] до средишниот брег на [[Калифорнија]] и во [[Пенсилванија]]; се среќава и на [[Хаваи]]те.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] двогодишниот лен расте на ридски пасишта и во [[даб]]ови шуми.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1472-1473}}&lt;/ref&gt;

Познат за Скопско — с. [[Идризово]], с. [[Петровец]] и [[Катлановска Бања]]; [[Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; клисура на р. [[Пчиња]]; пл. [[Галичица]]; [[Битолско]] — Црновршка Река; околината на [[Прилеп]]; [[Богданци]] и кај ез. „[[Паљурци (езеро)|Паљурци]]&quot;.

Се посочува за Струмичко — с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]] (Стојанов, 1921); Валандовско — с. [[Удово]], Кавадаречко — с. [[Мајден]], Дојранско — поранешното с. [[Асанли]] и с. [[Николиќ]] (Bornmüller, 1925, 1928)); [[Скопска Црна Гора]] (Групче 1958); пл. [[Бабуна (планина)|Бабуна]] (Šmarda, 1968).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==
* Blamey, M. &amp; Grey-Wilson, C. (1989). ''Illustrated Flora of Britain and Northern Europe''. Hodder &amp; Stoughton.
* Huxley, A. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening'' vol. 3: 93. Macmillan.

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum bienne}} 
* {{EOL|581539}}
* {{Inaturalist-таксон|55679|двогодишниот лен}}
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Linum+bienne Фотогалерија]

{{Таксонска лента|from=Q232898}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Влакнодајни растенија]]
[[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]]</text>
      <sha1>72wcvlkdcscb234gdogvc9or9h8z2n7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570235</id>
      <parentid>5570229</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Во Македонија */</comment>
      <origin>5570235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5896" sha1="r4qjfwikceqeqr7yhuhis5xs0f2fd7d" xml:space="preserve">{{speciesbox
|name = Двогодишен лен
|image = Flower March 2008-13 edit.jpg
|genus = Linum
|species = bienne
|authority = [[Филип Милер|Mill.]]
|synonyms =
{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Adenolinum angustifolium'' &lt;small&gt;(Huds.) Rchb.&lt;/small&gt;
*''Cathartolinum agreste'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt;
*''Linum angustifolium'' &lt;small&gt;Huds.&lt;/small&gt;
}}
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2348601
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=3 октомври 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}

'''Двогодишен лен''' или '''блед лен''' ({{науч|Linum bienne}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] за [[Средоземје]]то (со [[Македонија]]) и Западна Европа на север до [[Англија]] и [[Ирска]].

Ова е [[двогодишно растение|двогодишно]] или [[повеќегодишно растение]] кое расте на суви и сончеви [[варовник|варовнички]] или неутрални тревишта од морското ниво, па сè до 1000 м.н.в. Има долги тесни стебла високи до 60&amp;nbsp;см и тенки листови долги 1,5–2,5&amp;nbsp;см. Цветовите имаат пет венечни ливчиња, имаат речиси заоблен облик и долги се 1&amp;nbsp;см; по боја се бледосини, но со потемни риги. Цути доцна напролет и во текот на летото (во поумерени краишта). Цветовите се двополови и претежно самооплодувачки.

Двогодишниот лен се смета за веројатен потомок на [[лен|питомиот лен]],&lt;ref&gt;{{наведено списание |author1=Allaby, R. |author2=Peterson, G. |author3=Merriwether, D. |author4=Fu, Y.-B. |year=2005 |title=Evidence of the domestication history of flax (Linum usitatissimum L.) from genetic diversity of the sad2 locus |journal=Theoretical and Applied Genetics |volume=112 |issue=1 |pages=58–65 |doi=10.1007/s00122-005-0103-3|pmid=16215731 |s2cid=6342499 }}&lt;/ref&gt; и од стеблото може да се прават влакна. Понекогаш се одгледува како градинарско растение.

Растеинето е внесено во Чиле.&lt;ref&gt;{{наведено списание |last=Rodriguez |first=Roberto |last2=Marticorena |first2=Clodomiro |last3=Alarcón |first3=Diego |last4=Baeza |first4=Carlos |last5=Cavieres |first5=Lohengrin |last6=Finot |first6=Víctor L. |last7=Fuentes |first7=Nicol |last8=Kiessling |first8=Andrea |last9=Mihoc |first9=Maritza |last10=Pauchard |first10=Aníbal |last11=Ruiz |first11=Eduardo |last12=Sanchez |first12=Paulina |last13=Marticorena |first13=Alicia |last14=Rodriguez |first14=Roberto |last15=Marticorena |first15=Clodomiro |date=2018 |title=Catalogue of the vascular plants of Chile |url=http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0717-66432018000100001&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=en |journal=Gayana Botánica |volume=75 |issue=1 |pages=1–430 |doi=10.4067/S0717-66432018000100001 |issn=0717-6643|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Доведено е и во Северна Америка, каде е [[одомаќинување (биологија)|одомаќинет]] on на тихоокеанското крајбрежје од [[Орегон]] до средишниот брег на [[Калифорнија]] и во [[Пенсилванија]]; се среќава и на [[Хаваи]]те.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] двогодишниот лен расте на ридски пасишта и во [[даб]]ови шуми.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1472-1473}}&lt;/ref&gt;

Познат за Скопско — с. [[Идризово]], с. [[Петровец]] и [[Катлановска Бања]]; [[Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; клисура на р. [[Пчиња]]; пл. [[Галичица]]; [[Битолско]] — Црновршка Река; околината на [[Прилеп]]; [[Богданци]] и кај ез. „[[Паљурци (езеро)|Паљурци]]&quot;.

Се посочува за Струмичко — с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]] (Стојанов, 1921); Валандовско — с. [[Удово]], Кавадаречко — с. [[Мајден]], Дојранско — поранешното с. [[Асанли]] и с. [[Николиќ]] (Bornmüller, 1925, 1928); [[Скопска Црна Гора]] (Групче 1958); пл. [[Бабуна (планина)|Бабуна]] (Šmarda, 1968).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==
* Blamey, M. &amp; Grey-Wilson, C. (1989). ''Illustrated Flora of Britain and Northern Europe''. Hodder &amp; Stoughton.
* Huxley, A. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening'' vol. 3: 93. Macmillan.

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum bienne}} 
* {{EOL|581539}}
* {{Inaturalist-таксон|55679|двогодишниот лен}}
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Linum+bienne Фотогалерија]

{{Таксонска лента|from=Q232898}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Влакнодајни растенија]]
[[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]]</text>
      <sha1>r4qjfwikceqeqr7yhuhis5xs0f2fd7d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570240</id>
      <parentid>5570235</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T06:47:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5893" sha1="hg9l3tkxegkg9jdhp80iwh6ug4pek3n" xml:space="preserve">{{speciesbox
|name = Двогодишен лен
|image = Flower March 2008-13 edit.jpg
|genus = Linum
|species = bienne
|authority = [[Филип Милер|Mill.]]
|synonyms =
{{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Adenolinum angustifolium'' &lt;small&gt;(Huds.) Rchb.&lt;/small&gt;
*''Cathartolinum agreste'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt;
*''Linum angustifolium'' &lt;small&gt;Huds.&lt;/small&gt;
}}
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2348601
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=3 октомври 2014}}&lt;/ref&gt;
|}}

'''Двогодишен лен''' или '''блед лен''' ({{науч|Linum bienne}}) — [[цветно растение]] од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] за [[Средоземје]]то (со [[Македонија]]) и Западна Европа на север до [[Англија]] и [[Ирска]].

Ова е [[двогодишно растение|двогодишно]] или [[повеќегодишно растение]] кое расте на суви и сончеви [[варовник|варовнички]] или неутрални тревишта од морското ниво, па сè до 1000 м.н.в. Има долги тесни стебла високи до 60&amp;nbsp;см и тенки листови долги 1,5–2,5&amp;nbsp;см. Цветовите имаат пет венечни ливчиња, имаат речиси заоблен облик и долги се 1&amp;nbsp;см; по боја се бледосини, но со потемни риги. Цути доцна напролет и во текот на летото (во поумерени краишта). Цветовите се двополови и претежно самооплодувачки.

Двогодишниот лен се смета за веројатен потомок на [[лен|питомиот лен]],&lt;ref&gt;{{наведено списание |author1=Allaby, R. |author2=Peterson, G. |author3=Merriwether, D. |author4=Fu, Y.-B. |year=2005 |title=Evidence of the domestication history of flax (Linum usitatissimum L.) from genetic diversity of the sad2 locus |journal=Theoretical and Applied Genetics |volume=112 |issue=1 |pages=58–65 |doi=10.1007/s00122-005-0103-3|pmid=16215731 |s2cid=6342499 }}&lt;/ref&gt; и од стеблото може да се прават влакна. Понекогаш се одгледува како градинарско растение.

Растеинето е внесено во Чиле.&lt;ref&gt;{{наведено списание |last=Rodriguez |first=Roberto |last2=Marticorena |first2=Clodomiro |last3=Alarcón |first3=Diego |last4=Baeza |first4=Carlos |last5=Cavieres |first5=Lohengrin |last6=Finot |first6=Víctor L. |last7=Fuentes |first7=Nicol |last8=Kiessling |first8=Andrea |last9=Mihoc |first9=Maritza |last10=Pauchard |first10=Aníbal |last11=Ruiz |first11=Eduardo |last12=Sanchez |first12=Paulina |last13=Marticorena |first13=Alicia |last14=Rodriguez |first14=Roberto |last15=Marticorena |first15=Clodomiro |date=2018 |title=Catalogue of the vascular plants of Chile |url=http://www.scielo.cl/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0717-66432018000100001&amp;lng=en&amp;nrm=iso&amp;tlng=en |journal=Gayana Botánica |volume=75 |issue=1 |pages=1–430 |doi=10.4067/S0717-66432018000100001 |issn=0717-6643|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; Доведено е и во Северна Америка, каде е [[одомаќинување (биологија)|одомаќинет]] на тихоокеанското крајбрежје од [[Орегон]] до средишниот брег на [[Калифорнија]] и во [[Пенсилванија]]; се среќава и на [[Хаваи]]те.

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] двогодишниот лен расте на ридски пасишта и во [[даб]]ови шуми.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1472-1473}}&lt;/ref&gt;

Познат за Скопско — с. [[Идризово]], с. [[Петровец]] и [[Катлановска Бања]]; [[Жеденска Клисура]]; [[Таорска Клисура]]; клисура на р. [[Пчиња]]; пл. [[Галичица]]; [[Битолско]] — Црновршка Река; околината на [[Прилеп]]; [[Богданци]] и кај ез. „[[Паљурци (езеро)|Паљурци]]&quot;.

Се посочува за Струмичко — с. [[Габрово (Струмичко)|Габрово]] (Стојанов, 1921); Валандовско — с. [[Удово]], Кавадаречко — с. [[Мајден]], Дојранско — поранешното с. [[Асанли]] и с. [[Николиќ]] (Bornmüller, 1925, 1928); [[Скопска Црна Гора]] (Групче 1958); пл. [[Бабуна (планина)|Бабуна]] (Šmarda, 1968).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Литература ==
* Blamey, M. &amp; Grey-Wilson, C. (1989). ''Illustrated Flora of Britain and Northern Europe''. Hodder &amp; Stoughton.
* Huxley, A. (1992). ''New RHS Dictionary of Gardening'' vol. 3: 93. Macmillan.

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum bienne}} 
* {{EOL|581539}}
* {{Inaturalist-таксон|55679|двогодишниот лен}}
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&amp;where-taxon=Linum+bienne Фотогалерија]

{{Таксонска лента|from=Q232898}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Влакнодајни растенија]]
[[Категорија:Таксони опишани од Филип Милер]]</text>
      <sha1>hg9l3tkxegkg9jdhp80iwh6ug4pek3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum bienne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396492</id>
    <redirect title="Двогодишен лен" />
    <revision>
      <id>5570230</id>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Двогодишен лен]]</comment>
      <origin>5570230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="tdm4k8p6eny69mt0sj91uf709vc54b2" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Двогодишен лен]]</text>
      <sha1>tdm4k8p6eny69mt0sj91uf709vc54b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Блед лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396493</id>
    <redirect title="Двогодишен лен" />
    <revision>
      <id>5570232</id>
      <timestamp>2026-06-02T06:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Двогодишен лен]]</comment>
      <origin>5570232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="tdm4k8p6eny69mt0sj91uf709vc54b2" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Двогодишен лен]]</text>
      <sha1>tdm4k8p6eny69mt0sj91uf709vc54b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Двегодишен лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396494</id>
    <redirect title="Двогодишен лен" />
    <revision>
      <id>5570234</id>
      <timestamp>2026-06-02T06:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Двогодишен лен]]</comment>
      <origin>5570234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="tdm4k8p6eny69mt0sj91uf709vc54b2" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Двогодишен лен]]</text>
      <sha1>tdm4k8p6eny69mt0sj91uf709vc54b2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alyssum corymbosoides</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396495</id>
    <revision>
      <id>5570242</id>
      <timestamp>2026-06-02T06:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orce Wiki</username>
        <id>121850</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/56001555|Alyssum corymbosoides]]“</comment>
      <origin>5570242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5506" sha1="phfr4abazbbo6opktud2hdcwx3wiwoc" xml:space="preserve">'''''Alyssum corymbosoides''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Eduard Formánek|Едуард Форманек]]. ''Alyssum corymbosoides'' е член на [[Род (биологија)|родот]] [[Игловрв|''Alyssum'']] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].&lt;ref name=&quot;COL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;source&quot;&gt;[http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae Brassicaceae species checklist and database] {{Wayback|url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae}}&lt;/ref&gt; 

Опис и распространетост

Растение со височина од 15–30 см, разгрането од основата со многу цветни стебла и чести вегетативни гранчиња при основата. Стеблата се исправени, силно разгранети од средината или подолу, црвенкави и покриени со густи прилегнати ѕвездести влакна. Базалните и стеблените листови отпаѓаат при цветање и формирање плодови. Листовите на стеблата се долгнавести до ланцетни, нагло заострени на врвот, постепено стеснети кон основата, сиво-зелени, со ретки влакна одозгора и густи одоздола. Листовите на базалните гранчиња се обратно-јајцевидни, погусти, горе сиво-зелени со густи влакна, а долу сиви или речиси бели од многу густи влакна. Цветовите се собрани во густи гроздести соцветија што се издолжуваат при формирање на плодови. Цветните дршки се околу 1 мм, а плодните 3–4 мм долги. Чашкините ливчиња се жолтозелени до светложолти, со ретки влакна, долги околу 1,8 мм, елиптично-јајцевидни. Венечните ливчиња се жолти, долги околу 2,2 мм, обратно-овални, со заоблен врв и клиновидна основа, со малку ѕвездести влакна. Подолгите прашници имаат криловиден израсток со три запчиња на врвот, долг две третини од филаментот и целосно сраснат со него. Покусите прашници имаат линеен израсток кој е слободен до основата. Шушменчињата (плодовите) се долги 2,5–3 мм и широки 2–2,6 мм, со рамни или малку вдлабнати врвови, клиновидна основа, зелени и покриени со ѕвездести влакна со 7–10 краци што се допираат. Шушменчињата се асиметрично подуени од двете страни и во пресек личат на латинската буква „S“. Столпчето е голо, долго 0,8–1 мм. Семките се светлокафеави и без крило по рабовите.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=681-682}}&lt;/ref&gt; 

Расте на брдски пасишта, напуштени ниви, покрај патишта, во селски средини и ретки дабови шуми. Видот е доста чест. Забележан е во околината на [[Велес]], Дервен, [[Градско]], [[Неготино]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], клисурата на [[Раец (река)|Раец]], [[Кавадарци]], [[Полошки манастир|Полошки Манастир]], [[Љубош|Љубаш]], [[Тиквешко Езеро]] кај [[Возарци]], [[Демир Капија]], [[Валандово]], [[Удово]], [[Гевгелија]], [[Смоквица]], [[Прилеп]] ([[Дебреште]], Краста) и [[Пробиштип]] ([[Лезово]], Сува Чешма).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Наводи ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;COL&quot;&gt;{{webbref|url=http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/7141829|titel=Species 2000 &amp; ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|hämtdatum=26 May 2014|författare=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|datum=2014|verk=|utgivare=Species 2000: Reading, UK.}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;source&quot;&gt;[http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae Brassicaceae species checklist and database] {{Wayback|url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae|date=20140829152507}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
&lt;templatestyles src=&quot;Navbox/styles.css&quot; /&gt;{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>phfr4abazbbo6opktud2hdcwx3wiwoc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570246</id>
      <parentid>5570242</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:02:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orce Wiki</username>
        <id>121850</id>
      </contributor>
      <origin>5570246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6514" sha1="7lqr8iu9r9dmq0haizu8xrq23und0uw" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Taxobox
| name = ''Alyssum corymbosoides''
| status = 
| image =Alyssum corymbosoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg
| image_caption = 
| domain_sv = 
| domain = 
| regnum_sv = 
| regnum = Plantae
| divisio_sv = 
| divisio = Tracheophyta
| classis_sv = 
| classis = Magnoliopsida
| ordo_sv = 
| ordo = Brassicales
| familia_sv = 
| familia = Brassicaceae
| genus_sv = 
| genus = Alyssum
| species_sv = 
| species = '''Alyssum corymbosoides'''
| taxon = Alyssum corymbosoides
| taxon_authority = [[Eduard Formánek|Едуард Форманек]]
| range_map = 
| range_map_caption =
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Alyssum vranjanum'' &lt;small&gt;[[Erasmus Iuliu Nyárády|Nyár.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum tortuosum'' subsp.'' rhodopense'' &lt;small&gt;([[Eduard Formánek|Formánek]]) [[Nikolai Andreev Stojanov|Stoj.]] &amp; Stef.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum rhodopense'' &lt;small&gt;[[Eduard Formánek|Formánek]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum rechingeri'' &lt;small&gt;[[Erasmus Iuliu Nyárády|Nyár.]]&lt;/small&gt;
}}'''''Alyssum corymbosoides''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Eduard Formánek|Едуард Форманек]]. ''Alyssum corymbosoides'' е член на [[Род (биологија)|родот]] [[Игловрв|''Alyssum'']] и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].&lt;ref name=&quot;COL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;source&quot;&gt;[http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae Brassicaceae species checklist and database] {{Wayback|url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae}}&lt;/ref&gt; 
== Опис и распространетост ==
Растение со височина од 15–30 см, разгрането од основата со многу цветни стебла и чести вегетативни гранчиња при основата. Стеблата се вертикални, силно разгранети од средината или подолу, црвенкави и покриени со густи прилегнати ѕвездести влакна. Базалните и стеблените листови отпаѓаат при цветање и формирање плодови. Листовите на стеблата се долгнавести до ланцетни, нагло заострени на врвот, постепено стеснети кон основата, сиво-зелени, со ретки влакна одозгора и густи одоздола. Листовите на базалните гранчиња се обратно-јајцевидни, погусти, горе сиво-зелени со густи влакна, а долу сиви или речиси бели од многу густи влакна. Цветовите се собрани во густи гроздести соцветија што се издолжуваат при формирање на плодови. Цветните дршки се околу 1 мм, а плодните 3–4 мм долги. Чашкините ливчиња се жолтозелени до светложолти, со ретки влакна, долги околу 1,8 мм, елиптично-јајцевидни. Венечните ливчиња се жолти, долги околу 2,2 мм, обратно-овални, со заоблен врв и клиновидна основа, со малку ѕвездести влакна. Подолгите прашници имаат криловиден израсток со три запчиња на врвот, долг две третини од филаментот и целосно сраснат со него. Покусите прашници имаат линеен израсток кој е слободен до основата. Шушменчињата (плодовите) се долги 2,5–3 мм и широки 2–2,6 мм, со рамни или малку вдлабнати врвови, клиновидна основа, зелени и покриени со ѕвездести влакна со 7–10 краци што се допираат. Шушменчињата се асиметрично подуени од двете страни и во пресек личат на латинската буква „S“. Столпчето е голо, долго 0,8–1 мм. Семките се светлокафеави и без крило по рабовите.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=681-682}}&lt;/ref&gt; 

Расте на брдски пасишта, напуштени ниви, покрај патишта, во селски средини и ретки дабови шуми. Видот е доста чест. Забележан е во околината на [[Велес]], Дервен, [[Градско]], [[Неготино]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], клисурата на [[Раец (река)|Раец]], [[Кавадарци]], [[Полошки манастир|Полошки Манастир]], [[Љубош|Љубаш]], [[Тиквешко Езеро]] кај [[Возарци]], [[Демир Капија]], [[Валандово]], [[Удово]], [[Гевгелија]], [[Смоквица]], [[Прилеп]] ([[Дебреште]], Краста) и [[Пробиштип]] ([[Лезово]], Сува Чешма).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Галерија ==
&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Податотека:Alyssum corymbosoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
&lt;/gallery&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>7lqr8iu9r9dmq0haizu8xrq23und0uw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570260</id>
      <parentid>5570246</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6482" sha1="98m59o6bnwm0qxtstdjichekwo7nez0" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Taxobox
| name = ''Alyssum corymbosoides''
| status = 
| image =Alyssum corymbosoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg
| image_caption = 
| domain_sv = 
| domain = 
| regnum_sv = 
| regnum = Plantae
| divisio_sv = 
| divisio = Tracheophyta
| classis_sv = 
| classis = Magnoliopsida
| ordo_sv = 
| ordo = Brassicales
| familia_sv = 
| familia = Brassicaceae
| genus_sv = 
| genus = Alyssum
| species_sv = 
| species = '''Alyssum corymbosoides'''
| taxon = Alyssum corymbosoides
| taxon_authority = [[Eduard Formánek|Едуард Форманек]]
| range_map = 
| range_map_caption =
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Alyssum vranjanum'' &lt;small&gt;[[Erasmus Iuliu Nyárády|Nyár.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum tortuosum'' subsp.'' rhodopense'' &lt;small&gt;([[Eduard Formánek|Formánek]]) [[Nikolai Andreev Stojanov|Stoj.]] &amp; Stef.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum rhodopense'' &lt;small&gt;[[Eduard Formánek|Formánek]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum rechingeri'' &lt;small&gt;[[Erasmus Iuliu Nyárády|Nyár.]]&lt;/small&gt;
}}'''''Alyssum corymbosoides''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Едуард Форманек]]. ''Alyssum corymbosoides'' е член на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].&lt;ref name=&quot;COL&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;source&quot;&gt;[http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae Brassicaceae species checklist and database] {{Wayback|url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae}}&lt;/ref&gt; 
== Опис и распространетост ==
Растение со височина од 15–30 см, разгрането од основата со многу цветни стебла и чести вегетативни гранчиња при основата. Стеблата се вертикални, силно разгранети од средината или подолу, црвенкави и покриени со густи прилегнати ѕвездести влакна. Базалните и стеблените листови отпаѓаат при цветање и формирање плодови. Листовите на стеблата се долгнавести до ланцетни, нагло заострени на врвот, постепено стеснети кон основата, сиво-зелени, со ретки влакна одозгора и густи одоздола. Листовите на базалните гранчиња се обратно-јајцевидни, погусти, горе сиво-зелени со густи влакна, а долу сиви или речиси бели од многу густи влакна. Цветовите се собрани во густи гроздести соцветија што се издолжуваат при формирање на плодови. Цветните дршки се околу 1 мм, а плодните 3–4 мм долги. Чашкините ливчиња се жолтозелени до светложолти, со ретки влакна, долги околу 1,8 мм, елиптично-јајцевидни. Венечните ливчиња се жолти, долги околу 2,2 мм, обратно-овални, со заоблен врв и клиновидна основа, со малку ѕвездести влакна. Подолгите прашници имаат криловиден израсток со три запчиња на врвот, долг две третини од филаментот и целосно сраснат со него. Покусите прашници имаат линеен израсток кој е слободен до основата. Шушменчињата (плодовите) се долги 2,5–3 мм и широки 2–2,6 мм, со рамни или малку вдлабнати врвови, клиновидна основа, зелени и покриени со ѕвездести влакна со 7–10 краци што се допираат. Шушменчињата се асиметрично подуени од двете страни и во пресек личат на латинската буква „S“. Столпчето е голо, долго 0,8–1 мм. Семките се светлокафеави и без крило по рабовите.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=681-682}}&lt;/ref&gt; 

Расте на брдски пасишта, напуштени ниви, покрај патишта, во селски средини и ретки дабови шуми. Видот е доста чест. Забележан е во околината на [[Велес]], Дервен, [[Градско]], [[Неготино]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], клисурата на [[Раец (река)|Раец]], [[Кавадарци]], [[Полошки манастир|Полошки Манастир]], [[Љубош|Љубаш]], [[Тиквешко Езеро]] кај [[Возарци]], [[Демир Капија]], [[Валандово]], [[Удово]], [[Гевгелија]], [[Смоквица]], [[Прилеп]] ([[Дебреште]], Краста) и [[Пробиштип]] ([[Лезово]], Сува Чешма).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Галерија ==
&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Податотека:Alyssum corymbosoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
&lt;/gallery&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>98m59o6bnwm0qxtstdjichekwo7nez0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570262</id>
      <parentid>5570260</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570262</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6321" sha1="9gjzcly73jfqyyhkgo9lxnfo34i1qdz" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Taxobox
| name = ''Alyssum corymbosoides''
| status = 
| image =Alyssum corymbosoides - Flora Exsiccata Macedonica.jpg
| image_caption = 
| domain_sv = 
| domain = 
| regnum_sv = 
| regnum = Plantae
| divisio_sv = 
| divisio = Tracheophyta
| classis_sv = 
| classis = Magnoliopsida
| ordo_sv = 
| ordo = Brassicales
| familia_sv = 
| familia = Brassicaceae
| genus_sv = 
| genus = Alyssum
| species_sv = 
| species = '''Alyssum corymbosoides'''
| taxon = Alyssum corymbosoides
| taxon_authority = [[Formánek]]
| range_map = 
| range_map_caption =
| image2 = 
| image2_caption = 
| synonyms = ''Alyssum vranjanum'' &lt;small&gt;[[Nyár.]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum tortuosum'' subsp.'' rhodopense'' &lt;small&gt;([[Formánek]]) [[Stoj.]] &amp; Stef.&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum rhodopense'' &lt;small&gt;[[Formánek]]&lt;/small&gt;&lt;br&gt;''Alyssum rechingeri'' &lt;small&gt;[[Nyár.]]&lt;/small&gt;
}}
'''''Alyssum corymbosoides''''' ''—'' [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] тревесто [[Растенија|растение]] опишано од ботаничарот [[Едуард Форманек]]. ''Alyssum corymbosoides'' е член на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Alyssum]]'' и [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|''Brassicaceae'']].&lt;ref name=&quot;source&quot;&gt;[http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae Brassicaceae species checklist and database] {{Wayback|url=http://www.cbif.gc.ca/pls/spec/brassicaceae}}&lt;/ref&gt; 
== Опис и распространетост ==
Растение со височина од 15–30 см, разгрането од основата со многу цветни стебла и чести вегетативни гранчиња при основата. Стеблата се вертикални, силно разгранети од средината или подолу, црвенкави и покриени со густи прилегнати ѕвездести влакна. Базалните и стеблените листови отпаѓаат при цветање и формирање плодови. Листовите на стеблата се долгнавести до ланцетни, нагло заострени на врвот, постепено стеснети кон основата, сиво-зелени, со ретки влакна одозгора и густи одоздола. Листовите на базалните гранчиња се обратно-јајцевидни, погусти, горе сиво-зелени со густи влакна, а долу сиви или речиси бели од многу густи влакна. Цветовите се собрани во густи гроздести соцветија што се издолжуваат при формирање на плодови. Цветните дршки се околу 1 мм, а плодните 3–4 мм долги. Чашкините ливчиња се жолтозелени до светложолти, со ретки влакна, долги околу 1,8 мм, елиптично-јајцевидни. Венечните ливчиња се жолти, долги околу 2,2 мм, обратно-овални, со заоблен врв и клиновидна основа, со малку ѕвездести влакна. Подолгите прашници имаат криловиден израсток со три запчиња на врвот, долг две третини од филаментот и целосно сраснат со него. Покусите прашници имаат линеен израсток кој е слободен до основата. Шушменчињата (плодовите) се долги 2,5–3 мм и широки 2–2,6 мм, со рамни или малку вдлабнати врвови, клиновидна основа, зелени и покриени со ѕвездести влакна со 7–10 краци што се допираат. Шушменчињата се асиметрично подуени од двете страни и во пресек личат на латинската буква „S“. Столпчето е голо, долго 0,8–1 мм. Семките се светлокафеави и без крило по рабовите.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=681-682}}&lt;/ref&gt; 

Расте на брдски пасишта, напуштени ниви, покрај патишта, во селски средини и ретки дабови шуми. Видот е доста чест. Забележан е во околината на [[Велес]], Дервен, [[Градско]], [[Неготино]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], клисурата на [[Раец (река)|Раец]], [[Кавадарци]], [[Полошки манастир|Полошки Манастир]], [[Љубош|Љубаш]], [[Тиквешко Езеро]] кај [[Возарци]], [[Демир Капија]], [[Валандово]], [[Удово]], [[Гевгелија]], [[Смоквица]], [[Прилеп]] ([[Дебреште]], Краста) и [[Пробиштип]] ([[Лезово]], Сува Чешма).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
== Галерија ==
&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Податотека:Alyssum corymbosoides 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
Податотека:Alyssum corymbosoides 05 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum corymbosoides
&lt;/gallery&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>9gjzcly73jfqyyhkgo9lxnfo34i1qdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Историја на абортусот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396496</id>
    <revision>
      <id>5570245</id>
      <timestamp>2026-06-02T06:59:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354428509|History of abortion]]“</comment>
      <origin>5570245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81159" sha1="hzsqb9cqr196t6x8ladnsdf76xvsdy6" xml:space="preserve">[[Податотека:Mrs.Bird&amp;MadameCostello-February24,1842NewYorkSun.jpg|мини|230x230пкс|Индиректните [[Реклама|реклами]] за услуги за абортус, како овие во ''„Сан“'' во 1842 година, биле вообичаени за време на викторијанската ера. Во тоа време, абортусот бил нелегален во Њујорк. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Contraception and abortion in nineteenth-century America|last=Brodie|first=Janet Farrell|publisher=[[Cornell University Press]]|year=1997|isbn=0-8014-8433-2|location=[[Ithaca, New York]]|page=[https://books.google.com/books?id=Wbeoi0rGvpkC 254]|oclc=37699745}}&lt;/ref&gt;]]
Праксата на индуциран [[абортус]] - намерно прекинување на [[Бременост|бременоста]] - е позната уште од [[Стар век|античко време]]. Различни методи се употребувале за извршување или обид за абортус, вклучувајќи администрација на абортусни билки, употреба на остри алатки, примена на абдоминален притисок и други техники. Терминот ''абортус'', или поточно ''спонтан абортус'', понекогаш се употребува за да се означи природно настаната состојба што ја завршува бременоста, односно она што популарно се нарекува ''спонтан абортус'' . Но, во она што следи, терминот ''абортус'' секогаш ќе се однесува на индуциран абортус.

[[Закон за абортус|Законите за абортус]] и нивното спроведување варирале низ различни периоди. Во поголемиот дел од западниот свет во текот на 20 век, движењата за права на абортус биле успешни во укинување на забраните за абортус. Иако абортусот останува легален во поголемиот дел од Западот, оваа легалност редовно е оспорувана од групите против абортус. [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] под водство на [[Владимир Илич Ленин|Владимир Ленин]] е признат како првата современа земја што го легализирала индуцираниот елективен абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=T205AAAAIAAJ&amp;dq=lenin+soviet+first+country+abortion&amp;pg=PA65|title=Abortion|date=27 October 1977|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-21442-1}}&lt;/ref&gt; Во дваесеттиот век[[Народна Република Кина|, Кина]] го користела индуцираниот абортус како дел од кампањата за контрола на раѓањето „политика на едно дете“ во обид да го забави растот на населението.

== Историја ==
[[Податотека:AngkorWatAbortionAD1150.JPG|мини|240x240пкс|[[Релјеф (вајарство)|Барелјеф]] во [[Ангкор Ват]], {{Околу|1150}}, на која е прикажан [[демон]] кој врши абортус врз жена која е испратена во подземјето]]
Ведските и ''смрти'' законите на Индија одразувале грижа за зачувување на машкото семе од трите горни касти; а религиозните судови наметнувале разни казни за жената или екскомуникација за свештеник кој извршил абортус. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Constantin-Iulian Damian|date=January–March 2010|title=Abortion from the Perspective of Eastern Religions: Hinduism and Buddhism|url=http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|journal=Romanian Journal of Bioethics|volume=8|issue=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903233020/http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|archive-date=2012-09-03}}&lt;/ref&gt; Дел од епот ''[[Рамајана]]'' опишува абортус извршен од бербери. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.valmiki.iitk.ac.in/sloka?field_kanda_tid=5&amp;language=dv&amp;field_sarga_value=28|title=Sloka &amp; Translation {{!}} Valmiki Ramayanam|work=www.valmiki.iitk.ac.in|accessdate=2023-11-30}}&lt;/ref&gt; Единствениот доказ за смртната казна што е пропишана за абортус во античките закони се наоѓа во Асирскиот закон, во Кодексот на Асура, околу 1075 година п.н.е.;  и ова се наметнува единствено на жена што ќе изврши абортус против волјата на нејзиниот сопруг. Првиот запишан доказ за индуциран абортус е од египетскиот папирус Еберс и датира од 1550 година п.н.е. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;.

Голем дел од методите кои се употребувале во раните култури биле нехируршки. Физичките активности како што се физички труд, качување, веслање, кревање тегови или [[Скокови во вода|нуркање]] биле вообичаена техника. Други вклучувале употреба на иритирачки растенија, [[Пост|постење]], испуштање крв, истурање топла вода врз стомакот и лежење на загреана [[Кокосова палма|кокосова лушпа]]. &lt;ref name=&quot;devereux&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Abortion in America: Medical, psychiatric, legal, anthropological, and religious considerations|last=Devereux|first=G|publisher=[[Beacon Press]]|year=1967|editor-last=Harold Rosen|location=[[Boston, Massachusetts]]|chapter=A typological study of abortion in 350 primitive, ancient, and pre-industrial societies|oclc=187445}}&lt;/ref&gt; Во практично сите култури, техниките за абортус се развивале преку набљудување, адаптација на акушерските методи и транскултурација. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/studyofabortioni00deve|title=A Study of Abortion in Primitive Societies|last=Devereux|first=George|publisher=International Universities Press|year=1976|isbn=978-0-8236-6245-6}}&lt;/ref&gt; Физичките средства за предизвикување абортус, вклучувајќи тепање, вежбање и затегнување на појасот, сè уште често се користеле дури во [[Ран нов век|раниот современ период]] кај англиските жени. &lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Savage Wars of Peace|last=Macfarlane|first=Alan|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2002|isbn=1-4039-0432-4|location=[[Basingstoke]]|chapter=Abortion methods in England|oclc=50714989|author-link=Alan Macfarlane|access-date=2008-12-13|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF}}&lt;/ref&gt;

[[Археологија|Археолошките]] откритија укажуваат на рани [[Хирургија|хируршки]] обиди за екстракција на фетусот; сепак, се верува дека ваквите методи не биле вообичаени, со оглед на реткоста со која се споменуваат во старите медицински текстови. &lt;ref name=&quot;doerfler1997&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|title=Abortion|last=Doerfler|first=Stephanie|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629085332/http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|archive-date=June 29, 2007|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

[[Санскрит|Санскритски]] текст од 8 век им наложувал на жените кои сакаат да предизвикаат абортус да седнат над тенџере со пареа во кој се варел [[кромид]]. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Техниката на абортус со [[Тераписка масажа|масажа]], која вклучува примена на притисок врз [[Стомак|абдоменот]] на бремената жена, се практикува во [[Југоисточна Азија]] со векови. Еден од [[Релјеф (вајарство)|барелјефите]] што го украсуваат храмот [[Ангкор Ват]] во [[Камбоџа]], датиран {{Околу|1150}}, прикажува [[демон]] како врши таков абортус врз жена која е испратена во [[Подземен свет|подземјето]].

Јапонските документи покажуваат записи за индуциран абортус уште од 12 век. Станал многу пораспространет за време на [[Едо (период)|периодот Едо]], особено помеѓу селската класа, која била најтешко погодена од постојаниот масовен глад и високите даноци од тоа време. &lt;ref name=&quot;japan1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Obayashi M|date=December 1982|title=[Historical background of the acceptance of induced abortion]|journal=Josanpu Zasshi|language=ja|volume=36|issue=12|pages=1011–6|pmid=6759734}}&lt;/ref&gt; [[Статуа|Статуи]] на [[Џизо Бозацу|Џизо]], подигнати во спомен на абортусот, спонтан абортус, мртвородено дете или смрт во раното детство, почнале да се појавуваат барем уште во 1710 година во [[храм]] во [[Јокохама]]. &lt;ref name=&quot;japan2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Brookes|first=Anne Page|date=September–December 1981|title=Mizuko kuyō and Japanese Buddhism|url=http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|journal=Japanese Journal of Religious Studies|volume=8|issue=3–4|pages=119–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20040503125604/http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|archive-date=2004-05-03|access-date=2008-12-13}}&lt;/ref&gt;

Домородните [[Маори]] од колонизацијата на Нов Зеланд ги прекинувале бременостите преку лекови што предизвикувале спонтан абортус, церемонијални методи и стегање на стомакот со рестриктивен [[Каиш|појас]]. &lt;ref name=&quot;maori1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Hunton RB|date=December 1977|title=Maori abortion practices in pre and early European New Zealand|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=86|issue=602|pages=567–70|pmid=273782}}&lt;/ref&gt; Друг извор тврди дека Маорите не практикувале абортус, од страв од Макуту, но се обидувале да абортираат преку вештачка индукција на предвремено породување. &lt;ref name=&quot;maori2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Gluckman LK|date=June 1981|title=Abortion in the nineteenth century Maori: a historical and ethnopsychiatric review|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=93|issue=685|pages=384–6|pmid=7019788}}&lt;/ref&gt;

=== Грчко-римски свет ===
[[Податотека:Silphium.jpg|десно|мини|160x160пкс|Киренска [[монета]] со слика на силфион, растение за контрацепција, но можеби било и средство за абортус]]
Голем дел од она што е познато за методите и практиката на абортус во [[Стара Грција|грчката]] и [[Римско Царство|римската]] историја доаѓа од раните класични текстови. Абортусот, како гинеколошка процедура, првенствено бил домен на жени кои биле или акушерки или добро информирани лаици. Во својот ''„Театет“'', [[Платон]] ја споменува способноста на бабицата да предизвика абортус во раните фази од бременоста. &lt;ref name=&quot;past&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Depierri|first=Kate P.|date=March 1968|title=One Way of Unearthing the Past|journal=The American Journal of Nursing|publisher=Lippincott Williams &amp;#38|volume=68|issue=3|pages=521–524|doi=10.2307/3453443|jstor=3453443|pmid=4865614}}&lt;/ref&gt;  Се смета дека е малку веројатно абортусот да бил казнуван во [[Стара Грција]]. &lt;ref name=&quot;christianperspectives&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=fVZXBeNCffwC Johannes M. Röskamp, ''Christian Perspectives On Abortion-Legislation In Past And Present'' (GRIN Verlag 2005] {{ISBN|978-3-640-56931-1}}&lt;/ref&gt; Фрагмент што му се припишува на поетот Лисиј „сугерира дека абортусот бил злосторство во Атина против сопругот, доколку неговата сопруга била бремена кога тој починал, бидејќи неговото неродено дете можело да го побара имотот“. &lt;ref name=&quot;OCD&quot;&gt;{{Наведување|last=Sallares|first=J. Robert|chapter=abortion|page=1|editor1=Hornblower|editor2=Spawforth|title=The Oxford Classical Dictionary|publisher=OxfordUP|place=Oxford|date=2003|edition=3rd|isbn=978-0-19-860641-3}}&lt;/ref&gt;

Античките Грци се потпирале на билката силфион како средство за абортус и контрацепција. Растението, како главен извозен производ на [[Кирена]], било доведено до истребување; се претпоставува дека можеби поседувало исти абортусни својства како и некои од неговите најблиски постоечки роднини во семејството [[Штитоцветни]]. Силфионот бил толку централен за киренската економија што повеќето од неговите [[Монета|монети]] биле релјефни со слика од растението.  [[Плиниј Постариот]] (23–79 н.е.) го навел рафинираното масло од [[седефче]] како моќен абортусен лек. Серен Самоник пишувал за мешавина која се состоела од седефче , [[Jајце (храна)|јајце]] и [[копар]]. Соран, Диоскорид, Орибазиус исто така детално ја опишале оваа примена на растението. Современите научни студии потврдиле дека тоа навистина содржи три абортусни соединенија. &lt;ref name=&quot;rue&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_rue.html|title=Rue (Ruta Graveolens)|last=Hurst|first=W. Jeffrey|last2=Deborah J. Hurst|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; ''Aristolochia'', билка што се користи за олеснување на породувањето, се користела и за предизвикување абортус. [[Гален]] го вклучил во формула за напивка во ''„Де Антидотис“'', додека Диоскорид рекол дека може да се администрира преку уста или во форма на [[Вагина|вагинален]] песар кој исто така содржи [[црн пипер]] и [[миро]]. 

Грчкиот драматург [[Аристофан]] го забележал абортусното својство на метвицата во 421 година п.н.е., преку хумористичен осврт во неговата [[комедија]] „''Мир“ .'' &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|title=Lifestyle on Trial|last=Young|first=Gordon|date=December 1995|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; [[Хипократ]] (околу 460 – околу 370 п.н.е.), [[Грци|грчки]] лекар, би советувал [[Проституција|проститутка]] која ќе забремени да скока горе-долу, допирајќи ги задникот со петиците при секој скок, со цел да предизвика спонтан абортус. &lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|last=Lefkowitz|first=Mary R.|last2=Maureen R. Fant|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992|isbn=0-8018-4475-4|location=Baltimore|page=341|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|author-link=Mary Lefkowitz|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml}}&lt;/ref&gt; Други дела што му се припишуваат нему опишуваат инструменти изработени за проширување на грлото на матката и [[Кирета|киретација]] во внатрешноста на [[Материца|матката]]. &lt;ref name=&quot;hippocrates&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A Christian view of abortion|last=Klotz|first=John William|publisher=[[Concordia Publishing House]]|year=1973|isbn=0-570-06721-9|location=[[St. Louis, Missouri]]|chapter=A Historical Summary of Abortion from Antiquity through Legalization|oclc=750046|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.lcms.org/graphics/assets/media/WRHC/187_A%20Historical%20Summary%20of%20Abortion.PDF}}&lt;/ref&gt;

Соран, грчки лекар од 2 век, препишувал [[Диуретик|диуретици]], [[Еменагог|еменагози]], клизма, постење и крварење како безбедни методи за абортус, иако советувал против употреба на остри инструменти за предизвикување спонтан абортус, поради ризикот од перфорација на органи. Тој, исто така, им советувал на жените кои сакаат да ја прекинат бременоста да се вклучат во енергично одење, носење тешки предмети, јавање животни и скокање така што петите на жената треба да ги допираат нејзините задници со секој скок, што го опишал како „Лакедемонски скок“.  Тој, исто така, понудил голем број рецепти за билни бањи, триења и песари. &lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|last=Lefkowitz|first=Mary R.|last2=Maureen R. Fant|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992|isbn=0-8018-4475-4|location=Baltimore|page=341|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|author-link=Mary Lefkowitz|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml}}&lt;/ref&gt; Во ''„De Materia Medica Libri Quinque“'', грчкиот [[Фармакологија|фармаколог]] [[Диоскорид]] ги навел состојките на точење наречено „абортусно вино“ - хелебор, [[Тикви|прскање краставица]] и скемон - но не успеал да го обезбеди прецизниот начин на кој требало да се подготви.  Хелеборот, особено, е познат како абортус-кајник &lt;ref name=&quot;hellebore&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_hellebore.html|title=Hellebore|last=Hurst|first=W. Jeffrey|last2=Deborah J. Hurst|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

Тертулијан, [[Христијанство|христијански]] [[Богословие|теолог]] од 2 и 3 век, опишал хируршки помагала кои се употребувале во постапка слична на современата дилатација и евакуација. Едната алатка имала „убаво прилагодена флексибилна рамка“ што се употребувала за дилатација, „прстенесто сечило“ што се употребувало за киретација и „затапа или покриена кука“ што се користела за вадење. Другата била „бакарна игла или шилец“. Тој им припишува сопственост на вакви предмети на Хипократ, Асклепијад, Ерасистрат, Херофил и Соран. 

Аул Корнелиј Целзус, [[Стар Рим|римски]] [[Енциклопедија|енциклопедист]] од 1 век, понудил исклучително детален опис на постапката за вадење на веќе мртов фетус во неговото единствено зачувано дело, ''„За медицината“''. &lt;ref name=&quot;celsus&quot;&gt;{{Наведена книга|title=De medicina|last=Celsus|publisher=Heinemann|year=1935|editor-last=W. G. Spencer|location=London|page=457|chapter=Prooemium|oclc=186696262|author-link=Celsus|access-date=2008-12-13|chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/7*.html}}&lt;/ref&gt; Во книга 9 од ''„Побивање на сите ереси“'', [[Иполит Римски]], друг христијански теолог од 3 век, пишувал за жени кои цврсто се врзуваат околу половината за да „го исфрлат она што се зачнува“. 

=== Природни средства ===
[[Податотека:Medievalpreg.jpg|десно|мини|210x210пкс|Уметност од [[илуминиран ракопис]] од 13 век прикажува билкар како подготвува мешавина што содржи метвица за жена.]]
Ботаничките препарати за кои се сметало дека предизвикуваат абортус биле вообичаени во класичната книжевност и народната медицина. Сепак, ваквите народни лекови варирале во ефикасноста и не биле без ризик од несакани ефекти. Некои од [[Билка|билките]] што понекогаш се употребувале за прекинување на бременоста се [[Отров|отровни]].

Список на растенија кои предизвикуваат абортус е даден во ''„De viribus herbarum“'', билка од 11 век напишана во форма на [[Поезија|песна]], чие авторство погрешно му се припишува на Емилиј Мацер. Меѓу нив се италијанска мачкаста трева, [[Чубрика|солена трева]], [[Обична жалфија|жалфија]], [[Saponaria|сапуница]], циперус, бел и црн хелебор и пенушка.  Лекарите во исламскиот свет за време на средновековниот период ја документирале употребата на средства за абортус, коментирајќи ја нивната ефикасност и распространетост. &lt;ref name=&quot;shaikh2003&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sacred Rights: The Case for Contraception and Abortion in World Religions|last=Shaikh|first=Sa'diyya|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2003|isbn=0-19-516001-0|editor-last=Daniel C. Maguire|location=[[Oxford]]|pages=[https://archive.org/details/sacredrightscase0000magu/page/107 107]|chapter=Family Planning, Contraception, and Abortion in Islam: Undertaking ''Khilafa''|oclc=50080419|chapter-url=https://archive.org/details/sacredrightscase0000magu/page/107}}&lt;/ref&gt;

На колонијалните Американци им било советувано да употребуваат внимателни мерења во рецептот на [[Бенџамин Френклин|Бенџамин Франклин]] за абортус. Тој го употребувал рецептот како пример во книга што ја објавил за да предава математика и многу корисни вештини, и го нарекува рецептот решение за „несреќата“ од несакана бременост за „немажените жени“.  Франклин следел традиција што постоела во Англија и Европа.

''Американскиот диспанзер „Кингс“'' од 1898 година препорачал мешавина од [[лебен квасец]] и чај од метвица како „безбеден и сигурен абортус“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=King's American Dispensatory|title-link=King's American Dispensatory|last=Felter|first=Harvey Wickes|last2=John Uri Lloyd|year=1854|chapter=Hedeoma (U. S. P.)—Hedeoma|author-link=Harvey Wickes Felter|author-link2=John Uri Lloyd|access-date=2008-12-11|chapter-url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/kings/hedeoma.html}}&lt;/ref&gt; Познато е дека метвицата предизвикува компликации кога се употребува како абортус. Во 1978 година, една бремена жена од Колорадо починала откако консумирала 2 [[Супена лажица|лажици]] [[есенцијално масло]] од метвица  за кое е познато дека е отровно. &lt;ref name=&quot;toxic&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-pennyroyal.html|title=American pennyroyal (Hedeoma pulegioides L.), European pennyroyal (Mentha pulegium L.)|last=MedLinePlus|authorlink=Medlineplus|archive-url=https://web.archive.org/web/20060125125147/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-pennyroyal.html|archive-date=January 25, 2006|accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt; Во 1994 година, една бремена жена, несвесна за ектопична бременост на која ѝ била потребна итна медицинска помош, пиела чај што содржи екстракт од метвица за да предизвика абортус без медицинска помош. Подоцна починала како резултат на нетретирана ектопична бременост, погрешно сметајќи ги симптомите за дејството на абортус. &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|title=Lifestyle on Trial|last=Young|first=Gordon|date=December 1995|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt;

Со илјадници години, [[Вратика|вратиката]] се земала во раната бременост за да се врати менструацијата. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Charles T. Hildreth, MD|date=November 1834|title=Fatal Poisoning by Oil of Tansy|url=https://books.google.com/books?id=-hugAAAAMAAJ&amp;pg=PA213|journal=The Medical Magazine|location=Boston|publisher=William D. Ticknor|volume=3|page=213|quote=From the days of Aristotle to the present time, a certain class of medical writers have recommended this plant as safe, and more or less efficacious, in cases involving a suppression of the catamenia.}} (''Catamenia'' is blood or other material discharged from the uterus during menstruation.)&lt;/ref&gt; Првпат е документирана како [[еменагог]] во ''„De simplicis medicinae“'' од [[Хилдегарда Бингенска|Света Хилдегарда Бингенска]].

Разновидност на [[смрека]], позната како савин, често се споменувала во европските списи. Во еден случај во Англија, се вели дека еден ректор од Есекс ја набавил за жена што ја оплодил во 1574 година; во друг случај, еден човек ја советувал својата бремена девојка да употреби црн хелебор и савин варени заедно и да се пијат во [[млеко]], или пак сечкан брош варен во [[пиво]]. Други супстанции за кои се вели дека ги употребувале Англичаните вклучуваат шпанска мушичка, [[опиум]], семе од поточарка, железен сулфат и железен хлорид. Друга мешавина, која не предизвикува абортус, туку била наменета за олеснување на пропуштениот абортус, содржела [[русан]], [[изоп]] и топла вода. &lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Savage Wars of Peace|last=Macfarlane|first=Alan|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2002|isbn=1-4039-0432-4|location=[[Basingstoke]]|chapter=Abortion methods in England|oclc=50714989|author-link=Alan Macfarlane|access-date=2008-12-13|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF}}&lt;/ref&gt;

Коренот од црвен папрат, наречен „корен од проститутка“ на француски, се употребувал во Франција и Германија; го препорачал и грчки лекар во 1 век. Во [[Германци|германската]] народна медицина, постоел и абортификационен [[чај]], кој содржел [[мајоран]], мајчина душица, [[магдонос]] и [[лаванда]]. Други препарати од непознато потекло вклучувале згмечени [[Мравка|мравки]], плунка од [[Камила|камили]] и влакна од опашката на црноопашест елен растворени во сало од [[Мечка|мечки]]. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFLondon1982&quot;&gt;London, Kathleen (1982). [http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html &quot;The History of Birth Control&quot;]. ''The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives''. [[Јејл|Yale University]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2008-12-10&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

=== Ставови кон абортусот ===
[[Стоицизам|Стоиците]] верувале дека фетусот е растителен по природа, а не животно сè до моментот на неговото раѓање, кога конечно вдишува воздух. Затоа, тие го сметале абортусот за морално прифатлив. &lt;ref name=&quot;DGRA&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=Boston}}&lt;/ref&gt;

[[Аристотел]] напишал дека „[Линијата] помеѓу законскиот и незаконскиот абортус ќе биде обележана со фактот дека се има чувство и дека се живее“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Aristotle in 23 Volumes|last=Aristotle|publisher=[[Harvard University Press]]|year=1944|isbn=0-674-99291-1|editor-last=H. Rackham|volume=21|location=[[Cambridge, Massachusetts]]|page=[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus:text:1999.01.0058:book%3D7:section%3D1335b 7.1335b]|chapter=[[Politics (Aristotle)|Politics]]|oclc=29752140|author-link=Aristotle}}&lt;/ref&gt; Пред да се достигне таа точка, Аристотел не го сметал абортусот за убивање на нешто човечко.  &lt;ref name=&quot;religioustolerance&quot;&gt;{{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/19970718201047/http://religioustolerance.org/abo_hist.htm ReligiousTolerance.org]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[iarchive:privatemoralityi0000boer/page/273| W. den Boer, ''Private Morality in Greece and Rome'' (Brill 1979]] {{ISBN|978-90-04-05976-4}}), p. 272&lt;/ref&gt; Аристотел сметал дека ембрионот добива човечка душа на 40 дена доколку е машки и 90 дена доколку е женски; пред тоа, имал растителни и животински души.

[[Хипократова заклетва|Заклетвата]], која му се припишува на [[Хипократ]], забранувала употреба на песари за предизвикување абортус. Современата наука докажува дека песарите биле забранети бидејќи се наведувало дека предизвикуваат вагинални чиреви. &lt;ref name=&quot;riddle1991&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Riddle|first=John M.|author-link=John M. Riddle|date=August 1991|title=Oral contraceptives and early-term abortifacients during classical antiquity and the Middle Ages|journal=Past &amp; Present|issue=132|pages=3–32|doi=10.1093/past/132.1.3|jstor=650819|pmid=11656135}} &quot;Contrary to popular opinion, the ancient Hippocratic Oath did not prohibit abortions; the oath prohibited 'vaginal suppositories' presumably because of the ulcerations they were said to cause.&quot; Riddle is citing Soranus, p.13.&lt;/ref&gt; Оваа специфична забрана е протолкувана од некои медицински научници како забрана за абортус во поширока смисла отколку преку песари.

Едно такво толкување го дал Скрибониј Ларг, римски медицински писател: „Хипократ, кој ја основал нашата професија, ги поставил основите на нашата дисциплина со заклетва во која било забрането да не се дава на бремена жена вид лек кој го исфрла ембрионот или фетусот.“  Други медицински научници не се согласуваат со тоа, верувајќи дека Хипократ се обидел да ги обесхрабри лекарите да пробуваат опасни методи за абортус на фетус. &lt;ref name=&quot;Management of Abortion, page 2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/managementuninte00paul|title=Management of Unintended and Abnormal Pregnancy|last=Joffe|first=Carole|publisher=[[John Wiley &amp; Sons, Ltd.]]|year=2009|isbn=978-1-4443-1293-5|editor-last=M Paul|edition=1st|location=[[Oxford, United Kingdom]]|page=[https://archive.org/details/managementuninte00paul/page/n21 2]|editor-last2=ES Lichtenberg|editor-last3=L Borgatta|editor-last4=DA Grimes|editor-last5=PG Stubblefield|editor-last6=MD Creinin|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Ова може да се потврди со фактот дека заклетвата првично ја забранувала и ''[[Хирургија|хирургијата]]'' (во тоа време, таа била многу поопасна, а [[Хирург|хирурзите]] биле посебна професија од [[Лекар|лекарите]]). &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/article/hippocratic-oath-today/|title=The Hippocratic Oath Today|date=27 March 2001|work=[[PBS]]}}&lt;/ref&gt;

Соран признава две страни меѓу лекарите: оние кои не би извршиле абортуси, повикувајќи се на Хипократовата заклетва, и другата страна, неговата. Соран препорачувал абортус во случаи кои вклучуваат здравствени неочекуванин тешкотии, како и емоционална незрелост, и дал детални предлози во своето дело ''„Гинекологија“'' .  &lt;ref name=&quot;Soranus&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YsKWfh31gxwC&amp;q=soranus%20gynecology%20digital&amp;pg=PR1|title=Soranus' Gynecology|last=Soranus, Owsei Temkin|date=1956|publisher=JHU Press|isbn=978-0-8018-4320-4|location=I.19.60|access-date=6 October 2015}}&lt;/ref&gt;

Во [[Римска Република|Римската Република]] и [[Принципат|Принципатот]], абортусот бил казнуван единствено кога го кршел правото на таткото да донесува одлуки за одгледување на своето потомство. [[Стоицизам|Стоиците]] не го сметале фетусот за личност, а Римјаните не го казнувале абортусот како убиство. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=gcRwR2skwr4C&amp;dq=christianity+stoicism+abortion&amp;pg=PA19 Jeffrey H. Reiman, ''Abortion and the Ways We Value Life'' (Rowman and Littlefield 1998] {{ISBN|978-0-8476-9208-8}}), p, 19&lt;/ref&gt; По разводот, бремената жена можела да избере да абортира врз основа на ставот дека „ембрионот претставува дел од сопствените органи на мајката“.  Иако абортусот бил општоприфатен во времето на  [[Римско Царство|Римското Царство]], околу 211 година од н.е. царевите [[Септимиј Север]] и [[Каракала]] го забраниле абортусот како повреда на родителските права; казната била привремено прогонство.

Правната компилација ''Pauli sententiae'' од 3 век (која му се припишува на Јулиј Павле) вели: „Оние кои даваат абортус или љубовен напиток, а не го прават тоа измамнички, сепак, [бидејќи] ова поставува лош пример, ''humiliores'' ќе бидат протерани, а ''honestiores'' ќе бидат протерани на остров откако ќе го изгубат (дел од) својот имот, и ако поради тоа жена или маж загине, тогаш тие [давателот] ќе добијат смртна казна.“  Павле прави разлика помеѓу казните за горните и долните класи (&lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAhw&quot;&gt;honestiores&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; и &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAh0&quot;&gt;humiliores&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;), но се смета дека повеќе се однесува на убиството на жената што го зема абортус отколку на убиството на самиот фетус.

Римскиот правник Улпијан напишал : „Неродено дете се смета за родено, што се однесува до неговата добивка“, што значи дека во римското наследно право, посмртното дете имало право на ист дел од имотот на неговиот претходно починат татко како и децата родени пред неговата смрт. Абортусот продолжил да се практикува „со малку или без чувство на срам“. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hopkins|first=Keith|date=October 1965|title=Contraception in the Roman Empire|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=8|issue=1|pages=124–151|doi=10.1017/S0010417500003935|jstor=177539}} &quot;We know that Romans practiced abortion with little or no sense of shame.&quot; Hopkins cites R. Hähnel's ''Der künstliche Abortus in Altertum'', p. 127.&lt;/ref&gt;

Ранохристијанското дело наречено Дидахи (пред 100 година од н.е.) вели: „не убивајте дете со абортус или не убивајте новороденче“. &lt;ref name=&quot;didache&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Early Christian Fathers|publisher=Westminster Press|year=1953|editor-last=Cyril Charles Richardson|location=Philadelphia|chapter=Didache|oclc=832987|access-date=2008-12-12|chapter-url=http://www.ccel.org/ccel/richardson/fathers.viii.i.iii.html}}&lt;/ref&gt; Тертулијан, [[Христијанство|христијански]] [[Богословие|теолог]] од 2 и 3 век, тврдел дека абортусот треба да се врши единствено во случаи кога абнормалното позиционирање на фетусот во матката би го загрозило животот на бремената жена. [[Свети Августин]], во ''„Енхиридион“'', мимоходом споменува хируршки процедури кои се изведуваат за отстранување на фетуси кои умреле во матката. 

Свети Августин верувал дека абортусот на ''fetus animatus'', фетус со човечки екстремитети и облик, е убиство. Сепак, неговите верувања за абортус во порана фаза биле слични на оние на Аристотел, &lt;ref name=&quot;Augustine&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.religioustolerance.org/abo_hist.htm|title=Roman Catholicism and abortion access: Pagan &amp; Christian beliefs 400 BC −1980 AD|last=Robinson|first=B. A.|date=2000-05-28|publisher=[[Ontario Consultants on Religious Tolerance]]|archive-url=https://web.archive.org/web/19970718201047/http://religioustolerance.org/abo_hist.htm|archive-date=July 18, 1997|accessdate=2008-12-09}}&lt;/ref&gt; иако тој не можел ниту да негира ниту да потврди дали таквите делумно формирани фетуси ќе бидат воскреснати како целосни луѓе во времето на Второто Христово доаѓање. 

* „Сега, кој е тој што не е склонен да мисли дека неформираните абортуси пропаѓаат, како семиња што никогаш не родиле плод?“ 
* „И затоа, следното прашање може многу внимателно да се испита и дискутира од учените луѓе, иако не знам дали е во моќта на човекот да го реши: Во кое време бебето почнува да живее во утробата: дали животот постои во латентна форма пред да се прикаже во движењата на живото суштество. Да се негира дека младите кои се отсечени дел по дел од утробата, за да не умре мајката ако бидат оставени таму мртви, никогаш не биле живи, изгледа премногу дрско.“ 

''Leges Henrici Primi'', напишани околу 1115 година, пропишуваат надомест за жена или нејзини роднини доколку друго лице предизвика спонтан абортус и пропишуваат покајание (3 години доколку абортусот се случи пред абортус, 7 години по абортус) доколку бремената жена ја прекине бременоста; втората казна се применувала само за жени чиј абортус произлегол од желба за прикривање на нелегален сексуален однос. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Spivack|first=Carla|year=2007|title=To &quot;Bring Down the Flowers&quot;: The Cultural Context of Abortion Law in Early Modern England|url=https://scholarship.law.wm.edu/wmjowl/vol14/iss1/4|journal=William and Mary Journal of Women and the Law|volume=14|pages=107–151}}&lt;/ref&gt; {{Rp|130–131}}„Забрзување“, термин кој често се употребувал наизменично со „енсулмент“ или „анимација“, се поврзувал со првото движење на фетусот во матката. Ова движење генерално го чувствуваат жените некаде во третиот до петтиот месец од бременоста. Акушерките кои вршеле абортуси биле обвинети за вршење [[Маѓесништво|вештерство]] во ''„Malleus Maleficarum'' “, објавен во 1487 година како прирачник за [[лов на вештерки]] во Германија. &lt;ref name=&quot;malleus&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/malleusmaleficar00inst/page/66|title=The Malleus maleficarum of Heinrich Kramer and James Sprenger|last=Institoris|first=Heinrich|last2=Jakob Sprenger|publisher=[[Dover Publications]]|year=1971|isbn=0-486-22802-9|editor-last=Montague Summers|editor-link=Montague Summers|location=[[New York City]]|page=[https://archive.org/details/malleusmaleficar00inst/page/66 &amp;#91;https://books.google.com/books?id=j0S4Q5mjS7gC&amp;printsec=frontcover&amp;cad=0#PPA66,M1 66&amp;#93;]|oclc=246623|author-link=Heinrich Kramer|author-link2=Jakob Sprenger}}&lt;/ref&gt;

Во 1591 година, [[Папа Григориј XIV|папата Григориј XIV]] објавил нови прописи во апостолскиот устав ''Sedes Apostolica'' {{Efn|The relevant part of this constitution is reproduced in {{Cite book|title=Codicis Iuris Canonici Fontes|publisher=Typis Polyglottis Vaticanis|others=(ref. given for the constitution: Bull. Rom., tom. 5, I, p. 275, 276)|year=1926|editor-last=Gasparri|editor-first=Pietro|editor-link=Pietro Gasparri|volume=I:1–364|location=Rome|pages=330–331|chapter=173. Gregorius XIV, const. ''Sedes Apostolica'', 31 maii 1591.|access-date=2020-06-05|chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9737552z/f335.image.texteImage}}}} (објавен на 31 мај 1591 година), ограничувајќи ги казните на абортус на „оформен“ фетус: &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=gV6W8z4ojSoC&amp;dq=%22sixtus+v%22+%22gregory+XIV%22+murder&amp;pg=PA91 Nicholas Terpstra, ''Lost Girls: Sex and Death in Renaissance Florence'' (Johns Hopkins University Press 2010] {{ISBN|978-0-8018-9499-2}}), p. 91&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NwaPDAAAQBAJ&amp;q=CONSTITUTIO+APOSTOLICA+Sedes+apostolica+gregorio+XIV&amp;pg=PA112|title=Ethos, Bioethics, and Sexual Ethics in Work and Reception of the Anatomist Niels Stensen (1638–1686): Circulation of Love|last=Sobiech|first=Frank|date=2016-06-25|publisher=Springer|isbn=978-3-319-32912-3|page=112|language=en|chapter=2.3 Between Medicine and theology [2.3.1.5 Simultaneous Ensoulment Versus Successive Ensoulment of the Embryo]}}&lt;/ref&gt; „Кога абортусот не бил ниту „прашање на убиство ниту на жив фетус“, Григориј сметал дека е „покорисно“ да се врати на помалку строгите казни [за ран абортус] на светите канони и [[Право|профаните закони]]: оние кои абортираат ''неживо'' [бездушно] лице нема да бидат виновни за вистинско убиство бидејќи всушност не убиле човечко суштество; свештениците вклучени во абортуси ќе извршиле смртен грев, но нема да претрпат неправилности “. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Christopoulos|first=John|date=2012|title=Abortion and the Confessional in Counter-Reformation Italy|journal=Renaissance Quarterly|volume=65|issue=2|pages=443–484 (p. 474)|doi=10.1086/667257|issn=0034-4338|jstor=10.1086/667257}}&lt;/ref&gt; По 1591 година, ''Sedes apostolica'' на Григориј „останала во сила речиси три века, ревидирана дури во 1869 година од Пиј IX“. &lt;ref name=&quot;Connery&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XvqRAAAAIAAJ&amp;q=catholic+history+of+abortion|title=Abortion, the development of the Roman Catholic perspective|last=Connery|first=John R|date=1977|publisher=Loyola University Press|isbn=978-0-8294-0257-5}}&lt;/ref&gt; {{Rp|148}}

Со својата була ''Apostolicae Sedis moderatori'' од 1869 година, [[Папа Пиј IX|папата Пиј IX]] го поништил исклучокот на Григориј XIV за сè уште неоживеан фетус во однос на духовната казна за екскомуникација.  Оттогаш, оваа казна се наметнувала автоматски преку абортус во која било фаза од бременоста. &lt;ref name=&quot;catholicsensibility.wordpress.com&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Johnstone|first=Brian V.|date=March 2005|title=Early Abortion: Venial or Mortal Sin?|journal=Irish Theological Quarterly|volume=70|issue=1|page=60|doi=10.1177/002114000507000104}} An excerpt can be found [http://catholicsensibility.wordpress.com/2008/08/27/moral-theology-and-early-abortion/ here].&lt;/ref&gt;

Помеѓу современите библиски експерти се води значителна дебата за статусот на фетусите во хебрејската Библија. Излез 21:22 опишува ситуација во која двајца мажи тепаат и повредуваат бремена жена, предизвикувајќи нејзиното неродено дете да ја напушти нејзината утроба. Масоретскиот текст го употребува хебрејскиот термин „veyats'u yeladeha“ (וְיָצְאוּ יְלָדֶיהָ) &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0221.htm|title=Exodus 2021, Masoretic Text (1917 Jewish Publication Society Translation) published online by Mechon Mamre on 14 November 2017}}&lt;/ref&gt; кое се однесува на излегувањето на детето; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|title=Makujina, John, &quot;The Semantics of יצא in Exodus 21:22: Reassessing the Variables That Determine Meaning&quot;, ''Bulletin for Biblical Research'' Vol. 23, No. 3 (Penn State University Press, 2013), pp. 305–321|jstor=26424831}}&lt;/ref&gt; различни англиски варијанти го преведуваат овој термин или како „предвремено породување“ или како „спонтан абортус“. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/verse/en/Exodus%2021%3A22|title=Exodus 21:22, Various Translations – - Bible Gateway}}&lt;/ref&gt; Шпанскиот превод објавен од Меѓународното католичко библиско друштво го користи терминот „aborto“, јасно укажувајќи на смртта на фетусот. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=La Biblia|publisher=Sociedad Biblica Catolica Internacional (SOBICAIN)|year=1995|location=Madrid}} The passage reads: &quot;Si unos hombres, en el curso de una pelea, dan un golpe a una mujer embarazada provocandole un aborto, sin que muera la mujer, seran multados conforme a lo que imponga el marido ante los jueces. Pero si la mujer muere, pagaran vida por vida, ojo por ojo, [...]&quot; (translation courtesy of translate.com: &quot;If men, in the course of a fight, hit a pregnant woman causing an abortion, without the woman dying, they will be fined according to what the husband imposes before the judges. But if the woman dies, they will pay life for life, an eye for an eye, [...]&quot;)&lt;/ref&gt; Доколку не следи дополнителна штета, тогаш сторителот мора да плати казна. Единствено доколку има дополнителна штета, сторителот мора да биде казнет со еднаква штета (т.е. око за око). &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus%2021:22-24|title=Exodus 21:22–24 – - Bible Gateway}}&lt;/ref&gt; Коментатори како Брус Волтке го претставиле овој стих како доказ дека Бог не го цени фетусот како човечко суштество и/или доказ дека фетусот нема душа. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://religion.blogs.cnn.com/2012/10/30/my-take-when-evangelicals-were-pro-choice/comment-page-30/|title=My Take: When evangelicals were pro-choice|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104022621/http://religion.blogs.cnn.com/2012/10/30/my-take-when-evangelicals-were-pro-choice/comment-page-30/|archive-date=November 4, 2012}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.chron.com/goplifer/2014/03/when-evangelicals-were-pro-choice/|title=When Evangelicals were pro-choice - GOPlifer|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331150652/http://blog.chron.com/goplifer/2014/03/when-evangelicals-were-pro-choice/|archive-date=31 March 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/abortion.html|title=Abortion in Judaism}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/37/37-2/JETS_37-2_169-184_Fuller.pdf|title=Fuller, Russell, Exodus 21:22–23: The Miscarriage Interpretation and the Personhood of the Fetus (June 1994) Journal of Evangelical Theological Society, pp. 169–184.|archive-url=https://web.archive.org/web/20101230215132/http://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/37/37-2/JETS_37-2_169-184_Fuller.pdf|archive-date=December 30, 2010}}&lt;/ref&gt; К. Еверет Куп не се согласил со ова толкување. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4PIV2TymFC8C&amp;pg=PA154|title=Godly Seed: American Evangelicals Confront Birth Control, 1873–1973|last=Carlson|first=Allan C.|date=December 31, 2011|publisher=Transaction|isbn=978-1-4128-4651-6|page=154}}&lt;/ref&gt;

Друг старозаветен пасус кој е предмет на дебата за абортусот е Броеви 5:11-31, кој го опишува тестот на неверната сопруга. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ffrf.org/component/k2/item/25602-abortion-rights,|title=What Does the Bible Really Say About Abortion? – Freedom From Religion Foundation|last=Seering|first=Lauryn|work=ffrf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520134008/https://ffrf.org/component/k2/item/25602-abortion-rights,|archive-date=2021-05-20|accessdate=2022-06-25}}&lt;/ref&gt; Доколку мажот се сомнева во верноста на својата сопруга, тој ја одведува кај првосвештеникот. Свештеникот прави супстанца за жената да пие направена. Доколку била неверна, „стомакот ќе ѝ се отече, бутот ќе ѝ скапува и ќе стане проклетство“, но ако била невина, пијалокот нема да има никаков ефект. &lt;ref&gt;{{Наведен Викиизвор|title=Bible (King James)}}&lt;/ref&gt; Некои современи англиски преводи, како што се ревизијата од 2011 година на Новата меѓународна верзија и Новата ревидирана стандардна верзија, го преведуваат „бутот ќе ѝ скапува“ како „да спонтан абортус“, додека други преводи како што се Англиската стандардна верзија и Новата верзија на Кралот Џејмс го отфрлаат ова гледиште. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NIV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 14, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NSRV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=ESV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NKJV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; Некои го оспоруваат преводот „спонтан абортус“ врз основа на тоа што библискиот пасус не наведува дека неверната сопруга е бремена. 

Моментално, римокатоличката, источноправославната и ориенталната православна црква се противат на абортусот од зачнување. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P7Z.HTM|title=Catechism of the Catholic Church, s. 2270, citing Jeremiah 1:5, Job 10:8–12, Psalms 22:10–11, 139:15.|accessdate=June 27, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://orthodoxinfo.com/praxis/abortion.aspx|title=An Orthodox View of Abortion: The Amicus Curiae Submitted to the Supreme Court in Webster et al. v. Reproductive Health Services et. al.|accessdate=June 27, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://qa.suscopts.org/index.php?qid=1613&amp;catid=711|title=Coptic Orthodox Diocese of the Southern United States - Q&amp;A|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Современ период ==

=== Криминализација ===
[[Податотека:JapaneseAbortionWoodblock.jpg|десно|мини|280x280пкс|„Опомена против абортус“. Јапонска графика на дрво во стилот [[Укијо-е]] од крајот на 19 век .]]
Медицината од 19 век доживеала огромен напредок во областите на [[Хирургија|хирургијата]], [[Анестезија|анестезијата]] и санитаријата. Општествените ставови кон абортусот се промениле во контекст на реакцијата против движењето за [[Женски права|права на жените]]. Абортусот претходно бил широко практикуван и легален според општото право во раната бременост, и дури во 19 век англофонскиот свет донел закони против абортус во сите фази од бременоста. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|page=[https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0/page/8 8]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Постоеле голем број фактори кои придонеле за оваа промена во мислењето за абортусот на почетокот на 19 век. Во Соединетите Американски Држави, каде што [[Лекар|лекарите]] биле водечки застапници на законите за криминализација на абортусот, некои од нив тврделе дека напредокот во медицинското знаење покажува дека во фаза на забрзувањето не е ниту повеќе ниту помалку клучно во процесот на бременост од кој било друг чекор, и затоа доколку некој се спротивставува на абортусот по забрзувањето, треба да се спротивстави на него и пред забрзувањето. &lt;ref name=&quot;Mohr&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/35 35–36]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Практичните причини, исто така, влијаеле врз медицинската област да воведе закони против абортусот. Најпрвин, давателите на услуги за абортус имале стремеж да бидат необучени и не се членови на медицински здруженија. Во време кога водечките лекари во земјата се обидувале да ја стандардизираат медицинската професија, овие „нерегуларни“ лица се сметале за проблем за јавното здравје. &lt;ref name=&quot;Mohr2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/34 34]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; „Нерегуларните“ лица биле несакани и од поформализираната медицинска професија бидејќи претставувале нивна конкуренција, а честопати и евтина конкуренција. Иако кампањата на лекарите против абортус започнала во раните 1800-ти, во Соединетите Американски Држави се случила мала промена сè до по [[Американска граѓанска војна|Граѓанската војна]]. &lt;ref name=&quot;Mohr3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/147 147]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Англискиот закон за абортус првпат било кодифициран во законодавството според членовите 1 и 2 од Законот за злонамерно пукање или прободување од 1803 година. Предлог-законот бил предложен од лордот главен судија на Англија и Велс, Едвард Ло, 1-ви барон Еленборо, за да се разјасни законот кој се однесува на абортусот и станал првиот закон што експлицитно го забранувал. Законот предвидувал дека е прекршок за секое лице да изврши или предизвика абортус. Казната за извршување или обид за извршување на абортус по забрзувањето била [[смртна казна]] (член 1). Во Соединетите Американски Држави во 19 век, имало малку регулирани закони на абортусот, во традицијата на англиското обичајно право, абортусите пред забрзувањето се сметале најмногу за прекршок. Овие случаи се покажале тешки за гонење бидејќи сведочењето на мајката обично било единствениот начин да се утврди кога се случило забрзувањето. &lt;ref name=&quot;Doan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oppositionintimi00doan|title=Opposition and Intimidation:The abortion wars and strategies of political harassment|last=Doan|first=Alesha E.|publisher=University of Michigan|year=2007|isbn=978-0-472-09975-7|page=[https://archive.org/details/oppositionintimi00doan/page/n57 46]|url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

Законот бил изменет во 1828 и 1837 година - вториот ја отстранил разликата помеѓу жените кои брзо зачнувале дете (доцна бременост) и оние кои не зачнувале. Исто така, ја елиминирал смртната казна како можна казна. Во втората половина на 19 век, абортусот станувал сè показнувачки. Еден писател го оправдал ова тврдејќи дека бројот на абортуси кај мажените жени значително се зголемил од 1840 година.  Законот за прекршоци против личноста од 1861 година создал ново подготвително кривично дело за набавка на отров или инструменти со намера за обезбедување абортус. Сепак, во текот на 1860-тите, услугите за абортус станале достапни во Њујорк, Њу Орлеанс, Синсинати, Луисвил, Кливленд, Чикаго и Индијанаполис; со проценки на еден абортус на секои 4 живородени деца. {{Sfn|Doan|2007}}

Закони против абортус почнале да се појавуваат во Соединетите Американски Држави од 1820-тите. Закон од [[Конектикат]] во 1821 година ги таргетиралаптеките кои продавале отрови на жените за абортус, а [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] ги прогласил абортусите по абортусите кривично дело, а абортусите пред абортусите прекршок во 1829 година. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Alford|first=Suzanne M.|year=2003|title=Is Self-Abortion a Fundamental Right?|url=http://www.law.duke.edu/shell/cite.pl?52+Duke+L.+J.+1011|journal=Duke Law Journal|volume=52|issue=5|pages=1011–29|jstor=1373127|pmid=12964572|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122060327/https://law.duke.edu/shell/cite.pl?52+Duke+L.+J.+1011|archive-date=2019-01-22|access-date=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Криминализацијата се забрзала од крајот на 1860-тите, преку напорите на засегнатите законодавци, лекарите и Американското медицинско здружение . &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://womenshistory.about.com/od/abortionuslegal/a/abortion.htm|title=Abortion History: A History of Abortion in the United States|last=Lewis|first=Jone Johnson|work=Women's History section of About.com|publisher=About.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303021904/http://womenshistory.about.com/od/abortionuslegal/a/abortion.htm|archive-date=2017-03-03|accessdate=2006-07-07}}&lt;/ref&gt; Во 1873 година, Законот Комсток забранил какви било методи на производство или објавување на информации кои се однесуваат на обезбедување [[абортус]], [[контрацепција]] и спречување на [[Полово пренослива болест|полово преносливи болести]], дури и за студенти по медицина.  До 1909 година, казната за кршење на овие закони станала парична казна од 5000 долари и затворска казна до пет години. До 1910 година, речиси секоја држава имала закони против абортус; {{Sfn|Doan|2007}} тие биле нерамномерно спроведувани во најдобар случај. &lt;ref name=&quot;Reagan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; {{Rp|80–112}}

Ограничувањата за абортус се зголемиле и се прошириле на места каде што порано не биле. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Mucciaroni|first=Gary|last2=Ferrailo|first2=Kathleen|last3=Rubado|first3=Meghan|year=2019|title=Framing Morality Policy Issues: State Legislative Debates on Abortion Restrictions|journal=Policy Sciences|volume=52|issue=2|pages=171–189|doi=10.1007/S11077-018-9336-2}}&lt;/ref&gt; Денес, има зголемување на бројот на закони што ја ограничуваат грижата за абортус на поголем број начини отколку што било претходно забележано, и постои тренд кон закони и законски прописи што го ограничуваат абортусот. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Beckman|first=Linda J.|year=2016|title=Abortion in the United States: The Continuing Controversy|journal=Feminism &amp; Psychology|volume=27|issue=1|pages=101–113|doi=10.1177/0959353516685345}}&lt;/ref&gt; Негативното толкување околу абортусот придонело за денешниот тренд кон законски прописи против абортус. Битката против абортус во Соединетите Американски Држави може да се смета во голема мера како битка на конкурентски идеологии. Застапниците против абортус веруваат дека животот започнува со зачнувањето, па затоа легализираниот абортус е закана за социјалните, моралните и религиозните вредности. Сепак, застапниците за абортус го гледаат легализираниот абортус како контрола на жената врз нејзиното тело и пристап до безбедна репродуктивна грижа.

Во Соединетите Американски Држави денес, по случајот Добс против Организацијата за здравје на жените Џексон, голем број на држави го забраниле абортусот и ги таргетирале давателите на услуги за абортус. Во овие држави каде што абортусот е забранет, на гинеколози им е забрането да нудат абортуси или едноставно не ги нудат услугите, освен во многу ограничени и одредени околности, па дури и не им даваат на своите пациенти упатувања до други клиники или онлајн ресурси поврзани со абортус. &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Наведен научен собир|location=San Francisco, CA}}&lt;/ref&gt; Образложението за ненудење на услугите произлегува од тоа што голем дел од институциите што ги вработуваат овие гинеколози имаат политики против вршење абортуси или прекинување на бременост, што наметнува премногу законски прописи поврзани со грижата за абортус. Гинеколози изјавиле дека нивните практики се погодени и дека нивните односи со нивните пациенти се влошиле откако е донесена одлуката за Добс. &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;

Спротивно на тоа, во Франција општествените перцепции за абортусот почнале да се менуваат. Во првата половина на 19 век, абортусот се сметал за последно средство за бремени, но невенчани жени. Како што писателите почнале да пишуваат за абортусот во однос на планирањето на семејството за мажените жени, практиката на абортус била реконцептуализирана како логично решение за несаканите бремености кои произлегуваат од неефикасни контрацептивни средства. &lt;ref name=&quot;mclaren-french&quot;&gt;{{Наведено списание|last=McLaren|first=Angus|date=Spring 1978|title=Abortion in France: Women and the Regulation of Family Size 1800–1914|journal=French Historical Studies|publisher=Duke University Press|volume=10|issue=3|pages=461–484 [469]|doi=10.2307/286340|jstor=286340|pmid=11614490|quote=Increasingly, writers in the latter half of the nineteenth century no longer referred to abortion as a last resort for the single, seduced girl but as a family planning measure employed by the married woman. As a result the very nature of the idea and practice of abortion was transformed.}}&lt;/ref&gt; Формулирањето на абортусот како форма на планирање на семејството за мажени жени било направено „замисливо“ бидејќи и медицинските и немедицинските практичари се согласиле за релативната безбедност на постапката. &lt;ref name=&quot;mclaren-french&quot; /&gt;
[[Категорија:Човеково размножување]]
[[Категорија:CS1: долга вредност за volume]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>hzsqb9cqr196t6x8ladnsdf76xvsdy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570314</id>
      <parentid>5570245</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:55:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166105" sha1="dc2y3oioa0ld5x2c5j8m0hwdtj3ksgd" xml:space="preserve">[[Податотека:Mrs.Bird&amp;MadameCostello-February24,1842NewYorkSun.jpg|мини|230x230пкс|Индиректните [[Реклама|реклами]] за услуги за абортус, како овие во ''„Сан“'' во 1842 година, биле вообичаени за време на викторијанската ера. Во тоа време, абортусот бил нелегален во Њујорк. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Contraception and abortion in nineteenth-century America|last=Brodie|first=Janet Farrell|publisher=[[Cornell University Press]]|year=1997|isbn=0-8014-8433-2|location=[[Ithaca, New York]]|page=[https://books.google.com/books?id=Wbeoi0rGvpkC 254]|oclc=37699745}}&lt;/ref&gt;]]
Праксата на индуциран [[абортус]] - намерно прекинување на [[Бременост|бременоста]] - е позната уште од [[Стар век|античко време]]. Различни методи се употребувале за извршување или обид за абортус, вклучувајќи администрација на абортусни билки, употреба на остри алатки, примена на абдоминален притисок и други техники. Терминот ''абортус'', или поточно ''спонтан абортус'', понекогаш се употребува за да се означи природно настаната состојба што ја завршува бременоста, односно она што популарно се нарекува ''спонтан абортус'' . Но, во она што следи, терминот ''абортус'' секогаш ќе се однесува на индуциран абортус.

[[Закон за абортус|Законите за абортус]] и нивното спроведување варирале низ различни периоди. Во поголемиот дел од западниот свет во текот на 20 век, движењата за права на абортус биле успешни во укинување на забраните за абортус. Иако абортусот останува легален во поголемиот дел од Западот, оваа легалност редовно е оспорувана од групите против абортус. [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] под водство на [[Владимир Илич Ленин|Владимир Ленин]] е признат како првата современа земја што го легализирала индуцираниот елективен абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=T205AAAAIAAJ&amp;dq=lenin+soviet+first+country+abortion&amp;pg=PA65|title=Abortion|date=27 October 1977|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-21442-1}}&lt;/ref&gt; Во дваесеттиот век[[Народна Република Кина|, Кина]] го користела индуцираниот абортус како дел од кампањата за контрола на раѓањето „политика на едно дете“ во обид да го забави растот на населението.

== Историја ==
[[Податотека:AngkorWatAbortionAD1150.JPG|мини|240x240пкс|[[Релјеф (вајарство)|Барелјеф]] во [[Ангкор Ват]], {{Околу|1150}}, на која е прикажан [[демон]] кој врши абортус врз жена која е испратена во подземјето]]
Ведските и ''смрти'' законите на Индија одразувале грижа за зачувување на машкото семе од трите горни касти; а религиозните судови наметнувале разни казни за жената или екскомуникација за свештеник кој извршил абортус. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Constantin-Iulian Damian|date=January–March 2010|title=Abortion from the Perspective of Eastern Religions: Hinduism and Buddhism|url=http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|journal=Romanian Journal of Bioethics|volume=8|issue=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903233020/http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|archive-date=2012-09-03}}&lt;/ref&gt; Дел од епот ''[[Рамајана]]'' опишува абортус извршен од бербери. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.valmiki.iitk.ac.in/sloka?field_kanda_tid=5&amp;language=dv&amp;field_sarga_value=28|title=Sloka &amp; Translation {{!}} Valmiki Ramayanam|work=www.valmiki.iitk.ac.in|accessdate=2023-11-30}}&lt;/ref&gt; Единствениот доказ за смртната казна што е пропишана за абортус во античките закони се наоѓа во Асирскиот закон, во Кодексот на Асура, околу 1075 година п.н.е.;  и ова се наметнува единствено на жена што ќе изврши абортус против волјата на нејзиниот сопруг. Првиот запишан доказ за индуциран абортус е од египетскиот папирус Еберс и датира од 1550 година п.н.е. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;.

Голем дел од методите кои се употребувале во раните култури биле нехируршки. Физичките активности како што се физички труд, качување, веслање, кревање тегови или [[Скокови во вода|нуркање]] биле вообичаена техника. Други вклучувале употреба на иритирачки растенија, [[Пост|постење]], испуштање крв, истурање топла вода врз стомакот и лежење на загреана [[Кокосова палма|кокосова лушпа]]. &lt;ref name=&quot;devereux&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Abortion in America: Medical, psychiatric, legal, anthropological, and religious considerations|last=Devereux|first=G|publisher=[[Beacon Press]]|year=1967|editor-last=Harold Rosen|location=[[Boston, Massachusetts]]|chapter=A typological study of abortion in 350 primitive, ancient, and pre-industrial societies|oclc=187445}}&lt;/ref&gt; Во практично сите култури, техниките за абортус се развивале преку набљудување, адаптација на акушерските методи и транскултурација. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/studyofabortioni00deve|title=A Study of Abortion in Primitive Societies|last=Devereux|first=George|publisher=International Universities Press|year=1976|isbn=978-0-8236-6245-6}}&lt;/ref&gt; Физичките средства за предизвикување абортус, вклучувајќи тепање, вежбање и затегнување на појасот, сè уште често се користеле дури во [[Ран нов век|раниот современ период]] кај англиските жени. &lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Savage Wars of Peace|last=Macfarlane|first=Alan|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2002|isbn=1-4039-0432-4|location=[[Basingstoke]]|chapter=Abortion methods in England|oclc=50714989|author-link=Alan Macfarlane|access-date=2008-12-13|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF}}&lt;/ref&gt;

[[Археологија|Археолошките]] откритија укажуваат на рани [[Хирургија|хируршки]] обиди за екстракција на фетусот; сепак, се верува дека ваквите методи не биле вообичаени, со оглед на реткоста со која се споменуваат во старите медицински текстови. &lt;ref name=&quot;doerfler1997&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|title=Abortion|last=Doerfler|first=Stephanie|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629085332/http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|archive-date=June 29, 2007|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

[[Санскрит|Санскритски]] текст од 8 век им наложувал на жените кои сакаат да предизвикаат абортус да седнат над тенџере со пареа во кој се варел [[кромид]]. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Техниката на абортус со [[Тераписка масажа|масажа]], која вклучува примена на притисок врз [[Стомак|абдоменот]] на бремената жена, се практикува во [[Југоисточна Азија]] со векови. Еден од [[Релјеф (вајарство)|барелјефите]] што го украсуваат храмот [[Ангкор Ват]] во [[Камбоџа]], датиран {{Околу|1150}}, прикажува [[демон]] како врши таков абортус врз жена која е испратена во [[Подземен свет|подземјето]].

Јапонските документи покажуваат записи за индуциран абортус уште од 12 век. Станал многу пораспространет за време на [[Едо (период)|периодот Едо]], особено помеѓу селската класа, која била најтешко погодена од постојаниот масовен глад и високите даноци од тоа време. &lt;ref name=&quot;japan1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Obayashi M|date=December 1982|title=[Historical background of the acceptance of induced abortion]|journal=Josanpu Zasshi|language=ja|volume=36|issue=12|pages=1011–6|pmid=6759734}}&lt;/ref&gt; [[Статуа|Статуи]] на [[Џизо Бозацу|Џизо]], подигнати во спомен на абортусот, спонтан абортус, мртвородено дете или смрт во раното детство, почнале да се појавуваат барем уште во 1710 година во [[храм]] во [[Јокохама]]. &lt;ref name=&quot;japan2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Brookes|first=Anne Page|date=September–December 1981|title=Mizuko kuyō and Japanese Buddhism|url=http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|journal=Japanese Journal of Religious Studies|volume=8|issue=3–4|pages=119–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20040503125604/http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|archive-date=2004-05-03|access-date=2008-12-13}}&lt;/ref&gt;

Домородните [[Маори]] од колонизацијата на Нов Зеланд ги прекинувале бременостите преку лекови што предизвикувале спонтан абортус, церемонијални методи и стегање на стомакот со рестриктивен [[Каиш|појас]]. &lt;ref name=&quot;maori1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Hunton RB|date=December 1977|title=Maori abortion practices in pre and early European New Zealand|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=86|issue=602|pages=567–70|pmid=273782}}&lt;/ref&gt; Друг извор тврди дека Маорите не практикувале абортус, од страв од Макуту, но се обидувале да абортираат преку вештачка индукција на предвремено породување. &lt;ref name=&quot;maori2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Gluckman LK|date=June 1981|title=Abortion in the nineteenth century Maori: a historical and ethnopsychiatric review|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=93|issue=685|pages=384–6|pmid=7019788}}&lt;/ref&gt;

=== Грчко-римски свет ===
[[Податотека:Silphium.jpg|десно|мини|160x160пкс|Киренска [[монета]] со слика на силфион, растение за контрацепција, но можеби било и средство за абортус]]
Голем дел од она што е познато за методите и практиката на абортус во [[Стара Грција|грчката]] и [[Римско Царство|римската]] историја доаѓа од раните класични текстови. Абортусот, како гинеколошка процедура, првенствено бил домен на жени кои биле или акушерки или добро информирани лаици. Во својот ''„Театет“'', [[Платон]] ја споменува способноста на бабицата да предизвика абортус во раните фази од бременоста. &lt;ref name=&quot;past&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Depierri|first=Kate P.|date=March 1968|title=One Way of Unearthing the Past|journal=The American Journal of Nursing|publisher=Lippincott Williams &amp;#38|volume=68|issue=3|pages=521–524|doi=10.2307/3453443|jstor=3453443|pmid=4865614}}&lt;/ref&gt;  Се смета дека е малку веројатно абортусот да бил казнуван во [[Стара Грција]]. &lt;ref name=&quot;christianperspectives&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=fVZXBeNCffwC Johannes M. Röskamp, ''Christian Perspectives On Abortion-Legislation In Past And Present'' (GRIN Verlag 2005] {{ISBN|978-3-640-56931-1}}&lt;/ref&gt; Фрагмент што му се припишува на поетот Лисиј „сугерира дека абортусот бил злосторство во Атина против сопругот, доколку неговата сопруга била бремена кога тој починал, бидејќи неговото неродено дете можело да го побара имотот“. &lt;ref name=&quot;OCD&quot;&gt;{{Наведување|last=Sallares|first=J. Robert|chapter=abortion|page=1|editor1=Hornblower|editor2=Spawforth|title=The Oxford Classical Dictionary|publisher=OxfordUP|place=Oxford|date=2003|edition=3rd|isbn=978-0-19-860641-3}}&lt;/ref&gt;

Античките Грци се потпирале на билката силфион како средство за абортус и контрацепција. Растението, како главен извозен производ на [[Кирена]], било доведено до истребување; се претпоставува дека можеби поседувало исти абортусни својства како и некои од неговите најблиски постоечки роднини во семејството [[Штитоцветни]]. Силфионот бил толку централен за киренската економија што повеќето од неговите [[Монета|монети]] биле релјефни со слика од растението.  [[Плиниј Постариот]] (23–79 н.е.) го навел рафинираното масло од [[седефче]] како моќен абортусен лек. Серен Самоник пишувал за мешавина која се состоела од седефче , [[Jајце (храна)|јајце]] и [[копар]]. Соран, Диоскорид, Орибазиус исто така детално ја опишале оваа примена на растението. Современите научни студии потврдиле дека тоа навистина содржи три абортусни соединенија. &lt;ref name=&quot;rue&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_rue.html|title=Rue (Ruta Graveolens)|last=Hurst|first=W. Jeffrey|last2=Deborah J. Hurst|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; ''Aristolochia'', билка што се користи за олеснување на породувањето, се користела и за предизвикување абортус. [[Гален]] го вклучил во формула за напивка во ''„Де Антидотис“'', додека Диоскорид рекол дека може да се администрира преку уста или во форма на [[Вагина|вагинален]] песар кој исто така содржи [[црн пипер]] и [[миро]]. 

Грчкиот драматург [[Аристофан]] го забележал абортусното својство на метвицата во 421 година п.н.е., преку хумористичен осврт во неговата [[комедија]] „''Мир“ .'' &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|title=Lifestyle on Trial|last=Young|first=Gordon|date=December 1995|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; [[Хипократ]] (околу 460 – околу 370 п.н.е.), [[Грци|грчки]] лекар, би советувал [[Проституција|проститутка]] која ќе забремени да скока горе-долу, допирајќи ги задникот со петиците при секој скок, со цел да предизвика спонтан абортус. &lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|last=Lefkowitz|first=Mary R.|last2=Maureen R. Fant|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992|isbn=0-8018-4475-4|location=Baltimore|page=341|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|author-link=Mary Lefkowitz|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml}}&lt;/ref&gt; Други дела што му се припишуваат нему опишуваат инструменти изработени за проширување на грлото на матката и [[Кирета|киретација]] во внатрешноста на [[Материца|матката]]. &lt;ref name=&quot;hippocrates&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A Christian view of abortion|last=Klotz|first=John William|publisher=[[Concordia Publishing House]]|year=1973|isbn=0-570-06721-9|location=[[St. Louis, Missouri]]|chapter=A Historical Summary of Abortion from Antiquity through Legalization|oclc=750046|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.lcms.org/graphics/assets/media/WRHC/187_A%20Historical%20Summary%20of%20Abortion.PDF}}&lt;/ref&gt;

Соран, грчки лекар од 2 век, препишувал [[Диуретик|диуретици]], [[Еменагог|еменагози]], клизма, постење и крварење како безбедни методи за абортус, иако советувал против употреба на остри инструменти за предизвикување спонтан абортус, поради ризикот од перфорација на органи. Тој, исто така, им советувал на жените кои сакаат да ја прекинат бременоста да се вклучат во енергично одење, носење тешки предмети, јавање животни и скокање така што петите на жената треба да ги допираат нејзините задници со секој скок, што го опишал како „Лакедемонски скок“.  Тој, исто така, понудил голем број рецепти за билни бањи, триења и песари. &lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|last=Lefkowitz|first=Mary R.|last2=Maureen R. Fant|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992|isbn=0-8018-4475-4|location=Baltimore|page=341|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|author-link=Mary Lefkowitz|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml}}&lt;/ref&gt; Во ''„De Materia Medica Libri Quinque“'', грчкиот [[Фармакологија|фармаколог]] [[Диоскорид]] ги навел состојките на точење наречено „абортусно вино“ - хелебор, [[Тикви|прскање краставица]] и скемон - но не успеал да го обезбеди прецизниот начин на кој требало да се подготви.  Хелеборот, особено, е познат како абортус-кајник &lt;ref name=&quot;hellebore&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_hellebore.html|title=Hellebore|last=Hurst|first=W. Jeffrey|last2=Deborah J. Hurst|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

Тертулијан, [[Христијанство|христијански]] [[Богословие|теолог]] од 2 и 3 век, опишал хируршки помагала кои се употребувале во постапка слична на современата дилатација и евакуација. Едната алатка имала „убаво прилагодена флексибилна рамка“ што се употребувала за дилатација, „прстенесто сечило“ што се употребувало за киретација и „затапа или покриена кука“ што се користела за вадење. Другата била „бакарна игла или шилец“. Тој им припишува сопственост на вакви предмети на Хипократ, Асклепијад, Ерасистрат, Херофил и Соран. 

Аул Корнелиј Целзус, [[Стар Рим|римски]] [[Енциклопедија|енциклопедист]] од 1 век, понудил исклучително детален опис на постапката за вадење на веќе мртов фетус во неговото единствено зачувано дело, ''„За медицината“''. &lt;ref name=&quot;celsus&quot;&gt;{{Наведена книга|title=De medicina|last=Celsus|publisher=Heinemann|year=1935|editor-last=W. G. Spencer|location=London|page=457|chapter=Prooemium|oclc=186696262|author-link=Celsus|access-date=2008-12-13|chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/7*.html}}&lt;/ref&gt; Во книга 9 од ''„Побивање на сите ереси“'', [[Иполит Римски]], друг христијански теолог од 3 век, пишувал за жени кои цврсто се врзуваат околу половината за да „го исфрлат она што се зачнува“. 

=== Природни средства ===
[[Податотека:Medievalpreg.jpg|десно|мини|210x210пкс|Уметност од [[илуминиран ракопис]] од 13 век прикажува билкар како подготвува мешавина што содржи метвица за жена.]]
Ботаничките препарати за кои се сметало дека предизвикуваат абортус биле вообичаени во класичната книжевност и народната медицина. Сепак, ваквите народни лекови варирале во ефикасноста и не биле без ризик од несакани ефекти. Некои од [[Билка|билките]] што понекогаш се употребувале за прекинување на бременоста се [[Отров|отровни]].

Список на растенија кои предизвикуваат абортус е даден во ''„De viribus herbarum“'', билка од 11 век напишана во форма на [[Поезија|песна]], чие авторство погрешно му се припишува на Емилиј Мацер. Меѓу нив се италијанска мачкаста трева, [[Чубрика|солена трева]], [[Обична жалфија|жалфија]], [[Saponaria|сапуница]], циперус, бел и црн хелебор и пенушка.  Лекарите во исламскиот свет за време на средновековниот период ја документирале употребата на средства за абортус, коментирајќи ја нивната ефикасност и распространетост. &lt;ref name=&quot;shaikh2003&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sacred Rights: The Case for Contraception and Abortion in World Religions|last=Shaikh|first=Sa'diyya|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2003|isbn=0-19-516001-0|editor-last=Daniel C. Maguire|location=[[Oxford]]|pages=[https://archive.org/details/sacredrightscase0000magu/page/107 107]|chapter=Family Planning, Contraception, and Abortion in Islam: Undertaking ''Khilafa''|oclc=50080419|chapter-url=https://archive.org/details/sacredrightscase0000magu/page/107}}&lt;/ref&gt;

На колонијалните Американци им било советувано да употребуваат внимателни мерења во рецептот на [[Бенџамин Френклин|Бенџамин Франклин]] за абортус. Тој го употребувал рецептот како пример во книга што ја објавил за да предава математика и многу корисни вештини, и го нарекува рецептот решение за „несреќата“ од несакана бременост за „немажените жени“.  Франклин следел традиција што постоела во Англија и Европа.

''Американскиот диспанзер „Кингс“'' од 1898 година препорачал мешавина од [[лебен квасец]] и чај од метвица како „безбеден и сигурен абортус“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=King's American Dispensatory|title-link=King's American Dispensatory|last=Felter|first=Harvey Wickes|last2=John Uri Lloyd|year=1854|chapter=Hedeoma (U. S. P.)—Hedeoma|author-link=Harvey Wickes Felter|author-link2=John Uri Lloyd|access-date=2008-12-11|chapter-url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/kings/hedeoma.html}}&lt;/ref&gt; Познато е дека метвицата предизвикува компликации кога се употребува како абортус. Во 1978 година, една бремена жена од Колорадо починала откако консумирала 2 [[Супена лажица|лажици]] [[есенцијално масло]] од метвица  за кое е познато дека е отровно. &lt;ref name=&quot;toxic&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-pennyroyal.html|title=American pennyroyal (Hedeoma pulegioides L.), European pennyroyal (Mentha pulegium L.)|last=MedLinePlus|authorlink=Medlineplus|archive-url=https://web.archive.org/web/20060125125147/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-pennyroyal.html|archive-date=January 25, 2006|accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt; Во 1994 година, една бремена жена, несвесна за ектопична бременост на која ѝ била потребна итна медицинска помош, пиела чај што содржи екстракт од метвица за да предизвика абортус без медицинска помош. Подоцна починала како резултат на нетретирана ектопична бременост, погрешно сметајќи ги симптомите за дејството на абортус. &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|title=Lifestyle on Trial|last=Young|first=Gordon|date=December 1995|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt;

Со илјадници години, [[Вратика|вратиката]] се земала во раната бременост за да се врати менструацијата. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Charles T. Hildreth, MD|date=November 1834|title=Fatal Poisoning by Oil of Tansy|url=https://books.google.com/books?id=-hugAAAAMAAJ&amp;pg=PA213|journal=The Medical Magazine|location=Boston|publisher=William D. Ticknor|volume=3|page=213|quote=From the days of Aristotle to the present time, a certain class of medical writers have recommended this plant as safe, and more or less efficacious, in cases involving a suppression of the catamenia.}} (''Catamenia'' is blood or other material discharged from the uterus during menstruation.)&lt;/ref&gt; Првпат е документирана како [[еменагог]] во ''„De simplicis medicinae“'' од [[Хилдегарда Бингенска|Света Хилдегарда Бингенска]].

Разновидност на [[смрека]], позната како савин, често се споменувала во европските списи. Во еден случај во Англија, се вели дека еден ректор од Есекс ја набавил за жена што ја оплодил во 1574 година; во друг случај, еден човек ја советувал својата бремена девојка да употреби црн хелебор и савин варени заедно и да се пијат во [[млеко]], или пак сечкан брош варен во [[пиво]]. Други супстанции за кои се вели дека ги употребувале Англичаните вклучуваат шпанска мушичка, [[опиум]], семе од поточарка, железен сулфат и железен хлорид. Друга мешавина, која не предизвикува абортус, туку била наменета за олеснување на пропуштениот абортус, содржела [[русан]], [[изоп]] и топла вода. &lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Savage Wars of Peace|last=Macfarlane|first=Alan|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2002|isbn=1-4039-0432-4|location=[[Basingstoke]]|chapter=Abortion methods in England|oclc=50714989|author-link=Alan Macfarlane|access-date=2008-12-13|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF}}&lt;/ref&gt;

Коренот од црвен папрат, наречен „корен од проститутка“ на француски, се употребувал во Франција и Германија; го препорачал и грчки лекар во 1 век. Во [[Германци|германската]] народна медицина, постоел и абортификационен [[чај]], кој содржел [[мајоран]], мајчина душица, [[магдонос]] и [[лаванда]]. Други препарати од непознато потекло вклучувале згмечени [[Мравка|мравки]], плунка од [[Камила|камили]] и влакна од опашката на црноопашест елен растворени во сало од [[Мечка|мечки]]. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFLondon1982&quot;&gt;London, Kathleen (1982). [http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html &quot;The History of Birth Control&quot;]. ''The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives''. [[Јејл|Yale University]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2008-12-10&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

=== Ставови кон абортусот ===
[[Стоицизам|Стоиците]] верувале дека фетусот е растителен по природа, а не животно сè до моментот на неговото раѓање, кога конечно вдишува воздух. Затоа, тие го сметале абортусот за морално прифатлив. &lt;ref name=&quot;DGRA&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=Boston}}&lt;/ref&gt;

[[Аристотел]] напишал дека „[Линијата] помеѓу законскиот и незаконскиот абортус ќе биде обележана со фактот дека се има чувство и дека се живее“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Aristotle in 23 Volumes|last=Aristotle|publisher=[[Harvard University Press]]|year=1944|isbn=0-674-99291-1|editor-last=H. Rackham|volume=21|location=[[Cambridge, Massachusetts]]|page=[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus:text:1999.01.0058:book%3D7:section%3D1335b 7.1335b]|chapter=[[Politics (Aristotle)|Politics]]|oclc=29752140|author-link=Aristotle}}&lt;/ref&gt; Пред да се достигне таа точка, Аристотел не го сметал абортусот за убивање на нешто човечко.  &lt;ref name=&quot;religioustolerance&quot;&gt;{{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/19970718201047/http://religioustolerance.org/abo_hist.htm ReligiousTolerance.org]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[iarchive:privatemoralityi0000boer/page/273| W. den Boer, ''Private Morality in Greece and Rome'' (Brill 1979]] {{ISBN|978-90-04-05976-4}}), p. 272&lt;/ref&gt; Аристотел сметал дека ембрионот добива човечка душа на 40 дена доколку е машки и 90 дена доколку е женски; пред тоа, имал растителни и животински души.

[[Хипократова заклетва|Заклетвата]], која му се припишува на [[Хипократ]], забранувала употреба на песари за предизвикување абортус. Современата наука докажува дека песарите биле забранети бидејќи се наведувало дека предизвикуваат вагинални чиреви. &lt;ref name=&quot;riddle1991&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Riddle|first=John M.|author-link=John M. Riddle|date=August 1991|title=Oral contraceptives and early-term abortifacients during classical antiquity and the Middle Ages|journal=Past &amp; Present|issue=132|pages=3–32|doi=10.1093/past/132.1.3|jstor=650819|pmid=11656135}} &quot;Contrary to popular opinion, the ancient Hippocratic Oath did not prohibit abortions; the oath prohibited 'vaginal suppositories' presumably because of the ulcerations they were said to cause.&quot; Riddle is citing Soranus, p.13.&lt;/ref&gt; Оваа специфична забрана е протолкувана од некои медицински научници како забрана за абортус во поширока смисла отколку преку песари.

Едно такво толкување го дал Скрибониј Ларг, римски медицински писател: „Хипократ, кој ја основал нашата професија, ги поставил основите на нашата дисциплина со заклетва во која било забрането да не се дава на бремена жена вид лек кој го исфрла ембрионот или фетусот.“  Други медицински научници не се согласуваат со тоа, верувајќи дека Хипократ се обидел да ги обесхрабри лекарите да пробуваат опасни методи за абортус на фетус. &lt;ref name=&quot;Management of Abortion, page 2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/managementuninte00paul|title=Management of Unintended and Abnormal Pregnancy|last=Joffe|first=Carole|publisher=[[John Wiley &amp; Sons, Ltd.]]|year=2009|isbn=978-1-4443-1293-5|editor-last=M Paul|edition=1st|location=[[Oxford, United Kingdom]]|page=[https://archive.org/details/managementuninte00paul/page/n21 2]|editor-last2=ES Lichtenberg|editor-last3=L Borgatta|editor-last4=DA Grimes|editor-last5=PG Stubblefield|editor-last6=MD Creinin|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Ова може да се потврди со фактот дека заклетвата првично ја забранувала и ''[[Хирургија|хирургијата]]'' (во тоа време, таа била многу поопасна, а [[Хирург|хирурзите]] биле посебна професија од [[Лекар|лекарите]]). &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/article/hippocratic-oath-today/|title=The Hippocratic Oath Today|date=27 March 2001|work=[[PBS]]}}&lt;/ref&gt;

Соран признава две страни меѓу лекарите: оние кои не би извршиле абортуси, повикувајќи се на Хипократовата заклетва, и другата страна, неговата. Соран препорачувал абортус во случаи кои вклучуваат здравствени неочекуванин тешкотии, како и емоционална незрелост, и дал детални предлози во своето дело ''„Гинекологија“'' .  &lt;ref name=&quot;Soranus&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YsKWfh31gxwC&amp;q=soranus%20gynecology%20digital&amp;pg=PR1|title=Soranus' Gynecology|last=Soranus, Owsei Temkin|date=1956|publisher=JHU Press|isbn=978-0-8018-4320-4|location=I.19.60|access-date=6 October 2015}}&lt;/ref&gt;

Во [[Римска Република|Римската Република]] и [[Принципат|Принципатот]], абортусот бил казнуван единствено кога го кршел правото на таткото да донесува одлуки за одгледување на своето потомство. [[Стоицизам|Стоиците]] не го сметале фетусот за личност, а Римјаните не го казнувале абортусот како убиство. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=gcRwR2skwr4C&amp;dq=christianity+stoicism+abortion&amp;pg=PA19 Jeffrey H. Reiman, ''Abortion and the Ways We Value Life'' (Rowman and Littlefield 1998] {{ISBN|978-0-8476-9208-8}}), p, 19&lt;/ref&gt; По разводот, бремената жена можела да избере да абортира врз основа на ставот дека „ембрионот претставува дел од сопствените органи на мајката“.  Иако абортусот бил општоприфатен во времето на  [[Римско Царство|Римското Царство]], околу 211 година од н.е. царевите [[Септимиј Север]] и [[Каракала]] го забраниле абортусот како повреда на родителските права; казната била привремено прогонство.

Правната компилација ''Pauli sententiae'' од 3 век (која му се припишува на Јулиј Павле) вели: „Оние кои даваат абортус или љубовен напиток, а не го прават тоа измамнички, сепак, [бидејќи] ова поставува лош пример, ''humiliores'' ќе бидат протерани, а ''honestiores'' ќе бидат протерани на остров откако ќе го изгубат (дел од) својот имот, и ако поради тоа жена или маж загине, тогаш тие [давателот] ќе добијат смртна казна.“  Павле прави разлика помеѓу казните за горните и долните класи (&lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAhw&quot;&gt;honestiores&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; и &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAh0&quot;&gt;humiliores&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;), но се смета дека повеќе се однесува на убиството на жената што го зема абортус отколку на убиството на самиот фетус.

Римскиот правник Улпијан напишал : „Неродено дете се смета за родено, што се однесува до неговата добивка“, што значи дека во римското наследно право, посмртното дете имало право на ист дел од имотот на неговиот претходно починат татко како и децата родени пред неговата смрт. Абортусот продолжил да се практикува „со малку или без чувство на срам“. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hopkins|first=Keith|date=October 1965|title=Contraception in the Roman Empire|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=8|issue=1|pages=124–151|doi=10.1017/S0010417500003935|jstor=177539}} &quot;We know that Romans practiced abortion with little or no sense of shame.&quot; Hopkins cites R. Hähnel's ''Der künstliche Abortus in Altertum'', p. 127.&lt;/ref&gt;

Ранохристијанското дело наречено Дидахи (пред 100 година од н.е.) вели: „не убивајте дете со абортус или не убивајте новороденче“. &lt;ref name=&quot;didache&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Early Christian Fathers|publisher=Westminster Press|year=1953|editor-last=Cyril Charles Richardson|location=Philadelphia|chapter=Didache|oclc=832987|access-date=2008-12-12|chapter-url=http://www.ccel.org/ccel/richardson/fathers.viii.i.iii.html}}&lt;/ref&gt; Тертулијан, [[Христијанство|христијански]] [[Богословие|теолог]] од 2 и 3 век, тврдел дека абортусот треба да се врши единствено во случаи кога абнормалното позиционирање на фетусот во матката би го загрозило животот на бремената жена. [[Свети Августин]], во ''„Енхиридион“'', мимоходом споменува хируршки процедури кои се изведуваат за отстранување на фетуси кои умреле во матката. 

Свети Августин верувал дека абортусот на ''fetus animatus'', фетус со човечки екстремитети и облик, е убиство. Сепак, неговите верувања за абортус во порана фаза биле слични на оние на Аристотел, &lt;ref name=&quot;Augustine&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.religioustolerance.org/abo_hist.htm|title=Roman Catholicism and abortion access: Pagan &amp; Christian beliefs 400 BC −1980 AD|last=Robinson|first=B. A.|date=2000-05-28|publisher=[[Ontario Consultants on Religious Tolerance]]|archive-url=https://web.archive.org/web/19970718201047/http://religioustolerance.org/abo_hist.htm|archive-date=July 18, 1997|accessdate=2008-12-09}}&lt;/ref&gt; иако тој не можел ниту да негира ниту да потврди дали таквите делумно формирани фетуси ќе бидат воскреснати како целосни луѓе во времето на Второто Христово доаѓање. 

* „Сега, кој е тој што не е склонен да мисли дека неформираните абортуси пропаѓаат, како семиња што никогаш не родиле плод?“ 
* „И затоа, следното прашање може многу внимателно да се испита и дискутира од учените луѓе, иако не знам дали е во моќта на човекот да го реши: Во кое време бебето почнува да живее во утробата: дали животот постои во латентна форма пред да се прикаже во движењата на живото суштество. Да се негира дека младите кои се отсечени дел по дел од утробата, за да не умре мајката ако бидат оставени таму мртви, никогаш не биле живи, изгледа премногу дрско.“ 

''Leges Henrici Primi'', напишани околу 1115 година, пропишуваат надомест за жена или нејзини роднини доколку друго лице предизвика спонтан абортус и пропишуваат покајание (3 години доколку абортусот се случи пред абортус, 7 години по абортус) доколку бремената жена ја прекине бременоста; втората казна се применувала само за жени чиј абортус произлегол од желба за прикривање на нелегален сексуален однос. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Spivack|first=Carla|year=2007|title=To &quot;Bring Down the Flowers&quot;: The Cultural Context of Abortion Law in Early Modern England|url=https://scholarship.law.wm.edu/wmjowl/vol14/iss1/4|journal=William and Mary Journal of Women and the Law|volume=14|pages=107–151}}&lt;/ref&gt; {{Rp|130–131}}„Забрзување“, термин кој често се употребувал наизменично со „енсулмент“ или „анимација“, се поврзувал со првото движење на фетусот во матката. Ова движење генерално го чувствуваат жените некаде во третиот до петтиот месец од бременоста. Акушерките кои вршеле абортуси биле обвинети за вршење [[Маѓесништво|вештерство]] во ''„Malleus Maleficarum'' “, објавен во 1487 година како прирачник за [[лов на вештерки]] во Германија. &lt;ref name=&quot;malleus&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/malleusmaleficar00inst/page/66|title=The Malleus maleficarum of Heinrich Kramer and James Sprenger|last=Institoris|first=Heinrich|last2=Jakob Sprenger|publisher=[[Dover Publications]]|year=1971|isbn=0-486-22802-9|editor-last=Montague Summers|editor-link=Montague Summers|location=[[New York City]]|page=[https://archive.org/details/malleusmaleficar00inst/page/66 &amp;#91;https://books.google.com/books?id=j0S4Q5mjS7gC&amp;printsec=frontcover&amp;cad=0#PPA66,M1 66&amp;#93;]|oclc=246623|author-link=Heinrich Kramer|author-link2=Jakob Sprenger}}&lt;/ref&gt;

Во 1591 година, [[Папа Григориј XIV|папата Григориј XIV]] објавил нови прописи во апостолскиот устав ''Sedes Apostolica'' {{Efn|The relevant part of this constitution is reproduced in {{Cite book|title=Codicis Iuris Canonici Fontes|publisher=Typis Polyglottis Vaticanis|others=(ref. given for the constitution: Bull. Rom., tom. 5, I, p. 275, 276)|year=1926|editor-last=Gasparri|editor-first=Pietro|editor-link=Pietro Gasparri|volume=I:1–364|location=Rome|pages=330–331|chapter=173. Gregorius XIV, const. ''Sedes Apostolica'', 31 maii 1591.|access-date=2020-06-05|chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9737552z/f335.image.texteImage}}}} (објавен на 31 мај 1591 година), ограничувајќи ги казните на абортус на „оформен“ фетус: &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=gV6W8z4ojSoC&amp;dq=%22sixtus+v%22+%22gregory+XIV%22+murder&amp;pg=PA91 Nicholas Terpstra, ''Lost Girls: Sex and Death in Renaissance Florence'' (Johns Hopkins University Press 2010] {{ISBN|978-0-8018-9499-2}}), p. 91&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NwaPDAAAQBAJ&amp;q=CONSTITUTIO+APOSTOLICA+Sedes+apostolica+gregorio+XIV&amp;pg=PA112|title=Ethos, Bioethics, and Sexual Ethics in Work and Reception of the Anatomist Niels Stensen (1638–1686): Circulation of Love|last=Sobiech|first=Frank|date=2016-06-25|publisher=Springer|isbn=978-3-319-32912-3|page=112|language=en|chapter=2.3 Between Medicine and theology [2.3.1.5 Simultaneous Ensoulment Versus Successive Ensoulment of the Embryo]}}&lt;/ref&gt; „Кога абортусот не бил ниту „прашање на убиство ниту на жив фетус“, Григориј сметал дека е „покорисно“ да се врати на помалку строгите казни [за ран абортус] на светите канони и [[Право|профаните закони]]: оние кои абортираат ''неживо'' [бездушно] лице нема да бидат виновни за вистинско убиство бидејќи всушност не убиле човечко суштество; свештениците вклучени во абортуси ќе извршиле смртен грев, но нема да претрпат неправилности “. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Christopoulos|first=John|date=2012|title=Abortion and the Confessional in Counter-Reformation Italy|journal=Renaissance Quarterly|volume=65|issue=2|pages=443–484 (p. 474)|doi=10.1086/667257|issn=0034-4338|jstor=10.1086/667257}}&lt;/ref&gt; По 1591 година, ''Sedes apostolica'' на Григориј „останала во сила речиси три века, ревидирана дури во 1869 година од Пиј IX“. &lt;ref name=&quot;Connery&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XvqRAAAAIAAJ&amp;q=catholic+history+of+abortion|title=Abortion, the development of the Roman Catholic perspective|last=Connery|first=John R|date=1977|publisher=Loyola University Press|isbn=978-0-8294-0257-5}}&lt;/ref&gt; {{Rp|148}}

Со својата була ''Apostolicae Sedis moderatori'' од 1869 година, [[Папа Пиј IX|папата Пиј IX]] го поништил исклучокот на Григориј XIV за сè уште неоживеан фетус во однос на духовната казна за екскомуникација.  Оттогаш, оваа казна се наметнувала автоматски преку абортус во која било фаза од бременоста. &lt;ref name=&quot;catholicsensibility.wordpress.com&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Johnstone|first=Brian V.|date=March 2005|title=Early Abortion: Venial or Mortal Sin?|journal=Irish Theological Quarterly|volume=70|issue=1|page=60|doi=10.1177/002114000507000104}} An excerpt can be found [http://catholicsensibility.wordpress.com/2008/08/27/moral-theology-and-early-abortion/ here].&lt;/ref&gt;

Помеѓу современите библиски експерти се води значителна дебата за статусот на фетусите во хебрејската Библија. Излез 21:22 опишува ситуација во која двајца мажи тепаат и повредуваат бремена жена, предизвикувајќи нејзиното неродено дете да ја напушти нејзината утроба. Масоретскиот текст го употребува хебрејскиот термин „veyats'u yeladeha“ (וְיָצְאוּ יְלָדֶיהָ) &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0221.htm|title=Exodus 2021, Masoretic Text (1917 Jewish Publication Society Translation) published online by Mechon Mamre on 14 November 2017}}&lt;/ref&gt; кое се однесува на излегувањето на детето; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|title=Makujina, John, &quot;The Semantics of יצא in Exodus 21:22: Reassessing the Variables That Determine Meaning&quot;, ''Bulletin for Biblical Research'' Vol. 23, No. 3 (Penn State University Press, 2013), pp. 305–321|jstor=26424831}}&lt;/ref&gt; различни англиски варијанти го преведуваат овој термин или како „предвремено породување“ или како „спонтан абортус“. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/verse/en/Exodus%2021%3A22|title=Exodus 21:22, Various Translations – - Bible Gateway}}&lt;/ref&gt; Шпанскиот превод објавен од Меѓународното католичко библиско друштво го користи терминот „aborto“, јасно укажувајќи на смртта на фетусот. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=La Biblia|publisher=Sociedad Biblica Catolica Internacional (SOBICAIN)|year=1995|location=Madrid}} The passage reads: &quot;Si unos hombres, en el curso de una pelea, dan un golpe a una mujer embarazada provocandole un aborto, sin que muera la mujer, seran multados conforme a lo que imponga el marido ante los jueces. Pero si la mujer muere, pagaran vida por vida, ojo por ojo, [...]&quot; (translation courtesy of translate.com: &quot;If men, in the course of a fight, hit a pregnant woman causing an abortion, without the woman dying, they will be fined according to what the husband imposes before the judges. But if the woman dies, they will pay life for life, an eye for an eye, [...]&quot;)&lt;/ref&gt; Доколку не следи дополнителна штета, тогаш сторителот мора да плати казна. Единствено доколку има дополнителна штета, сторителот мора да биде казнет со еднаква штета (т.е. око за око). &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus%2021:22-24|title=Exodus 21:22–24 – - Bible Gateway}}&lt;/ref&gt; Коментатори како Брус Волтке го претставиле овој стих како доказ дека Бог не го цени фетусот како човечко суштество и/или доказ дека фетусот нема душа. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://religion.blogs.cnn.com/2012/10/30/my-take-when-evangelicals-were-pro-choice/comment-page-30/|title=My Take: When evangelicals were pro-choice|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104022621/http://religion.blogs.cnn.com/2012/10/30/my-take-when-evangelicals-were-pro-choice/comment-page-30/|archive-date=November 4, 2012}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.chron.com/goplifer/2014/03/when-evangelicals-were-pro-choice/|title=When Evangelicals were pro-choice - GOPlifer|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331150652/http://blog.chron.com/goplifer/2014/03/when-evangelicals-were-pro-choice/|archive-date=31 March 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/abortion.html|title=Abortion in Judaism}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/37/37-2/JETS_37-2_169-184_Fuller.pdf|title=Fuller, Russell, Exodus 21:22–23: The Miscarriage Interpretation and the Personhood of the Fetus (June 1994) Journal of Evangelical Theological Society, pp. 169–184.|archive-url=https://web.archive.org/web/20101230215132/http://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/37/37-2/JETS_37-2_169-184_Fuller.pdf|archive-date=December 30, 2010}}&lt;/ref&gt; К. Еверет Куп не се согласил со ова толкување. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4PIV2TymFC8C&amp;pg=PA154|title=Godly Seed: American Evangelicals Confront Birth Control, 1873–1973|last=Carlson|first=Allan C.|date=December 31, 2011|publisher=Transaction|isbn=978-1-4128-4651-6|page=154}}&lt;/ref&gt;

Друг старозаветен пасус кој е предмет на дебата за абортусот е Броеви 5:11-31, кој го опишува тестот на неверната сопруга. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ffrf.org/component/k2/item/25602-abortion-rights,|title=What Does the Bible Really Say About Abortion? – Freedom From Religion Foundation|last=Seering|first=Lauryn|work=ffrf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520134008/https://ffrf.org/component/k2/item/25602-abortion-rights,|archive-date=2021-05-20|accessdate=2022-06-25}}&lt;/ref&gt; Доколку мажот се сомнева во верноста на својата сопруга, тој ја одведува кај првосвештеникот. Свештеникот прави супстанца за жената да пие направена. Доколку била неверна, „стомакот ќе ѝ се отече, бутот ќе ѝ скапува и ќе стане проклетство“, но ако била невина, пијалокот нема да има никаков ефект. &lt;ref&gt;{{Наведен Викиизвор|title=Bible (King James)}}&lt;/ref&gt; Некои современи англиски преводи, како што се ревизијата од 2011 година на Новата меѓународна верзија и Новата ревидирана стандардна верзија, го преведуваат „бутот ќе ѝ скапува“ како „да спонтан абортус“, додека други преводи како што се Англиската стандардна верзија и Новата верзија на Кралот Џејмс го отфрлаат ова гледиште. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NIV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 14, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NSRV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=ESV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NKJV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; Некои го оспоруваат преводот „спонтан абортус“ врз основа на тоа што библискиот пасус не наведува дека неверната сопруга е бремена. 

Моментално, римокатоличката, источноправославната и ориенталната православна црква се противат на абортусот од зачнување. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P7Z.HTM|title=Catechism of the Catholic Church, s. 2270, citing Jeremiah 1:5, Job 10:8–12, Psalms 22:10–11, 139:15.|accessdate=June 27, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://orthodoxinfo.com/praxis/abortion.aspx|title=An Orthodox View of Abortion: The Amicus Curiae Submitted to the Supreme Court in Webster et al. v. Reproductive Health Services et. al.|accessdate=June 27, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://qa.suscopts.org/index.php?qid=1613&amp;catid=711|title=Coptic Orthodox Diocese of the Southern United States - Q&amp;A|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Современ период ==

=== Криминализација ===
[[Податотека:JapaneseAbortionWoodblock.jpg|десно|мини|280x280пкс|„Опомена против абортус“. Јапонска графика на дрво во стилот [[Укијо-е]] од крајот на 19 век .]]
Медицината од 19 век доживеала огромен напредок во областите на [[Хирургија|хирургијата]], [[Анестезија|анестезијата]] и санитаријата. Општествените ставови кон абортусот се промениле во контекст на реакцијата против движењето за [[Женски права|права на жените]]. Абортусот претходно бил широко практикуван и легален според општото право во раната бременост, и дури во 19 век англофонскиот свет донел закони против абортус во сите фази од бременоста. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|page=[https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0/page/8 8]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Постоеле голем број фактори кои придонеле за оваа промена во мислењето за абортусот на почетокот на 19 век. Во Соединетите Американски Држави, каде што [[Лекар|лекарите]] биле водечки застапници на законите за криминализација на абортусот, некои од нив тврделе дека напредокот во медицинското знаење покажува дека во фаза на забрзувањето не е ниту повеќе ниту помалку клучно во процесот на бременост од кој било друг чекор, и затоа доколку некој се спротивставува на абортусот по забрзувањето, треба да се спротивстави на него и пред забрзувањето. &lt;ref name=&quot;Mohr&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/35 35–36]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Практичните причини, исто така, влијаеле врз медицинската област да воведе закони против абортусот. Најпрвин, давателите на услуги за абортус имале стремеж да бидат необучени и не се членови на медицински здруженија. Во време кога водечките лекари во земјата се обидувале да ја стандардизираат медицинската професија, овие „нерегуларни“ лица се сметале за проблем за јавното здравје. &lt;ref name=&quot;Mohr2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/34 34]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; „Нерегуларните“ лица биле несакани и од поформализираната медицинска професија бидејќи претставувале нивна конкуренција, а честопати и евтина конкуренција. Иако кампањата на лекарите против абортус започнала во раните 1800-ти, во Соединетите Американски Држави се случила мала промена сè до по [[Американска граѓанска војна|Граѓанската војна]]. &lt;ref name=&quot;Mohr3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/147 147]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Англискиот закон за абортус првпат било кодифициран во законодавството според членовите 1 и 2 од Законот за злонамерно пукање или прободување од 1803 година. Предлог-законот бил предложен од лордот главен судија на Англија и Велс, Едвард Ло, 1-ви барон Еленборо, за да се разјасни законот кој се однесува на абортусот и станал првиот закон што експлицитно го забранувал. Законот предвидувал дека е прекршок за секое лице да изврши или предизвика абортус. Казната за извршување или обид за извршување на абортус по забрзувањето била [[смртна казна]] (член 1). Во Соединетите Американски Држави во 19 век, имало малку регулирани закони на абортусот, во традицијата на англиското обичајно право, абортусите пред забрзувањето се сметале најмногу за прекршок. Овие случаи се покажале тешки за гонење бидејќи сведочењето на мајката обично било единствениот начин да се утврди кога се случило забрзувањето. &lt;ref name=&quot;Doan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oppositionintimi00doan|title=Opposition and Intimidation:The abortion wars and strategies of political harassment|last=Doan|first=Alesha E.|publisher=University of Michigan|year=2007|isbn=978-0-472-09975-7|page=[https://archive.org/details/oppositionintimi00doan/page/n57 46]|url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

Законот бил изменет во 1828 и 1837 година - вториот ја отстранил разликата помеѓу жените кои брзо зачнувале дете (доцна бременост) и оние кои не зачнувале. Исто така, ја елиминирал смртната казна како можна казна. Во втората половина на 19 век, абортусот станувал сè показнувачки. Еден писател го оправдал ова тврдејќи дека бројот на абортуси кај мажените жени значително се зголемил од 1840 година.  Законот за прекршоци против личноста од 1861 година создал ново подготвително кривично дело за набавка на отров или инструменти со намера за обезбедување абортус. Сепак, во текот на 1860-тите, услугите за абортус станале достапни во Њујорк, Њу Орлеанс, Синсинати, Луисвил, Кливленд, Чикаго и Индијанаполис; со проценки на еден абортус на секои 4 живородени деца. {{Sfn|Doan|2007}}

Закони против абортус почнале да се појавуваат во Соединетите Американски Држави од 1820-тите. Закон од [[Конектикат]] во 1821 година ги таргетиралаптеките кои продавале отрови на жените за абортус, а [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] ги прогласил абортусите по абортусите кривично дело, а абортусите пред абортусите прекршок во 1829 година. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Alford|first=Suzanne M.|year=2003|title=Is Self-Abortion a Fundamental Right?|url=http://www.law.duke.edu/shell/cite.pl?52+Duke+L.+J.+1011|journal=Duke Law Journal|volume=52|issue=5|pages=1011–29|jstor=1373127|pmid=12964572|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122060327/https://law.duke.edu/shell/cite.pl?52+Duke+L.+J.+1011|archive-date=2019-01-22|access-date=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Криминализацијата се забрзала од крајот на 1860-тите, преку напорите на засегнатите законодавци, лекарите и Американското медицинско здружение . &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://womenshistory.about.com/od/abortionuslegal/a/abortion.htm|title=Abortion History: A History of Abortion in the United States|last=Lewis|first=Jone Johnson|work=Women's History section of About.com|publisher=About.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303021904/http://womenshistory.about.com/od/abortionuslegal/a/abortion.htm|archive-date=2017-03-03|accessdate=2006-07-07}}&lt;/ref&gt; Во 1873 година, Законот Комсток забранил какви било методи на производство или објавување на информации кои се однесуваат на обезбедување [[абортус]], [[контрацепција]] и спречување на [[Полово пренослива болест|полово преносливи болести]], дури и за студенти по медицина.  До 1909 година, казната за кршење на овие закони станала парична казна од 5000 долари и затворска казна до пет години. До 1910 година, речиси секоја држава имала закони против абортус; {{Sfn|Doan|2007}} тие биле нерамномерно спроведувани во најдобар случај. &lt;ref name=&quot;Reagan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; {{Rp|80–112}}

Ограничувањата за абортус се зголемиле и се прошириле на места каде што порано не биле. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Mucciaroni|first=Gary|last2=Ferrailo|first2=Kathleen|last3=Rubado|first3=Meghan|year=2019|title=Framing Morality Policy Issues: State Legislative Debates on Abortion Restrictions|journal=Policy Sciences|volume=52|issue=2|pages=171–189|doi=10.1007/S11077-018-9336-2}}&lt;/ref&gt; Денес, има зголемување на бројот на закони што ја ограничуваат грижата за абортус на поголем број начини отколку што било претходно забележано, и постои тренд кон закони и законски прописи што го ограничуваат абортусот. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Beckman|first=Linda J.|year=2016|title=Abortion in the United States: The Continuing Controversy|journal=Feminism &amp; Psychology|volume=27|issue=1|pages=101–113|doi=10.1177/0959353516685345}}&lt;/ref&gt; Негативното толкување околу абортусот придонело за денешниот тренд кон законски прописи против абортус. Битката против абортус во Соединетите Американски Држави може да се смета во голема мера како битка на конкурентски идеологии. Застапниците против абортус веруваат дека животот започнува со зачнувањето, па затоа легализираниот абортус е закана за социјалните, моралните и религиозните вредности. Сепак, застапниците за абортус го гледаат легализираниот абортус како контрола на жената врз нејзиното тело и пристап до безбедна репродуктивна грижа.

Во Соединетите Американски Држави денес, по случајот Добс против Организацијата за здравје на жените Џексон, голем број на држави го забраниле абортусот и ги таргетирале давателите на услуги за абортус. Во овие држави каде што абортусот е забранет, на гинеколози им е забрането да нудат абортуси или едноставно не ги нудат услугите, освен во многу ограничени и одредени околности, па дури и не им даваат на своите пациенти упатувања до други клиники или онлајн ресурси поврзани со абортус. &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Наведен научен собир|location=San Francisco, CA}}&lt;/ref&gt; Образложението за ненудење на услугите произлегува од тоа што голем дел од институциите што ги вработуваат овие гинеколози имаат политики против вршење абортуси или прекинување на бременост, што наметнува премногу законски прописи поврзани со грижата за абортус. Гинеколози изјавиле дека нивните практики се погодени и дека нивните односи со нивните пациенти се влошиле откако е донесена одлуката за Добс. &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;

Спротивно на тоа, во Франција општествените перцепции за абортусот почнале да се менуваат. Во првата половина на 19 век, абортусот се сметал за последно средство за бремени, но невенчани жени. Како што писателите почнале да пишуваат за абортусот во однос на планирањето на семејството за мажените жени, практиката на абортус била реконцептуализирана како логично решение за несаканите бремености кои произлегуваат од неефикасни контрацептивни средства. &lt;ref name=&quot;mclaren-french&quot;&gt;{{Наведено списание|last=McLaren|first=Angus|date=Spring 1978|title=Abortion in France: Women and the Regulation of Family Size 1800–1914|journal=French Historical Studies|publisher=Duke University Press|volume=10|issue=3|pages=461–484 [469]|doi=10.2307/286340|jstor=286340|pmid=11614490|quote=Increasingly, writers in the latter half of the nineteenth century no longer referred to abortion as a last resort for the single, seduced girl but as a family planning measure employed by the married woman. As a result the very nature of the idea and practice of abortion was transformed.}}&lt;/ref&gt; Формулирањето на абортусот како форма на планирање на семејството за мажени жени било направено „замисливо“ бидејќи и медицинските и немедицинските практичари се согласиле за релативната безбедност на постапката. &lt;ref name=&quot;mclaren-french&quot; /&gt;

=== Методи на абортус во 19 и 20 век ===
[[Податотека:FrenchPeriodicalPills-January61845,BostonDailyTimes.jpg|десно|мини|224x224пкс|Реклама од 1845 година за „Француски периодични апчиња“ предупредува да не се користат од страна на жени кои би можеле да бидат „en anite [ ''sic'' ]“ („ ''enceinte'' “ на француски значи „бремена“).]]
Во Њујорк, хируршкиот абортус во 1800-тите години носел стапка на смртност од 30%, без оглед на болничката средина, а [[Американско медицинско здружение|Американското медицинско здружение]] започнало кампања против абортусот, што резултирало со тоа што абортусот станал ексклузивен домен на лекарите. {{Sfn|Doan|2007}} Во еден труд објавен во 1870 година за услугите за абортус што се наоѓале во Сиракуза, Њујорк, се заклучува дека методот што најчесто се практикувал таму во тоа време бил испирање на матката со инјектирана вода. Авторот на статијата, Ели Ван де Воркл, тврдел дека оваа постапка била прифатлива дури и за слугинка, бидејќи еден човек во градот ја нудел за 10 долари. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/detectionofcrimi00vanduoft|title=The detection of criminal abortion and a study of fœticidal drugs|last=Van de Warker|first=Ely|publisher=James Campbell|year=1870|location=Boston|access-date=2008-12-14}}&lt;/ref&gt; Другите цени за кои се вели дека ги наплаќале давателите на услуги за абортус во 19 век биле многу повисоки. Во Британија, абортусот можел да чини од 10 до 50 гвинеи, или 5% од годишниот приход на домаќинство од пониската средна класа. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;

Од 1870 година, во Англија имало постојан пад на плодноста, што некои коментатори го поврзувале не со зголемување на употребата на вештачка контрацепција, туку со по традиционални методи како што се апстиненција. Ова било поврзано со промени во перцепцијата за релативните трошоци за одгледување деца. Жените се нашле во ситуација да имаат несакани бремености. Абортусите биле дискретно рекламирани и постоел значителен број фолклорни приказни за методите за предизвикување спонтани абортуси. Меѓу жените од работничката класа биле популарни насилни [[Лаксатив|лаксативи]], а се користеле метвица, алое и терпентин. Други методи за предизвикување спонтан абортус биле многу топли бањи и [[Џин (пијалак)|џин]], екстремен напор, контролирано паѓање по скали или ветеринарни лекови. Таканаречените „задни“ абортуси биле прилично чести, иако нивните крвави напори можеле да бидат фатални. Проценките за бројот на нелегални абортуси извршени во Англија варирале многу: според една проценка, 100.000 жени се обиделе да предизвикаат спонтан абортус во 1914 година, обично со лекови.

Напливот од необјаснети спонтани абортуси во [[Шефилд]], Англија, се припишува на труење со олово кое било предизвикано од металните цевки што го снабдувале градскиот водовод. Наскоро, жените започнале да користат диахилон, супстанца со висока концентрација на олово, како абортус. Во 1898 година, една жена признала дека употребувала диахилон за да предизвика спонтан абортус. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt; Употребата на диахилон станала распространета во [[Мидлендс]] сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Кривичната истрага на абортусолог во Калгари, Алберта, во 1894 година, преку [[Аналитичка хемија|хемиска анализа,]] открила дека смесата што тој му ја дал на маж што барал абортус содржела шпанска мушичка. &lt;ref name=&quot;ccha&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Beahen|first=William|year=1986|title=Abortion and Infanticide in Western Canada 1874 to 1916: A Criminal Case Study|url=http://www.umanitoba.ca/colleges/st_pauls/ccha/Back%20Issues/CCHA1986/Beahan.htm|journal=Historical Studies|publisher=The Canadian Catholic Historical Association|volume=53|pages=53–70|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202122325/http://www.umanitoba.ca/colleges/st_pauls/ccha/Back%20Issues/CCHA1986/Beahan.htm|archive-date=2009-02-02|access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

Д-р Евелин Фишер напишала за тоа како жените што живееле во [[Рударство|рударски]] град во Велс во текот на 1920-тите години употребувале свеќи наменети за [[Римокатоличка црква|римокатолички]] церемонии за проширување на грлото на матката во обид сами да предизвикаат абортус. Слично на тоа, употребата на свеќи и други предмети, како што се стаклени прачки, држачи за пенкала, виткачки пегли, лажици, стапчиња, ножеви и катетри, била пријавена во текот на 19 век во Соединетите Американски Држави. &lt;ref name=&quot;king&quot;&gt;{{Наведено списание|last=King CR|year=1992|title=Abortion in nineteenth century America: a conflict between women and their physicians|url=http://www.popline.org/docs/076577|journal=Women's Health Issues|volume=2|issue=1|pages=32–9|doi=10.1016/S1049-3867(05)80135-5|pmid=1628000|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202135921/http://www.popline.org/docs/076577|archive-date=February 2, 2009|access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Се вели дека жените од [[Јудаизам|еврејско потекло]] во Долен Ист Сајд, Менхетен, ја пренеле древната индијанска практика на седење над тенџере со пареа во почетокот на 20 век. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Некои коментатори тврделе дека абортусот останал опасна процедура во почетокот на 20 век, поопасна од породувањето сè до околу 1930 година. &lt;ref&gt;Abortion was more dangerous than childbirth throughout the 19th century. By 1930, medical procedures had improved for both childbirth and abortion but not equally, and induced abortion in the first trimester had become safer than childbirth. In 1973, ''Roe vs. Wade'' acknowledged that abortion in the first trimester was safer than childbirth.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена книга|title=Time communication 1940–1989: retrospective|publisher=Time Inc.|year=1989|chapter=The 1970s|quote=Blackmun was also swayed by the fact that most abortion prohibitions were enacted in the 19th century when the procedure was more dangerous than now.}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/suddenlyamericangwill00will/page/312|title=Suddenly: the American idea abroad and at home, 1986–1990|last=Will|first=George|publisher=Free Press|year=1990|isbn=0-02-934435-2|page=[https://archive.org/details/suddenlyamericangwill00will/page/312 312]}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена мрежна страница|url=http://www.policyalmanac.org/culture/archive/crs_abortion_overview.shtml|title=Abortion Law Development: A Brief Overview|last=Lewis|first=J.|last2=Shimabukuro|first2=Jon O.|date=January 28, 2001|publisher=Congressional Research Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514133610/http://www.policyalmanac.org/culture/archive/crs_abortion_overview.shtml|archive-date=May 14, 2011|accessdate=May 1, 2011}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EHj_0R2rbxAC&amp;pg=PA1|title=Encyclopedia of American law|last=Schultz|first=David Andrew|publisher=Infobase Publishing|year=2002|isbn=0-8160-4329-9|page=1}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведено списание|last=Population Information Program, George Washington University|last2=Dept. of Medical and Public Affairs, Johns Hopkins University|year=1980|title=Pregnancy termination|journal=Population Reports|publisher=Population Information Program, The Johns Hopkins University}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена мрежна страница|url=http://economics.pomona.edu/colloquium/|title=Birthing a Nation: Fertility Control Access and the 19th Century Demographic Transition|last=Lahey|first=Joanna N.|date=September 24, 2009|work=Colloquium|publisher=Pomona College|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815111454/http://economics.pomona.edu/colloquium/|archive-date=August 15, 2011|accessdate=August 4, 2011}}&lt;/ref&gt; Но, други рекле дека во 19 век раните абортуси под хигиенските услови во кои обично работеле акушерките биле релативно безбедни. &lt;ref name=&quot;GordonMoral&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Moral Property of Women|last=Gordon|first=Linda|publisher=University of Illinois Press|year=2002|isbn=0-252-02764-7}}&lt;/ref&gt; {{Rp|25|}}&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Solinger|first=Rickie|chapter=Introduction|editor-last=Solinger|editor-first=Rickie|title=Abortion Wars: A Half Century of Struggle, 1950-2000|pages=[https://archive.org/details/abortionwarshalf0000soli/page/1 1–9]|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=978-0-520-20952-7|url=https://archive.org/details/abortionwarshalf0000soli/page/1}}&lt;/ref&gt; {{Rp|4}}&lt;ref name=&quot;Charles C. Thomas&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Criminal Abortion: A Study in Medical Sociology|last=Bates|first=Jerome E.|last2=Zawadzki|first2=Edward S.|publisher=Charles C. Thomas|year=1964|isbn=978-0-398-00109-4}}&lt;/ref&gt; {{Rp|59}}&lt;ref name=&quot;Taussig 1936&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Abortion Spontaneous and Induced: Medical and Social Aspects|last=Taussig|first=Frederick J.|publisher=C. V. Mosby|year=1936}}&lt;/ref&gt; {{Rp|223}}&lt;ref name=&quot;Lee 1838 351–353&quot;&gt;{{Наведување|last=Lee|first=Charles A.|title=Report of a trial for murder|journal=American Journal of the Medical Sciences|year=1838|volume=XXII|pages=351–353}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bailey 1896 144–150&quot;&gt;{{Наведување|last=Bailey|first=Benjamin|title=Induction of abortion and premature labor|journal=North American Journal of Homeopathy|year=1896|volume=XI|number=3|pages=144–150}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Simpson|first=Keith|title=Forensic Medicine|publisher=Edward Arnold Publishers|year=1947|pages=173–174}}&lt;/ref&gt; Покрај тоа, некои автори напишале дека, и покрај подобрените медицински процедури, периодот од 1930-тите до легализацијата, исто така, бележи поревносно спроведување на законите против абортус, а истовремено и зголемена контрола врз давателите на услуги за абортус од страна на организираниот криминал. &lt;ref name=&quot;Reagan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Madam Millie: Bordellos from Silver City to Ketchikan|last=Evans|first=Max|publisher=University of New Mexico Press|year=2002|pages=209–218, 230, 267–286, 305}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Women in Trouble: The Truth about Abortion in America|last=Donner|first=James|publisher=Monarch Books|year=1959}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Captured Womb|last=Oakley|first=Ann|publisher=Basil Blackwell|year=1984|page=91}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Abortionist: A Woman Against the Law|last=Solinger|first=Rickie|publisher=The Free Press|year=1994|pages=xi, 5, 16–17, 157–175}}&lt;/ref&gt;

=== Рекламирање и услуги ===
[[Податотека:Beecham's_pills_advert.jpg|десно|мини|Сугестивна реклама за употреба на Бичамовите апчиња како средство за абортус. Текстот на дното забележува дека апчињата „ѝ помагаат на природата во нејзините чудесни функции“.]]
И покрај забраните донесени од двете страни на Атлантскиот Океан, пристапот до абортус продолжил, како што би сугерирало прикриеното рекламирање на услуги за абортус, уреди за предизвикување абортус и лекови против абортус во викторијанскиот период. &lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://users.telerama.com/~jdehullu/abortion/abhist.htm|title=Histories of Abortion|last=DeHullu|first=James|archive-url=https://web.archive.org/web/20081118194538/http://users.telerama.com/~jdehullu/abortion/abhist.htm|archive-date=November 18, 2008|accessdate=2008-12-11}}&lt;/ref&gt; Очигледни печатени реклами од ваков вид биле пронајдени во САД, &lt;ref name=&quot;libraryofcongress&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://memory.loc.gov/ammem/awhhtml/awser2/advertisement.html|title=Product Advertisements|year=2001|work=American Women|publisher=[[Library of Congress]]|accessdate=2008-12-11}}&lt;/ref&gt; Обединетото Кралство, и Канада. &lt;ref name=&quot;mclaren-canada&quot;&gt;{{Наведено списание|last=McLaren|first=Angus|year=1978|title=Birth control and abortion in Canada, 1870–1920|journal=Canadian Historical Review|volume=59|issue=3|pages=319–40|doi=10.3138/CHR-059-03-02|pmid=11614314}}&lt;/ref&gt; Еден писател на ''Британскиот медицински журнал'' кој одговарал на реклами во [[Весник|весници]] кои продавале помош за жени кои биле „привремено болни“ во 1868 година, открил дека повеќе од половина од нив всушност го промовирале абортусот.

Неколку примери за тајно продавани абортусни средства вклучуваат „Farrer's Catholic Pills“, „Hardy's Woman's Friend“, „Dr. Peter's French Renovating Pills“, „ Lydia Pinkham 's Vegetable Compound“, &lt;ref name=&quot;victorianpills&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.nsnews.com/issues00/w112700/opinion/editorial/black.html|title=Women win back reproductive rights|last=Black|first=Barbara|date=2000-11-27|work=North Shore News|access-date=2008-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20040819235658/http://www.nsnews.com/issues00/w112700/opinion/editorial/black.html|archive-date=2004-08-19|publisher=Lower Mainland Publishing Group|location=[[North Vancouver (district municipality)|North Vancouver, British Columbia]]}}&lt;/ref&gt; и „Madame Drunette's Lunar Pills“. Патентираните лекови за кои се тврдело дека лекуваат „женски тегобии“ честопати содржеле состојки како што се мертвица, [[вратика]] и [[смрека]]. Абортусните производи се продавале под ветување за „враќање на женската регуларност“ и „отстранување од системот на секоја нечистотија“. &lt;ref name=&quot;victorianpills&quot; /&gt; Во говорот на таквото рекламирање, „нерегуларност“, „опструкција“, „супресија на менструацијата“ и „доцнење на менструацијата“ се разбирале како [[Еуфемизам|еуфемистички]] наводи за состојбата на бременоста. Како такви, некои абортусни средства се продавале како [[Менструација|менструални регулативи]].

Бичамовите апчиња се продавале првенствено како [[лаксатив]] од 1842 година. Тие биле измислени од [[Томас Бичам]] од Сент Хеленс, Ланкашир, Англија. Апчињата биле комбинација од алое, [[ѓумбир]] и [[сапун]], со некои други помали состојки. Популарноста на апчињата создала широк спектар на сведоштва што биле употребувани во рекламирањето. Поетот Вилијам Топаз Мекгонагал напишал песна рекламирајќи ги апчињата, давајќи ја својата препорака во стихови. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcgonagall-online.org.uk/poems/opgbeechams.htm|title=McGonagall Online – Beecham's Pills|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927015503/http://www.mcgonagall-online.org.uk/poems/opgbeechams.htm|archive-date=2011-09-27|accessdate=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Трошоците на Бичам за рекламирање се зголемиле од 22.000 фунти на 95.000 фунти во 1880-тите. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A Merseyside Town in the Industrial Revolution 1750–1900|last=T. C. Barker|last2=R Harris|publisher=Liverpool University Press|year=1954|pages=378–9}}&lt;/ref&gt; Реклама од 1897 година во изданието на ''Christian Herald'' за Дијамантскиот јубилеј на [[Кралица Викторија|кралицата Викторија]] вели: „Вреди една гвинеја за кутија. Бичамовите апчиња се за сите жолчни и нервни нарушувања како што се главоболка, запек, слаб стомак, нарушено варење, нарушен црн дроб и женски заболувања. Продажбата сега е 6 милиони кутии годишно.“ Текстот бил отпечатен заедно со слика од млада жена на плажа со натпис „Што велат дивите бранови? Пробајте ги Бичамовите апчиња“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-EOmAAAACAAJ|title=Interception of Pregnancy: Post-Conceptive Fertility Control, Emmenology Revisited|last=Geoffrey Davis|publisher=HarperCollins Publishers Australia|year=1974|isbn=978-0-207-95563-1}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:National_Police_Gazette_Restell.jpg|лево|мини|215x215пкс|„Жена која абортирала“. Госпоѓа Рестел е прикажана како [[Злобник|негативец]] во примерок од ''Националниот полициски весник'' од 1847 година.]]
„Старите бисери на здравјето на д-р Гордон“, произведени од [[Фармацевтска индустрија|фармацевтска компанија]] во [[Монтреал]], „ги лекуваа сите потиснувања и неправилности“ доколку се употребувале на месечно ниво  Сепак, неколку реклами експлицитно предупредувале против употребата на нивниот производ од страна на жени кои биле бремени или го навеле спонтаниот абортус како негов неизбежен несакан ефект. Текстот за „Француските регенеративни апчиња на д-р Питер“ советувал: „... бремените жени не треба да ги употребуваат, бидејќи тие секогаш предизвикуваат спонтан абортус ...“, а и „Француските периодични апчиња на д-р Монро“ и „Португалските женски апчиња на д-р Мелво“ „сигурно ќе предизвикаат спонтан абортус“. Ф.Е. Карн, човек од Торонто, во 1901 година ги предупредил жените кои се сметале за бремени да не ги користат [[Таблета|апчињата]] што ги рекламирал како „француски женски регулатор“ бидејќи тие „брзо ќе ги обноват менструалните секрети“. &lt;ref name=&quot;bedroom&quot; /&gt; Историчарката Ен Хибнер Коблиц коментира дека „Купувачите од 19 век би го разбрале ова „предупредување“ точно онака како што продавачите имале намера: како реклама за абортусен препарат.“ &lt;ref name=&quot;ahk&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sex and Herbs and Birth Control: Women and Fertility Regulation Through the Ages|last=Koblitz|first=Ann Hibner|publisher=Kovalevskaia Fund|year=2014}}&lt;/ref&gt; {{Rp|44}}

Во средината на 1930-тите, лековите за абортус биле продавани во САД на жени од страна на разни компании под различни имиња како што се „Молекс Пилс“ и „Коут Пилс“. Бидејќи контрацептивните средства и абортусите биле нелегални за продажба во тоа време, тие им биле нудени на жените кои имале „доцнење на менструацијата“. Препорачаната доза се состоела од седум зрна ерготин дневно. Овие апчиња генерално содржеле состојки како што се ерготин, алое, црн хелебор. Ефикасноста и безбедноста на овие апчиња се непознати. Во 1940 година, ФТЦ &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Federal Trade Commission|date=December 1939 – May 1940|title=In the matter of Western Refining company, Inc., trading as the Motex company and Cote products company|url=https://www.ftc.gov/system/files/documents/commission_decision_volumes/volume-30/vol30.pdf|journal=Federal Trade Commission Decisions|volume=30|pages=833–838}}&lt;/ref&gt; ги сметала за небезбедни и неефикасни и барала овие компании да престанат да ги продаваат овие производи.

Добро познат пример за абортусист од викторијанскиот период била Мадам Рестел, или Ен Ломан, која во период од четириесет години нелегално обезбедувала и хируршки абортус и абортус апчиња во северниот дел на САД. Таа го започнала својот бизнис во Њујорк во текот на 1830-тите, а до 1840-тите се проширила и вклучила [[Франшиза|франшизи]] во [[Бостон]] и [[Филаделфија]]. Се проценува дека до 1870 година нејзините годишни трошоци само за рекламирање надминувале 60.000 долари. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt; Поради нејзината репутација, ''Рестелизмот'' станал синоним за абортус. &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://time.com/4093214/suffragettes-abortion/|title=The Suffragettes Would Not Agree With Feminists Today on Abortion|last=Dannenfelser|first=Marjorie|date=4 November 2015|work=TIME|access-date=4 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106015742/http://time.com/4093214/suffragettes-abortion/|archive-date=6 November 2015}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:1858AbortionAdReprint.jpg|десно|мини|160x160пкс|Текст од рекламата „Д-р Милер, женски месечни пудри“ препечатен во статија од 1858 година во која се осудува таквото рекламирање.]]
Еден оглас за медицинските услуги на Рестел, објавен во „''Њујорк Сан“'', ветувал дека таа може да понуди „најстрога доверливост во врска со тегобиите поврзани со женската градба“ и дека нејзиното „искуство и знаење во третманот на случаи на женски неправилности, [биле] такви што би барале само неколку дена за да се постигне совршен лек“. &lt;ref name=&quot;restell1&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/prodigalpressant00olas|title=Prodigal press: the anti-Christian bias of the American news media|last=Olasky|first=Marvin N.|publisher=Crossway Books|year=1988|isbn=0-89107-476-7|location=[[Wheaton, Illinois]]|chapter=Crusading on Social and Political Issues: Personalization and {{sic|Pe|sistence|nolink=y}}|oclc=17865217|author-link=Marvin Olasky|access-date=2008-12-11|chapter-url=http://www.worldmag.com/world/olasky/Prodigal/c11.html}}&lt;/ref&gt; Друг, упатен до [[Брак|мажени]] жени, го поставил прашањето: „Дали е пожелно, тогаш, родителите да ги зголемуваат своите семејства, без оглед на последиците за нив или за благосостојбата на нивното потомство, кога едноставен, лесен, здрав и сигурен лек е во наша контрола?“ &lt;ref name=&quot;restell2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Richardson|first=Cynthia Watkins|year=2002|title=In the Eye of Power: The Notorious Madam Restell|url=http://www.umaine.edu/khronikos/docs/papers/archive/richardson.pdf|journal=Khronikos|publisher=[[University of Maine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217025152/http://www.umaine.edu/khronikos/docs/papers/archive/richardson.pdf|archive-date=2008-12-17|access-date=2008-12-11}}&lt;/ref&gt; Рекламите за „женските месечни регулаторни апчиња“ што таа исто така ги продавала ветувале дека ќе ги решат „сите случаи на потиснување, неправилност или запирање на менструацијата, колку и да е упорна“. &lt;ref name=&quot;restell1&quot; /&gt; Госпоѓа Рестел била предмет на критики и во угледните и во евтините печати. Таа првпат била уапсена во 1841 година, но нејзиното последно апсење од страна на Ентони Комсток довело до нејзино [[самоубиство]] на денот на нејзиното судење, 1 април 1878 година. &lt;ref name=&quot;restell2&quot; /&gt;

Таквото рекламирање предизвикало критики за измама и [[Морал|неморал]]. Безбедноста на многу наивници била сомнителна, а ефикасноста на други не постоечка. Хорас Грили, во уреднички текст напишан во ''„Њујорк Хералд“'' во 1871 година, го осудил абортусот и неговата промоција како „озлогласен и за жал чест криминал - толку чест што им дава профитабилна поддршка на редовните еснафи на професионални убијци, толку безбеден што неговите сторители го рекламираат својот повик во весниците“. Иако весникот во кој пишувал Грили прифаќал вакви реклами, други, како што е ''„Њујорк Трибјун“'', одбиле да ги објават. [[Елизабет Блеквел]], првата жена што добила [[Доктор по медицина|докторат по медицина]] во Соединетите Американски Држави, исто така се жалела како ваквите реклами довеле до современата синонимност на „лекарка“ со „аборционист“.

=== Пресвртна точка во законодавството ===
[[File:Stella_Browne.gif|десно|мини|Феминистката [[Стела Браун]] била главна фигура во кампањата за либерализација на законот за абортус.]]
Рекламирањето на абортуси станало многу ефикасно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]], иако очигледно помалку преку [[Атлантски Океан|Атлантикот]]. Современите проценки за стапките на абортус во средината на 19 век во САД покажале дека помеѓу 20% и 25% од сите бремености во Соединетите Американски Држави во тој период завршувале со абортус. &lt;ref name=&quot;Mohr4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/76 76–82]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Овој период, исто така, забележал значителна промена кај оние кои правеле абортус. Пред почетокот на 19 век, повеќето абортуси биле барани од немажени жени кои забремениле надвор од брак. Но, од 54 случаи на абортус објавени во американски медицински списанија помеѓу 1839 и 1880 година, над половина биле барани од мажени жени, а од мажените жени многу над 60 проценти веќе имале барем едно дете. &lt;ref name=&quot;Mohr5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/100 100–101]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Во периодот по Граѓанската војна, голем дел од вината била ставена на растечкото [[Женски права|движење за права на жените]].

Голем број на феминистки од тој период биле против абортусот.   Во &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwBNU&quot;&gt;„Револуцијата“&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;, управувана од [[Елизабет Кеди Стентон]] и [[Сузан Б. Ентони]], анонимен соработник кој се потпишал под псевдонимот „А“ пишувал во 1869 година за темата, тврдејќи дека наместо само обид да се донесе закон против абортусот, мора да се реши и основната причина. Едноставното донесување закон против абортусот, како што наведува авторот, би „било само косење на врвот на штетниот плевел, додека коренот останува. [...] Без разлика каков е мотивот, љубовта кон леснотијата или желбата да се спасат од страдање неродените невини, жената е ужасно виновна што го извршува делото. Тоа ќе ја оптовари нејзината совест во животот, ќе ја оптовари нејзината душа во смртта; Но, ох! трипати виновен е оној што ја довел до очајот што ја натерал на злосторството.“ &lt;ref name=&quot;Schiff&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;prolifequakers&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prolifequakers.org/susanb.htm|title=Marriage and Maternity|date=July 8, 1869|work=[[The Revolution (newspaper)|The Revolution]]|publisher=[[Susan B. Anthony]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319124548/http://www.prolifequakers.org/susanb.htm|archive-date=2019-03-19|accessdate=2009-04-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Susan B. Anthony, [http://honors.syr.edu/Courses/03-04/wsp200/july81869.html &quot;Marriage and Maternity&quot;], {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111005033006/http://honors.syr.edu/Courses/03-04/wsp200/july81869.html}} ''[[The Revolution (newspaper)|The Revolution]]'' (1869-07-08), via University Honors Program, Syracuse University.&lt;/ref&gt;  За многу феминистки од овој период, абортусот се сметал за непожелна неопходност наметната врз жените од страна на непромислени мажи. &lt;ref name=&quot;Mohr6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/110 110]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Дури и крилото на феминистичкото движење кое се залагало за „слободна љубов“ одбило да се залага за абортус и ја третирал практиката како пример за грдите крајности кон кои ги терал жените современиот брак. &lt;ref name=&quot;Mohr8&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/112 112]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Брачното силување и заведувањето на немажени жени претставувале општествени зла за кои феминистките верувале дека предизвикуваат потреба од абортус, бидејќи мажите не го почитувале правото на жените на апстиненција. &lt;ref name=&quot;Mohr8&quot; /&gt;

Социјалистичките феминистки имале стремеж да бидат посочувствителни кон потребата од опции за абортус за сиромашните, а всушност и социјалистичките феминистички докторки, како што се Мари Еки, Мадлен Пелетје и Вилијам Џ. Робинсон, самите вршеле евтини или бесплатни абортуси за сиромашни жени. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Feminism and Motherhood in Western Europe, 1890–1970|last=Allen|first=Ann Taylor|publisher=Palgrave Macmillan|year=2005|pages=98, 173, 218}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Krieger|first=Nancy|title=Queen of the Bolsheviks: The Hidden History of Dr. Marie Equi|journal=Radical America|volume=17|number=5|year=1983|pages=54–73|pmid=11618009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Doctor Robinson and Saint Peter: How Dr. Robinson Entered the Heavenly Gates and Became St. Peter's Assistant|last=Robinson|first=William J.|publisher=Eugenics Publishing|year=1931|page=25}}&lt;/ref&gt;

=== Кампања за реформи ===
Движењето за либерализација на законите за абортус се појавило во 1920-тите и 30-тите години како дел од растечкиот феминистички активизам што веќе резултирал со победи во областа на [[Контрацепција|контролата на раѓањето]]. Активистки, вклучувајќи ја [[Мари Стоупс]] во Англија и [[Маргарет Сангер]] во САД, успеале да го покренат прашањето на виделина, а биле основани клиники за контрола на раѓањето кои нуделе совети за планирање на семејството и методи на контрацепција на жените на кои им била потребна.

Во 1929 година, во Британија бил донесен Законот за зачувување на животот на новороденчето, со кој се изменил законот (Закон за прекршоци против личноста од 1861 година), така што абортусот извршен со добра намера, единствено со цел зачувување на животот на мајката, нема да биде прекршок. 

Стела Браун станала водечка активистка за контрацепција, која сè повеќе почна да се впушта во поконтроверзното прашање за абортусот во 1930-тите. Верувањата на Браун биле силно под влијание на работата на Хавелок Елис, Едвард Карпентер и други сексолози. &lt;ref name=&quot;Hall&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Life and Times of Stella Browne: Feminist and Free Spirit|last=Hall|first=Lesley|year=2011|pages=27–178}}&lt;/ref&gt; Таа цврсто верувала дека жените кои работат треба да имаат избор да забременат и да ја прекинат бременоста додека работат во ужасни околности околу бремена жена која сè уште била принудена да работи напорно за време на бременоста.  Во овој случај таа тврдела дека лекарите треба да даваат бесплатни информации за контрацепција на жените кои сакаат да знаат за тоа. Ова би им дало на жените слобода на дејствување врз сопствените околности и би им овозможило да одлучат дали сакаат да бидат мајки или не. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A New World for Women: Stella Browne, social feminist|last=Rowbotham|first=Sheila|year=1977|pages=66–67}}&lt;/ref&gt;

Кон крајот на 1920-тите, Браун започнала турнеја со говори низ Англија, давајќи информации за нејзините верувања за потребата од достапност на информации за контрола на раѓањето кај жените, здравствените проблеми на жените, проблемите поврзани со пубертетот и сексуалното образование и високите стапки на морбидитет кај мајките, меѓу другите теми. Овие говори ги поттикнувале жените да ги земат работите поврзани со својата сексуалност и своето здравје во свои раце. Таа се заинтересирала сè повеќе за својот став за правото на жената да ја прекине бременоста, а во 1929 година го одржала своето предавање „Правото на абортус“ пред Светскиот конгрес за сексуални реформи во Лондон. Во 1931 година, Браун почнала да го развива својот аргумент за правото на жените да одлучат да [[Абортус|абортираат]]. Таа повторно започнала со турнеја, држејќи предавања за абортусот и негативните последици што следувале доколку жените не биле во можност да ја прекинат бременоста по свој избор, како што се: самоубиство, повреда, траен инвалидитет, лудило и труење со крв.
[[File:Aleck_bourne_trial.jpg|лево|мини|Алек Борн бил ослободен од обвинението за извршување абортус врз жртва на силување во 1938 година, што претставува пресвртница во движењето за права на абортус.]]
Друга истакната феминистка која влијаела врз законот за абортус била [[Емили Стоу]]. Во 19 век, таа станала една од првите докторки кои биле судени за обид за абортус во Канада. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Backhouse|first=Constance B.|year=1991|title=The Celebrated Abortion Trial of Dr. Emily Stowe, Toronto, 1879|journal=Canadian Bulletin of Medical History|volume=8|issue=2|pages=159–187|doi=10.3138/cbmh.8.2.159|pmid=11612611|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Други истакнати феминистки, вклучувајќи ги [[Фрида Ласки]], [[Дора Расел]], [[Џоан Малесон]] и [[Џенет Ченс]], започнале да се залагаат за оваа кауза - каузата драматично се проширила во мејнстримот во јули 1932 година, кога советот на Британскиот медицински сојуз формирал комитет за да разговара за измени во законите за абортус. На 17 февруари 1936 година, Џенет Ченс, Алис Џенкинс и Џоан Малесон го основале Здружението за реформа на законот за абортус како прва организација за застапување за либерализација на абортусот. Здружението го промовирал пристапот до абортус во Обединетото Кралство и водело кампања за елиминирање на законските пречки. &lt;ref name=&quot;HindellSimms&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Hindell|first=Keith|last2=Madeline Simms|year=1968|title=How the Abortion Lobby Worked|journal=[[The Political Quarterly]]|pages=271–272}}&lt;/ref&gt; Во својата прва година, здружението регрутирало 35 членови, а до 1939 година имало речиси 400 членови.

Здружението станало многу активно помеѓу 1936 и 1939 година, испраќајќи говорници низ целата земја да зборуваат за трудот и еднаквото граѓанство и се обидувало, иако најчесто неуспешно, да објави писма и статии во весници. Тие станале најпопуларни кога член на Медицинско-правниот комитет го примил случајот на четиринаесетгодишно девојче кое било силувано, и добило прекин на бременоста од д-р [[Џоан Малесон]], предок на Здружението. Овој случај добил голем публицитет. Сепак, штом започнала војната, случајот бил скриен и каузата повторно ја изгубила својата важност за јавноста.

Во 1938 година, Џоан Малесон го предизвикал еден од највлијателните случаи во британскиот закон за абортус кога упатил бремена четиринаесетгодишна жртва која била силувана кај гинекологот [[Алек Борн]]. Тој извршил абортус, тогаш нелегален, и бил изведен пред суд по обвинение за набавување абортус. Борн на крајот бил ослободен во [[Рекс против Борн|случајот Рекс против Борн]]'','' бидејќи неговите постапки биле „пример за незаинтересирано однесување во согласност со највисоките традиции на професијата“.  Овој судски случај поставил преседан дека лекарите не можат да бидат гонети за вршење абортус во случаи каде што бременоста веројатно би предизвикала „ментална и физичка катастрофа“.

Конечно, Комитетот Биркет, основан во 1937 година од британската влада „за да се испита распространетоста на абортусот и законот поврзан со него“, препорачал промена на законите за абортус две години подоцна. Интервенцијата на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] значело дека сите планови биле одложени. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Norman Birkett: The Life of Lord Birkett of Ulverston|last=Hyde|first=H. Montgomery|publisher=[[Hamish Hamilton]]|year=1965|page=462|asin=B000O8CESO|oclc=255057963}}&lt;/ref&gt;

Друга истакната личност во реформата на законите за абортус бил д-р Моргенталер . Иако роден во Полска, тој си создал име во Канада, отворајќи повеќе нелегални клиники за абортус во Торонто, Онтарио. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/henry-morgentaler|title=Henry Morgentaler {{!}} The Canadian Encyclopedia|work=www.thecanadianencyclopedia.ca|accessdate=2021-03-05}}&lt;/ref&gt;

=== Либерализација ===

==== Канада ====
Пред 1969 година, абортусот се сметал за кривично дело за кое максималната казна била доживотен затвор за лекарот кој го извршил абортусот и две години затвор за жената која го направила абортусот. Абортусот останал нелегален сè до 1988 година, кога Врховниот суд на Канада ги поништил кривичните казни за абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/abortion|title=Abortion in Canada {{!}} The Canadian Encyclopedia|work=www.thecanadianencyclopedia.ca|accessdate=2021-02-26}}&lt;/ref&gt; Абортусот останува жестоко дебатирана тема. Од 2008 година во Канада само 1–2% од абортусите биле фармацевтски индуцирани. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Erdman|first=Joanna N.|last2=Grenon|first2=Amy|last3=Harrison-Wilson|first3=Leigh|date=October 2008|title=Medication Abortion in Canada: A Right-to-Health Perspective|journal=American Journal of Public Health|language=en|volume=98|issue=10|pages=1764–1769|doi=10.2105/AJPH.2008.134684|issn=0090-0036|pmc=2636450|pmid=18703434}}&lt;/ref&gt; По многу спорови, почнувајќи од 2017 година, апчињата за абортус можеле легално да се употребуваат во Канада. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Campbell|first=Patricia|date=2018-05-04|title=Making sense of the abortion pill: a sociotechnical analysis of RU486 in Canada|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14461242.2018.1426996|journal=Health Sociology Review|language=en|volume=27|issue=2|pages=121–135|doi=10.1080/14461242.2018.1426996|issn=1446-1242|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:RussianAbortionPoster.jpg|десно|мини|210x210пкс|[[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] првпат го легализирал абортусот во 1920 година. [[Пропаганда|Постерот]] {{Околу|1925}} предупредува против небезбеден абортус. Превод на насловот: „Абортусите извршени од самоуки акушерки не само што ја осакатуваат жената, туку честопати водат и до смрт.“]]

==== Русија ====
[[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|Руската СФСР]] станала првата влада што го легализирала абортусот и го овозможила по барање, честопати бесплатно.   Советската влада се надевала дека ќе обезбеди пристап до абортус во безбедна средина што ќе ја извршува обучен лекар.  Иако оваа кампања била исклучително ефикасна во урбаните средини (дури 75% од абортусите во Москва биле извршени во болници до 1925 година), таа имала многу помал ефект во руралните региони каде што немало ниту пристап до лекари, ниту транспорт, ниту и двете и каде што жените се потпирале на традиционалната медицина.  Особено на село, жените продолжиле да посетуваат акушерки, медицински сестри и други за постапката откако абортусот бил легализиран во Советскиот Сојуз. 

Од 1936 до 1955 година, Советскиот Сојуз повторно го направил абортусот нелегален (освен во медицински препорачани случаи), што во голема мера произлегувало од загриженоста на [[Јосиф Сталин]] за растот на населението. Сталин сакал да го поттикне растот на населението, како и да стави поголем акцент на важноста на семејната единица за [[Комунизам|комунизмот]]. &lt;ref&gt;Randall, Amy, {{Наводник+полунаводник}}Abortion Will Deprive You of Happiness!': Soviet Reproductive Politics in the Post-Stalin Era&quot;. ''Journal of Women's History'' 23 (2011): 13–38.&lt;/ref&gt;

==== Шпанија ====
За време на [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]], на 25 декември 1936 година, во [[Каталонија]], бесплатниот абортус бил легализиран во текот на првите 12 недели од бременоста со декрет потпишан од Хозеп Тараделас, прв министер на Владата на Каталонија, и објавен на 9 јануари 1937 година (''Diari Oficial de la Generalitat de Catalunya, 9'').   

==== Велика Британија ====
Во Британија, Здружението за реформа на законот за абортус продолжило со својата кампања по војната, и ова, во комбинација со широки општествени промени, го вратило прашањето за абортус на политичката сцена во 1960-тите. Претседателот на Кралскиот колеџ на акушери и гинеколози, Џон Пил, претседавал со комитетот што ја советувал британската влада за она што подоцна станало [[Закон за абортус од 1967 година]] . Врз основа на намалување на бројот на болести и смртни случаи поврзани со нелегален абортус, Законот за абортус дозволувал легален абортус од повеќе причини, вклучително и за да се спречи сериозна трајна повреда на физичкото или [[Душевно здравје|менталното здравје]] на жената, за да се избегне повреда на физичкото или менталното здравје на жената или нејзиното/нејзините постоечки деца ако бременоста е сè уште под 28 недели или доколку детето веројатно ќе биде сериозно физички или ментално хендикепирано. Бесплатното обезбедување абортуси било обезбедено преку Националната здравствена служба. 

==== Соединети Американски Држави ====
Во Америка, во 1960-тите се појавило движење за реформа на абортусот. Во 1963 година било формирано Друштвото за хуман абортус, кое им обезбедувало на жените информации за тоа како да добијат и да извршат абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oppositionintimi00doan|title=Opposition and Intimidation: The Abortion Wars and Strategies of Political Harassment|last=Alesha Doan|date=2007|publisher=University of Michigan Press|isbn=978-0-472-06975-0|page=[https://archive.org/details/oppositionintimi00doan/page/n69 58]|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Во 1964 година , Џери Санторо од Конектикат починала обидувајќи се да направи нелегален абортус, а нејзината фотографија станала симбол на движењето за права на жените. Некои групи активисти за права на жените развиле свои вештини за да обезбедат абортус на жени кои не можеле да го направат на друго место. На пример, во Чикаго, група позната како „Џејн“ управувала со пловечка клиника за абортус во текот на поголемиот дел од 1960-тите. Жените што барале процедура ќе се јават на одреден број и ќе добијат упатства како да ја најдат „Џејн“. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cwluherstory.org/something-real-jane-and-me-memories-and-exhortations-of-a-feminist-ex-abortionist.html|title=Something Real: Jane and Me. Memories and Exhortations of a Feminist Ex-Abortionist|last=Johnson|first=Linnea|publisher=CWLU Herstory Project|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725214230/http://www.cwluherstory.org/something-real-jane-and-me-memories-and-exhortations-of-a-feminist-ex-abortionist.html|archive-date=2011-07-25|accessdate=2010-05-23}}&lt;/ref&gt;

Кон крајот на 1960-тите, биле формирани голем број организации за мобилизирање на мислењето и против и за легализација на абортусот. Претходникот на [[NARAL Pro-Choice America]] бил формиран во 1969 година за да се спротивстави на ограничувањата за абортус и да го прошири пристапот до абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nwhn.org/content/index.php?pid=106|title=National Women's Health Network {{!}} A Voice For Women, A Network For Change|archive-url=https://web.archive.org/web/20061028193312/http://www.nwhn.org/content/index.php?pid=106|archive-date=2006-10-28|accessdate=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Кон крајот на 1973 година, NARAL станала Национална лига за акција за правата на абортус. Американското медицинско здружение, Американската адвокатска комора, Американската академија за педијатрија, Калифорниското медицинско здружение, Калифорниската адвокатска комора и бројни други групи објавиле поддршка за нови закони што ќе ги заштитат лекарите од кривично гонење доколку вршат абортуси под строга болничка контрола. Во 1967 година, [[Колорадо]] станала првата американска држава што го декриминализирала лекарот што врши абортус во случаи на силување, инцест или во кои бременоста би довела до траен физички инвалидитет на жената.

Двопартиското мнозинство во законодавниот дом на Калифорнија го поддржал новиот закон воведен од демократскиот државен сенатор [[Ентони Бејленсон]], „Законот за терапевтски абортус“. Католичкото свештенство било силно против, но католичките лаици биле поделени, а некатолиците силно го поддржале предлогот. Гувернерот Роналд Реган се консултирал со својот свекор, истакнат хирург кој го поддржувал законот. Тој, исто така, се консултирал со кардиналот Џејмс Мекинтајр, католичкиот надбискуп на Лос Анџелес. Надбискупот силно се спротивставил на каква било легализација на абортусот и го убедил Реган да објави дека ќе стави вето на предложениот закон, бидејќи нацртот дозволувал абортуси во случај на вродени дефекти. Законодавниот дом ја отфрлил таа одредба и Реган го потпишал законот, со кој се декриминализирале абортусите кога се прават за да се заштити здравјето на мајката.    Очекувањето било дека абортусите нема да станат побројни, туку ќе станат многу побезбедни во болнички услови. Во 1968 година, првата целосна година според новиот закон, имало 5.018 абортуси во Калифорнија. Бројките експоненцијално растеле и се стабилизирале на околу 100.000 годишно до 1970-тите. На 99,2% од жените во Калифорнија кои аплицирале за абортус им бил одобрен еден. Една од секои три бремености завршила со нелегален абортус. Клучниот фактор бил ненадејната појава на женското движење кое вовело многу нова идеја - жените имале основно право да ги контролираат своите тела и можеле да изберат да абортираат или не. Реган до 1980 година ја нашол својата поддршка меѓу религиозните групи против абортусот и изјавил дека е премногу нов како гувернер за да донесе мудра одлука. 

Во 1970 година, [[Хаваи]] станала првата држава што ги легализирала абортусите на барање на жената, &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,878789,00.html|title=Medicine: Abortion on Request|date=March 9, 1970|work=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=2012-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201211449/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,878789,00.html|archive-date=December 1, 2010}} {{Претплата}}&lt;/ref&gt; а [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] го укинал својот закон од 1830 година и дозволил абортуси до 24-тата недела од бременоста. Слични закони наскоро биле донесени во [[Алјаска]] и [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]]. Закон во Вашингтон, кој дозволувал абортус за да се заштити животот или здравјето на жената, бил оспорен во Врховниот суд во 1971 година во ''случајот „Соединети Американски Држави против Вич“'' . Судот го потврдил законот, сметајќи дека „здравје“ значи „психолошка и физичка благосостојба“, во суштина дозволувајќи абортус во Вашингтон. До крајот на 1972 година, 13 држави имале закон сличен на оној на Колорадо, додека Мисисипи дозволувала абортус само во случаи на силување или инцест, а Алабама и Масачусетс дозволувале абортуси само во случаи кога физичкото здравје на жената било загрозено.
[[Податотека:Burger_Court_in_1973.jpg|лево|мини|350x350пкс|Членството [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|во Врховниот суд на Соединетите Американски Држави]] во 1973 година во времето на ''случајот Роу против Вејд'']]
Пресудата на [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|Врховниот суд]] во ''случајот „Роу против Вејд“'' пресудил дека закон од Тексас со кој се забранува абортус освен кога е потребно за да се спаси животот на мајката е неуставен. Непосредниот резултат бил дека сите државни закони кои се спротивни на тоа станале ништовни. Судот ја донел својата одлука заклучувајќи дека прашањето за абортус и правата за абортус спаѓа во правото на приватност. Судот пресудил дека правото на приватност постои и го вклучува правото на абортус. Судот утврдил дека мајката има право на абортус сè додека не стане оживлива, точка што треба да ја утврди лекарот за абортус. По постигнувањето на оживувањето, жената може да изврши абортус од здравствени причини, што Судот го дефинираше широко за да ја вклучи и психолошката благосостојба.

Од 1970-тите, и ширењето на [[Втор бран (феминизам)|вториот бран на феминизам]], абортусот и репродуктивните права станале обединувачки прашања меѓу различните групи за права на жените во Канада, САД, Холандија, Велика Британија, Норвешка, Франција, Германија и Италија. &lt;ref&gt;LeGates, Marlene. ''In Their Time: A History of Feminism in Western Society'' Routledge, 2001 {{ISBN|0-415-93098-7}} p. 363-364&lt;/ref&gt;

На 24 јуни 2022 година, ''случајот „Роу против Вејд“'' бил поништен од Врховниот суд со одлука од 6-3. Пресудата била дел од ''случајот „Добс против Џексон“'', одлука на Врховниот суд со која била поништена и ''случајот „Планирано родителство против Кејси“'', уште еден случај на Врховниот суд во врска со абортусот. &lt;ref name=&quot;NYTimesRoe&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/06/24/us/roe-wade-overturned-supreme-court.html|title=In 6-to-3 Ruling, Supreme Court Ends Nearly 50 Years of Abortion Rights|last=Liptak|first=Adam|date=June 24, 2022|work=[[The New York Times]]|access-date=June 25, 2022}}&lt;/ref&gt;

== Абортус низ целиот свет ==
Во различни периоди, абортусот бил забранет или ограничен во земји низ целиот свет. Повеќе научници забележале дека во голем број на случаи, ова ги натерало жените да бараат опасни, нелегални абортуси под земја или да инспирираат патувања во странство за „репродуктивен туризам“.    Половина од моменталните смртни случаи во светот поради небезбедни абортуси се случуваат во Азија.

Други автори напишале дека нелегалноста не секогаш значела дека абортусите биле небезбедни. Во САД во текот на 19 век, раните абортуси под хигиенските услови во кои обично работеле акушерките биле релативно безбедни.  &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Simpson|first=Keith|title=Forensic Medicine|publisher=Edward Arnold Publishers|year=1969|pages=173–174}}&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
На почетокот на 1950-тите, кинеската влада го направила абортусот нелегален, со казни за оние кои примиле или извршиле нелегални абортуси запишани во законот.  Овие ограничувања се сметале за начин на владата да ја нагласи важноста на растот на населението.

Како што одминувала деценијата, законите биле олабавени со намера да се намали бројот на смртни случаи и доживотни повреди што ги претрпеле жените поради нелегални абортуси, како и да послужат како форма на контрола на населението кога се користела во комбинација со контрола на раѓањето. Во раните 1980-ти, државата имплементирала форма на планирање на семејството кое го користела абортусот како „резервен метод“; а во 2005 година, имало закон со кој се обидувало да се ограничи селективниот абортус врз основа на пол. &lt;ref name=&quot;Jing-Bao&quot; /&gt; Од 2009 година, иако Кина имала најголем број абортуси во светот, Русија имала највисока стапка во светот. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/30/china-abortion-statistics|title=13 million abortions carried out every year in China, newspaper reveals|date=30 July 2009|work=[[TheGuardian.com]]}}&lt;/ref&gt;

=== Индија ===
Индија го спроведувала Индискиот кривичен законик од 1860 до 1971 година, криминализирајќи го абортусот и казнувајќи ги и практичарите и жените кои ја барале постапката. Како резултат на тоа, жените умирале во обид да добијат нелегални абортуси од неквалификувани акушерки и „лекари“. Абортусот бил легален под специфични околности во 1971 година, но како што забележува научникот С. Чандрасекар, жените од пониската класа сè уште останале изложени на поголем ризик од повреда или смрт како резултат на неуспешен абортус.

=== Иран ===
Во 2023 година, државата пријавила 500.000 извршени абортуси во годината наспроти 1,5 милиони раѓања. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/762038/با-چه-امیدی-بچه-به-دنیا-بیاوریم-مردم-از-تشویق-های-مهم-قانون/|title=با چه امیدی بچه به دنیا بیاوریم؟ {{!}} مردم از تشویق‌های مهم قانون جوانی جمعیت بی‌خبرند {{!}} آمار سقط جنین به تولدها تنه می‌زند – همشهری آنلاین|date=22 May 2023|work=www.hamshahrionline.ir|accessdate=2023-05-25}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://vista.ir/n/aataneo|title=یک مسئول: سالانه ۵۰۰ هزار جنین در کشور سقط می‌شوند/ ۹۳ درصد آن در بستر خانواده و با رضایت اتفاق می‌افتد|work=ویستا|language=fa-IR|accessdate=2023-05-25}}&lt;/ref&gt;

=== Јапонија ===
Јапонија денес е позната низ целиот свет по прифаќањето на абортусот.  Откако индуцираниот абортус станал легализиран во 1948 година, бројот на годишни абортуси се зголемил на 1,17 милиони во 1955 година, со што стапката на индуциран абортус на 1000 жени на возраст од 15 до 49 години изнесувал 50,2. Бројот се намалил во 2005 година на вкупен број 289.000, со што стапката на абортус на 1000 жени изнесувал 10,2. Социјалните фактори и медицинскиот напредок, вклучително и контрактивните болести, влијаат на бројот. &lt;ref name=&quot;ipss&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipss.go.jp/publication/e/WP/IPSS_WPE22.pdf|title=Induced Abortion in Japan--A Demographic Analysis of its Trends|work=National institute of population and social security research|accessdate=2025-01-10}}&lt;/ref&gt;

Законот за заштита на евгениката од 1948 година го легализирал елективниот абортус до дваесет и две недели бременост, сè додека здравјето на жената било загрозено; во 1949 година, овој закон бил проширен за да го земе предвид ризикот што раѓањето на детето би го претставувало за економската благосостојба на жената. Првично, секој случај морал да биде одобрен од локален совет за евгеника, но ова било отстрането од законот во 1952 година, со што одлуката станала приватна помеѓу жената и нејзиниот лекар и партнерот на жената. &lt;ref name=&quot;mat&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.japaneselawtranslation.go.jp/ja/laws/view/2603|title=Maternal Health Act|work=Japanese Law Translation|accessdate=2025-01-10}}&lt;/ref&gt; . Во 1996 година, законот бил делумно ревидиран, а името билопроменето во Закон за здравје на мајките. Законот сè уште бара согласност од партнерот за абортус, во некои случаи оставајќи ги жените на кои им е потребен абортус без согласност. &lt;ref name=&quot;yomi&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.yomiuri.co.jp/national/20210920-OYT1T50257/|title=「男性の同意」ないと中絶できない…相手からの連絡途絶えた未婚女性、公園のトイレで出産し遺棄|work=Yomiuri Shimbun|access-date=2025-01-10}}&lt;/ref&gt;

Во 1964 година, создавањето на конзервативната десничарска националистичка политичка лобистичка група наречена Сеичо-но-Ие предизвикала силно спротивставување на законите за абортус. Оваа кампања го достигнала својот врв во раните 1980-ти, но на крајот не успеала во 1983 година.

=== Романија ===
Во 1957 година, Романија го легализирала абортусот, но во 1966 година, по падот на националната стапка на наталитет, [[Николае Чаушеску]] го одобрил Декретот 770, со кој абортусот се криминализирал и се охрабрувало породувањето. Како резултат на овој декрет, жените кои не сакале абортус се свртеле кон нелегални процедури што предизвикало смрт на над 9.000 жени и ги оставиле несаканите деца напуштени во сиропиталишта. Абортусот останал нелегален до 1989 година, кога декретот бил поништен. 

=== Тајланд ===
Во текот на 1980-тите и 1990-тите години се водела интензивна јавна дебата околу реформата на легалниот абортус. Овие дебати го прикажале абортусот како небудистички и антирелигиозен; противниците на абортусот на крајот го етикетирале како форма на западна корупција која е по природа антитајландска и го загрозува интегритетот на нацијата. И покрај ова, во 2006 година, абортусите станале легални во случаи на силување или оштетување на фетусот. Менталното здравје, исто така, станало фактор во одредувањето на легалноста на постапката за абортус. Сепак, строгите прописи вклучени во квалификувањето за легален абортус предизвикуваат приближно 300.000 жени годишно да бараат нелегални патишта, според научникот Андреа Витакер, при што најсиромашните се подложени на најопасните процедури.

[[Категорија:Човеково размножување]]
[[Категорија:CS1: долга вредност за volume]]</text>
      <sha1>dc2y3oioa0ld5x2c5j8m0hwdtj3ksgd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570320</id>
      <parentid>5570314</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <origin>5570320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="170088" sha1="1ukrhu12xv718cplmyjjs7wz5x87jy2" xml:space="preserve">[[Податотека:Mrs.Bird&amp;MadameCostello-February24,1842NewYorkSun.jpg|мини|230x230пкс|Индиректните [[Реклама|реклами]] за услуги за абортус, како овие во ''„Сан“'' во 1842 година, биле вообичаени за време на викторијанската ера. Во тоа време, абортусот бил нелегален во Њујорк. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Contraception and abortion in nineteenth-century America|last=Brodie|first=Janet Farrell|publisher=[[Cornell University Press]]|year=1997|isbn=0-8014-8433-2|location=[[Ithaca, New York]]|page=[https://books.google.com/books?id=Wbeoi0rGvpkC 254]|oclc=37699745}}&lt;/ref&gt;]]

Праксата на индуциран [[абортус]] — намерно прекинување на [[Бременост|бременоста]] - е позната уште од [[Стар век|античко време]]. Различни методи се употребувале за извршување или обид за абортус, вклучувајќи администрација на абортусни билки, употреба на остри алатки, примена на абдоминален притисок и други техники. Терминот ''абортус'', или поточно ''спонтан абортус'', понекогаш се употребува за да се означи природно настаната состојба што ја завршува бременоста, односно она што популарно се нарекува ''спонтан абортус'' . Но, во она што следи, терминот ''абортус'' секогаш ќе се однесува на индуциран абортус.

[[Закон за абортус|Законите за абортус]] и нивното спроведување варирале низ различни периоди. Во поголемиот дел од западниот свет во текот на 20 век, движењата за права на абортус биле успешни во укинување на забраните за абортус. Иако абортусот останува легален во поголемиот дел од Западот, оваа легалност редовно е оспорувана од групите против абортус. [[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] под водство на [[Владимир Илич Ленин|Владимир Ленин]] е признат како првата современа земја што го легализирала индуцираниот елективен абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=T205AAAAIAAJ&amp;dq=lenin+soviet+first+country+abortion&amp;pg=PA65|title=Abortion|date=27 October 1977|publisher=CUP Archive|isbn=978-0-521-21442-1}}&lt;/ref&gt; Во дваесеттиот век[[Народна Република Кина|, Кина]] го користела индуцираниот абортус како дел од кампањата за контрола на раѓањето „политика на едно дете“ во обид да го забави растот на населението.

== Историја ==
[[Податотека:AngkorWatAbortionAD1150.JPG|мини|240x240пкс|[[Релјеф (вајарство)|Барелјеф]] во [[Ангкор Ват]], {{Околу|1150}}, на која е прикажан [[демон]] кој врши абортус врз жена која е испратена во подземјето]]
Ведските и ''смрти'' законите на Индија одразувале грижа за зачувување на машкото семе од трите горни касти; а религиозните судови наметнувале разни казни за жената или екскомуникација за свештеник кој извршил абортус. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Constantin-Iulian Damian|date=January–March 2010|title=Abortion from the Perspective of Eastern Religions: Hinduism and Buddhism|url=http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|journal=Romanian Journal of Bioethics|volume=8|issue=1|archive-url=https://web.archive.org/web/20120903233020/http://eng.bioetica.ro/atdoc/RRBv8n1_2010_Damian_EN.pdf|archive-date=2012-09-03}}&lt;/ref&gt; Дел од епот ''[[Рамајана]]'' опишува абортус извршен од бербери. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.valmiki.iitk.ac.in/sloka?field_kanda_tid=5&amp;language=dv&amp;field_sarga_value=28|title=Sloka &amp; Translation {{!}} Valmiki Ramayanam|work=www.valmiki.iitk.ac.in|accessdate=2023-11-30}}&lt;/ref&gt; Единствениот доказ за смртната казна што е пропишана за абортус во античките закони се наоѓа во Асирскиот закон, во Кодексот на Асура, околу 1075 година п.н.е.;  и ова се наметнува единствено на жена што ќе изврши абортус против волјата на нејзиниот сопруг. Првиот запишан доказ за индуциран абортус е од египетскиот папирус Еберс и датира од 1550 година п.н.е. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;.

Голем дел од методите кои се употребувале во раните култури биле нехируршки. Физичките активности како што се физички труд, качување, веслање, кревање тегови или [[Скокови во вода|нуркање]] биле вообичаена техника. Други вклучувале употреба на иритирачки растенија, [[Пост|постење]], испуштање крв, истурање топла вода врз стомакот и лежење на загреана [[Кокосова палма|кокосова лушпа]]. &lt;ref name=&quot;devereux&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Abortion in America: Medical, psychiatric, legal, anthropological, and religious considerations|last=Devereux|first=G|publisher=[[Beacon Press]]|year=1967|editor-last=Harold Rosen|location=[[Boston, Massachusetts]]|chapter=A typological study of abortion in 350 primitive, ancient, and pre-industrial societies|oclc=187445}}&lt;/ref&gt; Во практично сите култури, техниките за абортус се развивале преку набљудување, адаптација на акушерските методи и транскултурација. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/studyofabortioni00deve|title=A Study of Abortion in Primitive Societies|last=Devereux|first=George|publisher=International Universities Press|year=1976|isbn=978-0-8236-6245-6}}&lt;/ref&gt; Физичките средства за предизвикување абортус, вклучувајќи тепање, вежбање и затегнување на појасот, сè уште често се користеле дури во [[Ран нов век|раниот современ период]] кај англиските жени. &lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Savage Wars of Peace|last=Macfarlane|first=Alan|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2002|isbn=1-4039-0432-4|location=[[Basingstoke]]|chapter=Abortion methods in England|oclc=50714989|author-link=Alan Macfarlane|access-date=2008-12-13|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF}}&lt;/ref&gt;

[[Археологија|Археолошките]] откритија укажуваат на рани [[Хирургија|хируршки]] обиди за екстракција на фетусот; сепак, се верува дека ваквите методи не биле вообичаени, со оглед на реткоста со која се споменуваат во старите медицински текстови. &lt;ref name=&quot;doerfler1997&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|title=Abortion|last=Doerfler|first=Stephanie|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629085332/http://www.unc.edu/courses/rometech/public/content/special/Stephanie_Doerfler/Abortion.html|archive-date=June 29, 2007|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

[[Санскрит|Санскритски]] текст од 8 век им наложувал на жените кои сакаат да предизвикаат абортус да седнат над тенџере со пареа во кој се варел [[кромид]]. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Техниката на абортус со [[Тераписка масажа|масажа]], која вклучува примена на притисок врз [[Стомак|абдоменот]] на бремената жена, се практикува во [[Југоисточна Азија]] со векови. Еден од [[Релјеф (вајарство)|барелјефите]] што го украсуваат храмот [[Ангкор Ват]] во [[Камбоџа]], датиран {{Околу|1150}}, прикажува [[демон]] како врши таков абортус врз жена која е испратена во [[Подземен свет|подземјето]].

Јапонските документи покажуваат записи за индуциран абортус уште од 12 век. Станал многу пораспространет за време на [[Едо (период)|периодот Едо]], особено помеѓу селската класа, која била најтешко погодена од постојаниот масовен глад и високите даноци од тоа време. &lt;ref name=&quot;japan1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Obayashi M|date=December 1982|title=[Historical background of the acceptance of induced abortion]|journal=Josanpu Zasshi|language=ja|volume=36|issue=12|pages=1011–6|pmid=6759734}}&lt;/ref&gt; [[Статуа|Статуи]] на [[Џизо Бозацу|Џизо]], подигнати во спомен на абортусот, спонтан абортус, мртвородено дете или смрт во раното детство, почнале да се појавуваат барем уште во 1710 година во [[храм]] во [[Јокохама]]. &lt;ref name=&quot;japan2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Brookes|first=Anne Page|date=September–December 1981|title=Mizuko kuyō and Japanese Buddhism|url=http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|journal=Japanese Journal of Religious Studies|volume=8|issue=3–4|pages=119–47|archive-url=https://web.archive.org/web/20040503125604/http://www.nanzan-u.ac.jp/SHUBUNKEN/publications/jjrs/pdf/135.pdf|archive-date=2004-05-03|access-date=2008-12-13}}&lt;/ref&gt;

Домородните [[Маори]] од колонизацијата на Нов Зеланд ги прекинувале бременостите преку лекови што предизвикувале спонтан абортус, церемонијални методи и стегање на стомакот со рестриктивен [[Каиш|појас]]. &lt;ref name=&quot;maori1&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Hunton RB|date=December 1977|title=Maori abortion practices in pre and early European New Zealand|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=86|issue=602|pages=567–70|pmid=273782}}&lt;/ref&gt; Друг извор тврди дека Маорите не практикувале абортус, од страв од Макуту, но се обидувале да абортираат преку вештачка индукција на предвремено породување. &lt;ref name=&quot;maori2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Gluckman LK|date=June 1981|title=Abortion in the nineteenth century Maori: a historical and ethnopsychiatric review|journal=[[The New Zealand Medical Journal]]|volume=93|issue=685|pages=384–6|pmid=7019788}}&lt;/ref&gt;

=== Грчко-римски свет ===
[[Податотека:Silphium.jpg|десно|мини|160x160пкс|Киренска [[монета]] со слика на силфион, растение за контрацепција, но можеби било и средство за абортус]]
Голем дел од она што е познато за методите и практиката на абортус во [[Стара Грција|грчката]] и [[Римско Царство|римската]] историја доаѓа од раните класични текстови. Абортусот, како гинеколошка процедура, првенствено бил домен на жени кои биле или акушерки или добро информирани лаици. Во својот ''„Театет“'', [[Платон]] ја споменува способноста на бабицата да предизвика абортус во раните фази од бременоста. &lt;ref name=&quot;past&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Depierri|first=Kate P.|date=March 1968|title=One Way of Unearthing the Past|journal=The American Journal of Nursing|publisher=Lippincott Williams &amp;#38|volume=68|issue=3|pages=521–524|doi=10.2307/3453443|jstor=3453443|pmid=4865614}}&lt;/ref&gt;  Се смета дека е малку веројатно абортусот да бил казнуван во [[Стара Грција]]. &lt;ref name=&quot;christianperspectives&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=fVZXBeNCffwC Johannes M. Röskamp, ''Christian Perspectives On Abortion-Legislation In Past And Present'' (GRIN Verlag 2005] {{ISBN|978-3-640-56931-1}}&lt;/ref&gt; Фрагмент што му се припишува на поетот Лисиј „сугерира дека абортусот бил злосторство во Атина против сопругот, доколку неговата сопруга била бремена кога тој починал, бидејќи неговото неродено дете можело да го побара имотот“. &lt;ref name=&quot;OCD&quot;&gt;{{Наведување|last=Sallares|first=J. Robert|chapter=abortion|page=1|editor1=Hornblower|editor2=Spawforth|title=The Oxford Classical Dictionary|publisher=OxfordUP|place=Oxford|date=2003|edition=3rd|isbn=978-0-19-860641-3}}&lt;/ref&gt;

Античките Грци се потпирале на билката силфион како средство за абортус и контрацепција. Растението, како главен извозен производ на [[Кирена]], било доведено до истребување; се претпоставува дека можеби поседувало исти абортусни својства како и некои од неговите најблиски постоечки роднини во семејството [[Штитоцветни]]. Силфионот бил толку централен за киренската економија што повеќето од неговите [[Монета|монети]] биле релјефни со слика од растението.  [[Плиниј Постариот]] (23–79 н.е.) го навел рафинираното масло од [[седефче]] како моќен абортусен лек. Серен Самоник пишувал за мешавина која се состоела од седефче , [[Jајце (храна)|јајце]] и [[копар]]. Соран, Диоскорид, Орибазиус исто така детално ја опишале оваа примена на растението. Современите научни студии потврдиле дека тоа навистина содржи три абортусни соединенија. &lt;ref name=&quot;rue&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_rue.html|title=Rue (Ruta Graveolens)|last=Hurst|first=W. Jeffrey|last2=Deborah J. Hurst|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; ''Aristolochia'', билка што се користи за олеснување на породувањето, се користела и за предизвикување абортус. [[Гален]] го вклучил во формула за напивка во ''„Де Антидотис“'', додека Диоскорид рекол дека може да се администрира преку уста или во форма на [[Вагина|вагинален]] песар кој исто така содржи [[црн пипер]] и [[миро]]. 

Грчкиот драматург [[Аристофан]] го забележал абортусното својство на метвицата во 421 година п.н.е., преку хумористичен осврт во неговата [[комедија]] „''Мир“ .'' &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|title=Lifestyle on Trial|last=Young|first=Gordon|date=December 1995|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt; [[Хипократ]] (околу 460 – околу 370 п.н.е.), [[Грци|грчки]] лекар, би советувал [[Проституција|проститутка]] која ќе забремени да скока горе-долу, допирајќи ги задникот со петиците при секој скок, со цел да предизвика спонтан абортус. &lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|last=Lefkowitz|first=Mary R.|last2=Maureen R. Fant|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992|isbn=0-8018-4475-4|location=Baltimore|page=341|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|author-link=Mary Lefkowitz|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml}}&lt;/ref&gt; Други дела што му се припишуваат нему опишуваат инструменти изработени за проширување на грлото на матката и [[Кирета|киретација]] во внатрешноста на [[Материца|матката]]. &lt;ref name=&quot;hippocrates&quot;&gt;{{Наведена книга|title=A Christian view of abortion|last=Klotz|first=John William|publisher=[[Concordia Publishing House]]|year=1973|isbn=0-570-06721-9|location=[[St. Louis, Missouri]]|chapter=A Historical Summary of Abortion from Antiquity through Legalization|oclc=750046|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.lcms.org/graphics/assets/media/WRHC/187_A%20Historical%20Summary%20of%20Abortion.PDF}}&lt;/ref&gt;

Соран, грчки лекар од 2 век, препишувал [[Диуретик|диуретици]], [[Еменагог|еменагози]], клизма, постење и крварење како безбедни методи за абортус, иако советувал против употреба на остри инструменти за предизвикување спонтан абортус, поради ризикот од перфорација на органи. Тој, исто така, им советувал на жените кои сакаат да ја прекинат бременоста да се вклучат во енергично одење, носење тешки предмети, јавање животни и скокање така што петите на жената треба да ги допираат нејзините задници со секој скок, што го опишал како „Лакедемонски скок“.  Тој, исто така, понудил голем број рецепти за билни бањи, триења и песари. &lt;ref name=&quot;lefkowitz1992&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Women's life in Greece &amp; Rome: A source book in translation|last=Lefkowitz|first=Mary R.|last2=Maureen R. Fant|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992|isbn=0-8018-4475-4|location=Baltimore|page=341|chapter=Intercourse, conception and pregnancy|author-link=Mary Lefkowitz|access-date=2008-09-21|chapter-url=http://www.stoa.org/diotima/anthology/wlgr/wlgr-medicine341.shtml}}&lt;/ref&gt; Во ''„De Materia Medica Libri Quinque“'', грчкиот [[Фармакологија|фармаколог]] [[Диоскорид]] ги навел состојките на точење наречено „абортусно вино“ - хелебор, [[Тикви|прскање краставица]] и скемон - но не успеал да го обезбеди прецизниот начин на кој требало да се подготви.  Хелеборот, особено, е познат како абортус-кајник &lt;ref name=&quot;hellebore&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/sa_hellebore.html|title=Hellebore|last=Hurst|first=W. Jeffrey|last2=Deborah J. Hurst|work=Medicina Antiqua|publisher=The Wellcome Trust Centre for the History of Medicine at UCL|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

Тертулијан, [[Христијанство|христијански]] [[Богословие|теолог]] од 2 и 3 век, опишал хируршки помагала кои се употребувале во постапка слична на современата дилатација и евакуација. Едната алатка имала „убаво прилагодена флексибилна рамка“ што се употребувала за дилатација, „прстенесто сечило“ што се употребувало за киретација и „затапа или покриена кука“ што се користела за вадење. Другата била „бакарна игла или шилец“. Тој им припишува сопственост на вакви предмети на Хипократ, Асклепијад, Ерасистрат, Херофил и Соран. 

Аул Корнелиј Целзус, [[Стар Рим|римски]] [[Енциклопедија|енциклопедист]] од 1 век, понудил исклучително детален опис на постапката за вадење на веќе мртов фетус во неговото единствено зачувано дело, ''„За медицината“''. &lt;ref name=&quot;celsus&quot;&gt;{{Наведена книга|title=De medicina|last=Celsus|publisher=Heinemann|year=1935|editor-last=W. G. Spencer|location=London|page=457|chapter=Prooemium|oclc=186696262|author-link=Celsus|access-date=2008-12-13|chapter-url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Celsus/7*.html}}&lt;/ref&gt; Во книга 9 од ''„Побивање на сите ереси“'', [[Иполит Римски]], друг христијански теолог од 3 век, пишувал за жени кои цврсто се врзуваат околу половината за да „го исфрлат она што се зачнува“. 

=== Природни средства ===
[[Податотека:Medievalpreg.jpg|десно|мини|210x210пкс|Уметност од [[илуминиран ракопис]] од 13 век прикажува билкар како подготвува мешавина што содржи метвица за жена.]]
Ботаничките препарати за кои се сметало дека предизвикуваат абортус биле вообичаени во класичната книжевност и народната медицина. Сепак, ваквите народни лекови варирале во ефикасноста и не биле без ризик од несакани ефекти. Некои од [[Билка|билките]] што понекогаш се употребувале за прекинување на бременоста се [[Отров|отровни]].

Список на растенија кои предизвикуваат абортус е даден во ''„De viribus herbarum“'', билка од 11 век напишана во форма на [[Поезија|песна]], чие авторство погрешно му се припишува на Емилиј Мацер. Меѓу нив се италијанска мачкаста трева, [[Чубрика|солена трева]], [[Обична жалфија|жалфија]], [[Saponaria|сапуница]], циперус, бел и црн хелебор и пенушка.  Лекарите во исламскиот свет за време на средновековниот период ја документирале употребата на средства за абортус, коментирајќи ја нивната ефикасност и распространетост. &lt;ref name=&quot;shaikh2003&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sacred Rights: The Case for Contraception and Abortion in World Religions|last=Shaikh|first=Sa'diyya|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2003|isbn=0-19-516001-0|editor-last=Daniel C. Maguire|location=[[Oxford]]|pages=[https://archive.org/details/sacredrightscase0000magu/page/107 107]|chapter=Family Planning, Contraception, and Abortion in Islam: Undertaking ''Khilafa''|oclc=50080419|chapter-url=https://archive.org/details/sacredrightscase0000magu/page/107}}&lt;/ref&gt;

На колонијалните Американци им било советувано да употребуваат внимателни мерења во рецептот на [[Бенџамин Френклин|Бенџамин Франклин]] за абортус. Тој го употребувал рецептот како пример во книга што ја објавил за да предава математика и многу корисни вештини, и го нарекува рецептот решение за „несреќата“ од несакана бременост за „немажените жени“.  Франклин следел традиција што постоела во Англија и Европа.

''Американскиот диспанзер „Кингс“'' од 1898 година препорачал мешавина од [[лебен квасец]] и чај од метвица како „безбеден и сигурен абортус“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=King's American Dispensatory|title-link=King's American Dispensatory|last=Felter|first=Harvey Wickes|last2=John Uri Lloyd|year=1854|chapter=Hedeoma (U. S. P.)—Hedeoma|author-link=Harvey Wickes Felter|author-link2=John Uri Lloyd|access-date=2008-12-11|chapter-url=http://www.henriettesherbal.com/eclectic/kings/hedeoma.html}}&lt;/ref&gt; Познато е дека метвицата предизвикува компликации кога се употребува како абортус. Во 1978 година, една бремена жена од Колорадо починала откако консумирала 2 [[Супена лажица|лажици]] [[есенцијално масло]] од метвица  за кое е познато дека е отровно. &lt;ref name=&quot;toxic&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-pennyroyal.html|title=American pennyroyal (Hedeoma pulegioides L.), European pennyroyal (Mentha pulegium L.)|last=MedLinePlus|authorlink=Medlineplus|archive-url=https://web.archive.org/web/20060125125147/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-pennyroyal.html|archive-date=January 25, 2006|accessdate=2009-05-05}}&lt;/ref&gt; Во 1994 година, една бремена жена, несвесна за ектопична бременост на која ѝ била потребна итна медицинска помош, пиела чај што содржи екстракт од метвица за да предизвика абортус без медицинска помош. Подоцна починала како резултат на нетретирана ектопична бременост, погрешно сметајќи ги симптомите за дејството на абортус. &lt;ref name=&quot;pennyroyal&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.14.95/pennyroyal-9550.html|title=Lifestyle on Trial|last=Young|first=Gordon|date=December 1995|work=[[Metro Silicon Valley|Metro]]|access-date=2008-06-25}}&lt;/ref&gt;

Со илјадници години, [[Вратика|вратиката]] се земала во раната бременост за да се врати менструацијата. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Charles T. Hildreth, MD|date=November 1834|title=Fatal Poisoning by Oil of Tansy|url=https://books.google.com/books?id=-hugAAAAMAAJ&amp;pg=PA213|journal=The Medical Magazine|location=Boston|publisher=William D. Ticknor|volume=3|page=213|quote=From the days of Aristotle to the present time, a certain class of medical writers have recommended this plant as safe, and more or less efficacious, in cases involving a suppression of the catamenia.}} (''Catamenia'' is blood or other material discharged from the uterus during menstruation.)&lt;/ref&gt; Првпат е документирана како [[еменагог]] во ''„De simplicis medicinae“'' од [[Хилдегарда Бингенска|Света Хилдегарда Бингенска]].

Разновидност на [[смрека]], позната како савин, често се споменувала во европските списи. Во еден случај во Англија, се вели дека еден ректор од Есекс ја набавил за жена што ја оплодил во 1574 година; во друг случај, еден човек ја советувал својата бремена девојка да употреби црн хелебор и савин варени заедно и да се пијат во [[млеко]], или пак сечкан брош варен во [[пиво]]. Други супстанции за кои се вели дека ги употребувале Англичаните вклучуваат шпанска мушичка, [[опиум]], семе од поточарка, железен сулфат и железен хлорид. Друга мешавина, која не предизвикува абортус, туку била наменета за олеснување на пропуштениот абортус, содржела [[русан]], [[изоп]] и топла вода. &lt;ref name=&quot;mcfarlane&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Savage Wars of Peace|last=Macfarlane|first=Alan|publisher=[[Palgrave Macmillan]]|year=2002|isbn=1-4039-0432-4|location=[[Basingstoke]]|chapter=Abortion methods in England|oclc=50714989|author-link=Alan Macfarlane|access-date=2008-12-13|chapter-url=http://www.alanmacfarlane.com/savage/A-ABORT.PDF}}&lt;/ref&gt;

Коренот од црвен папрат, наречен „корен од проститутка“ на француски, се употребувал во Франција и Германија; го препорачал и грчки лекар во 1 век. Во [[Германци|германската]] народна медицина, постоел и абортификационен [[чај]], кој содржел [[мајоран]], мајчина душица, [[магдонос]] и [[лаванда]]. Други препарати од непознато потекло вклучувале згмечени [[Мравка|мравки]], плунка од [[Камила|камили]] и влакна од опашката на црноопашест елен растворени во сало од [[Мечка|мечки]]. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFLondon1982&quot;&gt;London, Kathleen (1982). [http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html &quot;The History of Birth Control&quot;]. ''The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives''. [[Јејл|Yale University]]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;2008-12-10&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

=== Ставови кон абортусот ===
[[Стоицизам|Стоиците]] верувале дека фетусот е растителен по природа, а не животно сè до моментот на неговото раѓање, кога конечно вдишува воздух. Затоа, тие го сметале абортусот за морално прифатлив. &lt;ref name=&quot;DGRA&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=Boston}}&lt;/ref&gt;

[[Аристотел]] напишал дека „[Линијата] помеѓу законскиот и незаконскиот абортус ќе биде обележана со фактот дека се има чувство и дека се живее“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Aristotle in 23 Volumes|last=Aristotle|publisher=[[Harvard University Press]]|year=1944|isbn=0-674-99291-1|editor-last=H. Rackham|volume=21|location=[[Cambridge, Massachusetts]]|page=[https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text.jsp?doc=Perseus:text:1999.01.0058:book%3D7:section%3D1335b 7.1335b]|chapter=[[Politics (Aristotle)|Politics]]|oclc=29752140|author-link=Aristotle}}&lt;/ref&gt; Пред да се достигне таа точка, Аристотел не го сметал абортусот за убивање на нешто човечко.  &lt;ref name=&quot;religioustolerance&quot;&gt;{{Узурпирана|[https://web.archive.org/web/19970718201047/http://religioustolerance.org/abo_hist.htm ReligiousTolerance.org]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[[iarchive:privatemoralityi0000boer/page/273| W. den Boer, ''Private Morality in Greece and Rome'' (Brill 1979]] {{ISBN|978-90-04-05976-4}}), p. 272&lt;/ref&gt; Аристотел сметал дека ембрионот добива човечка душа на 40 дена доколку е машки и 90 дена доколку е женски; пред тоа, имал растителни и животински души.

[[Хипократова заклетва|Заклетвата]], која му се припишува на [[Хипократ]], забранувала употреба на песари за предизвикување абортус. Современата наука докажува дека песарите биле забранети бидејќи се наведувало дека предизвикуваат вагинални чиреви. &lt;ref name=&quot;riddle1991&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Riddle|first=John M.|author-link=John M. Riddle|date=August 1991|title=Oral contraceptives and early-term abortifacients during classical antiquity and the Middle Ages|journal=Past &amp; Present|issue=132|pages=3–32|doi=10.1093/past/132.1.3|jstor=650819|pmid=11656135}} &quot;Contrary to popular opinion, the ancient Hippocratic Oath did not prohibit abortions; the oath prohibited 'vaginal suppositories' presumably because of the ulcerations they were said to cause.&quot; Riddle is citing Soranus, p.13.&lt;/ref&gt; Оваа специфична забрана е протолкувана од некои медицински научници како забрана за абортус во поширока смисла отколку преку песари.

Едно такво толкување го дал Скрибониј Ларг, римски медицински писател: „Хипократ, кој ја основал нашата професија, ги поставил основите на нашата дисциплина со заклетва во која било забрането да не се дава на бремена жена вид лек кој го исфрла ембрионот или фетусот.“  Други медицински научници не се согласуваат со тоа, верувајќи дека Хипократ се обидел да ги обесхрабри лекарите да пробуваат опасни методи за абортус на фетус. &lt;ref name=&quot;Management of Abortion, page 2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/managementuninte00paul|title=Management of Unintended and Abnormal Pregnancy|last=Joffe|first=Carole|publisher=[[John Wiley &amp; Sons, Ltd.]]|year=2009|isbn=978-1-4443-1293-5|editor-last=M Paul|edition=1st|location=[[Oxford, United Kingdom]]|page=[https://archive.org/details/managementuninte00paul/page/n21 2]|editor-last2=ES Lichtenberg|editor-last3=L Borgatta|editor-last4=DA Grimes|editor-last5=PG Stubblefield|editor-last6=MD Creinin|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Ова може да се потврди со фактот дека заклетвата првично ја забранувала и ''[[Хирургија|хирургијата]]'' (во тоа време, таа била многу поопасна, а [[Хирург|хирурзите]] биле посебна професија од [[Лекар|лекарите]]). &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.pbs.org/wgbh/nova/article/hippocratic-oath-today/|title=The Hippocratic Oath Today|date=27 March 2001|work=[[PBS]]}}&lt;/ref&gt;

Соран признава две страни меѓу лекарите: оние кои не би извршиле абортуси, повикувајќи се на Хипократовата заклетва, и другата страна, неговата. Соран препорачувал абортус во случаи кои вклучуваат здравствени неочекуванин тешкотии, како и емоционална незрелост, и дал детални предлози во своето дело ''„Гинекологија“'' .  &lt;ref name=&quot;Soranus&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=YsKWfh31gxwC&amp;q=soranus%20gynecology%20digital&amp;pg=PR1|title=Soranus' Gynecology|last=Soranus, Owsei Temkin|date=1956|publisher=JHU Press|isbn=978-0-8018-4320-4|location=I.19.60|access-date=6 October 2015}}&lt;/ref&gt;

Во [[Римска Република|Римската Република]] и [[Принципат|Принципатот]], абортусот бил казнуван единствено кога го кршел правото на таткото да донесува одлуки за одгледување на своето потомство. [[Стоицизам|Стоиците]] не го сметале фетусот за личност, а Римјаните не го казнувале абортусот како убиство. &lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=gcRwR2skwr4C&amp;dq=christianity+stoicism+abortion&amp;pg=PA19 Jeffrey H. Reiman, ''Abortion and the Ways We Value Life'' (Rowman and Littlefield 1998] {{ISBN|978-0-8476-9208-8}}), p, 19&lt;/ref&gt; По разводот, бремената жена можела да избере да абортира врз основа на ставот дека „ембрионот претставува дел од сопствените органи на мајката“.  Иако абортусот бил општоприфатен во времето на  [[Римско Царство|Римското Царство]], околу 211 година од н.е. царевите [[Септимиј Север]] и [[Каракала]] го забраниле абортусот како повреда на родителските права; казната била привремено прогонство.

Правната компилација ''Pauli sententiae'' од 3 век (која му се припишува на Јулиј Павле) вели: „Оние кои даваат абортус или љубовен напиток, а не го прават тоа измамнички, сепак, [бидејќи] ова поставува лош пример, ''humiliores'' ќе бидат протерани, а ''honestiores'' ќе бидат протерани на остров откако ќе го изгубат (дел од) својот имот, и ако поради тоа жена или маж загине, тогаш тие [давателот] ќе добијат смртна казна.“  Павле прави разлика помеѓу казните за горните и долните класи (&lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAhw&quot;&gt;honestiores&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; и &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAh0&quot;&gt;humiliores&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;), но се смета дека повеќе се однесува на убиството на жената што го зема абортус отколку на убиството на самиот фетус.

Римскиот правник Улпијан напишал : „Неродено дете се смета за родено, што се однесува до неговата добивка“, што значи дека во римското наследно право, посмртното дете имало право на ист дел од имотот на неговиот претходно починат татко како и децата родени пред неговата смрт. Абортусот продолжил да се практикува „со малку или без чувство на срам“. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Hopkins|first=Keith|date=October 1965|title=Contraception in the Roman Empire|journal=Comparative Studies in Society and History|volume=8|issue=1|pages=124–151|doi=10.1017/S0010417500003935|jstor=177539}} &quot;We know that Romans practiced abortion with little or no sense of shame.&quot; Hopkins cites R. Hähnel's ''Der künstliche Abortus in Altertum'', p. 127.&lt;/ref&gt;

Ранохристијанското дело наречено Дидахи (пред 100 година од н.е.) вели: „не убивајте дете со абортус или не убивајте новороденче“. &lt;ref name=&quot;didache&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Early Christian Fathers|publisher=Westminster Press|year=1953|editor-last=Cyril Charles Richardson|location=Philadelphia|chapter=Didache|oclc=832987|access-date=2008-12-12|chapter-url=http://www.ccel.org/ccel/richardson/fathers.viii.i.iii.html}}&lt;/ref&gt; Тертулијан, [[Христијанство|христијански]] [[Богословие|теолог]] од 2 и 3 век, тврдел дека абортусот треба да се врши единствено во случаи кога абнормалното позиционирање на фетусот во матката би го загрозило животот на бремената жена. [[Свети Августин]], во ''„Енхиридион“'', мимоходом споменува хируршки процедури кои се изведуваат за отстранување на фетуси кои умреле во матката. 

Свети Августин верувал дека абортусот на ''fetus animatus'', фетус со човечки екстремитети и облик, е убиство. Сепак, неговите верувања за абортус во порана фаза биле слични на оние на Аристотел, &lt;ref name=&quot;Augustine&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.religioustolerance.org/abo_hist.htm|title=Roman Catholicism and abortion access: Pagan &amp; Christian beliefs 400 BC −1980 AD|last=Robinson|first=B. A.|date=2000-05-28|publisher=[[Ontario Consultants on Religious Tolerance]]|archive-url=https://web.archive.org/web/19970718201047/http://religioustolerance.org/abo_hist.htm|archive-date=July 18, 1997|accessdate=2008-12-09}}&lt;/ref&gt; иако тој не можел ниту да негира ниту да потврди дали таквите делумно формирани фетуси ќе бидат воскреснати како целосни луѓе во времето на Второто Христово доаѓање. 

* „Сега, кој е тој што не е склонен да мисли дека неформираните абортуси пропаѓаат, како семиња што никогаш не родиле плод?“ 
* „И затоа, следното прашање може многу внимателно да се испита и дискутира од учените луѓе, иако не знам дали е во моќта на човекот да го реши: Во кое време бебето почнува да живее во утробата: дали животот постои во латентна форма пред да се прикаже во движењата на живото суштество. Да се негира дека младите кои се отсечени дел по дел од утробата, за да не умре мајката ако бидат оставени таму мртви, никогаш не биле живи, изгледа премногу дрско.“ 

''Leges Henrici Primi'', напишани околу 1115 година, пропишуваат надомест за жена или нејзини роднини доколку друго лице предизвика спонтан абортус и пропишуваат покајание (3 години доколку абортусот се случи пред абортус, 7 години по абортус) доколку бремената жена ја прекине бременоста; втората казна се применувала само за жени чиј абортус произлегол од желба за прикривање на нелегален сексуален однос. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Spivack|first=Carla|year=2007|title=To &quot;Bring Down the Flowers&quot;: The Cultural Context of Abortion Law in Early Modern England|url=https://scholarship.law.wm.edu/wmjowl/vol14/iss1/4|journal=William and Mary Journal of Women and the Law|volume=14|pages=107–151}}&lt;/ref&gt; {{Rp|130–131}}„Забрзување“, термин кој често се употребувал наизменично со „енсулмент“ или „анимација“, се поврзувал со првото движење на фетусот во матката. Ова движење генерално го чувствуваат жените некаде во третиот до петтиот месец од бременоста. Акушерките кои вршеле абортуси биле обвинети за вршење [[Маѓесништво|вештерство]] во ''„Malleus Maleficarum'' “, објавен во 1487 година како прирачник за [[лов на вештерки]] во Германија. &lt;ref name=&quot;malleus&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/malleusmaleficar00inst/page/66|title=The Malleus maleficarum of Heinrich Kramer and James Sprenger|last=Institoris|first=Heinrich|last2=Jakob Sprenger|publisher=[[Dover Publications]]|year=1971|isbn=0-486-22802-9|editor-last=Montague Summers|editor-link=Montague Summers|location=[[New York City]]|page=[https://archive.org/details/malleusmaleficar00inst/page/66 &amp;#91;https://books.google.com/books?id=j0S4Q5mjS7gC&amp;printsec=frontcover&amp;cad=0#PPA66,M1 66&amp;#93;]|oclc=246623|author-link=Heinrich Kramer|author-link2=Jakob Sprenger}}&lt;/ref&gt;

Во 1591 година, [[Папа Григориј XIV|папата Григориј XIV]] објавил нови прописи во апостолскиот устав ''Sedes Apostolica'' {{Efn|The relevant part of this constitution is reproduced in {{Cite book|title=Codicis Iuris Canonici Fontes|publisher=Typis Polyglottis Vaticanis|others=(ref. given for the constitution: Bull. Rom., tom. 5, I, p. 275, 276)|year=1926|editor-last=Gasparri|editor-first=Pietro|editor-link=Pietro Gasparri|volume=I:1–364|location=Rome|pages=330–331|chapter=173. Gregorius XIV, const. ''Sedes Apostolica'', 31 maii 1591.|access-date=2020-06-05|chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9737552z/f335.image.texteImage}}}} (објавен на 31 мај 1591 година), ограничувајќи ги казните на абортус на „оформен“ фетус: &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=gV6W8z4ojSoC&amp;dq=%22sixtus+v%22+%22gregory+XIV%22+murder&amp;pg=PA91 Nicholas Terpstra, ''Lost Girls: Sex and Death in Renaissance Florence'' (Johns Hopkins University Press 2010] {{ISBN|978-0-8018-9499-2}}), p. 91&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=NwaPDAAAQBAJ&amp;q=CONSTITUTIO+APOSTOLICA+Sedes+apostolica+gregorio+XIV&amp;pg=PA112|title=Ethos, Bioethics, and Sexual Ethics in Work and Reception of the Anatomist Niels Stensen (1638–1686): Circulation of Love|last=Sobiech|first=Frank|date=2016-06-25|publisher=Springer|isbn=978-3-319-32912-3|page=112|language=en|chapter=2.3 Between Medicine and theology [2.3.1.5 Simultaneous Ensoulment Versus Successive Ensoulment of the Embryo]}}&lt;/ref&gt; „Кога абортусот не бил ниту „прашање на убиство ниту на жив фетус“, Григориј сметал дека е „покорисно“ да се врати на помалку строгите казни [за ран абортус] на светите канони и [[Право|профаните закони]]: оние кои абортираат ''неживо'' [бездушно] лице нема да бидат виновни за вистинско убиство бидејќи всушност не убиле човечко суштество; свештениците вклучени во абортуси ќе извршиле смртен грев, но нема да претрпат неправилности “. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Christopoulos|first=John|date=2012|title=Abortion and the Confessional in Counter-Reformation Italy|journal=Renaissance Quarterly|volume=65|issue=2|pages=443–484 (p. 474)|doi=10.1086/667257|issn=0034-4338|jstor=10.1086/667257}}&lt;/ref&gt; По 1591 година, ''Sedes apostolica'' на Григориј „останала во сила речиси три века, ревидирана дури во 1869 година од Пиј IX“. &lt;ref name=&quot;Connery&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=XvqRAAAAIAAJ&amp;q=catholic+history+of+abortion|title=Abortion, the development of the Roman Catholic perspective|last=Connery|first=John R|date=1977|publisher=Loyola University Press|isbn=978-0-8294-0257-5}}&lt;/ref&gt; {{Rp|148}}

Со својата була ''Apostolicae Sedis moderatori'' од 1869 година, [[Папа Пиј IX|папата Пиј IX]] го поништил исклучокот на Григориј XIV за сè уште неоживеан фетус во однос на духовната казна за екскомуникација.  Оттогаш, оваа казна се наметнувала автоматски преку абортус во која било фаза од бременоста. &lt;ref name=&quot;catholicsensibility.wordpress.com&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Johnstone|first=Brian V.|date=March 2005|title=Early Abortion: Venial or Mortal Sin?|journal=Irish Theological Quarterly|volume=70|issue=1|page=60|doi=10.1177/002114000507000104}} An excerpt can be found [http://catholicsensibility.wordpress.com/2008/08/27/moral-theology-and-early-abortion/ here].&lt;/ref&gt;

Помеѓу современите библиски експерти се води значителна дебата за статусот на фетусите во хебрејската Библија. Излез 21:22 опишува ситуација во која двајца мажи тепаат и повредуваат бремена жена, предизвикувајќи нејзиното неродено дете да ја напушти нејзината утроба. Масоретскиот текст го употребува хебрејскиот термин „veyats'u yeladeha“ (וְיָצְאוּ יְלָדֶיהָ) &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://mechon-mamre.org/p/pt/pt0221.htm|title=Exodus 2021, Masoretic Text (1917 Jewish Publication Society Translation) published online by Mechon Mamre on 14 November 2017}}&lt;/ref&gt; кое се однесува на излегувањето на детето; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|title=Makujina, John, &quot;The Semantics of יצא in Exodus 21:22: Reassessing the Variables That Determine Meaning&quot;, ''Bulletin for Biblical Research'' Vol. 23, No. 3 (Penn State University Press, 2013), pp. 305–321|jstor=26424831}}&lt;/ref&gt; различни англиски варијанти го преведуваат овој термин или како „предвремено породување“ или како „спонтан абортус“. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/verse/en/Exodus%2021%3A22|title=Exodus 21:22, Various Translations – - Bible Gateway}}&lt;/ref&gt; Шпанскиот превод објавен од Меѓународното католичко библиско друштво го користи терминот „aborto“, јасно укажувајќи на смртта на фетусот. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=La Biblia|publisher=Sociedad Biblica Catolica Internacional (SOBICAIN)|year=1995|location=Madrid}} The passage reads: &quot;Si unos hombres, en el curso de una pelea, dan un golpe a una mujer embarazada provocandole un aborto, sin que muera la mujer, seran multados conforme a lo que imponga el marido ante los jueces. Pero si la mujer muere, pagaran vida por vida, ojo por ojo, [...]&quot; (translation courtesy of translate.com: &quot;If men, in the course of a fight, hit a pregnant woman causing an abortion, without the woman dying, they will be fined according to what the husband imposes before the judges. But if the woman dies, they will pay life for life, an eye for an eye, [...]&quot;)&lt;/ref&gt; Доколку не следи дополнителна штета, тогаш сторителот мора да плати казна. Единствено доколку има дополнителна штета, сторителот мора да биде казнет со еднаква штета (т.е. око за око). &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Exodus%2021:22-24|title=Exodus 21:22–24 – - Bible Gateway}}&lt;/ref&gt; Коментатори како Брус Волтке го претставиле овој стих како доказ дека Бог не го цени фетусот како човечко суштество и/или доказ дека фетусот нема душа. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://religion.blogs.cnn.com/2012/10/30/my-take-when-evangelicals-were-pro-choice/comment-page-30/|title=My Take: When evangelicals were pro-choice|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104022621/http://religion.blogs.cnn.com/2012/10/30/my-take-when-evangelicals-were-pro-choice/comment-page-30/|archive-date=November 4, 2012}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.chron.com/goplifer/2014/03/when-evangelicals-were-pro-choice/|title=When Evangelicals were pro-choice - GOPlifer|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331150652/http://blog.chron.com/goplifer/2014/03/when-evangelicals-were-pro-choice/|archive-date=31 March 2014}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/Judaism/abortion.html|title=Abortion in Judaism}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/37/37-2/JETS_37-2_169-184_Fuller.pdf|title=Fuller, Russell, Exodus 21:22–23: The Miscarriage Interpretation and the Personhood of the Fetus (June 1994) Journal of Evangelical Theological Society, pp. 169–184.|archive-url=https://web.archive.org/web/20101230215132/http://www.etsjets.org/files/JETS-PDFs/37/37-2/JETS_37-2_169-184_Fuller.pdf|archive-date=December 30, 2010}}&lt;/ref&gt; К. Еверет Куп не се согласил со ова толкување. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=4PIV2TymFC8C&amp;pg=PA154|title=Godly Seed: American Evangelicals Confront Birth Control, 1873–1973|last=Carlson|first=Allan C.|date=December 31, 2011|publisher=Transaction|isbn=978-1-4128-4651-6|page=154}}&lt;/ref&gt;

Друг старозаветен пасус кој е предмет на дебата за абортусот е Броеви 5:11-31, кој го опишува тестот на неверната сопруга. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ffrf.org/component/k2/item/25602-abortion-rights,|title=What Does the Bible Really Say About Abortion? – Freedom From Religion Foundation|last=Seering|first=Lauryn|work=ffrf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20210520134008/https://ffrf.org/component/k2/item/25602-abortion-rights,|archive-date=2021-05-20|accessdate=2022-06-25}}&lt;/ref&gt; Доколку мажот се сомнева во верноста на својата сопруга, тој ја одведува кај првосвештеникот. Свештеникот прави супстанца за жената да пие направена. Доколку била неверна, „стомакот ќе ѝ се отече, бутот ќе ѝ скапува и ќе стане проклетство“, но ако била невина, пијалокот нема да има никаков ефект. &lt;ref&gt;{{Наведен Викиизвор|title=Bible (King James)}}&lt;/ref&gt; Некои современи англиски преводи, како што се ревизијата од 2011 година на Новата меѓународна верзија и Новата ревидирана стандардна верзија, го преведуваат „бутот ќе ѝ скапува“ како „да спонтан абортус“, додека други преводи како што се Англиската стандардна верзија и Новата верзија на Кралот Џејмс го отфрлаат ова гледиште. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NIV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 14, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NSRV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=ESV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.biblegateway.com/passage/?search=Numbers%205:11-31&amp;version=NKJV|title=The Test for an Unfaithful Wife|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt; Некои го оспоруваат преводот „спонтан абортус“ врз основа на тоа што библискиот пасус не наведува дека неверната сопруга е бремена. 

Моментално, римокатоличката, источноправославната и ориенталната православна црква се противат на абортусот од зачнување. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P7Z.HTM|title=Catechism of the Catholic Church, s. 2270, citing Jeremiah 1:5, Job 10:8–12, Psalms 22:10–11, 139:15.|accessdate=June 27, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://orthodoxinfo.com/praxis/abortion.aspx|title=An Orthodox View of Abortion: The Amicus Curiae Submitted to the Supreme Court in Webster et al. v. Reproductive Health Services et. al.|accessdate=June 27, 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://qa.suscopts.org/index.php?qid=1613&amp;catid=711|title=Coptic Orthodox Diocese of the Southern United States - Q&amp;A|accessdate=December 15, 2025}}&lt;/ref&gt;

== Современ период ==

=== Криминализација ===
[[Податотека:JapaneseAbortionWoodblock.jpg|десно|мини|280x280пкс|„Опомена против абортус“. Јапонска графика на дрво во стилот [[Укијо-е]] од крајот на 19 век .]]
Медицината од 19 век доживеала огромен напредок во областите на [[Хирургија|хирургијата]], [[Анестезија|анестезијата]] и санитаријата. Општествените ставови кон абортусот се промениле во контекст на реакцијата против движењето за [[Женски права|права на жените]]. Абортусот претходно бил широко практикуван и легален според општото право во раната бременост, и дури во 19 век англофонскиот свет донел закони против абортус во сите фази од бременоста. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|page=[https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0/page/8 8]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Постоеле голем број фактори кои придонеле за оваа промена во мислењето за абортусот на почетокот на 19 век. Во Соединетите Американски Држави, каде што [[Лекар|лекарите]] биле водечки застапници на законите за криминализација на абортусот, некои од нив тврделе дека напредокот во медицинското знаење покажува дека во фаза на забрзувањето не е ниту повеќе ниту помалку клучно во процесот на бременост од кој било друг чекор, и затоа доколку некој се спротивставува на абортусот по забрзувањето, треба да се спротивстави на него и пред забрзувањето. &lt;ref name=&quot;Mohr&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/35 35–36]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Практичните причини, исто така, влијаеле врз медицинската област да воведе закони против абортусот. Најпрвин, давателите на услуги за абортус имале стремеж да бидат необучени и не се членови на медицински здруженија. Во време кога водечките лекари во земјата се обидувале да ја стандардизираат медицинската професија, овие „нерегуларни“ лица се сметале за проблем за јавното здравје. &lt;ref name=&quot;Mohr2&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/34 34]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; „Нерегуларните“ лица биле несакани и од поформализираната медицинска професија бидејќи претставувале нивна конкуренција, а честопати и евтина конкуренција. Иако кампањата на лекарите против абортус започнала во раните 1800-ти, во Соединетите Американски Држави се случила мала промена сè до по [[Американска граѓанска војна|Граѓанската војна]]. &lt;ref name=&quot;Mohr3&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/147 147]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt;

Англискиот закон за абортус првпат било кодифициран во законодавството според членовите 1 и 2 од Законот за злонамерно пукање или прободување од 1803 година. Предлог-законот бил предложен од лордот главен судија на Англија и Велс, Едвард Ло, 1-ви барон Еленборо, за да се разјасни законот кој се однесува на абортусот и станал првиот закон што експлицитно го забранувал. Законот предвидувал дека е прекршок за секое лице да изврши или предизвика абортус. Казната за извршување или обид за извршување на абортус по забрзувањето била [[смртна казна]] (член 1). Во Соединетите Американски Држави во 19 век, имало малку регулирани закони на абортусот, во традицијата на англиското обичајно право, абортусите пред забрзувањето се сметале најмногу за прекршок. Овие случаи се покажале тешки за гонење бидејќи сведочењето на мајката обично било единствениот начин да се утврди кога се случило забрзувањето. &lt;ref name=&quot;Doan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oppositionintimi00doan|title=Opposition and Intimidation:The abortion wars and strategies of political harassment|last=Doan|first=Alesha E.|publisher=University of Michigan|year=2007|isbn=978-0-472-09975-7|page=[https://archive.org/details/oppositionintimi00doan/page/n57 46]|url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

Законот бил изменет во 1828 и 1837 година - вториот ја отстранил разликата помеѓу жените кои брзо зачнувале дете (доцна бременост) и оние кои не зачнувале. Исто така, ја елиминирал смртната казна како можна казна. Во втората половина на 19 век, абортусот станувал сè показнувачки. Еден писател го оправдал ова тврдејќи дека бројот на абортуси кај мажените жени значително се зголемил од 1840 година.  Законот за прекршоци против личноста од 1861 година создал ново подготвително кривично дело за набавка на отров или инструменти со намера за обезбедување абортус. Сепак, во текот на 1860-тите, услугите за абортус станале достапни во Њујорк, Њу Орлеанс, Синсинати, Луисвил, Кливленд, Чикаго и Индијанаполис; со проценки на еден абортус на секои 4 живородени деца. {{Sfn|Doan|2007}}

Закони против абортус почнале да се појавуваат во Соединетите Американски Држави од 1820-тите. Закон од [[Конектикат]] во 1821 година ги таргетиралаптеките кои продавале отрови на жените за абортус, а [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] ги прогласил абортусите по абортусите кривично дело, а абортусите пред абортусите прекршок во 1829 година. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Alford|first=Suzanne M.|year=2003|title=Is Self-Abortion a Fundamental Right?|url=http://www.law.duke.edu/shell/cite.pl?52+Duke+L.+J.+1011|journal=Duke Law Journal|volume=52|issue=5|pages=1011–29|jstor=1373127|pmid=12964572|archive-url=https://web.archive.org/web/20190122060327/https://law.duke.edu/shell/cite.pl?52+Duke+L.+J.+1011|archive-date=2019-01-22|access-date=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Криминализацијата се забрзала од крајот на 1860-тите, преку напорите на засегнатите законодавци, лекарите и Американското медицинско здружение . &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://womenshistory.about.com/od/abortionuslegal/a/abortion.htm|title=Abortion History: A History of Abortion in the United States|last=Lewis|first=Jone Johnson|work=Women's History section of About.com|publisher=About.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170303021904/http://womenshistory.about.com/od/abortionuslegal/a/abortion.htm|archive-date=2017-03-03|accessdate=2006-07-07}}&lt;/ref&gt; Во 1873 година, Законот Комсток забранил какви било методи на производство или објавување на информации кои се однесуваат на обезбедување [[абортус]], [[контрацепција]] и спречување на [[Полово пренослива болест|полово преносливи болести]], дури и за студенти по медицина.  До 1909 година, казната за кршење на овие закони станала парична казна од 5000 долари и затворска казна до пет години. До 1910 година, речиси секоја држава имала закони против абортус; {{Sfn|Doan|2007}} тие биле нерамномерно спроведувани во најдобар случај. &lt;ref name=&quot;Reagan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; {{Rp|80–112}}

Ограничувањата за абортус се зголемиле и се прошириле на места каде што порано не биле. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Mucciaroni|first=Gary|last2=Ferrailo|first2=Kathleen|last3=Rubado|first3=Meghan|year=2019|title=Framing Morality Policy Issues: State Legislative Debates on Abortion Restrictions|journal=Policy Sciences|volume=52|issue=2|pages=171–189|doi=10.1007/S11077-018-9336-2}}&lt;/ref&gt; Денес, има зголемување на бројот на закони што ја ограничуваат грижата за абортус на поголем број начини отколку што било претходно забележано, и постои тренд кон закони и законски прописи што го ограничуваат абортусот. &lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Beckman|first=Linda J.|year=2016|title=Abortion in the United States: The Continuing Controversy|journal=Feminism &amp; Psychology|volume=27|issue=1|pages=101–113|doi=10.1177/0959353516685345}}&lt;/ref&gt; Негативното толкување околу абортусот придонело за денешниот тренд кон законски прописи против абортус. Битката против абортус во Соединетите Американски Држави може да се смета во голема мера како битка на конкурентски идеологии. Застапниците против абортус веруваат дека животот започнува со зачнувањето, па затоа легализираниот абортус е закана за социјалните, моралните и религиозните вредности. Сепак, застапниците за абортус го гледаат легализираниот абортус како контрола на жената врз нејзиното тело и пристап до безбедна репродуктивна грижа.

Во Соединетите Американски Држави денес, по случајот Добс против Организацијата за здравје на жените Џексон, голем број на држави го забраниле абортусот и ги таргетирале давателите на услуги за абортус. Во овие држави каде што абортусот е забранет, на гинеколози им е забрането да нудат абортуси или едноставно не ги нудат услугите, освен во многу ограничени и одредени околности, па дури и не им даваат на своите пациенти упатувања до други клиники или онлајн ресурси поврзани со абортус. &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{Наведен научен собир|location=San Francisco, CA}}&lt;/ref&gt; Образложението за ненудење на услугите произлегува од тоа што голем дел од институциите што ги вработуваат овие гинеколози имаат политики против вршење абортуси или прекинување на бременост, што наметнува премногу законски прописи поврзани со грижата за абортус. Гинеколози изјавиле дека нивните практики се погодени и дека нивните односи со нивните пациенти се влошиле откако е донесена одлуката за Добс. &lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot; /&gt;

Спротивно на тоа, во Франција општествените перцепции за абортусот почнале да се менуваат. Во првата половина на 19 век, абортусот се сметал за последно средство за бремени, но невенчани жени. Како што писателите почнале да пишуваат за абортусот во однос на планирањето на семејството за мажените жени, практиката на абортус била реконцептуализирана како логично решение за несаканите бремености кои произлегуваат од неефикасни контрацептивни средства. &lt;ref name=&quot;mclaren-french&quot;&gt;{{Наведено списание|last=McLaren|first=Angus|date=Spring 1978|title=Abortion in France: Women and the Regulation of Family Size 1800–1914|journal=French Historical Studies|publisher=Duke University Press|volume=10|issue=3|pages=461–484 [469]|doi=10.2307/286340|jstor=286340|pmid=11614490|quote=Increasingly, writers in the latter half of the nineteenth century no longer referred to abortion as a last resort for the single, seduced girl but as a family planning measure employed by the married woman. As a result the very nature of the idea and practice of abortion was transformed.}}&lt;/ref&gt; Формулирањето на абортусот како форма на планирање на семејството за мажени жени било направено „замисливо“ бидејќи и медицинските и немедицинските практичари се согласиле за релативната безбедност на постапката. &lt;ref name=&quot;mclaren-french&quot; /&gt;

=== Методи на абортус во 19 и 20 век ===
[[Податотека:FrenchPeriodicalPills-January61845,BostonDailyTimes.jpg|десно|мини|224x224пкс|Реклама од 1845 година за „Француски периодични апчиња“ предупредува да не се користат од страна на жени кои би можеле да бидат „en anite [ ''sic'' ]“ („ ''enceinte'' “ на француски значи „бремена“).]]
Во Њујорк, хируршкиот абортус во 1800-тите години носел стапка на смртност од 30%, без оглед на болничката средина, а [[Американско медицинско здружение|Американското медицинско здружение]] започнало кампања против абортусот, што резултирало со тоа што абортусот станал ексклузивен домен на лекарите. {{Sfn|Doan|2007}} Во еден труд објавен во 1870 година за услугите за абортус што се наоѓале во Сиракуза, Њујорк, се заклучува дека методот што најчесто се практикувал таму во тоа време бил испирање на матката со инјектирана вода. Авторот на статијата, Ели Ван де Воркл, тврдел дека оваа постапка била прифатлива дури и за слугинка, бидејќи еден човек во градот ја нудел за 10 долари. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/detectionofcrimi00vanduoft|title=The detection of criminal abortion and a study of fœticidal drugs|last=Van de Warker|first=Ely|publisher=James Campbell|year=1870|location=Boston|access-date=2008-12-14}}&lt;/ref&gt; Другите цени за кои се вели дека ги наплаќале давателите на услуги за абортус во 19 век биле многу повисоки. Во Британија, абортусот можел да чини од 10 до 50 гвинеи, или 5% од годишниот приход на домаќинство од пониската средна класа. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt;

Од 1870 година, во Англија имало постојан пад на плодноста, што некои коментатори го поврзувале не со зголемување на употребата на вештачка контрацепција, туку со по традиционални методи како што се апстиненција. Ова било поврзано со промени во перцепцијата за релативните трошоци за одгледување деца. Жените се нашле во ситуација да имаат несакани бремености. Абортусите биле дискретно рекламирани и постоел значителен број фолклорни приказни за методите за предизвикување спонтани абортуси. Меѓу жените од работничката класа биле популарни насилни [[Лаксатив|лаксативи]], а се користеле метвица, алое и терпентин. Други методи за предизвикување спонтан абортус биле многу топли бањи и [[Џин (пијалак)|џин]], екстремен напор, контролирано паѓање по скали или ветеринарни лекови. Таканаречените „задни“ абортуси биле прилично чести, иако нивните крвави напори можеле да бидат фатални. Проценките за бројот на нелегални абортуси извршени во Англија варирале многу: според една проценка, 100.000 жени се обиделе да предизвикаат спонтан абортус во 1914 година, обично со лекови.

Напливот од необјаснети спонтани абортуси во [[Шефилд]], Англија, се припишува на труење со олово кое било предизвикано од металните цевки што го снабдувале градскиот водовод. Наскоро, жените започнале да користат диахилон, супстанца со висока концентрација на олово, како абортус. Во 1898 година, една жена признала дека употребувала диахилон за да предизвика спонтан абортус. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt; Употребата на диахилон станала распространета во [[Мидлендс]] сè до [[Прва светска војна|Првата светска војна]]. Кривичната истрага на абортусолог во Калгари, Алберта, во 1894 година, преку [[Аналитичка хемија|хемиска анализа,]] открила дека смесата што тој му ја дал на маж што барал абортус содржела шпанска мушичка. &lt;ref name=&quot;ccha&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Beahen|first=William|year=1986|title=Abortion and Infanticide in Western Canada 1874 to 1916: A Criminal Case Study|url=http://www.umanitoba.ca/colleges/st_pauls/ccha/Back%20Issues/CCHA1986/Beahan.htm|journal=Historical Studies|publisher=The Canadian Catholic Historical Association|volume=53|pages=53–70|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202122325/http://www.umanitoba.ca/colleges/st_pauls/ccha/Back%20Issues/CCHA1986/Beahan.htm|archive-date=2009-02-02|access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt;

Д-р Евелин Фишер напишала за тоа како жените што живееле во [[Рударство|рударски]] град во Велс во текот на 1920-тите години употребувале свеќи наменети за [[Римокатоличка црква|римокатолички]] церемонии за проширување на грлото на матката во обид сами да предизвикаат абортус. Слично на тоа, употребата на свеќи и други предмети, како што се стаклени прачки, држачи за пенкала, виткачки пегли, лажици, стапчиња, ножеви и катетри, била пријавена во текот на 19 век во Соединетите Американски Држави. &lt;ref name=&quot;king&quot;&gt;{{Наведено списание|last=King CR|year=1992|title=Abortion in nineteenth century America: a conflict between women and their physicians|url=http://www.popline.org/docs/076577|journal=Women's Health Issues|volume=2|issue=1|pages=32–9|doi=10.1016/S1049-3867(05)80135-5|pmid=1628000|url-access=subscription|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202135921/http://www.popline.org/docs/076577|archive-date=February 2, 2009|access-date=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Се вели дека жените од [[Јудаизам|еврејско потекло]] во Долен Ист Сајд, Менхетен, ја пренеле древната индијанска практика на седење над тенџере со пареа во почетокот на 20 век. &lt;ref name=&quot;yale&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.yale.edu/ynhti/curriculum/units/1982/6/82.06.03.x.html|title=The History of Birth Control|last=London|first=Kathleen|year=1982|work=The Changing American Family: Historical and Comparative Perspectives|publisher=[[Yale University]]|accessdate=2008-12-10}}&lt;/ref&gt; Некои коментатори тврделе дека абортусот останал опасна процедура во почетокот на 20 век, поопасна од породувањето сè до околу 1930 година. &lt;ref&gt;Abortion was more dangerous than childbirth throughout the 19th century. By 1930, medical procedures had improved for both childbirth and abortion but not equally, and induced abortion in the first trimester had become safer than childbirth. In 1973, ''Roe vs. Wade'' acknowledged that abortion in the first trimester was safer than childbirth.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена книга|title=Time communication 1940–1989: retrospective|publisher=Time Inc.|year=1989|chapter=The 1970s|quote=Blackmun was also swayed by the fact that most abortion prohibitions were enacted in the 19th century when the procedure was more dangerous than now.}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/suddenlyamericangwill00will/page/312|title=Suddenly: the American idea abroad and at home, 1986–1990|last=Will|first=George|publisher=Free Press|year=1990|isbn=0-02-934435-2|page=[https://archive.org/details/suddenlyamericangwill00will/page/312 312]}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена мрежна страница|url=http://www.policyalmanac.org/culture/archive/crs_abortion_overview.shtml|title=Abortion Law Development: A Brief Overview|last=Lewis|first=J.|last2=Shimabukuro|first2=Jon O.|date=January 28, 2001|publisher=Congressional Research Service|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514133610/http://www.policyalmanac.org/culture/archive/crs_abortion_overview.shtml|archive-date=May 14, 2011|accessdate=May 1, 2011}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=EHj_0R2rbxAC&amp;pg=PA1|title=Encyclopedia of American law|last=Schultz|first=David Andrew|publisher=Infobase Publishing|year=2002|isbn=0-8160-4329-9|page=1}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведено списание|last=Population Information Program, George Washington University|last2=Dept. of Medical and Public Affairs, Johns Hopkins University|year=1980|title=Pregnancy termination|journal=Population Reports|publisher=Population Information Program, The Johns Hopkins University}}&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;{{•}}{{Наведена мрежна страница|url=http://economics.pomona.edu/colloquium/|title=Birthing a Nation: Fertility Control Access and the 19th Century Demographic Transition|last=Lahey|first=Joanna N.|date=September 24, 2009|work=Colloquium|publisher=Pomona College|archive-url=https://web.archive.org/web/20110815111454/http://economics.pomona.edu/colloquium/|archive-date=August 15, 2011|accessdate=August 4, 2011}}&lt;/ref&gt; Но, други рекле дека во 19 век раните абортуси под хигиенските услови во кои обично работеле акушерките биле релативно безбедни. &lt;ref name=&quot;GordonMoral&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Moral Property of Women|last=Gordon|first=Linda|publisher=University of Illinois Press|year=2002|isbn=0-252-02764-7}}&lt;/ref&gt; {{Rp|25|}}&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Solinger|first=Rickie|chapter=Introduction|editor-last=Solinger|editor-first=Rickie|title=Abortion Wars: A Half Century of Struggle, 1950-2000|pages=[https://archive.org/details/abortionwarshalf0000soli/page/1 1–9]|publisher=University of California Press|year=1998|isbn=978-0-520-20952-7|url=https://archive.org/details/abortionwarshalf0000soli/page/1}}&lt;/ref&gt; {{Rp|4}}&lt;ref name=&quot;Charles C. Thomas&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Criminal Abortion: A Study in Medical Sociology|last=Bates|first=Jerome E.|last2=Zawadzki|first2=Edward S.|publisher=Charles C. Thomas|year=1964|isbn=978-0-398-00109-4}}&lt;/ref&gt; {{Rp|59}}&lt;ref name=&quot;Taussig 1936&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Abortion Spontaneous and Induced: Medical and Social Aspects|last=Taussig|first=Frederick J.|publisher=C. V. Mosby|year=1936}}&lt;/ref&gt; {{Rp|223}}&lt;ref name=&quot;Lee 1838 351–353&quot;&gt;{{Наведување|last=Lee|first=Charles A.|title=Report of a trial for murder|journal=American Journal of the Medical Sciences|year=1838|volume=XXII|pages=351–353}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bailey 1896 144–150&quot;&gt;{{Наведување|last=Bailey|first=Benjamin|title=Induction of abortion and premature labor|journal=North American Journal of Homeopathy|year=1896|volume=XI|number=3|pages=144–150}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Simpson|first=Keith|title=Forensic Medicine|publisher=Edward Arnold Publishers|year=1947|pages=173–174}}&lt;/ref&gt; Покрај тоа, некои автори напишале дека, и покрај подобрените медицински процедури, периодот од 1930-тите до легализацијата, исто така, бележи поревносно спроведување на законите против абортус, а истовремено и зголемена контрола врз давателите на услуги за абортус од страна на организираниот криминал. &lt;ref name=&quot;Reagan&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/whenabortionwasc00reag_0|title=When Abortion Was a Crime: Women, Medicine, and Law in the United States, 1867–1973|last=Reagan|first=Leslie J.|publisher=University of California Press|year=1997|isbn=978-0-520-21657-0|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Madam Millie: Bordellos from Silver City to Ketchikan|last=Evans|first=Max|publisher=University of New Mexico Press|year=2002|pages=209–218, 230, 267–286, 305}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Women in Trouble: The Truth about Abortion in America|last=Donner|first=James|publisher=Monarch Books|year=1959}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Captured Womb|last=Oakley|first=Ann|publisher=Basil Blackwell|year=1984|page=91}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Abortionist: A Woman Against the Law|last=Solinger|first=Rickie|publisher=The Free Press|year=1994|pages=xi, 5, 16–17, 157–175}}&lt;/ref&gt;

=== Рекламирање и услуги ===
[[Податотека:Beecham's_pills_advert.jpg|десно|мини|Сугестивна реклама за употреба на Бичамовите апчиња како средство за абортус. Текстот на дното забележува дека апчињата „ѝ помагаат на природата во нејзините чудесни функции“.]]
И покрај забраните донесени од двете страни на Атлантскиот Океан, пристапот до абортус продолжил, како што би сугерирало прикриеното рекламирање на услуги за абортус, уреди за предизвикување абортус и лекови против абортус во викторијанскиот период. &lt;ref name=&quot;history2&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://users.telerama.com/~jdehullu/abortion/abhist.htm|title=Histories of Abortion|last=DeHullu|first=James|archive-url=https://web.archive.org/web/20081118194538/http://users.telerama.com/~jdehullu/abortion/abhist.htm|archive-date=November 18, 2008|accessdate=2008-12-11}}&lt;/ref&gt; Очигледни печатени реклами од ваков вид биле пронајдени во САД, &lt;ref name=&quot;libraryofcongress&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://memory.loc.gov/ammem/awhhtml/awser2/advertisement.html|title=Product Advertisements|year=2001|work=American Women|publisher=[[Library of Congress]]|accessdate=2008-12-11}}&lt;/ref&gt; Обединетото Кралство, и Канада. &lt;ref name=&quot;mclaren-canada&quot;&gt;{{Наведено списание|last=McLaren|first=Angus|year=1978|title=Birth control and abortion in Canada, 1870–1920|journal=Canadian Historical Review|volume=59|issue=3|pages=319–40|doi=10.3138/CHR-059-03-02|pmid=11614314}}&lt;/ref&gt; Еден писател на ''Британскиот медицински журнал'' кој одговарал на реклами во [[Весник|весници]] кои продавале помош за жени кои биле „привремено болни“ во 1868 година, открил дека повеќе од половина од нив всушност го промовирале абортусот.

Неколку примери за тајно продавани абортусни средства вклучуваат „Farrer's Catholic Pills“, „Hardy's Woman's Friend“, „Dr. Peter's French Renovating Pills“, „ Lydia Pinkham 's Vegetable Compound“, &lt;ref name=&quot;victorianpills&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.nsnews.com/issues00/w112700/opinion/editorial/black.html|title=Women win back reproductive rights|last=Black|first=Barbara|date=2000-11-27|work=North Shore News|access-date=2008-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20040819235658/http://www.nsnews.com/issues00/w112700/opinion/editorial/black.html|archive-date=2004-08-19|publisher=Lower Mainland Publishing Group|location=[[North Vancouver (district municipality)|North Vancouver, British Columbia]]}}&lt;/ref&gt; и „Madame Drunette's Lunar Pills“. Патентираните лекови за кои се тврдело дека лекуваат „женски тегобии“ честопати содржеле состојки како што се мертвица, [[вратика]] и [[смрека]]. Абортусните производи се продавале под ветување за „враќање на женската регуларност“ и „отстранување од системот на секоја нечистотија“. &lt;ref name=&quot;victorianpills&quot; /&gt; Во говорот на таквото рекламирање, „нерегуларност“, „опструкција“, „супресија на менструацијата“ и „доцнење на менструацијата“ се разбирале како [[Еуфемизам|еуфемистички]] наводи за состојбата на бременоста. Како такви, некои абортусни средства се продавале како [[Менструација|менструални регулативи]].

Бичамовите апчиња се продавале првенствено како [[лаксатив]] од 1842 година. Тие биле измислени од [[Томас Бичам]] од Сент Хеленс, Ланкашир, Англија. Апчињата биле комбинација од алое, [[ѓумбир]] и [[сапун]], со некои други помали состојки. Популарноста на апчињата создала широк спектар на сведоштва што биле употребувани во рекламирањето. Поетот Вилијам Топаз Мекгонагал напишал песна рекламирајќи ги апчињата, давајќи ја својата препорака во стихови. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mcgonagall-online.org.uk/poems/opgbeechams.htm|title=McGonagall Online – Beecham's Pills|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927015503/http://www.mcgonagall-online.org.uk/poems/opgbeechams.htm|archive-date=2011-09-27|accessdate=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Трошоците на Бичам за рекламирање се зголемиле од 22.000 фунти на 95.000 фунти во 1880-тите. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A Merseyside Town in the Industrial Revolution 1750–1900|last=T. C. Barker|last2=R Harris|publisher=Liverpool University Press|year=1954|pages=378–9}}&lt;/ref&gt; Реклама од 1897 година во изданието на ''Christian Herald'' за Дијамантскиот јубилеј на [[Кралица Викторија|кралицата Викторија]] вели: „Вреди една гвинеја за кутија. Бичамовите апчиња се за сите жолчни и нервни нарушувања како што се главоболка, запек, слаб стомак, нарушено варење, нарушен црн дроб и женски заболувања. Продажбата сега е 6 милиони кутии годишно.“ Текстот бил отпечатен заедно со слика од млада жена на плажа со натпис „Што велат дивите бранови? Пробајте ги Бичамовите апчиња“. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=-EOmAAAACAAJ|title=Interception of Pregnancy: Post-Conceptive Fertility Control, Emmenology Revisited|last=Geoffrey Davis|publisher=HarperCollins Publishers Australia|year=1974|isbn=978-0-207-95563-1}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:National_Police_Gazette_Restell.jpg|лево|мини|215x215пкс|„Жена која абортирала“. Госпоѓа Рестел е прикажана како [[Злобник|негативец]] во примерок од ''Националниот полициски весник'' од 1847 година.]]
„Старите бисери на здравјето на д-р Гордон“, произведени од [[Фармацевтска индустрија|фармацевтска компанија]] во [[Монтреал]], „ги лекуваа сите потиснувања и неправилности“ доколку се употребувале на месечно ниво  Сепак, неколку реклами експлицитно предупредувале против употребата на нивниот производ од страна на жени кои биле бремени или го навеле спонтаниот абортус како негов неизбежен несакан ефект. Текстот за „Француските регенеративни апчиња на д-р Питер“ советувал: „... бремените жени не треба да ги употребуваат, бидејќи тие секогаш предизвикуваат спонтан абортус ...“, а и „Француските периодични апчиња на д-р Монро“ и „Португалските женски апчиња на д-р Мелво“ „сигурно ќе предизвикаат спонтан абортус“. Ф.Е. Карн, човек од Торонто, во 1901 година ги предупредил жените кои се сметале за бремени да не ги користат [[Таблета|апчињата]] што ги рекламирал како „француски женски регулатор“ бидејќи тие „брзо ќе ги обноват менструалните секрети“. &lt;ref name=&quot;bedroom&quot; /&gt; Историчарката Ен Хибнер Коблиц коментира дека „Купувачите од 19 век би го разбрале ова „предупредување“ точно онака како што продавачите имале намера: како реклама за абортусен препарат.“ &lt;ref name=&quot;ahk&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Sex and Herbs and Birth Control: Women and Fertility Regulation Through the Ages|last=Koblitz|first=Ann Hibner|publisher=Kovalevskaia Fund|year=2014}}&lt;/ref&gt; {{Rp|44}}

Во средината на 1930-тите, лековите за абортус биле продавани во САД на жени од страна на разни компании под различни имиња како што се „Молекс Пилс“ и „Коут Пилс“. Бидејќи контрацептивните средства и абортусите биле нелегални за продажба во тоа време, тие им биле нудени на жените кои имале „доцнење на менструацијата“. Препорачаната доза се состоела од седум зрна ерготин дневно. Овие апчиња генерално содржеле состојки како што се ерготин, алое, црн хелебор. Ефикасноста и безбедноста на овие апчиња се непознати. Во 1940 година, ФТЦ &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Federal Trade Commission|date=December 1939 – May 1940|title=In the matter of Western Refining company, Inc., trading as the Motex company and Cote products company|url=https://www.ftc.gov/system/files/documents/commission_decision_volumes/volume-30/vol30.pdf|journal=Federal Trade Commission Decisions|volume=30|pages=833–838}}&lt;/ref&gt; ги сметала за небезбедни и неефикасни и барала овие компании да престанат да ги продаваат овие производи.

Добро познат пример за абортусист од викторијанскиот период била Мадам Рестел, или Ен Ломан, која во период од четириесет години нелегално обезбедувала и хируршки абортус и абортус апчиња во северниот дел на САД. Таа го започнала својот бизнис во Њујорк во текот на 1830-тите, а до 1840-тите се проширила и вклучила [[Франшиза|франшизи]] во [[Бостон]] и [[Филаделфија]]. Се проценува дека до 1870 година нејзините годишни трошоци само за рекламирање надминувале 60.000 долари. &lt;ref name=&quot;potts&quot;&gt;{{Наведена книга|url=http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|title=Gynecology and Obstetrics|last=Potts|first=Malcolm|last2=Martha Campbell|year=2002|volume=6|chapter=History of Contraception|author-link=Malcolm Potts|access-date=2013-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20030701162741/http://big.berkeley.edu/ifplp.history.pdf|archive-date=2003-07-01}}{{Наведено списание|last=Potts|first=Malcolm|author-link=Malcolm Potts|last2=Martha Campbell|year=2009|title=History of Contraception|url=http://www.glowm.com/?p=glowm.cml/section_view&amp;articleid=375|journal=The Global Library of Women's Medicine|doi=10.3843/GLOWM.10376|issn=1756-2228|url-access=subscription|access-date=2011-09-07}}&lt;/ref&gt; Поради нејзината репутација, ''Рестелизмот'' станал синоним за абортус. &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://time.com/4093214/suffragettes-abortion/|title=The Suffragettes Would Not Agree With Feminists Today on Abortion|last=Dannenfelser|first=Marjorie|date=4 November 2015|work=TIME|access-date=4 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106015742/http://time.com/4093214/suffragettes-abortion/|archive-date=6 November 2015}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:1858AbortionAdReprint.jpg|десно|мини|160x160пкс|Текст од рекламата „Д-р Милер, женски месечни пудри“ препечатен во статија од 1858 година во која се осудува таквото рекламирање.]]
Еден оглас за медицинските услуги на Рестел, објавен во „''Њујорк Сан“'', ветувал дека таа може да понуди „најстрога доверливост во врска со тегобиите поврзани со женската градба“ и дека нејзиното „искуство и знаење во третманот на случаи на женски неправилности, [биле] такви што би барале само неколку дена за да се постигне совршен лек“. &lt;ref name=&quot;restell1&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/prodigalpressant00olas|title=Prodigal press: the anti-Christian bias of the American news media|last=Olasky|first=Marvin N.|publisher=Crossway Books|year=1988|isbn=0-89107-476-7|location=[[Wheaton, Illinois]]|chapter=Crusading on Social and Political Issues: Personalization and {{sic|Pe|sistence|nolink=y}}|oclc=17865217|author-link=Marvin Olasky|access-date=2008-12-11|chapter-url=http://www.worldmag.com/world/olasky/Prodigal/c11.html}}&lt;/ref&gt; Друг, упатен до [[Брак|мажени]] жени, го поставил прашањето: „Дали е пожелно, тогаш, родителите да ги зголемуваат своите семејства, без оглед на последиците за нив или за благосостојбата на нивното потомство, кога едноставен, лесен, здрав и сигурен лек е во наша контрола?“ &lt;ref name=&quot;restell2&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Richardson|first=Cynthia Watkins|year=2002|title=In the Eye of Power: The Notorious Madam Restell|url=http://www.umaine.edu/khronikos/docs/papers/archive/richardson.pdf|journal=Khronikos|publisher=[[University of Maine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217025152/http://www.umaine.edu/khronikos/docs/papers/archive/richardson.pdf|archive-date=2008-12-17|access-date=2008-12-11}}&lt;/ref&gt; Рекламите за „женските месечни регулаторни апчиња“ што таа исто така ги продавала ветувале дека ќе ги решат „сите случаи на потиснување, неправилност или запирање на менструацијата, колку и да е упорна“. &lt;ref name=&quot;restell1&quot; /&gt; Госпоѓа Рестел била предмет на критики и во угледните и во евтините печати. Таа првпат била уапсена во 1841 година, но нејзиното последно апсење од страна на Ентони Комсток довело до нејзино [[самоубиство]] на денот на нејзиното судење, 1 април 1878 година. &lt;ref name=&quot;restell2&quot; /&gt;

Таквото рекламирање предизвикало критики за измама и [[Морал|неморал]]. Безбедноста на многу наивници била сомнителна, а ефикасноста на други не постоечка. Хорас Грили, во уреднички текст напишан во ''„Њујорк Хералд“'' во 1871 година, го осудил абортусот и неговата промоција како „озлогласен и за жал чест криминал - толку чест што им дава профитабилна поддршка на редовните еснафи на професионални убијци, толку безбеден што неговите сторители го рекламираат својот повик во весниците“. Иако весникот во кој пишувал Грили прифаќал вакви реклами, други, како што е ''„Њујорк Трибјун“'', одбиле да ги објават. [[Елизабет Блеквел]], првата жена што добила [[Доктор по медицина|докторат по медицина]] во Соединетите Американски Држави, исто така се жалела како ваквите реклами довеле до современата синонимност на „лекарка“ со „аборционист“.

=== Пресвртна точка во законодавството ===
[[File:Stella_Browne.gif|десно|мини|Феминистката [[Стела Браун]] била главна фигура во кампањата за либерализација на законот за абортус.]]
Рекламирањето на абортуси станало многу ефикасно во [[Соединети Американски Држави|Соединетите Американски Држави]], иако очигледно помалку преку [[Атлантски Океан|Атлантикот]]. Современите проценки за стапките на абортус во средината на 19 век во САД покажале дека помеѓу 20% и 25% од сите бремености во Соединетите Американски Држави во тој период завршувале со абортус. &lt;ref name=&quot;Mohr4&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/76 76–82]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Овој период, исто така, забележал значителна промена кај оние кои правеле абортус. Пред почетокот на 19 век, повеќето абортуси биле барани од немажени жени кои забремениле надвор од брак. Но, од 54 случаи на абортус објавени во американски медицински списанија помеѓу 1839 и 1880 година, над половина биле барани од мажени жени, а од мажените жени многу над 60 проценти веќе имале барем едно дете. &lt;ref name=&quot;Mohr5&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|pages=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/100 100–101]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Во периодот по Граѓанската војна, голем дел од вината била ставена на растечкото [[Женски права|движење за права на жените]].

Голем број на феминистки од тој период биле против абортусот.   Во &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwBNU&quot;&gt;„Револуцијата“&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;, управувана од [[Елизабет Кеди Стентон]] и [[Сузан Б. Ентони]], анонимен соработник кој се потпишал под псевдонимот „А“ пишувал во 1869 година за темата, тврдејќи дека наместо само обид да се донесе закон против абортусот, мора да се реши и основната причина. Едноставното донесување закон против абортусот, како што наведува авторот, би „било само косење на врвот на штетниот плевел, додека коренот останува. [...] Без разлика каков е мотивот, љубовта кон леснотијата или желбата да се спасат од страдање неродените невини, жената е ужасно виновна што го извршува делото. Тоа ќе ја оптовари нејзината совест во животот, ќе ја оптовари нејзината душа во смртта; Но, ох! трипати виновен е оној што ја довел до очајот што ја натерал на злосторството.“ &lt;ref name=&quot;Schiff&quot; /&gt; &lt;ref name=&quot;prolifequakers&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prolifequakers.org/susanb.htm|title=Marriage and Maternity|date=July 8, 1869|work=[[The Revolution (newspaper)|The Revolution]]|publisher=[[Susan B. Anthony]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190319124548/http://www.prolifequakers.org/susanb.htm|archive-date=2019-03-19|accessdate=2009-04-21}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Susan B. Anthony, [http://honors.syr.edu/Courses/03-04/wsp200/july81869.html &quot;Marriage and Maternity&quot;], {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111005033006/http://honors.syr.edu/Courses/03-04/wsp200/july81869.html}} ''[[The Revolution (newspaper)|The Revolution]]'' (1869-07-08), via University Honors Program, Syracuse University.&lt;/ref&gt;  За многу феминистки од овој период, абортусот се сметал за непожелна неопходност наметната врз жените од страна на непромислени мажи. &lt;ref name=&quot;Mohr6&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/110 110]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Дури и крилото на феминистичкото движење кое се залагало за „слободна љубов“ одбило да се залага за абортус и ја третирал практиката како пример за грдите крајности кон кои ги терал жените современиот брак. &lt;ref name=&quot;Mohr8&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame|title=Abortion in America: The Origins and Evolution of National Policy|last=James C. Mohr|publisher=Oxford University Press/|year=1978|isbn=978-0-19-502249-0|page=[https://archive.org/details/abortioninameric00jame/page/112 112]|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; Брачното силување и заведувањето на немажени жени претставувале општествени зла за кои феминистките верувале дека предизвикуваат потреба од абортус, бидејќи мажите не го почитувале правото на жените на апстиненција. &lt;ref name=&quot;Mohr8&quot; /&gt;

Социјалистичките феминистки имале стремеж да бидат посочувствителни кон потребата од опции за абортус за сиромашните, а всушност и социјалистичките феминистички докторки, како што се Мари Еки, Мадлен Пелетје и Вилијам Џ. Робинсон, самите вршеле евтини или бесплатни абортуси за сиромашни жени. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Feminism and Motherhood in Western Europe, 1890–1970|last=Allen|first=Ann Taylor|publisher=Palgrave Macmillan|year=2005|pages=98, 173, 218}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Krieger|first=Nancy|title=Queen of the Bolsheviks: The Hidden History of Dr. Marie Equi|journal=Radical America|volume=17|number=5|year=1983|pages=54–73|pmid=11618009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Doctor Robinson and Saint Peter: How Dr. Robinson Entered the Heavenly Gates and Became St. Peter's Assistant|last=Robinson|first=William J.|publisher=Eugenics Publishing|year=1931|page=25}}&lt;/ref&gt;

=== Кампања за реформи ===
Движењето за либерализација на законите за абортус се појавило во 1920-тите и 30-тите години како дел од растечкиот феминистички активизам што веќе резултирал со победи во областа на [[Контрацепција|контролата на раѓањето]]. Активистки, вклучувајќи ја [[Мари Стоупс]] во Англија и [[Маргарет Сангер]] во САД, успеале да го покренат прашањето на виделина, а биле основани клиники за контрола на раѓањето кои нуделе совети за планирање на семејството и методи на контрацепција на жените на кои им била потребна.

Во 1929 година, во Британија бил донесен Законот за зачувување на животот на новороденчето, со кој се изменил законот (Закон за прекршоци против личноста од 1861 година), така што абортусот извршен со добра намера, единствено со цел зачувување на животот на мајката, нема да биде прекршок. 

Стела Браун станала водечка активистка за контрацепција, која сè повеќе почна да се впушта во поконтроверзното прашање за абортусот во 1930-тите. Верувањата на Браун биле силно под влијание на работата на Хавелок Елис, Едвард Карпентер и други сексолози. &lt;ref name=&quot;Hall&quot;&gt;{{Наведена книга|title=The Life and Times of Stella Browne: Feminist and Free Spirit|last=Hall|first=Lesley|year=2011|pages=27–178}}&lt;/ref&gt; Таа цврсто верувала дека жените кои работат треба да имаат избор да забременат и да ја прекинат бременоста додека работат во ужасни околности околу бремена жена која сè уште била принудена да работи напорно за време на бременоста.  Во овој случај таа тврдела дека лекарите треба да даваат бесплатни информации за контрацепција на жените кои сакаат да знаат за тоа. Ова би им дало на жените слобода на дејствување врз сопствените околности и би им овозможило да одлучат дали сакаат да бидат мајки или не. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=A New World for Women: Stella Browne, social feminist|last=Rowbotham|first=Sheila|year=1977|pages=66–67}}&lt;/ref&gt;

Кон крајот на 1920-тите, Браун започнала турнеја со говори низ Англија, давајќи информации за нејзините верувања за потребата од достапност на информации за контрола на раѓањето кај жените, здравствените проблеми на жените, проблемите поврзани со пубертетот и сексуалното образование и високите стапки на морбидитет кај мајките, меѓу другите теми. Овие говори ги поттикнувале жените да ги земат работите поврзани со својата сексуалност и своето здравје во свои раце. Таа се заинтересирала сè повеќе за својот став за правото на жената да ја прекине бременоста, а во 1929 година го одржала своето предавање „Правото на абортус“ пред Светскиот конгрес за сексуални реформи во Лондон. Во 1931 година, Браун почнала да го развива својот аргумент за правото на жените да одлучат да [[Абортус|абортираат]]. Таа повторно започнала со турнеја, држејќи предавања за абортусот и негативните последици што следувале доколку жените не биле во можност да ја прекинат бременоста по свој избор, како што се: самоубиство, повреда, траен инвалидитет, лудило и труење со крв.
[[File:Aleck_bourne_trial.jpg|лево|мини|Алек Борн бил ослободен од обвинението за извршување абортус врз жртва на силување во 1938 година, што претставува пресвртница во движењето за права на абортус.]]
Друга истакната феминистка која влијаела врз законот за абортус била [[Емили Стоу]]. Во 19 век, таа станала една од првите докторки кои биле судени за обид за абортус во Канада. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Backhouse|first=Constance B.|year=1991|title=The Celebrated Abortion Trial of Dr. Emily Stowe, Toronto, 1879|journal=Canadian Bulletin of Medical History|volume=8|issue=2|pages=159–187|doi=10.3138/cbmh.8.2.159|pmid=11612611|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

Други истакнати феминистки, вклучувајќи ги [[Фрида Ласки]], [[Дора Расел]], [[Џоан Малесон]] и [[Џенет Ченс]], започнале да се залагаат за оваа кауза - каузата драматично се проширила во мејнстримот во јули 1932 година, кога советот на Британскиот медицински сојуз формирал комитет за да разговара за измени во законите за абортус. На 17 февруари 1936 година, Џенет Ченс, Алис Џенкинс и Џоан Малесон го основале Здружението за реформа на законот за абортус како прва организација за застапување за либерализација на абортусот. Здружението го промовирал пристапот до абортус во Обединетото Кралство и водело кампања за елиминирање на законските пречки. &lt;ref name=&quot;HindellSimms&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Hindell|first=Keith|last2=Madeline Simms|year=1968|title=How the Abortion Lobby Worked|journal=[[The Political Quarterly]]|pages=271–272}}&lt;/ref&gt; Во својата прва година, здружението регрутирало 35 членови, а до 1939 година имало речиси 400 членови.

Здружението станало многу активно помеѓу 1936 и 1939 година, испраќајќи говорници низ целата земја да зборуваат за трудот и еднаквото граѓанство и се обидувало, иако најчесто неуспешно, да објави писма и статии во весници. Тие станале најпопуларни кога член на Медицинско-правниот комитет го примил случајот на четиринаесетгодишно девојче кое било силувано, и добило прекин на бременоста од д-р [[Џоан Малесон]], предок на Здружението. Овој случај добил голем публицитет. Сепак, штом започнала војната, случајот бил скриен и каузата повторно ја изгубила својата важност за јавноста.

Во 1938 година, Џоан Малесон го предизвикал еден од највлијателните случаи во британскиот закон за абортус кога упатил бремена четиринаесетгодишна жртва која била силувана кај гинекологот [[Алек Борн]]. Тој извршил абортус, тогаш нелегален, и бил изведен пред суд по обвинение за набавување абортус. Борн на крајот бил ослободен во [[Рекс против Борн|случајот Рекс против Борн]]'','' бидејќи неговите постапки биле „пример за незаинтересирано однесување во согласност со највисоките традиции на професијата“.  Овој судски случај поставил преседан дека лекарите не можат да бидат гонети за вршење абортус во случаи каде што бременоста веројатно би предизвикала „ментална и физичка катастрофа“.

Конечно, Комитетот Биркет, основан во 1937 година од британската влада „за да се испита распространетоста на абортусот и законот поврзан со него“, препорачал промена на законите за абортус две години подоцна. Интервенцијата на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] значело дека сите планови биле одложени. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Norman Birkett: The Life of Lord Birkett of Ulverston|last=Hyde|first=H. Montgomery|publisher=[[Hamish Hamilton]]|year=1965|page=462|asin=B000O8CESO|oclc=255057963}}&lt;/ref&gt;

Друга истакната личност во реформата на законите за абортус бил д-р Моргенталер . Иако роден во Полска, тој си создал име во Канада, отворајќи повеќе нелегални клиники за абортус во Торонто, Онтарио. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/henry-morgentaler|title=Henry Morgentaler {{!}} The Canadian Encyclopedia|work=www.thecanadianencyclopedia.ca|accessdate=2021-03-05}}&lt;/ref&gt;

=== Либерализација ===

==== Канада ====
Пред 1969 година, абортусот се сметал за кривично дело за кое максималната казна била доживотен затвор за лекарот кој го извршил абортусот и две години затвор за жената која го направила абортусот. Абортусот останал нелегален сè до 1988 година, кога Врховниот суд на Канада ги поништил кривичните казни за абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/abortion|title=Abortion in Canada {{!}} The Canadian Encyclopedia|work=www.thecanadianencyclopedia.ca|accessdate=2021-02-26}}&lt;/ref&gt; Абортусот останува жестоко дебатирана тема. Од 2008 година во Канада само 1–2% од абортусите биле фармацевтски индуцирани. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Erdman|first=Joanna N.|last2=Grenon|first2=Amy|last3=Harrison-Wilson|first3=Leigh|date=October 2008|title=Medication Abortion in Canada: A Right-to-Health Perspective|journal=American Journal of Public Health|language=en|volume=98|issue=10|pages=1764–1769|doi=10.2105/AJPH.2008.134684|issn=0090-0036|pmc=2636450|pmid=18703434}}&lt;/ref&gt; По многу спорови, почнувајќи од 2017 година, апчињата за абортус можеле легално да се употребуваат во Канада. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Campbell|first=Patricia|date=2018-05-04|title=Making sense of the abortion pill: a sociotechnical analysis of RU486 in Canada|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/14461242.2018.1426996|journal=Health Sociology Review|language=en|volume=27|issue=2|pages=121–135|doi=10.1080/14461242.2018.1426996|issn=1446-1242|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:RussianAbortionPoster.jpg|десно|мини|210x210пкс|[[Советски Сојуз|Советскиот Сојуз]] првпат го легализирал абортусот во 1920 година. [[Пропаганда|Постерот]] {{Околу|1925}} предупредува против небезбеден абортус. Превод на насловот: „Абортусите извршени од самоуки акушерки не само што ја осакатуваат жената, туку честопати водат и до смрт.“]]

==== Русија ====
[[Руска Советска Федеративна Социјалистичка Република|Руската СФСР]] станала првата влада што го легализирала абортусот и го овозможила по барање, честопати бесплатно.   Советската влада се надевала дека ќе обезбеди пристап до абортус во безбедна средина што ќе ја извршува обучен лекар.  Иако оваа кампања била исклучително ефикасна во урбаните средини (дури 75% од абортусите во Москва биле извршени во болници до 1925 година), таа имала многу помал ефект во руралните региони каде што немало ниту пристап до лекари, ниту транспорт, ниту и двете и каде што жените се потпирале на традиционалната медицина.  Особено на село, жените продолжиле да посетуваат акушерки, медицински сестри и други за постапката откако абортусот бил легализиран во Советскиот Сојуз. 

Од 1936 до 1955 година, Советскиот Сојуз повторно го направил абортусот нелегален (освен во медицински препорачани случаи), што во голема мера произлегувало од загриженоста на [[Јосиф Сталин]] за растот на населението. Сталин сакал да го поттикне растот на населението, како и да стави поголем акцент на важноста на семејната единица за [[Комунизам|комунизмот]]. &lt;ref&gt;Randall, Amy, {{Наводник+полунаводник}}Abortion Will Deprive You of Happiness!': Soviet Reproductive Politics in the Post-Stalin Era&quot;. ''Journal of Women's History'' 23 (2011): 13–38.&lt;/ref&gt;

==== Шпанија ====
За време на [[Шпанска граѓанска војна|Шпанската граѓанска војна]], на 25 декември 1936 година, во [[Каталонија]], бесплатниот абортус бил легализиран во текот на првите 12 недели од бременоста со декрет потпишан од Хозеп Тараделас, прв министер на Владата на Каталонија, и објавен на 9 јануари 1937 година (''Diari Oficial de la Generalitat de Catalunya, 9'').   

==== Велика Британија ====
Во Британија, Здружението за реформа на законот за абортус продолжило со својата кампања по војната, и ова, во комбинација со широки општествени промени, го вратило прашањето за абортус на политичката сцена во 1960-тите. Претседателот на Кралскиот колеџ на акушери и гинеколози, Џон Пил, претседавал со комитетот што ја советувал британската влада за она што подоцна станало [[Закон за абортус од 1967 година]] . Врз основа на намалување на бројот на болести и смртни случаи поврзани со нелегален абортус, Законот за абортус дозволувал легален абортус од повеќе причини, вклучително и за да се спречи сериозна трајна повреда на физичкото или [[Душевно здравје|менталното здравје]] на жената, за да се избегне повреда на физичкото или менталното здравје на жената или нејзиното/нејзините постоечки деца ако бременоста е сè уште под 28 недели или доколку детето веројатно ќе биде сериозно физички или ментално хендикепирано. Бесплатното обезбедување абортуси било обезбедено преку Националната здравствена служба. 

==== Соединети Американски Држави ====
Во Америка, во 1960-тите се појавило движење за реформа на абортусот. Во 1963 година било формирано Друштвото за хуман абортус, кое им обезбедувало на жените информации за тоа како да добијат и да извршат абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/oppositionintimi00doan|title=Opposition and Intimidation: The Abortion Wars and Strategies of Political Harassment|last=Alesha Doan|date=2007|publisher=University of Michigan Press|isbn=978-0-472-06975-0|page=[https://archive.org/details/oppositionintimi00doan/page/n69 58]|url-access=limited}}&lt;/ref&gt; Во 1964 година , Џери Санторо од Конектикат починала обидувајќи се да направи нелегален абортус, а нејзината фотографија станала симбол на движењето за права на жените. Некои групи активисти за права на жените развиле свои вештини за да обезбедат абортус на жени кои не можеле да го направат на друго место. На пример, во Чикаго, група позната како „Џејн“ управувала со пловечка клиника за абортус во текот на поголемиот дел од 1960-тите. Жените што барале процедура ќе се јават на одреден број и ќе добијат упатства како да ја најдат „Џејн“. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cwluherstory.org/something-real-jane-and-me-memories-and-exhortations-of-a-feminist-ex-abortionist.html|title=Something Real: Jane and Me. Memories and Exhortations of a Feminist Ex-Abortionist|last=Johnson|first=Linnea|publisher=CWLU Herstory Project|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725214230/http://www.cwluherstory.org/something-real-jane-and-me-memories-and-exhortations-of-a-feminist-ex-abortionist.html|archive-date=2011-07-25|accessdate=2010-05-23}}&lt;/ref&gt;

Кон крајот на 1960-тите, биле формирани голем број организации за мобилизирање на мислењето и против и за легализација на абортусот. Претходникот на [[NARAL Pro-Choice America]] бил формиран во 1969 година за да се спротивстави на ограничувањата за абортус и да го прошири пристапот до абортус. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.nwhn.org/content/index.php?pid=106|title=National Women's Health Network {{!}} A Voice For Women, A Network For Change|archive-url=https://web.archive.org/web/20061028193312/http://www.nwhn.org/content/index.php?pid=106|archive-date=2006-10-28|accessdate=2014-07-14}}&lt;/ref&gt; Кон крајот на 1973 година, NARAL станала Национална лига за акција за правата на абортус. Американското медицинско здружение, Американската адвокатска комора, Американската академија за педијатрија, Калифорниското медицинско здружение, Калифорниската адвокатска комора и бројни други групи објавиле поддршка за нови закони што ќе ги заштитат лекарите од кривично гонење доколку вршат абортуси под строга болничка контрола. Во 1967 година, [[Колорадо]] станала првата американска држава што го декриминализирала лекарот што врши абортус во случаи на силување, инцест или во кои бременоста би довела до траен физички инвалидитет на жената.

Двопартиското мнозинство во законодавниот дом на Калифорнија го поддржал новиот закон воведен од демократскиот државен сенатор [[Ентони Бејленсон]], „Законот за терапевтски абортус“. Католичкото свештенство било силно против, но католичките лаици биле поделени, а некатолиците силно го поддржале предлогот. Гувернерот Роналд Реган се консултирал со својот свекор, истакнат хирург кој го поддржувал законот. Тој, исто така, се консултирал со кардиналот Џејмс Мекинтајр, католичкиот надбискуп на Лос Анџелес. Надбискупот силно се спротивставил на каква било легализација на абортусот и го убедил Реган да објави дека ќе стави вето на предложениот закон, бидејќи нацртот дозволувал абортуси во случај на вродени дефекти. Законодавниот дом ја отфрлил таа одредба и Реган го потпишал законот, со кој се декриминализирале абортусите кога се прават за да се заштити здравјето на мајката.    Очекувањето било дека абортусите нема да станат побројни, туку ќе станат многу побезбедни во болнички услови. Во 1968 година, првата целосна година според новиот закон, имало 5.018 абортуси во Калифорнија. Бројките експоненцијално растеле и се стабилизирале на околу 100.000 годишно до 1970-тите. На 99,2% од жените во Калифорнија кои аплицирале за абортус им бил одобрен еден. Една од секои три бремености завршила со нелегален абортус. Клучниот фактор бил ненадејната појава на женското движење кое вовело многу нова идеја - жените имале основно право да ги контролираат своите тела и можеле да изберат да абортираат или не. Реган до 1980 година ја нашол својата поддршка меѓу религиозните групи против абортусот и изјавил дека е премногу нов како гувернер за да донесе мудра одлука. 

Во 1970 година, [[Хаваи]] станала првата држава што ги легализирала абортусите на барање на жената, &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,878789,00.html|title=Medicine: Abortion on Request|date=March 9, 1970|work=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=2012-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201211449/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,878789,00.html|archive-date=December 1, 2010}} {{Претплата}}&lt;/ref&gt; а [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]] го укинал својот закон од 1830 година и дозволил абортуси до 24-тата недела од бременоста. Слични закони наскоро биле донесени во [[Алјаска]] и [[Вашингтон (сојузна држава)|Вашингтон]]. Закон во Вашингтон, кој дозволувал абортус за да се заштити животот или здравјето на жената, бил оспорен во Врховниот суд во 1971 година во ''случајот „Соединети Американски Држави против Вич“'' . Судот го потврдил законот, сметајќи дека „здравје“ значи „психолошка и физичка благосостојба“, во суштина дозволувајќи абортус во Вашингтон. До крајот на 1972 година, 13 држави имале закон сличен на оној на Колорадо, додека Мисисипи дозволувала абортус само во случаи на силување или инцест, а Алабама и Масачусетс дозволувале абортуси само во случаи кога физичкото здравје на жената било загрозено.
[[Податотека:Burger_Court_in_1973.jpg|лево|мини|350x350пкс|Членството [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|во Врховниот суд на Соединетите Американски Држави]] во 1973 година во времето на ''случајот Роу против Вејд'']]
Пресудата на [[Врховен суд на Соединети Американски Држави|Врховниот суд]] во ''случајот „Роу против Вејд“'' пресудил дека закон од Тексас со кој се забранува абортус освен кога е потребно за да се спаси животот на мајката е неуставен. Непосредниот резултат бил дека сите државни закони кои се спротивни на тоа станале ништовни. Судот ја донел својата одлука заклучувајќи дека прашањето за абортус и правата за абортус спаѓа во правото на приватност. Судот пресудил дека правото на приватност постои и го вклучува правото на абортус. Судот утврдил дека мајката има право на абортус сè додека не стане оживлива, точка што треба да ја утврди лекарот за абортус. По постигнувањето на оживувањето, жената може да изврши абортус од здравствени причини, што Судот го дефинираше широко за да ја вклучи и психолошката благосостојба.

Од 1970-тите, и ширењето на [[Втор бран (феминизам)|вториот бран на феминизам]], абортусот и репродуктивните права станале обединувачки прашања меѓу различните групи за права на жените во Канада, САД, Холандија, Велика Британија, Норвешка, Франција, Германија и Италија. &lt;ref&gt;LeGates, Marlene. ''In Their Time: A History of Feminism in Western Society'' Routledge, 2001 {{ISBN|0-415-93098-7}} p. 363-364&lt;/ref&gt;

На 24 јуни 2022 година, ''случајот „Роу против Вејд“'' бил поништен од Врховниот суд со одлука од 6-3. Пресудата била дел од ''случајот „Добс против Џексон“'', одлука на Врховниот суд со која била поништена и ''случајот „Планирано родителство против Кејси“'', уште еден случај на Врховниот суд во врска со абортусот. &lt;ref name=&quot;NYTimesRoe&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2022/06/24/us/roe-wade-overturned-supreme-court.html|title=In 6-to-3 Ruling, Supreme Court Ends Nearly 50 Years of Abortion Rights|last=Liptak|first=Adam|date=June 24, 2022|work=[[The New York Times]]|access-date=June 25, 2022}}&lt;/ref&gt;

== Абортус низ целиот свет ==
Во различни периоди, абортусот бил забранет или ограничен во земји низ целиот свет. Повеќе научници забележале дека во голем број на случаи, ова ги натерало жените да бараат опасни, нелегални абортуси под земја или да инспирираат патувања во странство за „репродуктивен туризам“.    Половина од моменталните смртни случаи во светот поради небезбедни абортуси се случуваат во Азија.

Други автори напишале дека нелегалноста не секогаш значела дека абортусите биле небезбедни. Во САД во текот на 19 век, раните абортуси под хигиенските услови во кои обично работеле акушерките биле релативно безбедни.  &lt;ref&gt;{{Наведување|last=Simpson|first=Keith|title=Forensic Medicine|publisher=Edward Arnold Publishers|year=1969|pages=173–174}}&lt;/ref&gt;

=== Кина ===
На почетокот на 1950-тите, кинеската влада го направила абортусот нелегален, со казни за оние кои примиле или извршиле нелегални абортуси запишани во законот.  Овие ограничувања се сметале за начин на владата да ја нагласи важноста на растот на населението.

Како што одминувала деценијата, законите биле олабавени со намера да се намали бројот на смртни случаи и доживотни повреди што ги претрпеле жените поради нелегални абортуси, како и да послужат како форма на контрола на населението кога се користела во комбинација со контрола на раѓањето. Во раните 1980-ти, државата имплементирала форма на планирање на семејството кое го користела абортусот како „резервен метод“; а во 2005 година, имало закон со кој се обидувало да се ограничи селективниот абортус врз основа на пол. &lt;ref name=&quot;Jing-Bao&quot; /&gt; Од 2009 година, иако Кина имала најголем број абортуси во светот, Русија имала највисока стапка во светот. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/30/china-abortion-statistics|title=13 million abortions carried out every year in China, newspaper reveals|date=30 July 2009|work=[[TheGuardian.com]]}}&lt;/ref&gt;

=== Индија ===
Индија го спроведувала Индискиот кривичен законик од 1860 до 1971 година, криминализирајќи го абортусот и казнувајќи ги и практичарите и жените кои ја барале постапката. Како резултат на тоа, жените умирале во обид да добијат нелегални абортуси од неквалификувани акушерки и „лекари“. Абортусот бил легален под специфични околности во 1971 година, но како што забележува научникот С. Чандрасекар, жените од пониската класа сè уште останале изложени на поголем ризик од повреда или смрт како резултат на неуспешен абортус.

=== Иран ===
Во 2023 година, државата пријавила 500.000 извршени абортуси во годината наспроти 1,5 милиони раѓања. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/762038/با-چه-امیدی-بچه-به-دنیا-بیاوریم-مردم-از-تشویق-های-مهم-قانون/|title=با چه امیدی بچه به دنیا بیاوریم؟ {{!}} مردم از تشویق‌های مهم قانون جوانی جمعیت بی‌خبرند {{!}} آمار سقط جنین به تولدها تنه می‌زند – همشهری آنلاین|date=22 May 2023|work=www.hamshahrionline.ir|accessdate=2023-05-25}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://vista.ir/n/aataneo|title=یک مسئول: سالانه ۵۰۰ هزار جنین در کشور سقط می‌شوند/ ۹۳ درصد آن در بستر خانواده و با رضایت اتفاق می‌افتد|work=ویستا|language=fa-IR|accessdate=2023-05-25}}&lt;/ref&gt;

=== Јапонија ===
Јапонија денес е позната низ целиот свет по прифаќањето на абортусот.  Откако индуцираниот абортус станал легализиран во 1948 година, бројот на годишни абортуси се зголемил на 1,17 милиони во 1955 година, со што стапката на индуциран абортус на 1000 жени на возраст од 15 до 49 години изнесувал 50,2. Бројот се намалил во 2005 година на вкупен број 289.000, со што стапката на абортус на 1000 жени изнесувал 10,2. Социјалните фактори и медицинскиот напредок, вклучително и контрактивните болести, влијаат на бројот. &lt;ref name=&quot;ipss&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipss.go.jp/publication/e/WP/IPSS_WPE22.pdf|title=Induced Abortion in Japan--A Demographic Analysis of its Trends|work=National institute of population and social security research|accessdate=2025-01-10}}&lt;/ref&gt;

Законот за заштита на евгениката од 1948 година го легализирал елективниот абортус до дваесет и две недели бременост, сè додека здравјето на жената било загрозено; во 1949 година, овој закон бил проширен за да го земе предвид ризикот што раѓањето на детето би го претставувало за економската благосостојба на жената. Првично, секој случај морал да биде одобрен од локален совет за евгеника, но ова било отстрането од законот во 1952 година, со што одлуката станала приватна помеѓу жената и нејзиниот лекар и партнерот на жената. &lt;ref name=&quot;mat&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.japaneselawtranslation.go.jp/ja/laws/view/2603|title=Maternal Health Act|work=Japanese Law Translation|accessdate=2025-01-10}}&lt;/ref&gt; . Во 1996 година, законот бил делумно ревидиран, а името билопроменето во Закон за здравје на мајките. Законот сè уште бара согласност од партнерот за абортус, во некои случаи оставајќи ги жените на кои им е потребен абортус без согласност. &lt;ref name=&quot;yomi&quot;&gt;{{Наведени вести|url=https://www.yomiuri.co.jp/national/20210920-OYT1T50257/|title=「男性の同意」ないと中絶できない…相手からの連絡途絶えた未婚女性、公園のトイレで出産し遺棄|work=Yomiuri Shimbun|access-date=2025-01-10}}&lt;/ref&gt;

Во 1964 година, создавањето на конзервативната десничарска националистичка политичка лобистичка група наречена Сеичо-но-Ие предизвикала силно спротивставување на законите за абортус. Оваа кампања го достигнала својот врв во раните 1980-ти, но на крајот не успеала во 1983 година.

=== Романија ===
Во 1957 година, Романија го легализирала абортусот, но во 1966 година, по падот на националната стапка на наталитет, [[Николае Чаушеску]] го одобрил Декретот 770, со кој абортусот се криминализирал и се охрабрувало породувањето. Како резултат на овој декрет, жените кои не сакале абортус се свртеле кон нелегални процедури што предизвикало смрт на над 9.000 жени и ги оставиле несаканите деца напуштени во сиропиталишта. Абортусот останал нелегален до 1989 година, кога декретот бил поништен. 

=== Тајланд ===
Во текот на 1980-тите и 1990-тите години се водела интензивна јавна дебата околу реформата на легалниот абортус. Овие дебати го прикажале абортусот како небудистички и антирелигиозен; противниците на абортусот на крајот го етикетирале како форма на западна корупција која е по природа антитајландска и го загрозува интегритетот на нацијата. И покрај ова, во 2006 година, абортусите станале легални во случаи на силување или оштетување на фетусот. Менталното здравје, исто така, станало фактор во одредувањето на легалноста на постапката за абортус. Сепак, строгите прописи вклучени во квалификувањето за легален абортус предизвикуваат приближно 300.000 жени годишно да бараат нелегални патишта, според научникот Андреа Витакер, при што најсиромашните се подложени на најопасните процедури.

==Белешки==
{{notelist}}

== Наводи ==
{{наводи}}

==Дополнително читање==
* {{Cite book|first=Donald T. |last=Critchlow |author-link=Donald T. Critchlow |title=Intended consequences: birth control, abortion, and the federal government in modern America |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1999 |isbn=0-19-504657-9 |oclc=38542669 |url=https://archive.org/details/intendedconseque00crit_0 }}
* {{Cite book|first=Donald T. |last=Critchlow |author-link=Donald T. Critchlow |title=The politics of abortion and birth control in historical perspective |publisher=[[Penn State University Press]] |location=[[University Park, Pennsylvania]] |year=1996 |isbn=0-271-01570-5 |oclc=33132898}}
* {{Cite book|first=David J. |last=Garrow |author-link=David Garrow |title=Liberty and sexuality: the right to privacy and the making of Roe v. Wade |publisher=[[Macmillan Publishers]] |location=[[New York City]] |year=1994 |isbn=0-02-542755-5 |oclc=246873646 |url=https://archive.org/details/libertysexuality00garr }}
* {{cite book|last=Hartmann|first=Betsy|title=Reproductive Rights and Wrongs: The Global Politics of Population Control|publisher=South End Press|year=1995|isbn=978-0-89608-491-9}}
* {{Cite book|first=N. E. H. |last=Hull |author2=Peter Charles Hoffer |author2-link=Peter Charles Hoffer |title=Roe v. Wade: the abortion rights controversy in American history |publisher=[[University Press of Kansas]] |location=[[Lawrence, Kansas]] |year=2001 |isbn=0-7006-1142-8 |oclc=231958828 |url=https://archive.org/details/isbn_9780700611430 }}
* Lewis, Margaret Brannan. ''Infanticide and abortion in early modern Germany'' (Routledge, 2016).
* {{Cite book|first=James C. |last=Mohr |title=Abortion in America: the origins and evolution of national policy, 1800–1900 |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1978 |isbn=0-19-502249-1 |oclc=3016879 |url=https://archive.org/details/abortioninameric00jame }}
* {{Cite book|first=Marvin |last=Olasky |author-link=Marvin Olasky |title=Abortion Rites: A Social History of Abortion in America |publisher=[[Crossway Books]] |location=[[Wheaton, Illinois]] |year=1992 |isbn=0-89107-687-5}}
* {{Cite book|first=Suzanne |last=Staggenborg |title=The pro-choice movement: organization and activism in the abortion conflict |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1991 |isbn=0-19-506596-4 |oclc=22809649 |url=https://archive.org/details/prochoicemovemen0000stag }}
* {{Cite book|first=Eva R. |last=Rubin |title=The Abortion controversy: a documentary history |publisher=[[Greenwood Publishing Group]] |location=[[Westport, Connecticut]] |year=1994 |isbn=0-313-28476-8 |oclc=28213877 |url=https://archive.org/details/abortioncontrove00rubi }}
* {{cite book|last1=Wiesner-Hanks|first1=Merry E.|title=Christianity and Sexuality in the Early Modern World Regulating Desire, Reforming Practice.|date=1999|publisher=Routledge|location=Hoboken|isbn=978-0-203-97941-9}}
* {{Cite conference|last1=Federiksen |first1=Brittni |last2=Ranji |first2=Usha |last3=Gomez |first3=Ivette |last4=Salganicoff |first4=Alina |title=A National Survey of OBGYNs' Experiences After Dobbs |publisher=KFF |location=San Francisco, CA |year=2023 }}
* {{Cite journal|last1=Mucciaroni |first1=Gary |last2=Ferrailo |first2=Kathleen |last3=Rubado |first3=Meghan |year=2019 |title= Framing Morality Policy Issues: State Legislative Debates on Abortion Restrictions |journal= Policy Sciences |volume=52 |issue=2 |pages=171–189 |doi=10.1007/S11077-018-9336-2 }}
* {{Cite journal|last1=Beckman |first1=Linda J. |year=2016|title=Abortion in the United States: The Continuing Controversy |journal=Feminism &amp; Psychology |volume=27 |issue=1 |pages=101–113 |doi=10.1177/0959353516685345 }}

== Надворешни врски ==
{{Commons category}}
* [http://caselaw.lp.findlaw.com/scripts/getcase.pl?court=us&amp;vol=410&amp;invol=113 Text of the Roe v Wade decision from Findlaw]

[[Категорија:Историја на абортусот| ]]
[[Категорија:Човеково размножување]]</text>
      <sha1>1ukrhu12xv718cplmyjjs7wz5x87jy2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Alyssum corymbosoides</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396497</id>
    <revision>
      <id>5570247</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:03:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orce Wiki</username>
        <id>121850</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{сзр}}</comment>
      <origin>5570247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30" xml:space="preserve">{{сзр}}</text>
      <sha1>l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Малечката 14-годишна танчарка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396498</id>
    <revision>
      <id>5570248</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1343087488|Little Dancer of Fourteen Years]]“</comment>
      <origin>5570248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16550" sha1="62h2of9hnos65owsxtbn39dcy65801z" xml:space="preserve">
{{Infobox artwork/wikidata|image=The Little Fourteen-Year-Old Dancer MET DP-14939-005.jpg|caption=The [[Metropolitan Museum of Art]]'s bronze casting, with a restored tutu from 2018&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Petersen |first1=Glenn |last2=Borsch |first2=Linda |title=The Evolution of Degas's Little Dancer |url=https://www.metmuseum.org/about-the-met/conservation-and-scientific-research/conservation-stories/2020/degas-dancer |website=The Met |access-date=8 April 2021}}&lt;/ref&gt;|year={{circa}}1880}}{{Наводи}}
[[Податотека:Bailarina_Degas_Washington.jpg|мини|455x455пкс|Оригиналната восочна скулптура во Националната галерија на уметности, Вашингтон]]
'''''Малечката 14-годишна танчерка''''' (француски: ''{{Јаз|fr|La Petite Danseuse de Quatorze Ans}}'' ) е скулптура започната околу 1880 година од која [[Едгар Дега]] ја започнал околу1880 г. Скулптурата е од млада студентка од танцовото училиште „Балет при Париската опера“, Белгијката, Мари ван Гетем.

Скулптурата е две третини од природната големина на танчерката&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-6367894|title=EDGAR DEGAS (1834-1917) Petite danseuse de quatorze ans|date=January 1, 2024|work=Christie's|accessdate=January 1, 2024}}&lt;/ref&gt; и првично била извајана од восок, невообичаен избор за тоа време.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/highlights/degas-little-dancer-aged-fourteen.html|title=Edgar Degas, Little Dancer Aged Fourteen|date=January 1, 2025|work=National Gallery of Art|accessdate=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Скулптурата била изложена во 1881 година, облечена во вистински корсет, балетско здолниште и [[Балетанка|балетанки]] и перика од човечка коса. Сè освен косата, лентата и здолништето, биле премачкани со восок.

Денес во музеите и галериите низ целиот свет се појавуваат најмалку 28 бронзени копии од оваа скулптура. По смртта на Дега, неговото семејство ја ангажирало познатата компанија-основач, Хебрар, да ги направи овие реплики.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2016/04/05/arts/design/brass-foundry-is-closing-but-debate-over-degass-work-goes-on.html|title=Brass Foundry Is Closing, but Debate Over Degas's Work Goes On|last=Cohan|first=William D.|date=April 5, 2016|work=The New York Times|access-date=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Здолништата што ги носат бронзените скулптури се разликуваат од музеј до музеј.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/196439|title=Edgar Degas {{!}} The Little Fourteen-Year-Old Dancer|date=January 1, 2025|work=The Met Museum|accessdate=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt;

Точната врска помеѓу Мари ван Гетем и Едгар Дега е предмет на дебата.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Luchs|first=Alison|date=2017|title=The Little Dancer in Wax and Words: Reading a Sonnet by Edgar Degas|journal=Facture. Conservation, Science, Art History|issue=3|pages=158-175 (for words from Degas about a young dancer)}}&lt;/ref&gt; Друга верзија од статуата е гола, моментално изложена до оригиналот во Националната галерија во Вашингтон.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.66444.html|title=Study in the Nude of Little Dancer Aged Fourteen (Nude Little Dancer)|date=January 1, 2025|work=National Gallery of Art|accessdate=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Иако јавноста реагирала негативно на голотијата на младиот модел на Дега, како што имплицирала вистинската и отстранлива облека на неговата статуа, не може со сигурност да се тврди дека тие биле во сексуална врска.&lt;ref&gt;{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 1, 2024}}&lt;/ref&gt;

Реалистичните восочни фигури со вистинска коса и вистинска облека биле популарни и во религиозните, народните и ликовните уметности со векови пред Дега да ја создаде својата ''Мала танчерка''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas Sculptures|last=Joseph Czestochowski and Anne Pingeot|last2=Reff|first2=Theodore|publisher=Torch Press|year=2002|location=Memphis|pages=52–3|chapter=To Make Sculpture Modern}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas and the Little Dancer|last=Kendall|first=Richard|publisher=Yale University Press|year=1998|pages=32}}&lt;/ref&gt;

Рацете ѝ се напнати, додека нозете и стапалата се поставени во балетска поза што потсетува на четвртата позиција во мирување. Целокупниот став зрачи со напнатост, создавајќи впечаток на балерина во движење, која ги изведува своите чекори, а не на фигура што мирно позира со ангелска грациозност. Нејзиното лице е прикажано како „искривено“ – нешто што многумина го толкувале како намерно нагласување на грдотијата. Сепак, може да се сфати и како приказ на болно и несмасно девојче во адолесценција, принудено да прави нешто што воопшто не го посакува.“

== Историја ==
Кога скулптурата била прикажана во Париз на Шестата импресионистичка изложба во 1881 година, добила мешани критики. [[Жорис-Карл Уисманс]] ја нарекол „првиот вистински модерен обид за скулптура што го познавам“. Одредени критичари биле шокирани од делото, а танчерката била споредена со мајмун и Мексиканка. Еден критичар, Пол Манц, ја нарекол „цвет на прерана изопаченост“, со лице „обележано со омразното ветување за секој порок“ и „носејќи знаци на длабоко гнасен карактер“. &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://articles.baltimoresun.com/1998-10-11/features/1998284216_1_classical-sculpture-original-sculpture-dancer|title=Degas's Little Dancer is still on the point of controversy|date=2011-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026061857/http://articles.baltimoresun.com/1998-10-11/features/1998284216_1_classical-sculpture-original-sculpture-dancer|archive-date=October 26, 2012}}&lt;/ref&gt; Биле направени споредби со постара уметност, можеби делумно затоа што била изложена во стаклена витрина, како класичната скулптура во [[Лувр]], и била облечена во перика и облека.

По смртта на Дега, неговите наследници (деца на неговте брат и сестра&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/highlights/highlight110292.html|title=National Gallery of Art|date=2011-11-02}}&lt;/ref&gt;) донеле одлука да се создадат бронзените реплики како и други восочни и скулптури од мешани техники. Шеесет и девет восочни скулптури на Дега го преживеале процесот на леење. Една бронзена скулптура на ''Малата танчерка'' на Хебрард не била продадена на аукцијата во ноември 2011 година во Кристи.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2011/11/02/bloomberg_articlesLU0CEK07SXKX.DTL|title=Degas Ballerina Fails to Sell at Christie's as Markets Plummet|date=2011-11-02}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:La_Petite_Danseuse_de_Quatorze_Ans_by_Edgard_Degas,_1881_-_Ny_Carlsberg_Glyptotek_-_Copenhagen_-_DSC09283.JPG|мини|Леана бронзена скулптура од ''Малечката 14 годишна танчерка'' од Дега-изложена во Копенхаген, Данска.]]
За да ја направи статуата, Дега користел пигментиран пчелин восок, со метална арматура, јаже и четки за сликање покриени со глина за структурна потпора.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Edgar Degas Sculpture: The Collections of the National Gallery of Art, Systematic Catalogue|last=Suzanne G. Lindsay, Daphne S. Barbour, and Shelley G. Sturman|publisher=National Gallery of Art|year=2010|location=Washington, D.C.|pages=116–119}}&lt;/ref&gt;

Восочната скулптура ''Малечката танчерка'' што денес е позната на јавноста претставува преработена верзија на оригиналното дело изложено во 1881 година. Кога њујоршката колекционерка Луизин Хавемаер ја видела восочната фигура во домот на Дега во април 1903 година, таа покажала интерес да ја купи. Откако Дега ѝ предложил да изработи бронзен или восочен одливок од скулптурата, а Хавемаер ја одбила таа можност, уметникот ја однел восочната фигура во своето ателје. Потоа му соопштил на трговецот со уметнини Волард дека ја преработува скулптурата специјално за Хавемаер, за сума од 40.000 франци.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Private Collection of Edgar Degas|last=Ann Dumas, Colta Ives, Susan Alyson Stein, and Gary Tinterow|last2=Tinterow|first2=Gary|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1997|location=New York|pages=101|chapter=Appendix: Mary Cassatt on the Degas Sales and the Casting of Sculpture}}&lt;/ref&gt; Дега никогаш не ја продал скулптурата на г-ѓа Хавемаер. Откако починал, таа била пронајдена во еден агол од неговото студио. Пол Лефонд, биографот на Дега, го опишал восочниот дел од ''Малата танчерка'' по смртта на Дега како „ништо друго освен урнатина“;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas, vol. II|last=Lafond|first=Paul|publisher=H. Floury|year=1918–19|location=Paris|pages=66}}&lt;/ref&gt; а [[Мери Касат]] ѝ телеграфирала на г-ѓа Хавемаер „Статуата е во лоша состојба“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Jean Sutherland Boggs, Douglas W. Druick, [[Henri Loyrette]], Michael Pantazzi, and Gary Tinterow|last2=Pantazzi|first2=Michael|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1988|location=New York|pages=352, n. 12|chapter=The Little Fourteen-Year-Old Dancer}}&lt;/ref&gt; Сепак, восочната скулптура што ја знаеме денес не е урнатина. Тоа е преработената втора верзија на Дега од неговата восочна фигура. Во одреден момент пред Дега темелно да ја преработи својата скулптура, тој дозволил да се лее гипс од восочната фигура. Овој неодамна повторно откриен гипс ја евидентира оригиналната поза, корсет и фризура на ''Малата танчерка''. Гипсот сега е во приватна колекција во Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas' Little Dancer, Aged Fourteen: The earlier version that helped spark the birth of modern art|last=Hedberg|first=Gregory|publisher=Arnoldsche|year=2016|pages=10–64}}&lt;/ref&gt;

Оригиналната восочна скулптура ја купил Пол Мелон во 1956 година. Од 1985 година наваму, Пол и Рејчел Мелон на Националната галерија на уметноста ѝ подариле 49 восочни скулптури, 10 бронзени скулптури и 2 гипсени модели од Дега, што претставува најголема збирка оригинални скулптури на уметникот во една институција. Меѓу овие донации се наоѓала и „Малата танчерка“.

Во 1997 година, француската леарница „Араиндор-Валсуани“ започнала со изработка на ограничена серија бронзени одлеаноци според гипсениот модел на „Малата танчерка“, создаден пред 1903 година. Еден од овие бронзени примероци е во сопственост на Фондацијата М. Т. Абрахам и повремено се позајмува на музеи и културни институции, меѓу кои и Државен музеј Ермитаж.

Слично на различните верзии што постојат кај многу графики на Дега, бронзените одлеаноци изработени од Валсуани ја документираат првата верзија на „Малата танчерка“, додека одлеаноците направени според калапите на Хебрар ја претставуваат втората и конечна верзија на оваа скулптура.

== Во популарната култура ==


Скулптурата има камео улога во фантастичната комедија од 2009 година „''Ноќ во музејот: Битката кај Смитсонијан“.''

Романот од 2013 година ''Насликаните девојки'' од Кети Мари Бјукенен се фокусира на животот на Мари ван Гетем, моделот за ова дело. Тој го следи развојот на статуата во текот на неколку години и разгледува како Мари можеби реагирала на нејзиниот изглед. Бјукенен повлекува паралели помеѓу делото на Дега, криминалните теории на Чезаре Ломброзо и сценската адаптација на „Л'Асомоар“ од Емил Зола.

== Наводи ==</text>
      <sha1>62h2of9hnos65owsxtbn39dcy65801z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570254</id>
      <parentid>5570248</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T07:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BosaFi</username>
        <id>115936</id>
      </contributor>
      <origin>5570254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16699" sha1="28uq6dt8gufs9esim8l45kj2s8mjkgz" xml:space="preserve">{{Infobox artwork/wikidata|image=The Little Fourteen-Year-Old Dancer MET DP-14939-005.jpg|caption=Бронзена скулптура на [[Метрополитанскиот музеј на уметност]], со реставрирано туту од 2018 година&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Petersen |first1=Glenn |last2=Borsch |first2=Linda |title=The Evolution of Degas's Little Dancer |url=https://www.metmuseum.org/about-the-met/conservation-and-scientific-research/conservation-stories/2020/degas-dancer |website=The Met |access-date=8 April 2021}}&lt;/ref&gt;|year=околу 1880}}[[Податотека:Bailarina_Degas_Washington.jpg|мини|455x455пкс|Оригиналната восочна скулптура во Националната галерија на уметности, Вашингтон]]
'''''Малечката 14-годишна танчерка''''' (француски: ''{{Јаз|fr|La Petite Danseuse de Quatorze Ans}}'') е скулптура започната околу 1880 година од која [[Едгар Дега]] ја започнал околу1880 г. Скулптурата е од млада студентка од танцовото училиште „Балет при Париската опера“, Белгијката, Мари ван Гетем.

Скулптурата е две третини од природната големина на танчерката&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.christies.com/en/lot/lot-6367894|title=EDGAR DEGAS (1834-1917) Petite danseuse de quatorze ans|date=January 1, 2024|work=Christie's|accessdate=January 1, 2024}}&lt;/ref&gt; и првично била извајана од восок, невообичаен избор за тоа време.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/highlights/degas-little-dancer-aged-fourteen.html|title=Edgar Degas, Little Dancer Aged Fourteen|date=January 1, 2025|work=National Gallery of Art|accessdate=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Скулптурата била изложена во 1881 година, облечена во вистински корсет, балетско здолниште и [[Балетанка|балетанки]] и перика од човечка коса. Сè освен косата, лентата и здолништето, биле премачкани со восок.

Денес во музеите и галериите низ целиот свет се појавуваат најмалку 28 бронзени копии од оваа скулптура. По смртта на Дега, неговото семејство ја ангажирало познатата компанија-основач, Хебрар, да ги направи овие реплики.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2016/04/05/arts/design/brass-foundry-is-closing-but-debate-over-degass-work-goes-on.html|title=Brass Foundry Is Closing, but Debate Over Degas's Work Goes On|last=Cohan|first=William D.|date=April 5, 2016|work=The New York Times|access-date=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Здолништата што ги носат бронзените скулптури се разликуваат од музеј до музеј.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/196439|title=Edgar Degas {{!}} The Little Fourteen-Year-Old Dancer|date=January 1, 2025|work=The Met Museum|accessdate=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt;

Точната врска помеѓу Мари ван Гетем и Едгар Дега е предмет на дебата.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Luchs|first=Alison|date=2017|title=The Little Dancer in Wax and Words: Reading a Sonnet by Edgar Degas|journal=Facture. Conservation, Science, Art History|issue=3|pages=158-175 (for words from Degas about a young dancer)}}&lt;/ref&gt; Друга верзија од статуата е гола, моментално изложена до оригиналот во Националната галерија во Вашингтон.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.66444.html|title=Study in the Nude of Little Dancer Aged Fourteen (Nude Little Dancer)|date=January 1, 2025|work=National Gallery of Art|accessdate=January 1, 2025}}&lt;/ref&gt; Иако јавноста реагирала негативно на голотијата на младиот модел на Дега, како што имплицирала вистинската и отстранлива облека на неговата статуа, не може со сигурност да се тврди дека тие биле во сексуална врска.&lt;ref&gt;{{Наведен нестручен часопис|access-date=January 1, 2024}}&lt;/ref&gt;

Реалистичните восочни фигури со вистинска коса и вистинска облека биле популарни и во религиозните, народните и ликовните уметности со векови пред Дега да ја создаде својата ''Мала танчерка''.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas Sculptures|last=Joseph Czestochowski and Anne Pingeot|last2=Reff|first2=Theodore|publisher=Torch Press|year=2002|location=Memphis|pages=52–3|chapter=To Make Sculpture Modern}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas and the Little Dancer|last=Kendall|first=Richard|publisher=Yale University Press|year=1998|pages=32}}&lt;/ref&gt;

Рацете ѝ се напнати, додека нозете и стапалата се поставени во балетска поза што потсетува на четвртата позиција во мирување. Целокупниот став зрачи со напнатост, создавајќи впечаток на балерина во движење, која ги изведува своите чекори, а не на фигура што мирно позира со ангелска грациозност. Нејзиното лице е прикажано како „искривено“ – нешто што многумина го толкувале како намерно нагласување на грдотијата. Сепак, може да се сфати и како приказ на болно и несмасно девојче во адолесценција, принудено да прави нешто што воопшто не го посакува.“

== Историја ==
Кога скулптурата била прикажана во Париз на Шестата импресионистичка изложба во 1881 година, добила мешани критики. [[Жорис-Карл Уисманс]] ја нарекол „првиот вистински модерен обид за скулптура што го познавам“. Одредени критичари биле шокирани од делото, а танчерката била споредена со мајмун и Мексиканка. Еден критичар, Пол Манц, ја нарекол „цвет на прерана изопаченост“, со лице „обележано со омразното ветување за секој порок“ и „носејќи знаци на длабоко гнасен карактер“. &lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://articles.baltimoresun.com/1998-10-11/features/1998284216_1_classical-sculpture-original-sculpture-dancer|title=Degas's Little Dancer is still on the point of controversy|date=2011-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20121026061857/http://articles.baltimoresun.com/1998-10-11/features/1998284216_1_classical-sculpture-original-sculpture-dancer|archive-date=October 26, 2012}}&lt;/ref&gt; Биле направени споредби со постара уметност, можеби делумно затоа што била изложена во стаклена витрина, како класичната скулптура во [[Лувр]], и била облечена во перика и облека.

По смртта на Дега, неговите наследници (деца на неговте брат и сестра&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.nga.gov/content/ngaweb/Collection/highlights/highlight110292.html|title=National Gallery of Art|date=2011-11-02}}&lt;/ref&gt;) донеле одлука да се создадат бронзените реплики како и други восочни и скулптури од мешани техники. Шеесет и девет восочни скулптури на Дега го преживеале процесот на леење. Една бронзена скулптура на ''Малата танчерка'' на Хебрард не била продадена на аукцијата во ноември 2011 година во Кристи.&lt;ref&gt;{{Наведени вести|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/g/a/2011/11/02/bloomberg_articlesLU0CEK07SXKX.DTL|title=Degas Ballerina Fails to Sell at Christie's as Markets Plummet|date=2011-11-02}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:La_Petite_Danseuse_de_Quatorze_Ans_by_Edgard_Degas,_1881_-_Ny_Carlsberg_Glyptotek_-_Copenhagen_-_DSC09283.JPG|мини|Леана бронзена скулптура од ''Малечката 14 годишна танчерка'' од Дега-изложена во Копенхаген, Данска.]]
За да ја направи статуата, Дега користел пигментиран пчелин восок, со метална арматура, јаже и четки за сликање покриени со глина за структурна потпора.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Edgar Degas Sculpture: The Collections of the National Gallery of Art, Systematic Catalogue|last=Suzanne G. Lindsay, Daphne S. Barbour, and Shelley G. Sturman|publisher=National Gallery of Art|year=2010|location=Washington, D.C.|pages=116–119}}&lt;/ref&gt;

Восочната скулптура ''Малечката танчерка'' што денес е позната на јавноста претставува преработена верзија на оригиналното дело изложено во 1881 година. Кога њујоршката колекционерка Луизин Хавемаер ја видела восочната фигура во домот на Дега во април 1903 година, таа покажала интерес да ја купи. Откако Дега ѝ предложил да изработи бронзен или восочен одливок од скулптурата, а Хавемаер ја одбила таа можност, уметникот ја однел восочната фигура во своето ателје. Потоа му соопштил на трговецот со уметнини Волард дека ја преработува скулптурата специјално за Хавемаер, за сума од 40.000 франци.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The Private Collection of Edgar Degas|last=Ann Dumas, Colta Ives, Susan Alyson Stein, and Gary Tinterow|last2=Tinterow|first2=Gary|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1997|location=New York|pages=101|chapter=Appendix: Mary Cassatt on the Degas Sales and the Casting of Sculpture}}&lt;/ref&gt; Дега никогаш не ја продал скулптурата на г-ѓа Хавемаер. Откако починал, таа била пронајдена во еден агол од неговото студио. Пол Лефонд, биографот на Дега, го опишал восочниот дел од ''Малата танчерка'' по смртта на Дега како „ништо друго освен урнатина“;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas, vol. II|last=Lafond|first=Paul|publisher=H. Floury|year=1918–19|location=Paris|pages=66}}&lt;/ref&gt; а [[Мери Касат]] ѝ телеграфирала на г-ѓа Хавемаер „Статуата е во лоша состојба“.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas|last=Jean Sutherland Boggs, Douglas W. Druick, [[Henri Loyrette]], Michael Pantazzi, and Gary Tinterow|last2=Pantazzi|first2=Michael|publisher=The Metropolitan Museum of Art|year=1988|location=New York|pages=352, n. 12|chapter=The Little Fourteen-Year-Old Dancer}}&lt;/ref&gt; Сепак, восочната скулптура што ја знаеме денес не е урнатина. Тоа е преработената втора верзија на Дега од неговата восочна фигура. Во одреден момент пред Дега темелно да ја преработи својата скулптура, тој дозволил да се лее гипс од восочната фигура. Овој неодамна повторно откриен гипс ја евидентира оригиналната поза, корсет и фризура на ''Малата танчерка''. Гипсот сега е во приватна колекција во Соединетите Американски Држави.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Degas' Little Dancer, Aged Fourteen: The earlier version that helped spark the birth of modern art|last=Hedberg|first=Gregory|publisher=Arnoldsche|year=2016|pages=10–64}}&lt;/ref&gt;

Оригиналната восочна скулптура ја купил Пол Мелон во 1956 година. Од 1985 година наваму, Пол и Рејчел Мелон на Националната галерија на уметноста ѝ подариле 49 восочни скулптури, 10 бронзени скулптури и 2 гипсени модели од Дега, што претставува најголема збирка оригинални скулптури на уметникот во една институција. Меѓу овие донации се наоѓала и „Малата танчерка“.

Во 1997 година, француската леарница „Араиндор-Валсуани“ започнала со изработка на ограничена серија бронзени одлеаноци според гипсениот модел на „Малата танчерка“, создаден пред 1903 година. Еден од овие бронзени примероци е во сопственост на Фондацијата М. Т. Абрахам и повремено се позајмува на музеи и културни институции, меѓу кои и Државен музеј Ермитаж.

Слично на различните верзии што постојат кај многу графики на Дега, бронзените одлеаноци изработени од Валсуани ја документираат првата верзија на „Малата танчерка“, додека одлеаноците направени според калапите на Хебрар ја претставуваат втората и конечна верзија на оваа скулптура.

== Во популарната култура ==

Скулптурата има камео улога во фантастичната комедија од 2009 година „''Ноќ во музејот: Битката кај Смитсонијан“.''

Романот од 2013 година ''Насликаните девојки'' од Кети Мари Бјукенен се фокусира на животот на Мари ван Гетем, моделот за ова дело. Тој го следи развојот на статуата во текот на неколку години и разгледува како Мари можеби реагирала на нејзиниот изглед. Бјукенен повлекува паралели помеѓу делото на Дега, криминалните теории на Чезаре Ломброзо и сценската адаптација на „Л'Асомоар“ од Емил Зола.

== Наводи ==
{{наводи}}

[[Категорија:Дела од Едгар Дега]]</text>
      <sha1>28uq6dt8gufs9esim8l45kj2s8mjkgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ХЕЦ Света Петка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396499</id>
    <redirect title="ХЕЦ „Света Петка“" />
    <revision>
      <id>5570251</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[ХЕЦ Света Петка]] на [[ХЕЦ „Света Петка“]]</comment>
      <origin>5570251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="h0tv5ifq24acfhkda7br3nyh5kmwkg4" xml:space="preserve">#пренасочување [[ХЕЦ „Света Петка“]]</text>
      <sha1>h0tv5ifq24acfhkda7br3nyh5kmwkg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:ХЕЦ Света Петка</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396500</id>
    <redirect title="Разговор:ХЕЦ „Света Петка“" />
    <revision>
      <id>5570253</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:16:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Bjankuloski06 ја премести страницата [[Разговор:ХЕЦ Света Петка]] на [[Разговор:ХЕЦ „Света Петка“]]</comment>
      <origin>5570253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="0lkhfkm48xva88819bilj50ier253kb" xml:space="preserve">#пренасочување [[Разговор:ХЕЦ „Света Петка“]]</text>
      <sha1>0lkhfkm48xva88819bilj50ier253kb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галски лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396501</id>
    <revision>
      <id>5570255</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:19:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Speciesbox | name = Галски лен | image = Linum trigynum Dingli Cliffs Malta 04.jpg  | genus = Linum | species = trigynum | authority = L. | synonyms = ''Linum gallicum'' }}  '''Галски лен''' или '''француски лен''' ({{науч|Linum trigynum}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] во Јужна Е...</comment>
      <origin>5570255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="63394fdzear0yna1bnlftty7ar8mtxa" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Галски лен
| image = Linum trigynum Dingli Cliffs Malta 04.jpg 
| genus = Linum
| species = trigynum
| authority = L.
| synonyms = ''Linum gallicum''
}}

'''Галски лен''' или '''француски лен''' ({{науч|Linum trigynum}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] во [[Јужна Европа]] (со [[Македонија]]), [[Западна Азија]], [[Северна Африка]], [[Африкански Рог|Африканскиот Рог]] и некои океански острови како [[Мадејра]], [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Сокотра]].&lt;ref&gt;{{нмс |title=L. trigynum L., Sp. Pl. 1: 279 (1753) |url=http://www.floraiberica.es/floraiberica/texto/pdfs/09_122_01_Linum.pdf |publisher=Flora Iberica |access-date=15 мај 2022}}&lt;/ref&gt; Достигнуваат висина до 0,18 м.&lt;ref&gt;{{нмс|title=Linum trigynum L. - Encyclopedia of Life|url=https://eol.org/pages/581538|access-date=4 февруари 2022|website=eol.org}}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] галскиот лен расте по ридските пасишта, до наморска висина од 1.000 м.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1475}}&lt;/ref&gt;

Познато за Скопско — с. [[Петровец]], с. [[Катланово]]; [[Скопска Црна Гора]]; [[Македонска Каменица]]; Битолско — с. [[Кукуречани]], Црновршка Река; Ресен — помеѓу с. [[Грнчари]] и с. [[Езерани]]; Струмица — с. [[Банско]].

Се посочува за Охридско — с. [[Љубаништа]], Струшко — с. [[Ташмаруништа]] (Черњавски, 1943); Дебар — с. [[Баниште]] (Николовски &amp; Матвејева, 1974).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum trigynum}}
* {{Inaturalist-таксон|82892|галскиот лен}}

{{Таксонска лента|from=Q15356922}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
{{ботаника-никулец}}</text>
      <sha1>63394fdzear0yna1bnlftty7ar8mtxa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum trigynum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396502</id>
    <redirect title="Галски лен" />
    <revision>
      <id>5570258</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Галски лен]]</comment>
      <origin>5570258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="6iz30qxhu5jdptz3n1d07fesfyhekhu" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Галски лен]]</text>
      <sha1>6iz30qxhu5jdptz3n1d07fesfyhekhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Француски лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396503</id>
    <redirect title="Галски лен" />
    <revision>
      <id>5570259</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Галски лен]]</comment>
      <origin>5570259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51" sha1="6iz30qxhu5jdptz3n1d07fesfyhekhu" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Галски лен]]</text>
      <sha1>6iz30qxhu5jdptz3n1d07fesfyhekhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Википедија:Уредувачки денови и викенди 2026/мајски резултати</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1396504</id>
    <revision>
      <id>5570266</id>
      <timestamp>2026-06-02T07:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: === Резултати за мајските уредувачки денови и викенди во 2026 година === Во текот на мајските уредувачки денови и викенди учествувале 16 уредници и биле создадени вкупно 235 нови и 9 подобрени статии, и 1 новосоздадена предлошка.</comment>
      <origin>5570266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="q2dpuhtku2wgabubv7j0of3sjnd4qkg" xml:space="preserve">=== Резултати за мајските уредувачки денови и викенди во 2026 година ===
Во текот на мајските уредувачки денови и викенди учествувале 16 уредници и биле создадени вкупно 235 нови и 9 подобрени статии, и 1 новосоздадена предлошка.</text>
      <sha1>q2dpuhtku2wgabubv7j0of3sjnd4qkg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570360</id>
      <parentid>5570266</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T10:43:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jtasevski123</username>
        <id>69538</id>
      </contributor>
      <origin>5570360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3379" sha1="gizesqms28rmtozrnvbxhehi4s3tvtf" xml:space="preserve">=== Резултати за мајските уредувачки денови и викенди во 2026 година ===
Во текот на мајските уредувачки денови и викенди учествувале 16 уредници и биле создадени вкупно 235 нови и 9 подобрени статии, и 1 новосоздадена предлошка.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Место !! Корисник !! Број на зборови!! Вкупно поени !! Изданија на уредувачки &lt;br/&gt;денови и викенди !! Опфатени страници 
|-
| style=&quot;background:#ddf;&quot; | 1 || [[Корисник:IvanKonev123|IvanKonev123]] ||86387 зборови||&lt;Center&gt; '''8638.7''' ||&lt;Center&gt; 12 {{Д}}|| &lt;Center&gt; 171 нови и 7 подобрени статии {{Д}}
|-
|| 2 || [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] ||13174 зборови||&lt;Center&gt; '''1317.4''' ||&lt;Center&gt; 13 {{Д}}|| &lt;Center&gt;  27 нови и 2 подобрени статии&lt;br&gt; + 1 нова предлошка{{Д}}
|-
|| 3 || [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] ||1599 зборови||&lt;Center&gt; '''159.9''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 2 нови статии {{Н}}
|-
|| 4 || [[Корисник:9Natasha9|9Natasha9]] ||1160 зборови||&lt;Center&gt; '''116''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 1 нова статија {{Н}}
|-
|| 5 || [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] ||1069 зборови||&lt;Center&gt; '''106.9''' ||&lt;Center&gt; 2 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 2 нови статии {{Н}}
|-
|| 6 || [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] ||1036 зборови||&lt;Center&gt; '''103.6''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 4  нови статии {{Н}}
|-
|| 7 || [[Корисник:Pitikjp22|Pitikjp22]] ||758 зборови||&lt;Center&gt; '''75.8''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 7 нови статии {{Н}}
|-
|| 8 || [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] ||652 зборови||&lt;Center&gt; '''65.2''' ||&lt;Center&gt; 2 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 3 нови статии {{Н}}
|-
|| 9 || [[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] ||444 зборови||&lt;Center&gt; '''44.4''' ||&lt;Center&gt; 3 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 5 нови статии {{Н}}
|-
|| 10 || [[Корисник:SirGoldenBlade|SirGoldenBlade]] ||378 зборови||&lt;Center&gt; '''37.8''' ||&lt;Center&gt; 2 {{Н}}|| &lt;Center&gt;  4 нови статии {{Н}}
|-
|| 11 || [[Корисник:BosaFi|BosaFi]] ||374 зборови||&lt;Center&gt; '''37.4''' ||&lt;Center&gt; 2 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 2 нови статии {{Н}}
|-
|| 12 || [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] ||337 зборови||&lt;Center&gt; '''33.7''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 1 нова статија {{Н}}
|-
|| 13 || [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] ||295 зборови||&lt;Center&gt; '''29.5''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 2 нови статии {{Н}}
|-
|| 14 || [[Корисник:Baek147|Baek147]] ||217 зборови||&lt;Center&gt; '''21.7''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 2 нови статии {{Н}}
|-
|| 15 || [[Корисник:Eva Panovska|Eva Panovska]] ||98 зборови||&lt;Center&gt; '''9.8''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt; 1 нова статија {{Н}}
|-
|| 16 || [[Корисник:LidijaGPodgorec|LidijaGPodgorec]] ||62 зборови||&lt;Center&gt; '''6.2''' ||&lt;Center&gt; 1 {{Н}}|| &lt;Center&gt;  1 нова статија {{Н}}
|-
|}</text>
      <sha1>gizesqms28rmtozrnvbxhehi4s3tvtf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Huperzia selago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396505</id>
    <revision>
      <id>5570283</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:26:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1356580600|Huperzia selago]]“</comment>
      <origin>5570283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7387" sha1="stivagheq2a6zlfpzfc9u5q2sm5x48q" xml:space="preserve">
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/951-0-23001-4|&lt;bdi&gt;951-0-23001-4&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2 &quot;''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart&quot;]. ''Plants of the World Online''. Royal Botanic Gardens, Kew&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;15 April&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во Македонија е познато за Ниџе и други места.

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/ &quot;Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/951-0-23001-4|&lt;bdi&gt;951-0-23001-4&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=fna&gt;{{eFloras|1|200002709|volume=2|Huperzia selago |last1=Wagner |first1=Warren H. Jr. |author-link1=Warren H. Wagner |last2=Beitel |first2=Joseph M. |accessdate=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] Archived  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago'' ; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>stivagheq2a6zlfpzfc9u5q2sm5x48q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570284</id>
      <parentid>5570283</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7857" sha1="km58w7rdxp2rzbujqkraxii4l4rcrkr" xml:space="preserve">{Speciesbox
| fossil_range = {{Geological range|200|0}}Early [[Jurassic]] ([[Hettangian]]) - [[Holocene|Present]]
|image=Huperzia selago.jpg
|status=G5
|status_system=TNC
|status_ref=
|genus=Huperzia
|species=selago
|authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] &amp; [[Mart.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=gobot/&gt;
|synonyms={{Видови
|Lycopodium selago |L.
|Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv.
|Plananthus selago |(L.) Beauv.
|Urostachys selago |(L.) Herter
}}
}}
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/951-0-23001-4|&lt;bdi&gt;951-0-23001-4&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2 &quot;''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart&quot;]. ''Plants of the World Online''. Royal Botanic Gardens, Kew&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. Retrieved &lt;span class=&quot;nowrap&quot;&gt;15 April&lt;/span&gt; 2024&lt;/span&gt;.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во Македонија е познато за Ниџе и други места.

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/ &quot;Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/951-0-23001-4|&lt;bdi&gt;951-0-23001-4&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=fna&gt;{{eFloras|1|200002709|volume=2|Huperzia selago |last1=Wagner |first1=Warren H. Jr. |author-link1=Warren H. Wagner |last2=Beitel |first2=Joseph M. |accessdate=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] Archived  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago'' ; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>km58w7rdxp2rzbujqkraxii4l4rcrkr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570286</id>
      <parentid>5570284</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:29:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7144" sha1="p4pyq8a0nivbm36euybwpy1nmdp3gpg" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Huperzia selago.jpg
|status=G5
|status_system=TNC
|status_ref=
|genus=Huperzia
|species=selago
|authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] &amp; [[Mart.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=gobot/&gt;
|synonyms={{Видови
|Lycopodium selago |L.
|Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv.
|Plananthus selago |(L.) Beauv.
|Urostachys selago |(L.) Herter
}}
}}
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/951-0-23001-4|&lt;bdi&gt;951-0-23001-4&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

Во Македонија е познато за Ниџе и други места.

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/ &quot;Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/951-0-23001-4|&lt;bdi&gt;951-0-23001-4&lt;/bdi&gt;]]&lt;/ref&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=fna&gt;{{eFloras|1|200002709|volume=2|Huperzia selago |last1=Wagner |first1=Warren H. Jr. |author-link1=Warren H. Wagner |last2=Beitel |first2=Joseph M. |accessdate=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] Archived  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago'' ; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>p4pyq8a0nivbm36euybwpy1nmdp3gpg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570289</id>
      <parentid>5570286</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570289</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6265" sha1="lbyv4uua5ri0reuvkrtbabsbivxjop4" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Huperzia selago.jpg
|status=G5
|status_system=TNC
|status_ref=
|genus=Huperzia
|species=selago
|authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] &amp; [[Mart.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=gobot/&gt;
|synonyms={{Species list
|Lycopodium selago |L.
|Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv.
|Plananthus selago |(L.) Beauv.
|Urostachys selago |(L.) Herter
}}
}}
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

Во Македонија е познато за Ниџе и други места.

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;/&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи|refs=&lt;ref name=fna&gt;{{eFloras|1|200002709|volume=2|Huperzia selago |last1=Wagner |first1=Warren H. Jr. |author-link1=Warren H. Wagner |last2=Beitel |first2=Joseph M. |accessdate=11 January 2019}}&lt;/ref&gt;}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] Archived  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago'' ; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>lbyv4uua5ri0reuvkrtbabsbivxjop4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570291</id>
      <parentid>5570289</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570291</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6075" sha1="huiuxs5swr521vzm0fvj4fcmyp7dcq7" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Huperzia selago.jpg
|status=G5
|status_system=TNC
|status_ref=
|genus=Huperzia
|species=selago
|authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] &amp; [[Mart.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=gobot/&gt;
|synonyms={{Species list
|Lycopodium selago |L.
|Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv.
|Plananthus selago |(L.) Beauv.
|Urostachys selago |(L.) Herter
}}
}}
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

Во Македонија е познато за Ниџе и други места.

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;/&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] архивирано  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago''; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>huiuxs5swr521vzm0fvj4fcmyp7dcq7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570293</id>
      <parentid>5570291</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Опис */</comment>
      <origin>5570293</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6210" sha1="9dn3dvzoqka2okulgff9lt5sy7m71mx" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Huperzia selago.jpg
|status=G5
|status_system=TNC
|status_ref=
|genus=Huperzia
|species=selago
|authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] &amp; [[Mart.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=gobot/&gt;
|synonyms={{Species list
|Lycopodium selago |L.
|Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv.
|Plananthus selago |(L.) Beauv.
|Urostachys selago |(L.) Herter
}}
}}
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

Во Македонија е познато за [[Ниџе]], [[Кајмакчалан]], а се посочува и за [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Осогово]] и [[Јабланица]].

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;/&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] архивирано  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago''; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>9dn3dvzoqka2okulgff9lt5sy7m71mx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570294</id>
      <parentid>5570293</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:37:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>/* Распространетост и живеалиште */</comment>
      <origin>5570294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6396" sha1="atdb79i2h4h3fhjhrcdedpf73091bj4" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|image=Huperzia selago.jpg
|status=G5
|status_system=TNC
|status_ref=
|genus=Huperzia
|species=selago
|authority=([[L.]]) [[Bernh.]] ex [[Schrank]] &amp; [[Mart.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=gobot/&gt;
|synonyms={{Species list
|Lycopodium selago |L.
|Lycopodium selago var. patens| (Beauv.) Desv.
|Plananthus selago |(L.) Beauv.
|Urostachys selago |(L.) Herter
}}
}}
'''''Huperzia selago ―''''' васкуларно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Lycopodiaceae]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.140118/Huperzia_selago|title=NatureServe Explorer 2.0|work=explorer.natureserve.org|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt; Ова растение е мало, цврсто, круто и исправено, густо лиснато, [[Зимзелено растение|зимзелено]], [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]]. [[Спора|Спорите]] се произведуваат од јуни до септември (на северната хемисфера).&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot;&gt;Piirainen, Mikko; Piirainen, Pirkko; Vainio, Hannele (1999). ''Kotimaan luonnonkasvit'' [''Native wild plants''] (in Finnish). Porvoo: WSOY. p. 14. {{ISBN|951-0-23001-4}}&lt;/ref&gt; 

== Таксономија ==
Првпат е опишан во 1753 година од [[Карл Линеј]] како ''Lycopodium selago,''&lt;ref name=&quot;POWO&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1140250-2|title=''Huperzia selago'' (L.) Bernh. ex Schrank &amp; Mart.|work=Plants of the World Online|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|accessdate=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BHL&quot;&gt;{{Наведено списание|date=1753|title=Cryptogamia Musci}|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/359123|journal=Species Plantarum|volume=2|pages=1102}}&lt;/ref&gt; а во 1829 година е прераспределен во родот ''[[Huperzia]]'' од [[Јохан Јакоб Бернхарди]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

== Опис ==
Дихотомното стебло на растението е 5-20 см, а гранките се со иста должина една со друга. Листовите се густо спирални, рамни и игличести, долги 4-8 мм. [[Спорангија|Спорангиите]] се во основата на листовите на врвот на изданокот. Често има луковици во лисните оски.&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

== Распространетост и живеалиште ==
Ова растение се наоѓа во северните делови на Северна Америка, Европа и Азија, а расте и во Македонија. Се наоѓа во песочни јами, ровови, покрај бреговите на езерата, и во [[Четинари|четинарски]] мочуришта.  Во североисточниот дел на САД, се наоѓа во бореално живеалиште, но не и во алпските зони.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://gobotany.nativeplanttrust.org/species/huperzia/selago/|title=Huperzia selago (Northern firmoss): Go Botany}}&lt;/ref&gt;

Во Европа, неговиот опсег се протега од [[Шпицбершки Острови|Шпицбершките Острови]] до планините на северна Шпанија и Италија, и од Британските Острови на исток преку централна Азија до [[Камчатка|полуостровот Камчатка]], [[Јапонија]], [[Алеутски Острови|Алеутските Острови]], [[Северна Америка]], [[Гренланд]], [[Исланд]] и [[Фарски Острови|Фарските Острови]].&lt;ref name=&quot;POWO&quot; /&gt;

Во Македонија е познато за [[Ниџе]], [[Кајмакчалан]], а се посочува и за [[Јакупица]], [[Шар Планина]], [[Осогово]] и [[Јабланица]].&lt;ref name=&quot;Флора на Македонија&quot;&gt;Кирил Мицевски: Флора на СР Македонија, том 1, св. 1, стр. 41, МАНУ, Скопје, 1985&lt;/ref&gt;

== Употреба ==
Индијанците од Горна Танана го користеле целото растение во облога што се нанесувала на главата против главоболки.&lt;ref name=&quot;gobot&quot;/&gt;

Во финската традиционална медицина ова растение се користи како лек против [[рахитис]].&lt;ref name=&quot;Piirainen-1999&quot; /&gt;

Ова е токсично растение, кое содржи [[алкалоид]] ликоподиум, се користи како средство за [[повраќање]] и лек против ларви во финската традиционална медицина.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.henriettes-herb.com/eclectic/cant-saar/lycopodium.html|title=Lycopodiaceae. Liekokasvit. {{!}} Henriette's Herbal Homepage|work=www.henriettes-herb.com|accessdate=2024-04-15}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

* [http://www.plant-identification.co.uk/skye/lycopodiaceae/huperzia-selago.htm ''Huperzia selago'' на Plant-identification.co.uk] архивирано  
* [https://www.gbif.org/species/2688495 ''Huperzia selago''; Слики и податоци за појава] на [[Глобален информативен систем за биоразновидност|GBIF]]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Северна Америка]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>atdb79i2h4h3fhjhrcdedpf73091bj4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Huperzia selago</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396506</id>
    <revision>
      <id>5570287</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:29:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570287</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тајно друштво (Персија)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396507</id>
    <revision>
      <id>5570288</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1326888900|Secret Society (Persia)]]“</comment>
      <origin>5570288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1656" sha1="mid6eqtyo46nb0hrlzxgltyl4aa9lej" xml:space="preserve">{{Разликување|Таен центар|Централно друштво}}

'''Тајно друштво''' ({{Langx|fa|انجمن مخفی|Anjoman-e Maxfi}}) ― политички активно [[тајно друштво]] во [[Иран|Персија]], основано во 1904 година.&lt;ref name=&quot;Iranica&quot;&gt;{{Наведена енциклопедија|location=New York City|access-date=October 28, 2011}}&lt;/ref&gt; Играло важна улога во Персиската уставна револуција . &lt;ref name=&quot;PUP&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/76|title=Iran Between Two Revolutions|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1982|isbn=0-691-10134-5|pages=[https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/76 76–77, 79]|author-link=Ерванд Абрахамијан|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; За разлика од сојузничките организации како што се Револуционерниот комитет, Друштвото на човештвото, Социјалдемократската партија и Тајниот центар, кои биле организирани од современата интелигенција, тоа ги црпило своите членови претежно од традиционалната средна класа.&lt;ref name=&quot;PUP&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Појавено во 1904 година во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]</text>
      <sha1>mid6eqtyo46nb0hrlzxgltyl4aa9lej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570292</id>
      <parentid>5570288</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <origin>5570292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="cxiuk29hpgvyyvdhduntoaf3d6ho1mp" xml:space="preserve">{{Разликување|Таен центар|Централно друштво}}

'''Тајно друштво''' ({{Langx|fa|انجمن مخفی|Anjoman-e Maxfi}}) ― политички активно [[тајно друштво]] во [[Иран|Персија]], основано во 1904 година.&lt;ref name=&quot;Iranica&quot;&gt;{{cite encyclopedia|title=ANJOMAN (Organization)|encyclopedia=[[Encyclopædia Iranica]]|date=5 август 2011|orig-year=15 декември 1985|publisher=Bibliotheca Persica Press|location=[[Њујорк (град)|Њујорк]]|url =http://www.iranicaonline.org/articles/anjoman-gathering-association-society-general-designation-of-many-private-and-public-associations|volume=II|last1=Algar|first1=Hamid |editor-last=Yarshater|editor-first=Ehsan|editor-link=Ехсан Јашатер|access-date=2 јуни 2026|series=Fasc. 1|pages=77–83}}&lt;/ref&gt; Играло важна улога во Персиската уставна револуција . &lt;ref name=&quot;PUP&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/76|title=Iran Between Two Revolutions|last=Abrahamian|first=Ervand|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1982|isbn=0-691-10134-5|pages=[https://archive.org/details/iranbetweentwore00abra_0/page/76 76–77, 79]|author-link=Ерванд Абрахамијан|url-access=registration}}&lt;/ref&gt; За разлика од сојузничките организации како што се Револуционерниот комитет, Друштвото на човештвото, Социјалдемократската партија и Тајниот центар, кои биле организирани од современата интелигенција, тоа ги црпило своите членови претежно од традиционалната средна класа.&lt;ref name=&quot;PUP&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}
[[Категорија:Појавено во 1904 година во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]</text>
      <sha1>cxiuk29hpgvyyvdhduntoaf3d6ho1mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пирн против Лајл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396508</id>
    <revision>
      <id>5570297</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:42:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1351422741|Pearne v Lisle]]“</comment>
      <origin>5570297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9132" sha1="sq7hh1hsgk55atdynv77ny1j1z7wuxn" xml:space="preserve">
[[Податотека:Philip_Yorke,_1st_Earl_of_Hardwicke_(1690-1764)_by_William_Hoare_of_Bath.jpg|мини|Филип Јорк, 1-ви Ерл од Хардвик од Вилијам Хоар]]
'''''Пирн против Лајл''''' (1749) [http://www.commonlii.org/int/cases/EngR/1749/142.pdf Амбас 75, 27 ER 47], бил значаен англиски правен случај во врска со статусот на поробените Африканци според англиското општо право. Претседаван од Лорд Канцелар Хардвик (порано Филип Јорк), случајот ефикасно воспоставил силен судски преседан дека поробените црнци се законска сопственост (движен имот) во рамките на јурисдикцијата на Англија. Пресудата директно им противречела на претходните прогресивни одлуки, како што е пресудата на Врховниот судија Сер Џон Холт од 1706 година во ''Смит против Гулд'', и служела како преовладувачки правен стандард за ропство во Британија сè додека не бил успешно оспорен во значајниот случај од 1772 година, ''Сомерсет против Стјуарт.''&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c|title=African slaves and English law|last=Mtubani|first=V.C.D|date=1983}}&lt;/ref&gt;

== Позадина ==
Правниот статус на поробените лица на Британските острови бил многу двосмислен кон крајот на 17-ти и почетокот на 18-ти век. Како што Британската Империја го проширувала своето учество во трансатлантската трговија со робови, англиските судови се бореле да ја усогласат економската реалност на колонијалното ропство на плантажите со традиционалното англиско обичајно право, кое генерално не го признавало ропството на движен имот.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Paley|first=Ruth|title=After &lt;i&gt;Somerset&lt;/i&gt;: Mansfield, slavery and the law in England, 1772–1830|date=2002-10-17|journal=Law, Crime and English Society, 1660–1830|pages=165–184|url=https://doi.org/10.1017/cbo9780511495885.009|access-date=2026-03-16|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;

Во 1569 година, било пресудено дека англиското право не може да го признае ропството. Ова мислење било потврдено во 1706 година од страна на врховниот судија Сер Џон Холт во ''случајот Смит против Гулд'', каде што тој донел одлука дека „според обичајното право никој не може да има сопственост над друг човек“.

Сепак, растечката зависност на британската економија од карипскиот шеќер и тутун предизвикало огромен притисок од колонијалните одгледувачи и трговци. Во 1729 година, сопствениците на робови побараа правна потврда во врска со статусот на поробените Африканци донесени во Англија. Како одговор, државниот обвинител Филип Јорк и државниот обвинител Чарлс Талбот го издале мислењето Јорк-Талбот. Ова неформално правно мислење наведува дека доведувањето на поробено лице во Велика Британија не го прави слободно, ниту крштевањето го менува нивниот статус како сопственост. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c|title=African slaves and English law|last=Mtubani|first=V.C.D|date=1983}}&lt;/ref&gt;

== Факти од случајот ==
Дваесет години по издавањето на мислењето Јорк-Талбот, Филип Јорк, сега унапреден на позицијата лорд канцелар Хардвик, претседавал со Канцеларискиот суд во случајот ''Пирн против Лајл''.

Непосредниот правен спор не се фокусирал на поробено лице кое активно барало слобода во Англија. Напротив, станувало збор за комерцијален спор околу титулата, изнајмувањето и сопственоста на четиринаесет поробени лица лоцирани во карипската колонија Антигва. Случајот вклучувал сложени јурисдикциски прашања во врска со колнијалното право и соодветната правна акција за враќање на „вредноста“ на поробените лица.

== Пресуда ==
Лорд Хардвик го искористил случајот како можност да го потврди своето мислење од Јорк-Талбот од 1729 година во формален правен преседан. Тој недвосмислено изјавил дека африканските робови се законски имот според англиското право.

Поништувајќи ги основните принципи утврдени од Врховниот судија Холт претходно, Хардвик пресудил дека поробеното лице „е исто толку сопственост колку и сè друго“. Тој тврдел дека правната постапка  според обичајното право за враќање на вредноста на личен имот што е неправедно отуѓен од друго лице - може да се задржи како поробено лице, исто како што може да се задржи добиток или неживи добра. Хардвик цврсто ја отфрлил идејата дека стапнувањето на англиска почва автоматски му дава слобода на поробеното лице.

== Легаслатива ==
''Случајот Пирн против Лајл'' претставувал катастрофален пораз за раните напори за аболиционизам и се смета за една од најостро про-ропските пресуди во историјата на англиското општо право.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c|title=African slaves and English law|last=Mtubani|first=V.C.D|date=1983}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFMtubani1983&quot;&gt;Mtubani, V.C.D (1983). [https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c &quot;African slaves and English law&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Преседанот поставен од ''случајот Пирн против Лајл'' го диктирал правното постапување повеќе од две децении. Конечно бил поткопан со пресудата ''Сомерсет против Стјуарт'' од 1772 година, во која главниот судија Менсфилд пресудил дека роб не може насилно да се изнесе од Англија против негова волја, задавајќи критичен удар врз правната основа на ропството на англиска почва. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c|title=African slaves and English law|last=Mtubani|first=V.C.D|date=1983}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFMtubani1983&quot;&gt;Mtubani, V.C.D (1983). [https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c &quot;African slaves and English law&quot;].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

* Мислење за ропството на Јорк-Талбот

== Наводи ==

[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>sq7hh1hsgk55atdynv77ny1j1z7wuxn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570313</id>
      <parentid>5570297</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:55:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <origin>5570313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8231" sha1="l68rtpbmmb6cke208bi0apfhl6fc8a7" xml:space="preserve">
[[Податотека:Philip_Yorke,_1st_Earl_of_Hardwicke_(1690-1764)_by_William_Hoare_of_Bath.jpg|мини|Филип Јорк, 1-ви Ерл од Хардвик од Вилијам Хоар]]
'''''Пирн против Лајл''''' (1749) [http://www.commonlii.org/int/cases/EngR/1749/142.pdf Амбас 75, 27 ER 47], бил значаен англиски правен случај во врска со статусот на поробените Африканци според англиското општо право. Претседаван од Лорд Канцелар Хардвик (порано Филип Јорк), случајот ефикасно воспоставил силен судски преседан дека поробените црнци се законска сопственост (движен имот) во рамките на јурисдикцијата на Англија. Пресудата директно им противречела на претходните прогресивни одлуки, како што е пресудата на Врховниот судија Сер Џон Холт од 1706 година во ''Смит против Гулд'', и служела како преовладувачки правен стандард за ропство во Британија сè додека не бил успешно оспорен во значајниот случај од 1772 година, ''Сомерсет против Стјуарт.''

== Позадина ==
Правниот статус на поробените лица на Британските острови бил многу двосмислен кон крајот на 17-ти и почетокот на 18-ти век. Како што Британската Империја го проширувала своето учество во трансатлантската трговија со робови, англиските судови се бореле да ја усогласат економската реалност на колонијалното ропство на плантажите со традиционалното англиско обичајно право, кое генерално не го признавало ропството на движен имот.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Paley|first=Ruth|title=After &lt;i&gt;Somerset&lt;/i&gt;: Mansfield, slavery and the law in England, 1772–1830|date=2002-10-17|journal=Law, Crime and English Society, 1660–1830|pages=165–184|url=https://doi.org/10.1017/cbo9780511495885.009|access-date=2026-03-16|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;

Во 1569 година, било пресудено дека англиското право не може да го признае ропството. Ова мислење било потврдено во 1706 година од страна на врховниот судија Сер Џон Холт во ''случајот Смит против Гулд'', каде што тој донел одлука дека „според обичајното право никој не може да има сопственост над друг човек“.

Сепак, растечката зависност на британската економија од карипскиот шеќер и тутун предизвикало огромен притисок од колонијалните одгледувачи и трговци. Во 1729 година, сопствениците на робови побараа правна потврда во врска со статусот на поробените Африканци донесени во Англија. Како одговор, државниот обвинител Филип Јорк и државниот обвинител Чарлс Талбот го издале мислењето Јорк-Талбот. Ова неформално правно мислење наведува дека доведувањето на поробено лице во Велика Британија не го прави слободно, ниту крштевањето го менува нивниот статус како сопственост. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c|title=African slaves and English law|last=Mtubani|first=V.C.D|date=1983}}&lt;/ref&gt;

== Факти од случајот ==
Дваесет години по издавањето на мислењето Јорк-Талбот, Филип Јорк, сега унапреден на позицијата лорд канцелар Хардвик, претседавал со Канцеларискиот суд во случајот ''Пирн против Лајл''.

Непосредниот правен спор не се фокусирал на поробено лице кое активно барало слобода во Англија. Напротив, станувало збор за комерцијален спор околу титулата, изнајмувањето и сопственоста на четиринаесет поробени лица лоцирани во карипската колонија Антигва. Случајот вклучувал сложени јурисдикциски прашања во врска со колнијалното право и соодветната правна акција за враќање на „вредноста“ на поробените лица.

== Пресуда ==
Лорд Хардвик го искористил случајот како можност да го потврди своето мислење од Јорк-Талбот од 1729 година во формален правен преседан. Тој недвосмислено изјавил дека африканските робови се законски имот според англиското право.

Поништувајќи ги основните принципи утврдени од Врховниот судија Холт претходно, Хардвик пресудил дека поробеното лице „е исто толку сопственост колку и сè друго“. Тој тврдел дека правната постапка  според обичајното право за враќање на вредноста на личен имот што е неправедно отуѓен од друго лице - може да се задржи како поробено лице, исто како што може да се задржи добиток или неживи добра. Хардвик цврсто ја отфрлил идејата дека стапнувањето на англиска почва автоматски му дава слобода на поробеното лице.

== Легаслатива ==
''Случајот Пирн против Лајл'' претставувал катастрофален пораз за раните напори за аболиционизам и се смета за една од најостро про-ропските пресуди во историјата на англиското општо право.

Преседанот поставен од ''случајот Пирн против Лајл'' го диктирал правното постапување повеќе од две децении. Конечно бил поткопан со пресудата ''Сомерсет против Стјуарт'' од 1772 година, во која главниот судија Менсфилд пресудил дека роб не може насилно да се изнесе од Англија против негова волја, задавајќи критичен удар врз правната основа на ропството на англиска почва. 

== Поврзано ==

* Мислење за ропството на Јорк-Талбот'

== Наводи ==

[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>l68rtpbmmb6cke208bi0apfhl6fc8a7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570315</id>
      <parentid>5570313</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <origin>5570315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8301" sha1="5a65ksq633h8kuzcn69x44dyqan3onn" xml:space="preserve">
[[Податотека:Philip_Yorke,_1st_Earl_of_Hardwicke_(1690-1764)_by_William_Hoare_of_Bath.jpg|мини|Филип Јорк, 1-ви Ерл од Хардвик од Вилијам Хоар]]
'''''Пирн против Лајл''''' (1749) [http://www.commonlii.org/int/cases/EngR/1749/142.pdf Амбас 75, 27 ER 47], бил значаен англиски правен случај во врска со статусот на поробените Африканци според англиското општо право. Претседаван од Лорд Канцелар Хардвик (порано Филип Јорк), случајот ефикасно воспоставил силен судски преседан дека поробените црнци се законска сопственост (движен имот) во рамките на јурисдикцијата на Англија. Пресудата директно им противречела на претходните прогресивни одлуки, како што е пресудата на Врховниот судија Сер Џон Холт од 1706 година во ''Смит против Гулд'', и служела како преовладувачки правен стандард за ропство во Британија сè додека не бил успешно оспорен во значајниот случај од 1772 година, ''Сомерсет против Стјуарт.''

== Позадина ==
Правниот статус на поробените лица на Британските острови бил многу двосмислен кон крајот на 17-ти и почетокот на 18-ти век. Како што Британската Империја го проширувала своето учество во трансатлантската трговија со робови, англиските судови се бореле да ја усогласат економската реалност на колонијалното ропство на плантажите со традиционалното англиско обичајно право, кое генерално не го признавало ропството на движен имот.&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Paley|first=Ruth|title=After &lt;i&gt;Somerset&lt;/i&gt;: Mansfield, slavery and the law in England, 1772–1830|date=2002-10-17|journal=Law, Crime and English Society, 1660–1830|pages=165–184|url=https://doi.org/10.1017/cbo9780511495885.009|access-date=2026-03-16|publisher=Cambridge University Press}}&lt;/ref&gt;

Во 1569 година, било пресудено дека англиското право не може да го признае ропството. Ова мислење било потврдено во 1706 година од страна на врховниот судија Сер Џон Холт во ''случајот Смит против Гулд'', каде што тој донел одлука дека „според обичајното право никој не може да има сопственост над друг човек“.

Сепак, растечката зависност на британската економија од карипскиот шеќер и тутун предизвикало огромен притисок од колонијалните одгледувачи и трговци. Во 1729 година, сопствениците на робови побараа правна потврда во врска со статусот на поробените Африканци донесени во Англија. Како одговор, државниот обвинител Филип Јорк и државниот обвинител Чарлс Талбот го издале мислењето Јорк-Талбот. Ова неформално правно мислење наведува дека доведувањето на поробено лице во Велика Британија не го прави слободно, ниту крштевањето го менува нивниот статус како сопственост. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://n2t.net/ark:/85335/m52z15s5c|title=African slaves and English law|last=Mtubani|first=V.C.D|date=1983}}&lt;/ref&gt;

== Факти од случајот ==
Дваесет години по издавањето на мислењето Јорк-Талбот, Филип Јорк, сега унапреден на позицијата лорд канцелар Хардвик, претседавал со Канцеларискиот суд во случајот ''Пирн против Лајл''.

Непосредниот правен спор не се фокусирал на поробено лице кое активно барало слобода во Англија. Напротив, станувало збор за комерцијален спор околу титулата, изнајмувањето и сопственоста на четиринаесет поробени лица лоцирани во карипската колонија Антигва. Случајот вклучувал сложени јурисдикциски прашања во врска со колнијалното право и соодветната правна акција за враќање на „вредноста“ на поробените лица.

== Пресуда ==
Лорд Хардвик го искористил случајот како можност да го потврди своето мислење од Јорк-Талбот од 1729 година во формален правен преседан. Тој недвосмислено изјавил дека африканските робови се законски имот според англиското право.

Поништувајќи ги основните принципи утврдени од Врховниот судија Холт претходно, Хардвик пресудил дека поробеното лице „е исто толку сопственост колку и сè друго“. Тој тврдел дека правната постапка  според обичајното право за враќање на вредноста на личен имот што е неправедно отуѓен од друго лице - може да се задржи како поробено лице, исто како што може да се задржи добиток или неживи добра. Хардвик цврсто ја отфрлил идејата дека стапнувањето на англиска почва автоматски му дава слобода на поробеното лице.

== Легаслатива ==
''Случајот Пирн против Лајл'' претставувал катастрофален пораз за раните напори за аболиционизам и се смета за една од најостро про-ропските пресуди во историјата на англиското општо право.

Преседанот поставен од ''случајот Пирн против Лајл'' го диктирал правното постапување повеќе од две децении. Конечно бил поткопан со пресудата ''Сомерсет против Стјуарт'' од 1772 година, во која главниот судија Менсфилд пресудил дека роб не може насилно да се изнесе од Англија против негова волја, задавајќи критичен удар врз правната основа на ропството на англиска почва. 

== Поврзано ==

* [[Мислење за ропството на Јорк-Талбот'|Мислење за ропството на Јорк-Талбот]]

== Наводи ==

[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>5a65ksq633h8kuzcn69x44dyqan3onn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alyssum desertorum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396509</id>
    <revision>
      <id>5570299</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:45:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orce Wiki</username>
        <id>121850</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1329737435|Alyssum desertorum]]“</comment>
      <origin>5570299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4725" sha1="gqvzkvhn4l3szoff8m9yum5f5kccqms" xml:space="preserve">
'''''Alyssum desertorum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] цветно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|Brassicaceae]]. Потекнува од [[Европа]], [[Северна Африка]] и [[Азија]], а се среќава и во делови од западна [[Северна Америка]] како [[плевел]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/112171|title=Alyssum desertorum (desert madwort)|last=Praciak|first=Andrew|date=November 18, 2019|work=CABI Invasive Species Compendium|archive-url=https://web.archive.org/web/20150612062317/http://www.cabi.org/isc/datasheet/112171|archive-date=2015-06-12|accessdate=April 22, 2021}}&lt;/ref&gt; 

Опис и распространетост

Претставува влакнесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение со вертикални стебла високи до 20 см. [[Лист|Листовите]] се линеарни до ланцетно-линеарни по форма, долги 0,5-4 мм и широки 0,3-3 мм.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Целото растение е покриено со 8-20 зрачни ѕвездести трихоми, што му дава на растението сивкаст изглед.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alde.pdf|title=Desert Madwort (Alyssum desertorum) Plant Fact Sheet|last=Jacobs|first=Jim|date=September 2012|work=USDA Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304075153/http://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alde.pdf|archive-date=2013-03-04|accessdate=April 22, 2021}}&lt;/ref&gt; [[Цвет|Цветовите]] се мали и жолтеникави со [[Венечно ливче|ливчиња]] долги 2-2,5 мм и тркалезни, засечени [[Овошје|плодови]] долги 2,5-4,5 мм.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12875|title=Alyssum desertorum|work=ucjeps.berkeley.edu|accessdate=2021-04-22}}&lt;/ref&gt; Цветните дршки се долги 1–1,5 мм, малку странично распоредени и покриени со нежни влакна со долги зраци. Подолгите прашници имаат поширока основа, а покусите носат двозаба лушпа.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=660-661}}&lt;/ref&gt; Кафеавите [[Семе|семиња]] се крилести, распоредени по две на локула и се долги околу 1,5 мм.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&amp;taxon_id=200009181|title=Alyssum desertorum in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2021-04-22}}&lt;/ref&gt;

Расте на суви тревни и каменливи места, меѓи и напуштени ниви, до 1.400 м надморска височина. Многу често растение. Забележано е во околината на [[Скопје]], [[Куманово]], [[Кратово]], [[Пробиштип]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Делчево]], [[Радовиш]], [[Велес]], [[Прилеп]], [[Битола]], [[Охрид]], [[Неготино]], [[Валандово]], [[Гевгелија]], [[Дојран]], како и на [[Осоговски Планини|Осогово]], [[Скопска Црна Гора]], [[Огражден]] и во клисурите на [[Треска]], [[Пчиња]], [[Тополка]], [[Дервенска Клисура|Жеден]] и [[Демиркаписка Клисура|Демир Капија]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Ризница}}

* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2241,2243 Рачен третман на Џепсон]
* [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ALDE Профил на растенија од USDA]
* 
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>gqvzkvhn4l3szoff8m9yum5f5kccqms</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570316</id>
      <parentid>5570299</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orce Wiki</username>
        <id>121850</id>
      </contributor>
      <origin>5570316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5911" sha1="jpx3o2qhv3wva7g1xa7bfyxf4stgp6c" xml:space="preserve">{{закосен наслов}}{{Speciesbox
| image = Alyssum desertorum var desertorum 3.jpg
| image_caption = ''Alyssum desertorum'' во јужна [[Невада]]
| genus = Alyssum
| species = desertorum
| authority = [[Otto Stapf (botanist)|Stapf]]
| synonyms = {{Plainlist | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Alyssum minimum'' &lt;small&gt;Willd.&lt;/small&gt; nom. illeg.
*''Alyssum sartorii'' &lt;small&gt;Heldr. ex Maire &amp; Petitm.&lt;/small&gt;
*''Psilonema minimum'' &lt;small&gt;Schur&lt;/small&gt;
    }}
| synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2632075
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=8 July 2014}}&lt;/ref&gt;
}}
'''''Alyssum desertorum''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] цветно растение од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[Зелки|Brassicaceae]]. Потекнува од [[Европа]], [[Северна Африка]] и [[Азија]], а се среќава и во делови од западна [[Северна Америка]] како [[плевел]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cabi.org/isc/datasheet/112171|title=Alyssum desertorum (desert madwort)|last=Praciak|first=Andrew|date=November 18, 2019|work=CABI Invasive Species Compendium|archive-url=https://web.archive.org/web/20150612062317/http://www.cabi.org/isc/datasheet/112171|archive-date=2015-06-12|accessdate=April 22, 2021}}&lt;/ref&gt; 
== Опис и распространетост ==
Претставува влакнесто [[Едногодишно растение|едногодишно]] растение со вертикални стебла високи до 20 см. [[Лист|Листовите]] се линеарни до ланцетно-линеарни по форма, долги 0,5-4 мм и широки 0,3-3 мм.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Целото растение е покриено со 8-20 зрачни ѕвездести трихоми, што му дава на растението сивкаст изглед.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alde.pdf|title=Desert Madwort (Alyssum desertorum) Plant Fact Sheet|last=Jacobs|first=Jim|date=September 2012|work=USDA Plants|archive-url=https://web.archive.org/web/20130304075153/http://plants.usda.gov/factsheet/pdf/fs_alde.pdf|archive-date=2013-03-04|accessdate=April 22, 2021}}&lt;/ref&gt; [[Цвет|Цветовите]] се мали и жолтеникави со [[Венечно ливче|ливчиња]] долги 2-2,5 мм и тркалезни, засечени [[Овошје|плодови]] долги 2,5-4,5 мм.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://ucjeps.berkeley.edu/eflora/eflora_display.php?tid=12875|title=Alyssum desertorum|work=ucjeps.berkeley.edu|accessdate=2021-04-22}}&lt;/ref&gt; Цветните дршки се долги 1–1,5 мм, малку странично распоредени и покриени со нежни влакна со долги зраци. Подолгите прашници имаат поширока основа, а покусите носат двозаба лушпа.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија, Том I, св. 3.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1995|location=Скопје|pages=660-661}}&lt;/ref&gt; Кафеавите [[Семе|семиња]] се крилести, распоредени по две на локула и се долги околу 1,5 мм.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=5&amp;taxon_id=200009181|title=Alyssum desertorum in Flora of Pakistan @ efloras.org|work=www.efloras.org|accessdate=2021-04-22}}&lt;/ref&gt;

Расте на суви тревни и каменливи места, меѓи и напуштени ниви, до 1.400 м надморска височина. Многу често растение. Забележано е во околината на [[Скопје]], [[Куманово]], [[Кратово]], [[Пробиштип]], [[Штип]], [[Кочани]], [[Делчево]], [[Радовиш]], [[Велес]], [[Прилеп]], [[Битола]], [[Охрид]], [[Неготино]], [[Валандово]], [[Гевгелија]], [[Дојран]], како и на [[Осоговски Планини|Осогово]], [[Скопска Црна Гора]], [[Огражден]] и во клисурите на [[Треска]], [[Пчиња]], [[Тополка]], [[Дервенска Клисура|Жеден]] и [[Демиркаписка Клисура|Демир Капија]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
== Галерија ==
&lt;gallery mode=packed heights=150px&gt;
Податотека:Alyssum desertorum - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum
Податотека:Alyssum desertorum 02 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum
Податотека:Alyssum desertorum 03 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum
Податотека:Alyssum desertorum 04 - Flora Exsiccata Macedonica.jpg|Хербариумски примерок на Alyssum desertorum
&lt;/gallery&gt;
== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2240,2241,2243 Jepson Manual Treatment]
* [https://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ALDE USDA Plants Profile]
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Флора на Азија]]
[[Категорија:Флора на Европа]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>jpx3o2qhv3wva7g1xa7bfyxf4stgp6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Комитет за казни</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396510</id>
    <revision>
      <id>5570300</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:47:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1156990205|Punishment Committee]]“</comment>
      <origin>5570300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4254" sha1="qinhpsz0tw9mc57tbofzp2wygtzl20r" xml:space="preserve">[[Податотека:Ebrahim_Monchi-Zadeh.jpg|мини|Ебрахим Моншизадех, еден од основачите на комитетот.]]
'''Комитет за казни''' ( [[Персиски јазик|персиски]] : کمیته مجازات) ― тајна организација која постоела во последните години од владеењето на династијата Каџари во [[Иран]]. Целта на организацијата била да убива луѓе кои ги сметале за предавници и странски агенти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://iranicaonline.org/articles/constitutional-revolution-iv|title=Constitutional Revolution|work=Encyclopedia Iranica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=فرهنگ فارسی|last=Moein|first=Mohammad|volume=6|pages=1605|trans-title=Persian dictionary}}&lt;/ref&gt;

Комитетот бил распуштен на 13 јули 1917 година, откако неговите членови биле уапсени и казнети.

== Историја ==
Основана на 1 септември 1916 година, првичните основачи на организацијата биле тројца луѓе по име Ебрахим Моншизадех, Асадалах Кан Аболфат и Мохамад Назар Кан Машкут ал-Мамалек.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.isna.ir/news/1400060906910/کمیته-مجازات-شکمت-را-مثل-سگ-پاره-پوره-می-کنیم|title=کمیته مجازات: شکمت را مثل سگ پاره پوره می کنیم|date=2021-08-31|work=ایسنا|language=fa|accessdate=2 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Првата цел на организацијата бил шефот на житницата во Техеран, по име Мирза Есмаил Кан, чии врски со [[Британска Империја|Британците]] и можната продажба на жито на британските и [[Руска Империја|руските]] сили го предизвикале гневот на комитетот. Тој бил убиен од Карим Даватгар, кој бил ангажиран да го изврши делото.

Самиот Карим Даватгар станал жртва на организацијата како второ лице кое било убиено, а бил убиен од Рашид ас-Солтан, на 2 мај 1917 година.

Други луѓе убиени од организациите биле:

* Матин Ас-Салтанех, поранешен пратеник и благајник, 22 мај 1917 година
* Мирза Мохсен Моџтахед, поранешен пратеник, 7 јуни 1917.
* Монтакеб ад-Доулех, благајник, 8 јуни 1917
* Мирза Ахмад Кан Остовар
* Ахмад Кан Сафа
* Сардар Рашид

[[Податотека:KarimDavaatgar.jpg|мини|Карим Даватгар.]]

== Членови ==

* Ебрахим Моншизадех
* Асадалах Кан Аболфат Задех
* Мохамад Назар Кан Машкут ал-Мамалек
* Карим Даватгар
* Емад ал-Котаб
* Рашид ас-Солтан
* Камал ал-Везарех
* Хосеин Кан Алах
* Али Акбар Ардаги
* Ехсанолах Кан Дустдар
* Сејед Мортеза
* Мирза Абдолхосеин Саацаз
* Бахадор ас-Салтанех
* Акбар Кан

== Во општонародната култура ==
Комитетот бил прикажан во популарната иранска [[телевизиска серија]] „&lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;Илјада раце&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;“ (Хезар Дастан).

== Наводи ==
&lt;references /&gt;
[[Категорија:Каџарски Иран]]
[[Категорија:Појавено во 1916 година во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]</text>
      <sha1>qinhpsz0tw9mc57tbofzp2wygtzl20r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570307</id>
      <parentid>5570300</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:53:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <origin>5570307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4254" sha1="ii5tqp3kf8d8ggj4n3min1rssm386xv" xml:space="preserve">[[Податотека:Ebrahim_Monchi-Zadeh.jpg|мини|Ебрахим Моншизадех, еден од основачите на комитетот.]]
'''Комитет за казни''' ( [[Персиски јазик|персиски]] : کمیته مجازات) ― тајна организација која постоела во последните години од владеењето на династијата Каџари во [[Иран]]. Целта на организацијата била да убива луѓе кои ги сметале за предавници и странски агенти.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://iranicaonline.org/articles/constitutional-revolution-iv|title=Constitutional Revolution|work=Encyclopedia Iranica}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=فرهنگ فارسی|last=Moein|first=Mohammad|volume=6|pages=1605|trans-title=Persian dictionary}}&lt;/ref&gt;

Комитетот бил распуштен на 13 јули 1917 година, откако неговите членови биле уапсени и казнети.

== Историја ==
Основана на 1 септември 1916 година, првичните основачи на организацијата биле тројца луѓе по име Ебрахим Моншизадех, Асадалах Хан Аболфат и Мохамад Назар Хан Машкут ал-Мамалек.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.isna.ir/news/1400060906910/کمیته-مجازات-شکمت-را-مثل-سگ-پاره-پوره-می-کنیم|title=کمیته مجازات: شکمت را مثل سگ پاره پوره می کنیم|date=2021-08-31|work=ایسنا|language=fa|accessdate=2 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;

Првата цел на организацијата бил шефот на житницата во Техеран, по име Мирза Есмаил Хан, чии врски со [[Британска Империја|Британците]] и можната продажба на жито на британските и [[Руска Империја|руските]] сили го предизвикале гневот на комитетот. Тој бил убиен од Карим Даватгар, кој бил ангажиран да го изврши делото.

Самиот Карим Даватгар станал жртва на организацијата како второ лице кое било убиено, а бил убиен од Рашид ас-Солтан, на 2 мај 1917 година.

Други луѓе убиени од организациите биле:

* Матин Ас-Салтанех, поранешен пратеник и благајник, 22 мај 1917 година
* Мирза Мохсен Моџтахед, поранешен пратеник, 7 јуни 1917.
* Монтакеб ад-Доулех, благајник, 8 јуни 1917
* Мирза Ахмад Хан Остовар
* Ахмад Хан Сафа
* Сардар Рашид

[[Податотека:KarimDavaatgar.jpg|мини|Карим Даватгар.]]

== Членови ==

* Ебрахим Моншизадех
* Асадалах Хан Аболфат Задех
* Мохамад Назар Хан Машкут ал-Мамалек
* Карим Даватгар
* Емад ал-Котаб
* Рашид ас-Солтан
* Камал ал-Везарех
* Хосеин Хан Алах
* Али Акбар Ардаги
* Ехсанолах Хан Дустдар
* Сејед Мортеза
* Мирза Абдолхосеин Саацаз
* Бахадор ас-Салтанех
* Акбар Хан

== Во општонародната култура ==
Комитетот бил прикажан во популарната иранска [[телевизиска серија]] „&lt;nowiki&gt;&lt;i&gt;Илјада раце&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt;“ (Хезар Дастан).

== Наводи ==
&lt;references /&gt;
[[Категорија:Каџарски Иран]]
[[Категорија:Појавено во 1916 година во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]</text>
      <sha1>ii5tqp3kf8d8ggj4n3min1rssm386xv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Теснолистен лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396511</id>
    <revision>
      <id>5570301</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:50:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Speciesbox |name=Теснолистен лен |image=Linum tenuifolium sl3.jpg |image_caption=Close-up of flower |image2=Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg |image2_caption=Botanical illustration |genus=Linum |species=tenuifolium |authority=[[Карл Линеј|L.]]...</comment>
      <origin>5570301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6570" sha1="709a4urc30xe789olr6kh353ql23ynu" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name=Теснолистен лен
|image=Linum tenuifolium sl3.jpg
|image_caption=Close-up of flower
|image2=Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg
|image2_caption=Botanical illustration
|genus=Linum
|species=tenuifolium
|authority=[[Карл Линеј|L.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; /&gt;
|synonyms=
*''Cathartolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Rchb.}}
*''Leucolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Fourr.}}
*''Linum biforme'' {{мали|Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum biforme'' f. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Clavaud}}
*''Linum biforme'' subsp. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum cilicicum'' {{мали|Fenzl}}
}}

'''Теснолистен лен''' ({{науч|Linum tenuifolium}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref name=&quot;LIUTF&quot; &gt;{{нмс |url=https://gd.eppo.int/taxon/LIUTF |title=''Linum tenuifolium'' (LIUTF)|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2023 |website=EPPO Global Database |publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; Домородно е за [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], [[Црно Море|Црноморјето]] и [[Кавказ]], северот на [[Близок Исток|Блискиот Исток]] до северозападен Иран.&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; &gt;{{наведен POWO |id=544741-1 |title=''Linum tenuifolium'' L. |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; 

Ова е [[повеќегодишно растение]] на каменливи, алкални и суви места и се смета дека се проширило од реликтни каменливи степи во Европа.&lt;ref&gt;{{наведено списание |title=Long-term continuity of steppe grasslands in eastern Central Europe: Evidence from species distribution patterns and chloroplast haplotypes |year=2021 |last1=Willner |first1=Wolfgang |last2=Moser |first2=Dietmar |last3=Plenk |first3=Kristina |last4=Aćić |first4=Svetlana |last5=Demina |first5=Olga N. |last6=Höhn |first6=Maria |last7=Kuzemko |first7=Anna |last8=Roleček |first8=Jan |last9=Vassilev |first9=Kiril |last10=Vynokurov |first10=Denys |last11=Kropf |first11=Matthias |journal=Journal of Biogeography |volume=48 |issue=12 |pages=3104–3117 |doi=10.1111/jbi.14269 |s2cid=241873688 |doi-access=free |bibcode=2021JBiog..48.3104W }}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] теснолисниот лен е широко распространето растение. Вирее по ридски пасишта и камењари, главно врз [[варовник]], и тоа од низините, па до 1.600 м.н.в.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1475-1476}}&lt;/ref&gt;

Познато е за [[Скопска Црна Гора]] (Групче), Скопје — [[Водно]], с. [[Горно Нерези]], помеѓу езерото „[[Треска (езеро)|Треска]]“ и с. [[Кондово]]; пл. [[Китка]]; [[Жеденска Клисура]]: [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]]; клисура на р. [[Радика]]; Дебарско — с. [[Баниште]], с. Косоврасти; Кичевско — [[Баба Сач]]: Порече - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско — с. [[Дебреште]], пл. [[Козјак (Мариово)|Козјак]]; пл. [[Галичица]]; пл. [[Кожуф]]; Велешко — с. [[Отовица]], с. [[Уланци]], (†) с. [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]; помеѓу с. Нежилово и изворот на [[Бабуна (река)|Бабуна]]; Светиниколско — с. [[Делисинци]]; Делчевско — Арнаутски Гроб; Дојранско — с. [[Николиќ]] и (†) поранешното с. [[Асанли]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за многу места во Македонија, како на пр.: пл. [[Ниџе]] (Grisebach, 1843); пл. [[Бистра (планина)|Бистра]] — Јама (Beck, 1904); Кичевско — [[Суво Поле (Бистра)|Суво Поле]], Битолско — с. [[Мојно]] (Vandas, 1909); пл. [[Јакупица]] — Драчевска Височина (Кошанин, 1911); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); Кавадарци (Јуришић, 1923); Кавадаречко — с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], Валандовско — с. Удово, Гевгелиско — с. Конско (Bornmüller, 1925); Велешко — пл. Клепа, Рајан (Bornmüller, 1927); Кавадаречко — с. Грбавец (Rohlena, 1935); Скопско - Капина, с. Катланово, с. Зелениково, Штип (Soška, 1938, 1939, 1940); Клисура на р. [[Треска]] (Петровић, 1940); Струмичко — [[Чам Чифлик]], Косови Ниви (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Галерија ==
{{Галерија
|Linum tenuifolium sl3.jpg|Раст
|Linum tenuifolium sl18.jpg|Стебло
|Linum tenuifolium sl15.jpg|Страничен поглед
|Linum tenuifolium (27322080623).jpg|Цвет
|Linum tenuifolium L.jpg|Цветови
|Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg|Ботаничка илустрација
|Linum tenuifolium sl8.jpg|Чаури и семиња
}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum tenuifolium}}
{{Inaturalist-таксон|335502|теснолисниот лен}}
* {{EOL|5404986}}

{{Таксонска лента|from=Q160361}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]</text>
      <sha1>709a4urc30xe789olr6kh353ql23ynu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570303</id>
      <parentid>5570301</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6315" sha1="20i8e4oql8q03e7rmrqq4sztyxcskmb" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name=Теснолистен лен
|image=Linum tenuifolium sl3.jpg
|image_caption=Теснолистен лен
|genus=Linum
|species=tenuifolium
|authority=[[Карл Линеј|L.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; /&gt;
|synonyms=
*''Cathartolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Rchb.}}
*''Leucolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Fourr.}}
*''Linum biforme'' {{мали|Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum biforme'' f. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Clavaud}}
*''Linum biforme'' subsp. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum cilicicum'' {{мали|Fenzl}}
}}

'''Теснолистен лен''' ({{науч|Linum tenuifolium}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref name=&quot;LIUTF&quot; &gt;{{нмс |url=https://gd.eppo.int/taxon/LIUTF |title=''Linum tenuifolium'' (LIUTF)|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2023 |website=EPPO Global Database |publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; Домородно е за [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], [[Црно Море|Црноморјето]] и [[Кавказ]], северот на [[Близок Исток|Блискиот Исток]] до северозападен Иран.&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; &gt;{{наведен POWO |id=544741-1 |title=''Linum tenuifolium'' L. |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; 

Ова е [[повеќегодишно растение]] на каменливи, алкални и суви места и се смета дека се проширило од реликтни каменливи степи во Европа.&lt;ref&gt;{{наведено списание |title=Long-term continuity of steppe grasslands in eastern Central Europe: Evidence from species distribution patterns and chloroplast haplotypes |year=2021 |last1=Willner |first1=Wolfgang |last2=Moser |first2=Dietmar |last3=Plenk |first3=Kristina |last4=Aćić |first4=Svetlana |last5=Demina |first5=Olga N. |last6=Höhn |first6=Maria |last7=Kuzemko |first7=Anna |last8=Roleček |first8=Jan |last9=Vassilev |first9=Kiril |last10=Vynokurov |first10=Denys |last11=Kropf |first11=Matthias |journal=Journal of Biogeography |volume=48 |issue=12 |pages=3104–3117 |doi=10.1111/jbi.14269 |s2cid=241873688 |doi-access=free |bibcode=2021JBiog..48.3104W }}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] теснолисниот лен е широко распространето растение. Вирее по ридски пасишта и камењари, главно врз [[варовник]], и тоа од низините, па до 1.600 м.н.в.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1475-1476}}&lt;/ref&gt;

Познато е за [[Скопска Црна Гора]] (Групче), Скопје — [[Водно]], с. [[Горно Нерези]], помеѓу езерото „[[Треска (езеро)|Треска]]“ и с. [[Кондово]]; пл. [[Китка]]; [[Жеденска Клисура]]: [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]]; клисура на р. [[Радика]]; Дебарско — с. [[Баниште]], с. Косоврасти; Кичевско — [[Баба Сач]]: Порече - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско — с. [[Дебреште]], пл. [[Козјак (Мариово)|Козјак]]; пл. [[Галичица]]; пл. [[Кожуф]]; Велешко — с. [[Отовица]], с. [[Уланци]], (†) с. [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]; помеѓу с. Нежилово и изворот на [[Бабуна (река)|Бабуна]]; Светиниколско — с. [[Делисинци]]; Делчевско — Арнаутски Гроб; Дојранско — с. [[Николиќ]] и (†) поранешното с. [[Асанли]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за многу места во Македонија, како на пр.: пл. [[Ниџе]] (Grisebach, 1843); пл. [[Бистра (планина)|Бистра]] — Јама (Beck, 1904); Кичевско — [[Суво Поле (Бистра)|Суво Поле]], Битолско — с. [[Мојно]] (Vandas, 1909); пл. [[Јакупица]] — Драчевска Височина (Кошанин, 1911); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); Кавадарци (Јуришић, 1923); Кавадаречко — с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], Валандовско — с. Удово, Гевгелиско — с. Конско (Bornmüller, 1925); Велешко — пл. Клепа, Рајан (Bornmüller, 1927); Кавадаречко — с. Грбавец (Rohlena, 1935); Скопско - Капина, с. Катланово, с. Зелениково, Штип (Soška, 1938, 1939, 1940); Клисура на р. [[Треска]] (Петровић, 1940); Струмичко — [[Чам Чифлик]], Косови Ниви (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Галерија ==
{{Галерија
|Linum tenuifolium sl3.jpg|Раст
|Linum tenuifolium sl18.jpg|Стебло
|Linum tenuifolium sl15.jpg|Страничен поглед
|Linum tenuifolium (27322080623).jpg|Цвет
|Linum tenuifolium L.jpg|Цветови
|Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg|Ботаничка илустрација
|Linum tenuifolium sl8.jpg|Чаури и семиња
}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum tenuifolium}}
{{Inaturalist-таксон|335502|теснолисниот лен}}
* {{EOL|5404986}}

{{Таксонска лента|from=Q160361}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]</text>
      <sha1>20i8e4oql8q03e7rmrqq4sztyxcskmb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570304</id>
      <parentid>5570303</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:51:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Надворешни врски */</comment>
      <origin>5570304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6317" sha1="1ub6xqvk5ic8pmchsixfz74iyzq6fy9" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name=Теснолистен лен
|image=Linum tenuifolium sl3.jpg
|image_caption=Теснолистен лен
|genus=Linum
|species=tenuifolium
|authority=[[Карл Линеј|L.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; /&gt;
|synonyms=
*''Cathartolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Rchb.}}
*''Leucolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Fourr.}}
*''Linum biforme'' {{мали|Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum biforme'' f. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Clavaud}}
*''Linum biforme'' subsp. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum cilicicum'' {{мали|Fenzl}}
}}

'''Теснолистен лен''' ({{науч|Linum tenuifolium}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref name=&quot;LIUTF&quot; &gt;{{нмс |url=https://gd.eppo.int/taxon/LIUTF |title=''Linum tenuifolium'' (LIUTF)|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2023 |website=EPPO Global Database |publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; Домородно е за [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], [[Црно Море|Црноморјето]] и [[Кавказ]], северот на [[Близок Исток|Блискиот Исток]] до северозападен Иран.&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; &gt;{{наведен POWO |id=544741-1 |title=''Linum tenuifolium'' L. |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; 

Ова е [[повеќегодишно растение]] на каменливи, алкални и суви места и се смета дека се проширило од реликтни каменливи степи во Европа.&lt;ref&gt;{{наведено списание |title=Long-term continuity of steppe grasslands in eastern Central Europe: Evidence from species distribution patterns and chloroplast haplotypes |year=2021 |last1=Willner |first1=Wolfgang |last2=Moser |first2=Dietmar |last3=Plenk |first3=Kristina |last4=Aćić |first4=Svetlana |last5=Demina |first5=Olga N. |last6=Höhn |first6=Maria |last7=Kuzemko |first7=Anna |last8=Roleček |first8=Jan |last9=Vassilev |first9=Kiril |last10=Vynokurov |first10=Denys |last11=Kropf |first11=Matthias |journal=Journal of Biogeography |volume=48 |issue=12 |pages=3104–3117 |doi=10.1111/jbi.14269 |s2cid=241873688 |doi-access=free |bibcode=2021JBiog..48.3104W }}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] теснолисниот лен е широко распространето растение. Вирее по ридски пасишта и камењари, главно врз [[варовник]], и тоа од низините, па до 1.600 м.н.в.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1475-1476}}&lt;/ref&gt;

Познато е за [[Скопска Црна Гора]] (Групче), Скопје — [[Водно]], с. [[Горно Нерези]], помеѓу езерото „[[Треска (езеро)|Треска]]“ и с. [[Кондово]]; пл. [[Китка]]; [[Жеденска Клисура]]: [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]]; клисура на р. [[Радика]]; Дебарско — с. [[Баниште]], с. Косоврасти; Кичевско — [[Баба Сач]]: Порече - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско — с. [[Дебреште]], пл. [[Козјак (Мариово)|Козјак]]; пл. [[Галичица]]; пл. [[Кожуф]]; Велешко — с. [[Отовица]], с. [[Уланци]], (†) с. [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]; помеѓу с. Нежилово и изворот на [[Бабуна (река)|Бабуна]]; Светиниколско — с. [[Делисинци]]; Делчевско — Арнаутски Гроб; Дојранско — с. [[Николиќ]] и (†) поранешното с. [[Асанли]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за многу места во Македонија, како на пр.: пл. [[Ниџе]] (Grisebach, 1843); пл. [[Бистра (планина)|Бистра]] — Јама (Beck, 1904); Кичевско — [[Суво Поле (Бистра)|Суво Поле]], Битолско — с. [[Мојно]] (Vandas, 1909); пл. [[Јакупица]] — Драчевска Височина (Кошанин, 1911); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); Кавадарци (Јуришић, 1923); Кавадаречко — с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], Валандовско — с. Удово, Гевгелиско — с. Конско (Bornmüller, 1925); Велешко — пл. Клепа, Рајан (Bornmüller, 1927); Кавадаречко — с. Грбавец (Rohlena, 1935); Скопско - Капина, с. Катланово, с. Зелениково, Штип (Soška, 1938, 1939, 1940); Клисура на р. [[Треска]] (Петровић, 1940); Струмичко — [[Чам Чифлик]], Косови Ниви (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Галерија ==
{{Галерија
|Linum tenuifolium sl3.jpg|Раст
|Linum tenuifolium sl18.jpg|Стебло
|Linum tenuifolium sl15.jpg|Страничен поглед
|Linum tenuifolium (27322080623).jpg|Цвет
|Linum tenuifolium L.jpg|Цветови
|Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg|Ботаничка илустрација
|Linum tenuifolium sl8.jpg|Чаури и семиња
}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum tenuifolium}}
* {{Inaturalist-таксон|335502|теснолисниот лен}}
* {{EOL|5404986}}

{{Таксонска лента|from=Q160361}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]</text>
      <sha1>1ub6xqvk5ic8pmchsixfz74iyzq6fy9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570308</id>
      <parentid>5570304</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:53:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6329" sha1="3yxwd72jkdxmayxqe5p9q28ir8yexmd" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name=Теснолистен лен
|image=Linum tenuifolium sl3.jpg
|image_caption=Теснолистен лен
|genus=Linum
|species=tenuifolium
|authority=[[Карл Линеј|L.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; /&gt;
|synonyms=
*''Cathartolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Rchb.}}
*''Leucolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Fourr.}}
*''Linum biforme'' {{мали|Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum biforme'' f. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Clavaud}}
*''Linum biforme'' subsp. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum cilicicum'' {{мали|Fenzl}}
}}

'''Теснолистен лен''' ({{науч|Linum tenuifolium}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref name=&quot;LIUTF&quot; &gt;{{нмс |url=https://gd.eppo.int/taxon/LIUTF |title=''Linum tenuifolium'' (LIUTF)|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2023 |website=EPPO Global Database |publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; Домородно е за [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], [[Црно Море|Црноморјето]] и [[Кавказ]], северот на [[Близок Исток|Блискиот Исток]] до северозападен Иран.&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; &gt;{{наведен POWO |id=544741-1 |title=''Linum tenuifolium'' L. |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; 

Ова е [[повеќегодишно растение]] на каменливи, алкални и суви места и се смета дека се проширило од реликтни каменливи степи во Европа.&lt;ref&gt;{{наведено списание |title=Long-term continuity of steppe grasslands in eastern Central Europe: Evidence from species distribution patterns and chloroplast haplotypes |year=2021 |last1=Willner |first1=Wolfgang |last2=Moser |first2=Dietmar |last3=Plenk |first3=Kristina |last4=Aćić |first4=Svetlana |last5=Demina |first5=Olga N. |last6=Höhn |first6=Maria |last7=Kuzemko |first7=Anna |last8=Roleček |first8=Jan |last9=Vassilev |first9=Kiril |last10=Vynokurov |first10=Denys |last11=Kropf |first11=Matthias |journal=Journal of Biogeography |volume=48 |issue=12 |pages=3104–3117 |doi=10.1111/jbi.14269 |s2cid=241873688 |doi-access=free |bibcode=2021JBiog..48.3104W }}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] теснолисниот лен е широко распространето растение. Вирее по ридски пасишта и камењари, главно врз [[варовник]], и тоа од низините, па до 1.600 м.н.в.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1475-1476}}&lt;/ref&gt;

Познато е за [[Скопска Црна Гора]] (Групче), Скопје — [[Водно]], с. [[Горно Нерези]], помеѓу езерото „[[Треска (езеро)|Треска]]“ и с. [[Кондово]]; пл. [[Китка]]; [[Жеденска Клисура]]: [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]]; клисура на р. [[Радика]]; Дебарско — с. [[Баниште]], с. Косоврасти; Кичевско — [[Баба Сач]]: Порече - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско — с. [[Дебреште]], пл. [[Козјак (Мариово)|Козјак]]; пл. [[Галичица]]; пл. [[Кожуф]]; Велешко — с. [[Отовица]], с. [[Уланци]], (†) с. [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]; помеѓу с. Нежилово и изворот на [[Бабуна (река)|Бабуна]]; Светиниколско — с. [[Делисинци]]; Делчевско — Арнаутски Гроб; Дојранско — с. [[Николиќ]] и (†) поранешното с. [[Асанли]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за многу места во Македонија, како на пр.: пл. [[Ниџе]] (Grisebach, 1843); пл. [[Бистра (планина)|Бистра]] — Јама (Beck, 1904); Кичевско — [[Суво Поле (Бистра)|Суво Поле]], Битолско — с. [[Мојно]] (Vandas, 1909); пл. [[Јакупица]] — Драчевска Височина (Кошанин, 1911); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); Кавадарци (Јуришић, 1923); Кавадаречко — с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], Валандовско — с. Удово, Гевгелиско — с. Конско (Bornmüller, 1925); Велешко — пл. Клепа, Рајан (Bornmüller, 1927); Кавадаречко — с. Грбавец (Rohlena, 1935); Скопско - Капина, с. [[Катланово]], с. [[Зелениково]], [[Штип]] (Soška, 1938, 1939, 1940); клисура на р. [[Треска]] (Петровић, 1940); Струмичко — [[Чам Чифлик]], Косови Ниви (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Галерија ==
{{Галерија
|Linum tenuifolium sl3.jpg|Раст
|Linum tenuifolium sl18.jpg|Стебло
|Linum tenuifolium sl15.jpg|Страничен поглед
|Linum tenuifolium (27322080623).jpg|Цвет
|Linum tenuifolium L.jpg|Цветови
|Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg|Ботаничка илустрација
|Linum tenuifolium sl8.jpg|Чаури и семиња
}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum tenuifolium}}
* {{Inaturalist-таксон|335502|теснолисниот лен}}
* {{EOL|5404986}}

{{Таксонска лента|from=Q160361}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]</text>
      <sha1>3yxwd72jkdxmayxqe5p9q28ir8yexmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570310</id>
      <parentid>5570308</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T08:54:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5570310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6341" sha1="4dei6x6kn9xniqe9l12966abd8ewcdv" xml:space="preserve">{{Speciesbox
|name=Теснолистен лен
|image=Linum tenuifolium sl3.jpg
|image_caption=Теснолистен лен
|genus=Linum
|species=tenuifolium
|authority=[[Карл Линеј|L.]]
|synonyms_ref=&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; /&gt;
|synonyms=
*''Cathartolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Rchb.}}
*''Leucolinum tenuifolium'' {{мали|(L.) Fourr.}}
*''Linum biforme'' {{мали|Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum biforme'' f. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Clavaud}}
*''Linum biforme'' subsp. ''tenuifolium'' {{мали|(L.) Bonnier &amp; Layens}}
*''Linum cilicicum'' {{мали|Fenzl}}
}}

'''Теснолистен лен''' ({{науч|Linum tenuifolium}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'').&lt;ref name=&quot;LIUTF&quot; &gt;{{нмс |url=https://gd.eppo.int/taxon/LIUTF |title=''Linum tenuifolium'' (LIUTF)|author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=2023 |website=EPPO Global Database |publisher=European and Mediterranean Plant Protection Organization |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; Домородно е за [[Средна Европа|Средна]] и [[Јужна Европа]], [[Црно Море|Црноморјето]] и [[Кавказ]], северот на [[Близок Исток|Блискиот Исток]] до северозападен Иран.&lt;ref name=&quot;POWO_544741-1&quot; &gt;{{наведен POWO |id=544741-1 |title=''Linum tenuifolium'' L. |access-date=7 јули 2023 }}&lt;/ref&gt; 

Ова е [[повеќегодишно растение]] на каменливи, алкални и суви места и се смета дека се проширило од реликтни каменливи степи во Европа.&lt;ref&gt;{{наведено списание |title=Long-term continuity of steppe grasslands in eastern Central Europe: Evidence from species distribution patterns and chloroplast haplotypes |year=2021 |last1=Willner |first1=Wolfgang |last2=Moser |first2=Dietmar |last3=Plenk |first3=Kristina |last4=Aćić |first4=Svetlana |last5=Demina |first5=Olga N. |last6=Höhn |first6=Maria |last7=Kuzemko |first7=Anna |last8=Roleček |first8=Jan |last9=Vassilev |first9=Kiril |last10=Vynokurov |first10=Denys |last11=Kropf |first11=Matthias |journal=Journal of Biogeography |volume=48 |issue=12 |pages=3104–3117 |doi=10.1111/jbi.14269 |s2cid=241873688 |doi-access=free |bibcode=2021JBiog..48.3104W }}&lt;/ref&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] теснолисниот лен е широко распространето растение. Вирее по ридски пасишта и камењари, главно врз [[варовник]], и тоа од низините, па до 1.600 м.н.в.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1475-1476}}&lt;/ref&gt;

Познато е за [[Скопска Црна Гора]] (Групче), Скопје — [[Водно]], с. [[Горно Нерези]], помеѓу езерото „[[Треска (езеро)|Треска]]“ и с. [[Кондово]]; пл. [[Китка]]; [[Жеденска Клисура]]: [[Таорска Клисура]], клисура на р. [[Пчиња]]; клисура на р. [[Радика]]; Дебарско — с. [[Баниште]], с. Косоврасти; Кичевско — [[Баба Сач]]: Порече - [[Барбарас (превој)|Барбарас]]; Прилепско — с. [[Дебреште]], пл. [[Козјак (Мариово)|Козјак]]; пл. [[Галичица]]; пл. [[Кожуф]]; Велешко — с. [[Отовица]], с. [[Уланци]], (†) с. [[Нежилово (Велешко)|Нежилово]]; помеѓу с. Нежилово и изворот на [[Бабуна (река)|Бабуна]]; Светиниколско — с. [[Делисинци]]; Делчевско — Арнаутски Гроб; Дојранско — с. [[Николиќ]] и (†) поранешното с. [[Асанли]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за многу места во Македонија, како на пр.: пл. [[Ниџе]] (Grisebach, 1843); пл. [[Бистра (планина)|Бистра]] — Јама (Beck, 1904); Кичевско — [[Суво Поле (Бистра)|Суво Поле]], Битолско — с. [[Мојно]] (Vandas, 1909); пл. [[Јакупица]] — Драчевска Височина (Кошанин, 1911); [[Мариово]] - Лубеница (Herzog, 1922); [[Кавадарци]] (Јуришић, 1923); Кавадаречко — с. [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], Валандовско — с. Удово, Гевгелиско — с. Конско (Bornmüller, 1925); Велешко — пл. [[Клепа]], Рајан (Bornmüller, 1927); Кавадаречко — с. [[Грбовец]] (Rohlena, 1935); Скопско - Капина, с. [[Катланово]], с. [[Зелениково]], [[Штип]] (Soška, 1938, 1939, 1940); клисура на р. [[Треска]] (Петровић, 1940); Струмичко — [[Чам Чифлик]], Косови Ниви (Рудски, 1943).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Галерија ==
{{Галерија
|Linum tenuifolium sl3.jpg|Раст
|Linum tenuifolium sl18.jpg|Стебло
|Linum tenuifolium sl15.jpg|Страничен поглед
|Linum tenuifolium (27322080623).jpg|Цвет
|Linum tenuifolium L.jpg|Цветови
|Plantarum indigenarum et exoticarum icones ad vivum coloratae, oder, Sammlung nach der Natur gemalter Abbildungen inn- und ausländlischer Pflanzen, für Liebhaber und Beflissene der Botanik (15904674577) (cropped).jpg|Ботаничка илустрација
|Linum tenuifolium sl8.jpg|Чаури и семиња
}}

== Наводи ==
{{наводи}}

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum tenuifolium}}
* {{Inaturalist-таксон|335502|теснолисниот лен}}
* {{EOL|5404986}}

{{Таксонска лента|from=Q160361}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]</text>
      <sha1>4dei6x6kn9xniqe9l12966abd8ewcdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum tenuifolium</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396512</id>
    <redirect title="Теснолистен лен" />
    <revision>
      <id>5570302</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Теснолистен лен]]</comment>
      <origin>5570302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="qib7bf7riivla0p0lyvlpw7a3cjfh1s" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Теснолистен лен]]</text>
      <sha1>qib7bf7riivla0p0lyvlpw7a3cjfh1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Историја на абортусот</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396514</id>
    <revision>
      <id>5570317</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:56:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Alyssum desertorum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396515</id>
    <revision>
      <id>5570318</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Orce Wiki</username>
        <id>121850</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{сзр}}</comment>
      <origin>5570318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30" xml:space="preserve">{{сзр}}</text>
      <sha1>l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Историја на абортусот</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396516</id>
    <revision>
      <id>5570322</id>
      <timestamp>2026-06-02T08:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Commons}} {{Cat main}}  [[Категорија:Абортус]] [[Категорија:Историја на медицината|Абортус]] [[Category:Историја на правата на жените|Абортус]]</comment>
      <origin>5570322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="ls2vtwxqlyu6vp89ea1uh2q6f6c9si9" xml:space="preserve">{{Commons}}
{{Cat main}}

[[Категорија:Абортус]]
[[Категорија:Историја на медицината|Абортус]]
[[Category:Историја на правата на жените|Абортус]]</text>
      <sha1>ls2vtwxqlyu6vp89ea1uh2q6f6c9si9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Историја на правата на жените</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396517</id>
    <revision>
      <id>5570323</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:01:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{Commons}}  [[Категорија:Права на жените|}]] [[Категорија:Женска историја|Права]] [[Категорија:Историја на човековите права|Жени]] [[Category:Феминизам и историја]]</comment>
      <origin>5570323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="274" sha1="tfp8yx8xqeic8lrpv9lkmazgpkhsht8" xml:space="preserve">{{Commons}}

[[Категорија:Права на жените|}]]
[[Категорија:Женска историја|Права]]
[[Категорија:Историја на човековите права|Жени]]
[[Category:Феминизам и историја]]</text>
      <sha1>tfp8yx8xqeic8lrpv9lkmazgpkhsht8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ликоподии</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396518</id>
    <revision>
      <id>5570324</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1343105530|Lycopodiaceae]]“</comment>
      <origin>5570324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9737" sha1="fcwimpirzvqh2pv05pgmmutqu18pw7y" xml:space="preserve">
'''Ликоподии''' ([[науч.]] ''Lycopodiaceae'') класа [[Црвоточни (класа)|Lycopodiopsida]], ред Lycopodiales, се старо семејство на васкуларни растенија, вклучувајќи ги сите основни и цврсти мовови, која опфаќа 17 прифатени родови  и околу 500 познати видови. Ова семејство потекнува од пред околу 380 милиони години во раниот девон, иако разновидноста во рамките на семејството е многу понова.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Plant Systematics: A Phylogenetic Approach|last=Judd|publisher=Sinauer Associates|year=2015|location=Sunderland, MA|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt; 

== Опис ==
Членовите на семејството Lycopodiaceae не произведуваат [[Семе|семиња]]. Наместо тоа, тие произведуваат [[Спора|спори]], кои се масни и запаливи, и се економски најважните аспекти на овие растенија. Спорите се со една големина (т.е. растенијата се [[Спора|изоспорни]]) и се наоѓаат на специјализирана структура на врвот на изданок. Членовите на семејството делат заедничка карактеристика: имаат микрофил, односно тоа е „мал лист со една жила, кој не е поврзан со празнина на листот во централниот васкуларен систем“.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Plant Systematics: A Phylogenetic Approach|last=Judd|publisher=Sinauer Associates|year=2015|location=Sunderland, MA|display-authors=etal}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFJudd2015&quot;&gt;Judd; et&amp;nbsp;al. (2015). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Кај членовите на ова семејство листовите се или спротивни или спирално распоредени, а најчесто растат до 5-20&amp;nbsp;см во височина.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot; /&gt; 

== Таксономија ==
Семејството Lycopodiaceae се смета за базално во рамките на класата [[Црвоточни (класа)|Lycopodiopsida]] (црвоточни). Една хипотеза за вклучените еволутивни врски е прикажана на кладограмот подолу. {{Клад|{{clade
   |1=Lycopodiaceae
   |2={{clade
      |1=[[Isoetaceae]]
      |2=[[Selaginellaceae]]
      }}
   }}|label1=[[Lycopodiopsida]]}}Во рамките на семејството, постои поддршка за три подгрупи. Во 2016 година, Филд и соработниците предложиле дека примарната поделба е помеѓу Lycopodielloideae плус Lycopodioideae и Huperzioideae (имиња ''sensu'' PPG I).&lt;ref name=&quot;Fiel16&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Field|displayauthors=etal|date=January 2016|title=Molecular Phylogenetics and the Morphology of the Lycopodiaceae Subfamily Huperzioideae Supports Three Genera: Huperzia, Phlegmariurus and Phylloglossum|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=94, Part B|issue=Pt B|pages=635–57|doi=10.1016/j.ympev.2015.09.024|pmid=26493224}}&lt;/ref&gt;{{Клад|{{clade
   |1={{clade
      |1=Lycopodielloideae (''Lycopodiella'' s.l.)
      |2=Lycopodioideae (''Lycopodium'' s.l.)
      }}
   |2=Huperzioideae (''Huperzia'' s.l.)
   }}}}Во семејството ликоподи има околу 400 познати видови.  Изворите се разликуваат во начинот на кој ги групираат во родови. &lt;ref name=&quot;Fiel16&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Field|displayauthors=etal|date=January 2016|title=Molecular Phylogenetics and the Morphology of the Lycopodiaceae Subfamily Huperzioideae Supports Three Genera: Huperzia, Phlegmariurus and Phylloglossum|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=94, Part B|issue=Pt B|pages=635–57|doi=10.1016/j.ympev.2015.09.024|pmid=26493224}}&lt;cite class=&quot;citation journal cs1 cs1-prop-long-vol&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFField2016&quot;&gt;Field; et&amp;nbsp;al. (January 2016). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Во системот PPG I, семејството има 16 прифатени родови, групирани во три потсемејства, Lycopodielloideae, Lycopodioideae и Huperzioideae, делумно врз основа на молекуларни филогенетски студии. 

Филогенија на Lycopodiaceae:&lt;ref name=&quot;Chen&quot;&gt;{{Наведување|last=Chen|first=De-Kui|last2=Zhou|first2=Xin-Mao|last3=Rothfels|first3=Carl J.|last4=Shepherd|first4=Lara D.|last5=Knapp|first5=Ralf|last6=Zhang|first6=Liang|last7=Lu|first7=Ngan Thi|last8=Fan|first8=Xue-Ping|last9=Wan|first9=Xia|year=2021|title=A global phylogeny of Lycopodiaceae (Lycopodiales; lycophytes) with the description of a new genus, Brownseya, from Oceania|journal=Taxon|volume=71|number=1|pages=25-51|doi=10.1002/tax.12597|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/tax.12597}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Chen|first=De-Kui|last2=Zhou|first2=Xin-Mao|last3=Rothfels|first3=Carl J.|last4=Shepherd|first4=Lara D.|last5=Knapp|first5=Ralf|last6=Zhang|first6=Liang|last7=Lu|first7=Ngan Thi|last8=Fan|first8=Xue-Ping|last9=Wan|first9=Xia|year=2021|title=Fig. S1 Maximum likelihood phylogeny of Lycopodiaceae based on seven plastid markers (atpA, psbA-trnH, rbcL, rps4 &amp; rps4-trnS, trnL &amp; trnL-F)|journal=Taxon|volume=71|number=1|pages=25-51|doi=10.1002/tax.12597|url=https://onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Ftax.12597&amp;file=tax12597-sup-0002-FigureS1.pdf}}&lt;/ref&gt;{{Клад|{{clade
  |1={{clade
    |label1=Huperzioideae
    |sublabel1=&lt;small&gt;Wagner &amp; Beitel ex Øllgaard&lt;/small&gt;
    |1={{clade
      |1=''[[Huperzia]]'' s.s. &lt;small&gt;Bernhardi&lt;/small&gt;
      |2={{clade
        |1=''[[Phylloglossum]]'' &lt;small&gt;Kunze&lt;/small&gt;
        |2=''[[Phlegmariurus]]'' &lt;small&gt;(Herter) Holub&lt;/small&gt;
         }}
       }}
     }}
  |2={{clade
    |1={{clade
      |label1=Lycopodielloideae
      |sublabel1=&lt;small&gt;Wagner &amp; Beitel ex Øllgaard&lt;/small&gt;
      |1={{clade
        |1={{clade
          |1={{clade
            |1=''[[Brownseya]]'' &lt;small&gt;Zhang et al.&lt;/small&gt;
            |2=''[[Palhinhaea]]'' &lt;small&gt;Franco &amp; Vasconcellos&lt;/small&gt;
             }}
          |2=''[[Lateristachys]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
           }}
        |2={{clade
          |1=''[[Pseudolycopodiella]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
          |2=''[[Lycopodiella]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
           }}
         }}
       }}
    |2={{clade
      |label1=Lycopodiastroideae
      |sublabel1=&lt;small&gt;Zhang &amp; Zhou&lt;/small&gt;
      |1=''[[Lycopodiastrum]]'' &lt;small&gt;Holub ex Dixit&lt;/small&gt;
      |label2=Lycopodioideae
      |sublabel2=&lt;small&gt;Eaton ex Øllgaard&lt;/small&gt;
      |2={{clade
        |1={{clade
          |1=''[[Diphasiastrum]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
          |2={{clade
            |1=''[[Lycopodium]]'' s.s. &lt;small&gt;von Linné&lt;/small&gt;
            |2=''[[Spinulum]]'' &lt;small&gt;Haines&lt;/small&gt;
             }}
           }}
        |2={{clade
          |1={{clade
            |1=''[[Pseudolycopodium]]'' &lt;small&gt;Preslia ex Holub&lt;/small&gt;
            |2={{clade
              |1=''[[Pseudodiphasium]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
              |2=''[[Austrolycopodium]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
               }}
             }}
          |2={{clade
            |1=''[[Dendrolycopodium]]'' &lt;small&gt;Haines&lt;/small&gt;
            |2=''[[Diphasium]]'' &lt;small&gt;Presl ex Rothmaler&lt;/small&gt;
             }}
           }}
         }}
       }}
     }}
   }}|style=font-size:100%;line-height:90%;width:600px;|label1=Lycopodiaceae}}

== Распространетост и живеалиште ==
Членовите на ова семејство се копнени и се најраспространети во тропските планински и алпски средини.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Plant Systematics: A Phylogenetic Approach|last=Judd|publisher=Sinauer Associates|year=2015|location=Sunderland, MA|display-authors=etal}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFJudd2015&quot;&gt;Judd; et&amp;nbsp;al. (2015). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; Иако се најзастапени во овие региони, тие се космополитски, со исклучок на сушните средини.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Pteridophytes and Gymnosperms|last=Øllgaard|first=B.|date=1990|work=In Pteridophytes and Gymnosperms|isbn=978-3-642-08080-7|pages=31–39|chapter=Lycopodiaceae|doi=10.1007/978-3-662-02604-5_10}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
 {{Викивидови}}

* {{Наведена книга|url=https://www.gutenberg.org/ebooks/10118|title=The Folk-lore of Plants|last=Thiselton-Dyer|first=Thomas F.|year=1889}}
* {{Наведено списание|last=Wagner|first=W. H. Jr.|last2=Beitel|first2=J. M.|year=1992|title=Generic classification of modern North American Lycopodiaceae|url=https://www.biodiversitylibrary.org/part/26770|journal=Ann. Missouri Bot. Gard.|volume=79|issue=3|pages=676–686|doi=10.2307/2399759|jstor=2399759}}
* [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=10527 Lycopodiaceae] in Flora of North America
{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Црвоточини]]</text>
      <sha1>fcwimpirzvqh2pv05pgmmutqu18pw7y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570327</id>
      <parentid>5570324</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <origin>5570327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8616" sha1="0d4281joaw582grn4dlsbe3plhikxon" xml:space="preserve">{{Speciesbox
| name = Lycopodiaceae 
| image = Lycopodium annotinum1.jpg
| image_caption = ''[[Spinulum annotinum]]''
| taxon = Lycopodiaceae
| authority = [[P.Beauv.]] ex [[Mirb.]] 1802&lt;ref name=Reveal&gt;{{citation |url=http://www.plantsystematics.org/reveal/pbio/fam/allspgfileL.html |title=Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium |author=James L. Reveal}}&lt;/ref&gt;
| subdivision_ranks = родови
| subdivision = Види текст
}}
'''Ликоподии''' ([[науч.]] ''Lycopodiaceae'') класа [[Црвоточни (класа)|Lycopodiopsida]], ред Lycopodiales, се старо семејство на васкуларни растенија, вклучувајќи ги сите основни и цврсти мовови, која опфаќа 17 прифатени родови  и околу 500 познати видови. Ова семејство потекнува од пред околу 380 милиони години во раниот девон, иако разновидноста во рамките на семејството е многу понова.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Plant Systematics: A Phylogenetic Approach|last=Judd|publisher=Sinauer Associates|year=2015|location=Sunderland, MA|display-authors=etal}}&lt;/ref&gt; 

== Опис ==
Членовите на семејството Lycopodiaceae не произведуваат [[Семе|семиња]]. Наместо тоа, тие произведуваат [[Спора|спори]], кои се масни и запаливи, и се економски најважните аспекти на овие растенија. Спорите се со една големина (т.е. растенијата се [[Спора|изоспорни]]) и се наоѓаат на специјализирана структура на врвот на изданок. Членовите на семејството делат заедничка карактеристика: имаат микрофил, односно тоа е „мал лист со една жила, кој не е поврзан со празнина на листот во централниот васкуларен систем“.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot; /&gt; Кај членовите на ова семејство листовите се или спротивни или спирално распоредени, а најчесто растат до 5-20&amp;nbsp;см во височина.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot; /&gt; 

== Таксономија ==
Семејството Lycopodiaceae се смета за базално во рамките на класата [[Црвоточни (класа)|Lycopodiopsida]] (црвоточни). Една хипотеза за вклучените еволутивни врски е прикажана на кладограмот подолу. 
{{Клад|{{clade
   |1=Lycopodiaceae
   |2={{clade
      |1=[[Isoetaceae]]
      |2=[[Selaginellaceae]]
      }}
   }}|label1=[[Lycopodiopsida]]}}
Во рамките на семејството, постои поддршка за три подгрупи. Во 2016 година, Филд и соработниците предложиле дека примарната поделба е помеѓу Lycopodielloideae плус Lycopodioideae и Huperzioideae (имиња ''sensu'' PPG I).&lt;ref name=&quot;Fiel16&quot;&gt;{{Наведено списание|last=Field|displayauthors=etal|date=January 2016|title=Molecular Phylogenetics and the Morphology of the Lycopodiaceae Subfamily Huperzioideae Supports Three Genera: Huperzia, Phlegmariurus and Phylloglossum|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=94, Part B|issue=Pt B|pages=635–57|doi=10.1016/j.ympev.2015.09.024|pmid=26493224}}&lt;/ref&gt;
{{Клад|{{clade
   |1={{clade
      |1=Lycopodielloideae (''Lycopodiella'' s.l.)
      |2=Lycopodioideae (''Lycopodium'' s.l.)
      }}
   |2=Huperzioideae (''Huperzia'' s.l.)
   }}}}
Во семејството има околу 400 познати видови. Изворите се разликуваат во начинот на кој ги групираат во родови.&lt;ref name=&quot;Fiel16&quot; /&gt; Во системот PPG I, семејството има 16 прифатени родови, групирани во три потсемејства, Lycopodielloideae, Lycopodioideae и Huperzioideae, делумно врз основа на молекуларни филогенетски студии. 

Филогенија на Lycopodiaceae:&lt;ref name=&quot;Chen&quot;&gt;{{Наведување|last=Chen|first=De-Kui|last2=Zhou|first2=Xin-Mao|last3=Rothfels|first3=Carl J.|last4=Shepherd|first4=Lara D.|last5=Knapp|first5=Ralf|last6=Zhang|first6=Liang|last7=Lu|first7=Ngan Thi|last8=Fan|first8=Xue-Ping|last9=Wan|first9=Xia|year=2021|title=A global phylogeny of Lycopodiaceae (Lycopodiales; lycophytes) with the description of a new genus, Brownseya, from Oceania|journal=Taxon|volume=71|number=1|pages=25-51|doi=10.1002/tax.12597|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/tax.12597}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведување|last=Chen|first=De-Kui|last2=Zhou|first2=Xin-Mao|last3=Rothfels|first3=Carl J.|last4=Shepherd|first4=Lara D.|last5=Knapp|first5=Ralf|last6=Zhang|first6=Liang|last7=Lu|first7=Ngan Thi|last8=Fan|first8=Xue-Ping|last9=Wan|first9=Xia|year=2021|title=Fig. S1 Maximum likelihood phylogeny of Lycopodiaceae based on seven plastid markers (atpA, psbA-trnH, rbcL, rps4 &amp; rps4-trnS, trnL &amp; trnL-F)|journal=Taxon|volume=71|number=1|pages=25-51|doi=10.1002/tax.12597|url=https://onlinelibrary.wiley.com/action/downloadSupplement?doi=10.1002%2Ftax.12597&amp;file=tax12597-sup-0002-FigureS1.pdf}}&lt;/ref&gt;
{{Клад|{{clade
  |1={{clade
    |label1=Huperzioideae
    |sublabel1=&lt;small&gt;Wagner &amp; Beitel ex Øllgaard&lt;/small&gt;
    |1={{clade
      |1=''[[Huperzia]]'' s.s. &lt;small&gt;Bernhardi&lt;/small&gt;
      |2={{clade
        |1=''[[Phylloglossum]]'' &lt;small&gt;Kunze&lt;/small&gt;
        |2=''[[Phlegmariurus]]'' &lt;small&gt;(Herter) Holub&lt;/small&gt;
         }}
       }}
     }}
  |2={{clade
    |1={{clade
      |label1=Lycopodielloideae
      |sublabel1=&lt;small&gt;Wagner &amp; Beitel ex Øllgaard&lt;/small&gt;
      |1={{clade
        |1={{clade
          |1={{clade
            |1=''[[Brownseya]]'' &lt;small&gt;Zhang et al.&lt;/small&gt;
            |2=''[[Palhinhaea]]'' &lt;small&gt;Franco &amp; Vasconcellos&lt;/small&gt;
             }}
          |2=''[[Lateristachys]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
           }}
        |2={{clade
          |1=''[[Pseudolycopodiella]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
          |2=''[[Lycopodiella]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
           }}
         }}
       }}
    |2={{clade
      |label1=Lycopodiastroideae
      |sublabel1=&lt;small&gt;Zhang &amp; Zhou&lt;/small&gt;
      |1=''[[Lycopodiastrum]]'' &lt;small&gt;Holub ex Dixit&lt;/small&gt;
      |label2=Lycopodioideae
      |sublabel2=&lt;small&gt;Eaton ex Øllgaard&lt;/small&gt;
      |2={{clade
        |1={{clade
          |1=''[[Diphasiastrum]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
          |2={{clade
            |1=''[[Lycopodium]]'' s.s. &lt;small&gt;von Linné&lt;/small&gt;
            |2=''[[Spinulum]]'' &lt;small&gt;Haines&lt;/small&gt;
             }}
           }}
        |2={{clade
          |1={{clade
            |1=''[[Pseudolycopodium]]'' &lt;small&gt;Preslia ex Holub&lt;/small&gt;
            |2={{clade
              |1=''[[Pseudodiphasium]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
              |2=''[[Austrolycopodium]]'' &lt;small&gt;Holub&lt;/small&gt;
               }}
             }}
          |2={{clade
            |1=''[[Dendrolycopodium]]'' &lt;small&gt;Haines&lt;/small&gt;
            |2=''[[Diphasium]]'' &lt;small&gt;Presl ex Rothmaler&lt;/small&gt;
             }}
           }}
         }}
       }}
     }}
   }}|style=font-size:100%;line-height:90%;width:600px;|label1=Lycopodiaceae}}

== Распространетост и живеалиште ==
Членовите на ова семејство се копнени и се најраспространети во тропските планински и алпски средини.&lt;ref name=&quot;Judd15&quot; /&gt; Иако се најзастапени во овие региони, тие се космополитски, со исклучок на сушните средини.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Pteridophytes and Gymnosperms|last=Øllgaard|first=B.|date=1990|work=In Pteridophytes and Gymnosperms|isbn=978-3-642-08080-7|pages=31–39|chapter=Lycopodiaceae|doi=10.1007/978-3-662-02604-5_10}}&lt;/ref&gt;

== Наводи ==
{{наводи}}
{{Commons category|Lycopodiaceae}}
{{Викивидови}}

{{Таксонска лента}}
[[Категорија:Црвоточини]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]</text>
      <sha1>0d4281joaw582grn4dlsbe3plhikxon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Ликоподии</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396519</id>
    <revision>
      <id>5570325</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мирза Хусајн Техрани</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396520</id>
    <revision>
      <id>5570326</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1348110688|Mirza Husayn Tehrani]]“</comment>
      <origin>5570326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6451" sha1="azo6c5038huw4yewdi01tnop669ro4o" xml:space="preserve">
 

[[Ајатолах]] '''Мирза Хусајн Халили Техрани''' (1815-1908) &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; (персиски: میرزا حسین خلیلی تهرانی) ― усулиски шиитски правник и еден од четирите извори на емулација во времето на Иранската уставна револуција (1905–1911). Тој работел заедно со Ахунд Хурасани и Шајх Абдула Мазандарани за да ја поддржи првата демократска револуција во Азија, Уставната револуција на Иран, и бил сопотписник на сите главни изјави издадени од семинаријата во Наџаф во поддршка на [[Демократија|демократијата]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Farzaneh, Mateo Mohammad (2015). “''The Iranian Constitutional Revolution and the Clerical Leadership of Khurasani”''. Syracuse, New York: Syracuse University Press. стр. 13. {{ISBN|978-0-8156-5311-0}}.&lt;/ref&gt;

== Кариера ==
Во 1891 година, тој станал марџа, а по смртта на Мирза Ширази во 1895 година, тој бил наведен меѓу големите [[Право|правници]], а многу луѓе од [[Техеран]] го следеле.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Hermann, Denis (1 мај 2013). “Akhund Khurasani and the Iranian Constitutional Movement”. ''Middle Eastern Studies''. '''49''' (3): стр. 440. {{DOI|10.1080/00263206.2013.783828}}. {{ISSN|0026-3206}}.&lt;/ref&gt; Кога собранието било нападнато од свештеникот на [[Шах (титула)|шаховиот]] двор, Шејх Фазлула Нури, Техерани, заедно со другите правници од Наџаф, застанал на страната на демократијата и дејствувал како легитимирачка сила.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://global.oup.com/academic/product/irans-first-revolution-9780195068221?cc=us&amp;lang=en&amp;|title=Iran's First Revolution: Shi'ism and the Constitutional Revolution of 1905-1909|last=Bayat|first=Mangol|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-506822-1|series=Studies in Middle Eastern History|location=Oxford, New York|pages=181}}&lt;/ref&gt; Тие се повикале на [[Куран|куранската]] заповед за „забранување на доброто и забрана на лошото“ за да ја оправдаат демократијата во периодот на окултирање, и го поврзале спротивставувањето на уставното движење со „војна против Имамот на добата“.&lt;ref&gt;Hermann, Denis (1 мај 2013). “Akhund Khurasani and the Iranian Constitutional Movement”. ''Middle Eastern Studies''. '''49''' (3): стр. 435. {{DOI|10.1080/00263206.2013.783828}}. {{ISSN|0026-3206}}.&lt;/ref&gt; Ахунд Хурасани, Мирза Хуајн Техрани и Шејх Абдула Мазандарани, теоретизирале модел на верска секуларност во отсуство на Имамот, кој сè уште преовладувал во шиитските семинарии.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ghobadzadeh|first=Naser|date=17 октомври 2013|title=Religious secularity: A vision for revisionist political Islam|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0191453713507014|journal=Philosophy &amp; Social Criticism'|volume=39|issue=10|page=1009|doi=10.1177/0191453713507014|issn=0191-4537|url-access=subscription}}.&lt;/ref&gt;

Периодот од уништувањето на првото собрание по наредба на Мохамед Али-шах на 23 јуни 1908 година, до соборувањето на шахот на 16 јули 1909 година, е наречен Мал деспотизам во историјата на современ [[Иран]]. Шахот постојано ги одложувал изборите под маската на борба против бунтот и одбрана на исламот. Мохамед Али-шах пишувал писма до изворите на емулација во Наџаф, барајќи нивна поддршка против заговорите што ги наведувал од Бабис и други [[Ерес|еретици]]. Сепак, Ахунд Хурасани, Мирза Техрани и Мирза Абдула Мазандарани одговориле потврдувајќи ја религиозната легитимност на демократијата и советувајќи го шахот да работи во рамките на уставните рамки за подобрување на условите во општеството и одбрана на земјата од колонијално влијание.&lt;ref&gt;Bayat, Mangol (1991). ''Iran's First Revolution: Shi'ism and the Constitutional Revolution of 1905-1909''. Studies in Middle Eastern History. Oxford, New York: Oxford University Press. p. 232. {{ISBN|978-0-19-506822-1}}.&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

[[Категорија:Ирански револуционери]]
[[Категорија:Починати во 1908 година]]
[[Категорија:Родени во 1815 година]]
[[Категорија:Статии со текст на персиски]]
[[Категорија:Марџа]]
[[Категорија:Ирански шиитски свештеници]]
[[Категорија:Исламски активисти за демократија]]
[[Категорија:Ирачки велики ајатоласи]]
[[Категорија:Ирански велики ајатоласи]]
[[Категорија:Антимонархисти]]
[[Категорија:Иранско движење за демократија]]
[[Категорија:Револуции во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]
[[Категорија:Бунтовници од 20 век]]</text>
      <sha1>azo6c5038huw4yewdi01tnop669ro4o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570336</id>
      <parentid>5570326</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <origin>5570336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8718" sha1="pmltecq989nmv0iurue166gkww03yhs" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
| religion           = [[Ислам]]
| birth_name         =
| other_names        =
| birth_date         = {{роден на|||1815}}
| birth_place        = [[Наџаф]], [[Багдадски Пашалак]], [[Османлиска Империја]]
| death_date         = {{починал на и возраст|1908|||1815||}}
| death_place        = [[Наџаф]], [[Багдадски Вилает]], [[Османлиска Империја]]
| resting_place      =
| nationality        = [[Османлиска Империја|Отоманец]]
| ethnicity          = [[Иранци|Иранец]]
| occupation         =
| title              =
| caption            = Тројката: (од лево кон десно) Ахунд Хусарани, Мирза Хусајн Техрани и Абдулах Мазандрани
| image              = Akhund Khurasani, Mirza Husayn Tehrani, and Abdullah Mazandarani.jpg
| name               = Мирза Хусајн Техрани
| known_for          =
| post               = [[Велик ајатолах]]
| region             = 
| honorific_prefix   = [[Велик ајатолах]] [[шеик]]
| jurisprudence      =
| period             = 1891–1908
| parents            =
| background         = #ABE9CC
| Madh'hab           = [[Дванаесетници|Дванаесетен]] [[шиизам]]
| location           = [[Наџаф]], [[Багдадски Вилает]], [[Османлиска Империја]]
| predecessor        =
| successor          =
| signature          =
| denomination       =
| website            =
| influenced         =
| notable_works      =
| notable_ideas      =
| main_interests     =
| creed              =
| native_name        = {{lang|fa|میرزا حسین خلیلی تهرانی}}
}}
[[Ајатолах]] '''Мирза Хусајн Халили Техрани''' (1815-1908) &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; (персиски: میرزا حسین خلیلی تهرانی) ― усулиски шиитски правник и еден од четирите извори на емулација во времето на Иранската уставна револуција (1905–1911). Тој работел заедно со Ахунд Хурасани и Шајх Абдула Мазандарани за да ја поддржи првата демократска револуција во Азија, Уставната револуција на Иран, и бил сопотписник на сите главни изјави издадени од семинаријата во Наџаф во поддршка на [[Демократија|демократијата]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Farzaneh, Mateo Mohammad (2015). “''The Iranian Constitutional Revolution and the Clerical Leadership of Khurasani”''. Syracuse, New York: Syracuse University Press. стр. 13. {{ISBN|978-0-8156-5311-0}}.&lt;/ref&gt;

== Кариера ==
Во 1891 година, тој станал марџа, а по смртта на Мирза Ширази во 1895 година, тој бил наведен меѓу големите [[Право|правници]], а многу луѓе од [[Техеран]] го следеле.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Hermann, Denis (1 мај 2013). “Akhund Khurasani and the Iranian Constitutional Movement”. ''Middle Eastern Studies''. '''49''' (3): стр. 440. {{DOI|10.1080/00263206.2013.783828}}. {{ISSN|0026-3206}}.&lt;/ref&gt; Кога собранието било нападнато од свештеникот на [[Шах (титула)|шаховиот]] двор, Шејх Фазлула Нури, Техерани, заедно со другите правници од Наџаф, застанал на страната на демократијата и дејствувал како легитимирачка сила.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://global.oup.com/academic/product/irans-first-revolution-9780195068221?cc=us&amp;lang=en&amp;|title=Iran's First Revolution: Shi'ism and the Constitutional Revolution of 1905-1909|last=Bayat|first=Mangol|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-506822-1|series=Studies in Middle Eastern History|location=Oxford, New York|pages=181}}&lt;/ref&gt; Тие се повикале на [[Куран|куранската]] заповед за „забранување на доброто и забрана на лошото“ за да ја оправдаат демократијата во периодот на окултирање, и го поврзале спротивставувањето на уставното движење со „војна против Имамот на добата“.&lt;ref&gt;Hermann, Denis (1 мај 2013). “Akhund Khurasani and the Iranian Constitutional Movement”. ''Middle Eastern Studies''. '''49''' (3): стр. 435. {{DOI|10.1080/00263206.2013.783828}}. {{ISSN|0026-3206}}.&lt;/ref&gt; Ахунд Хурасани, Мирза Хуајн Техрани и Шејх Абдула Мазандарани, теоретизирале модел на верска секуларност во отсуство на Имамот, кој сè уште преовладувал во шиитските семинарии.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ghobadzadeh|first=Naser|date=17 октомври 2013|title=Religious secularity: A vision for revisionist political Islam|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0191453713507014|journal=Philosophy &amp; Social Criticism'|volume=39|issue=10|page=1009|doi=10.1177/0191453713507014|issn=0191-4537|url-access=subscription}}.&lt;/ref&gt;

Периодот од уништувањето на првото собрание по наредба на Мохамед Али-шах на 23 јуни 1908 година, до соборувањето на шахот на 16 јули 1909 година, е наречен Мал деспотизам во историјата на современ [[Иран]]. Шахот постојано ги одложувал изборите под маската на борба против бунтот и одбрана на исламот. Мохамед Али-шах пишувал писма до изворите на емулација во Наџаф, барајќи нивна поддршка против заговорите што ги наведувал од Бабис и други [[Ерес|еретици]]. Сепак, Ахунд Хурасани, Мирза Техрани и Мирза Абдула Мазандарани одговориле потврдувајќи ја религиозната легитимност на демократијата и советувајќи го шахот да работи во рамките на уставните рамки за подобрување на условите во општеството и одбрана на земјата од колонијално влијание.&lt;ref&gt;Bayat, Mangol (1991). ''Iran's First Revolution: Shi'ism and the Constitutional Revolution of 1905-1909''. Studies in Middle Eastern History. Oxford, New York: Oxford University Press. p. 232. {{ISBN|978-0-19-506822-1}}.&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Мухамад Казим Хурасани]]
* [[Абдалах МАзандарани]]
* [[Мирза Али-ага Табризи]]
* [[Иранска уставна револуција]]
* [[Интелектуални движења во Иран]]
* [[Мирза Малком-хан]]
* [[Ајатолах Мирза Хусеин Наини|Мирза Хусеин Наини]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

[[Категорија:Ирански револуционери]]
[[Категорија:Починати во 1908 година]]
[[Категорија:Родени во 1815 година]]
[[Категорија:Статии со текст на персиски]]
[[Категорија:Марџа]]
[[Категорија:Ирански шиитски свештеници]]
[[Категорија:Исламски активисти за демократија]]
[[Категорија:Ирачки велики ајатоласи]]
[[Категорија:Ирански велики ајатоласи]]
[[Категорија:Антимонархисти]]
[[Категорија:Иранско движење за демократија]]
[[Категорија:Револуции во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]
[[Категорија:Бунтовници од 20 век]]
[[Категорија:Отомански Иранци]]</text>
      <sha1>pmltecq989nmv0iurue166gkww03yhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570338</id>
      <parentid>5570336</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dandarmkd</username>
        <id>31127</id>
      </contributor>
      <origin>5570338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8749" sha1="ne2w5zt2kujzk9xoj087sj4antjgsou" xml:space="preserve">{{Infobox religious biography
| religion           = [[Ислам]]
| birth_name         =
| other_names        =
| birth_date         = {{роден на|||1815}}
| birth_place        = [[Наџаф]], [[Багдадски Пашалак]], [[Османлиска Империја]]
| death_date         = {{починал на и возраст|1908|||1815||}}
| death_place        = [[Наџаф]], [[Багдадски Вилает]], [[Османлиска Империја]]
| resting_place      =
| nationality        = [[Османлиска Империја|Отоманец]]
| ethnicity          = [[Иранци|Иранец]]
| occupation         =
| title              =
| caption            = Тројката: (од лево кон десно) Ахунд Хусарани, Мирза Хусајн Техрани и Абдулах Мазандрани
| image              = Akhund Khurasani, Mirza Husayn Tehrani, and Abdullah Mazandarani.jpg
| name               = Мирза Хусајн Техрани
| known_for          =
| post               = [[Велик ајатолах]]
| region             = 
| honorific_prefix   = [[Велик ајатолах]] [[шеик]]
| jurisprudence      =
| period             = 1891–1908
| parents            =
| background         = #ABE9CC
| Madh'hab           = [[Дванаесетници|Дванаесетен]] [[шиизам]]
| location           = [[Наџаф]], [[Багдадски Вилает]], [[Османлиска Империја]]
| predecessor        =
| successor          =
| signature          =
| denomination       =
| website            =
| influenced         =
| notable_works      =
| notable_ideas      =
| main_interests     =
| creed              =
| native_name        = {{lang|fa|میرزا حسین خلیلی تهرانی}}
}}
[[Ајатолах]] '''Мирза Хусајн Халили Техрани''' (1815-1908)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; (персиски: میرزا حسین خلیلی تهرانی) ― усулиски [[Шиизам|шиитски]] [[Право|правник]] и еден од четирите извори на емулација во времето на Иранската уставна револуција (1905–1911). Тој работел заедно со Ахунд Хурасани и Шајх Абдула Мазандарани за да ја поддржи првата демократска револуција во Азија, Уставната револуција на Иран, и бил сопотписник на сите главни изјави издадени од семинаријата во Наџаф во поддршка на [[Демократија|демократијата]].&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Farzaneh, Mateo Mohammad (2015). “''The Iranian Constitutional Revolution and the Clerical Leadership of Khurasani”''. Syracuse, New York: Syracuse University Press. стр. 13. {{ISBN|978-0-8156-5311-0}}.&lt;/ref&gt;

== Кариера ==
Во 1891 година, тој станал марџа, а по смртта на Мирза Ширази во 1895 година, тој бил наведен меѓу големите [[Право|правници]], а многу луѓе од [[Техеран]] го следеле.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Hermann, Denis (1 мај 2013). “Akhund Khurasani and the Iranian Constitutional Movement”. ''Middle Eastern Studies''. '''49''' (3): стр. 440. {{DOI|10.1080/00263206.2013.783828}}. {{ISSN|0026-3206}}.&lt;/ref&gt; Кога собранието било нападнато од свештеникот на [[Шах (титула)|шаховиот]] двор, Шејх Фазлула Нури, Техерани, заедно со другите правници од Наџаф, застанал на страната на демократијата и дејствувал како легитимирачка сила.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://global.oup.com/academic/product/irans-first-revolution-9780195068221?cc=us&amp;lang=en&amp;|title=Iran's First Revolution: Shi'ism and the Constitutional Revolution of 1905-1909|last=Bayat|first=Mangol|publisher=Oxford University Press|year=1991|isbn=978-0-19-506822-1|series=Studies in Middle Eastern History|location=Oxford, New York|pages=181}}&lt;/ref&gt; Тие се повикале на [[Куран|куранската]] заповед за „забранување на доброто и забрана на лошото“ за да ја оправдаат демократијата во периодот на окултирање, и го поврзале спротивставувањето на уставното движење со „војна против Имамот на добата“.&lt;ref&gt;Hermann, Denis (1 мај 2013). “Akhund Khurasani and the Iranian Constitutional Movement”. ''Middle Eastern Studies''. '''49''' (3): стр. 435. {{DOI|10.1080/00263206.2013.783828}}. {{ISSN|0026-3206}}.&lt;/ref&gt; Ахунд Хурасани, Мирза Хуајн Техрани и Шејх Абдула Мазандарани, теоретизирале модел на верска секуларност во отсуство на Имамот, кој сè уште преовладувал во шиитските семинарии.&lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Ghobadzadeh|first=Naser|date=17 октомври 2013|title=Religious secularity: A vision for revisionist political Islam|url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/0191453713507014|journal=Philosophy &amp; Social Criticism'|volume=39|issue=10|page=1009|doi=10.1177/0191453713507014|issn=0191-4537|url-access=subscription}}.&lt;/ref&gt;

Периодот од уништувањето на првото собрание по наредба на Мохамед Али-шах на 23 јуни 1908 година, до соборувањето на шахот на 16 јули 1909 година, е наречен Мал деспотизам во историјата на современ [[Иран]]. Шахот постојано ги одложувал изборите под маската на борба против бунтот и одбрана на исламот. Мохамед Али-шах пишувал писма до изворите на емулација во Наџаф, барајќи нивна поддршка против заговорите што ги наведувал од Бабис и други [[Ерес|еретици]]. Сепак, Ахунд Хурасани, Мирза Техрани и Мирза Абдула Мазандарани одговориле потврдувајќи ја религиозната легитимност на демократијата и советувајќи го шахот да работи во рамките на уставните рамки за подобрување на условите во општеството и одбрана на земјата од колонијално влијание.&lt;ref&gt;Bayat, Mangol (1991). ''Iran's First Revolution: Shi'ism and the Constitutional Revolution of 1905-1909''. Studies in Middle Eastern History. Oxford, New York: Oxford University Press. p. 232. {{ISBN|978-0-19-506822-1}}.&lt;/ref&gt;

== Поврзано ==
* [[Мухамад Казим Хурасани]]
* [[Абдалах МАзандарани]]
* [[Мирза Али-ага Табризи]]
* [[Иранска уставна револуција]]
* [[Интелектуални движења во Иран]]
* [[Мирза Малком-хан]]
* [[Ајатолах Мирза Хусеин Наини|Мирза Хусеин Наини]]

== Наводи ==
{{Наводи}}

== Надворешни врски ==

[[Категорија:Ирански револуционери]]
[[Категорија:Починати во 1908 година]]
[[Категорија:Родени во 1815 година]]
[[Категорија:Статии со текст на персиски]]
[[Категорија:Марџа]]
[[Категорија:Ирански шиитски свештеници]]
[[Категорија:Исламски активисти за демократија]]
[[Категорија:Ирачки велики ајатоласи]]
[[Категорија:Ирански велики ајатоласи]]
[[Категорија:Антимонархисти]]
[[Категорија:Иранско движење за демократија]]
[[Категорија:Револуции во Иран]]
[[Категорија:Персиска уставна револуција]]
[[Категорија:Бунтовници од 20 век]]
[[Категорија:Отомански Иранци]]</text>
      <sha1>ne2w5zt2kujzk9xoj087sj4antjgsou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lycopodiopsida</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396521</id>
    <redirect title="Црвоточни (класа)" />
    <revision>
      <id>5570328</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Црвоточни (класа)]]</comment>
      <origin>5570328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="ttat2h3xr3c5yiux4hla4up9moytvd6" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Црвоточни (класа)]]</text>
      <sha1>ttat2h3xr3c5yiux4hla4up9moytvd6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lycopodiaceae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396522</id>
    <redirect title="Ликоподии" />
    <revision>
      <id>5570330</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Ликоподии]]</comment>
      <origin>5570330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="st926dm7sw1ku17szq88a17n9fsehuu" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ликоподии]]</text>
      <sha1>st926dm7sw1ku17szq88a17n9fsehuu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Џозеф Мајстер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396523</id>
    <revision>
      <id>5570333</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lili Arsova</username>
        <id>86688</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1349310417|Joseph Meister]]“</comment>
      <origin>5570333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6684" sha1="2i1x49410e7p0aetaxlbav7jzdly7za" xml:space="preserve">
[[Податотека:Joseph_Meister.jpg|мини|327x327пкс|Џозеф Мајстер во 1885 година]]
'''Џозеф Мајстер''' (21 февруари 1876 &amp;#x2013; 24 јуни 1940) бил првото лице кое било инокулирано против [[беснило]] од страна на  [[Луј Пастер]] и веројатно првото лице кое било успешно излекувано од инфекцијата, која има стапка на смртност од &gt;99% откако ќе се појават сиптомите.

== Историја ==
Во 1885 година, деветгодишниот Мајстер бил лоѓо каснат од наводно бесно куче. По консултации со Алфред Вулпијан и Жак-Жозеф Гранше и добивање на нивна помош, [[Луј Пастер]] се согласил да го инокулира момчето со ткиво од 'рбет од бесни зајаци, кое успешно го користел за спречување на беснило кај кучињата.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Rabid: A Cultural History of the World's Most Diabolical Virus|last=Wasik|first=Bill|last2=Murphy|first2=Monica|publisher=Penguin|year=2012|isbn=978-1101583746|oclc=759911217}}&lt;/ref&gt; Третманот бил успешен и момчето не развило беснило.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/louispasteurfree009068mbp/page/n361/mode/2up|title=Louis Pasteur: Freelance Of Science|last=Dubos|first=René|publisher=Little, Brown and Company|year=1950|pages=335–336|author-link=René Dubos}}&lt;/ref&gt; За Пастер, ова технички претставувало практикување без лиценца бидејќи бил хемичар, а не лиценциран лекар, но тој продолжил по совет на лиценцирани колеги кои се согласиле дека на младиот му е потребен третманот и дека Пастер бил единствениот професионалец достапен тоа да го примени.&lt;ref name=&quot;murphy2004&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Case Studies Biomedical Research Ethics|last=Murphy|first=Timothy F.|publisher=MIT Press|year=2004|isbn=978-0-262-63286-7}}&lt;/ref&gt; Сепак, успехот на третманот довел до откажување од какви било формални обвинувања.

Како возрасен, Мајстер работел како домар во Институтот Пастер се до неговата смрт во 1940 година на 64-годишна возраст. На 24 јуни 1940 година, десет дена откако германската армија го окупирала Париз за време на Втората светска војна, Мајстер извршил самоубиствосо својот гасен пиштол.

Иако често се повторува, верзијата за неговото самоубиство во која се вели дека тој одлучил да си го одземе животот наместо да дозволи [[Вермахт]] да влезе во [[Крипта|криптата]] на Пастер&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=The New Intelligent Man's Guide to Science|title-link=The Intelligent Man's Guide to Science|last=Asimov|first=Isaac|publisher=Basic Books|year=1965|location=New York|author-link=Isaac Asimov}}&lt;/ref&gt; не е одржлива. &lt;ref&gt;{{Наведено списание|last=Dufour|first=Héloïse D.|last2=Carroll|first2=Sean B.|date=2 October 2013|title=History: Great myths die hard|url=https://www.nature.com/articles/502032a|journal=Nature|volume=502|issue=7469|pages=32–33|doi=10.1038/502032a|pmid=24137644|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; Наместо тоа, еден современ напис во весник , како и сведочењето на внуката на Мајстер&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mijo.demouron.fr/2008/01/21/il-etait-une-fois/|title=Il était une fois|date=21 January 2008|work=Blog de Mijo Demouron|language=fr|accessdate=23 April 2024}}&lt;/ref&gt; укажуваат дека, плашејќи се за безбедноста на своето семејство, Мајстер ги замолил да си заминат, додека тој останал да го заштити институтот Пастер од германските војници. Тој погрешно верувал дека ова резултирало со нивното заробување од страна на нацистите.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://historydaily.org/the-life-and-death-of-joseph-meister/3|title=The Life and Death of Joseph Meister|last=Harris|first=Karen|date=23 August 2018|work=History Daily|language=en|accessdate=22 October 2020}}&lt;/ref&gt; Во трагична иронија, неговото семејство се вратило во институтот неколку часа откако Мајстер починал од самоубиство. &lt;ref name=&quot;vm35&quot; /&gt;

== Портрети ==
Мајстер го играл Дики Мур во филмот од 1936 година ''„Приказната за Луј Пастер“'' . Приказната за потенцијално опасната вакцинација на Мајстер против беснило од страна на Пастер била прикажана и во една епизода од ТВ серијата ''„Темни работи: Извртени, но вистинити„'' и драмско-документарната серија на Би-Би-Си од 1974 година ''„Микроби и луѓе“'' .

== Наводи ==

== Поврзано ==

* Џералд Л. Гејсон. ''Приватната наука на Луј Пастер'' (Принстон Универзитетски Прес, 1995) (  )

== Надворешни врски ==

* [https://m.ina.fr/audio/PHD85000080 Снимка од Мајстеровиот извештај за неговата средба со Пастер]
[[Категорија:Починати во 1940 година]]
[[Категорија:Родени во 1876 година]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]</text>
      <sha1>2i1x49410e7p0aetaxlbav7jzdly7za</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прочистувачки лен</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396524</id>
    <revision>
      <id>5570341</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{speciesbox |name = Прочистувачки лен |image = Liunum_catharticum1.jpg |genus = Linum |species = catharticum |authority = [[Карл Линеј|L.]] |synonyms =     {{простсписок | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; | *''Cathartolinum catharticum'' &lt;small&gt;(L.) Small&lt;/small&gt; *''Cathartolinum pratense'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt; nom. illeg. *''Nezera cathartica'' &lt;small&gt;(L.) Nieuwl.&lt;/small&gt;     }} |synonyms_ref = &lt;ref&gt;...</comment>
      <origin>5570341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3468" sha1="nhp02q1fgs9tp9sntz8l5aif15jvav2" xml:space="preserve">{{speciesbox
|name = Прочистувачки лен
|image = Liunum_catharticum1.jpg
|genus = Linum
|species = catharticum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|synonyms =
    {{простсписок | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Cathartolinum catharticum'' &lt;small&gt;(L.) Small&lt;/small&gt;
*''Cathartolinum pratense'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt; nom. illeg.
*''Nezera cathartica'' &lt;small&gt;(L.) Nieuwl.&lt;/small&gt;
    }}
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2348507
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=4 октомври 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Прочистувачки лен''' ({{науч|Linum catharticum}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] за многу цела [[Европа]] и делови од [[Западна Азија]].

Ова е [[едногодишно растение]] кое цвета во јули и август. Домаќин е на [[патоген]]ата габа ленова ’рѓа (''Melampsora lini'').&lt;ref Name=&quot;HH&amp;GGE2004&quot;/&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по суви и влажни места, главно во планинските предели до надморска висина од 2.200 м.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1477-1478}}&lt;/ref&gt;

Познат за планините: [[Скопска Црна Гора]] (Групче); [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] со [[Крчин]]; [[Јабланица]]; [[Галичица]]; [[Ниџе]]; [[Кожуф]]; [[Осогово]]; [[Плачковица]]. Потоа во клисурата на [[Мавровска Река]]; Мавровско — с. [[Врбен]] и с. [[Маврово]]; Прилепско — [[Плетвар (превој)|Плетвар]]; околината на [[Пехчево]] и с. [[Нов Истевник]]; Делчевско — пл. [[Голак]]; Струмичко — с. [[Банско]]; Дебарско — с. [[Баниште]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за Битолско и [[Пелистер]] (Grecescu, 1907); долината на р. [[Сатока]] (Bornmüller, 1927); Кичевско — пл. [[Добра Вода]] (Матевски, 1995).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
&lt;references&gt;
&lt;ref Name=&quot;HH&amp;GGE2004&quot;&gt;Helgi Hallgrímsson &amp; Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir (2004). [https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/4090/Fjolrit_45.pdf?sequence=1 ''Íslenskt sveppatal I - smásveppir'' [Checklist of Icelandic Fungi I - Microfungi]. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar. Náttúrufræðistofnun Íslands [Icelandic Institute of Natural History]. ISSN 1027-832X&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum catharticum}}
* {{Inaturalist-таксон|84280|прочистувачкиот лен}}
* {{EOL|581830|}}

{{Таксонска лента|from=Q157896}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Растенија опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>nhp02q1fgs9tp9sntz8l5aif15jvav2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570342</id>
      <parentid>5570341</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>отстранета [[Категорија:Растенија опишани од Карл Линеј]]; додадена [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5570342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3485" sha1="2sri4gxa2ppu38xmunvru683pk7o5hs" xml:space="preserve">{{speciesbox
|name = Прочистувачки лен
|image = Liunum_catharticum1.jpg
|genus = Linum
|species = catharticum
|authority = [[Карл Линеј|L.]]
|synonyms =
    {{простсписок | style = margin-left: 1em; text-indent: -1em; |
*''Cathartolinum catharticum'' &lt;small&gt;(L.) Small&lt;/small&gt;
*''Cathartolinum pratense'' &lt;small&gt;Rchb.&lt;/small&gt; nom. illeg.
*''Nezera cathartica'' &lt;small&gt;(L.) Nieuwl.&lt;/small&gt;
    }}
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;{{нмс
|url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2348507
|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species
|accessdate=4 октомври 2014}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Прочистувачки лен''' ({{науч|Linum catharticum}}) — цветно растение од семејството на [[ленови]]те (''Linaceae'') [[домороден вид|домородно]] за многу цела [[Европа]] и делови од [[Западна Азија]].

Ова е [[едногодишно растение]] кое цвета во јули и август. Домаќин е на [[патоген]]ата габа ленова ’рѓа (''Melampsora lini'').&lt;ref Name=&quot;HH&amp;GGE2004&quot;/&gt;

== Во Македонија ==
Во [[Македонија]] расте по суви и влажни места, главно во планинските предели до надморска висина од 2.200 м.&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot;&gt;{{ФлораМак1.6|1477-1478}}&lt;/ref&gt;

Познат за планините: [[Скопска Црна Гора]] (Групче); [[Јакупица]]; [[Шар Планина]]; [[Кораб]]; [[Бистра (планина)|Бистра]]; [[Дешат]] со [[Крчин]]; [[Јабланица]]; [[Галичица]]; [[Ниџе]]; [[Кожуф]]; [[Осогово]]; [[Плачковица]]. Потоа во клисурата на [[Мавровска Река]]; Мавровско — с. [[Врбен]] и с. [[Маврово]]; Прилепско — [[Плетвар (превој)|Плетвар]]; околината на [[Пехчево]] и с. [[Нов Истевник]]; Делчевско — пл. [[Голак]]; Струмичко — с. [[Банско]]; Дебарско — с. [[Баниште]].&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

Се посочува за Битолско и [[Пелистер]] (Grecescu, 1907); долината на р. [[Сатока]] (Bornmüller, 1927); Кичевско — пл. [[Добра Вода]] (Матевски, 1995).&lt;ref name=&quot;ФлораМак1.6&quot; /&gt;

== Наводи ==
&lt;references&gt;
&lt;ref Name=&quot;HH&amp;GGE2004&quot;&gt;Helgi Hallgrímsson &amp; Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir (2004). [https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/4090/Fjolrit_45.pdf?sequence=1 ''Íslenskt sveppatal I - smásveppir'' [Checklist of Icelandic Fungi I - Microfungi]. Fjölrit Náttúrufræðistofnunar. Náttúrufræðistofnun Íslands [Icelandic Institute of Natural History]. ISSN 1027-832X&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== Надворешни врски ==
{{рвр|Linum catharticum}}
* {{Inaturalist-таксон|84280|прочистувачкиот лен}}
* {{EOL|581830|}}

{{Таксонска лента|from=Q157896}}

[[Категорија:Лен (род)]]
[[Категорија:Флора на Македонија]]
[[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]]
[[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]]</text>
      <sha1>2sri4gxa2ppu38xmunvru683pk7o5hs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Linum catharticum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396525</id>
    <redirect title="Прочистувачки лен" />
    <revision>
      <id>5570343</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:45:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Прочистувачки лен]]</comment>
      <origin>5570343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65" sha1="m5uzzet8xjmembbd7935ts8cwsk8xyc" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Прочистувачки лен]]</text>
      <sha1>m5uzzet8xjmembbd7935ts8cwsk8xyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gymnospermae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396526</id>
    <redirect title="Голосеменици" />
    <revision>
      <id>5570347</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:52:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Виолетова</username>
        <id>1975</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Голосеменици]]</comment>
      <origin>5570347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="n15qrddaaidq1gmmftnx2tsqz2xmv83" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Голосеменици]]</text>
      <sha1>n15qrddaaidq1gmmftnx2tsqz2xmv83</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Закон „Крофтерс Холдингс“ (Шкотска) од 1886 година</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396527</id>
    <revision>
      <id>5570351</id>
      <timestamp>2026-06-02T09:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1353186923|Crofters Holdings (Scotland) Act 1886]]“</comment>
      <origin>5570351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27535" sha1="31v2kvrjitmey3aije4dzgtdd5gcvqt" xml:space="preserve">

&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

'''Закон за Crofters Holdings (Шкотска) од 1886 година''' ([[49 &amp; 50 Vict.|49 и 50 Vict.]] c. 29, на {{Langx|gd|Achd na Croitearachd 1886}}) — [[Закон на Парламентот|закон]] на [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламентот на Обединетото Кралство]] со кој се создале правни дефиниции за ''парохија што се занимавала со земјоделство'' и ''земјоделец'', да им се даде сигурност на [[Поседување на земјиште|сопственост на земјиштето]] на земјоделците и создавање на првата [[Комисија за земјоделци]], суд за земјиште кој одлучувал за спорови меѓу [[Поседник|сопствениците на земјиште]] и [[Крофт (земјиште)|земјоделците]], а воедно истиот суд одлучувал и за тоа дали [[Парохија|парохиите]] биле или не биле земјоделски парохии. 

Во многу аспекти, Законот бил моделиран според [[Ирски закони за земјиште|ирските закони за земјиште]] од [[Закон за сопственик и закупец (Ирска) од 1870 година|1870]] и [[Закон за земјиште (Ирска) од 1881 година|1881 година]]&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Land, Faith and the Crofting Community: Christianity and Social Criticism in the Highlands of Scotland 1843–1893|last=MacColl|first=Allan W.|publisher=Edinburgh University Press|year=2006|isbn=978-0-7486-2674-8|page=179}}&lt;/ref&gt; со тоа што им се дала сигурност на сопственост на земјоделците, а законот воедно ставил крај на [[Планински чистења|Планинските чистења]].&lt;ref name=&quot;Thomson 1983 page=237&quot;&gt;{{Harvnb|Thomson|1983}}&lt;/ref&gt;

Законот во голема мера бил резултат на агитацијата на земјопоседниците, која станала добро организирана и многу упорна во [[Скај]], и на растечката поддршка, низ [[Шкотски Гори|Хајлендс]], за [[Партија на земјопоседници|партијата на земјопоседниците]], која добила 5 [[Пратеник|членови на парламентот]] на [[Општи избори во Обединетото Кралство во 1885 година|општите избори]] во 1885 година. 

Агитацијата се одвивала во форма на [[Штрајк за кирија|штрајкови за кирија]] (одземање на плаќања за кирија) и [[Рација на земјиште|рации на земјиште]] (окупирање земјиште кое земјопоседникот го резервирал за лов или овци).

Самиот Закон не ги смирил агитациите, а особено бил многу слаб во однос на овозможувањето на Комисијата за крофтерс да решава спорови околу пристапот до земјиште, но сепак, бил доволен за да ја направи многу поприфатлива, политички, употребата на трупи во конфронтации со агитатори.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=abexCwAAQBAJ|title=Labour and Scottish Nationalism|last=Keating|first=Michael|last2=Bleiman|first2=David|date=1979|publisher=Macmillan|isbn=978-1-349-04678-2|location=London|oclc=644246228}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Crofting_Township.jpg|лево|мини|''{{Јаз|gd|Peighinn Choinnich}}'', град за земјоделство во близина на {{Јаз|gd|Ùig}} на [[Скај|островот Скај]]]]
Сепак, според [[Џон Лорн Кемпбел]], Законот за Крофтерс Холдингс (Шкотска) од 1886 година не бил ништо помалку од „[[Голема повелба|Магна Карта]] на [[Highlands and Islands|Висорамнините и Островите]], која им доделувала на малите закупувачи кои се наоѓале таму, нешто што селаните од [[Скандинавија|скандинавските]] земји го знаеле со генерации, а тоа било сигурност на правото на сопственост и право на принципот на компензација за сопствените подобрувања по престанокот на закупите. 

Ништо не било предложено во извештајот, ниту содржано во Законот, за ограничување на [[Отсутен сопственик|отсутното земјопоседување]] или ограничување на количината на земјиште што некој поединец можел да поседува во Шкотска, но засега била обезбедена голема предност.“

Законот не бил целосно ефикасен во зголемувањето на еднаквоста во распределбата на земјиштето во Шкотска, а до 21 век, две третини од земјишната површина на Шкотска сè уште била во сопственост само на 1.252 земјопоседници од вкупно 5 милиони жители.&lt;ref name=&quot;Wightman&quot;&gt;{{Harvnb|Wightman|2000}} (figures are for 2000)&lt;/ref&gt;

== Позадина ==
За време на [[Расчистувања во Хајленд|расчистувањето на Хајлендските територии]], крофтерите немале никакви права врз земјиштето, а до 1886 година, било легално да се исели кој било земјопоседник по погодност на сопственикот. 

Во 1874 година започнале земјишните војни во Шкотска со успешниот правен случај на [[Бернера Риот]] на островот Грејт Бернера во Надворешните Хебриди каде крофтерите сакале признавање на нивните традиционални права врз земјиштето што го уживале според [[Шкотски кланови|кланскиот систем]] од [[Среден век|средниот век]]&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; и така преку политичкиот и економскиот развој, благородништвото почнало да зазема алтернативна перспектива за нивното закупување,&lt;blockquote&gt;Културната сила на ''{{Јаз|gd|dùthchas}}'' &lt;nowiki&gt;[наследството]&lt;/nowiki&gt; било распространето во Гелдом и било од централно значење за социјалната кохезија на кланот бидејќи ги артикулирало очекувањата на масите дека владејачкото семејство има одговорност да дејствува како нивни заштитници и да гарантира безбедно поседување на земјиштето во замена за верност, воена служба, данок и изнајмување. Тоа било моќно и трајно верување кое живеело долго откако исчезнала воената основа на самото кланство и племенските поглавари се откажале од своите антички одговорности и станале комерцијални земјопоседници. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Devine|1993}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Земјишните немири во Шкотска започнале поради движењето „домашно владеење“ во Ирска и информациите и мислењата за ова движење што ги донеле рибарите на [[Надворешни Хебриди|Надворешните Хебриди]]. Верувајќи дека се законски сопственици на земјиштето, крофтерите започнале со користење [[Rent strike|штрајкови за закупнина]] и она што подоцна станало познато како копнени напади каде крофтерите заземале земјиште за кое земјопоседниците верувале дека треба да имаат пристап за заедничка пасишта или за нови имоти, но кое земјопоседниците го предале на одгледување овци и ловни паркови (наречени еленски шуми). 

Судирите станувале сè поинтензивни, а земјопоседниците изнајмувале воени бродови за заштита од земјопоседниците. Од време на време имало востанија и немири.

Во [[Закон за претставување на народот од 1884 година|Законот за застапување на луѓето од 1884 година,]] правото на глас било проширено на мажи кои поседувале земја во вредност од најмалку 10 фунти или плаќале 10 фунти за кирија годишно и ги вклучувало и многу од крофтерите на Хајленд.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.caledonia.org.uk/land/documents/Crofters%27%20Party.pdf|title=The Crofters' Party, 1885 to 1892 — The first British independent common people's political party|last=Crowley|first=D.W.|accessdate=24 April 2017}}&lt;/ref&gt; 

Крофтерите сакале законски права и така во 1885 година во [[Лондон]] било основано ''{{Јаз|gd|Comunn Gàidhealach Ath-Leasachadh an Fhearainn}}'' (Здружение за реформа на земјиштето во Хајленд). 

[[Крофтерска партија|Партијата на крофтерите]] е основана и избрани се пет пратеници во 1885 година. ''{{Јаз|gd|Is Treasa Tuath na Tighearna}}'' („Народот е посилен од господарот.“) беше нивниот најпознат слоган.

Владата се плашела дека движењето „Домашно владеење“ би се прошири и на {{Јаз|gd|[[Gàidhealtachd]]}} (Галски говорни области во Шкотска) од Ирска па така [[Комисија Нејпиер|Комисијата на Napier]] интервјуирала крофтери низ целиот {{Јаз|gd|Gàidhealtachd}} и внимателно ја проучил позицијата на земјоделците, објавувајќи го својот извештај во 1884 година. 

[[Вилијам Гладстон]] се обидел да донесе нов закон со кој би им биле дадени повеќе права на земјоделците, но тој бил отфрлен во мај 1885 година со што тој подоцна ја напуштил својата функција, но другите партии создале нова влада, а во јануари 1886 година, Гладстон се вратил на власт и законот конечно бил донесен на 25 јуни 1886 година.

== Чинот ==
За прв пат во шкотската историја, Законот за холдинзите на крофтери (Шкотска) од 1886 година ги потврди правата на крофтерите врз нивното земјиште. Исто така, им додели правен статус на градовите каде што се работи за крофтери. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; Законот особено се занимаваше со следниве точки:

* Тоа им даваше сигурност на правото на сопственост на сопствениците на имотот, сè додека тие работеа на имотот и плаќаа кирија.
* Крофтерите имале право да го предадат својот имот на своите потомци.
* Земјоделците имале право да бидат платени за подобрувања на земјиштето, како што се поставување огради и дренажа.
* Беше утврден и потребен стандард за разумна кирија.
* Беше основана првата Комисија на Крофтери .
* Крофтерите имаа можност повторно да ја проценат киријата со Комисијата на крофтери.

Законот наведувал 8 [[Шкотски окрузи|окрузи во Шкотска]] како окрузи каде што парохиите би можеле да бидат признати како парохии за одгледување стока: [[Аргил]], [[Кејтнес]], [[Кромарти]], [[Инвернес]], [[Оркниски Острови|Оркни]], [[Рос]], [[Шетландски Острови|Шетланд]] и [[Садерленд]]. 

Во рамките на овие окрузи, парохија за одгледување стока била парохија каде што имало [[Исполичар|закупувачи]] на земјиште од година во година (закупувачи без договори за закуп) кои плаќале помалку од 30 фунти годишно закупнина и кои поседувале ефективни [[Право на пасење|права за заедничко испаша]] во текот на 80 години од 24 јуни 1806 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Vict/49-50/29/contents|title=Crofters Holdings (Scotland) Act 1886|work=[[legislation.gov.uk]]|language=en|accessdate=2018-02-01}}&lt;/ref&gt;

Комисијата за земјопоседници била задолжена и за утврдување на [[фер кирија]] и повторна проценка на кириите на секои 7 години, а доколку земјопоседниците сметале дека киријата била превисока, имале можност да се обратат до комисијата, а доста често кириите биле намалувани или дури и укинувани, доколку земјопоседниците веќе плаќаа премногу.&lt;ref name=&quot;Hunter225&quot;&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; 

Комисијата имала овластување да го реформира законот и да донесе други закони, како и да им додели зелено земјиште на земјопоседниците со цел да ги зголемат малите имоти.

== Резултати ==
Постоеле различни мислења за Законот, од една страна, земјопоседниците се жалеле дека Законот не одел доволно далеку, бидејќи не им било дадено автоматско право на плодна земја за проширување на нивните мали имоти, а уште полошо не ја дефинирал положбата на [[Cotter (farmer)|земјопоседниците]], кои никогаш немале земја.

По некое време, тие виделе дека комисијата била подготвена да ги заштити нивните права, особено во однос на [[Rent security|обезбедувањето на киријата]], но за жал, комисијата била недоволно финансирана и немало доволно земјиште за да им се распредели на земјопоседниците.

Законот не ја решил најголемата жалба на земјопоседниците, дека земјиштето треба да им се врати и немало решение на прашањето каде што крофтерите и земјопоседниците сакале исто парче земја.&lt;ref name=&quot;Thomson 1983 page=237&quot;&gt;{{Harvnb|Thomson|1983}}&lt;/ref&gt;

Од друга страна, сопствениците на земјиште рекле дека „комунизмот се заканува во иднина“, а ''[[The Scotsman|„Скотсмен“]]'' напишал дека Законот бил „големо кршење на правата на приватна сопственост“.&lt;ref name=&quot;Hunter225&quot;&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt;

Законот не ја прекинал агитацијата за земјиштето, бидејќи [[Артур Балфур]] верувал дека Законот им давал морален авторитет на властите да го задушат секое востание за повторно воспоставување „закон и ред“&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; и поради ова, воени бродови биле испратени на островот Скај и [[Тири]].

Во годините по Законот, ''{{Јаз|gd|Comunn Gàidhealach Ath-Leasachadh an Fhearainn}}'' (сега наречен ''{{Јаз|gd|Dionnasg an Fhearainn}}'', „Лигата на земјиштето“) и Партијата на крофтерите, политичкото влијание што го имале, бидејќи не можеле да се договорат за прашањето за земјиштето и колку далеку да го следат движењето „домашно владеење“ во Ирска по прашањето за сопственоста на земјиштето.

Ова мислење било повторно покренато во [[Crofting Reform (Scotland) Act 1976|Законот за реформа на крофтингот (Шкотска) од 1976 година,]] во кој земјопоседниците добиле законско право да го купат своето земјиште за 15 години кирија, но сепак, со поседување на сопствено земјиште, земјопоседниците го изгубиле правото на CCAGS (''Шема за земјоделски грантови на окрузите крофтинг''). 

Во [[Закон за земјишна реформа (Шкотска) од 2003 година|Законот за реформа на земјиштето (Шкотска) од 2003 година,]] правото на купување им било дадено на организациите во заедницата дури и против волјата на сопствениците на земјиштето, со цел да се унапреди социјалниот и економскиот развој. 

[[Crofting Reform (Scotland) Act 2010|Законот за реформа на крофтингот (Шкотска) од 2010 година]] дал еднаквост меѓу закупувачите и сопствениците на земјиштето, особено во однос на грантовите и обврските и ги разјаснил деталите за барањата за престој и сега, закупувачите или сопствениците морале да живеат во рок од 32км од имотот, а камповите што не биле во употреба можеле да им се доделат на нови закупувачи.

Гледајќи назад во историјата, Хантер верувал дека Законот воспоставил старомоден поредок, со место за закупците сосема различно од она во Ирска каде што закупопримачите можеле да го купат своето земјиште според законите за „домашно владеење“. 

Законот не бил ниту ефикасен во развојот на закупопримачките заедници, ниту ги опфаќал политичките и социјалните верувања на тие заедници,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; но според [[Енди Вајтман|Вајтман]], Законот го отворил патот за понатамошен развој на земјиштето во Шкотска, иако не влијаел на областите надвор од {{Јаз|gd|Gàidhealtachd}} Вајтман и воедно изјави дека „земјиштето“ сè уште не е решено, бидејќи две третини од земјишната површина на Шкотска сè уште се во сопственост само на 1.252 земјопоседници од вкупно 5 милиони жители.&lt;ref name=&quot;Wightman&quot;&gt;{{Harvnb|Wightman|2000}} (figures are for 2000)&lt;/ref&gt;

== Примарно законодавство од 1886 година ==
Има постојан проток на примарно законодавство за земјоделство, вклучувајќи:

* Закон за „Крофтерс Холдингс“ (Шкотска) од 1886 година
* [[Crofters Holding (Scotland) Act 1887|Закон за холдинг „Крофтерс“ (Шкотска) од 1887 година]]
* [[Crofters Commission (Delegation of Powers) Act 1888|Закон за Комисијата за крофтери (делегирање на овластувања) од 1888 година]]
* [[Crofters Common Grazings Regulation Act 1891|Закон за регулирање на заедничките пасишта на земјоделските култури од 1891 година]]
* [[Small Landholders (Scotland) Act 1911|Закон за мали земјопоседници (Шкотска) од 1911 година]]
* [[Crofters (Scotland) Act 1955|Закон за Крофтери (Шкотска) од 1955 година]]
* [[Crofters (Scotland) Act 1961|Закон за крофтери (Шкотска) од 1961 година]]
* [[Crofting Reform (Scotland) Act 1976|Закон за реформа на крофтингот (Шкотска) од 1976 година]]
* [[Crofters (Scotland) Act 1993|Закон за крофтери (Шкотска) од 1993 година]]
* [[Transfer of Crofting Estates (Scotland) Act 1997|Закон за пренос на имоти на крофтинг (Шкотска) од 1997 година]]
* [[Crofting Reform etc. Act 2007|Закон за реформа на крофтингот итн. од 2007 година]]
* [[Crofting Reform (Scotland) Act 2010|Закон за реформа на крофтингот (Шкотска) од 2010 година]]
* [[Crofting (Amendment) (Scotland) Act 2013|Закон за Крофтинг (амандман) (Шкотска) од 2013 година]]

Ова е сумирано во блогот на Дејвид Финдли за Адвокатското друштво на Шкотска.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lawscot.org.uk/news-and-events/blogs-opinions/platinum-blog-david-findlay/|title=A new phase of crofting law and a new Crofting Commission|work=Law Society of Scotland|language=en|accessdate=28 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== Видете исто така ==

* [[Crofting|Крофтинг]]
* [[Расчистувања во Хајленд]]
* [[Друштво за емиграција на Хајленд и Острови]]
* [[Глад од компири во планинскиот регион]]
* [[Историја на Шкотска|Историја на Шкотска § Рурален живот]]

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Дополнително читање ==

* {{Наведена книга|title=Clanship to Crofters' War: The Social Transformation of the Scottish Highlands|last=Devine|first=Tom M.|date=1993|publisher=[[Manchester University Press]]|location=Manchester|author-link=Tom Devine}}
* {{Наведена книга|title=The making of the crofting community (Revised edition 2000)|last=Hunter|first=James|publisher=John Donald|year=1976|isbn=978-0-85976-537-4|location=Edinburgh}}
* {{Наведена книга|title=The Companion to Gaelic Scotland|last=Thomson|first=Derick S.|publisher=Basil Blackwater Publisher|year=1983|isbn=978-0-631-12502-0|location=[[Àth nan Damh]]|author-link=Derick S. Thomson}}
* {{Наведена книга|title=Scotland: Land and Power|last=Wightman|first=Andy|publisher=Luath Press|year=2000|isbn=978-0-946487-70-7|location=Dùn Èideann|author-link=Andy Wightman}}
* {{Наведено списание|last=Bradley|first=Ian|date=December 1987|title='Having and Holding': The Highland Land War of the 1880s|url=http://www.historytoday.com/ian-bradley/having-and-holding-highland-land-war-1880s|journal=[[History Today]]|volume=37|issue=12|pages=23–28}}

== Надворешни врски ==

* Text of the Crofters Holdings (Scotland) Act 1886 as in force today (including any amendments) within the United Kingdom, from legislation.gov.uk. 
{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Земјишно право]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>31v2kvrjitmey3aije4dzgtdd5gcvqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5570353</id>
      <parentid>5570351</parentid>
      <timestamp>2026-06-02T09:58:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <origin>5570353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28553" sha1="pw08rg9q3dsci8i865bp65v5ocngjhw" xml:space="preserve">{{Short description|Act of the UK Parliament governing land tenure in Scotland}}
{{Infobox UK legislation
|short_title          = Crofters Holdings (Scotland) Act 1886
|type                 = Act
|parliament           = Parliament of the United Kingdom
|long_title           = An Act to amend the Law relating to the Tenure of Land by Crofters in the Highlands and Islands of Scotland, and for other purposes relating thereto
|year                 = 1886
|citation             = [[49 &amp; 50 Vict.]] c. 29
|introduced_by        = 
|territorial_extent   = Scotland
|royal_assent         = 25 June 1886
|commencement         = 
|replaces             = 
|primary_legislation  = 
|amendments           = 
|related_legislation  = {{Plainlist}}
* [[Landlord and Tenant (Ireland) Act 1870]]
* [[Land Law (Ireland) Act 1881]]
* [[Representation of the People Act 1884]]
{{Endplainlist}}
|status               = Amended
|original_text        = 
|legislation_history  = 
|use_new_UK-LEG       = no
|UK-LEG_title         = 
|revised_text         = 
|theyworkforyou       = 
|millbankhansard      = 
}}

'''Закон за Crofters Holdings (Шкотска) од 1886 година''' ([[49 &amp; 50 Vict.|49 и 50 Vict.]] c. 29, на {{Langx|gd|Achd na Croitearachd 1886}}) — [[Закон на Парламентот|закон]] на [[Парламент на Обединетото Кралство|Парламентот на Обединетото Кралство]] со кој се создале правни дефиниции за ''парохија што се занимавала со земјоделство'' и ''земјоделец'', да им се даде сигурност на [[Поседување на земјиште|сопственост на земјиштето]] на земјоделците и создавање на првата [[Комисија за земјоделци]], суд за земјиште кој одлучувал за спорови меѓу [[Поседник|сопствениците на земјиште]] и [[Крофт (земјиште)|земјоделците]], а воедно истиот суд одлучувал и за тоа дали [[Парохија|парохиите]] биле или не биле земјоделски парохии. 

Во многу аспекти, Законот бил моделиран според [[Ирски закони за земјиште|ирските закони за земјиште]] од [[Закон за сопственик и закупец (Ирска) од 1870 година|1870]] и [[Закон за земјиште (Ирска) од 1881 година|1881 година]]&lt;ref&gt;{{Наведена книга|title=Land, Faith and the Crofting Community: Christianity and Social Criticism in the Highlands of Scotland 1843–1893|last=MacColl|first=Allan W.|publisher=Edinburgh University Press|year=2006|isbn=978-0-7486-2674-8|page=179}}&lt;/ref&gt; со тоа што им се дала сигурност на сопственост на земјоделците, а законот воедно ставил крај на [[Планински чистења|Планинските чистења]].&lt;ref name=&quot;Thomson 1983 page=237&quot;&gt;{{Harvnb|Thomson|1983}}&lt;/ref&gt;

Законот во голема мера бил резултат на агитацијата на земјопоседниците, која станала добро организирана и многу упорна во [[Скај]], и на растечката поддршка, низ [[Шкотски Гори|Хајлендс]], за [[Партија на земјопоседници|партијата на земјопоседниците]], која добила 5 [[Пратеник|членови на парламентот]] на [[Општи избори во Обединетото Кралство во 1885 година|општите избори]] во 1885 година. 

Агитацијата се одвивала во форма на [[Штрајк за кирија|штрајкови за кирија]] (одземање на плаќања за кирија) и [[Рација на земјиште|рации на земјиште]] (окупирање земјиште кое земјопоседникот го резервирал за лов или овци).

Самиот Закон не ги смирил агитациите, а особено бил многу слаб во однос на овозможувањето на Комисијата за крофтерс да решава спорови околу пристапот до земјиште, но сепак, бил доволен за да ја направи многу поприфатлива, политички, употребата на трупи во конфронтации со агитатори.&lt;ref&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=abexCwAAQBAJ|title=Labour and Scottish Nationalism|last=Keating|first=Michael|last2=Bleiman|first2=David|date=1979|publisher=Macmillan|isbn=978-1-349-04678-2|location=London|oclc=644246228}}&lt;/ref&gt;
[[Податотека:Crofting_Township.jpg|лево|мини|''{{Јаз|gd|Peighinn Choinnich}}'', град за земјоделство во близина на {{Јаз|gd|Ùig}} на [[Скај|островот Скај]]]]
Сепак, според [[Џон Лорн Кемпбел]], Законот за Крофтерс Холдингс (Шкотска) од 1886 година не бил ништо помалку од „[[Голема повелба|Магна Карта]] на [[Highlands and Islands|Висорамнините и Островите]], која им доделувала на малите закупувачи кои се наоѓале таму, нешто што селаните од [[Скандинавија|скандинавските]] земји го знаеле со генерации, а тоа било сигурност на правото на сопственост и право на принципот на компензација за сопствените подобрувања по престанокот на закупите. 

Ништо не било предложено во извештајот, ниту содржано во Законот, за ограничување на [[Отсутен сопственик|отсутното земјопоседување]] или ограничување на количината на земјиште што некој поединец можел да поседува во Шкотска, но засега била обезбедена голема предност.“

Законот не бил целосно ефикасен во зголемувањето на еднаквоста во распределбата на земјиштето во Шкотска, а до 21 век, две третини од земјишната површина на Шкотска сè уште била во сопственост само на 1.252 земјопоседници од вкупно 5 милиони жители.&lt;ref name=&quot;Wightman&quot;&gt;{{Harvnb|Wightman|2000}} (figures are for 2000)&lt;/ref&gt;

== Позадина ==
За време на [[Расчистувања во Хајленд|расчистувањето на Хајлендските територии]], крофтерите немале никакви права врз земјиштето, а до 1886 година, било легално да се исели кој било земјопоседник по погодност на сопственикот. 

Во 1874 година започнале земјишните војни во Шкотска со успешниот правен случај на [[Бернера Риот]] на островот Грејт Бернера во Надворешните Хебриди каде крофтерите сакале признавање на нивните традиционални права врз земјиштето што го уживале според [[Шкотски кланови|кланскиот систем]] од [[Среден век|средниот век]]&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; и така преку политичкиот и економскиот развој, благородништвото почнало да зазема алтернативна перспектива за нивното закупување,&lt;blockquote&gt;Културната сила на ''{{Јаз|gd|dùthchas}}'' &lt;nowiki&gt;[наследството]&lt;/nowiki&gt; било распространето во Гелдом и било од централно значење за социјалната кохезија на кланот бидејќи ги артикулирало очекувањата на масите дека владејачкото семејство има одговорност да дејствува како нивни заштитници и да гарантира безбедно поседување на земјиштето во замена за верност, воена служба, данок и изнајмување. Тоа било моќно и трајно верување кое живеело долго откако исчезнала воената основа на самото кланство и племенските поглавари се откажале од своите антички одговорности и станале комерцијални земјопоседници. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Devine|1993}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;Земјишните немири во Шкотска започнале поради движењето „домашно владеење“ во Ирска и информациите и мислењата за ова движење што ги донеле рибарите на [[Надворешни Хебриди|Надворешните Хебриди]]. Верувајќи дека се законски сопственици на земјиштето, крофтерите започнале со користење [[Rent strike|штрајкови за закупнина]] и она што подоцна станало познато како копнени напади каде крофтерите заземале земјиште за кое земјопоседниците верувале дека треба да имаат пристап за заедничка пасишта или за нови имоти, но кое земјопоседниците го предале на одгледување овци и ловни паркови (наречени еленски шуми). 

Судирите станувале сè поинтензивни, а земјопоседниците изнајмувале воени бродови за заштита од земјопоседниците. Од време на време имало востанија и немири.

Во [[Закон за претставување на народот од 1884 година|Законот за застапување на луѓето од 1884 година,]] правото на глас било проширено на мажи кои поседувале земја во вредност од најмалку 10 фунти или плаќале 10 фунти за кирија годишно и ги вклучувало и многу од крофтерите на Хајленд.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.caledonia.org.uk/land/documents/Crofters%27%20Party.pdf|title=The Crofters' Party, 1885 to 1892 — The first British independent common people's political party|last=Crowley|first=D.W.|accessdate=24 April 2017}}&lt;/ref&gt; 

Крофтерите сакале законски права и така во 1885 година во [[Лондон]] било основано ''{{Јаз|gd|Comunn Gàidhealach Ath-Leasachadh an Fhearainn}}'' (Здружение за реформа на земјиштето во Хајленд). 

[[Крофтерска партија|Партијата на крофтерите]] е основана и избрани се пет пратеници во 1885 година. ''{{Јаз|gd|Is Treasa Tuath na Tighearna}}'' („Народот е посилен од господарот.“) беше нивниот најпознат слоган.

Владата се плашела дека движењето „Домашно владеење“ би се прошири и на {{Јаз|gd|[[Gàidhealtachd]]}} (Галски говорни области во Шкотска) од Ирска па така [[Комисија Нејпиер|Комисијата на Napier]] интервјуирала крофтери низ целиот {{Јаз|gd|Gàidhealtachd}} и внимателно ја проучил позицијата на земјоделците, објавувајќи го својот извештај во 1884 година. 

[[Вилијам Гладстон]] се обидел да донесе нов закон со кој би им биле дадени повеќе права на земјоделците, но тој бил отфрлен во мај 1885 година со што тој подоцна ја напуштил својата функција, но другите партии создале нова влада, а во јануари 1886 година, Гладстон се вратил на власт и законот конечно бил донесен на 25 јуни 1886 година.

== Чинот ==
За прв пат во шкотската историја, Законот за холдинзите на крофтери (Шкотска) од 1886 година ги потврди правата на крофтерите врз нивното земјиште. Исто така, им додели правен статус на градовите каде што се работи за крофтери. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; Законот особено се занимаваше со следниве точки:

* Тоа им даваше сигурност на правото на сопственост на сопствениците на имотот, сè додека тие работеа на имотот и плаќаа кирија.
* Крофтерите имале право да го предадат својот имот на своите потомци.
* Земјоделците имале право да бидат платени за подобрувања на земјиштето, како што се поставување огради и дренажа.
* Беше утврден и потребен стандард за разумна кирија.
* Беше основана првата Комисија на Крофтери .
* Крофтерите имаа можност повторно да ја проценат киријата со Комисијата на крофтери.

Законот наведувал 8 [[Шкотски окрузи|окрузи во Шкотска]] како окрузи каде што парохиите би можеле да бидат признати како парохии за одгледување стока: [[Аргил]], [[Кејтнес]], [[Кромарти]], [[Инвернес]], [[Оркниски Острови|Оркни]], [[Рос]], [[Шетландски Острови|Шетланд]] и [[Садерленд]]. 

Во рамките на овие окрузи, парохија за одгледување стока била парохија каде што имало [[Исполичар|закупувачи]] на земјиште од година во година (закупувачи без договори за закуп) кои плаќале помалку од 30 фунти годишно закупнина и кои поседувале ефективни [[Право на пасење|права за заедничко испаша]] во текот на 80 години од 24 јуни 1806 година.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/Vict/49-50/29/contents|title=Crofters Holdings (Scotland) Act 1886|work=[[legislation.gov.uk]]|language=en|accessdate=2018-02-01}}&lt;/ref&gt;

Комисијата за земјопоседници била задолжена и за утврдување на [[фер кирија]] и повторна проценка на кириите на секои 7 години, а доколку земјопоседниците сметале дека киријата била превисока, имале можност да се обратат до комисијата, а доста често кириите биле намалувани или дури и укинувани, доколку земјопоседниците веќе плаќаа премногу.&lt;ref name=&quot;Hunter225&quot;&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; 

Комисијата имала овластување да го реформира законот и да донесе други закони, како и да им додели зелено земјиште на земјопоседниците со цел да ги зголемат малите имоти.

== Резултати ==
Постоеле различни мислења за Законот, од една страна, земјопоседниците се жалеле дека Законот не одел доволно далеку, бидејќи не им било дадено автоматско право на плодна земја за проширување на нивните мали имоти, а уште полошо не ја дефинирал положбата на [[Cotter (farmer)|земјопоседниците]], кои никогаш немале земја.

По некое време, тие виделе дека комисијата била подготвена да ги заштити нивните права, особено во однос на [[Rent security|обезбедувањето на киријата]], но за жал, комисијата била недоволно финансирана и немало доволно земјиште за да им се распредели на земјопоседниците.

Законот не ја решил најголемата жалба на земјопоседниците, дека земјиштето треба да им се врати и немало решение на прашањето каде што крофтерите и земјопоседниците сакале исто парче земја.&lt;ref name=&quot;Thomson 1983 page=237&quot;&gt;{{Harvnb|Thomson|1983}}&lt;/ref&gt;

Од друга страна, сопствениците на земјиште рекле дека „комунизмот се заканува во иднина“, а ''[[The Scotsman|„Скотсмен“]]'' напишал дека Законот бил „големо кршење на правата на приватна сопственост“.&lt;ref name=&quot;Hunter225&quot;&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt;

Законот не ја прекинал агитацијата за земјиштето, бидејќи [[Артур Балфур]] верувал дека Законот им давал морален авторитет на властите да го задушат секое востание за повторно воспоставување „закон и ред“&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; и поради ова, воени бродови биле испратени на островот Скај и [[Тири]].

Во годините по Законот, ''{{Јаз|gd|Comunn Gàidhealach Ath-Leasachadh an Fhearainn}}'' (сега наречен ''{{Јаз|gd|Dionnasg an Fhearainn}}'', „Лигата на земјиштето“) и Партијата на крофтерите, политичкото влијание што го имале, бидејќи не можеле да се договорат за прашањето за земјиштето и колку далеку да го следат движењето „домашно владеење“ во Ирска по прашањето за сопственоста на земјиштето.

Ова мислење било повторно покренато во [[Crofting Reform (Scotland) Act 1976|Законот за реформа на крофтингот (Шкотска) од 1976 година,]] во кој земјопоседниците добиле законско право да го купат своето земјиште за 15 години кирија, но сепак, со поседување на сопствено земјиште, земјопоседниците го изгубиле правото на CCAGS (''Шема за земјоделски грантови на окрузите крофтинг''). 

Во [[Закон за земјишна реформа (Шкотска) од 2003 година|Законот за реформа на земјиштето (Шкотска) од 2003 година,]] правото на купување им било дадено на организациите во заедницата дури и против волјата на сопствениците на земјиштето, со цел да се унапреди социјалниот и економскиот развој. 

[[Crofting Reform (Scotland) Act 2010|Законот за реформа на крофтингот (Шкотска) од 2010 година]] дал еднаквост меѓу закупувачите и сопствениците на земјиштето, особено во однос на грантовите и обврските и ги разјаснил деталите за барањата за престој и сега, закупувачите или сопствениците морале да живеат во рок од 32км од имотот, а камповите што не биле во употреба можеле да им се доделат на нови закупувачи.

Гледајќи назад во историјата, Хантер верувал дека Законот воспоставил старомоден поредок, со место за закупците сосема различно од она во Ирска каде што закупопримачите можеле да го купат своето земјиште според законите за „домашно владеење“. 

Законот не бил ниту ефикасен во развојот на закупопримачките заедници, ниту ги опфаќал политичките и социјалните верувања на тие заедници,&lt;ref&gt;{{Harvnb|Hunter|1976}}&lt;/ref&gt; но според [[Енди Вајтман|Вајтман]], Законот го отворил патот за понатамошен развој на земјиштето во Шкотска, иако не влијаел на областите надвор од {{Јаз|gd|Gàidhealtachd}} Вајтман и воедно изјави дека „земјиштето“ сè уште не е решено, бидејќи две третини од земјишната површина на Шкотска сè уште се во сопственост само на 1.252 земјопоседници од вкупно 5 милиони жители.&lt;ref name=&quot;Wightman&quot;&gt;{{Harvnb|Wightman|2000}} (figures are for 2000)&lt;/ref&gt;

== Примарно законодавство од 1886 година ==
Има постојан проток на примарно законодавство за земјоделство, вклучувајќи:

* Закон за „Крофтерс Холдингс“ (Шкотска) од 1886 година
* [[Crofters Holding (Scotland) Act 1887|Закон за холдинг „Крофтерс“ (Шкотска) од 1887 година]]
* [[Crofters Commission (Delegation of Powers) Act 1888|Закон за Комисијата за крофтери (делегирање на овластувања) од 1888 година]]
* [[Crofters Common Grazings Regulation Act 1891|Закон за регулирање на заедничките пасишта на земјоделските култури од 1891 година]]
* [[Small Landholders (Scotland) Act 1911|Закон за мали земјопоседници (Шкотска) од 1911 година]]
* [[Crofters (Scotland) Act 1955|Закон за Крофтери (Шкотска) од 1955 година]]
* [[Crofters (Scotland) Act 1961|Закон за крофтери (Шкотска) од 1961 година]]
* [[Crofting Reform (Scotland) Act 1976|Закон за реформа на крофтингот (Шкотска) од 1976 година]]
* [[Crofters (Scotland) Act 1993|Закон за крофтери (Шкотска) од 1993 година]]
* [[Transfer of Crofting Estates (Scotland) Act 1997|Закон за пренос на имоти на крофтинг (Шкотска) од 1997 година]]
* [[Crofting Reform etc. Act 2007|Закон за реформа на крофтингот итн. од 2007 година]]
* [[Crofting Reform (Scotland) Act 2010|Закон за реформа на крофтингот (Шкотска) од 2010 година]]
* [[Crofting (Amendment) (Scotland) Act 2013|Закон за Крофтинг (амандман) (Шкотска) од 2013 година]]

Ова е сумирано во блогот на Дејвид Финдли за Адвокатското друштво на Шкотска.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lawscot.org.uk/news-and-events/blogs-opinions/platinum-blog-david-findlay/|title=A new phase of crofting law and a new Crofting Commission|work=Law Society of Scotland|language=en|accessdate=28 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== Видете исто така ==

* [[Crofting|Крофтинг]]
* [[Расчистувања во Хајленд]]
* [[Друштво за емиграција на Хајленд и Острови]]
* [[Глад од компири во планинскиот регион]]
* [[Историја на Шкотска|Историја на Шкотска § Рурален живот]]

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Дополнително читање ==

* {{Наведена книга|title=Clanship to Crofters' War: The Social Transformation of the Scottish Highlands|last=Devine|first=Tom M.|date=1993|publisher=[[Manchester University Press]]|location=Manchester|author-link=Tom Devine}}
* {{Наведена книга|title=The making of the crofting community (Revised edition 2000)|last=Hunter|first=James|publisher=John Donald|year=1976|isbn=978-0-85976-537-4|location=Edinburgh}}
* {{Наведена книга|title=The Companion to Gaelic Scotland|last=Thomson|first=Derick S.|publisher=Basil Blackwater Publisher|year=1983|isbn=978-0-631-12502-0|location=[[Àth nan Damh]]|author-link=Derick S. Thomson}}
* {{Наведена книга|title=Scotland: Land and Power|last=Wightman|first=Andy|publisher=Luath Press|year=2000|isbn=978-0-946487-70-7|location=Dùn Èideann|author-link=Andy Wightman}}
* {{Наведено списание|last=Bradley|first=Ian|date=December 1987|title='Having and Holding': The Highland Land War of the 1880s|url=http://www.historytoday.com/ian-bradley/having-and-holding-highland-land-war-1880s|journal=[[History Today]]|volume=37|issue=12|pages=23–28}}

== Надворешни врски ==

* Text of the Crofters Holdings (Scotland) Act 1886 as in force today (including any amendments) within the United Kingdom, from legislation.gov.uk. 
{{Нормативна контрола}}
[[Категорија:Земјишно право]]
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>pw08rg9q3dsci8i865bp65v5ocngjhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Каирска делкарација за човекови права во исламот</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396528</id>
    <revision>
      <id>5570359</id>
      <timestamp>2026-06-02T10:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IvanKonev123</username>
        <id>98191</id>
      </contributor>
      <comment>Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1319065912|Cairo Declaration on Human Rights in Islam]]“</comment>
      <origin>5570359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34313" sha1="nc0piedilxf49ki0xfsx24vfeswiyfp" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Message box/ambox.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; &lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Разликување|Универзална декларација за човекови права}}&lt;templatestyles src=&quot;Plainlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Инфокутија Договор|name=Каирска декларација за човекови права во исламот|image=|image_size=|alt=|caption=|type=|context=|date_drafted=|date_signed={{Start date|1990|08|05}}|location_signed=Каиро|date_expiration=&lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} OR: --&gt;|date_expiry=&lt;!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --&gt;|mediators=&lt;!-- format this as a bullet list --&gt;|negotiators=&lt;!-- format this as a bullet list --&gt;|original_signatories=&lt;!-- format this as a bullet list --&gt;|signatories=[[Држави-членки на Организацијата за исламска соработка|45 членки на ОИС]]|parties=&lt;!-- format this as a bullet list --&gt;|ratifiers=&lt;!-- format this as a bullet list --&gt;|depositor=&lt;!-- OR: --&gt;|depositories=&lt;!-- format this as a bullet list --&gt;|citations=&lt;!-- format as XX [[Article on Treaty Series|TS]] YYY --&gt;|language=Арапски|wikisource=Cairo Declaration on Human Rights in Islam|footnotes=}}&lt;templatestyles src=&quot;Hlist/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Sidebar/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt; 

'''Каирската декларација за човекови права во исламот''' ('''CDHRI''') — декларација на земјите-членки на [[Организација за исламска соработка|Организацијата за исламска соработка]] (OIC) која првично била усвоена во [[Каиро]], [[Египет]], на 5 август 1990 година,&lt;ref name=&quot;Brems&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights|last=Brems|first=E|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=2001|isbn=90-411-1618-4|pages=[https://books.google.com/books?id=INlkqsHpIFEC&amp;pg=PA241 241–84]|chapter=Islamic Declarations of Human Rights}}&lt;/ref&gt; (Конференција на министри за надворешни работи, 9–14 [[Мухарем|Мухарам]] 1411Х во [[Исламски календар|исламскиот календар]]&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;/ref&gt;), а подоцна ревидирана и усвоена на 28 ноември 2020 година. 

Таа дава преглед на [[Ислам|исламската]] [[Човекови права во земјите со муслиманско мнозинство|перспектива]] за [[Човекови права|човековите права]], а верзијата од 1990 година го потврдувала исламскиот [[шеријат]] како свој единствен извор, додека верзијата од 2020 година не се повикувала конкретно на шеријатот.

Каирската декларација за човекови права во исламот ја прогласила својата цел да биде „општо упатство за земјите-членки [на OIC] во областа на човековите права“ и била широко признаена како исламски одговор на [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права]] (UDHR) на Обединетите нации, усвоена во 1948 година. 

Таа давала гаранција на дел, но не и сите од UDHR и служи како жив документ за упатства за човекови права пропишани за сите членови на OIC да ги следат, но експлицитно ги ограничувала на ограничувањата утврдени од шеријатот. 

Поради ова ограничување, CDHRI била критикувана како обид да се заштитат земјите-членки на OIC од меѓународни критики за кршење на човековите права, како и за неуспехот да се гарантира [[Слобода на вероисповест|слободата на религијата]], оправдувајќи го [[Телесно казнување|физичкото казнување]] и дозволувајќи дискриминација против немуслиманите и жените.

== Историја ==
Различни [[Муслимански свет|муслимански земји]] ја критикувале [[Универзална декларација за човековите права|Универзалната декларација за човекови права од 1948 година]] за нејзиниот неуспех да го земе предвид културниот и религиозниот контекст на [[Западен свет|незападните]] земји&lt;ref&gt;National Review Online, [http://www.nationalreview.com/article/205577/human-rights-and-human-wrongs-david-g-littman Human Rights and Human Wrongs] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160816175634/http://www.nationalreview.com/article/205577/human-rights-and-human-wrongs-david-g-littman}}, David G. Littman, January 19, 2003, retrieved 30 May, 2012&lt;/ref&gt; и така во 1981 година, Саид Раџаи-Хорасани - [[Иранска револуција|постреволуционерниот]] ирански претставник во ОН - го артикулирал ставот на неговата земја во врска со УДЧП, велејќи дека тоа било [[Морален релативизам|релативистичко]] „[[Секуларност|секуларно]] разбирање на [[Јудео-христијански|јудео-христијанската]] традиција“, кое не можеле да го спроведат муслиманите без да го прекршат исламскиот закон.&lt;ref name=&quot;Midstream&quot;&gt;{{Наведени вести|url=http://www.nationalreview.com/articles/205577/human-rights-and-human-wrongs/david-g-littman|title=Universal Human Rights and 'Human Rights in Islam'|work=Midstream}}&lt;/ref&gt;

Каирската декларација за човекови права во исламот била усвоен во 1990 година од страна на членовите на [[Организација за исламска соработка|Организацијата на Исламската конференција]], а до 2012 година, била потпишан од 45 [[Суверена држава|држави]]. 

Во 1992 година, Каирската декларација за човекови права во исламот била презентиран пред [[Комисија за човекови права на Обединетите нации|Комисијата на Обединетите нации за човекови права]], каде што била остро осудена од [[Меѓународна комисија на правници|Меѓународната комисија на правници]].

== Содржина ==
Декларацијата започнува со зборовите 

„Сите човечки суштества формираат едно семејство чии членови се обединети преку нивната потчинетост на Алах и потеклото од Адам“ и забранувала „дискриминација врз основа на [[раса]], [[Боја на човечка кожа|боја на кожа]], [[јазик]], [[Верба|верување]], [[пол]], [[религија]], [[Политички идентитет|политичка припадност]], [[Општествена положба|општествен статус]] или други размислувања“. 

Понатаму ја прогласува [[светоста на животот]] и го прогласува „зачувувањето на човечкиот живот“ за „должност пропишана со Шеријатот“. 

Каирската декларација за човекови права во исламот, исто така, им гарантира на невоинствените страни - како што биле стари мажи, [[жени и деца]], ранетите и болните и [[Воен заробеник|воените заробеници]] - [[право на храна]], засолниште и пристап до безбедност и медицински третман во време на војна.&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html &quot;University of Minnesota Human Rights Library&quot;]. ''hrlibrary.umn.edu''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Каирската декларација за човекови права во исламот им овозможувала на жените: 

* „еднакво човечко достоинство“, 
* „сопствени права на уживање“, 
* „должности на извршување“, 
* „сопствен граѓански ентитет“, 
* „финансиска независност“ 
* „право да го задржат своето име и потекло“. 

Додека декларацијата и на мажите и на жените им давала „право на брак“ без оглед на нивната раса, боја на кожа или националност. 

Декларацијата им налагаla обврска на двајцата родители да го заштитат детето, и пред и по раѓањето, нагласувајќи дека [[Родови улоги во исламот|сопругот е одговорен]] за социјалната и финансиската заштита на своето семејство, вклучувајќи ги сите деца и сопруги.&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html &quot;University of Minnesota Human Rights Library&quot;]. ''hrlibrary.umn.edu''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Декларацијата ги признава [[Право на сопственост|правата на сопственост]] и [[Право на приватност|приватност]] за поединците,&lt;ref name=&quot;RuleGreenleaf2010&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=L2I2Lrf1BeYC&amp;pg=PA45|title=Global Privacy Protection: The First Generation|last=Rule|first=James B.|last2=Greenleaf|first2=G. W.|date=1 January 2010|publisher=Edward Elgar Publishing|isbn=978-1-84844-512-3|page=45}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Baderin2003&quot; /&gt; а член 18 (б) вели дека „Секој има право на приватност во водењето на своите приватни работи, во својот дом, меѓу своето семејство, во однос на својот имот и своите односи. Не е дозволено да се шпионира, да се става под надзор или да се оцрнува неговото добро име. Државата треба да го заштити од произволно мешање“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www1.umn.edu/humanrts/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|publisher=[[University of Minnesota]]|accessdate=2016-04-04}}&lt;/ref&gt; 

Воедно забранува [[уривање]] и [[конфискација]] на живеалиштето на кое било семејство или [[иселување]] на семејството,&lt;ref name=&quot;Baderin2003&quot;&gt;{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=RHRCAgAAQBAJ&amp;pg=PP141|title=International Human Rights and Islamic Law|last=Baderin|first=Mashood A.|date=11 September 2003|publisher=OUP Oxford|isbn=978-0-19-102182-4|page=141}}&lt;/ref&gt;  а понатаму, доколку семејството било разделено во време на [[Исламот и војната|војна]], одговорност на [[Суверена држава|државата]] била да „организира посети или собири на семејствата“.&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html &quot;University of Minnesota Human Rights Library&quot;]. ''hrlibrary.umn.edu''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Член 10 од Декларацијата вели: „Исламот е религија со недопрена природа. [[Харам|Забрането]] е да се врши каква било форма на [[Ал-Бакара 256|принуда]] врз човекот или да се експлоатира неговата [[Исламот и сиромаштијата|сиромаштија]] или незнаење со цел да се преобрати во друга религија или во [[Атеизам и ислам|атеизам]].“ 

Бидејќи во исламското општество сите причини за преобраќање од исламот се сметале за суштински или принуда или незнаење, ова ефикасно забранува преобраќање од исламот.&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html &quot;University of Minnesota Human Rights Library&quot;]. ''hrlibrary.umn.edu''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

Декларацијата го штитела секој поединец од [[Произволно апсење и притворање|произволно апсење]], [[Мачење|тортура]], малтретирање или понижување и понатаму, ниедно лице не смее да се користи за медицински или научни експерименти без негова согласност или под ризик за неговото здравје или за неговиот живот и исто така, забранува земање заложници на кое било лице „за која било цел“. 

Покрај тоа, Каирската декларација за човекови права во исламот гарантирала [[претпоставка за невиност]], а вината требала да се докаже само преку судење „во кое тој [обвинетиот] ќе ги добие сите гаранции за одбрана“. 

Декларацијата, исто така, забранувала донесување „закони за итни случаи што би обезбедиле извршна власт за такви дејствија“, а член 19 предвидувал дека нема други кривични дела или казни освен [[Худуд|оние споменати во шеријатот]] кој дозволувал телесно казнување (камшикување, ампутација) и [[смртна казна]] со [[каменување]] или [[Обезглавување во исламот|обезглавување]], а правото на вршење јавна функција можело да се оствари само во согласност со шеријатот.

Декларацијата, исто така, го нагласува „целосното право на слобода и [[самоопределување]] “ и нејзиното спротивставување на ропството, угнетувањето, [[Експлоатација|експлоатацијата]] и [[Муслимански освојувања|колонијализмот]]. 

Каирската декларација за човекови права во исламот го прогласила [[Владеење на правото|владеењето на правото]], воспоставувајќи „еднаквост и правда за сите“, [[Фикх|со ограничувањата предвидени во исламскиот закон]]. 

Каирската декларација за човекови права во исламот воедно и им гарантира на сите поединци „право да учествуваат, директно или индиректно, во администрацијата на јавните работи на нивната земја“ и забранува каква било злоупотреба на власта „во согласност со исламскиот шеријат“.&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html &quot;University of Minnesota Human Rights Library&quot;]. ''hrlibrary.umn.edu''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

'''Член 22(а)''' од Декларацијата наведува дека „Секој има право [[Слобода на говорот|слободно да го изрази своето мислење]] на начин што не би бил спротивен на принципите на Шеријатот“. 

'''Член 22(б)''' наведува дека „Секој има право да се залага за она што е исправно, да пропагира она што е добро и да предупредува против она што е погрешно и зло според нормите на исламскиот Шеријат“. 

'''Член 22(в)''' наведува: „Информациите се витална неопходност за општеството. Не смеат да се експлоатираат или злоупотребуваат на начин што може да ги наруши светостите и достоинството на пророците, да ги поткопа моралните и етичките вредности или да го распадне, корумпира или наштети општеството или да ја ослабне неговата вера“ и претставува експлицитно ограничување на слободата да се даде каква било изјава што може да се смета за богохулство, чија казна може да биде смрт и како таква формулацијата на оваа клаузула дозволува смртна казна за богохулство во јасно спротивност на УДЧП. 

'''Член 22(г)''' наведува дека „Не е дозволено да се разгорува националистичка или доктринарна омраза или да се прави нешто што може да биде поттикнување на каква било форма на расна дискриминација“.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://themuslimtimes.info/2012/05/27/universal-declaration-of-human-rights-and-not-the-cario-declaration/|title=Universal Declaration of Human Rights and not the Cairo Declaration!|last=Shah|first=Zia H.|date=2012-05-27|work=The Muslim Times|language=en-US|accessdate=2023-10-04}}&lt;/ref&gt;

=== Религиозни карактеристики ===
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Hatnote/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Повеќе|Human rights in the Quran}}Каирска делкарација за човекови права во исламот користела [[Универзализам|универзалистички]] јазик сличен на Универзалната декларација за човекови права, формулирана од исламска перспектива.&lt;ref name=&quot;Brems&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights|last=Brems|first=E|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=2001|isbn=90-411-1618-4|pages=[https://books.google.com/books?id=INlkqsHpIFEC&amp;pg=PA241 241–84]|chapter=Islamic Declarations of Human Rights}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBrems2001&quot;&gt;Brems, E (2001). &quot;Islamic Declarations of Human Rights&quot;. ''Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights''. Martinus Nijhoff Publishers. pp.&amp;nbsp;[https://books.google.com/books?id=INlkqsHpIFEC&amp;pg=PA241 241–84]. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/90-411-1618-4|&lt;bdi&gt;90-411-1618-4&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 

Преамбулата била претежно религиозна реторика, а деталите на Каирска делкарација за човекови права во исламот содржела бројни референци на [[Куран|Куранот]], шеријатот и аспекти на исламската вера кои не се појавуваат на ниедна друга слична меѓународна листа.&lt;ref name=&quot;Brems&quot; /&gt; 

Во членовите 24 и 25 Каирска делкарација за човекови права во исламот заклучила дека сите споменати права и слободи се предмет на исламскиот шеријат, кој е единствен извор на декларацијата. 

Каирска делкарација за човекови права во исламот воедно и ја прогласува вистинската религија за „гаранција за подобрување на таквото достоинство по патот кон човечкиот [[интегритет]]“ и одговорноста за одбрана на тие права ја става врз целиот [[Уммет]].&lt;ref name=&quot;Cairo Declaration on Human Rights in Islam at hrlibrary.umn.edu&quot;&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html|title=University of Minnesota Human Rights Library|work=hrlibrary.umn.edu}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot;&gt;[http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html &quot;University of Minnesota Human Rights Library&quot;]. ''hrlibrary.umn.edu''.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;

== Критика ==
Каирска делкарација за човекови права во исламот била критикувана затоа што го спроведувала група држави со многу различни религиозни политики и практики кои имале „заеднички интерес да ги спречат меѓународните критики за нивниот домашен статус на човекови права“.&lt;ref name=&quot;Brems&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights|last=Brems|first=E|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=2001|isbn=90-411-1618-4|pages=[https://books.google.com/books?id=INlkqsHpIFEC&amp;pg=PA241 241–84]|chapter=Islamic Declarations of Human Rights}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFBrems2001&quot;&gt;Brems, E (2001). &quot;Islamic Declarations of Human Rights&quot;. ''Human rights: universality and diversity: Volume 66 of International studies in human rights''. Martinus Nijhoff Publishers. pp.&amp;nbsp;[https://books.google.com/books?id=INlkqsHpIFEC&amp;pg=PA241 241–84]. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/90-411-1618-4|&lt;bdi&gt;90-411-1618-4&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; 

'''Член 24''' од декларацијата вели: „Сите права и слободи наведени во оваа Декларација се предмет на исламскиот шеријат“. 

'''Член 19''' исто така вели: „Нема да има злосторство или казна освен како што е предвидено во шеријатот“.&lt;ref name=&quot;Farouh2002&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Islamic Political Ethics: Civil Society, Pluralism and Conflict|last=Kazemi|first=F|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2002|isbn=0-691-11310-6|editor-last=Hashmi SH|page=[https://books.google.com/books?id=5LmXFpnp_bMC&amp;pg=PA50 50]|chapter=Perspectives on Islam and Civil Society}}&lt;/ref&gt;

''Каирска делкарација за човекови права во исламот'' исто така била критикувана од Западот за тоа што не им дозволила на муслиманите да [[Отпадништво во исламот|отпаднат од верата]], како „фундаментално и неотстапливо право“,&lt;ref name=&quot;Farouh2002&quot;&gt;{{Наведена книга|title=Islamic Political Ethics: Civil Society, Pluralism and Conflict|last=Kazemi|first=F|publisher=[[Princeton University Press]]|year=2002|isbn=0-691-11310-6|editor-last=Hashmi SH|page=[https://books.google.com/books?id=5LmXFpnp_bMC&amp;pg=PA50 50]|chapter=Perspectives on Islam and Civil Society}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;&quot; id=&quot;CITEREFKazemi2002&quot;&gt;Kazemi, F (2002). &quot;Perspectives on Islam and Civil Society&quot;. In Hashmi SH (ed.). ''Islamic Political Ethics: Civil Society, Pluralism and Conflict''. [[Princeton University Press]]. p.&amp;nbsp;[https://books.google.com/books?id=5LmXFpnp_bMC&amp;pg=PA50 50]. [[ISBN]]&amp;nbsp;[[Special:BookSources/0-691-11310-6|&lt;bdi&gt;0-691-11310-6&lt;/bdi&gt;]].&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; а во заедничка писмена изјава поднесена од [[Меѓународна хуманистичка и етичка унија|Меѓународната хуманистичка и етичка унија]] (IHEU), [[невладина организација]] со посебен [[консултативен статус]], Здружението за светско образование (AWE) и Здружението на граѓани на светот (AWC), биле покренати голем број загрижености дека Каирска делкарација за човекови права во исламот ги ограничувала човековите права, верската слобода и слободата на изразување. 

Во изјавата се заклучило дека „Каирската декларација за човекови права во исламот бил јасен обид за ограничување на правата содржани во УДЧП и Меѓународните пактови и во никој случај не можела да се смета за комплементарна на Универзалната декларација.“&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iheu.org/node/3162|title=The Cairo Declaration and the Universality of Human Rights|archive-url=https://web.archive.org/web/20081031135736/http://www.iheu.org/node/3162|archive-date=2008-10-31}}&lt;/ref&gt;

Во септември 2008 година, во статија до Обединетите нации, [[Центар за истрага|Центарот за истрага]] напишал дека Каирска делкарација за човекови права во исламот „ја поткопува еднаквоста на лицата и слободата на изразување и религија со наметнување ограничувања на речиси секое човеково право врз основа на исламскиот шеријатски закон“. 

Нивната жалба и критика главно била вкоренети и центрирани околу нивното противење на интеграцијата на „клеветата на религиите“ во меѓународното право и правото за човекови права.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=http://www.centerforinquiry.net/newsroom/cfi_defends_freedom_of_expression_at_the_un_human_rights_council/|title=CFI Defends Freedom of Expression at the U.N. Human Rights Council|date=17 September 2008}}&lt;/ref&gt; 

[[Рона Смит]] напишала дека, поради упатувањето на ''Каирска делкарација за човекови права во исламот'' на шеријатот, тоа подразбирало вроден степен на супериорност на мажите.&lt;ref name=&quot;Smith2003&quot;&gt;Rhona, Smith. ''Textbook on International Human Rights'', Oxford University Press, 2003, {{ISBN|1-84174-301-1}}, p. 195&lt;/ref&gt;

== 2020 CDHRI ==
Во 2020 година, Каирска делкарација за човекови права во исламот  била ревидиран&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oic-oci.org/upload/pages/conventions/en/CDHRI_2021_ENG.pdf|title=Cairo Declaration of Human Rights in Islam, 2021|last=Organization of Islamic Cooperation|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713185324/https://www.oic-oci.org/upload/pages/conventions/en/CDHRI_2021_ENG.pdf|archive-date=2021-07-13}}&lt;/ref&gt; и усвоен на 28 ноември 2020 година од страна на Советот на министри за надворешни работи на 47 сесија во [[Нијамеј]], [[Нигер]].&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=6626&amp;refID=3255|title=Resolution No. 63/47-POL: On Cairo Declaration of the OIC on Human Rights|last=Organization of Islamic Cooperation|date=2020-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125105643/https://www.oic-oci.org/docdown/?docID=6626&amp;refID=3255|archive-date=2021-11-25}}&lt;/ref&gt; 

Верзијата од 1990 година го потврдувала исламскиот [[шеријат]] како свој единствен извор, додека верзијата од 2020 година не се повикувала конкретно на шеријатот.

== Видете исто така ==

* [[Арапска повелба за човекови права]]
* ''[[Човекови права во исламот (книга)|Човекови права во исламот]]''
* [[Човекови права во Африка]]
* [[Човекови права во Азија]]
* [[Ислам и демократија|Исламот и демократијата]]
{{Портал-кутија|Islam|Politics}}

== Наводи ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Наводи}}

== Надворешни врски ==
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Side box/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Sister project/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Ризница-врска}}

* [http://hrlibrary.umn.edu/instree/cairodeclaration.html Текст на декларацијата на Универзитетот во Минесота]
{{Organisation of Islamic Cooperation}}{{International human rights legal instruments}}{{Islamism}}{{Relpolnav}}
[[Категорија:Историја на човековите права]]
[[Категорија:Шеријат]]
[[Категорија:Човекови права]]
[[Категорија:Човекови права во исламот]]
[[Категорија:Ил]]
[[Категорија:Религиозно философска]]
[[Категорија:Страници со непрегледан превод]]</text>
      <sha1>nc0piedilxf49ki0xfsx24vfeswiyfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Автопортрет (Дега, Лос Анџелес)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396529</id>
    <revision>
      <id>5570367</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:00:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Автопортрет (Дега, Париз)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396530</id>
    <revision>
      <id>5570369</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:11:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Семејството Белели</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396531</id>
    <revision>
      <id>5570370</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>P.Nedelkovski</username>
        <id>47736</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}</comment>
      <origin>5570370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10" sha1="111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx" xml:space="preserve">{{СЗР}}</text>
      <sha1>111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Семрежно банкарство</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396532</id>
    <redirect title="Интернет-банкарство" />
    <revision>
      <id>5570373</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjankuloski06</username>
        <id>332</id>
      </contributor>
      <comment>Пренасочување кон [[Интернет-банкарство]]</comment>
      <origin>5570373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="amt2rphwn2ntv71zdxf5uqttz1lvbr5" xml:space="preserve">#ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Интернет-банкарство]]</text>
      <sha1>amt2rphwn2ntv71zdxf5uqttz1lvbr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Права на жените во Македонија</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396533</id>
    <revision>
      <id>5570377</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: '''Историјата на правата на жените во Македонија''' — долготрајна борба помеѓу вкоренетите патријархални норми и стремежот за еманципација, која поминала низ драстични трансформации од времето на [[Османлиското Царство]], преку Социјалистичка Фед...</comment>
      <origin>5570377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19620" sha1="dt7hf3blgvp1poq8cmw1lfb3ywaja7y" xml:space="preserve">'''Историјата на правата на жените во Македонија''' — долготрајна борба помеѓу вкоренетите патријархални норми и стремежот за еманципација, која поминала низ драстични трансформации од времето на [[Османлиското Царство]], преку [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|социјалистичка Југославија]], па сè до денешната [[Македонија|независна држава]]. &lt;ref name=&quot;Историја на жените во Македонија&quot;&gt;{{наведена книга|url=https://hera.org.mk/wp-content/uploads/2026/03/istoriska-chitanka-korekczija_16.3.pdf|title=Историја на жените во Македонија кон крајот на XIX и во првата половина на XX|last=Тодоров|first=Петар|publisher=ХЕРА - Асоцијација за здравствена едукација и истражување Скопје и Здружение за промоција на женската активност Тиииит! Инк. - Скопје|year=2026|location=Скопје|page=9|language=македонски|accessdate=2 јуни 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://portret.digital/istrazhuvane-na-muzejot-na-makedonskata-borba-ulogata-na-zhenata-niz-istorijata/|title=Истражување на Музејот на македонската борба – Улогата на жената низ историјата|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://portret.digital/istrazhuvane-na-muzejot-na-makedonskata-borba-ulogata-na-zhenata-niz-istorijata/|archive-date=22 март 2022 година|dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Историја==
===Отомански период===

Во рамките на [[Отоманското Царство]], статусот на жената бил дефиниран со комбинација на [[Шеријат|шеријатското право]] и султанските кануни. Иако законски на жените им била гарантирана одредена деловна способност и право на имот, тие биле во голема мера подредени во приватноста на домот, каде властите ретко интервенирале.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.crpm.org.mk/wp-content/uploads/2012/03/Achieving-gender-equality-in-Macedonia.pdf/|title=ACHIEVING GENDER EQUALITY IN MACEDONIA|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://www.crpm.org.mk/wp-content/uploads/2012/03/Achieving-gender-equality-in-Macedonia.pdf/|archive-date=|dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


Правни и наследни права: Според отоманските норми, мажите имале право на двојно поголемо наследство во споредба со жените. Сепак, жените имале право да поседуваат и управуваат со свој имот, право на развод под одредени услови и право на издршка (алиментација).
* Социјални ограничувања: Општеството било строго поделено по пол, а жените биле главно отсутни од политичката сфера бидејќи државата ставала акцент на воената моќ, која се сметала за машка сфера. Во некои периоди биле наметнувани и строги правила за облекување.
* Почетоци на организиран отпор: Кон крајот на XIX век, македонските учителки станале носителки на просветувањето на жените. Првите женски друштва, како „Успение Богородично“ во Охрид (1885), иако формално биле хуманитарни, служеле како центри за описменување и револуционерна агитација. Значајна фигура од овој период е [[Роса Плавева]],&lt;ref&gt;Vera Veskovic - Vangeli in Francisca de Haan, Krassimira Daskalova, Anna Loutfi (eds.) &quot;A Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms Central, Eastern, and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries&quot;, CEU, 2006, pp. 441-443.&lt;/ref&gt;  која уште во 1907 година организирала конференции против зарот и фереџето и се борела за еднакви права со мажите.

===Југословенски период===

По [[Втората светска војна]] и создавањето на македонската држава во рамките на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФРЈ]], се случил радикален прекин со минатото во поглед на женските права.

За првпат во историјата, жените во Македонија добиле [[Право на глас на жените|право на глас]] и право да бидат избрани во органите на власта во 1945 година. Ова било поткрепено со [[Декларација на АСНОМ за основните права на граѓаните на демократска Македонија|Декларацијата за основните права на граѓанинот]] донесена на [[Првото заседание на АСНОМ]].&lt;ref&gt;{{МКЕ|442}}&lt;/ref&gt;

Во декември 1944 година бил формиран [[Антифашистички фронт на жените|Антифашистичкиот фронт на жените]] (АФЖ), како претходник на неколку денешни [[Феминизам|феминистички]] организации во [[Република Македонија]]. Тоа движење било формирано од доброволци во [[1942]] година на Првата земска конференција на АФЖ во [[Босански Петровац]] (6-8 декември 1942 година), заедно со други Антифашистички фронтови на жените во [[Југославија]] и било едно од само четири исто така да стане организирано [[движење на отпорот]].&lt;ref&gt;P. Ramet, Sabrina. (1999). ''Gender Politics in the Western Balkans: Women, Society and Politics in Yugoslavia and the Yugoslav Successor States''. Penn State University Press. pp. 75-76. ISBN 978-0-271-01802-7. Google Book Search. Посетено на July 14, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Наведена  книга|title=Македонски историски речник|first=д-р Стојан Киселиновски и  др.|publisher=ИНИ|year=2000|isbn=9989-624-46-1|location=Скопје|pages=35-36}}&lt;/ref&gt; Доминантна цел на АФЖ било да го подобри образованието на жените и зголемување на нивната стапка на писменост, бидејќи мнозинството на неписмени во тоа време биле жени.&lt;ref&gt;Trouton, R. (1952). ''Peasant Renaissance in Yugoslavia, 1900-1950: A Study of the Development of Yugoslav Peasant Society as Affected by Education''. Routledge. p. 283. ISBN 0-415-17612-3. Google Book Search. Посетено на July 8, 2008.&lt;/ref&gt; АФЖ одиграло клучна улога во масовното описменување и вклучувањето на жените во јавниот живот. Преку списанието „Македонка“, првото на македонски јазик, се промовирале идеите за економска еманципација и родова еднаквост.

Во овој период, женскиот труд масовно излегол од приватните домаќинства во државната економија и индустријата. Државата започнала со изградба на градинки во селата и градовите за да им овозможи на мајките да работат, а жените почнале да се школуваат за професии кои претходно биле недостапни, како воените и полициските академии.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://esem.org.mk/pdf/Publikacii/Ostanati/2005/Shadow%20Report%20on%20the%20Implementation%20of%20the%20Conventionon%20Elimination%20of%20all%20Forms%20of%20Discrimination%20against%20Women.pdf/|title=Shadow Report on the Implementation of the Convention on Elimination of all Forms of Discrimination against Women|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://esem.org.mk/pdf/Publikacii/Ostanati/2005 Shadow%20Report%20on%20the%20Implementation%20of%20the%20Conventionon%20Elimination%20of%20all%20Forms%20of%20Discrimination%20against%20Women.pdf/|archive-date=|dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Како посебна општествено-политичка организација, АФЖ дејствувала до [[1953]] година, кога се преобразила во ''[[Сојуз на женските друштва на Македонија]]''. Во 1961 година Сојузот се преименувал во ''Конференција за општествена активност на жената - КОАЖ'', а набрзо потоа во името ја внел и додавката положба, односно ''[[Конференција за општествена активност и положба на жената - КОПАЖ]].''Во [[1991]] година Организацијата престанала да постои, а за нејзина наследничка се прогласила [[Организација на жените на Македонија|''Организацијата на жените на Македонија (ОЖМ)'']].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===Македонија===
Со [[Референдум во Македонија (1991)|осамостојувањето]] во 1991 година, [[Македонија]] ги потврдила сите претходно стекнати права во својот Устав, прогласувајќи ги сите граѓани за еднакви без разлика на полот.&lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.crpm.org.mk/wp-content/uploads/2012/03/Achieving-gender-equality-in-Macedonia.pdf/|title=https://www.equalfuture-eurasia.org/womens-representation-in-politics-and-public-administration/north-macedonia|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://www.equalfuture-eurasia.org/womens-representation-in-politics-and-public-administration/north-macedonia/|archive-date=|dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;Македонија пристапила кон [[Конвенција за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените|Конвенцијата за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените]] (ЦЕДАВ) во 1994 година. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stat.mk/media/u35byzun/zenitemazite_2023_en.pdf|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://www.stat.mk/media/u35byzun/zenitemazite_2023_en.pdf/|archive-date=|dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Клучни моменти вклучуваат донесувањето на Законот за еднакви можности на жените и мажите (2006) и ратификацијата на [[Истанбулска конвенција|Истанбулската конвенција]] (2017) за борба против насилството врз жените.

==Пазар на труд==
Постои јаз во стапката на учество на пазарот на труд од преку 20 процентни поени во корист на мажите.

Според податоци од 2022 година, 63% од вработените во секторот [[Образованието во Македонија|образование]] се жени, а 66% од вработените во ИКТ секторот се мажи. Просечната плата во секторот ИКТ во декември 2021 година била над 59 илјади денари, а во секторот образование била 28.126 денари, односно двојно пониска. Сепак бројот на жени кои студираат на природни и технички науки, инженерство и математика се зголемил. Во 2012 на овие факултети студирале 12% жени, а во 2019 имало 43% студентки. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%87%D1%83%D0%B2%D0%B0/31742209.html/|title= Жените далеку од позициите каде што се одлучува |last=|first=|date=|work=Слободна Европа|archive-url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%87%D1%83%D0%B2%D0%B0/31742209.html/|archive-date= март 08, 2022 |dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Традиционални норми==
Во многу заедници сè уште доминира патријархалната матрица каде мажот е главата на семејството, а имотот и наследството традиционално се запишуваат на машките потомци. Според податоците на НФФ само 5% од жените во руралните средини се сопственици на свој имот, а проблемот се гледа во традиционалните норми кои се присутни во помалку развиените средини.

==Рурални средини==

Жените во руралните средини соочуваат со поголеми потешкотии поради лошиот транспорт, недостатокот на гинеколошки ординации и недостатокот на градинки, што често ги принудува да бидат економски неактивни. Регистрираните земјоделки немаат право на породилно отсуство, затоа од Националната федерација на фармери побарала измени на [[Законот за здравствено осигурување]], за да може регистрираните земјоделки да може да остварат право на родителско отсуство и боледување. 

Според претседателката на Националната федерација на фармери (НФФ), Васка Мојсовска, жените од руралните средини се соочуваат со социјална исклученост, невработеност, родова дискриминација, нееднаква распределба на приходите и ресурсите, доминација на традиционалните норми, лишување од сопственост на земјоделско земјиште и имот, лишување од право на платено родителско отсуство, ограничени пристапи и понуда на образование, информации, здравствена заштита, јавни и социјални услуги. &lt;ref&gt;{{Наведена мрежна страница|url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%87%D1%83%D0%B2%D0%B0/31742209.html/|title= Жените далеку од позициите каде што се одлучува |last=|first=|date=|work=Слободна Европа|archive-url=https://www.slobodnaevropa.mk/a/%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%83-%D0%BE%D0%B4-%D0%BF%D0%BE%D0%B7%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D0%B5-%D1%88%D1%82%D0%BE-%D1%81%D0%B5-%D0%BE%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%87%D1%83%D0%B2%D0%B0/31742209.html/|archive-date= март 08, 2022 |dead-url=|accessdate=2 јуни 2026 година|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==Насилство==
Статистиките за 2022 година покажуваат остра зголеменост на пријавите за семејно насилство, каде 66% од жртвите се жени, најчесто сопруги на сторителите.

==Политика==

Со воведувањето на квотите за учество (најрвин 30% во 2002, а потоа 40% во 2015), застапеноста на жените во [[Собрание на Македонија|Собранието]] значително пораснала од 3,3% во 1995 година на 39,2% во 2024 година. Сепак, на локално ниво ситуацијата е потешка, каде во 2021 година биле избрани само две градоначалнички. Иако законски постои целосна еднаквост, во пракса опстојуваат сериозни проблеми.

Македонија заостанува во родовата рамноправност во извршната власт во однос и на светскиот и на европскиот просек.

[[Категорија:Жените во Македонија]]
[[Категорија:Права на жените во Македонија]]</text>
      <sha1>dt7hf3blgvp1poq8cmw1lfb3ywaja7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Разговор:Права на жените во Македонија</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1396534</id>
    <revision>
      <id>5570378</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: {{СЗР}}{{ВПМ}}</comment>
      <origin>5570378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m" xml:space="preserve">{{СЗР}}{{ВПМ}}</text>
      <sha1>m6tsgukl5dkhkx06fnvahclsxq8jq4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Категорија:Права на жените во Македонија</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1396535</id>
    <revision>
      <id>5570379</id>
      <timestamp>2026-06-02T11:49:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Тиверополник</username>
        <id>1815</id>
      </contributor>
      <comment>Создадена страница со: [[Категорија:Права на жените по земја|Македонија]] [[Категорија:Права на жените во Европа|Македонија]] [[Категорија:Човекови права во Македонија]] [[Категорија:Жените во Македонија]]</comment>
      <origin>5570379</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326" sha1="kpbx7vbxagwandyg2chmu6c9doup19w" xml:space="preserve">[[Категорија:Права на жените по земја|Македонија]]
[[Категорија:Права на жените во Европа|Македонија]]
[[Категорија:Човекови права во Македонија]]
[[Категорија:Жените во Македонија]]</text>
      <sha1>kpbx7vbxagwandyg2chmu6c9doup19w</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>